Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic FK Borac Banja Luka 0 1556 3916901 3915460 2026-08-07T22:07:02Z Bakir123 110053 /* Evropski nastupi */ 3916901 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija fudbalski klub | Boja1 = white | Boja2 = #d92c2c | Ime kluba = FK Borac Banja Luka | Puno ime = Fudbalski klub<br>Borac Banja Luka | Grb = FK Borac Banja Luka.svg | veličina_grba = 160px | Nadimak = ''Crveno-plavi''<br>''Krajiški ponos''<br>''Velikan iz Platonove'' | Osnovan = 4. juli 1926. | Raspušten = | Lokacija = [[Banja Luka]]<br>[[Bosna i Hercegovina]] | Boje = {{colorbox|#d92c2c}} {{colorbox|#2d4f9e}} | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FS BIH]] | Konfederacija = | Liga = [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | Stadion = [[Gradski stadion Banja Luka|GS Banja Luka]] | Kapacitet = 9.730<ref>{{cite web|title=Kapacitet Gradskog stadiona Banja Luka|url=http://www.borac-sport.com/index.php?option=com_content&view=article&id=16&Itemid=109|website=borac-sport.com|access-date=7. 8. 2015}}</ref> | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{ZD|BiH}} [[Zvjezdan Misimović]] | Trener = {{ZD|BiH}} [[Vinko Marinović]] | Uspjesi = | Nacionalni kupovi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 1. mjesto | Prethodna sezona = [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2025/2026.|2025/26.]] | Webstranica = [http://www.fkborac.net/ fkborac.net] | Trenutna sezona = | uzorak_lr1 = _borac2021h | uzorak_t1 = _borac2021h | uzorak_dr1 = _borac2021h | uzorak_š1 = _borac2021h | uzorak_č1 = | lijeva ruka1 = FF0000 | tijelo1 = FF0000 | desna ruka1 = FF0000 | šorc1 = 0000D8 | čarape1 = FF0000 | uzorak_lr2 = _borac2021a | uzorak_t2 = _borac2021a | uzorak_dr2 = _borac2021a | uzorak_š2 = _borac2021a | uzorak_č2 = | lijeva ruka2 = FFFFFF | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = FFFFFF | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | uzorak_lr3 = _borac2021t | uzorak_t3 = _borac2021t | uzorak_dr3 = _borac2021t | uzorak_š3 = _borac2021t | uzorak_č3 = | lijeva ruka3 = 000000 | tijelo3 = 000000 | desna ruka3 = 000000 | šorc3 = 000000 | čarape3 = 000000 }} '''Fudbalski klub Borac Banja Luka''' je nogometni klub iz [[Banja Luka|Banje Luke]], [[Bosna i Hercegovina]]. Takmiči se u [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer ligi Bosne i Hercegovine]], i aktuelni je šampion. Osnovan je 1926. godine, a obnovljen 22. juna 1945. godine, nakon četverogodisnje pauze (1941–1945) zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Najveći uspjesi kluba su osvajanje kupa Jugoslavije 1988. godine, osvajanje Mitropa kupa 1992. godine, osvajanje kupa Bosne i Hercegovine 2010. godine, te osvajanje Premijer lige Bosne i Hercegovine. Tradicionalne boje kluba su crvena i plava. Domaće utakmice igra na [[Gradski stadion Banja Luka|Gradskom stadionu]] u Banjoj Luci, a navijačka grupa koja prati ovaj klub nosi naziv Lešinari. == Historija == [[Datoteka:FK-Borac-Banja-Luka.png|mini|lijevo|150p|Stari grb Borca]] Klub je osnovala grupa trgovačkih pomoćnika koji su se okupljali se u gostioni ''Putnik'' u Banjoj Luci po dogovoru iz 1925. Osnivačka skupština kluba održana je 4. jula 1926. godine. Razgovoru su prisustvovali: Mile i Brane Stefanović, Nikola i Mile Pucar, Branko i Božidar Ilić, Rudi Hiter, Mustafa Softić, Zdravko Šerbl, Savo Novaković, Žarko Vranješević, Emil Zrelec i još nekoliko mladića, uglavnom trgovačkih pomoćnika. Po tome je klub dobio svoje prvo ime "Radnički sportski klub Borac" Za predsjednika RSK Borac izabran je Rudolf-Rudi Hiter, potpredsjednik je bio Savo Novaković, Mustafa Softić bio je prvi, a Nikola Kuković drugi sekretar, za blagajnike su izabrani: Milan Petrović (prvi), Dušan Balaban (drugi). U upravi su još bili: Vjekoslav Rotkvić, Miloš Jovanović, Omer Isović, Božidar Ilić, Aleksandar Kovač, Dušan Petrović, Milivoje Kovačević. Tom prilikom izabran je i Nadzorni odbor a njega su sačinjavali: Đoko Jovanović, predsjednik, Dragutin Volk, Branko Krivokuća, Milan Prica, Joup Zeba. ==Uspjesi== ===Domaći=== ====Liga==== * '''[[Premijer liga Bosne i Hercegovine]]:''' **'''Prvaci (4):''' [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2010/2011.|2010/11]], [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2020/2021.|2020/21]], [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2023/2024.|2023/24]], [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2025/2026.|2025/26.]] **Drugoplasirani (2): [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2022/2023.|2022/23]], [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2024/2025.|2024/25.]] * '''[[Prva nogometna liga Republike Srpske|Prva liga Republike Srpske]]:''' **'''Prvaci (5):''' 2000/01, 2005/06, 2007/08, 2016/17, 2018/19. '''(rekord)''' **Drugoplasirani (1): 1997/98. ====Kupovi==== * '''[[Kup Jugoslavije u nogometu|Kup Jugoslavije]]:''' **'''Prvaci (1):''' 1987/88. **Drugoplasirani (1): 1974. * '''[[Kup Bosne i Hercegovine u nogometu|Kup Bosne i Hercegovine]]:''' **'''Prvaci (1):''' 2009/10. **Drugoplasirani (3): 2003/04, [[Kup Bosne i Hercegovine u nogometu 2020/2021.|2020/21]], 2023/24. * '''[[Superkup Bosne i Hercegovine u nogometu|Superkup Bosne i Hercegovine]]:''' **Drugoplasirani (1): 2024. * '''[[Kup Republike Srpske u nogometu|Kup Republike Srpske]]:''' **'''Prvaci (8):''' 1994/95, 1995/96, 2008/09, 2010/11, 2011/12, 2022/23, 2024/25, 2025/26. '''(rekord)''' ===Evropski=== * '''[[Mitropa kup]]:''' **'''Prvaci (1):''' 1992. == Plasman po sezonama == {| class="wikitable" style="width: 50%;" |- |-style="background-color:#CCF;" ! style="width: 20%; text-align:left;" |Sezona ! style="width: 50%; text-align:left;" |Liga ! style="width: 15%; text-align:center;" |Rang ! style="width: 15%; text-align:center;" |Pozicija ! style="width: 15%; text-align:center;" |Bodovi |- | [[Prva nogometna liga Republike Srpske 2001/2002.|2001/02.]] | [[Prva nogometna liga Republike Srpske|Prva liga RS]] | style="text-align:center;" | II | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 3/16. | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 55 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2002/2003.|2002/03.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 7/20. | style="text-align:center;" | 54 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2003/2004.|2003/04.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 7/16. | style="text-align:center;" | 39 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2004/2005.|2004/05.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 15/16. | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 40 |- | [[Prva nogometna liga Republike Srpske 2005/2006.|2005/06.]] | [[Prva nogometna liga Republike Srpske|Prva liga RS]] | style="text-align:center;" | II | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 1/16. | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 62 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2006/2007.|2006/07.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 15/16. | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 39 |- | [[Prva nogometna liga Republike Srpske 2007/2008.|2007/08.]] | [[Prva nogometna liga Republike Srpske|Prva liga RS]] | style="text-align:center;" | II | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 1/16. | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 67 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2008/2009.|2008/09.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 5/16. | style="text-align:center;" | 49 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2009/2010.|2009/10.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 3/16. | style="text-align:center;" | 53 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2010/2011.|2010/11.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 1/16. | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 64 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2011/2012.|2011/12.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 3/16. | style="text-align:center;" | 55 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2012/2013.|2012/13.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 3/16. | style="text-align:center;" | 51 |- |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2013/2014.|2013/14.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 6/16. | style="text-align:center;" | 45 |- |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2014/2015.|2014/15.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 5/16. | style="text-align:center;" | 49 |- |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2015/2016.|2015/16.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 11/16. | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 36 |- |- | [[Prva nogometna liga Republike Srpske 2016/2017.|2016/17.]] | [[Prva liga RS]] | style="text-align:center;" | II | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 1/12. | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 81 |- |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2017/2018.|2017/18.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 9/12. | style="text-align:center; background:#ffcccc;" | 38 |- |- | [[Prva nogometna liga Republike Srpske 2018/2019.|2018/19.]] | [[Prva liga RS]] | style="text-align:center;" | II | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 1/12. | style="text-align:center; background:#ccffcc;" | 80 |- | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2019/2020.|2019/20.]] | [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 4/12. | style="text-align:center;" | 36 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2020/2021.|2020/21.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 1/12. | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 67 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2021/2022.|2021/22.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 3/12. | style="text-align:center;" | 54 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2022/2023.|2022/23.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 2/12. | style="text-align:center;" | 58 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2023/2024.|2023/24.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 1/12. | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 78 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2024/2025.|2024/25.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center;" | 2/12. | style="text-align:center;" | 81 |- |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2025/2026.|2025/26.]] |[[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer liga]] | style="text-align:center;" | I | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 1/10. | style="text-align:center; background:#ffd700;" | 86 |} == Evropski nastupi == {| class="wikitable" |- ! Sezona ! Takmičenje ! Runda ! Država ! Klub ! Domaćin ! Gost ! |- |rowspan=2|[[UEFA Kup pobjednika kupova 1975/1976.|1975/76.]] |rowspan=2|[[UEFA Kup pobjednika kupova]] |1. kolo |{{flagicon|LUX}} |[[US Rumelange|Rumelange]] |9–0 |5–1 |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |2. kolo |{{flagicon|BEL}} |[[RSC Anderlecht|Anderlecht]] |1–0 |0–3 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Kup pobjednika kupova 1988/1989.|1988/89.]] |[[UEFA Kup pobjednika kupova]] |1. kolo |{{flagicon|SSSR}} |[[FK Metalist Harkov|Metalist Harkov]] |2–0 |0–4 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=2|[[Mitropa kup 1992.|1992.]] |rowspan=2|[[Mitropa kup]] |1/2 finale |{{flagicon|ITA}} |[[US Foggia|Foggia]] |2–2 (4–2) p. |{{n/a}} |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |Finale |{{flagicon|MAĐ}} |[[BVSC Budapest]] |1–1 (5–3) p. |{{n/a}} |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Evropska liga 2010/2011.|2010/11.]] |[[UEFA Evropska liga]] |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|ŠVI}} |[[FC Lausanne-Sport|Lausanne-Sport]] |1–1 |0–1 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Liga prvaka 2011/2012.|2011/12.]] |[[UEFA Liga prvaka]] |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|IZR}} |[[Maccabi Haifa FC|Maccabi Haifa]] |3–2 |1–5 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Evropska liga 2012/2013.|2012/13.]] |[[UEFA Evropska liga]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|CG}} |[[FK Čelik Nikšić|Čelik Nikšić]] |2–2 |1–1 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=2|[[UEFA Evropska liga 2020/2021.|2020/21.]] |rowspan=2|[[UEFA Evropska liga]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|CG}} |[[FK Sutjeska Nikšić|Sutjeska Nikšić]] |1–0 |{{n/a}} |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|POR}} |[[Rio Ave FC|Rio Ave]] |0–2 |{{n/a}} |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=2|2021/22. |[[UEFA Liga prvaka 2021/2022.|UEFA Liga prvaka]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|RUM}} |[[CFR Cluj]] |2–1 |1–3 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Evropska konferencijska liga 2021/2022.|UEFA Evropska konferencijska liga]] |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|SJI}} |[[Linfield FC|Linfield]] |0–0 |0−4 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Evropska konferencijska liga 2022/2023.|2022/23.]] |[[UEFA Konferencijska liga|UEFA Evropska konferencijska liga]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|FAR}} |[[B36 Tórshavn]] |2–0 |1–3 (3–4) p. |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Evropska konferencijska liga 2023/2024.|2023/24.]] |[[UEFA Konferencijska liga|UEFA Evropska konferencijska liga]] |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|AUT}} |[[FK Austria Beč|Austria Beč]] |1–2 |0–1 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=12|2024/25. |rowspan=2|[[UEFA Liga prvaka 2024/2025.|UEFA Liga prvaka]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|ALB}} |[[KF Egnatia|Egnatia]] |1–0 |1–2 (4–1) p. |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|GRČ}} |[[PAOK FC|PAOK]] |0–1 |2–3 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=2|[[UEFA Evropska liga 2024/2025.|UEFA Evropska liga]] |3. kvalifikacijska runda |{{flagicon|FAR}} |[[KÍ Klaksvík|KÍ]] |3–1 |1–2 |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |Doigravanje |{{flagicon|MAĐ}} |[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] |1–1 (2–3) p. |0–0 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=8|[[UEFA Konferencijska liga 2024/2025.|UEFA Konferencijska liga]] |rowspan=6|Ligaška faza |{{flagicon|GRČ}} |[[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] |1–1 |{{n/a}} |rowspan=6|[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |{{flagicon|KIP}} |[[APOEL FC|APOEL]] |{{n/a}} |1–0 |- |{{flagicon|ISL}} |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |{{n/a}} |0–2 |- |{{flagicon|AUT}} |[[LASK]] |2–1 |{{n/a}} |- |{{flagicon|IRS}} |[[Shamrock Rovers FC|Shamrock Rovers]] |{{n/a}} |0–3 |- |{{flagicon|KIP}} |[[AC Omonia|Omonia]] |0–0 |{{n/a}} |- |Nokaut-faza |{{flagicon|SVN}} |[[NK Olimpija Ljubljana (2005)|Olimpija Ljubljana]] |1–0 |0–0 |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |Osmina-finala |{{flagicon|AUT}} |[[SK Rapid Beč|Rapid Beč]] |1–1 |1–2 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[UEFA Konferencijska liga 2025/2026.|2025/26.]] |[[UEFA Konferencijska liga]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|AND}} |[[FC Santa Coloma|Santa Coloma]] |1–4 |2–0 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=12|2026/27. |[[UEFA Liga prvaka 2026/2027.|UEFA Liga prvaka]] |1. kvalifikacijska runda |{{flagicon|BUG}} |[[PFC Levski Sofija|Levski Sofija]] |1–1 |0–4 |[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan=2|[[UEFA Konferencijska liga 2026/2027.|UEFA Konferencijska liga]] |2. kvalifikacijska runda |{{flagicon|MOL}} |[[FC Petrocub Hîncești|Petrocub Hîncești]] |3–0 |3–3 |[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |3. kvalifikacijska runda |{{flagicon|BLR}} |[[FC Maxline Vitebsk|ML Vitebsk]] |1–0 | | |} == Stadion == [[Datoteka:Gradski stadion Banja Luka, Septembre 2012.jpg|thumb|262x262px|Stadion FK Borca]] FK Borac svoje utakmice igra na banjalučkom [[Gradski stadion Banja Luka|Gradskom stadionu]]. Gradski stadion se nekada zvao Stadion Bana Kujundžića. Napravljen je kao domaći teren ekipi FK Krajišnik. Datum otvaranja stadiona je 5. septembar 1937. godine, vijest o svečanom otvaranju Stadiona Bana Kujundžića“ö prenijele su i tadašnje [[Vrbaske novine]].{{Izvor}} Na temeljima tog stadiona, na kom je drvene tribine konstruisao inžinjer Žarko Malić, ponikao je sadašnji Gradski stadion Banjaluka. FK Krajišnik je nakon Drugog svjetskog rata dobio današnji naziv i danas stadion služi kao domaći teren Fudbalskog kluba Borac. == Navijači == Navijači Borca su poznati pod imenom ''Lešinari''. Oni prvenstveno prate domaće i gostujuće utakmice fudbalskog kluba, ali povremeno prate i [[OKK Borac Banja Luka|košarkaše]] i [[RK Borac Banja Luka|rukometaše]] Borca. Njihovi transparenti se prvi put na stadionu pojavljuju 18. novembra 1987. godine, na utakmici kupa između Borca i [[FK Vojvodina Novi Sad|Vojvodine]] iz [[Novi Sad|Novog Sada]]. Od sezone 2017/18. se nalaze na sjevernoj tribini, dok su prije toga bili smješteni na istočnoj tribini. == Igrači == === Trenutni sastav === ''Posljednja izmjena: 26. juni 2021.'' {{Nogometna ekipa početak|sakrijnapomenu=1}} {{Nogometna ekipa igrač|br=1|nac=SRB|ime=Bojan Pavlović|poz=G}} {{Nogometna ekipa igrač|br=2|nac=BIH|ime=Filip Račić|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=5|nac=BIH|ime=Marko Kujundžić|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=6|nac=SRB|ime=Dejan Uzelac|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=7|nac=BIH|ime=Dino Ćorić|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=9|nac=BIH|ime=Bojan Marković|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=BIH|ime=Almedin Ziljkić|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=BIH|ime=Đorđe Ćosić|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=BIH|ime=Siniša Dujaković|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=15|nac=KAM|ime=Donald Molls|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=BIH|ime=Aleksandar Vojnović|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=18|nac=BIH|ime=Aleksandar Subić|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=BIH|ime=Jovo Lukić|poz=N}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=21|nac=SRB|ime=Dejan Bosančić|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=22|nac=BIH|ime=David Čavić|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=BIH|ime=Stojan Vranješ|poz=V}}([[Kapiten (nogomet)|C]]) {{Nogometna ekipa igrač|br=24|nac=SRB|ime=Dejan Meleg|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=25|nac=BIH|ime=Nikola Lakić|poz=G}} {{Nogometna ekipa igrač|br=28|nac=BIH|ime=Đorđe Milojević|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=45|nac=GRČ|ime=Panagiotis Moraitis|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=99|nac=SRB|ime=Goran Zakarić|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=–|nac=BIH|ime=Nikola Ćetković|poz=G}} {{Nogometna ekipa igrač|br=–|nac=CG|ime=Milan Vušurović|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=–|nac=BIH|ime=Amar Begič|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=–|nac=BIH|ime=Enver Kulašin|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=–|nac=HRV|ime=Ante Živković|poz=V}} {{Nogometna ekipa kraj}} == Poznati igrači == {{Glavni|Bivši nogometaši FK Borac Banja Luka}} {{div col|colwidth=30em}} * {{ZD|JUG}} [[Zlatan Arnautović]] * {{ZD|JUG}} [[Suad Beširević]] * {{ZD|JUG}} [[Milorad Ratković]] * {{ZD|JUG}} [[Borče Sredojević]] * {{ZD|JUG}} [[Mladen Klobučar]] * {{ZD|JUG}} [[Abid Kovačević]] * {{ZD|BIH}} [[Branislav Kunić]] * {{ZD|BIH}} [[Vladar Grujić]] * {{ZD|BIH}} [[Miroslav Stevanović]] * {{ZD|BIH}} [[Vule Trivunović]] * {{ZD|BIH}} [[Ognjen Vranješ]] * {{ZD|BIH}} [[Bojan Puzigaća]] {{div col end}} == Treneri == {{div col|colwidth=30em}} * {{ZD|JUG}} [[Mirko Kokotović]] (1960–1962) * {{ZD|JUG}} [[Miroslav Brozović]] (1963) * {{ZD|JUG}} [[Momčilo Spasojević]] (1963–1967) * {{ZD|JUG}} [[Đorđe Detlinger]] (1967–1968) * {{ZD|JUG}} [[Krešimir Arapović]] (1968–1970) * {{ZD|JUG}} [[Franjo Glaser]] (1970–1972) * {{ZD|JUG}} [[Gojko Zec]] (1972) * {{ZD|JUG}} [[Miljenko Mihić]] (1975) * {{ZD|JUG}} [[Husnija Fazlić]] (1977–1984) * {{ZD|JUG}} [[Zoran Smileski]] (1984–1985) * {{ZD|JUG}} [[Husnija Fazlić]] (1985–1988) * {{ZD|JUG}} [[Josip Kuže]] (1988–1989) * {{ZD|JUG}} [[Vladimir Popović|Vladica Popović]] * {{ZD|JUG}} [[Marko Valok]] * {{ZD|JUG}} [[Đorđe Gerum]] * {{ZD|JUG}} [[Ivan Čabrinović]] * {{ZD|JUG}} [[Stanko Poklepović]] (1989–1990) * {{ZD|JUG}} [[Mirko Bazić]] (1990) * {{ZD|JUG}} [[Boris Marović]] (1990) * {{ZD|MAK}} [[Zoran Smileski]] (1990–1992) * {{ZD|BIH|1992}} [[Nenad Gavrilović]] * {{ZD|BIH}} [[Slobodan Karalić]] (2002) * {{ZD|CG}} [[Nikola Rakojević]] (2003) * {{ZD|BIH}} [[Borče Sredojević]] (2003) * {{ZD|BIH}} [[Dragan Vukša]] (2004) * {{ZD|MAK}} [[Zoran Smileski]] (2005–2006) * {{ZD|BIH}} [[Mihajlo Bošnjak]] (2006) * {{ZD|BIH}} [[Slavoljub Stojanović]] (2006) * {{ZD|BIH}} [[Ilija Miljuš]] (2006) * {{ZD|SRB}} [[Stanislav Karasi]] (2006–2007) * {{ZD|BIH}} [[Milomir Odović]] (2007–2008) * {{ZD|BIH}} [[Velimir Stojnić]] (2009–2010) * {{ZD|SRB}} [[Zoran Marić]] (2010) * {{ZD|BIH}} [[Vlado Jagodić]] (2010–2011) * {{ZD|HRV}} [[Zvjezdan Cvetković]] (2011) * {{ZD|BIH}} [[Velimir Stojnić]] (2011–2012) * {{ZD|SRB}} [[Slaviša Božičić]] (2012) * {{ZD|BIH}} [[Slobodan Starčević]] (2012–2013) * {{ZD|BIH}} [[Dragan Jović]] (2013–2014) * {{ZD|BIH}} [[Vinko Marinović]] (2014–2015) * {{ZD|BIH}} [[Vlado Jagodić]] (2015–2016) * {{ZD|BIH}} [[Vule Trivunović]] (2016–2017) * {{ZD|BIH}} [[Marko Tešić]] ''(privremeno)'' (2017) * {{ZD|BIH}} [[Željko Vranješ]] (2017) * {{ZD|SRB}} [[Zoran Milinković]] (2017) * {{ZD|BIH}} [[Igor Janković]] (2017–2018) * {{ZD|BIH}} [[Marko Maksimović]] ''(privremeno)'' (2018) * {{ZD|BIH}} [[Darko Vojvodić]] (2018–2019) * {{ZD|BIH}} [[Branislav Krunić]] (2019–2020) * {{ZD|BIH}} [[Vlado Jagodić]] (2020) * {{ZD|BIH}} [[Marko Maksimović]] (2020–2021) * {{ZD|SRB}} [[Zoran Milinković]] (2021) * {{ZD|ŠVE}} [[Nemanja Miljanović]] (2021–2022) * {{ZD|HRV}} [[Tomislav Ivković]] (2022) * {{ZD|SRB}} [[Nenad Lalatović]] (2022) * {{ZD|BIH}} [[Vinko Marinović]] (2022–2024) * {{ZD|BIH}} [[Mladen Žižović]] (2024–2025) * {{ZD|BIH}} [[Vinko Marinović]] (2025–danas) {{div col end}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.fkborac.net Službena stranica] * [http://www.borac-sport.com Stranica sportskog društva Borac] * [https://web.archive.org/web/20150407000031/http://www.lesinari1987.net/ Stranica navijača Borca] {{Navkutije |ime = |naslov = FK Borac u takmičenjima |naslovstil = background-color:#FFd700; border: solid 1px #000; color:#000000; |podaci1 = {{Nogometni prvaci Bosne i Hercegovine}} {{Osvajači kupa Bosne i Hercegovine u nogometu}} }} {{Premijer liga Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogometni klubovi u Bosni i Hercegovini|Borac]] [[Kategorija:Sport u Banjoj Luci|Borac]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1926.|Borac]] [[Kategorija:FK Borac Banja Luka|*]] [[Kategorija:1926. u Bosni i Hercegovini]] s0q208v47wbj56k25x0pvn0k3ez9q3n Husein-kapetan Gradaščević 0 2987 3916873 3913311 2026-08-07T16:10:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916873 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | počasni_prefiks = | ime = Husein-kapetan Gradaščević | počasni_sufiks = | slika = Husein Gradaščević.jpg | alt_slike = | opis = Ilustracija Huseina Gradaščevića | ime_pri_rođenju = Husein Gradaščević | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1802|8|31}} | mjesto_rođenja = [[Gradačac]], Gračanički kadiluk, [[Zvornički sandžak]], [[Ejalet Bosna]], [[Osmansko Carstvo]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1834|8|17|1802|8|31}} | mjesto_smrti = [[Istanbul]], Osmansko Carstvo | nacionalnost = [[Bošnjaci|Bošnjak]] | religija = [[Islam]] | supružnik = Hanifa Gradaščević (dj. Begović) | djeca = Muhamed-beg Gradaščević, Šefika Gradaščević | zanimanje = kapetan | godine_aktivnosti = | poznat_po = Borba za autonomiju Bosne u Osmanskom Carstvu | značajni_radovi = }} '''Husein-kapetan Gradaščević''' (1802<ref name="Kreševljaković">http://www.bgs.ba/eknjige/images/stories/pdf/Husein_kapetan_Gradascevic.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123313/http://www.bgs.ba/eknjige/images/stories/pdf/Husein_kapetan_Gradascevic.pdf |date=4 Mart 2016 }} Biblioteka Grada Sarajeva; Hamdija Kreševljaković: Husein kapetan Gradaščević</ref> – 1834), poznatiji kao '''Zmaj od Bosne''', bio je vojskovođa u službi [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]], a kasnije bosanski kapetan koji se borio za bosansku autonomiju u Osmanskom Carstvu. Rođen je u [[Gradačac|Gradačcu]] 1802. Odrastao je okružen političkom klimom nemira u zapadnim dijelovima Osmanskog Carstva. Nakon što je Dželaludin-paša otrovao njegovog brata [[Murat-kapetan Gradaščević|Murat-kapetana]] 1821, Gradaščević se našao na čelu Gradačačke vojne kapetanije sa samo 18 godina života. Tokom svog kapetanstva, stekao je ugled u narodu zbog mudrog vladanja i tolerancije te postao jedna od poznatijih osoba u Bosni. S [[Rusko-turski rat (1828–1829)|Rusko-turskim ratom]] porasla je Gradaščevićeva važnost, tako da mu je bosanski guverner dao zadatak da mobilizira vojsku između [[Drina|Drine]] i [[Vrbas]]a. Do 1830. Gradaščević je postao glasnogovornik svih osmanskih kapetana u Bosni, te je ordinizirao odbranu u svjetlu moguće srpske invazije. Potaknuti reformama osmanskog sultana [[Mahmud II|Mahmuda II]], kojima su ukinuti [[janjičari]] i oslabile plemićke privilegije, te autonomiju i teritoriju dodijeljenu [[Kneževina Srbija|Kneževini Srbiji]], veliki dio bosanskog plemstva se ujedinio i pobunio. Godine 1831. izabran je za vođu pokreta za bosansku autonomiju, a preuzeo je i titulu vezira. Brzo je otjerao osmanlijskog vezira i ostale protivnike bosanske autonomije te tako postao ''de facto'' vladar [[Bosanski pašaluk|Bosanskog pašaluka]]. Taj ustanak imao je za cilj ostvarivanje autonomije, a trajao je tri godine i uključivao je zahtjev za ukidanje osmanskih lojala uglavnom u [[Hercegovina|Hercegovini]]. Među zapaženim dostignućima je i to da je Gradaščević 18. jula iste godine predvodio bosansku vojsku, koja je savladala osmanlijsku vojsku pod zapovjedništom velikog vezira u blizini Štimlja na [[Kosovo|Kosovu]]. Odlučuje ne nastaviti pohod i vraća se u Bosnu, gdje su ga njegovi vojnici proglasili novim vezirom 12. septembra. Međutim, nakon tri godine borbi ustanak nije uspio, dok su sve kapetanije ukinute do 1835. Gradaščević je morao bježati u [[Habsburška Monarhija|Habsburšku Monarhiju]] 31. maja. Odatle je on pregovarao sa sultanom da se vrati u Osmansko Carstvo, koji njegovu želju odobrava, ali se nije mogao vratiti u Bosnu. Seli u [[Beograd]], a zatim u [[Istanbul]], gdje je umro od [[Kolera|kolere]] 17. augusta, 1834. Gradaščević je dobio počasnu titulu "Zmaj od Bosne", a i danas se smatra bošnjačkim narodnim junakom i jedan je od uglednijih ličnosti u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]]. == Biografija == === Porijeklo i vrijeme mladosti === [[Datoteka:Gradacacposition.PNG|mini|desno|200p|Gradačac u sadašnjoj Bosni i Hercegovini.]] Bili su poznati kao bogata porodica s visokostojećim statusom. Smjestili su se u bosanskoj [[Posavina|Posavini]], prema sultanskom [[ferman]]u koji im je dao zemlju i vojne odgovornosti u području. Mjesno stanovništvo ih je znalo kao [[beg]]ovi i [[spahija|spahije]]. Privatna porodična tradicija drži da su Gradaščevići potomci [[Feudalizam|feudalne]] bosanske vlastele. Prvi poznati kapetan Gradaščevića u Gradačcu je Mehmed-kapetan, čija je vladavina trajala do 1755/56. Ime njegovog nasljednika se ne zna, ali zna se da je Mehmed-kapetan unuk nakon tog nepoznatog kapetana koji je preuzeo vlast 1765. Mehmed-kapetana unuka je naslijedio [[Osman Gradaščević|Osman-kapetan]], koji je poznat kao jedan od najmoćnijih kapetana Bosne u to vrijeme. Osman-kapetan je imao šest muških nasljednika. Po redu rođenja, oni su bili Hamza, [[Murat-kapetan Gradaščević|Murat]], [[Osman-paša Gradaščević|Osman]], Muharem, Husein i H. Bećir. Kada je Hamza preminuo 1797/98, Murat-beg ga je naslijedio kao kapetan. Husein je rođen 1802 godine u porodičnoj kući Gradaščevića u Gradačcu. Odrastao je u turbulentno vrijeme i njegov brat Osman je učestvovao u ratu protiv Srbije 1813. Huseinov otac Osman je preminuo 1812, kada je Husein imao nepunih 10 godina. Husein je bio obrazovan i naučio je čitati i pisati u rano doba. Kada je imao 16 godina, naučio je arapsku [[kaligrafija|kaligrafiju]] uz pomoć Muratovog ličnog pisara Mula Mustevice, koji je hvalio Huseinovu bistrinu i zvao ga "darovitim djetetom". Osim toga, Huseina su podučavala dvojica [[derviš]]a. Nije poznato je li pripadao redu derviša, ali na osnovu njegove velike religioznosti i skromnom načinu življenja koje bi demonstrirao u budućnosti, često se smatra da jest. Husein se oženio Hanifom, sestrom Mahmud-kapetana [[Derventa|Dervente]], u ranim godinama, njegov sin Muhamed-beg vjerovatno je rođen prije 1822, kada je Husein imao 20 godina. Par je dobio kćerku, Šefiku, 1833. Ni Muhamed ni Šefika nisu imali djece. Godine 1820. Murat je pozvan u [[Travnik]] od strane rivala Dželaludin-paše zbog političkih nemira u Bosni. Po njegovom dolasku Dželaludin ga je otrovao, gdje je i umro. Budući da su Osman i Muharem već bili mrtvi, Husein je tako postao kapetan Gradačca u 18. godini. === Gradačačko kapetanstvo === [[Datoteka:Kula husein kapetan.jpg|mini|lijevo|250p|Gradačačka kula, administrativno sjedište gradačačkih kapetana]] Kada je Husein postao gradačački kapetan najviše pažnje je dao administraciji unutrašnjih poslova. Huseinovi projekti gradnje vezani za grad Gradačac i njegovu neposrednu blizinu. Tokom njegove vladavine Gradačac je proširio svoj status kao jedna od najprosperitetnijih kapetanija u Bosni. Prvi i najvažniji građevinski poduhvat je [[Gradačačka tvrđava]]. Tvrđava je postojala decenijama i bila je renovirana od vremena Mehmed-kapetana 1765. Huseinov otac Osman i brat Murat su također radili na tvrđavi 1808. i 1818–1819. Ipak, ne zna se tačna priroda Huseinovog doprinosa utvrđenju. Kula tvrđave je dugo bila smatrana Huseinovim djelom ali arheološki dokazi pokazuju da je kula postojala od prije. Husein je svakako bio odgovoran za kompletnu gradnju nove tvrđave tokom svoje vladavine. Po svim standardima to je bio veliki projekat, koji je uključivao konstrukciju vještačkog jezera ograđenim rovom koji je bio do 100 metara širok i vrlo dubok. Tvrđava je dobila ime ''Čardak'' i obližnje selo je vrlo brzo dobilo isto ime. Zidine su bile ovalnog oblika, kompletna struktura je bila 17 metara duga i 8 metara široka. Cijeli kompleks s okolinom je također sadržio džamiju, bunare, lovište ribe i terene za lov. Unutar zidina grada Gradačca najznačajniji Huseinov doprinos je [[Gradačačka sahat-kula|sahat-kula]] koja je izgrađena 1824. Osnova objekta je 5,5 x 5,5 metara, dok je visina 21,50 metara. Ovo je bio posljednji objekte te vrste koji je izgrađen u Bosni. Nekih 40–50 metara izvan gradskih zidina se nalazi Huseinov najveći arhitektualni doprinos: [[Husejnija džamija]]. Izgrađena u 1826, sadrži oktagonalnu kupolu i visoku munaru (25 metara). Tri manje oktagonalne kupole se nalaze iznad verande. Islamske dekoracije se mogu vidjeti na vratima, zidu kao i interijeru. Cijeli kompleks je opasan malim kamenim zidom i kapijom. Huseinova vladavina u Gradačcu je također bila istaknuta zbog njegove tolerancije prema [[Kršćanstvo|kršćanima]]; Iako su socijalne norme tog vremena diktirale da [[sultan]] odobri konstrukciju bilo kojeg neislamskog religijskog objekta, Husein je odobravao gradnju nekoliko takvih građevina bez sultanovog odobrenja. Katolička škola je izgrađena u selu ''Tolisa'' 1823, a onda i crkva koja je mogla primiti 1.500 ljudi. Izgrađene su još dvije katoličke crkve u selima ''Dubrave'' i ''Garevac'', dok je pravoslavna crkva izgrađena u seocetu ''Obudovac''. Poznato je da su hrišćani iz Gradačca, tokom Huseinove vladavine, bili najzadovoljniji u cijeloj Bosni. Godina 1827. označila je Huseinov ulazak na bosansku višu političku scenu. To se desilo uglavnom zbog nadolazećeg [[Rusko-turski rat|Rusko-Turskog Rata, 1828-1829]]. i njegove uloge u pripremanju odbrane granica [[Bosanski pašaluk|Bosanskog ejaleta]]. Po primanju naredbe od bosanskog vizira Abdurahim-paše Husein mobilizira gradačačku populaciju i pojačava njenu odbranu. Tokom razgovora održanih u [[Sarajevo|Sarajevu]] između vezira i bosanskih kapetana Husein je najduže diskutovao strategije. On je izabran za komandanta armije koju je mobilisao od [[Drina|Drine]] do [[Vrbas]]a. Ipak, sredinom juna 1828, Husein je morao iznenadno požuriti u Sarajevo s manjom vojnom formacijom kako bi odveo vezira na sigurno mjesto, zbog revolta među jedinicama. Godine 1830. Husein se podigao na nove političke visine jer je bio u mogućnosti da zastupa gotovo sve kapetane u Bosni. U to vrijeme je koordinirao odbranu Bosne od eventualne srbijanske invazije, a i upozorio je habsburške vlasti da ne prelaze preko [[Sava|Save]]. Autoritet koji je posjedovao kasnije objašnjava njegovu veliku ulogu koju je imao u nadolazećim godinama. === Pokret za autonomiju Bosne === {{Glavni|Veliki bosanski ustanak}}[[Datoteka:Mahmud2.jpg|mini|desno|Sultan [[Mahmud II]] bio je glavni katalizator pokreta za autonomiju Bosne]] Godine 1826, kada je sultan ukinuo [[Janjičari|janjičare]] u Bosni, Gradaščevićeva reakcija nije bila različita onoj koju je imao ostatak bosanske aristokratije. Gradaščević je zaprijetio da će koristiti vojnu silu kako bi potčinio svakoga ko se bude protivio sarajevskim janjičarima. Kada su janjičari ubili ''nakibul-ešrafa'' Nurudin-efendiju Šerifovića, njegov se ton promijenio i vrlo brzo se distancirao od njihovog cilja. Prekretnica za Gradaščevića nastupila je završetkom Rusko-turskog rata i potpisivanjem [[Jedrenski mir (1829)|Jedrenskog mira]] 14. septembra 1829. Prema odredbama tog sporazuma, Osmansko Carstvo moralo je dati autonomiju [[Srbija|Srbiji]], čin koji je uvrijedio Bošnjake i izazvao brojne proteste jer je Srbiji, uz autonomiju, dato i šest nahija koje su tradicionalno pripadale Bosni.<ref>{{Cite web|url=https://ff.unsa.ba/files/zavDipl/19_20/kbh/Adna-Kunic.pdf|title=Geneza historijskog lika Husein-kapetana Gradaščevića u bosanskohercegovačkoj književnosti}}{{Mrtav link}}</ref> Usljed ove konfiskacije historijski bosanskih područja iniciran je pokret za autonomiju. Između 20. i 31. decembra 1830. Gradaščević je bio domaćin skupa bošnjačkih ajana u Gradačcu. Mjesec kasnije, od 20. januara do 5. februara, održan je još jedan sastanak u [[Tuzla|Tuzli]] s ciljem da se pripremi za pobunu. Odatle je upućen opći poziv bosanskom narodu da se diže na ustanak za odbranu Bosne. Tada popularni Husein-kapetan neoficijelno biva izabran za vođu pokreta. Bliži detalji o tom sastanku mračni su i diskutabilni. Drugi rezultat sastanka u Tuzli je bio dogovor da se održi sabor u Travniku. Budući da je Travnik bio sjedište Bosanskog pašaluka i vezira, planirani sastanak u stvarnosti je bio direktna konfrontacija s osmanlijskim vlastima. Gradaščević je tako tražio od svih uključenih da pomognu okupiti vojsku unaprijed. Dana 29. marta 1831. uputio se prema Travniku s približno 4.000 ljudi. [[Datoteka:Flag of Bosnia (1831-1832).svg|mini|Nezavisna Bosna 1831.]]Ne gubeći vrijeme Gradaščević je 31. maja uputio poziv u kojem je zahtijevao da se svi ajani smjesta pridruže njegovoj vojsci, zajedno sa svim pripadnicima bosanskog naroda koji su to željeli. Na hiljade ljudi su pohrlili da mu se pridruže, među njima i brojni kršćani za koje se tvrdilo da su sačinjavali i do jedne trećine njegovih sveokupnih snaga. Gradaščević je podijelio svoju vojsku na dva dijela, ostavljajući jedan dio u [[Zvornik]]u za odbranu u slučaju mogućeg srpskog upada u teritoriju. Sa glavninom trupa uputio se prema Kosovu u susret velikom veziru koji je bio poslan s velikom vojskom da uguši pobunu. Na svom putu zauzeo je gradove [[Peć]] i [[Priština|Prištinu]] gdje je podigao svoj glavni logor. Obračun sa visokim vezirom Mehmed Rašid-pašom se dogodio 18. jula u blizini Štimlja. Iako su sukobljene vojske bile otprilike iste veličine trupe velikog vezira su bile nadmoćnije u naoružanju. Gradaščević je poslao dio svoje vojske pod komandom Ali-bega Fidahića unaprijed da presretnu snage Rašid-paše. Nakon manjeg okršaja Fidahić je iscenirao lažno povlačenje. Misleći da je pobjeda nadohvat ruke veliki vezir je nepromišljeno poslao konjicu i artiljeriju u šumovit teren. Gradaščević je smjesta iskoristio ovu taktičku grešku i izvršio kažnjavajući protunapad s glavninom svojih snaga, skoro sasvim uništavajući osmanlijske snage. Rašid-paša je tu bio ranjen i jedva izvukao živu glavu. [[Datoteka:Tsars Mosque.jpg|mini|desno|200p|Careva džamija u Sarajevu gdje je Gradaščević zvanično proglašen za bosanskog vezira.]] Nakon tvrdnji velikog vezira da će sultan ispuniti sve zahtjeve Bošnjaka ukoliko se pobunjenička vojska povuče nazad u Bosnu, Gradaščević i njegove snage su se vratili kući. 10. augusta u Prištini je održan sastanak svih glavnih figura pokreta za autonomiju. Na ovom sastanku je odlučeno da Husein Gradaščević treba biti proglašen za bosanskog vizira. Mada je Gradaščević to isprva odbio svi oko njega su insistirali na tome i on je naposljetku prihvatio tu čast. Njegov novi status je ozvaničen tokom svebosanskog sabora održanog 12. septembra u Sarajevu. Ispred [[Careva džamija (Sarajevo)|Careve džamije]] prisutni su položili zakletvu na [[Kur'an]]u da će biti odani Gradaščeviću i objavili da, uprkos potencijalnoj propasti i smrti, neće biti odustajanja. U tom trenutku Gradaščević nije bio samo vrhovni zapovjednik, nego i glavna civilna vlast u Bosni. Osnovao je sud, i nakon što se udomaćio u [[Sarajevo|Sarajevu]], preselio je centralnu vlast Bosne u [[Travnik]], napravivši od njega [[de facto]] glavni grad pobunjene Bosne. U Travniku je osnovao ''Divan'', bosanski kongres, koji je zajedno sa njim tvorio bosansku vladu. Gradaščević je u to vrijeme prikupljao i porez, te smaknuo nekoliko lokalnih protivnika autonomaškog pokreta. Stekao je reputaciju heroja i snažnog, hrabrog i odlučnog vladara. U međuvremenu je u Bosni Gradaščević odlučio da nastavi sa pohodom na Hercegovinu i pored nepovoljne klime. Livanjski kapetan Ibrahim-beg Firdus po naređenju je pokrenuo konačni napad na lokalne kapetane kako bi ugušio sve lokalne protivnike autonomaškog pokreta. Kako bi postigao taj cilj, Firdus je prvo napao [[Ljubuški]] i lokalnog kapetana Sulejman-bega. U izuzetno važnoj bitki Firdus je pobijedio Sulejman-bega i osigurao cijelu Hercegovinu osim Stoca. Na žalost, dio vojske koja je opsjedala [[Stolac]] doživjela je poraz na početku marta sljedeće godine. Saznavši da su bosanske snage bile iscrpljene zbog zime stolački kapetan [[Ali-paša Rizvanbegović]] je prekinuo opsadu i izveo kontranapad te potukao napadačke snage. Iz Sarajeva je već bilo poslano pojačanje pod komandom Mujage Zlatara prema Stocu, ali im je Gradaščević 16. marta naredio da se vrate kad je saznao da veliki vezir sprema veliku ofanzivu na Bosnu.[[Datoteka:Sarajevostup.JPG|mini|270p|desno|Stup danas: scena konačne bitke Huseina Gradaščevića.]] Osmanlijski napad počeo je u prvim danima februara. Veliki vezir je poslao dvije vojske: jednu iz [[Vučitrn]]a a drugu iz [[Skadar|Skadra]]. Obje vojske su išle u pravcu Sarajeva, a Gradaščević je poslao snagu od otprilike 10000 vojnika da ih susretnu. Kada su turske snage uspjele preći preko [[Drina|Drine]] Gradaščević je naredio Ali-paši Fidahiću da sa svojih 6000 vojnika susretne neprijatelja kod [[Rogatica|Rogatice]], dok su jedinice smještene u [[Višegrad]]u krenule prema [[Pale|Palama]], nedaleko od Sarajeva. Susret dviju strana se konačno desio krajem maja kod Glasinca, istočno od Sarajeva. Bosansku vojsku je predvodio sam Gradaščević, dok su osmanlijske jedinice bile pod komandom Kara Mahmud Hamdi-paše, novopostavljenog bosanskog vezira. Nakon prvog sukoba Gradaščević je bio primoran povući se na Pale. Borba je nastavljena na Palama, a Gradaščević se opet morao povući, ovog puta u Sarajevo. Tamo je vijeće kapetana odlučilo da se nastavi s borbama. Konačna borba dogodila se 4. juna na prostorima Dogloda i Stupa, mjestima između Sarajeva i [[Ilidža|Ilidže]]. Nakon duge i intenzivne borbe činilo se da je Gradaščević još jednom potukao sultanovu vojsku. Međutim, pred sami kraj hercegovačke snage pod komandom Ali-paše Rizvanbegovića i [[Smail-aga Čengić|Smail-age Čengića]] su probile Gradaščevićevu odbranu, koja je bila postavljena na stranama, i uključile se u borbu. Iznenađena napadom s leđa pobunjenička vojska je bila primorana povući se u Sarajevo. Tada je odlučeno da je daljnji vojni otpor besmislen. Gradaščević je pobjegao u Gradačac dok je sultanova vojska ulazila u Sarajevo 5. juna i spremala marš na Travnik. Nakon što je shvatio koje bi teškoće njegov grad i porodica doživjeli ako ostane u Gradačcu, Gradaščević odlučuje da napusti Gradačac i krene ka Austriji. === Egzil i smrt === [[Datoteka:Istanbul_-_Pierre_Loti_Cafe_-_01.jpg|mini|desnot|Pogled na [[Zlatni rog]] s Ejjuba, gdje je Gradaščević ukopan]] Ukoliko mu izbor da pobjegne iz Bosne nije bio već dovoljno očit moguće je da je posebna sultanova fetva u kojoj Gradaščevića proglašava "nevaljalcem", "zlikovcem", "izdajnikom", "odmetnikom", "razbojnikom" i "buntovnikom" te ga osuđuje na smrt i konfiskaciju sve imovine, osim mulkovnih dobara, ubijedila Gradaščevića da napusti zemlju. Ipak, zbog raznih običaja i procedura njegov odlazak iz Bosne je otegnut na nekoliko dana. Nakon molbe austrijskim vlastima da olakšaju svoje restrikcije, Gradaščević je konačno došao do granice na Savi sa velikim brojem svojih pratilaca 16. juna. Prešao je rijeku i ušao u habsburšku zemlju sa 100 pratilaca, slugama i porodicom. Iako je očekivao da će biti tretiran kao bosanski vezir, bio je pritvoren u [[Slavonski Brod|Slavonskom Brodu]] gotovo mjesec, dok su mu oružje i drugo vlasništvo bili oduzeti. S ogorčenjem je pisao o ponašanju austrijskih vlasti: ''Dasam znao daću ovaki reziluk terpeti i muke od svakoga podnositi, dašto nebi nikoga prelazio volio bi na onoj strani poginuti no ovamo na ovu stranu prohoditi.''<ref>{{Cite book|last=Kamberovic|first=Husnija|url=https://www.academia.edu/22765048/Husein-kapetan_Grada%C5%A1%C4%8Devi%C4%87_1802_-_1834_Biografija._Grada%C4%8Dac_BZK_Preporod_2002|title=Husein-kapetan Gradaščević (1802 - 1834): Biografija. Gradačac: BZK Preporod, 2002|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=60|language=bs}}</ref> Austrijske vlasti su bile pod stalnim pritiskom osmanlijske vlade da Gradaščevića što je moguće više udalje od granice. Dana 4. jula Husein je prebačen u Osijek gdje je faktički živio u kućnom pritvoru. Njegova komunikacija s ostatkom porodice i zajednicom je bila veoma ograničena zbog čega se nekoliko puta žalio vlastima. Situacija se ipak vremenom poboljšala i prije nego što je napustio [[Osijek]] izjavio je lokalnim vlastima da mu je tu prijao boravak. Iako je osjećao duboku žal za domom i nakon što je tek djelomično imao kontrolu nad svojom sudbinom, Gradaščević je ipak održavao svoj ponos i aroganciju. Govorilo se da je živio luksuzno, što je uključivalo i viteška takmičenja sa svojim društvom. Na kraju je pismom zahvaljivao na gostoprimstvu u Osijeku: ''Čim sam prešao na ovo područje i došao pod zaštitu austrijskog cara, bilo mi je određeno boravište u Osijeku; tu sam živio mirno i bio sam zadovoljan ... Bilo mi je ovdje vrlo dobro i ja sam sa svakim mogao razgovarati na mom maternjem jeziku, a naročito sam održavao dobre odnose sa brigadnim generalom u Osijeku.''<ref>{{Cite book|last=Kamberovic|first=Husnija|url=https://www.academia.edu/22765048/Husein-kapetan_Grada%C5%A1%C4%8Devi%C4%87_1802_-_1834_Biografija._Grada%C4%8Dac_BZK_Preporod_2002|title=Husein-kapetan Gradaščević (1802 - 1834): Biografija. Gradačac: BZK Preporod, 2002|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=61|language=bs}}</ref> Krajem 1832. Husein je pristao vratiti se na osmanlijsku teritoriju da bi dobio oprost od sultana. Uvjeti koji su mu bili izrečeni u Zemunu bili su veoma oštri, a insistirali su ne samo na tome da se Gradaščević više nikad ne vrati u Bosnu nego da ne kroči nijednim osmanlijskim teritorijama u Evropi. Razočaran, Gradaščević je bio prinuđen prihvatiti uvjete i preseliti se u [[Beograd]]. U Beograd je došao 14. oktobra u odrazu pravog vezira jašući konja osedlanog srebrnim i zlatnim sedlom i u velikoj pratnji. U Beogradu je ostao dva mjeseca. U tom periodu zdravlje mu je oslabilo (kako je zabilježio dr. Bartolomeo Kunibert). Napustio je grad i uputio se prema Istanbulu u decembru ali, s obzirom na to da je njegova kćerka još bila mlada, njegova supruga ostala je u Beogradu da bi mu se pridružila u proljeće sljedeće godine. U [[Istanbul]]u je Gradaščević živio u starim [[Janjičari|janjičarskim]] barakama na atmejdanu (Hipodromski trg) dok je njegova familija živjela nedaleko odatle u posebnoj kući. Živio je relativno mirnim životom naredne dvije godine i jedini značajan događaj je bio kad mu je sultan ponudio da postane paša visokog ranga u osmanlijskoj armiji; ponudu koju je Gradaščević prezirno odbio, izjavivši da će "radije umrijeti u nošnji svojh očeva nego nositi nizam-uniformu jednog paše". Umro je 17. augusta 1834. Legenda govori da su ga otrovale carske vlasti, ali, imajući u vidu njegovo loše zdravlje, vjerovatnije je da je umro od kolere. Ukopan je na mezarju Ejjub<ref name="Ejjub">{{Cite web |url=http://www.gradacac.net/HuseinKapetan.htm |title=Arhivirana kopija |access-date=30. 9. 2005 |archive-date=3. 11. 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051103104026/http://gradacac.net/HuseinKapetan.htm |url-status=dead }}</ref>, nedaleko od stare veterinarske škole. == Baština == [[Datoteka:Gradacac 15 - Rodna kuca Husejn kapetana.JPG|mini|desno|200px|Rodna kuća Huseina Gradaščevića]] Husein Gradaščević je bio živa legenda u vremenu u kojem je živio. Po svojoj smrti postao je "legenda bosanskog ponosa". Među Bošnjacima je bila poznata izreka da ''"godinama nakon njegove smrti niko u našem narodu ne bi mogao čuti njegovo ime a da ne pusti suzu."'' Ovaj pozitivni osjećaj nije bio isključivo prisutan u muslimanskoj populaciji pošto se i za kršćane iz Posavine smatra da su dijelili sličan pogled decenijama. Prva historijska literatura napisana o Huseinu Gradaščeviću može se naći u djelu [[Safvet-beg Bašagić|Safvet-bega Bašagića]] ''"Kratka uputa u prošlost Bosne i Hercegovine"'' iz 1900. Međutim, zbog historijskih nesuglasica između porodica Bašagić i Gradaščević pogled Safvet-bega na Husein-kapetana je donekle subjektivan. Godinu dana kasnije Gradaščevića spominje Bartolomeo Kunibert u svojim djelima na temu [[Prvi srpski ustanak|Prvog srpskog ustanka]], koja su opisala Gradaščevića prilično pozitivno kao tragičnog heroja. U godinama koje su slijedile Gradaščevića su spomenuli D. Pavlović, Slavko Kaluđerčić i [[Hamdija Kreševljaković]] ili posebno ili u kontekstu pokreta kojeg je vodio. Generalno raspoloženje je bilo to da je pokret za autonomiju bio samo reakcija bosanske više klase na carske reforme. Ovaj pogled je decenijama prevladavao među historičarima. Gradaščević je imao manje uskrsnuće tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] kada su vlasti NDH u pokušaju političke manipulacije donijele prijedlog da se njegovi posmrtni ostaci donesu nazad u Sarajevo. Za vrijeme [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] Gradaščević i njegov pokret su rijetko spominjani. Ono što je smatrano otporom više klase implementacijama modernih reformi se nije dobro slagalo s [[komunizam|komunističkom]] ideologijom. Gradaščević je kratko pomenut u takvom svjetlu u djelu Avde Sućeske o bosanskim kapetanima 1964. Otada prolazi još 24 godine prije nego što Gradaščević biva ponovo spomenut, ovoga puta u djelu Galiba Šljive iz 1988. o Bosni u prvoj polovini 19. vijeka. Iako je tada riješeno nekoliko [[historiografija|historiografskih]] kontroverzi nije bilo neke značajne promjene u pogledu na Gradaščevića. Nakon jugoslavenskih ratova i nacionalnog buđenja Bošnjaka, Gradaščević i njegov pokret su doživjeli ponovno rođenje kako među historičarima tako i u općoj javnosti. Djela Ahmeda S. Aličića, Mustafe Imamovića i Husnije Kamberovića su sva predstavila Gradaščevića u pozitivnijem svjetlu. Gradaščević se ponovo naširoko smatra za najvećeg bošnjačkog nacionalnog heroja i simbol je nacionalnog ponosa i duha. Ulice u Gradačcu i Sarajevu nose njegovo ime kao i nekim drugim mjestima u Bosni i Hercegovini. == Bilješke == <sup>1</sup> Posljednja sahat-kula izgrađena u Bosni i Hercegovini za vrijeme osmanlijske vlasti bila je [[Vratnička sahat-kula]]. Budući da je ta sahat-kula bila jedina izgrađena od drveta te kasnije iz tih razloga i srušena, [[Gradačačka sahat-kula]] smatra se posljednjom sahat-kulom izgrađenom tipičnim metodama od kamena. == Također pogledajte == * [[Gradačac]] * [[Pokret za autonomiju Bosne]] * [[Pad i modernizacija Osmanskog Carstva|Pad Osmanskog Carstva]] * [[Historija Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{Refspisak}} == Literatura == * Aličić, Ahmed S. (1996). ''Pokret za autonomiju Bosne od 1831. do 1832. godine''. Sarajevo: Orijentalni institut. * Imamović, Mustafa. (1997). Historija Bošnjaka. ''Borba za autonomiju Bosne - Husein-kapetan Gradaščević''. Sarajevo: BZK Preporod. * Kamberović, Husnija (2002). ''Husein-kapetan Gradaščević (1802-1834): Biografija : uz dvjestu godišnjicu rođenja''. Gradačac: BZK Preporod. == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Husein Gradaščević}} {{Wikicitat|Husein-kapetan Gradaščević}} *[http://www.gradacac.net/HuseinKapetan.htm Kratka biografija na web stranici o Gradačcu (na bosanskom)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103104026/http://gradacac.net/HuseinKapetan.htm |date=3. 11. 2005 }} *[https://web.archive.org/web/20051223081759/http://users.skynet.be/orbus/proza/proza_02.htm Novela o životu Husein Gradaščevića (na bosanskom)] *[http://www.bosnahistorija.com/index.php/historija/34-bosna-u-otomanskom-razdoblju-1463-1878/177-otpori-i-reforme-u-bosni-i-hercegovini-1815-1878 Otpori i reforme u Bosni i Hercegovini 1815-1878] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200717133047/http://www.bosnahistorija.com/index.php/historija/34-bosna-u-otomanskom-razdoblju-1463-1878/177-otpori-i-reforme-u-bosni-i-hercegovini-1815-1878 |date=17. 7. 2020 }} * [https://web.archive.org/web/20150107130146/http://www.ibn-sina.net/bs/component/content/article/224-junak-bosne-husnija-kamberovi-husein-kapetan-gradaevi-1802n1834-.html http://ibn-sina.net Junak Bosne, (Husnija Kamberović: HUSEIN-KAPETAN GRADAŠČEVIĆ 1802¬1834)] * [http://www.idoconline.info/digitalarchive/public/?fuseaction=download-highlight-doc&id=363&highlight_id=51 http://www.idoconline.info/digitalarchive/ "O blagu Husejin kapetana Gradaščevića (Zmaja od Bosne), kojeg je ostavio u vezirskoj palači u Travniku pri bijegu u Srijem nakon poraza kod Sarajeva" (Glasnik Zemaljskog muzeja, 1927)]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Gradaščević, Husein}} [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu]] [[Kategorija:Bošnjaci]] [[Kategorija:Rođeni 1802.]] [[Kategorija:Umrli 1834.]] [[Kategorija:Biografije, Gradačac]] bbk2hbhjoidu25ic2k8rd4kdyfve81a Marijan Feller 0 4014 3916969 3797821 2026-08-08T07:49:23Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916969 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Marijan Feller | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = 19. januar 1903. | mjesto_rođenja = [[Donja Stubica]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = 9. maj 1974. | mjesto_smrti = [[Sarajevo]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR BiH]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = Pijanist, pedagog i pisac | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} '''Marijan Feller''' (1903–1974) bio je hrvatski pijanista, [[klavir]]ski pedagog i pisac. Rođen je u [[Donja Stubica|Donjoj Stubici]]. Studij klavira završio je 1923. na [[Muzička akademija u Zagrebu|Muzičkoj akademiji u Zagrebu]] u klasi profesora E. Krautha. Usavršavao se kod [[Svetislav Stančić|Svetislava Stančića]] i jednu godinu u [[Pariz]]u kod I. Philippa i L. Levyja. Godine 1926. počeo je nastupati na solističkim koncertima. Od 1924. do 1928. bio je profesor na Muzičkoj akademiji u Zagrebu. Sa suprugom, pijanisticom Dorom Gušić od 1928. do 1945. vodio je vlastitu školu. Također, tokom tog prioda (sve do sredine [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]) zajedno sa studentima priređivao je javne koncerte. Nakon rata bio je profesor na Srednjoj muzičkoj školi, a od 1948. bio je docent na [[Muzička akademija u Zagrebu|Muzičkoj akademiji u Zagrebu]]. Godine 1958. zajedno sa suprugom [[Zlata Feller|Zlatom Feller]] preselio se u [[Sarajevo]], gdje je radio kao profesor i direktor na [[Muzička akademija u Sarajevu|Muzičkoj akademiji u Sarajevu]]. Od 1925. nastupao je solistički, a tokom karijere je pored klasičnog repertoara izvodio djela [[Impresionizam|impresionista]], savremenih i najvećim dijelom kompozitora [[Romantizam|romantičnog]] perioda, poput: [[Frédéric Chopin|Frédérica Chopina]], [[Robert Schumann|Roberta Schumanna]], [[Franz Liszt|Franza Liszta]]. Muzički kritičari isticali su njegovu pijanističku nadarenost, muzikalnost i smisao za zvukovno nijansiranje, a u najbolje izvedbe ubrajaju se djela savremenih i francuskih kompozitora: [[Claude Debussy]], [[Maurice Ravel]], [[Aleksandr Skrjabin]], [[Sergej Prokofjev]] i [[Igor Stravinski]]. Svoje veliko znanje i iskustvo prenosio je na generacije studenata. Njegovi studenti bili su: [[Mladen Bašić]], [[Zlata Feller]], [[Ranka Cecić]], [[Jasenka Dimitrijević]], [[Valerija Kubin]], [[Neda Stanković]], [[Meira Smailović]] itd. Kao muzički pisac pod inicijalima A. S. od 1923. do 1926. objavljivao je u [[Miroslav Krleža|Krležinom]] mjesečniku ''[[Književna republika]]'' kritičke tekstove o koncertima i muzičkim prilikama na području bivše Jugoslavije. Također, tokom 1930-ih pisao je polemičke članke i u Jutarnjem listu. Bio je veoma aktivan i u radu stručnih udruženja Hrvatske i Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url= https://zbl.lzmk.hr/?p=3306|title= ''Feller, Marijan''|website= zbl.lzmk.hr|access-date= 9. 9. 2025|archive-date= 8. 8. 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180808193342/http://zbl.lzmk.hr/?p=3306|url-status= dead}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Feller, Marijan}} [[Kategorija:Hrvatski muzičari]] [[Kategorija:Biografije, Donja Stubica]] [[Kategorija:Rođeni 1903.]] [[Kategorija:Umrli 1974.]] [[Kategorija:Pijanisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski muzičari]] epfpp0c5t3qikce3g0tkdxutk071aef 12. april 0 4745 3916955 3819120 2026-08-08T06:29:11Z AnToni 2325 /* 20. vijek */ 3916955 wikitext text/x-wiki {{AprilKalendar}} '''12. april / travanj (12. 4)''' jest 102. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (103. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 263 dana. == Događaji == * [[1861]] – Započeo [[Američki građanski rat]] napadom Konfederacije na [[Fort Sumter]]. * [[1961]] – [[Jurij Gagarin]], sovjetski kosmonaut, u svemirskom brodu ''[[Vostok]]'' prvi put u historiji obletio [[Zemlja (planeta)|Zemlju]]. * [[1993]] – [[Vojska Republike Srpske]] ispalila je sa svojih položaja četiri granate na školsko igralište u [[Srebrenica|Srebrenici]] i ubila 74 bošnjačka civila na licu mjesta, broj žrtava ovog zločina se kasnije povećao na 105, jer je 31 žrtva preminula u bolnici. == Rođeni == === 19. vijek === * [[1801]] – [[Josef Lanner]], bečki kompozitor plesne muzike i dirigent plesnog orkestra * [[1869]] – [[Rihard Jakopič]], slovenski slikar * [[1885]] – [[Robert Delaunay]], francuski slikar * [[1889]] – [[Marcel Arland]], francuski romanopisac === 20. vijek === * [[1908]] – [[André Martinet]], francuski lingvist * [[1917]] – [[Džemal Bijedić]], bosanskohercegovački političar * [[1930]] – [[Strahinja Mojić]], srbijanski glumac * [[1933]] – [[Montserrat Caballé]], španska operna pjevačica * [[1937]] – [[Igor Volk]], sovjetski astronaut * [[1948]] – [[Joschka Fischer]], njemački političar i državnik * [[1956.]] ** [[Andy Garcia]], američki glumac ** [[Herbert Grönemeyer]], njemački kantautor * [[1971]] – [[Shannen Doherty]], američka glumica * [[1972]] – [[René Cattarinussi]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[1985]] – [[Šahrijar Mamedjarov]], [[azerbejdžan]]ski [[šah]]ovski [[velemajstor]] == Umrli == === 3. vijek === * [[238]] – [[Gordijan II]], rimski imperator tokom 238. godine === 4. vijek === * [[352]] – [[Julije I]], rimski papa === 20. vijek === * [[1945]] – [[Franklin D. Roosevelt]], američki političar i državnik, 32. predsjednik Sjedinjenih Američkih Država * [[1979]] – [[Đuro Pucar]], bosanskohercegovački političar * [[1994]] – [[Branko Mikulić]], bosanskohercegovački političar i ekonomista === 21. vijek === * [[2019]] – [[Ivor Broadis]], engleski nogometaš i trener * [[2020]] – [[Stirling Moss]], britanski vozač [[Formula 1|Formule 1]] * [[2021]] – [[Dara Sekulić]], hrvatska i bosanskohercegovačka pjesnikinja == Praznici == * Međunarodni dan djece izložene eksploataciji na ulici * [[Međunarodni dan ljudskog svemirskog leta]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|12 April}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/12 Na današnji dan (12. april), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-12/ Na današnji dan (12. april), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|apr012]] 68r6wgh5kh4s42eu0b4drr77c6a77jk 30. juli 0 4895 3916864 3824383 2026-08-07T15:27:01Z AnToni 2325 /* 20. vijek */ 3916864 wikitext text/x-wiki {{JuliKalendar}} '''30. juli / srpanj (30. 7)''' jest 211. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (212. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 154 dana. == Događaji == * [[1927]] – U [[London]]u završena [[Šahovska olimpijada 1927.|prva šahovska olimpijada]], na kojoj je pobijedila ekipa Mađarske i [[Svjetsko prvenstvo u šahu za žene 1927.|Prvo svjetsko prvenstvo u šahu za žene]], na kojem je pobijedila [[Vera Menčik]]. == Rođeni == === 19. vijek === * [[1746]] – [[Louise du Pierry]], francuska astronomkinja * [[1818]] – [[Emily Brontë]], engleska književnica * [[1863]] – [[Henry Ford]], bio je [[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[Mašinstvo|mašinski inženjer]], [[Industrijalizacija|industrijalac]] i osnivač [[Ford|Ford Motor Companyja]] === 20. vijek === * [[1939]] – [[Peter Bogdanovich]], američki režiser * [[1941]] – [[Paul Anka]], američki pjevač * [[1945]] – [[Patrick Modiano]], francuski književnik * [[1947]] ** [[Zdravko Grebo]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[pravo|pravnik]] i aktivist ** [[Arnold Schwarzenegger]], austrijsko-američki glumac i kalifornijski guverner * [[1958]] – [[Kate Bush]], britanska kantautorica * [[1963]] – [[Lisa Kudrow]], američka glumica * [[1964.]] ** [[Jürgen Klinsmann]], njemački nogometaš i trener ** [[Carl Davies]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac * [[1972]] – [[Patrick Favre]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[1976]] – [[Hidenori Isa]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac * [[1977]] – [[Natalija Levčenkova]], ruska i moldavska biatlonka * [[1988]] – [[Andreas Stjernen]], norveški skijaš-skakač * [[1991]] – [[Irina Krjuko]], bjeloruska biatlonka * [[1998]] – [[Marija Zdravkova]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1898]] – [[Otto von Bismarck]], njemački državnik i političar * [[1919]] – [[John William Strutt Rayleigh]], engleski fizičar * [[1996]] – [[Claudette Colbert]], francusko-američka glumica * [[2007]] ** [[Ingmar Bergman]], [[Švedska|švedski]] režiser, scenarist i producent ** [[Michelangelo Antonioni]], [[italija]]nski režiser * [[2008]] – [[Zlata Bartl]], bosanskohercegovačka i hrvatska naučnica * [[2009]] – [[Herta Kuna]], [[hrvatska]] i [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] [[filologija|filologinja]] i [[historičar]]ka * [[2023]] – [[David Albahari]], srpski književnik == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|30 July}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/30/ Na današnji dan (30. juli), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410001141/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/30/ |date=10. 4. 2023}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/july-30/ Na današnji dan (30. juli), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|juli030]] 7poj9kdh4amexx1g0lh3pvbhfwccs4n 30. oktobar 0 5019 3917022 3915635 2026-08-08T11:19:57Z AnToni 2325 /* 20. vijek */ 3917022 wikitext text/x-wiki {{OktobarKalendar}} '''30. oktobar / listopad (30. 10)''' jest 303. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (304. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 62 dana. == Događaji == * [[1888]] – Amerikanac [[John J. Loud]] patentirao hemijsku olovku. * [[1918]] – Potpisano [[Mudrosko primirje]] između [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] i [[Saveznici u Prvom svjetskom ratu|Saveznika]]. * [[1948]] – [[Masakr u Ajlabunu]] nad arapskim kršćanima. * [[2016]] – U jutarnjim satima zabilježen zemljotres u Italiji jačine 6,5 stepeni po Richteru, 65&nbsp;km od Perugie. Desetak osoba lakše i teže povrijeđeno. * [[2020]] – U [[Zemljotres u Egejskom moru 2020.|zemljotresu]] u [[Egejsko more|Egejskom moru]] poginule najmanje 104 osobe, a povrijeđeno ih gotovo 1000. == Rođeni == === 18. vijek === * [[1735]] – [[John Adams]], američki političar i drugi predsjednik Sjedinjenih Američkih Država * [[1762]] – [[André Chénier]], francuski pjesnik === 19. vijek === * [[1871]] – [[Paul Valéry]], francuski pjesnik * [[1885]] – [[Ezra Pound]], američki pjesnik === 20. vijek === * [[1952]] – [[Jan Szpunar]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac * [[1958]] – [[Joseph P. Allen (psiholog)]], američki psiholog * [[1960.]] ** [[Lepa Brena]], jugoslavenska i srbijanska pjevačica ** [[Diego Maradona]], argentinski nogometaš * [[1966]] – [[Zoran Milanović]], hrvatski političar * [[1968]] – [[Emmanuelle Claret]], francuska [[biatlon]]ka * [[1969]] – [[Shin Young-sun]], [[Južna Koreja|južnokorejski]] olimpijski [[biatlon]]ac * [[1972]] – [[Per Brandt]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[1974]] – [[Dijana Bolanča]], hrvatska glumica * [[1987]] – [[Laura Spector]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka. * [[1996]] – [[Tarik Džinić]], bosanskohercegovački glumac == Umrli == * [[1757]] – [[Osman III]], sultan Osmanskog carstva * [[1975]] – [[Gustav Ludwig Hertz]], njemački fizičar i dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] za fiziku 1921. * [[2008]] – [[Ico Voljevica]], bosanskohercegovački i jugoslavenski slikar i karikaturista * [[2015]] – [[Zehra Deović]], bosanskohercegovačka interpretatorica sevdalinki == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|30 October}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/30 Na današnji dan (30. oktobar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/october-30 Na današnji dan (30. oktobar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Oktobar|*-30]] bgxyy51zx1exki2qlb9ybornby6kz0t Kolumbija 0 6794 3916954 3833622 2026-08-08T06:29:01Z Martin Macha 2111 126373 /* */ 3916954 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje|Kolumbija (višeznačnica)}} {{Infokutija država| izvorno_ime =República de Colombia| zvanično_ime =Republika Kolumbija| ime_genitiv =Kolumbije| zastava =Flag of Colombia.svg| grb =Coat of arms of Colombia.svg| mapa =LocationColombia.svg| službeni_jezik =[[španski jezik|španski]]| državno_uređenje = [[Unitarna država|Unitarna]], [[Predsjednički sistem|predsjednička]] [[Republika|ustavna republika]]| glavni_grad =[[Bogota]]| vrsta_prve_vlasti =Predsjednik| vladar_prva_vlast =[[Abelardo de la Espriella]]| vrsta_druge_vlasti =Potpredsjednik| vladar_druga_vlast =[[José Manuel Restrepo]]| po_površini_na_svijetu =26.| površina =1.141.748| procenat_vode =8,8| najviša_tačka_ime = [[Pico Cristóbal Colón]]| najviša_tačka_metara = 5.730| stanovnika = 50.823.992<ref>{{Cite web |url= https://countrymeters.info/en/Colombia |title= Colombia population (2020) live |access-date= 22. 8. 2020 |website= countrymeters.info}}</ref>| gustoća =42,23| po_broju_stanovnika_na_svijetu =28.| nezavisnost =20. juli 1810.| valuta =[[kolumbijski peso]]| vremenska_zona =[[UTC]] -5 | himna ="[[Himno Nacional de la República de Colombia]]"{{Center|[[Datoteka:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg]]}}| internetski_nastavak =[[.co]]| pozivni_broj =+57| komentar =| |}} '''Kolumbija''' ({{jez-es|Colombia}} {{malo|/{{audio|pomoć=ne|Es-Colombia2.oga|izgovor}}/}}), službeno '''Republika Kolumbija''' ({{jez-es|República de Colombia|linkovi=ne}} {{malo|/{{audio|pomoć=ne|Es-republica_de_colombia.ogg|izgovor}}/}}), jest [[suverena država]] uglavnom smještena u sjevernom dijelu [[Južna Amerika|Južne Amerike]], sa manjim dijelom teritorije koja se nalazi u [[Srednja Amerika|Srednjoj Americi]]. Nalazi se između [[Karipsko more|Karipskog mora]] i [[Tihi okean|Tihog okeana]], graniči sa [[Panama|Panamom]] na sjeverozapadu, [[Venecuela|Venecuelom]] i [[Brazil]]om na istoku i [[Ekvador]]om i [[Peru]]om na jugu. Pomorsku granicu dijeli sa [[Kostarika|Kostarikom]], [[Nikaragva|Nikaragvom]], [[Honduras]]om, [[Jamajka|Jamajkom]], [[Haiti]]jem i [[Dominikanska Republika|Dominikanskom Republikom]]. Kolumbija se odlikuje visokim stepenom [[Biološka raznovrsnost|biodiverziteta]] i brojnim prirodnim ljepotama. Nakon [[Brazil]]a i [[Argentina|Argentine]] ima vodeću ulogu u privrednom razvoju regije. [[Glavni grad|Glavni]] i najveći grad države je [[Bogota]] sa oko 7,2 miliona stanovnika. Ostali veći gradovi su: [[Medellin]], [[Cali]], [[Cartagena de Indias]], [[Barranquilla]], [[Ibagué]], [[Manizales]], [[Pasto]], [[Cucuta]] i [[Bucaramanga]]. Ima oko 49,9 miliona stanovnika. == Historija == Na prostoru današnje Kolumbije, prije dolaska Evropljana živjeli su brojni indijanski narodi, od kojih su najmoćniji bili [[Čibča]]. Španski osvajači na ovaj prostor došli su oko 1500. godine, a njihovo prvo prebivalište bila je [[Santa Marta]]. Nešto kasnije, u periodu 1536-1538. godine španski kolonisti su pokorili civilizaciju Čibča, te osnovali grad Bogotu koja je dobila ime po Bocati-poglavici Čibča. Osvojeno područje nazvano je Novo Kraljevstvo Granade, koje se daljim osvajanjima teritorijalno povećavalo. Španski kolonisti su koristili radnu snagu Indijanaca i pljačkali njihova materijalna dobra. Radna snaga Indijanaca nije bila dovoljna te su Španci dovodili crno roblje iz [[Afrka|Afrike]]. Otuda šarolikost u rasnoj strukturi Kolumbije. Zbog karakterističnog reljefa Španskoj Imperiji je otežavano upravljanje ovom kolonijom pa ona 1564. godine šalje svog predstavnika kako bi upravljao ovom kolonijom. Ubrzo nakon toga ujedinjujući sve kolonije tog područja Španci osnivaju jedinstvenu veliku koloniju-''Vicekraljevska Nova Kraljevina Granade'', koja se sastojala od današnje Kolumbije, [[Venecuela|Venecuele]], [[Ekvador]]a i [[Panama|Paname]], s Bogotom kao glavnim gradom. Mnogi kolonisti, nezadovoljni španskom vladavinom, dižu ustanke koje Španci brzo zaustavljaju, ali se ipak osniva pokret za nezavisnost. Tako mnogi dijelovi kolonije već 1810. godine proglašavaju svoju nezavisnost, koristeći zauzimanje [[Španija|Španije]] od strane Francuske. Međutim, nakon što su se i sami Španci oslobodili francuske vlasti, šalju svoje trupe u [[Južna Amerika|Južnu Ameriku]], kako bi povratili kolonije. Godine 1819. venecuelanski general [[Simon Bolivar]] ih je porazio u bitki «Bojaka», sjeverno od Bogote. Bolivar kasnije postaje prvi predsjednik bivšeg Vicekraljevstva, sada nazvanog [[Velika Kolumbija]]. Međutim, država je brzo propala, jer 1830. godine Venecuela i Ekvador postaju samostalni. Od samog sticanja nezavisnosti Kolumbiju su potresali mnogi politički problemi usljed čega su izbijali veliki nemiri. Konflikt je izbijao između liberala i konzervativaca. Poslije sticanja nezavisnosti kolumbijski ustav je mijenjan više puta. Ustavom iz 1853. godine ukida se [[ropstvo]], a iz 1886. godine Kolumbija je proglašena republikom. Građanski rat izbija 1899. godine i traje do 1902. godine ( tzv. «rat od 1000 dana» ). Vrhunac sukoba između liberala i konzervativaca je dostignut 1948. godine. Rat traje do 1957. godine, u njemu je živote izgubilo oko 200 000 ljudi. Godine 1957., dvije vladajuće stranke se dogovaraju oko podjele vlasti, što se sprovodi i danas. == Geografija == {{Glavni|Geografija Kolumbije}} Kolumbija se nalazi na sjeverozapadu [[Južna Amerika|Južne Amerike]], sa obalama na [[Meksički zaliv|Meksičkom zalivu]] i na [[Tihi okean|Tihom okeanu]]. Ima uglavnom planinski reljef (visoke Ande), dok je u primorju nizijski. Klima je tropska, ali pod uticajem nadmorske visine prelazi u kontinentalnu. Snježana granica je oko 4 500 m. Količina padavina je neravnomjerno raspoređenja. == Vlada == Kolumbija je predsjednička republika, a ustav ove zemlje je donesen 1886. godine i poslije toga prepravljan je mnogo puta. Predsjednik, izabran na nacionalniom izborima, predvodi vladu u četverogodišnjem mandatu. Jedan predsjednik može biti izabran više puta ali nikada služiti dva mandata zaredom. Ono što je vrlo karakteristično za Kolumbiju jeste da ona nema potpredsjednika. Kongres ove države sastoji se iz 102 člana senata i 161 člana tzv. Kuće predstavnika, koje također biraju glasači. == Administrativna podjela == {{Glavni|Departmani u Kolumbiji}} Kolumbija se sastoji od 32 administrativne jedinice prvog nivoa, tzv. departmana (španski: departamento i departamentos - mn.) i glavnog grada Bogote (Distrito Capital), koji je distrikt i samostalna administrativna jedinica. Svaki departman ima guvernera (gobernador) i skupštinu departmana (Asamblea Departamental) koji se biraju na izborima, na mandat od 4 godine. Departmani se sastoje od općina. Općinom rukovodi načelnik uz općinsko vijeći a biraju se na mandat od 4 godine. == Privreda == Kolumbija je nešto zaostalija zemlja sa velikim kriminalom ([[droga|droge]]), ali i drugim oblicima kriminala, te velikim klasnim razlikama. Najrašireniji kapital je američki. Najviše razvijena privredna grana je [[rudarstvo]], te stoga ima i najveći uticaj na društveni dohodak. Poljoprivreda je relativno razvijena, a uzgajaju se: [[kahva]], [[šećerna trska]], [[kukuruz]], [[riža]], [[banane]], [[krompir]], [[soja]]. Država traži zakone kako bi zaštitila poljoprivredu od stranog, ali i domaćeg kapitala (feudalaca). Eksploatiraju se i rudna bogatstva kao: [[nafta]], [[kameni ugalj]], [[zlato]], [[srebro]], [[nikl]], [[mangan]], [[bakar]], [[so]], [[fosfati]]. Najvažnije industrijske grane: crna metalurgija, mašinska, elektrotehnička, rafinerija nafte, kožna i druge. Glavni izvozni materijali su: [[nafta]], [[kahva]], smaragdi, [[zlato]], [[tekstil]] i modne marke, cvijeće, te [[ugalj]]. == Stanovništvo == Sa procijenjenih 50 miliona ljudi 2020. godine, Kolumbija je treća najnaseljenija zemlja u Latinskoj Americi, nakon Brazila i Meksika <ref>"[https://web.archive.org/web/20200327040110/https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/anexos-proyecciones-pob-dptos-area-grupos-de-edad-2018-2023.xlsx ¿Cuántos somos?]". Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE). Archived from the original on 27 March 2020.</ref>. Početkom XX vijeka, populacija Kolumbije iznosila je otprilike 4 miliona stanovnika. Od ranih 1970-ih Kolumbija je iskusila stabilan pad svoje plodnosti, mortaliteta i stope rasta stanovništva. Stopa rasta stanovništva za 2016. godinu procjenjuje se na 0,9% <ref>"[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.GROW?locations=CO Population growth (annual %)]". World Bank.</ref>. Oko 26,8% stanovništva imalo je 15 godina ili manje, 65,7% bilo je između 15 i 64 godine, a 7,4% bilo je starije od 65 godina. Udio starijih osoba u ukupnoj populaciji počeo je značajno da raste. Predviđa se da će Kolumbija imati 55,3 miliona stanovnika do 2050. godine. Stanovništvo je koncentrisano u visoravni Anda i duž karipske obale, a gustoća naseljenosti je generalno veća u andskom regionu. Devet istočnih nizijskih departmana, koji čine oko 54% površine Kolumbije, imaju manje od 6% stanovništva. Nekada tradicionalno ruralno društvo, kretanje u urbana područja je bilo veoma teško sredinom XX vijeka, Kolumbija je danas jedna od najurbanizovanijih zemalja u Latinskoj Americi. Gradsko stanovništvo je poraslo sa 31% ukupnog broja u 1938. na skoro 60% u 1973. godini, a do 2014. godine taj broj je iznosio 76% <ref>"[https://web.archive.org/web/20141102043800/http://esa.un.org/unpd/wup/Highlights/WUP2014-Highlights.pdf World Urbanization Prospects]" (PDF). un.org. Archived from the original (PDF) on 2 November 2014.</ref>. Samo stanovništvo [[Bogota|Bogote]] povećalo se sa nešto više od 300.000 1938. godine na otprilike 8 miliona danas <ref>León Soler, Natalia. "Bogotá: de paso por la capital" (in Spanish). Revista Credencial Historia. Archived from the original on 18 June 2016. Retrieved 17 June 2016.</ref>. Ukupno sedamdeset i dva grada sada imaju populaciju od 100.000 ili više (2015.). Od 2012. Kolumbija ima najveću svjetsku populaciju interno raseljenih osoba (IDP), koja se procjenjuje na 4,9 miliona ljudi. Očekivano trajanje života je 74,8 godina u 2015. godini, a smrtnost novorođenčadi je 13,1 promila u 2016. godini. U 2015. godini, 94,58% odraslih i 98,66% mladih je pismeno, a vlada troši oko 4,49% svog BDP-a na obrazovanje <ref>"[https://web.archive.org/web/20170506052541/http://uis.unesco.org/en/country/co UNESCO Institute for Statistics Colombia Profile]". Archived from the original on 6 May 2017. Retrieved 5 May 2017.</ref>. === Plemena Kolumbije === [[Aburraes]], [[Achagua]], [[Agataes]], [[Aguasises]], [[Amagaes]], [[Baníwa do Içana]], [[Bitagüíes]], [[Buriticaes]], [[Cabre]], [[Calamari]], [[Caramantas]], [[Catíos]], [[Ceracunos]], [[Chibcha]], [[Cofán]], [[Cuerimes]], [[Curquises]], [[Garúes]], [[Guahíbo]], [[Guamos]], [[Ituangos]], [[Mompox]], [[Moquiqueríes]], [[Naratupes]], [[Nequeríes]], [[Niquías]], [[Nitamos]], [[Noriscos]], [[Nutabes]], [[Ocetaes]], [[Ochalíes]], [[Paniquita]], [[Papimones]], [[Peberes]], [[Pencos]], [[Pijao]], [[Pozo]], [[Pubios]], [[Quimes]], [[Quirruba]], [[Tahamíes]], [[Taquiburríes]], [[Tecos]], [[Tuatoques]], [[Urraos]], [[Yurumangui]], [[Yuscas]]. == Kultura == {{Proširiti sekciju}} == Također pogledajte == * [[Llanos]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Colombia}} {{wikiatlas|Colombia}} * [https://web.archive.org/web/20080828033916/http://www.gobiernoenlinea.gov.co/ Stranica vlade] * [http://www.presidencia.gov.co/ Stranica predsjednika] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html Kolumbija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |date=13. 5. 2009 }} na CIA World Factbook {{Države Južne Amerike}} {{Karibi}} {{Organizacija američkih država}} [[Kategorija:Kolumbija|*]] [[Kategorija:Države svijeta]] [[Kategorija:Države i teritorije osnovane 1810.]] ibdfcynimh6wcmseqwe4ebkffysg817 3916957 3916954 2026-08-08T06:33:01Z Martin Macha 2111 126373 /* */ 3916957 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje|Kolumbija (višeznačnica)}} {{Infokutija država| izvorno_ime =República de Colombia| zvanično_ime =Republika Kolumbija| ime_genitiv =Kolumbije| zastava =Flag of Colombia.svg| grb =Coat of arms of Colombia.svg| mapa =LocationColombia.svg| službeni_jezik =[[španski jezik|španski]]| državno_uređenje = [[Unitarna država|Unitarna]], [[Predsjednički sistem|predsjednička]] [[Republika|ustavna republika]]| glavni_grad =[[Bogota]]| vrsta_prve_vlasti =Predsjednik| vladar_prva_vlast =[[Abelardo de la Espriella]]| vrsta_druge_vlasti =Potpredsjednik| vladar_druga_vlast =[[José Manuel Restrepo]]| po_površini_na_svijetu =25.| površina =1.141.748| procenat_vode =2,1| najviša_tačka_ime = [[Pico Cristóbal Colón]]| najviša_tačka_metara = 5.730| stanovnika = 53.399.171<ref>{{cite web |url=https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/demografia-y-poblacion/proyecciones-de-poblacion |title=Proyecciones de Población DANE |access-date=8 August 2026}}</ref>| gustoća =46,77| po_broju_stanovnika_na_svijetu =26.| nezavisnost =20. juli 1810.| valuta =[[kolumbijski peso]]| vremenska_zona =[[UTC]] -5 | himna ="[[Himno Nacional de la República de Colombia]]"{{Center|[[Datoteka:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg]]}}| internetski_nastavak =[[.co]]| pozivni_broj =+57| komentar =| |}} '''Kolumbija''' ({{jez-es|Colombia}} {{malo|/{{audio|pomoć=ne|Es-Colombia2.oga|izgovor}}/}}), službeno '''Republika Kolumbija''' ({{jez-es|República de Colombia|linkovi=ne}} {{malo|/{{audio|pomoć=ne|Es-republica_de_colombia.ogg|izgovor}}/}}), jest [[suverena država]] uglavnom smještena u sjevernom dijelu [[Južna Amerika|Južne Amerike]], sa manjim dijelom teritorije koja se nalazi u [[Srednja Amerika|Srednjoj Americi]]. Nalazi se između [[Karipsko more|Karipskog mora]] i [[Tihi okean|Tihog okeana]], graniči sa [[Panama|Panamom]] na sjeverozapadu, [[Venecuela|Venecuelom]] i [[Brazil]]om na istoku i [[Ekvador]]om i [[Peru]]om na jugu. Pomorsku granicu dijeli sa [[Kostarika|Kostarikom]], [[Nikaragva|Nikaragvom]], [[Honduras]]om, [[Jamajka|Jamajkom]], [[Haiti]]jem i [[Dominikanska Republika|Dominikanskom Republikom]]. Kolumbija se odlikuje visokim stepenom [[Biološka raznovrsnost|biodiverziteta]] i brojnim prirodnim ljepotama. Nakon [[Brazil]]a i [[Argentina|Argentine]] ima vodeću ulogu u privrednom razvoju regije. [[Glavni grad|Glavni]] i najveći grad države je [[Bogota]] sa oko 8 miliona stanovnika. Ostali veći gradovi su: [[Medellin]], [[Cali]], [[Cartagena de Indias]], [[Barranquilla]], [[Ibagué]], [[Manizales]], [[Pasto]], [[Cucuta]] i [[Bucaramanga]]. Ima oko 53,4 miliona stanovnika. == Historija == Na prostoru današnje Kolumbije, prije dolaska Evropljana živjeli su brojni indijanski narodi, od kojih su najmoćniji bili [[Čibča]]. Španski osvajači na ovaj prostor došli su oko 1500. godine, a njihovo prvo prebivalište bila je [[Santa Marta]]. Nešto kasnije, u periodu 1536-1538. godine španski kolonisti su pokorili civilizaciju Čibča, te osnovali grad Bogotu koja je dobila ime po Bocati-poglavici Čibča. Osvojeno područje nazvano je Novo Kraljevstvo Granade, koje se daljim osvajanjima teritorijalno povećavalo. Španski kolonisti su koristili radnu snagu Indijanaca i pljačkali njihova materijalna dobra. Radna snaga Indijanaca nije bila dovoljna te su Španci dovodili crno roblje iz [[Afrka|Afrike]]. Otuda šarolikost u rasnoj strukturi Kolumbije. Zbog karakterističnog reljefa Španskoj Imperiji je otežavano upravljanje ovom kolonijom pa ona 1564. godine šalje svog predstavnika kako bi upravljao ovom kolonijom. Ubrzo nakon toga ujedinjujući sve kolonije tog područja Španci osnivaju jedinstvenu veliku koloniju-''Vicekraljevska Nova Kraljevina Granade'', koja se sastojala od današnje Kolumbije, [[Venecuela|Venecuele]], [[Ekvador]]a i [[Panama|Paname]], s Bogotom kao glavnim gradom. Mnogi kolonisti, nezadovoljni španskom vladavinom, dižu ustanke koje Španci brzo zaustavljaju, ali se ipak osniva pokret za nezavisnost. Tako mnogi dijelovi kolonije već 1810. godine proglašavaju svoju nezavisnost, koristeći zauzimanje [[Španija|Španije]] od strane Francuske. Međutim, nakon što su se i sami Španci oslobodili francuske vlasti, šalju svoje trupe u [[Južna Amerika|Južnu Ameriku]], kako bi povratili kolonije. Godine 1819. venecuelanski general [[Simon Bolivar]] ih je porazio u bitki «Bojaka», sjeverno od Bogote. Bolivar kasnije postaje prvi predsjednik bivšeg Vicekraljevstva, sada nazvanog [[Velika Kolumbija]]. Međutim, država je brzo propala, jer 1830. godine Venecuela i Ekvador postaju samostalni. Od samog sticanja nezavisnosti Kolumbiju su potresali mnogi politički problemi usljed čega su izbijali veliki nemiri. Konflikt je izbijao između liberala i konzervativaca. Poslije sticanja nezavisnosti kolumbijski ustav je mijenjan više puta. Ustavom iz 1853. godine ukida se [[ropstvo]], a iz 1886. godine Kolumbija je proglašena republikom. Građanski rat izbija 1899. godine i traje do 1902. godine ( tzv. «rat od 1000 dana» ). Vrhunac sukoba između liberala i konzervativaca je dostignut 1948. godine. Rat traje do 1957. godine, u njemu je živote izgubilo oko 200 000 ljudi. Godine 1957., dvije vladajuće stranke se dogovaraju oko podjele vlasti, što se sprovodi i danas. == Geografija == {{Glavni|Geografija Kolumbije}} Kolumbija se nalazi na sjeverozapadu [[Južna Amerika|Južne Amerike]], sa obalama na [[Meksički zaliv|Meksičkom zalivu]] i na [[Tihi okean|Tihom okeanu]]. Ima uglavnom planinski reljef (visoke Ande), dok je u primorju nizijski. Klima je tropska, ali pod uticajem nadmorske visine prelazi u kontinentalnu. Snježana granica je oko 4 500 m. Količina padavina je neravnomjerno raspoređenja. == Vlada == Kolumbija je predsjednička republika, a ustav ove zemlje je donesen 1886. godine i poslije toga prepravljan je mnogo puta. Predsjednik, izabran na nacionalniom izborima, predvodi vladu u četverogodišnjem mandatu. Jedan predsjednik može biti izabran više puta ali nikada služiti dva mandata zaredom. Ono što je vrlo karakteristično za Kolumbiju jeste da ona nema potpredsjednika. Kongres ove države sastoji se iz 102 člana senata i 161 člana tzv. Kuće predstavnika, koje također biraju glasači. == Administrativna podjela == {{Glavni|Departmani u Kolumbiji}} Kolumbija se sastoji od 32 administrativne jedinice prvog nivoa, tzv. departmana (španski: departamento i departamentos - mn.) i glavnog grada Bogote (Distrito Capital), koji je distrikt i samostalna administrativna jedinica. Svaki departman ima guvernera (gobernador) i skupštinu departmana (Asamblea Departamental) koji se biraju na izborima, na mandat od 4 godine. Departmani se sastoje od općina. Općinom rukovodi načelnik uz općinsko vijeći a biraju se na mandat od 4 godine. == Privreda == Kolumbija je nešto zaostalija zemlja sa velikim kriminalom ([[droga|droge]]), ali i drugim oblicima kriminala, te velikim klasnim razlikama. Najrašireniji kapital je američki. Najviše razvijena privredna grana je [[rudarstvo]], te stoga ima i najveći uticaj na društveni dohodak. Poljoprivreda je relativno razvijena, a uzgajaju se: [[kahva]], [[šećerna trska]], [[kukuruz]], [[riža]], [[banane]], [[krompir]], [[soja]]. Država traži zakone kako bi zaštitila poljoprivredu od stranog, ali i domaćeg kapitala (feudalaca). Eksploatiraju se i rudna bogatstva kao: [[nafta]], [[kameni ugalj]], [[zlato]], [[srebro]], [[nikl]], [[mangan]], [[bakar]], [[so]], [[fosfati]]. Najvažnije industrijske grane: crna metalurgija, mašinska, elektrotehnička, rafinerija nafte, kožna i druge. Glavni izvozni materijali su: [[nafta]], [[kahva]], smaragdi, [[zlato]], [[tekstil]] i modne marke, cvijeće, te [[ugalj]]. == Stanovništvo == Sa procijenjenih 50 miliona ljudi 2020. godine, Kolumbija je treća najnaseljenija zemlja u Latinskoj Americi, nakon Brazila i Meksika <ref>"[https://web.archive.org/web/20200327040110/https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/anexos-proyecciones-pob-dptos-area-grupos-de-edad-2018-2023.xlsx ¿Cuántos somos?]". Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE). Archived from the original on 27 March 2020.</ref>. Početkom XX vijeka, populacija Kolumbije iznosila je otprilike 4 miliona stanovnika. Od ranih 1970-ih Kolumbija je iskusila stabilan pad svoje plodnosti, mortaliteta i stope rasta stanovništva. Stopa rasta stanovništva za 2016. godinu procjenjuje se na 0,9% <ref>"[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.GROW?locations=CO Population growth (annual %)]". World Bank.</ref>. Oko 26,8% stanovništva imalo je 15 godina ili manje, 65,7% bilo je između 15 i 64 godine, a 7,4% bilo je starije od 65 godina. Udio starijih osoba u ukupnoj populaciji počeo je značajno da raste. Predviđa se da će Kolumbija imati 55,3 miliona stanovnika do 2050. godine. Stanovništvo je koncentrisano u visoravni Anda i duž karipske obale, a gustoća naseljenosti je generalno veća u andskom regionu. Devet istočnih nizijskih departmana, koji čine oko 54% površine Kolumbije, imaju manje od 6% stanovništva. Nekada tradicionalno ruralno društvo, kretanje u urbana područja je bilo veoma teško sredinom XX vijeka, Kolumbija je danas jedna od najurbanizovanijih zemalja u Latinskoj Americi. Gradsko stanovništvo je poraslo sa 31% ukupnog broja u 1938. na skoro 60% u 1973. godini, a do 2014. godine taj broj je iznosio 76% <ref>"[https://web.archive.org/web/20141102043800/http://esa.un.org/unpd/wup/Highlights/WUP2014-Highlights.pdf World Urbanization Prospects]" (PDF). un.org. Archived from the original (PDF) on 2 November 2014.</ref>. Samo stanovništvo [[Bogota|Bogote]] povećalo se sa nešto više od 300.000 1938. godine na otprilike 8 miliona danas <ref>León Soler, Natalia. "Bogotá: de paso por la capital" (in Spanish). Revista Credencial Historia. Archived from the original on 18 June 2016. Retrieved 17 June 2016.</ref>. Ukupno sedamdeset i dva grada sada imaju populaciju od 100.000 ili više (2015.). Od 2012. Kolumbija ima najveću svjetsku populaciju interno raseljenih osoba (IDP), koja se procjenjuje na 4,9 miliona ljudi. Očekivano trajanje života je 74,8 godina u 2015. godini, a smrtnost novorođenčadi je 13,1 promila u 2016. godini. U 2015. godini, 94,58% odraslih i 98,66% mladih je pismeno, a vlada troši oko 4,49% svog BDP-a na obrazovanje <ref>"[https://web.archive.org/web/20170506052541/http://uis.unesco.org/en/country/co UNESCO Institute for Statistics Colombia Profile]". Archived from the original on 6 May 2017. Retrieved 5 May 2017.</ref>. === Plemena Kolumbije === [[Aburraes]], [[Achagua]], [[Agataes]], [[Aguasises]], [[Amagaes]], [[Baníwa do Içana]], [[Bitagüíes]], [[Buriticaes]], [[Cabre]], [[Calamari]], [[Caramantas]], [[Catíos]], [[Ceracunos]], [[Chibcha]], [[Cofán]], [[Cuerimes]], [[Curquises]], [[Garúes]], [[Guahíbo]], [[Guamos]], [[Ituangos]], [[Mompox]], [[Moquiqueríes]], [[Naratupes]], [[Nequeríes]], [[Niquías]], [[Nitamos]], [[Noriscos]], [[Nutabes]], [[Ocetaes]], [[Ochalíes]], [[Paniquita]], [[Papimones]], [[Peberes]], [[Pencos]], [[Pijao]], [[Pozo]], [[Pubios]], [[Quimes]], [[Quirruba]], [[Tahamíes]], [[Taquiburríes]], [[Tecos]], [[Tuatoques]], [[Urraos]], [[Yurumangui]], [[Yuscas]]. == Kultura == {{Proširiti sekciju}} == Također pogledajte == * [[Llanos]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Colombia}} {{wikiatlas|Colombia}} * [https://web.archive.org/web/20080828033916/http://www.gobiernoenlinea.gov.co/ Stranica vlade] * [http://www.presidencia.gov.co/ Stranica predsjednika] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html Kolumbija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |date=13. 5. 2009 }} na CIA World Factbook {{Države Južne Amerike}} {{Karibi}} {{Organizacija američkih država}} [[Kategorija:Kolumbija|*]] [[Kategorija:Države svijeta]] [[Kategorija:Države i teritorije osnovane 1810.]] b2jdjb9aa6soqsdgrcy87vvgqk780i7 Litij 0 6881 3916945 3903616 2026-08-08T05:24:10Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916945 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski element | Hemijski element = Litij | Simbol = Li | Atomski broj = 3 | Serija = Alkalni metali | Grupa = 1 | Perioda = 2 | Blok = s | Slika = [[Datoteka:Lithium paraffin.jpg|180px]] | Boja serije = OrangeRed | Izgled = srebreno-bijeli, sivi | Zastupljenost = 0,006<ref name="dtv" /><ref name="harry" /> | Atomska masa = 6,941<ref name="wieser" /> | Atomski radijus = 145 | Atomski radijus izračunat = 167 | Kovalentni radijus = 128 | Van der Waalsov radijus = 182 | Elektronska konfiguracija = [He] 2s<sup>1</sup> | Elektroni u energetskom nivou = 2, 1 | Energija ionizacije_1 = 520,2 | Izlazna energija = 2,9<ref name="ludwig" /> | Agregatno stanje = čvrsto | Mohsova skala tvrdoće = 0,6 | Struktura kristala = kubična, prostorno orjentirana | Gustoća = 534 (pri 20 °C)<ref name="greenwood" /><ref name="gale" /> | Magnetizam = paramagnetičan (<math>\chi_{m}</math>= 1,4 · 10<sup>−5</sup>)<ref name="crc" /> | Tačka topljenja_K = 453,69 | Tačka topljenja_C = 180,54 | Tačka ključanja_K = 1603<ref name="zhang" /> | Tačka ključanja_C = 1330 | Molarni volumen = 13,02 • 10<sup>-6</sup> | Toplota isparavanja = 136<ref name="zhang" /> | Toplota topljenja = 3 | Pritisak pare = 1,63 | Pritisak pare_K = 453,7 | Brzina zvuka = 6000 | Brzina zvuka_K = 293,15 | Specifična toplota = 3482<ref name="harry" /> | Specifična toplota_K = 298 | Specifična električna provodljivost = 10,6 • 10<sup>6</sup> | Specifična električna provodljivost_K = | Toplotna provodljivost = 85 | Toplotna provodljivost_K = | Oksidacioni broj = '''+1''' | Oksidi = Li<sub>2</sub>O | Elektrodni potencijal = −3,04 V | Elektronegativnost = 0,98 | Oznaka upozorenja = {{Oznake upozorenja|C}}<br />{{Oznake upozorenja|F}} | Oznake upozorenja R = {{Oznake upozorenja R|14/15|34}} | Oznake upozorenja S = {{Oznake upozorenja S|(1/2)|8|43|45}} | Radioaktivan = Ne | Izotopi = {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Li | Maseni broj = 6 | Rasprostranjenost u prirodi = 7,4 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Li | Maseni broj = 7 | Rasprostranjenost u prirodi = '''92,6''' }} |}} '''Litij''' (izvedeno iz [[Grčki jezik|grč.]] λίθος, líthos, ''kamen'') jest [[hemijski element]] sa simbolom '''Li''' i rednim ([[atomski broj|atomskim]]) brojem 3. On je [[alkalni metali|alkalni metal]] u drugoj periodi [[periodni sistem elemenata|periodnom sistemu elemenata]]. Litij je vrlo lahak metal i ima najmanju gustoću među svim čvrstim elementima (u standardnim uvjetima). Zbog velike reaktivnosti, u prirodi se ne nalazi u elementarnom stanju. Na sobnoj temperaturi, samo na potpuno suhom zraku postojan je duže vrijeme, ali vrlo sporo reagira, dajući [[litij-nitrid]]. Na vlažnom zraku na površini litija vrlo brzo formira se mat, sivi sloj [[litij-hidroksid]]a. Kao i svi alkalni metali, elementarni litij reagira odmah već pri dodiru s vlagom na koži te tako može uzrokovati teške opekotine i povrede zbog nagrizanja. Mnogi spojevi litija koji u vodenim rastvorima daju [[ion]]e litija smatraju se opasnima za zdravlje, za razliku od analognih spojeva [[natrij]]a i [[kalij]]a. [[Datoteka:Wie funktioniert eine Lithium-Schwefel-Batterie?.webm|mini|Litij]] Kao mikroelement, litij u obliku svojih soli često je sastavni dio mineralnih voda. U ljudskom organizmu vrlo su male količine ovog elementa. Ne smatra se neophodnim za život i nema poznate biološke funkcije u organizmu. Međutim, neke njegove soli pokazuju medicinsko djelovanje i upotrebljavaju se u [[litijska terapija|litijskoj terapiji]] pri liječenju [[bipolarni poremećaj|bipolarnih poremećaja]],<ref>{{Cite web|url=https://www.healthdirect.gov.au/lithium|title=Lithium}}</ref> manija, depresija i sličnih bolesti. == Historija == [[Datoteka:Arfwedson_Johan_A.jpg|lijevo|mini|Johan August Arfwedson je zaslužan za otkriće litija 1817]] Smatra se da je litij otkrio švedski naučnik [[Johan August Arfwedson]],<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Johan-August-Arfwedson|title=Johan August Arfwedson {{!}} Swedish chemist {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=24. 6. 2024}}</ref> koji je 1817. primijetio prisustvo nekog nepoznatog elementa u mineralu [[petalit]]u (Li<sup>[4]</sup>Al<sup>[4]</sup>[Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>]) a nedugo poslije također i u [[mineral]]ima [[spodumen]]u (LiAl[Si<sub>2</sub>O<sub>6</sub>]) i [[lepidolit]]u (K(Li,Al)<sub>3</sub>[(Al,Si)<sub>4</sub>O<sub>10</sub>](F,OH)<sub>2</sub>), nakon analize mineralnih uzoraka sa ostrva Utö u [[Švedska|Švedskoj]]. Njegov akademski učitelj [[Jacob Berzelius]] predložio je naziv ''lithion'', izvedenicu iz grčkog λίθος ''líthos''‚ ''kamen'', ime koje je izvedeno iz materijala iz kojeg je izoliran, slično kao i kod drugih, do tada poznatih, alkalnih metala [[natrij]]a i [[kalij]]a, a kasnije se to ime ustalilo u svojoj latiniziranoj formi ''lithium''. <ref name="figurowski" /> Njemački [[hemičar]] [[Christian Gottlob Gmelin]] primijetio je 1818. godine da soli litija boje plamen u crvenu boju. Oba naučnika su narednih godina pokušavali dobiti ovaj element u čistom stanju. Ovo je uspjelo iste godine [[William Thomas Brande|Brandeu]] i [[Humphry Davy|Davyu]] pomoću postupka [[elektroliza|elektrolize]] [[litij oksid]]a (Li<sub>2</sub>O). [[Robert Wilhelm Bunsen|Robert Bunsen]] i [[Augustus Matthiessen]] uspjeli su 1855. pomoću elektrolize [[litij-hlorid]]a (LiCl) dobiti još veće količine elementarnog litija. Prva komercijalna proizvodnja počela je 1923. u njemačkoj kompaniji "Metallgesellschaft" (danas ''Chemetall GmbH''), gdje se dobijao pomoću elektrolize istopljene smjese [[litij-hlorid|litij-]] (LiCl) i kalij-hlorida (KCl). Wilhelm Schlenk je 1917. sintetizirao prvi litijorganski spoj iz organskih spojeva [[živa|žive]].<ref name="elschenbroich" /> Sve do kraja Drugog svjetskog rata, osim upotrebe kao sredstvo za podmazivanje (mineralno ulje sa dodatkom [[litij-stearat]]a) i u industriji [[staklo|stakla]] ([[litij-karbonat]] ili litij-oksid), gotovo da i nisu postojae aplikacije u kojima se koristio litij. Međutim, to se promijenilo nakon što je SAD-u zatrebao [[tricij]] za pravljenje [[Hidrogenska bomba|hidrogenske bombe]], a koji se može dobiti iz litija. Počela je znatna proizvodnja litija, a jedno od najizdašnijih nalazišta bio je rudnik u blizini gradića [[Kings Mountain (Sjeverna Karolina)|Kings Mountain]] u Sjevernoj Karolini.<ref name="IMR" /> Pošto tricij ima vrlo kratko [[vrijeme poluraspada]], neophodne količine litij su konstantno rasle, pa je SAD u periodu od 1953. do 1963. nagomilao ogromne zalihe ovog metala, koje su tek nakon završetka [[Hladni rat|Hladnog rata]] 1993. dospjele na svjetsko tržište.<ref name="IMR" /> Osim klasičnog rudarenja, jeftinije dobijanje litija je moguće i iz slanih voda. Danas se litij koristi u velikim količinama za razne svrhe kao što je proizvodnja baterija, za [[polimerizacija|polimerizaciju]] elastomera, u građevinarstvu te za organske sinteze u farmaciji i argohemijskoj industriji. Od 2007. najvažniji segment upotrebe litija su primarne (takozvane "litijske") baterije i [[akumulator]]i (sekundarne ili [[litij-ionska baterija|litij-ionske baterije]]).<ref name="mineralsusgs" /> == Osobine == === Fizičke === [[Datoteka:Cubic-body-centered.png|thumb|Kristalna struktura litija, a&nbsp;=&nbsp;351&nbsp;pm<ref name="Schubert" />]] Elementarni litij je srebreno-bijeli, mehki i lahki metal. Na sobnoj temperaturi je najlakši među svim čvrstim elementima ([[gustoća]] 0,534&nbsp;g/cm<sup>3</sup><ref name="Holleman-Wiberg" />). Samo [[vodik]] u čvrstom stanju pri temperaturi od −260&nbsp;°C ima manju gustoću od 0,0763&nbsp;g/cm<sup>3</sup>.<ref name="Holleman-Wiberg" /> Poput drugih alkalnih metala, i litij se kristalizira u kubičnom, prostorno centriranom, gusto pakovanom [[Kubični kristalni sistem|kristalnom sistemu]] u prostornoj grupi ''I''m<span style="text-decoration:overline">3</span>''m'' sa parametrom rešetke a&nbsp;=&nbsp;351&nbsp;pm i dvije formulske jedinice po elementarnoj ćeliji. Na izuzetno niskim [[temperatura]]ma od 78&nbsp;K mijenja se kristalna struktura spontanim prijelazom bilo u heksagonalnu strukturu tipa magnezija sa parametrima rešetke a&nbsp;=&nbsp;311&nbsp;pm i c&nbsp;=&nbsp;509&nbsp;pm ili izmjenom u izobličenu kubičnu strukturu tipa [[bakar|bakra]] (kubična plošno centrirana) sa parametrom rešetke a&nbsp;=&nbsp;438&nbsp;pm. Tačan uzrok zbog čega se javlja jedna od ovih struktura nije poznat.<ref name="Schubert" /> Litij među ostalim [[alkalni metali|alkalnim metalima]] ima najviše [[talište|tačke topljenja]] i [[tačka ključanja|ključanja]] kao i najveći [[Specifična toplota|specifični toplotni kapacitet]]. Iako on ima najveću tvrdoću od svih alkalnih metala, može se rezati nožem a njegova [[Mohsova skala tvrdoće|Mohsova tvrdoća]] iznosi 0,6.<ref name="gale" /><ref name="webelements" /> Kao tipičan metal, dobar je provodnik struje (provodljivost oko 18% od provodljivosti bakra<ref name="dtv" />) kao i toplote. Litij ispoljava veliki broj sličnosti sa [[magnezij]]em, što se, između ostalog, iskazuje i i činjenici javljanja heterotipskih miješanih kristala od litija i magnezija, a koji imaju osobinu izodimorfije. Iako se magnezij najgušće kristalizira heksagonalno, dok se nasuprot njega litij kristalizira u kubičnu prostorno centriranu kuglastu rešetku, oba metala se mogu ''heterotipski'' miješati.<ref name="malissa" /> Međutim, ovo se dešava samo u vrlo ograničenom rasponu koncentracija, pri čemu kod suviška neke od komponenti, jedna od njih ''nameće'' (prisiljava da promijeni) kristalnu rešetku drugoj. [[Ion]] litija sa −520&nbsp;kJ/mol<ref name="Binnewies241" /> ima najvišu [[entalpija|entalpiju]] hidratacije među svim ionima alkalnih metala. Stoga se on u [[voda|vodi]] u potpunosti hidratizira i snažno privlači molekule vode. Ion litija gradi dvije hidratne ljuske, jednu unutrašnju sa četiri molekule vode, koja je izuzetno snažno povezana sa litijevim ionom preko svojih atoma kisika, te jednu vanjsku ljusku, koja je povezana sa ionom Li[H<sub>2</sub>O]<sub>4</sub><sup>+</sup> preko "[[vodikova veza|vodikovog mosta"]] sa drugim molekulima vode. Zbog toga je [[ionski radijus]] hidratiziranih iona litija veoma velik, veći čak i od nekih iona teških alkalnih metala kao što su [[rubidij]] i [[cezij]], koji u vodenim rastvorima ne grade takvu vrstu snažno vezanih hidratnih ljuski. [[Datoteka:Dilithium-2D-dimensions.svg|thumb|lijevo|Lewisova formula dilitija]] U [[plin|gasovitom]] stanju, litij se ne nalazi u vidu pojedinačnih atoma, već u molekularnom stanju kao dilitij Li<sub>2</sub>. Na taj način jednovalentni litij dostiže popunjenu ''s''-atomsku orbitalu a time i energetski povoljniju situaciju. [[Dilitij]] ima dužinu veze od 267,3&nbsp;pm i energiju veze od 101&nbsp;kJ/mol.<ref name="winter" /> === Hemijske === [[Datoteka:Lithiumnitrid.jpg|thumb|Metalni litij obložen nitridom zbog kontakta sa zrakom]] Litij je, kao i svi drugi alkalni metali, vrlo reaktivan i vrlo lahko reagira sa mnogim elementima i spojevima (poput [[voda|vode]] dajući toplotu). Među svim alkalnim metalima, on je najviše reaktivan. Posebnost, po kojoj se litij razlikuje od drugih alkalnih metala je njegova reakcija sa molekularnim [[dušik]]om gradeći [[litij nitrid]], reakcija koja se polahko odvija već i na sobnoj temperaturi: :<math>\mathrm{6\ Li \ + N_2 \ \xrightarrow{20\,^{\circ}C}\ 2 \ Li_3N }</math>. Ovo je moguće zbog velike [[gustoća naboja|gustoće naboja]] iona litija Li<sup>+</sup> te tako i velike energije rešetke litij nitrida. Litij sa -3,04&nbsp;V<ref name="Binnewies241" /> ima najniži [[elektrodni potencijal]] u cijelom periodnom sistemu, te je stoga i najmanje plemeniti element od svih. Kao i svi alkalni metali, elementarni litij se može čuvati u [[kerozin]]u (petroleumu) ili [[parafin]]skom ulju, jer u suprotnom reagira sa dušikom i [[kisik]]om iz zraka. Pošto su radijusi iona litija Li<sup>+</sup> i magnezija Mg<sup>2+</sup> slični po veličini, također postoje i određene sličnosti u osobinama litija odnosno njegovih spojeva sa [[magnezij]]em ili spojevima magnezija. Ova sličnost u osobinama između dva elementa iz susjednih grupa periodnog sistema poznata je i kao ''dijagonalna veza'' (dijagonalni efekt). Tako litij, za razliku od [[natrij]]a, gradi mnoge metalnoorganske spojeve (organolitijske spojeve), poput [[butil-litij]]a ili [[metil-litij]]a. Ista sličnost uočena je i između [[berilij]]a i [[aluminij]]a, kao i između [[bor (element)|bora]] i [[silicij]]a. === Izotopi === U prirodi se javljaju oba stabilna [[izotop]]a litija <sup>6</sup>Li (7,6 %) i <sup>7</sup>Li (92,4 %). Osim njih, poznato je još nekoliko nestabilnih izotopa počev od <sup>4</sup>Li preko <sup>8</sup>Li do <sup>12</sup>Li, koji se mogu dobiti samo vještačkim putem. Njihova [[vrijeme poluraspada|vremena poluraspada]] iznose samo nekoliko milisekundi.<ref name="nndcbnlgov" /> [[Datoteka:Castlebravodiagram.svg|thumb|lijevo|Reakcije izotopa litija i vodika u Castle-Bravo termonuklearnoj bombi. Planirane (expected) i stvarne (got) reakcije izotopa <sup>7</sup>Li]] Izotop <sup>6</sup>Li ima vrlo važnu ulogu u tehnologiji nuklearne fuzije. Pored uloge u nuklearnim fuzijskim reaktorima, služi i kao polazni materijal za dobijanje [[tricij]]a u hidrogenskoj bombi, koji je neophodan za fuziju sa [[deuterij]]em kojom se proizvodi enormna količina energije. Tricij nastaje u [[Plašt fuzijskog reaktora|plaštu fuzijskog reaktora]] (takozvanom ''blanketu'') ili unutar hidrogenske bombe pored helija bombardiranjem litija <sup>6</sup>Li [[neutron]]ima, koji nastaju tokom [[Fuzijska energija|fuzije]], a prema sljedećoj nuklearnoj reakciji: : <math>\mathrm{\,^6 _3Li + n \rightarrow \,^4 _2He + \,^3 _1T + 4{,}78\ MeV}</math>. Također, moguća je i reakcija : <math>\mathrm{\,^7 _3Li + n \rightarrow \,^4 _2He + \,^3 _1T + n -2{,}74\ MeV}</math> ali je ona manje pogodna. Iz ovog razloga, izotop <sup>6</sup>Li se izdvaja pri proizvodnji litija.<ref name="berndde" /> Razdvajanje izotopa se može vršiti naprimjer putem razmjene izotopa litij[[Amalgam (hemija)|amalgama]] i nekog rastvorenog litijevog spoja (poput litij-hlorida u [[etanol]]u). Pri tome se može dostići prinos od oko 50%.<ref name="bauer" /> Izotop <sup>7</sup>Li nastaje u neznatnim količinama u nuklearnim centralama putem nuklearne reakcije izotopa [[bor (element)|bora]] <sup>10</sup>B (korišten kao usporivač neutrona) sa neutronima.<ref name="volkmer" /> : <math>\mathrm{\,^{10} _{\ 5}B + n \rightarrow \,^7 _3Li + \,^4 _2He + \gamma}</math> Oba izotopa litija <sup>6</sup>Li i <sup>7</sup>Li korištena su u eksperimentima sa ultrahladnim kvantnim gasovima. Tako je načinjen i prvi [[Bose-Einsteinov kondenzat]] sa ([[bozon]]) izotopom <sup>7</sup>Li.<ref name="sackett" /> Međutim <sup>6</sup>Li je [[fermion]]<ref name="atomcool" /><ref name="ling" /> te su naučnici 2003. godine uspjeli molekulu ovog izotopa pretvoriti u [[superfluid]].<ref name="selim" /> [[Datoteka:Lithium_element.jpg|lijevo|mini|Litij pluta u ulju]] == Rasprostranjenost == [[Datoteka:Petalite.jpg|mini|lijevo|Petalit]] [[Zemljina kora]] sadrži oko 0,006 % litija.<ref name="dtv" /> Time je nešto rjeđi od [[cink]]a, [[bakar|bakra]] i [[volfram]]a, a u Zemljinoj kori je otprilike rasprostranjen kao i [[kobalt]], [[kalaj]] i [[olovo]]. Iako je litij rasprostranjen otprilike kao i olovo, njegova proizvodnja je vrlo teška zbog malehne koncentracije i velike raspršenosti.<ref name="vdi1-2011" /> Procijenjene i identificirane količine litija na Zemlji iznose više od 29 miliona tona, dok sirovinska baza iznosi oko 13 miliona tona (stanje 2011).<ref name="usgs2011" /> Procijenjene dostupne rezerve u 2009. godine iznosile su oko 4,1 miliona tona.<ref name="min" /> Litij se nalazi i u vodi za piće kao i nekim prehrambenim namirnicama poput mesa, ribe, jaja i mliječnih proizvoda. Tako naprimjer 100 grama mesa sadrži oko 100&nbsp;μg litija.<ref name="onmeda" /> === Primarna nalazišta === Litij se nalazi u sastavu nekih [[minerali|minerala]] kao litij-pegmatit. Neki od najvažnijih minerala su [[ambligonit]] (LiAl[PO<sub>4</sub>]F), [[lepidolit]] (K(Li,Al)<sub>3</sub>[(Al,Si)<sub>4</sub>O<sub>10</sub>](F,OH)<sub>2</sub>), [[petalit]] (kastor, LiAl[Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>]) i [[spodumen]] (trifan; LiAl[Si<sub>2</sub>O<sub>6</sub>]). Ovi minerali imaju sadržaj litija do najviše 9% (kod ambligonita). Druge, mnogo rjeđe, rude litija su [[kriolitionit]] (Li<sub>3</sub>Na<sub>3</sub>[AlF<sub>6</sub>]<sub>2</sub>), u kojem je pronađen najveći udio litija među svim mineralima, [[trifilin]] (Li(Fe<sup>II</sup>,Mn<sup>II</sup>)[PO<sub>4</sub>]) i [[cinvaldit]] (K(Li,Fe,Al)<sub>3</sub>[(Al,Si)<sub>4</sub>O<sub>10</sub>](F,OH)<sub>2</sub>). Litijevi minerali se nalaze u sastavu mnogih silikatnih stijena, ali uglavnom u veoma niskim koncentracijama. Ne postoje njegova velika nalazišta. Pošto je izdvajanje litija iz ovih minerala uslovljeno velikim troškovima, danas ono za dobijanje litija ili njegovih spojeva igra manju ulogu, ali se to može promijeniti zbog očekivanog porasta potražnje za njim. Također, vrše brojna istraživanja širom svijeta u oblasti lakšeg i isplativijeg dobijanja litija. Među najvećim rudnicima litija su rudnici Greenbushes<ref name="greenbushes" /> i Mt. Cattlin u [[Zapadna Australija|Zapadnoj Australiji]], u kojima se kopa mineral pegmatit sa velikom koncentracijom litija, a litij se dobija i kao sporedni proizvod pri proizvodnji metala [[tantal]]a. I u drugim zemljama kao što su [[Kanada]] i [[Rusija]], te do 1998. u SAD kod grada [[Bassemer City]], [[Sjeverna Karolina]], iskopava se mineral spodumen iz kojeg se izdvaja litij.<ref name="meridian" /> Za najveće nalaziše litija u Evropi smatra se okrug [[Wolfsberg (okrug)|Wolfsberg]] u austrijskoj pokrajini [[Koruška]]. Nakon završetka probnih bušenja krajem 2013. godine, australijski [[Global Strategic Metals]] planira u Wolfsbergu početi sa kopanjem litijeve rude počev od 2016. godine.<ref name="orfat" /> Međutim, neki kritičari naglašavaju da je takav projekat neisplativ, jer se ruda nalazi duboko u stijenama, te da su troškovi kopanja u usporedbi sa površinskim kopovima u [[Čile]]u ogromni. === Sekundarna nalazišta === {|class="wikitable sortable" style="float:left; margin:5px; font-size: 90%;" |+Rudarska proizvodnja litija (2011.) i rezerve u tonama<ref name="minerals.usgs.gov" /> |- ! Država ! Proizvodnja ! Rezerve<ref name="reser" /> |- |{{ZID|Argentina}} | 3.200 | 850.000 |- |{{ZID|Australija}} | 9.260 | 970.000 |- |{{ZID|Brazil}} | 160 | 64.000 |- |{{ZID|Kanada}} (2010) | 480 | 180.000 |- |{{ZID|Čile}} | 12.600 | 7.500.000 |- |{{ZID|Kina}} | 5.200 | 3.500.000 |- |{{ZID|Portugal}} | 820 | 10.000 |- |{{ZID|Zimbabve}} | 470 | 23.000 |- | '''Ukupno svijet''' | '''34.000''' | '''13.000.000''' |} Litijeve soli, naročito [[litij-hlorid]], nalaze se u sastavu mnogih slanih depozita, uglavnom isušenih mora i slanih jezera. Njegova koncentracija na tim mjestima može iznositi i do jedan [[postotak]]. Za kvalitet slanih naslaga, osim koncentracije litija, važni su i omjeri količina [[magnezij]]a i litija. Danas se litij dobija uglavnom u [[Čile]]u (Salar de [[Atacama]]), (gdje su pronađene naslage sa sadržajem litija od 0,16% što je među najvišim u svijetu<ref name="vdi1-2011" />), [[Argentina|Argentini]] (Salar de Hombre Muerto), SAD (Silver Peak, [[Nevada]]) i [[Narodna Republika Kina|Kini]] (jezero Zhabuye, Tibet, jezero Taijinaier, Qinqhai). Postoje i druga slana jezera sa velikim sadržajem litija, ali se ona trenutno ne eksploatiraju, naprimjer u Kini, Argentini, [[Afganistan]]u i naročito u [[Bolivija|Boliviji]], gdje je u slanom jezeru Salar de Uyuni procijenjeno da se nalazi oko 5,4 miliona tona litija, što možda predstavlja najveće nalazište.<ref name="min" /> Kao povezani i nusproizvodi pri proizvodnji litija često se javljaju [[kalij-karbonat]] (potaša), [[boraks]], [[cezij]] i [[rubidij]]. Razne biljke kao što su [[duhan]] ili vrste iz roda ''Ranunculus'' uzimaju litijeve spojeve iz zemljišta i skladište ih u sebi. Prosječni udio litijevih spojeva u suhoj masi tih biljaka iznosi između 0,5 [[ppm]] i 3 ppm. U vodama svjetskih mora nalazi se i litij u srednjoj koncentraciji od 180 ppb dok se u tekučim vodama nalazi u koncentraciji do 3 ppb. Zbog očekivanog porasta potražnje za litijem za potrebe proizvodnje baterija i akumulatora za vozila na električni pogon, danas mnoge kompanije istražuju isplative načine dobijanja minerala i slanih naslaga u kojima ima dovoljno litija u mnogim regijama svijeta, uključujući i Evropu.<ref name="faznet" /> === U svemiru === Nakon [[Veliki prasak|Velikog praska]], osim izotopa [[vodik]]a i [[helij]]a, nastale su i znatne količine izotopa litija <sup>7</sup>Li. Međutim, najveći dio od ovog litija danas ne postoji, jer je on u [[zvijezda]]ma [[Fuzija|fuzionirao]] sa vodikom u procesu proton-proton reakcije II te je tako potrošen.<ref name="naukade" /> U [[Smeđi patuljak|smeđim patuljcima]] masa i temperatura zvijezde nisu dovoljno visoke za fuziju vodika, jer njena masa ne doseže neophodnu veličinu od otprilike 75 mâsa [[Jupiter]]a. Tako litij nastao tokom Velikog praska ostaje u smeđim patuljcima sadržan u velikim količinama. Iz ovih razloga, litij je također relativno rijedak element i u [[svemir]]u, ali njegovo prisustvo može poslužiti kao dokaz postojanja smeđih patuljaka.<ref name="zwerge" /> Udio litija u raznim zvijezdama je dosta različita, čak i kada su njihove mase, starost ili [[metalicitet]] vrlo slični. Vjerovalo se da [[planeta|planete]] mogu imati utjecaj na sadržaj litija neke zvijezde. Ukoliko naprimjer neka zvijezda nema planeta koje kruže oko nje, smatralo se da je udio litija u njoj vrlo visok, dok zvijezde poput [[Sunce|Sunca]] koje su okružene brojnim planetama, sadrže vrlo malo litija u sebi. Uzrok tome se prepostavlja da planete svojim gravitacijskim utjecajima doprinose na snažno miješanje vanjskih i unutrašnjih slojeva u zvijezdi, tako da više litija dospijeva u područja unutar zvijezde gdje je dovoljno visoka temperatura za odvijanje procesa fuzije.<ref name="garik" /> == Dobijanje == Iz slanih rastvora koji sadrže litij, može se istaložiti litij-karbonat razblaživanjem vodom i dodavanjem [[natrij-karbonat]]a (sode). Zatim se uparava slana voda u zraku sve dok udio litija ne pređe 0,5%. Dodavanje natrij karbonata iz nje se počinje taložiti teško rastvorljivi litij karbonat: : <math>\mathrm{2\ LiCl \ + Na_2CO_3 \ \longrightarrow \ Li_2CO_3\downarrow +\ 2\ NaCl }</math>. Neračunajući proizvodnju u SAD, tokom 2008. godine u svijetu je proizvedeno oko 27.400 tona litija,<ref name="min" /> a uglavnom se na tržištu prodavao u obliku litij karbonata (Li<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>). Od ove količine 12.000 tona otpada na [[čile]]ansku ''Salar de Atacama'', a gotovo 7.000 tona na australijski rudnik ''Greenbushes''. Da bi se dobio metalni litij, prvo se litij karbonatu mora dodati [[hlorovodična kiselina]]. Pri tome nastaje [[ugljik dioksid]] koji se izdvaja kao gas, te preostaje rastvoreni [[litij-hlorid]]. Ovaj rastvor se stavlja u [[vakuum]]ski isparivač gdje isparava, sve dok se hlorid ne iskristalizira: : <math>\mathrm{Li_2CO_3 +\ 2\ H_3O^+ +\ 2\ Cl^- \longrightarrow \ 2\ Li^+ +\ 2\ Cl^- + CO_2\uparrow +\ 3\ H_2O}</math> Uređaji i oprema koja se koristi za dobijanje litij-hlorida moraju biti načinjeni iz posebnih vrsta [[čelik]]a ili legura [[nikl]]a, jer slani rastvor djeluje izuzetno korozivno. Metalni litij se dobija [[elektroliza|elektrolizom]] topivim elektrodama pri temperaturi od 352&nbsp;°C iz istopljene [[Eutektička tačka|eutektične]] smjese iz 52 masena postotka litij-hlorida i 48 masena postotka kalij-hlorida: : <math>\mathrm{Li^+ + \mathrm{e}^- \ \xrightarrow[elektroliza]{352\,^{\circ}C} \ Li}</math> odnosno: : <math>\mathrm{KCl + LiCl \ \xrightarrow[elektroliza]{352\,^{\circ}C}\ K + Li + Cl_2}</math>. Međutim, u procesu elektrolize, kalij se ne izdvaja jer u istopljenom hloridu on ima niži [[elektrodni potencijal]]. Za razliku od njega, tragovi natrija se izdvajaju, te čine litij izuzetno reaktivnim (što je prednost u [[organska hemija|organskoj hemiji]], ali ne i za Li-baterije). Tečni litij se skuplja na površini [[elektrolit]]a, te se relatno lahko može izdvojiti iz elektrolitičke ćelije. Litij je također moguće dobiti i elektrolizom litij-hlorida u [[piridin]]u. Ova metoda je posebno pogodna za laboratorijsko dobijanje manjih količina litija. == Upotreba == [[Datoteka:Lithium battery 3.6V.jpg|thumb|200px|Litijska baterija]] Najveći dio proizvedenih soli litija se ne reducira do metalnog litija, već se koristi bilo direktno kao [[litij-karbonat]], [[litij-hidroksid]], [[litij-hlorid]], [[litij-bromid]] ili se prevodi u neki drugi spoj litija. Kao metal, on je neophodan u određenom broju aplikacija, među kojima je najviše u industriji baterija i industriji [[staklo|stakla]] i [[keramika|keramike]]. Najvažniji vidovi upotrebe njegovih spojeva navedeni su u odjeljku „[[#Spojevi|spojevi]]“. === Kao metal === Dio proizvedenog metalnog litija koristi se za dobijanje njegovih spojeva, koji se ne mogu direktno dobiti iz litij karbonata. To su, u prvom redu, organolitijski spojevi poput [[butil-litij]]a, spojeva litija i [[vodik]]a kao [[litij-hidrid]]a (LiH) ili [[litij aluminij-hidrid]]a kao i [[litij-amid]]a. Zbog mogućnosti litija da reagira direktno sa [[dušik]]om, koristi se i za uklanjanje tog gasa tamo gdje je to neophodno. Metalni litij je izuzetno snažno redukcijsko sredstvo. On reducira mnoge materijale, koji inače ne reagiraju sa drugim redukcijskim sredstvima. Upotrebljava se i za djelomično hidriranje aromatskih spojeva ([[Birchova redukcija]]). U [[metalurgija|metalurgiji]], koristi se za odstranjivanje [[sumpor]]a iz istopljenog [[željezo|željeza]], dezoksidaciju i uklanjanje [[ugljik]]a iz istopljenih metala. Pošto litij ima veoma nizak [[Elektrodni potencijal#Normni potencijal|normni potencijal]], može se upotrebljavati u baterijama kao [[anoda]]. Takve litijske baterije imaju vrlo veliku [[gustoća energije|gustoću energije]] a mogu proizvesti posebno visok [[električni napon]]. Treba razlikovati litijske baterije koje se ne mogu ponovno puniti sa punjivim litij-ionskim baterijama (akumulatorima), kod kojih se kao katoda koristi metalni oksid litija kao naprimjer litij kobalt oksid a na strani anode koristi se [[grafit]] ili neki spoj na kojem interkaliraju ioni litija.<ref name="tremel" /> === Sastojak legura === Litij se ponekad dodaje drugim metalima pri njihovom [[legura|legiranju]], radi poboljšanja njihovih osobina. Često za u te svrhe budu dovoljne i vrlo malehne količine litija. Mnogim supstancama dodavanje litija poboljšava otpornost na izvlačenje, tvrdoću i mehaničku elastičnost. Jedan od primjera legura sa litijem je takozvani ''Bahnmetall'' (njem. ''željeznički metal''), legura [[olovo|olova]] sa oko 0,04% litija, koja se koristi u Njemačkoj kao materijal za izradu [[ležaj|valjkastih ležaja]] na željeznicama. Također i u magnezijskim i aluminijskim legurama, litij se dodaje za poboljšanje mehaničkih osobina. Istovremeno, legure litija su vrlo lahke i stoga se često koriste i u avionskoj i svemirskoj tehnici. === Istraživanje (atomska fizika) === U oblasti [[atomska fizika|atomske fizike]], litij se vrlo često upotrebljava, jer je kao <sup>6</sup>Li jedini među alkalnim metalima sa stabilnim [[fermion]]skim izotopom, zbog čega je pogodan za istraživanje efekata u ultrahladnim fermionskim kvantnim gasovima. Istovremeno, iskazuje veoma široku Feshbach rezonancu, koja omogućava da se dužina raspršenja između atoma podešava po želji, pri čemu se ne mora posebno precizno održavati [[magnetno polje]] zbog širine [[rezonanca (fizika)|rezonance]]. ====== Nuklearna fuzija ====== Litij-6 se cijeni kao izvorni materijal za proizvodnju [[tricij]]a i kao [[apsorber neutrona]] u [[Nuklearna fuzija|nuklearnoj fuziji]]. Prirodni litij sadrži oko 7,5% litija-6 iz kojeg su velike količine litija-6 proizvedene [[Odvajanje izotopa|separacijom izotopa]] za upotrebu u [[Nuklearno oružje|nuklearnom oružju]].<ref>{{Cite book|last=Makhijani, Arjun|url={{google books|plainurl=y|id=0oa1vikB3KwC|page=60}}|title=Nuclear Wastelands: A Global Guide to Nuclear Weapons Production and Its Health and Environmental Effects|last2=Yih, Katherine|date=2000|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-63204-1|pages=59–60|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613234841/https://books.google.com/books?id=0oa1vikB3KwC&pg=PA60|archive-date=13. 6. 2016|url-status=live|name-list-style=amp}}</ref> Litij-7 je postao interesantan za upotrebu u [[Rashladna tečnost|rashladnim tečnostima]] [[Nuklearni reaktor|nuklearnih reaktora]].<ref>{{Cite book|last=National Research Council (U.S.). Committee on Separations Technology and Transmutation Systems|url={{google books|plainurl=y|id=iRI7Cx2D4e4C|page=278}}|title=Nuclear wastes: technologies for separations and transmutation|date=1996|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-05226-9|page=278|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613113140/https://books.google.com/books?id=iRI7Cx2D4e4C&pg=PA278|archive-date=13. 6. 2016|url-status=live}}</ref> [[Litij deuterid]] je bio [[Nuklearna fuzija|fuzijsko gorivo]] izbora u ranim verzijama [[Nuklearno oružje|hidrogenske bombe]]. Kada su bombardovani [[neutron]]ima, i <sup>6</sup>Li i <sup>7</sup>Li proizvode [[tricij]] - ova reakcija, koja nije bila u potpunosti shvaćena kada su [[Vodikova bomba|hidrogenske bombe]] prvi put testirane, bila je odgovorna za neuspjeh [[Nuklearni test|nuklearnog testa]] [[Castle Bravo]]. Tricij se spaja s [[deuterij]]em u reakciji [[Nuklearna fuzija|fuzije]] koju je relativno lahko postići. Iako detalji ostaju tajni, litij-6 deuterid očito još uvijek igra ulogu u modernom [[Nuklearno oružje|nuklearnom oružju]] kao fuzijski materijal.<ref>{{Cite book|last=Barnaby, Frank|url={{google books|plainurl=y|id=yTIOAAAAQAAJ|page=39}}|title=How nuclear weapons spread: nuclear-weapon proliferation in the 1990s|date=1993|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-07674-6|page=39|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609210558/https://books.google.com/books?id=yTIOAAAAQAAJ&pg=PA39|archive-date=9. 6. 2016|url-status=live}}</ref> === Medicina === Već od 1850. litij se počeo koristiti u medicini zapadnoevropskih zemalja kao sredstvo protiv [[giht]]a. Međutim, nije se pokazao djelotvoran. I drugi vidovi upotrebe litijevih soli u medicini su također ostali bezuspješni, između ostalih i kao sredstvo protiv infektivnih bolesti. Tek 1949. australijski fizijatar [[John Cade]] opisao je moguću oblast upotrebe litijevih soli. On je zamorcima ubrizgavao različite hemijske spojeve, između ostalih i soli litija, od čega su oni mnogo slabije reagirali na vanjske podražaje, te su bili mnogo mirniji ali ne i pospani.<ref name="cadej" /> Tek nakon što je isto isprobao i na sebi između 1952. i 1954. Cade je podržao upotrebu litij karbonata kao lijeka u terapiji depresivnih, [[Shizofrenija|shizofrenih]] i maničnih pacijenata, a nakon provedene opsežne studije na psihijatrijskoj bolnici u [[Risskov]]u ([[Danska]]).<ref name="schoum" /> Time su postavljeni budući temelji današnje terapije litijem. == Spojevi == Litij je veoma reaktivan i sa većinom nemetala gradi spojeve u kojima se uvijek nalazi u oksidacijskom stanju +I. Ovi spojevi su uglavnom načinjeni [[Ionska veza|ionskom vezom]], ali za razliku od spojeva drugih alkalnih metala imaju veliki kovalentni udio. To se iskazuje između ostalog i po tome što su mnoge soli litija, za razliku od odgovarajućih [[natrij]]evih i kalijevih soli, dobro [[rastvorljivost|rastvorljive]] u organskim rastvaračima poput [[aceton]]a i [[etanol]]a. Neki od neorganskih spojeva litija su: *[[Litij-hidrid]] LiH *[[Litij bor-hidrid]] {{Chem|Li|B|H|4}} *[[Litij aluminij-hidrid]] {{Chem|Li|Al|H|4}} *[[Litij-oksid]] {{Chem|Li|2|O}} *[[Litij-peroksid]] {{Chem|Li|2|O|2}} *[[Litij-hidroksid]] LiOH *litijevi halogenidi: [[litij-fluorid]], [[litij-hlorid]], [[litij-bromid]] i [[litij-jodid]] *[[Litij-karbonat]] {{Chem|Li|2|C|O|3}} *[[Litij-perhlorat]] {{Chem|Li|Cl|O|4}} *[[Litij-sulfat]] {{Chem|Li|2|S|O|4}} *[[Litij-nitrat]] {{Chem|Li|N|O|3}} *[[Litij-nitrid]] {{Chem|Li|3|N}} Za razliku od većine drugih alkalnometalnih organskih spojeva, litijevi organski spojevi imaju značajnu ulogu naročito u [[organska hemija|organskoj hemiji]]. Od posebnog značaja su ''n''-butil-litij, ''tert''-butil-litij, metil-litij i fenil-litij. == Reference == {{refspisak|2|refs= <ref name="dtv">{{Cite book|title=dtv-Atlas Chemie|volume=1|edition=9|publisher=dtv|year=2000|isbn=9783423032179}}</ref> <ref name="harry">{{Cite book|author=Harry H. Binder|title=Lexikon der chemischen Elemente|publisher=S. Hirzel Verlag|location=Stuttgart|year=1999|isbn=3-7776-0736-3}}</ref> <ref name="wieser">{{Cite journal|author=Michael E. Wieser, Tyler B. Coplen|title=Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|year=2010|page=1|doi=10.1351/PAC-REP-10-09-14}}</ref> <ref name="ludwig">{{Cite book|author=Ludwig Bergmann, Clemens Schaefer, Rainer Kassing|title=Lehrbuch der Experimentalphysik, Band 6: Festkörper|edition=2|publisher=Walter de Gruyter|year=2005|isbn=978-3-11-017485-4|page=361}}</ref> <ref name="greenwood">{{Cite book|author=N. N. Greenwood, A. Earnshaw|title=Chemie der Elemente|edition=1|publisher=VCH|location=Weinheim|year=1988|isbn=3-527-26169-9|page=97}}</ref> <ref name="gale">"{{Cite book|chapter=Lithium|url=https://archive.org/details/outofboxstrategi00hage_0|title=The Gale Encyclopedia of Science|publisher=Gale|year=2008|access-date=5. 9. 2014|isbn=978-1578516803}}</ref> <ref name="crc">{{Cite book|editor=Robert C. Weast|title=CRC Handbook of Chemistry and Physics|url=https://archive.org/details/crchandbookofche70edunse|publisher=CRC (Chemical Rubber Publishing Company)|location=Boca Raton|year=1990|isbn=0-8493-0470-9|pages=E-129 do E-145}}</ref> <ref name="zhang">{{Cite journal|author=Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang|title=Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks|journal=Journal of Chemical & Engineering Data|volume=56|year=2011|pages=328–337|doi=10.1021/je1011086}}</ref> <ref name="figurowski">{{Cite book|author=N. Figurowski|title=Die Entdeckung der chemischen Elemente und der Ursprung ihrer Namen|publisher=Aulis-Verlag Deubner|location=Köln|year=1981|isbn=3-7614-0561-8|page=135}}</ref> <ref name="elschenbroich">{{Cite book|author=C. Elschenbroich|title=Organometallchemie|edition=6|publisher=Teubner B.G. Gmbh|location=Leipzig|year=2009|page=16|isbn=9783835192232}}</ref> <ref name="IMR">{{Cite book|author=Jessica Elzea Kogel|url=https://books.google.de/books?id=zNicdkuulE4C&pg=PA599#v=onepage|title=Industrial minerals & rocks: commodities, markets, and uses|edition=7|publisher=SME|year=2006|isbn=978-0-87335-233-8|page=599}}</ref> <ref name="mineralsusgs">United States Geological Survey: ''[http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/myb1-2007-lithi.pdf Minerals Yearbook 2007: Lithium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100717174958/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/myb1-2007-lithi.pdf |date=17. 7. 2010 }}.'' (PDF), 2007.</ref> <ref name="nndcbnlgov">[http://www.nndc.bnl.gov/amdc/nubase/Nubase2003.pdf The Nubase evaluation of nuclear and decay properties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724211828/http://www.nndc.bnl.gov/amdc/nubase/Nubase2003.pdf |date=24. 7. 2013 }} (PDF, engl.).</ref> <ref name="berndde">''[http://www.bernd-leitenberger.de/abc-waffen.shtml ABC oružje].''</ref> <ref name="bauer">{{Cite journal|author=Richard Bauer|title=Lithium – wie es nicht im Lexikon steht|journal=Chemie in unserer Zeit|volume=19|issue=5|year=1985|pages=167–173|doi=10.1002/ciuz.19850190505}}</ref> <ref name="volkmer">{{Cite book|author=Martin Volkmer|title=Kernenergie Basiswissen|publisher=Inforum|year=2007|isbn=3-926956-44-5|page=39|url=http://www.kernenergie.de/kernenergie-wAssets/docs/service/018basiswissen2007.pdf|format=pdf|access-date=29. 11. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617070627/http://www.kernenergie.de/kernenergie-wAssets/docs/service/018basiswissen2007.pdf|archive-date=17. 6. 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name="sackett">C. C. Bradley, C. A. Sackett, J. J. Tollett, R. G. Hulet: ''Evidence of Bose-Einstein Condensation in an Atomic Gas with Attractive Interactions.'' u: ''Physical Review Letters'' 75, br.&nbsp;9, 1995, str.&nbsp;1687–1690, {{doi|10.1103/PhysRevLett.75.1687}} ([http://www.physik.uni-oldenburg.de/Docs/theo3/harting/Diplom/Articles/bose1.pdf PDF]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}).</ref> <ref name="selim">S. Jochim, M. Bartenstein, A. Altmeyer, G. Hendl, S. Riedl, C. Chin, J. Hecker Denschlag, R. Grimm: ''Bose-Einstein Condensation of Molecules.'' u: ''Science.'' 302, br.&nbsp;5653, 2003, str.&nbsp;2101–2103, {{doi|10.1126/science.1093280}}</ref> <ref name="vdi1-2011">VDI nachrichten: [http://www.vdi-nachrichten.com/vdi-nachrichten/aktuelle_ausgabe/akt_ausg_detail.asp?cat=1&id=51175&source=rubrik ''Lithium – ein Spannungsmacher auf Kreislaufkurs''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407083216/https://www.vdi-nachrichten.com/vdi-nachrichten/aktuelle_ausgabe/akt_ausg_detail.asp?cat=1&id=51175&source=rubrik |date=7. 4. 2020 }}. 7. januar 2011, str.&nbsp;3.</ref> <ref name="usgs2011">USGS 2011 ''[http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/mcs-2011-lithi.pdf (PDF)] {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/mcs-2011-lithi.pdf |date=9. 10. 2022 }}''.</ref> <ref name="min">''[http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/mcs-2009-lithi.pdf Lithium na USGS Mineral Resources, 2009] (PDF).''</ref> <ref name="onmeda">[http://www.onmeda.de/lexika/naehrstoffe/spurenelemente/lithium-taeglicher-bedarf-2282-3.html Onmeda Nährstoff-Lexikon], stanje 10. juni 2009.</ref> <ref name="greenbushes">{{Cite web |url=http://www.talisonlithium.com/projects |title=Greenbushes Lithium |access-date=26. 11. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210094324/http://www.talisonlithium.com/projects |archive-date=10. 12. 2014 |url-status=dead }}</ref> <ref name="meridian">Meridian International Research: ''[http://www.meridian-int-res.com/Projects/Lithium_Microscope.pdf The trouble with Lithium 2.]'' (PDF) Martainville, maj 2008.</ref> <ref name="orfat">ORF.at: [http://kaernten.orf.at/news/stories/2669786/ Lithiumabbau in der Zielgeraden], 22. septembar 2014. {{Simboli jezika|de|njemački}}</ref> <ref name="faznet">''[http://www.faz.net/artikel/C30974/die-weisse-hoffnung-30361903.html Die weiße Hoffnung]{{Mrtav link}}.'' u: ''FAZ.''27. januar 2011, str.&nbsp;19.</ref> <ref name="naukade">''[http://www.wissenschaft.de/wissen/news/268553.html Wo das ganze Lithium geblieben ist].'' na stranici: ''wissenschaft.de''</ref> <ref name="zwerge">''[http://abenteuer-universum.de/sterne/brzwerg.html Über braune Zwerge].''</ref> <ref name="garik">{{Cite journal|author=Garik Israelian, Elisa Delgado Mena, Nuno C. Santos, Sergio G. Sousa, Michel Mayor, Stephane Udry, Carolina Domínguez Cerdena, Rafael Rebolo, Sofia Randich|title=Enhanced lithium depletion in Sun-like stars with orbiting planets|journal=Nature|year=2009|issue=462|pages=189–191|doi=10.1038/nature08483}}</ref> <ref name="atomcool">[http://atomcool.rice.edu/?Research:Archive:Fermionic_Studies_in_6Lithium Fermionic Studies in <sup>6</sup>Lithium]</ref> <ref name="Binnewies241">{{Cite book|author=M. Binnewies|title=Allgemeine und Anorganische Chemie|edition=1|publisher=Spektrum Verlag|year=2004|page=241|isbn=978-3827402080}}</ref> <ref name="ling">{{Cite book|author=A. V. Ling|year=2006|title=Focus on Boson Research|publisher=Nova Publishers|isbn=9781594545207|page=184}}</ref> <ref name="Schubert">K. Schubert:'' Ein Modell für die Kristallstrukturen der chemischen Elemente'' u: ''Acta Crystallographica'' 30, 1974, str.&nbsp;193–204, {{doi|10.1107/S0567740874002469}}.</ref> <ref name="malissa">H. Malissa: ''Die Trennung des Lithiums vom Magnesium in Lithium-Magnesium-Legierungen.'' u: ''Fresenius’ Journal of Analytical Chemistry.'' 171, br.&nbsp;4, 1959, str. 281–282, {{doi|10.1007/BF00555410}}.</ref> <ref name="Holleman-Wiberg">{{Cite book|author=Arnold F. Holleman, Egon Wiberg, Nils Wiberg|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|url=https://archive.org/details/lehrbuchderanorg0000afho|edition=91–100|publisher=de Gruyter|location=Berlin|year=1985|isbn=3-11-007511-3|pages=[https://archive.org/details/lehrbuchderanorg0000afho/page/928 928]–931}}</ref> <ref name="webelements">[http://www.webelements.com/lithium/physics.html Litij na stranici webelements.com, fizičke osobine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141201091446/http://www.webelements.com/lithium/physics.html |date=1. 12. 2014 }}.</ref> <ref name="winter">{{Cite book|author=Mark J. Winter|title=Chemical Bonding|url=https://archive.org/details/chemicalbonding0000wint|publisher=Oxford University Press|year=1994|isbn=0-19-855694-2}}</ref> <ref name="tremel">[http://www.ak-tremel.chemie.uni-mainz.de/ChiuZ/Script%20TU%20Graz%20Lithium-Batterien.pdf O litijskim baterijama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124081152/http://www.ak-tremel.chemie.uni-mainz.de/ChiuZ/Script%20TU%20Graz%20Lithium-Batterien.pdf |date=24. 1. 2009 }} na stranici TU Graz (PDF).</ref> <ref name="cadej">{{Cite journal|author=J. Cade|title=Lithium salts in the treatment of psychotic excitement|journal=Med. J. Australia|volume=36|year=1949|pages=349–352|pmid=18142718}}</ref> <ref name="schoum">{{Cite book|author=M. Schou|title=Lithiumbehandlung der manisch-depressiven Krankheit|publisher=Thieme|year=2001|isbn=3-13-593304-0}}</ref> <ref name="minerals.usgs.gov">U.S. Geological Survey, 2012, [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/ commodity summaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175050/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/ |date=3. 3. 2016 }} 2011: U.S. Geological Survey</ref> <ref name="reser">[http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2011/mcsapp2011.pdf Dodaci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106013449/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2011/mcsapp2011.pdf |date=6. 11. 2011 }}; Po definicijama USGS, bazne rezerve obuhvataju ''one dijelove resursa koji imaju dovoljan potencijal da postanu ekonomski dostupne u okviru planiranih nivoa a izvan onih koji pretpostavljaju dokazane tehnologije i trenutne ekonomije. Bazna rezerva uključuje one resurse koji su trenutno ekonomični (rezerve), granično ekonomični (granične rezerve) i neke od onih koji su trenutno neekonomični (subekonomski resursi).''</ref> }} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Lithium}} * {{Cite book|author=Bauer Michael ''et al.''|year=2006|title=Lithium in Neuropsychiatry|edition=1|publisher=Informa Healthcare|isbn=9781841845159}} * Hobbs, L. M.; Thorburn, J. A. (juni 1994): ''Lithium isotope ratios in six halo stars'', The Astrophysical Journal, vol. 428, no. 1, pt. 1, str. L25-L28, {{doi|10.1086/187384}} * [http://www.lenntech.com/periodic/elements/li.htm Litij] na ''Lenntechu'' {{PSE}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Litij| ]] [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Alkalni metali]] [[Kategorija:Reducensi]] tqgmjrcazofoki3w6r3dkc7uj16617f Ksenon 0 7424 3916918 3916413 2026-08-08T02:32:23Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916918 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski element | Hemijski element = Ksenon | Simbol = Xe | Atomski broj = 54 | Serija = Plemeniti plinovi | Grupa = 18 | Perioda = 5 | Blok = p | Boja serije = LightskyBlue | Izgled = bezbojni gas | Zastupljenost = 9 · 10<sup>−10</sup><ref name="harry" /> | Atomska masa = 131,293(6)<ref name="ciaww" /> | Atomski radijus = | Atomski radijus izračunat = 108 | Kovalentni radijus = 140±9 | Van der Waalsov radijus = 216 | CAS registarski broj = 7440-63-3 | Elektronska konfiguracija = &#x5B;[[Kripton|Kr]]&#x5D; 4d<sup>10</sup> 5s<sup>2</sup>5p<sup>6</sup> | Izlazna energija = | Elektroni u energetskom nivou = 2, 8, 18, 18, 8 | Energija ionizacije_1 = 1170,4 | Energija ionizacije_2 = 2046,4 | Energija ionizacije_3 = 3099,4 | Agregatno stanje = gasovito | Mohsova skala tvrdoće = | Struktura kristala = kubična plošno centrirana | Gustoća = 5,8982<ref name="gestis" /> | Gustoća_K = 273,15 | Magnetizam = dijamagnetičan<ref name="lidecrc" /> (<!--<math<\chi_{m}</math>--> = −2,5 · 10<sup>−8</sup>) | Tačka topljenja_K = 161,45 | Tačka topljenja_C = −111,75 | Tačka ključanja_K = 165,2<ref name="zhang" /> | Tačka ključanja_C = −108,0 | Molarni volumen = 22,25 · 10<sup>−3</sup> | Toplota isparavanja = 12,6<ref name="zhang" /> | Toplota topljenja = 2,27 | Pritisak pare = 4,13· 10<sup>6</sup> | Pritisak pare_K = 273,15 | Brzina zvuka = 169 | Brzina zvuka_K = | Specifična toplota = | Specifična toplota_K = | Specifična električna provodljivost = | Specifična električna provodljivost_K = | Toplotna provodljivost = 0,00565 | Toplotna provodljivost_K = | Oksidacioni broj = 0 | Oksidi = | Elektrodni potencijal = | Elektronegativnost = 2,6<ref name="lcallen" /> | Oznaka upozorenja = {{Oznake upozorenja|-}} | Oznake upozorenja R= {{Oznake upozorenja R|-}} | Oznake upozorenja S = {{Oznake upozorenja S|-}} | Radioaktivan = Ne | Izotopi = {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 122 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 20,1 [[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 0,890 | Tipraspada1ZP = <sup>122</sup>I }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 123 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 2,08 [[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 2,676 | Tipraspada1ZP = <sup>123</sup>I }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 124 | Rasprostranjenost u prirodi = 0,1 | Vrijeme poluraspada = >4,8 · 10<sup>16</sup> [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[Dvostruki elektronski zahvat|εε]] | Tipraspada1ZE = | Tipraspada1ZP = <sup>124</sup>Te }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 125 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 16,9 [[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 1,652 | Tipraspada1ZP = <sup>125</sup>I }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 126 | Rasprostranjenost u prirodi = 0,09 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 127 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 36,4 [[dan|d]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 0,662 | Tipraspada1ZP = <sup>127</sup>I }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 128 | Rasprostranjenost u prirodi = 1,91 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 129 | Rasprostranjenost u prirodi = 26,4 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 130 | Rasprostranjenost u prirodi = 4,1 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 131 | Rasprostranjenost u prirodi = 21,29 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 132 | Rasprostranjenost u prirodi = '''26,9''' }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 133 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 5,253&nbsp;[[dan|d]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 0,427 | Tipraspada1ZP = <sup>133</sup>Cs }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Xe | Maseni broj = 134 | Rasprostranjenost u prirodi = 10,4 }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 135 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 9,14&nbsp;[[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 1,151 | Tipraspada1ZP = <sup>135</sup>Cs }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 136 | Rasprostranjenost u prirodi = 8,9 | Vrijeme poluraspada = >10 · 10<sup>21</sup>&nbsp;[[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[Dvostruki beta raspad|β<sup>-</sup>β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = | Tipraspada1ZP = <sup>136</sup>Ba }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 137 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 3,818&nbsp;[[minuta|min]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 4,172 | Tipraspada1ZP = <sup>137</sup>Cs }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Xe | Maseni broj = 138 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 14,08&nbsp;[[minuta|min]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 2,770 | Tipraspada1ZP = <sup>138</sup>Cs }} |}} '''Ksenon''' je [[hemijski element]] sa [[hemijski simbol|simbolom]] '''Xe''' i [[atomski broj|atomskim brojem]]&nbsp;54. On je bezbojni, gusti [[plemeniti plinovi|plemeniti gas]] bez mirisa, a javlja se u tragovima u [[Zemljina atmosfera|Zemljinoj atmosferi]].<ref name="infoplease" /> Iako je općenito nereaktivan, ksenon može stupiti u nekoliko [[hemijska reakcija|hemijskih reakcija]] kao što je naprimjer formiranje [[ksenon-heksafluoroplatinat]]a, prvog spoja nekog plemenitog gasa koji je sintetiziran.<ref name="lanl" /><ref name="viktorab" /><ref name="beautiful" /> Ksenon koji se javlja u prirodi sastoji se iz [[izotopi ksenona|osam stabilnih izotopa]]. Osim njih postoji i preko 40 nestabilnih, radioaktivnih izotopa. Omjer između izotopa ksenona je važan alat za proučavanje rane historije [[Sunčev sistem|Sunčevog sistema]].<ref name="kaneoka" /> Radioaktivni izotop [[ksenon-135]] se dobija iz joda-135 kao rezultat [[nuklearna fisija|nuklearne fisije]], djelujući kao najznačajniji apsorber [[neutron]]a u [[nuklearni reaktor|nuklearnim reaktorima]].<ref name="stacey" /> Ksenon se koristi u bljeskalicama<ref name="burke" /> i svjetiljkama na bazi električnog pražnjenja u cijevi napunjenoj gasom,<ref name="mellor" /> kao i opći [[anestezija|anestetik]].<ref name="Sanders" /> Prvi eksimerski [[laser]] koristio je ksenonske dimerne molekule (Xe<sub>2</sub>) kao aktivni laserski medij,<ref name="basov" /> a prvobitni laseri su koristili ksenonske bljeskalice kao laserske pumpe.<ref name="toyserkani" /> Ksenon se također koristi i u istraživanju hipotetskih slabo interaktivnih masivnih čestica<ref name="ball" /> te kao pogonski gas za [[ion]]ske motore u [[Svemirska letjelica|svemirskim letjelicama]].<ref name="saccoccia" /> ==Historija== Ksenon je otkriven u Engleskoj, a otkrili su ga škotski hemičar [[William Ramsay]] i engleski hemičar [[Morris Travers]] 12. jula 1898. vrlo brzo nakon što su otkrili elemente [[kripton]] i [[neon]]. Oni su ksenon pronašli u ostacima nakon što su isparile komponente tečnog [[zrak]]a.<ref name="Travers" /><ref name="itselemental" /> Ramsay je za ovaj gas predložio naziv ''xenon'' prema [[grčki jezik|grčkoj]] riječi ''ξένον'' [xenon], jednini srednjeg roda riječi ''ξένος'' [xenos], što znači "stranac", "nepoznati" ili "gost".<ref name="Coit" /><ref name="Webster" /> Godine 1902. Ramsay je načio procjenu udjela ksenona u Zemljinoj atmosferi od jednog dijela u 20 miliona dijelova zraka.<ref name="Attempt" /> Tokom 1930ih, američki inženjer [[Harold Eugene Edgerton|Harold Edgerton]] počeo je istraživati tehnologiju [[stroboskopsko svjetlo|stroboskopskih svjetala]] za fotografiju velike brzine. To ga je dovelo do izuma ksenonskih bljeskalica, u kojima se [[svjetlost]] generira slanjem električne struje u vidu impulsa kroz cijev napunjenu gasom ksenonom. Edgerton je 1934. uspio pomoću ove metode dobiti bliceve u trajanju od jedne mikrosekunde.<ref name="burke" /><ref name="millisecond" /><ref name="Paschotta" /> Američki ljekar [[Albert R. Behnke]] Jr. počeo je 1939. istraživati uzroke "opijenosti" uočene kod ronioca koji su ronili u velikim dubinama. Proučavao je efekte raznih mješavina zraka za disanje na roniocima, te je otkrio da su one uzrokovale da ronioci primijete promjene u dubinama. Na osnovu rezultata njegovih istraživanja zaključio je da bi gas ksenon mogao poslužiti kao [[anestezija|anestetik]]. Mada je ruski toksikolog Nikolaj V. Lazarev navodno već proučavao korištenje ksenona u ove svrhe još 1941. Behnke je ipak prvi objavio svoj izvještaj dok je potvrda otkrića uslijedila 1946. kada je američki medicinski istraživač John H. Lawrence eksperimentirao na miševima. Ksenon je prvi put upotrijebljen kao anestetik pri jednoj operaciji 1951. kada je američki anesteziolog Stuart C. Cullen uspješno operirao dva pacijenta.<ref name="Marx" /> Dugo vremena su se ksenon i drugi plemeniti gasovi smatrali potpuno hemijski inertni i da nisu u mogućnosti graditi bilo koje [[hemijski spoj|spojeve]]. Međutim, dok je predavao na Univerzitetu Britanska Kolumbija, hemičar Neil Bartlett je otkrio da je gas [[platina-heksafluorid]] (PtF<sub>6</sub>) vrlo jako [[redoks reakcija|oksidacijsko]] sredstvo koje može oksidirati gasoviti [[kisik]] (O<sub>2</sub>) dajući [[dioksigenil-heksafluoroplatinat]] (O<sub>2</sub><sup>+</sup>[PtF<sub>6</sub>]<sup>−</sup>).<ref name="Dioxygenyl" /> Pošto O<sub>2</sub> i ksenon imaju gotovo identične prve [[energija ionizacije|energije ionizacije]], Bartlett je shvatio da bi se platina-heksafluorid mogao također upotrijebiti za oksidiranje ksenona. Tako je 23. marta 1962. on pomiješao dva gasa dobivši prvi poznati spoj nekog plemenitog gasa, [[ksenon-heksafluoroplatinat]].<ref name="beautiful" /><ref name="bartlettxe" /> Bartlett je smatrao da je sastav njegovog spoja Xe<sup>+</sup>[PtF<sub>6</sub>]<sup>−</sup>, ali su kasniji radovi doveli do zaključka da se vjerovatnije radi od mješavini različitih soli koji sadrže ksenon.<ref name="grahm" /><ref name="Bernhard" /><ref name="Joanna" /> Od tada, otkriveno je još veliki broj drugih ksenonovih spojeva,<ref name="noblegases" /> a uporedo su otkriveni i neki spojevi drugih plemenitih gasova [[argon]]a, [[kripton]]a i [[radon]]a, uključujući [[argon-fluorohidrid]] (HArF),<ref name="Markku" /> [[kripton-difluorid]] (KrF<sub>2</sub>),<ref name="Lynch" /><ref name="MacKenzie" /> i [[Radon-difluorid|radon-fluorid]].<ref name="Fields" /> Do 1971, bilo je poznato više od 80 spojeva ksenona.<ref name="CRC" /><ref name="Adecade" /> U novembru 1999. tim naučnika iz kompanije [[IBM]] demonstrirao je tehnologiju koja je u mogućnosti manipulirati pojedinačnim [[atom]]ima. Program nazvan ''IBM in atoms'' (IBM u atomima) koristio je [[skenirajući tunelski mikroskop]] da bi aranžirao 35 pojedinačnih atoma ksenona na supstrat od izuzetno ohlađenog kristala [[nikl]]a, tako da su tim atomima napisali tri slova kompanije IBM. Bio je to prvi slučaj da su atomi precizno raspoređeni na nekoj ravnoj površini.<ref name="spellibm" /> == Osobine == [[Datoteka:Xenon-flash.jpg|thumb|lijevo|Ksenonska bljeskalica<br>[[Datoteka:Xenon-flash.gif|170px]]<br>Animacija]] Ksenon ima [[atomski broj]] 54, što znači da njegovo jezgro sadrži 54 [[proton]]a. Pri uslovima standardne temperature i pritiska, čisti gasoviti ksenon ima gustoću od 5,761&nbsp;kg/m<sup>3</sup>, što je oko 4,5 puta više od gustoće Zemljine atmosfere pri površini, 1,217&nbsp;kg/m<sup>3</sup>.<ref name="zemljafact" /> Kao [[tečnost]], gustoća ksenona iznosi 3,100&nbsp;g/mL, a najveću gustoću dostiže na trojnoj tački.<ref name="detectors" /> Pod istim uslovima, gustoća čvrstog ksenona iznosi 3,640&nbsp;g/cm<sup>3</sup>, što je više od prosječne gustoće [[granit]]a, 2,75&nbsp;g/cm<sup>3</sup>.<ref name="detectors" /> Pri pritiscima od nekoliko gigapaskala (GPa), ksenon se može prevesti u metalnu fazu.<ref name="Pfrommer" /> Čvrsti ksenon prelazi iz plošno centrirane kubične strukture (fcc) u heksagonalnu gusto pakovanu (hcp) kristalnu fazu pod pritiskom od 155&nbsp;Gpa te počinje prelaziti u [[metal (hemija)|metal]], bez primjetne promjene zapremine u hcp fazi. U potpuni metalni izgled prelazi pri 155&nbsp;GPa. Kada se metalizira, ksenon poprima plavu boju poput neba jer apsorbira crvenu svjetlost i emitira druge vidljive frekvencije. Takve osobine su neobične za neki metal a objašnjavaju se relativno malehnom širinom elektronskih vrpci u metalnom ksenonu.<ref name="Anniversary" /><ref name="Eremets" /> Ksenon je član elemenata sa nultom [[valencija (hemija)|valencijom]] a koji se nazivaju plemeniti ili inertni gasovi. U većini uobičajenih hemijskih reakcija on je inertan (poput sagorijevanja), jer njegova vanjska valentna ljuska sadrži osam [[elektron]]a. To mu daje stabilnu konfiguraciju sa minimalnom energijom u kojoj su vanjski elektroni čvrsto vezani.<ref name="miranda" /> U cijevi za pražnjenje, ksenon emitira [[plava|plavu]] ili ljubičastu svjetlost kada se pobudi električnim pražnjenjem. Ksenon emitira emisijske (spektralne) linije koje obuhvataju vidljivi spektar,<ref name="Talbot" /> a najintenzivnije linije se nalaze u području plavog dijela spektra što mu i daje obojenost.<ref name="Longmans" /> ===Izotopi=== Ksenon u prirodi sastavljen je iz osam stabilnih [[izotop]]a, što je više od svih drugih hemijskih elemenata izuzev [[kalaj]]a, koji ih ima deset. Ksenon i kalaj su jedini elementi koji imaju više od sedam stabilnih izotopa.<ref name="Rajam" /> Za izotope <sup>124</sup>Xe i <sup>134</sup>Xe se pretpostavlja da se raspadaju [[dvostruki beta raspad|dvostrukim beta raspadom]], ali to nikad nije dokazano pa se ubrajaju u stabilne izotope.<ref name="Barabash" /> Osim ovim stabilnih, postoji preko 40 nestabilnih izotopa koji su dobro istraženi. Među nestabilnim izotopima najduže "živući" je <sup>136</sup>Xe, za kojeg je dokazano da se raspada dvostrukim beta raspadom uz [[vrijeme poluraspada]] od 2,11 x 10<sup>21</sup> godina.<ref name="EXO" /> Izotop <sup>129</sup>Xe nastaje beta raspadom [[jod|<sup>129</sup>I]], a ima vrijeme poluraspada od 16 miliona godina, dok su <sup>131m</sup>Xe, <sup>133</sup>Xe, <sup>133m</sup>Xe i <sup>135</sup>Xe neki od fisijskih proizvoda izotopa <sup>235</sup>[[uranij|U]] i <sup>239</sup>[[plutonij|Pu]]<ref name="caldwell" /> pa se kao takvi koriste kao indikatori nuklearnih eksplozija. Jezgra dva stabilna izotopa ksenona, <sup>129</sup>Xe i <sup>131</sup>Xe, imaju intrinsički ugaoni momenat različit od nule (nuklearni spin, pogodan za [[nuklearna magnentna rezonanca|NMR]]). Nuklearni spinovi se mogu posložiti i izvan uobičajenih polarizacijskih nivoa pomoću cirkularno polarizirane svjetlosti i para [[rubidij]]a.<ref name="Otten" /> Tako postignuta polarizacija spina atomskog jezgra ksenona može prekoračiti 50% svoj maksimalno moguće vrijednosti, značajno prelazeći vrijednost termalne ravnoteže koju nalaže paramagnetna statistika (obično 0,001% najviše vrijednosti pri sobnoj temperaturi, čak i u prisustvu najsnažnijih [[magnet]]a). Takvo slaganje spinova izvan ravnoteže je privremena situacija i naziva se [[hiperpolarizacija (fizika)|hiperpolarizacija]]. Proces hiperpolarizacije ksenona naziva se ''optičko pumpanje'' (iako se sam proces znatno razlikuje od "pumpanja" kod lasera).<ref name="Ketel" /> Pošto jezgro izotopa <sup>129</sup>Xe ima spin 1/2, pa stoga ima nulti električni [[kvadrupolni moment]], ono ne pokazuje bilo kakve kvadrupolne međureakcije tokom sudara sa drugim atomima, te se njegova hiperpolarizacija može održavati duži vremenski period čak i kada se laserski snop prekine ili isključi a alkalne pare uklone kondenzacijom sa površine pri sobnoj temperaturi. Polarizacija spina <sup>129</sup>Xe može se održati od nekoliko sekundi kod atoma ksenona rastvorenih u [[krv]]i<ref name="oxygenation" /> pa do nekoliko sati u gasnoj fazi<ref name="srelaxation" /> i nekoliko dana u duboko smrznutom čvrstom ksenonu.<ref name="Schulthess" /> Za razliku od njega, izotop <sup>131</sup>Xe ima vrijednost nuklearnog spina od {{frac|3|2}} i kvadrupolni moment različit od nule, tako da su njegova vremena relaksacije t<sub>1</sub> u rasponima od milisekunde do sekunde.<ref name="Quadrupole" /> Neki radioaktivni izotopi ksenona, naprimjer <sup>133</sup>Xe i <sup>135</sup>Xe, nastaju [[neutron]]skom radijacijom fisijskog materijala unutar nuklearnih reaktora.<ref name="lanl" /> Izotop [[ksenon-135|<sup>135</sup>Xe]] je od posebnog značaja u procesima koji se odvijaju u nuklearnim fisijskim reaktorima. <sup>135</sup>Xe ima enormno veliki poprečni presjek za termalne neutrone od 2,6×10<sup>6</sup>&nbsp;barna,<ref name="stacey" /> te tako on djeluje kao apsorber neutrona ili "otrov" koji može usporiti ili potpuno zaustaviti lančanu nuklearnu reakciju nakon određenog perioda. Ova pojava je otkrivena kod prvih nuklearnih reaktora koji su napravljeni u sklopu američkog projekta [[Projekt "Manhattan"|"Manhattan"]] za proizvodnju [[plutonij]]a. Kasnije su naučnici načinili promjene u dizajnu reaktora da bi povećali reaktivnost u njima (broj neutrona po fisiji koji dalje učestvuju u fisiji drugih atoma [[nuklearno gorivo|nuklearnog goriva]]).<ref name="hanford" /> "Trovanje" reaktora sa <sup>135</sup>Xe igralo je značajnu ulogu u [[Černobilska katastrofa|Černobilskoj katastrofi]].<ref name="pfeffer" /> Gašenje ili smanjenje snage reaktora može biti rezultat akumuliranja <sup>135</sup>Xe i prelaska reaktora u takozvanu "jodnu jamu". U ekstremnim, neželjenim uslovima, relativno visoke koncentracije radioaktivnih izotopa ksenona se mogu naći da izlaze iz nuklearnog reaktora zbog otpuštanja fisijskih proizvoda nastalih od oštećenih šipki nuklearnog goriva<ref name="Aquatic" /> ili fisije uranija u vodi za hlađenje.<ref name="Nightmare" /> Pošto je ksenon traser za dva "roditeljska" izotopa, odnos izotopa ksenona u [[meteorit]]ima je moćan alat za proučavanje [[nastanak Sunčevog sistema|nastanka Sunčevog sistema]]. Jodno-ksenonska metoda radiometričnog datiranja daje vrijeme prošlo između [[nukleosinteza|nukleosinteze]] i kondenzacije čvrstog objekta iz solarne maglice. Fizičar John H. Reynolds je 1960. otkrio da određeni meteoriti sadrže izotopsku anomaliju u vidu prekomjernog udjela ksenona-129. On je zaključio da je taj ksenon proizvod raspada radioaktivnog joda-129. Ovaj izotop sporo nastaje i spalacijom kosmičkim zrakama i nuklearnom fisijom, ali se u većim količinama proizvodi samo u eksplozijama supernova. Kako je vrijeme poluraspada <sup>129</sup>I razmjerno kratko na kosmološkoj vremenskoj skali, ''samo'' 16 miliona godina, ono pokazuje da je prošlo vrlo malo vremena između neke supernovee i vremena kada su meteoriti postali čvrsti te u sebi "zarobili" <sup>129</sup>I. Za ova dva događaja (supernova i očvršćivanje gasnog oblaka) smatra se da su se desili tokom rane historije [[Sunčev sistem|Sunčevog sistema]], pošto je izotop <sup>129</sup>I po svemu sudeći nastao prije formiranja Sunčevog sistema, ali te i isuviše davno, te je solarnom gasnom oblaku dodao izotope iz drugog izvora. Ovaj izvor iz supernove također je mogao uzrokovati i kolaps solarnog gasnog oblaka.<ref name="Clayton" /><ref name="Packard" /> Na sličan način, izotopski odnosi ksenona kao što su <sup>129</sup>Xe/<sup>130</sup>Xe i <sup>136</sup>Xe/<sup>130</sup>Xe su također vrlo dobri alati za razumijevanje diferencijacije planeta i prvobitnog otpuštanja gasova.<ref name="kaneoka" /> Naprimjer, u [[atmosfera Marsa|atmosferi Marsa]] postoji slična rasprostranjenost ksenona kao na Zemlji: 0,08 ppm (dijelova na milion),<ref name="marsfact" /> međutim na Marsu je zabilježen veći udio izotopa <sup>129</sup>Xe nego na Zemlji ili Suncu. Kako se taj izotop generira radioaktivnim raspadom, rezultat mogu ukazivati da je Mars izgubio svoju prvobitnu atmosferu, možda unutar prvih 100 miliona godina nakon što je nastao.<ref name="Schilling" /><ref name="Zahnle" /> U drugom primjeru, suvišak <sup>129</sup>Xe pronađen u gasovitim izvorima [[ugljik-dioksid]]a u [[Novi Meksiko|Novom Meksiku]] možda potječe od raspada gasova nastalih u plaštu nedugo nakon formiranja Zemlje.<ref name="caldwell" /><ref name="Boulos" /> == Rasprostranjenost == Količine ksenona u Zemljinoj atmosferi su zanemarive, otprilike 87±1&nbsp;nL/L odnosno oko 1 dio ksenona na 11,5 miliona dijelova zraka,<ref name="kirk" /> a također je pronađen kao komponenta gasova koji izlaze iz nekih [[mineralni izvor|mineralnih izvora]]. Ksenon se komercijalno dobija kao nusproizvod separacije zraka na [[kisik]] i [[dušik]]. Nakon te separacije, općenito vršene pomoću [[frakciona destilacija|frakcione destilacije]] u dvostrukoj koloni, proizvedeni tečni kisik sadrži male količine kriptona i ksenona. U dodatnim koracima frakcione destilacije, tečni kisik se može obogatiti tako da sadrži 0,1 do 0,2% mješavine [[kripton]]a i ksenona, koji se izdvajaju bilo apsorpcijom na silika-gel ili [[destilacija|destilacijom]]. Konačno, mješavina dva plemenita gasa se može destilacijom razvojiti na zasebne gasove.<ref name="Separation" /><ref name="specgas" /> Svjetska proizvodnja ksenona 1998. se procjenjivala na 5.000 do 7.000&nbsp;m<sup>3</sup>.<ref name="ullmann" /> Zbog njegovog vrlo malog udjela, ksenon je dosta skuplji od laških plemenitih gasova. Tako naprimjer približna cijena manjih količina ksenona u Evropi 1999. je iznosila 10 €/L, dok je kripton koštao 1&nbsp;€/L, neon 0,20&nbsp;€/L,<ref name="ullmann" /> dok je cijena mnogo rasprostranjenijeg [[argon]]a iznosila manje od jednog [[euro]] centa po litru. Unutar Sunčevog sistema, udio jezgara ksenona je 1,56 × 10<sup>−8</sup>, što je po rasprostranjenosti otprilike jedan dio na 630.000 dijelova po ukupnoj masi.<ref name="Supernovae" /> Ksenon je relativno rijedak u Sunčevoj atmosferi, na [[Zemlja (planeta)|Zemlji]], asteroidima i kometama. [[Planeta]] [[Jupiter]] ima neuobičajeno veliki udio ksenona u svojoj atmosferi, oko 2,6 viši nego što ima [[Sunce]].<ref name="mahaffy" /><ref>Maseni udio je izračunat iz prosječne mase atoma u Sunčevom sistemu od oko 1,29 jedinica atomske mase (u)</ref> Ovako velika zastupljenost ksenona na Jupiteru je i dalje nepoznanica a možda je uzrokovana ranijim, brzim nastankom planetezimala, malehnih subplanetarnih tijela, prije nego što se protosolarna maglica počela zagrijavati.<ref name="Atreya" /> (U suprotnom, ksenon ne bi bio zarobljen u [[led]]u planetezimala.) Problem niskog nivoa zemaljskog ksenona možda može biti objašnjen [[kovalentna veza|kovalentnim vezivanjem]] ksenona na kisik unutar [[kvarc]]a, tako smanjujući "isparavanje" ksenona u atmosferu.<ref name="Sanloup" /> Za razliku od plemenitih gasova nižih masa, tokom normalnog procesa [[nukleosinteza|nukleosinteze]] unutar neke zvijezde ne nastaje ksenon. Elementi masivniji od izotopa [[željeza|željeza-56]] imaju neto energetski "trošak" da bi nastali putem fusije, tako da zvijezda ne dobija dodatnu energiju proizvodeći ksenon.<ref name="Clayton" /> Umjesto toga, ksenon nastaje tokom eksplozija [[supernova]],<ref name="heymann" /> procesom hvatanja sporih [[neutron]]a (s-proces), u zvijezdama [[crveni div|crvenim divovima]] koje su iscrpile vodik u svojim jezgrima i ušle u asimptotsku granu giganata,<ref name="Beer" /> tokom klasičnih eksplozija nova<ref name="Pignatari" /> te radioaktivnim raspadom elemenata poput [[jod]]a, [[uranij]]a i [[plutonij]]a.<ref name="caldwell" /> == Upotreba == Iako je ksenon rijedak i relativno skup za izdvajanje iz Zemljine atmosfere, on ima veliki broj aplikacija. ===Osvjetljenje i optika=== ====Sijalice sa gasnim pražnjenjem==== [[Datoteka:Xenon short arc 1.jpg|thumb|Ksenonska kratkolučna svjetiljka]] [[Datoteka:VWGOLFXENON.jpg|thumb|desno|[[VW Golf VI]] sa ksenonskim svjetlima, LED dnevnim svjetlima i senzorima automatskog sistema za pomoć pri parkiranju]] Ksenon se upotrebljava u uređajima koji emitiraju [[svjetlost]] zvanim ksenonske bljeskalice, a koje se koriste u fotografskim aparatima i stroboskopskim svjetiljkama;<ref name="burke" /> za pobuđivanje aktivnog [[laser]]skog medija u laserima koji generiraju [[koherentno svjetlo]];<ref name="praxair" /> te, nešto rjeđe, u baktericidnim svjetiljkama.<ref name="Dobozy2" /> Prvi laser čvrstog stanja izumljen 1960. koristio je ksenonsku bljeskalicu kao lasersku pumpu,<ref name="toyserkani" /> a laseri korišteni za pogon inercijalnog zadržavanja fuzije također su koristili iste bljeskalice kao pumpe.<ref name="Skeldon" /> Neprekinute, kratkolučne, visokotlačne ksenonske svjetiljke imaju [[temperatura boje|temperaturu boje]] sličnu kao sunčeva svjetlost u podne, pa se zbog toga koriste u simulatorima Sunca. Drugim riječima, [[hromatičnost]] takvih svjetiljki je vrlo bliska zagrijanom crnom tijelu sa temperaturom sličnom kao što je površina Sunca. Nakon što su one prvi put uvedene 1940tih, te svjetiljke su polahko počele zamjenjivati ugljične lučne svjetiljke u filmskim projektorima, a koje su imale znatno kraći vijek trajanja.<ref name="mellor" /> Ksenonske svjetiljke su korištene i u uobičajenim 35-milimetarskim, [[IMAX]] i novim digitalnim projektorima za sisteme filmske projekcije, automobilskim svjetiljkama za pražnjenje visokog intenziteta (HID), visokotehnološkim "taktičkim" bljeskalicama i drugim specijalnim prilikama. Takve lučne svjetiljke su odličan izvor kratkotalasnog ultraljubičastog zračenja i imaju intenzivnu emisiju u blisko-infracrvenom intervalu, koji se koristi u nekim sistemima za noćno posmatranje. Pojedinačne ćelije u plazma-ekranima koriste mješavinu ksenona i [[neon]]a koja se pretvara u [[Plazma (fizika)|plazmu]] pomoću [[elektroda]]. Međudjelovanje te plazme i elektroda generira ultraljubičaste [[foton]]e, koji dalje pobuđuju sloj [[fosfor]]a sa prednje strane ekrana.<ref name="theinnerworkings" /><ref name="Marin" /> Ksenon se koristi i kao "pokretački gas" u visokotlačnim [[natrij]]evim svjetiljkama. On ima najnižu [[Toplotna provodljivost|toplotnu provodljivost]] i najniži potencijal ionizacije među svim neradioaktivnim plemenitim gasovima. Kao plemeniti gas, ne ometa niti učestvuje u hemijskim reakcijama koje se dešavaju unutar svjetiljke. Niska toplotna provodljivost umanje toplotne gubitke u svjetiljci dok je ona u stanju upotrebe, a niski potencijal ionizacije omogućava da probojni napon u gasu bude relativno nizak u hladnom stanju, što olakšava samo paljenje odnosno pobuđivanje svjetiljke.<ref name="Waymouth" /> ====Laseri==== Godine 1962. grupa istraživača pri Bellovim laboratorijama (''Bell Labs'') otkrila je lasersko dejstvo u ksenonu,<ref name="Faust" /> a kasnije je da se laserski snop poboljša ako se u laserski medij doda malo [[helij]]a.<ref name="McFarlane" /><ref name="Bennett" /> Prvo ekscimerski laseri koristili su [[dimer (hemija)|dimer]] Xe<sub>2</sub> energetiziran snopom elektrona kako bi dobili stimuliranu emisiju pri ultraljubičastoj valnoj dužini od 176&nbsp;nm.<ref name="basov" /> U ekscimerskim laserima (odnosno tačnije ekscipleksima) također su se koristili i ksenon-hlorid i ksenon-fluorid.<ref name="safetyoffice" /> Ekscimerski laser sa ksenon-hloridom se koristio u određene [[dermatologija|dermatološke]] svrhe.<ref name="dermatitis" /> ===Medicina=== ====Anestezija==== Ksenon se koristi i kao [[anestezija|opći anestetik]]. Iako je relativno skup, mašine za anesteziju koje mogu raditi sa ksenonom pojavile su se na evropskom tržištu iz razloga što se ksenon može reciklirati i ponovno koristiti pa se time postiže i ekonomičnost njegove upotrebe.<ref name="singh" /><ref name="Tonner" /> Ksenon djeluje na mnoge različite receptore i ionske kanale, te poput mnogih, teoretski, višemodalnih inhalacijskih anestetika, ova međudjelovanja su vjerovatno komplementarna. Ksenon je također i [[antagonist NMDA receptora]] sa velikim afinitetom na mjestu glicina.<ref name="nmda" /> Međutim, on se razlikuje od drugih sličnih antagonista koji se klinički koriste po tome što nije neurotoksičan te ima sposobnost da inhibira neurotoksičnost [[ketamin]]a i [[dušik-suboksid]]a.<ref name="Neuroprotective" /><ref name="cingulate" /> Za razliku od ketamina i NO, ksenon ne stimulira efluks iz [[dopamin]]a iz [[nucleus accumbens]]a (centar ''za zadovoljstvo'' u mozgu).<ref name="microdialysis" /> Slično kao dušik-suboksid i [[ciklopropan]], ksenon aktivira dvopornu domenu kalijevog kanala [[KCNK2|TREK-1]]. Sličan kanal [[KCNK9|TASK-3]], također impliciran u djelovanje inhalacijske anestezije, nije osjetljiv na ksenon.<ref name="cyclopropane" /> Ksenon inhibira nikotinske acetilholinske [[Alfa-4 beta-2 nikotinski receptor|α<sub>4</sub>β<sub>2</sub>]] receptore koji doprinose analgeziji (ublažavanju bolova) kroz leđa.<ref name="isoflurane" /><ref name="alpha4" /> Ksenon je djelotvoran inhibitor proteina Ca<sup>2+</sup> ATPaze u ćelijskoj membrani. On inhibira ovaj protein tako što se veže na hidrofobne pore unutar enzima i onemogućava da [[enzim]] nastavi s aktivnim konformacijama.<ref name="Kosicka" /> Ksenon je također i kompetitivni inhibitor serotoninskih [[5-HT3 receptor|5-HT<sub>3</sub> receptora]]. Iako ova aktivnost smanjuje mučninu i povraćanje nastalo zbog anestezije, ona sama po sebi nije anestetična niti antinociceptivna.<ref name="Koyama" /> Ksenon ima [[minimalna alveolarna koncentracija|minimalnu alveolarnu koncentraciju]] (MAC) od 72% kod pacijenata starosti oko 40 godina, što ga čini 44% snažnijim anestetikom od N<sub>2</sub>O.<ref name="Mapleson" /> Stoga se on može koristiti u koncentracijama sa kisikom snižavajući rizik od hipoksije. Za razliku od dušik-suboksida (N<sub>2</sub>O), ksenon ne spada u stakleničke plinove te se ne smatra štetnim po okolinu.<ref name="Goto2003" /> Ksenon koji se ispusti u atmosferu vraća se svom prvobitnom izvoru, pa stoga nema nikakvog utjecaja na zagađenje zraka. ====Neuroprotektant==== Ksenon izaziva snažnu kardio- i neurozaštitu putem raznih mehanizama djelovanja. Putem njegovog utjecaja na Ca2+, K+, KATP\HIF i NMDA antagonizme, ksenon je neurozaštitan kada se upotrijebi prije, tokom i nakon tranzitornih (prolaznih) ishemičnih napada (TIA).<ref name="Attenuates" /><ref name="Neonatal" /> Ksenon je također i antagonist viskog afiniteta na glicinskom mjestu NMDA receptora.<ref name="nmda" /> On je i kardiozaštitan u ishemično-reperfuzijskim uslovima tako što izaziva farmakološke neishemične preduslove. Ksenon je i kardiozaštitan tako što aktivira PKC-epsilon i dalje p38-MAPK (p38 mitogen-aktiviranu proteinkinazu).<ref name="epsilon" /> Ksenon imitira neuronalne ishemične preduslove tako što aktivira kalijeve kanale osjetljive na [[Adenozin trifosfat|ATP]].<ref name="inhalational" /> Ovaj gas [[alosterija|alosterijski]] smanjuje aktiviranje inhibicije ATP upravljanih kanala nezavisno od podjedinice sulfonilurea receptora 1, produžavajući vrijeme otvorenosti KATP kanala i povećavajući frekvenciju.<ref name="Bantel" /> Ksenon ushodno regulira transkripcioni faktor 1 alfa koji inducira hipoksiju (HIF1a). Gas ksenon je dodat kao sastojak mješavini za [[disanje]] za novorođene bebe u bolnici sv. Mihaela u [[Bristol]]u, Engleska, jer su imale vrlo male šanse za preživljavanje. Pošto je taj postupak bio uspješan, postepeno je doveo do potvrde za upotrebu ksenona u kliničkim ispitivanjima kod sličnih slučajeva.<ref name="bbcnews" /> Ovaj tretman je rađen istovremeno sa [[Hipotermijska terapija za neonatalnu encefalopatiju|snižavanjem]] [[termoregulacija|tjelesne temperature]] na {{nowrap|33,5 °C}}.<ref name="Newman" /> ====Doping==== Udisanje mješavine ksenona i [[kisik]]a aktivira proizvodnju [[transkripcijski faktor|transkripcijskog faktora]] [[HIF1A|HIF-1-alfa]], koji dovodi do povećane proizvodnje [[eritropoetin]]a. Za ovaj [[hormon]] je poznat da povećava proizvodnju [[Eritrociti|crvenih krvnih ćelija]] te se time i znatno pojačava izdržljivost i snaga sportista. U ovu svrhu udisanje ksenona se koristi u Rusiji počev od 2004. godine.<ref name="udah" /> Međutim, 31. augusta 2014. Svjetska antidoping agencija (WADA) dodala je ksenon (i [[argon]]) na spisak zabranjenih supstanci i metoda, mada do danas ne postoji pouzdan test za dokazivanje zloupotrebe ovog gasa na sportskim takmičenjima.<ref name="wada2" /> == Spojevi == Nakon otkrića Neila Bartletta 1962. da ksenon može graditi određene hemijske spojeva, otkriven je i proučen veliki broj ksenonovih spojeva. Gotovo svi poznati ksenonovi spojevi sadrže elektronegativne atome [[fluor]]a ili [[kisik]]a.<ref name="harding1" /> ===Halidi=== [[Datoteka:Xenon-tetrafluoride-3D-vdW.png|thumb|[[Ksenon-tetrafluorid]]]] [[Datoteka:Xenon tetrafluoride.png|thumb|Kristali XeF<sub>4</sub>, 1962.]] Poznata su tri fluorida ksenona: [[ksenon-difluorid|{{chem|XeF|2}}]], [[ksenon-tetrafluorid|{{chem|XeF|4}}]] i [[ksenon-heksafluorid|{{chem|XeF|6}}]]. Za XeF se teoretiše da je nestabilan.<ref name="nonexistence" /> Fluoridi ksenona su polazna tačka za sintezu gotovo svih ostalih ksenonovih spojeva. Čvrsti, kristalni difluorid {{chem|XeF|2}} nastaje kada se mješavina [[fluor]]a i gasovitog ksenona izloži [[Ultraljubičasto zračenje|ultraljubičastom svjetlu]].<ref name="Chernick" /> Za tu reakciju dovoljno je i izlaganje dnevnom svjetu.<ref name="Streng" /> Dugotrajno zagrijavanje {{chem|XeF|2}} na visokim temperaturama uz {{chem|NiF|2}} kao [[katalizator]] daje {{chem|XeF|6}}.<ref name="tramsek" /> [[Piroliza]] {{chem|XeF|6}} u prisustvu [[natrij-fluorid]]a (NaF) daje veoma čisti {{chem|XeF|4}}.<ref name="Bohinc" /> Ksenonovi fluoridi se ponašaju i kao primaoci i kao donori fluorida, gradeći soli koje sadrže takve katione kao što su {{chem|XeF|+}} i {{chem|Xe}}{{su|b=2}}{{chem|F|3|+}} i anione poput {{chem|XeF|5|-}}, {{chem|XeF|7|-}} i {{chem|XeF|8|2-}}. Zeleni, paramagnetični {{chem|Xe|2|+}} formira se redukcijom {{chem|XeF|2}} sa gasovitim ksenonom.<ref name="harding1" /> Spoj {{chem|XeF|2}} je u mogućnosti graditi i koordinacijske [[Kompleksni spojevi|komplekse]] sa ionima prelaznih metala. Do danas je sintetizirano i opisano preko 30 takvih kompleksa.<ref name="tramsek" /> Iako su ksenonovi fluoridi relativno dobro proučeni, ostali halidi nisi poznati, uz jedini izuzetak dihlorida, [[ksenon-dihlorid|XeCl<sub>2</sub>]]. Za ksenon-dihlorid navedeno je da je endotermički, bezbojni, kristalni spoj koji se raspada na elemente pri temperaturi od 80&nbsp;°C, a stvara se visokofrekventnim ozračivanjem mješavine ksenona, fluora i [[silicij-tetrahlorid|silicij-]] ili [[ugljik-tetrahlorid]]a.<ref name="scott1" /> Međutim, postoji određena sumnja da li se kod {{chem|XeCl|2}} uopće radi o realnom spoju ili se radi o van der Waalsovoj molekuli koja se sastoji iz slabo povezanih Xe atoma i molekula {{chem|Cl|2}}.<ref name="Proserpio" /> Teoretski izračuni ukazuju da je linearna molekula {{chem|XeCl|2}} manje stabilna od van der Waalsovog kompleksa.<ref name="Richardson" /> ===Oksidi i oksohalidi=== Poznata su tri oksida ksenona: [[ksenon-trioksid]] ({{chem|XeO|3}}) i [[ksenon-tetroksid]] ({{chem|XeO|4}}), koji su opasno eksplozivni i izuzetno jaka oksidacijska sredstva, te [[ksenon-dioksid]] (XeO<sub>2</sub>), koji je otkriven 2011. a ima koordinacijski broj četiri.<ref name="Schrobilgen" /> XeO<sub>2</sub> nastaje kada se ksenon-tetrafluorid pospe preko [[led]]a. Njegova kristalna struktura mu daje sposobnost da zamijeni silicij u [[Silikatni minerali|silikatnim mineralima]].<ref name="ChemistryWhere2011" /> Kation XeOO<sup>+</sup> je identificiran pomoću infracrvene spektroskopije u uzorcima čvrstog [[argon]]a.<ref name="Zhoum" /> Ksenon je reagira direktno sa kisikom, trioksid nastaje [[hidroliza|hidrolizom]] {{chem|XeF|6}}:<ref name="Holloway" /> :{{chem|XeF|6}} + 3 {{chem|H|2|O}} → {{chem|XeO|3}} + 6 HF {{chem|XeO|3}} je slabo kiseo, rastvara se u bazama dajući nestabilne soli ''ksenate'' koje sadrže anion {{chem|HXeO|4|−}}. Ove nestabilne soli vrlo lahko disproporcioniraju u gasoviti ksenon i ''perksenatne'' soli, koje sadrže {{chem|XeO|6|4−}} anion.<ref name="henderson" /> Barij-perksenat, kada se tretira sa koncentriranom [[sumporna kiselina|sumpornom kiselinom]], daje gasoviti ksenon-tetroksid:<ref name="scott1" /> : {{chem|Ba|2|XeO|6}} + 2 {{chem|H|2|SO|4}} → 2 {{chem|BaSO|4}} + 2 {{chem|H|2|O}} + {{chem|XeO|4}} Da bi se spriječilo raspadanje, ksenon tetroksid koji se tako dobije, odmah se hladi čime nastaje svijetlo žuti prah. Na temperaturi iznad −35,9&nbsp;°C eksplodira raspadajući se na gasovite ksenon i kisik. Poznato je više ksenonovih oksifluorida, uključujući {{chem|XeOF|2}}, [[ksenon-oksitetrafluorid|{{chem|XeOF|4}}]], {{chem|XeO|2|F|2}} i {{chem|XeO|3|F|2}}. {{chem|XeOF|2}} nastaje reakcijom [[kisik-difluorid]]a ({{chem|OF|2}}) sa gasovitim ksenonom pri niskim temperaturama. Također se može dobiti i djelimičnom [[hidroliza|hidrolizom]] {{chem|XeF|4}}. On disproporcionira pri −20&nbsp;°C na {{chem|XeF|2}} i {{chem|XeO|2|F|2}}.<ref name="mackay1" /> {{chem|XeOF|4}} nastaje djelimičnom hidrolizom {{chem|XeF|6}},<ref name="Oxyfluoride" /> ili reakcijom {{chem|XeF|6}} sa natrij-perksenatom , {{chem|Na|4|XeO|6}}. Ova druga reakcija također daje i manje količine {{chem|XeO|3|F|2}}. {{chem|XeOF|4}} reagira sa [[cezij-fluorid|CsF]] dajući anion {{chem|XeOF|5|−}},<ref name="mackay1" /><ref name="Heptacoordinated" /> dok XeOF<sub>3</sub> reagira sa fluoridima alkalnih metala [[kalij-fluorid|KF]], [[rubidij-fluorid|RbF]] i CsF dajući anion {{chem|XeOF|4|−}}.<ref name="Schack" /> ===Drugi spojevi=== [[Datoteka:STS-135 Atlantis rollout 1.jpg|thumb|Space Shuttle Atlantis osvjetljen ksenonskim svjetlima]] Od nedavno, postoji interes za ksenonovim spojevima gdje je on direktno vezan za neki slabije elektronegativniji element od fluora ili kisika, naročito [[ugljik]].<ref name="Holloway" /> Grupe koje preuzimaju elektrone, poput grupa sa supstitucijom fluora, neophodne su da bi se stabilizirali ovi spojevi.<ref name="henderson" /> Do danas opisan je veliki broj takvih spojeva kao što su:<ref name="mackay1" /><ref name="versatile" /> * {{chem|C|6|F|5|–Xe|+|–N≡C–CH|3}}, gdje je C<sub>6</sub>F<sub>5</sub> pentafluorofenilna grupa. * {{chem|[C|6|F|5|]|2|Xe}} * {{chem|C|6|F|5|–Xe–X}}, gdje je X [[nitril|CN]], F ili Cl. * {{chem|R–C≡C–Xe|+}}, gdje je R {{chem|C|2|F|5|-}} ili [[butil|''tert''-butil]]. * {{chem|C|6|F|5|–XeF|2|+}} * {{chem|(C|6|F|5|Xe)|2|Cl|+}} Drugi spojevi koji sadrže ksenon spojen na slabije elektronegativniji element uključuju {{chem|F–Xe–N(SO|2|F)|2}} i {{chem|F–Xe–BF|2}}. Ovaj drugi se sintetizira iz dioksigenil-tetrafluoroborata, {{chem|O|2|BF|4}}, pri temperaturi od −100&nbsp;°C.<ref name="mackay1" /><ref name="Goetschel" /> Neobični ion koji sadrži ksenon je kation tetraksenonzlato(II), {{chem|AuXe|4|2+}}, koji sadrži veze između [[zlato|zlata]] i ksenona.<ref name="waikeeli2" /> Taj ion se javlja u spoju {{chem|AuXe|4|(Sb|2|F|11|)|2}}, a zanimljiv je što u sebi ima direktne hemijske veze između dva atoma poznata po svojoj nereaktivnosti, ksenona i zlata, gdje ksenon djeluje kao ligand prelaznih metala. Spoj {{chem|Xe|2|Sb|2|F|11}} sadrži vezu Xe-Xe, najdužu poznatu vezu između dva elementa (iznosi 308,71 pm = 3,0871 [[Ångstrom|Å]]).<ref name="waikeeli2" /> Godine 1995. M. Räsänen sa saradnicima, naučnicima sa Univerziteta u [[Helsinki]]ju, Finska, objavili su da su dobili ksenon-dihidrid (HXeH), a nešto kasnije i ksenon-hidridhidroksid (HXeOH), hidroksenoacetilen (HXeCCH) i druge molekule koje sadrže ksenon.<ref name="Gerber4" /> Khriachtchev i drugi su objavili dobijanje HXeOXeH pomoću [[fotoliza|fotolize]] vode unutar kriogene ksenonove matrice.<ref name="Isokoski" /> Dobijene su također i [[Deuterij|deuterizirane]] molekule HXeOD i DXeOH.<ref name="Lundell" /> ===Klatrati i ekscimeri=== [[Datoteka:Xenon discharge tube.jpg|thumb|Gasna cijev za pražnjenje sa ksenonom]] Pored spojeva u kojima ksenon gradi hemijske veze, on također može graditi i klatrate, supstance gdje su ksenonovi atomi "zarobljeni" unutar [[Kristalna struktura|kristalne rešetke]] nekog drugog spoja. Primjer je [[ksenon-hidrat]] (Xe•5,75 H<sub>2</sub>O), gdje atomi ksenona zauzimaju praznine u rešetki molekula vode.<ref name="PaulingL" /> Ovakav klatrat ima tačku topljenja od 24&nbsp;°C.<ref name="henderson" /> Također je dobijena i [[Deuterij|deuterizirana]] verzija ovog hidrata.<ref name="Tomoko" /> Takvi klatrati hidrata se mogu naći i u prirodi u uslovima visokog pritiska, kao što je [[jezero Vostok]] ispod vječnog leda na [[Antarktik]]u.<ref name="McKay" /> Formacija klatrata se može koristiti da se frakcionalno destilira ksenon, argon i kripton.<ref name="Barrer" /> Ksenon također može graditi endohedralne fulerenske spojeve, gdje je atom ksenona uhvaćen unutar molekule [[fuleren]]a. Tako uhvaćeni atom u fulerenu se može nadgledati pomoću <sup>129</sup>Xe [[nuklearna magnetna rezonanca|NMR]] spektroskopije. Upotrebom ove tehnike, mogu se analizirati hemijske reakcije na molekuli fulerena, zbog osjetljivosti hemijskog pomaka atoma ksenona na svoje okruženje. Međutim, atom ksenona također ima određeni elektronski utjecaj na reaktivnost fulerena.<ref name="Frunzi" /> Dok su atomi ksenona u svom osnovnom energetskom stanju, oni se između sebe odbijaju i ne grade međusobne veze. Međutim, kada se ti atomi energetiziraju, mogu formirati [[ekscimer]]e (pobuđene dimere) sve dok se [[elektron]]i ne vrate u osnovno stanje. Ovakva supstanca nastaje zbog toga što njegovi atomi teže da popune svoju krajnju vanjsku elektronsku ljusku i mogu to učiniti vrlo kratki period tako što dodaju elektron iz susjednog atoma ksenona. Tipični životni vijek ksenonovih ekscimera iznosi 1–5&nbsp;ns, te se raspada otpuštajući [[foton]]e talasne dužine između 150 i 173&nbsp;nm.<ref name="Silfvast" /><ref name="Instrumentation" /> Ksenon također može graditi ekscimere sa drugim elementima, poput halogenih [[brom]]a, [[hlor]]a i [[fluor]]a.<ref name="McGhee" /> == Reference == {{refspisak|4|refs= <ref name="praxair">{{cite web |author=ured. |year=2007 |url=http://www.praxair.com/praxair.nsf/1928438066cae92d85256a63004b880d/32f3a328e11bb600052565660052c139?OpenDocument |title=Xenon Applications |publisher=Praxair Technology |access-date=4. 10. 2007 |archive-date=22. 3. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130322123535/http://www.praxair.com/praxair.nsf/1928438066cae92d85256a63004b880d/32f3a328e11bb600052565660052c139?OpenDocument |url-status=dead }}</ref> <ref name="Dobozy2">{{cite journal |author=Baltás E.; Csoma, Z.; Bodai, L.; Ignácz, F.; Dobozy, A.; Kemény, L. |title=A xenon-iodine electric discharge bactericidal lamp |journal=Technical Physics Letters |year=2003 |volume=29 |issue=10 |pages=871–872 |doi=10.1134/1.1623874 |bibcode = 2003TePhL..29..871S }}</ref> <ref name="Skeldon">{{cite journal |author=Skeldon M.D.; Saager, R.; Okishev, A.; Seka, W. |title=Thermal distortions in laser-diode- and flash-lamp-pumped Nd:YLF laser rods |journal=LLE Review |year=1997 |volume=71 |pages=137–144 |url=http://www.lle.rochester.edu/pub/review/v71/6_thermal.pdf |access-date=4. 2. 2007 |format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20031016171340/http://www.lle.rochester.edu/pub/review/v71/6_thermal.pdf |archive-date=16. 10. 2003 |date= |url-status=live }}</ref> <ref name="theinnerworkings">{{cite web |author=ured. |url=http://www.plasmatvscience.org/theinnerworkings.html |title=The plasma behind the plasma TV screen |publisher=Plasma TV Science |access-date=14. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015160452/http://plasmatvscience.org/theinnerworkings.html |archive-date=15. 10. 2007 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Marin">{{cite news |author=Marin Rick |date=21. 3. 2001 |title=Plasma TV: That New Object Of Desire |publisher=The New York Times |url=http://www.nytimes.com/2001/03/25/style/plasma-tv-that-new-object-of-desire.html?sec=&spon= |access-date=3. 4. 2009}}</ref> <ref name="Waymouth">{{cite book|author = John Waymouth|year = 1971|title = Electric Discharge Lamps|publisher = The M.I.T. Press|location = Cambridge, MA|isbn = 0-262-23048-8|url = https://archive.org/details/electricdischarg00waym}}</ref> <ref name="Faust">{{cite journal |author=C. K. N. Patel; Bennett Jr., W. R.; Faust, W. L.; McFarlane, R. A. |title=Infrared spectroscopy using stimulated emission techniques |url=https://archive.org/details/sim_physical-review-letters_1962-08-01_9_3/page/102 |volume=9 |issue=3 |date=1. 8. 1962 |pages=102–104 |journal=Physical Review Letters |doi=10.1103/PhysRevLett.9.102 |bibcode=1962PhRvL...9..102P}}</ref> <ref name="McFarlane">{{cite journal |author=C. K. N. Patel; Faust, W. L.; McFarlane, R. A. |title=High gain gaseous (Xe-He) optical masers |journal=Applied Physics Letters |volume=1 |issue=4 |pages=84–85 |date=1. 12. 1962 |doi=10.1063/1.1753707 |bibcode = 1962ApPhL...1...84P }}</ref> <ref name="Bennett">{{cite journal |author=W. R. Bennett, Jr. |title=Gaseous optical masers |journal=Applied Optics Supplement |volume=1 |year=1962 |pages=24–61 |doi=10.1364/AO.1.000024 |bibcode = 1962ApOpt...1S..24B }}</ref> <ref name="safetyoffice">{{cite web |url=http://www.safetyoffice.uwaterloo.ca/hse/laser/documents/laser_types.html |title=Laser Output |publisher=University of Waterloo |access-date=7. 10. 2007 |archive-date=6. 7. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706212050/http://www.safetyoffice.uwaterloo.ca/hse/laser/documents/laser_types.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="dermatitis">{{cite journal |doi=10.1111/j.1468-3083.2006.01495.x |author=E. Baltás; Csoma, Z.; Bodai, L.; Ignácz, F.; Dobozy, A.; Kemény, L. |title=Treatment of atopic dermatitis with the xenon chloride excimer laser |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |year=2006 |volume=20 |issue=6 |pages=657–60 |pmid=16836491}}</ref> <ref name="singh">{{cite web |author=Singh Sanjay |date=15. 5. 2005 |url=http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050515/criticare10.shtml |title=Xenon: A modern anaesthetic |publisher=Indian Express Newspapers Limited |access-date=10. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813212536/http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050515/criticare10.shtml |archive-date=13. 8. 2007 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Tonner">{{cite journal |author=Tonner P. H. |title=Xenon: one small step for anaesthesia&nbsp;... ? (editorial review) |journal=Current Opinion in Anaesthesiology |year=2006 |volume=19 |issue=4 |pages=382–4 |doi=10.1097/01.aco.0000236136.85356.13|pmid=16829718}}</ref> <ref name="nmda">{{cite journal|title=Competitive inhibition at the glycine site of the N-methyl-D-aspartate receptor mediates xenon neuroprotection against hypoxia-ischemia |url=https://archive.org/details/sim_anesthesiology_2010-03_112_3/page/614 |journal=Anesthesiology |pmid=20124979 |year=2010 |author=Banks P; Franks NP; Dickinson R|volume=112 |issue=3 |pages=614–22|doi=10.1097/ALN.0b013e3181cea398}}</ref> <ref name="Neuroprotective">{{cite journal |title=Neuroprotective and neurotoxic properties of the 'inert' gas, xenon |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-anaesthesia_2002-11_89_5/page/739 |journal=Br J Anaesth |pmid=12393773 |year=2002 |author=Ma D; Wilhelm S; Maze M; Franks NP |volume=89 |issue=5 |pages=739–46 |doi=10.1093/bja/89.5.739}}</ref> <ref name="cingulate">{{cite journal |title=Xenon inhibits but N(2)O enhances ketamine-induced c-Fos expression in the rat posterior cingulate and retrosplenial cortices |url=https://archive.org/details/sim_anesthesia-and-analgesia_2001-02_92_2/page/362 |journal=Anesth Analg |pmid=11159233 |year=2001 |author=Nagata A; Nakao Si S; Nishizawa N ''et al.''| volume=92 |issue=2 |pages=362–8 |doi=10.1213/00000539-200102000-00016}}</ref> <ref name="microdialysis">{{cite journal |title=The differential effects of nitrous oxide and xenon on extracellular dopamine levels in the rat nucleus accumbens: a microdialysis study |url=https://archive.org/details/sim_anesthesia-and-analgesia_2006-12_103_6/page/1459 |journal=Anesth Analg |pmid=17122223 |year=2006 |author=Sakamoto S; Nakao S; Masuzawa M ''et al.'' |volume=103 |issue=6 |pages=1459–63 |doi=10.1213/01.ane.0000247792.03959.f1}}</ref> <ref name="cyclopropane">{{cite journal |title=Two-pore-domain K+ channels are a novel target for the anesthetic gases xenon, nitrous oxide, and cyclopropane |journal=Mol Pharmacol |pmid=14742687 |year=2004 |author=Gruss M; Bushell TJ; Bright DP; Lieb WR ''et al.''|volume=65 |issue=2 |pages=443–52 |doi=10.1124/mol.65.2.443}}</ref> <ref name="isoflurane">{{cite journal|title=Effects of gaseous anesthetics nitrous oxide and xenon on ligand-gated ion channels. Comparison with isoflurane and ethanol |url=https://archive.org/details/sim_anesthesiology_2000-10_93_4/page/1095 |journal=Anesthesiology |pmid=11020766 |year=2000 |author=Yamakura T; Harris RA |volume=93|issue=4|pages=1095–101|doi=10.1097/00000542-200010000-00034}}</ref> <ref name="alpha4">{{cite journal|title=Tonic inhibitory role of alpha4beta2 subtype of nicotinic acetylcholine receptors on nociceptive transmission in the spinal cord in mice |url=https://archive.org/details/sim_pain_2006-11_125_1-2/page/125 |journal=Pain |pmid=16781069 |year=2006 |author=Rashid MH; Furue H; Yoshimura M; Ueda H |volume=125 |issue=1–2 |pages=125–35 |doi=10.1016/j.pain.2006.05.011}}</ref> <ref name="Kosicka">{{cite journal|author=Maria M. Lopez; Kosk-Kosicka Danuta|title=How Do Volatile Anesthetics Inhibit Ca2+-ATPases? |journal=The Journal of Biological Chemistry |year=1995 |doi=10.1074/jbc.270.47.28239 |url=http://www.jbc.org/content/270/47/28239.full|volume=270|issue=47|pages=28239–28245}}</ref> <ref name="Koyama">{{cite journal|title=The diverse actions of volatile and gaseous anesthetics on human-cloned 5-hydroxytryptamine3 receptors expressed in Xenopus oocytes |url=https://archive.org/details/sim_anesthesiology_2002-03_96_3/page/699 |journal=Anesthesiology |pmid=11873047 |year=2002|author=Suzuki T; Koyama H; Sugimoto M ''et al.'' |volume=96|issue=3|pages=699–704|doi=10.1097/00000542-200203000-00028}}</ref> <ref name="Mapleson">{{Cite journal|author=Nickalls R. W. D; Mapleson, W.W. |title=Age‐related iso‐MAC charts for isoflurane, sevoflurane and desflurane in man |journal= British Journal of Anesthesiology |url=http://bja.oxfordjournals.org/content/91/2/170/T1.expansion.html}}</ref> <ref name="Goto2003">{{Cite journal |author=Goto T; Nakata Y; Morita S |title=Will xenon be a stranger or a friend?: the cost, benefit, and future of xenon anesthesia |journal=Anesthesiology |volume=98 |issue=1 |pages=1–2 |date=2003 |pmid=12502969 |url=http://journals.lww.com/anesthesiology/Fulltext/2003/01000/Will_Xenon_Be_a_Stranger_or_a_Friend___The_Cost,.2.aspx |access-date=15. 9. 2010 |doi=10.1097/00000542-200301000-00002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811182952/http://journals.lww.com/anesthesiology/Fulltext/2003/01000/Will_Xenon_Be_a_Stranger_or_a_Friend___The_Cost,.2.aspx |archive-date=11. 8. 2011 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Attenuates">{{cite journal|title=Xenon Attenuates Cerebral Damage after Ischemia in Pigs|date=1. 5. 2005|volume=102|issue=5|pages=929–936|url=http://journals.lww.com/anesthesiology/fulltext/2005/05000/xenon_attenuates_cerebral_damage_after_ischemia_in.11.aspx|journal=|access-date=21. 7. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129065058/http://journals.lww.com/anesthesiology/fulltext/2005/05000/xenon_attenuates_cerebral_damage_after_ischemia_in.11.aspx|archive-date=29. 11. 2014|url-status=dead}}</ref> <ref name="Neonatal">{{cite journal|title=Xenon Provides Short-Term Neuroprotection in Neonatal Rats When Administered After Hypoxia-Ischemia |journal=Stroke. 2006; 37: 501-506 |url=http://stroke.ahajournals.org/content/37/2/501.abstract |pmid=16373643 |doi=10.1161/01.STR.0000198867.31134.ac |year=2006 |author=Dingley J; Tooley J; Porter H; Thoresen M|volume=37 |issue=2 |pages=501–6}}</ref> <ref name="epsilon">{{cite journal|title=The noble gas xenon induces pharmacological preconditioning in the rat heart in vivo via induction of PKC-epsilon and p38 MAPK |journal=Br J Pharmacol |pmid=15644876 |year=2005 |author=Weber NC; Toma O; Wolter JI ''et al.''|volume=144 |issue=1 |pages=123–32|doi=10.1038/sj.bjp.0706063|pmc=1575984}}</ref> <ref name="inhalational">{{cite journal|title=Neuronal preconditioning by inhalational anesthetics: evidence for the role of plasmalemmal adenosine triphosphate-sensitive potassium channels |url=https://archive.org/details/sim_anesthesiology_2009-05_110_5/page/986 |journal=Anesthesiology |pmid=19352153 |year=2009 |author=Bantel C; Maze M; Trapp S |volume=110 |issue=5|pages=986–95|doi=10.1097/ALN.0b013e31819dadc7|pmc=2930813}}</ref> <ref name="Bantel">{{cite journal|title=Noble gas xenon is a novel adenosine triphosphate-sensitive potassium channel opener |journal=Anesthesiology|pmid=20179498|year=2010 |author=Bantel C; Maze M; Trapp S |volume=112 |issue=3 |pages=623–30 |doi=10.1097/ALN.0b013e3181cf894a|pmc=2935677}}</ref> <ref name="bbcnews">{{cite news | author=ur. | title=First baby given xenon gas to prevent brain injury | work=BBC News | date=9. 4. 2010 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/bristol/8611130.stm | access-date=9. 4. 2010}}</ref> <ref name="Newman">{{cite web | access-date=19. 10. 2011 | author=Sian Newman | publisher=Swansea University | url=http://www.swan.ac.uk/medicine/newsandevents/ilsnewsbulletinhiddenpages/drjohndingley-babyriley/ | title=Xenon gas used in a bid to reduce brain injury in newborns | archive-url=https://archive.today/20120524185526/http://www.swan.ac.uk/medicine/newsandevents/ilsnewsbulletinhiddenpages/drjohndingley-babyriley/ | archive-date=24. 5. 2012 | url-status=dead }}</ref> <ref name="udah">{{cite news |title=Breathe it in |url=http://www.economist.com/news/science-and-technology/21595890-obscure-gas-improves-athletes-performance-breathe-it |newspaper=The Economist |date=8. 2. 2014}}</ref> <ref name="wada2">{{cite news |title=WADA amends Section S.2.1 of 2014 Prohibited List |url=https://www.wada-ama.org/en/media/2014-05/wada-amends-section-s21-of-2014-prohibited-list#.VARJ3WNqOIl |date=31. 8. 2014 |access-date=29. 7. 2015 |archive-date=27. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427160909/https://www.wada-ama.org/en/media/2014-05/wada-amends-section-s21-of-2014-prohibited-list#.VARJ3WNqOIl |url-status=dead }}</ref> <ref name="waikeeli2">{{cite book |title = Advanced Structural Inorganic Chemistry |author=Li, Wai-Kee; Zhou, Gong-Du; Mak, Thomas C. W. |editor=Gong-Du Zhou; Thomas C. W. Mak |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=0-19-921694-0 |url=http://books.google.com/?id=2qAa5hp6KX4C&pg=PA678 |page=678}}</ref> <ref name="Gerber4">{{cite journal |author=Gerber R. B. |year=2004 |doi=10.1146/annurev.physchem.55.091602.094420 |title=Formation of novel rare-gas molecules in low-temperature matrices |journal=Annual Review of Physical Chemistry |volume=55 |issue=1 |pages=55–78 |pmid=15117247 |bibcode = 2004ARPC...55...55G}}</ref> <ref name="Isokoski">{{cite journal |author=Khriachtchev Leonid; Isokoski, Karoliina; Cohen, Arik; Räsänen, Markku; Gerber, R. Benny |title=A Small Neutral Molecule with Two Noble-Gas Atoms: HXeOXeH |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_2008-05-14_130_19/page/6114 |journal=Journal of the American Chemical Society |year=2008 |volume=130 |issue=19 |pages=6114–8 |doi=10.1021/ja077835v|pmid=18407641}}</ref> <ref name="Lundell">{{cite journal |author=Pettersson Mika; Khriachtchev, Leonid; Lundell, Jan; Räsänen, Markku |title=A Chemical Compound Formed from Water and Xenon: HXeOH |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_1999-12-22_121_50/page/11904 |year=1999 |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=121 |issue=50 |pages=11904–11905 |doi=10.1021/ja9932784}}</ref> <ref name="PaulingL">{{cite journal |doi=10.1126/science.134.3471.15|title=A molecular theory of general anesthesia |url=https://archive.org/details/sim_science_1961-07-07_134_3471/page/n13|journal=Science |volume=134 |issue=3471 |year=1961 |pages=15–21 |pmid=13733483 |author=Pauling L. |bibcode = 1961Sci...134...15P }} Ponovno izdano kao: {{cite book |pages=1328–1334|title=Linus Pauling: Selected Scientific Papers|volume=2|editor=Pauling, Linus; Kamb, Barclay |place=River Edge, New Jersey |publisher=World Scientific |year=2001 |isbn=981-02-2940-2 |url=http://books.google.com/?id=2QduA19d_X8C&pg=PA1329}}</ref> <ref name="Tomoko">{{cite journal |author=Tomoko Ikeda; Mae, Shinji; Yamamuro, Osamu; Matsuo, Takasuke ''et al.'' |title=Distortion of Host Lattice in Clathrate Hydrate as a Function of Guest Molecule and Temperature |journal=Journal of Physical Chemistry A |date=23. 11. 2000 |volume=104 |issue=46 |pages=10623–10630 |doi=10.1021/jp001313j}}</ref> <ref name="McKay">{{cite journal |author=McKay C. P.; Hand, K. P.; Doran, P. T.; Andersen, D. T.; Priscu, J. C. |title=Clathrate formation and the fate of noble and biologically useful gases in Lake Vostok, Antarctica |journal=Geophysical Letters |year=2003 |volume=30 |issue=13 |page=35 |doi=10.1029/2003GL017490 |bibcode=2003GeoRL..30m..35M}}</ref> <ref name="Barrer">{{cite journal |author=Barrer R. M.; Stuart, W. I. |title=Non-Stoichiometric Clathrate of Water |journal=Proceedings of the Royal Society of London |year=1957 |volume=243 |issue=1233 |pages=172–189 |doi=10.1098/rspa.1957.0213 |bibcode = 1957RSPSA.243..172B }}</ref> <ref name="Frunzi">{{cite journal |author=Frunzi Michael; Cross, R. James; Saunders, Martin |title=Effect of Xenon on Fullerene Reactions |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_2007-10-31_129_43/page/13343 |journal=Journal of the American Chemical Society |year=2007 |pmid=17924634 |volume=129 |doi=10.1021/ja075568n |issue=43 |pages=13343–6}}</ref> <ref name="Silfvast">{{cite book |author=William Thomas Silfvast |year=2004 |title=Laser Fundamentals |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-83345-0|url=http://books.google.com/?id=x3VB2iwSaxsC&pg=RA1-PA152}}</ref> <ref name="Instrumentation">{{cite book |author=John G. Webster |year=1998 |title=The Measurement, Instrumentation, and Sensors Handbook |publisher=Springer |isbn=3-540-64830-5 |url=http://books.google.com/?id=b7UuZzf9ivIC&pg=PT2427}}</ref> <ref name="McGhee">{{cite book |author=Charles McGhee; Taylor, Hugh R.; Gartry, David S.; Trokel, Stephen L. |year=1997 |title=Excimer Lasers in Ophthalmology |publisher=Informa Health Care |isbn=1-85317-253-7 |url=http://books.google.com/?id=pg0bUc_GcVoC&pg=PA4}}</ref> <ref name="Goetschel">{{cite journal |doi=10.1021/ja00764a022 |title=Reaction of xenon with dioxygenyl tetrafluoroborate. Preparation of FXe-BF<sub>2</sub> |year=1972 |author=Goetschel Charles T.; Loos, Karl R. |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=94 |issue=9|page=3018}}</ref> <ref name="versatile">{{cite journal |title=C<sub>6</sub>F<sub>5</sub>XeF, a versatile starting material in xenon–carbon chemistry |url=https://archive.org/details/journal-of-fluorine-chemistry_2004-06_125_6/page/981 |year=2004 |author=Frohn H; Theißen Michael|journal=Journal of Fluorine Chemistry |volume=125 |issue=6 |page=981 |doi=10.1016/j.jfluchem.2004.01.019}}</ref> <ref name="Schack">{{cite journal |title=Chlorine trifluoride oxide. V. Complex formation with Lewis acids and bases |author=K. O. Christe; C. J. Schack; D. Pilipovich |journal=Inorg. Chem.|year=1972 |volume=11 |issue=9 |pages=2205–2208 |doi=10.1021/ic50115a044}}</ref> <ref name="Heptacoordinated">{{cite journal |title=On the Structure of the [XeOF<sub>5</sub>]<sup>−</sup> Anion and of Heptacoordinated Complex Fluorides Containing One or Two Highly Repulsive Ligands or Sterically Active Free Valence Electron Pairs |author=K. O. Christe; D. A. Dixon; J. C. P. Sanders; G. J. Schrobilgen; S. S. Tsai; W. W. Wilson |journal=Inorg. Chem. |year=1995 |volume=34 |issue=7 |pages=1868–1874 |doi=10.1021/ic00111a039}}</ref> <ref name="mackay1">{{cite book |author=Mackay, Kenneth Malcolm; Mackay, Rosemary Ann; Henderson, W. |title=Introduction to modern inorganic chemistry |year=2002 |edition=6. |publisher=CRC Press |isbn=0-7487-6420-8 |url=http://books.google.com/?id=LpJPWKT3PNcC&pg=PA497 |pages=497–501}}</ref> <ref name="Oxyfluoride">{{cite journal |author=Smith D. F. |year=1963 |title=Xenon Oxyfluoride |url=https://archive.org/details/sim_science_1963-05-24_140_3569/page/898 |pmid=17810680 |journal=Science |volume=140 |doi=10.1126/science.140.3569.899 |issue=3569 |bibcode=1963Sci...140..899S |pages=899–900}}</ref> <ref name="ChemistryWhere2011">''Chemistry: Where did the xenon go?'', Nature 471, 138 (10. mart 2011) {{cite doi|10.1038/471138d}}</ref> <ref name="henderson">{{cite book |author=W. Henderson |title = Main group chemistry |year=2000 |publisher=Royal Society of Chemistry|pages=152–153 |location=UK|isbn=0-85404-617-8 |url=http://books.google.com/?id=twdXz1jfVOsC&pg=PA152}}</ref> <ref name="Holloway">{{cite book |author=John H. Holloway; Hope, Eric G. |editor=A. G. Sykes |year=1998 |publisher=Academic |title=Advances in Inorganic Chemistry Press |isbn=0-12-023646-X |page=65 |url=http://books.google.com/?id=6iqXRtz6p3QC&pg=PA65}}</ref> <ref name="Zhoum">{{cite journal |author=Zhou, M.; Zhao, Y.; Gong, Y.; Li, J. |title=Formation and Characterization of the XeOO<sup>+</sup> Cation in Solid Argon |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_2006-03-01_128_8/page/2504 |journal=Journal of the American Chemical Society |year=2006 |volume=128 |issue=8 |pmid=16492012 |pages=2504–5 |doi= 10.1021/ja055650n}}</ref> <ref name="Schrobilgen">{{cite journal |author=Brock, D.S.; Schrobilgen, G.J. |title=Synthesis of the missing oxide of xenon, XeO<sub>2</sub>, and its implications for earth's missing xenon |journal=Journal of the American Chemical Society |year=2011 |doi=10.1021/ja110618g |volume=133 |issue=16 |pmid=21341650 |pages=6265–9}}</ref> <ref name="Proserpio">{{cite journal |author=Proserpio, Davide M.; Hoffmann, Roald; Janda, Kenneth C. |title=The xenon-chlorine conundrum: van der Waals complex or linear molecule? |year=1991 |volume=113 |journal=Journal of the American Chemical Society |issue=19 |page=7184 |doi=10.1021/ja00019a014}}</ref> <ref name="Richardson">{{cite journal |author=Richardson, Nancy A.; Hall, Michael B. |year=1993 |title=The potential energy surface of xenon dichloride |journal=The Journal of Physical Chemistry |volume=97 |issue=42 |page=10952 |doi=10.1021/j100144a009}}</ref> <ref name="Bohinc">{{cite journal |author=Ogrin, Tomaz; Bohinc, Matej; Silvnik, Joze |title=Melting-point determinations of xenon difluoride-xenon tetrafluoride mixtures |journal=Journal of Chemical and Engineering Data |year=1973 |volume=18 |issue=4 |page=402 |doi=10.1021/je60059a014}}</ref> <ref name="scott1">{{cite encyclopedia |author=Scott, Thomas; Eagleson, Mary |title = Xenon Compounds |year=1994 |encyclopedia=Concise encyclopedia chemistry |publisher=Walter de Gruyter |isbn=3-11-011451-8 |url=http://books.google.com/books?id=Owuv-c9L_IMC&pg=PA1183 |page=1183}}</ref> <ref name="Streng">{{cite journal |author=Streng, L. V.; Streng, A. G. |title=Formation of Xenon Difluoride from Xenon and Oxygen Difluoride or Fluorine in Pyrex Glass at Room Temperature |journal=Inorganic Chemistry |year=1965 |volume=4 |issue=9 |pages=1370–1371 |doi=10.1021/ic50031a035}}</ref> <ref name="tramsek">{{cite journal |author=Tramšek, Melita; Žemva, Boris |title=Synthesis, Properties and Chemistry of Xenon(II) Fluoride |journal=Acta Chimica Slovenica |date=5. 12. 2006 |volume=53 |issue=2 |pages=105–116 |format=PDF |doi=10.1002/chin.200721209 |url=http://acta.chem-soc.si/53/53-2-105.pdf |access-date=18. 7. 2009 |archive-date=12. 5. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512234432/http://acta.chem-soc.si/53/53-2-105.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="nonexistence">{{Cite journal |title=Probable nonexistence of xenon monofluoride as a chemically bound species in the gas phase |url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_1973-06-13_95_12/page/4056 |author=Dean H Liskow; Henry F Schaefer; Paul S Bagus; Bowen Liu |journal=J Amer Chem Soc |year=1973 |volume=95 |issue=12 |pages=4056–4057 |doi=10.1021/ja00793a042}}</ref> <ref name="Chernick">{{cite journal |author=Weeks, James L.; Chernick, Cedric; Matheson, Max S. |title=Photochemical Preparation of Xenon Difluoride |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=84 |issue=23 |page=4612 |doi=10.1021/ja00882a063 |year=1962}}</ref> <ref name="Boulos">{{cite journal |author=Boulos M. S.; Manuel, O.K. |title=The xenon record of extinct radioactivities in the Earth |url=https://archive.org/details/sim_science_1971-12-24_174_4016/page/1334 |journal=Science |volume=174 |issue=4016|pages=1334–6 |year=1971 |doi=10.1126/science.174.4016.1334 |pmid=17801897 |bibcode = 1971Sci...174.1334B }}</ref> <ref name="harding1">{{cite book|author=Harding, Charlie; Johnson, David Arthur; Janes, Rob|title = Elements of the ''p'' block |pages=93–94 |publisher=Royal Society of Chemistry |location=UK |year=2002 |isbn=0-85404-690-9| url=http://books.google.com/?id=W0HW8wgmQQsC&pg=PA93}}</ref> <ref name="Schilling">{{cite web |author=Schilling James |url=http://humbabe.arc.nasa.gov/mgcm/HTML/FAQS/thin_atm.html |title=Why is the Martian atmosphere so thin and mainly carbon dioxide? |publisher=Mars Global Circulation Model Group |access-date=10. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528010109/http://humbabe.arc.nasa.gov/mgcm/HTML/FAQS/thin_atm.html |archive-date=28. 5. 2010 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Zahnle">{{cite journal |author=Zahnle Kevin J. |title=Xenological constraints on the impact erosion of the early Martian atmosphere |journal=Journal of Geophysical Research |year=1993 |volume=98 |issue=E6 |pages=10,899–10,913 |doi=10.1029/92JE02941 |bibcode=1993JGR....9810899Z}}</ref> <ref name="Aquatic">{{cite book |author=Edwards A. Laws |year=2000 |title=Aquatic Pollution: An Introductory Text |page=505 |publisher=John Wiley and Sons |isbn=0-471-34875-9|url=http://books.google.com/?id=11LI7XyEIsAC&pg=PA505}}</ref> <ref name="Nightmare">{{cite news |author=urednici |date=9. 4. 1979 |title=A Nuclear Nightmare |work=Time |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,920196-4,00.html |access-date=9. 10. 2007 |archive-date=12. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012190713/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,920196-4,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="pfeffer">{{cite book |title=Modern Physics: An Introductory Text |year=2000 |author=Jeremy I. Pfeffer; Nir, Shlomo |pages=421- |publisher=Imperial College Press |isbn=1-86094-250-4 |url=http://books.google.com/?id=KmMYWP56t98C&pg=PA421}}</ref> <ref name="Packard">{{cite web |author=Bolt, B. A.; Packard, R. E.; Price, P. B. |year=2007 |url=http://content.cdlib.org/xtf/view?docId=hb1r29n709&doc.view=content&chunk.id=div00061&toc.depth=1&brand=oac&anchor.id=0 |title=John H. Reynolds, Physics: Berkeley |publisher=The University of California, Berkeley |access-date=1. 10. 2007}}</ref> <ref name="hanford">{{cite web |author=urednici |url=http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hanford_operational.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091210094859/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hanford_operational.htm |archive-date=10. 12. 2009 |title=Hanford Becomes Operational |work=The Manhattan Project: An Interactive History |publisher=U.S. Department of Energy |access-date=10. 10. 2007 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Quadrupole">{{cite journal |author=W. W. Warren; Norberg, R. E. |title=Nuclear Quadrupole Relaxation and Chemical Shift of Xe<sup>131</sup> in Liquid and Solid Xenon |year=1966 |journal=Physical Review |volume=148 |issue=1 |pages=402–412 |doi=10.1103/PhysRev.148.402|bibcode = 1966PhRv..148..402W }}</ref> <ref name="srelaxation">{{ cite journal |author=B. Chann; Nelson, I. A.; Anderson, L. W. ''et al.'' |title=<sup>129</sup>Xe-Xe molecular spin relaxation |year=2002 |journal=Physical Review Letters |volume=88 |issue=11 |pages=113–201 |doi=10.1103/PhysRevLett.88.113201 |bibcode=2002PhRvL..88k3201C}}</ref> <ref name="oxygenation">{{cite journal |author=J. Wolber; Cherubini, A.; Leach, M. O.; Bifone, A. |title = On the oxygenation-dependent <sup>129</sup>Xe t<sub>1</sub> in blood |year = 2000|journal = NMR in Biomedicine |volume = 13|issue = 4|pages = 234–7 |doi = 10.1002/1099-1492(200006)13:4<234::AID-NBM632>3.0.CO;2-K|pmid=10867702}}</ref> <ref name="Ketel">{{cite journal |journal=Physical Review Letters |volume=96 |issue=5 |page=053002 |year=2006 |title = Optical Pumping System Design for Large Production of Hyperpolarized <sup>129</sup>Xe |author=I. C. Ruset; Ketel, S.; Hersman, F. W. |doi=10.1103/PhysRevLett.96.053002 |bibcode=2006PhRvL..96e3002R}}</ref> <ref name="EXO">{{cite journal|author=Ackerman N. |title=Observation of Two-Neutrino Double-Beta Decay in ^{136}Xe with the EXO-200 Detector |journal=Physical Review Letters |year=2011 |volume=107 |issue=21 |doi=10.1103/PhysRevLett.107.212501}}</ref> <ref name="Otten">{{cite journal |author=Otten Ernst W. |year=2004 |title=Take a breath of polarized noble gas |journal=Europhysics News |volume=35 |issue=1 |doi=10.1051/epn:2004109 |page=16 |bibcode = 2004ENews..35...16O }}</ref> <ref name="Rajam">{{cite book |author=J. B. Rajam |year=1960 |title=Atomic Physics|url=https://archive.org/details/bwb_W8-BSZ-436 |edition=7. |publisher=S. Chand and Co. |location=Delhi |isbn=81-219-1809-X}}</ref> <ref name="Barabash">{{cite journal |author=Barabash A. S. |title=Average (Recommended) Half-Life Values for Two-Neutrino Double-Beta Decay |journal=Czechoslovak Journal of Physics |year=2002 |volume=52 |issue=4 |pages=567–573 |doi=10.1023/A:1015369612904 |arxiv = nucl-ex/0203001 |bibcode = 2002CzJPh..52..567B }}</ref> <ref name="caldwell">{{cite web |author=Caldwell Eric |date=1. 1. 2004 |url=http://wwwrcamnl.wr.usgs.gov/isoig/period/xe_iig.html |title=Periodic Table – Xenon |work=Resources on Isotopes |publisher=USGS |access-date=8. 10. 2007 |archive-date=13. 12. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213053952/http://wwwrcamnl.wr.usgs.gov/isoig/period/xe_iig.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Pignatari">{{cite journal |author=Pignatari M.; Gallino R.; Straniero O.; Davis A. |title=The origin of xenon trapped in presolar mainstream SiC grains |journal=Memorie della Societa Astronomica Italiana |year=2004 |volume=75 |pages=729–734 |bibcode=2004MmSAI..75..729P}}</ref> <ref name="heymann">{{cite conference |author=Heymann D.; Dziczkaniec, M. |title=Xenon from intermediate zones of supernovae |work=Proceedings 10th Lunar and Planetary Science Conference |pages=1943–1959|publisher=Pergamon Press, Inc. |date=19. 3. 1979 |location=Houston, Texas |bibcode=1979LPSC...10.1943H}}</ref> <ref name="Beer">{{cite journal |author=Beer, H.; Kaeppeler, F.; Reffo, G.; Venturini, G. |title=Neutron capture cross-sections of stable xenon isotopes and their application in stellar nucleosynthesis |journal=Astrophysics and Space Science |volume=97 |issue=1 |date=1. 11. 1983 |pages=95–119 |doi=10.1007/BF00684613 |bibcode=1983Ap&SS..97...95B}}</ref> <ref name="Clayton">{{cite book |author=Donald D. Clayton |year=1983 |title=Principles of Stellar Evolution and Nucleosynthesis |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-10953-4|url=http://books.google.com/?id=imjwZdXExQIC&pg=PA604}}</ref> <ref name="Sanloup">{{cite journal |author=Sanloup, Chrystèle ''et al.'' |title=Retention of Xenon in Quartz and Earth's Missing Xenon |url=https://archive.org/details/sim_science_2005-11-18_310_5751/page/1174 |journal=Science |year=2005 |volume=310 |issue=5751|pages=1174–7|doi=10.1126/science.1119070 |pmid=16293758 |bibcode = 2005Sci...310.1174S }}</ref> <ref name="mahaffy">{{cite journal |author=Mahaffy P. R.; Niemann, H. B.; Alpert, A.; Atreya, S. K. ''et al.'' |title=Noble gas abundance and isotope ratios in the atmosphere of Jupiter from the Galileo Probe Mass Spectrometer |journal=Journal of Geophysical Research |year=2000 |volume=105|issue=E6|pages=15061–15072 |bibcode=2000JGR...10515061M |doi = 10.1029/1999JE001224}}</ref> <ref name="Atreya">{{cite journal |author=Owen Tobias; Mahaffy, Paul; Niemann, H. B.; Atreya, Sushil; Donahue, Thomas; Bar-Nun, Akiva; de Pater, Imke |title=A low-temperature origin for the planetesimals that formed Jupiter |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1999-11-18_402_6759/page/268 |journal=Nature |year=1999 |volume=402 |issue=6759 |pages=269–70 |bibcode=1999Natur.402..269O|doi = 10.1038/46232 |pmid=10580497}}</ref> <ref name="Schulthess">{{cite encyclopedia |author=Gustav Konrad von Schulthess; Smith, Hans-Jørgen; Pettersson, Holger; Allison, David John |year=1998 |title=The Encyclopaedia of Medical Imaging |page=194|publisher=Taylor & Francis|isbn=1-901865-13-4|url=http://books.google.com/books?id=zvDY5unRC4oC&pg=PA194}}</ref> <ref name="Supernovae">{{cite book |author=David Arnett |year=1996 |title=Supernovae and Nucleosynthesis |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |isbn=0-691-01147-8 |url=http://books.google.com/?id=PXGWGnPPo0gC&pg=PA30}}</ref> <ref name="specgas">{{cite web |url=http://www.c-f-c.com/specgas_products/xenon.htm |title=Xenon – Xe |access-date=7. 9. 2007 |date=10. 8. 1998 |publisher=CFC StarTec LLC |archive-date=12. 6. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612100905/http://www.c-f-c.com/specgas_products/xenon.htm |url-status=dead }}</ref> <ref name="ullmann">{{cite book |author=Häussinger Peter; Glatthaar, Reinhard; Rhode, Wilhelm; Kick, Helmut; Benkmann, Christian ''et al.'' |chapter=Noble Gases |title=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry |publisher=Wiley|year=2001 |edition=6.|doi=10.1002/14356007.a17_485|isbn=3-527-20165-3}}</ref> <ref name="kirk">{{cite book |author=Hwang Shuen-Cheng; Robert D. Lein; Daniel A. Morgan |chapter=Noble Gases |title=Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology |publisher=Wiley|year=2005|edition=5. |doi=10.1002/0471238961.0701190508230114.a01 |isbn=0-471-48511-X}}</ref> <ref name="Separation">{{cite book |author=Frank G. Kerry |year=2007 |title=Industrial Gas Handbook: Gas Separation and Purification |pages=101–103 |publisher=CRC Press |isbn=0-8493-9005-2 |url=http://books.google.com/?id=cXNmyTTGbRIC&pg=PA101}}</ref> <ref name="toyserkani">{{cite book |author=Toyserkani E. Khajepour, A; Corbin, S. |year=2004|page=48 |title=Laser Cladding|publisher=CRC Press |isbn=0-8493-2172-7|url=http://books.google.com/?id=zfvbyCHzVqMC&pg=PA48}}</ref> <ref name="saccoccia">{{cite news |author=Saccoccia G.; del Amo, J. G.; Estublier, D. |title=Ion engine gets SMART-1 to the Moon |date=31. 8. 2006 |publisher=ESA |url=http://www.esa.int/SPECIALS/SMART-1/SEMLZ36LARE_0.html|access-date=1. 10. 2007}}</ref> <ref name="burke">{{cite book |author=James Burke |year=2003 |title=Twin Tracks: The Unexpected Origins of the Modern World |url=https://archive.org/details/twintracks00jame |publisher=Oxford University Press |isbn=0-7432-2619-4|page=[https://archive.org/details/twintracks00jame/page/33 33]}}</ref> <ref name="mellor">{{cite book |author=David Mellor |year=2000 |page=186 |title=Sound Person's Guide to Video |publisher=Focal Press |isbn=0-240-51595-1 |url=http://books.google.com/?id=g93XXNA8Wf4C&pg=PA186}}</ref> <ref name="stacey">{{cite book |author=Weston M. Stacey|year=2007 |title=Nuclear Reactor Physics |page=213 |url=http://books.google.com/?id=y1UgcgVSXSkC&pg=PA213|publisher=Wiley-VCH|isbn=3-527-40679-4}}</ref> <ref name="basov">{{cite journal |doi=10.1070/QE1971v001n01ABEH003011 |author=Basov N. G.; Danilychev, V. A.; Popov, Yu. M. |title=Stimulated Emission in the Vacuum Ultraviolet Region |journal=Soviet Journal of Quantum Electronics |year=1971 |volume=1 |issue=1|pages=18–22|bibcode = 1971QuEle...1...18B }}</ref> <ref name="Talbot">{{cite web |author=Talbot John |url=http://web.physik.rwth-aachen.de/~harm/aixphysik/atom/discharge/index1.html |title=Spectra of Gas Discharges |publisher=Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen |access-date=10. 8. 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420022801/http://web.physik.rwth-aachen.de/~harm/aixphysik/atom/discharge/index1.html |archive-date=20. 4. 2011 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Longmans">{{cite book |author=William Marshall Watts |year=1904 |title=An Introduction to the Study of Spectrum Analysis |url=https://archive.org/details/anintroductiont00hugggoog |publisher=Longmans, Green, and Co. |location=London}}</ref> <ref name="Eremets">{{cite journal |author=Eremets, Mikhail I.; Gregoryanz, Eugene A.; Struzhkin, Victor V. ''et al.'' |title=Electrical Conductivity of Xenon at Megabar Pressures |journal=Physical Review Letters |volume=85 |issue=13 |pages=2797–800 |year=2000 |doi=10.1103/PhysRevLett.85.2797 |pmid=10991236 |bibcode=2000PhRvL..85.2797E}}</ref> <ref name="miranda">{{cite web |author=Bader Richard F. W. |url=http://miranda.chemistry.mcmaster.ca/esam/ |title=An Introduction to the Electronic Structure of Atoms and Molecules |publisher=McMaster University |access-date=27. 9. 2007}}</ref> <ref name="Pfrommer">{{cite journal |year=1997|author=Caldwell W. A.; Nguyen, J.; Pfrommer, B.; Louie, S.; Jeanloz, R. |title = Structure, bonding and geochemistry of xenon at high pressures |url=https://archive.org/details/sim_science_1997-08-15_277_5328/page/930|journal=Science |volume=277 |issue=5328 |pages=930–933 |doi=10.1126/science.277.5328.930}}</ref> <ref name="Anniversary">{{cite web|author=E. Fontes |title=Golden Anniversary for Founder of High-pressure Program at CHESS |publisher=Cornell University |url=http://news.chess.cornell.edu/articles/2006/RuoffAnnv.html |access-date=30. 5. 2009}}</ref> <ref name="detectors">{{cite book|author=Elena Aprile; Bolotnikov, Aleksey E.; Doke, Tadayoshi |title=Noble Gas Detectors |publisher=Wiley-VCH |year=2006 |isbn=3-527-60963-6 |url=http://books.google.com/?id=tsnHM8x6cHAC&pg=PT1|pages=8–9}}</ref> <ref name="marsfact">{{cite web |author=Williams David R. |date=1. 9. 2004 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html |title=Mars Fact Sheet |publisher=NASA |access-date=10. 10. 2007 |archive-date=12. 6. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612092806/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="spellibm">[http://www.nytimes.com/1990/04/05/us/2-researchers-spell-ibm-atom-by-atom.html 2 Researchers Spell 'I.B.M.,' Atom by Atom - New York Times]</ref> <ref name="zemljafact">{{cite web |author=Williams David R. |date=19. 4. 2007 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |title=Earth Fact Sheet |publisher=NASA |access-date=4. 10. 2007 |archive-date=8. 5. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="CRC">{{cite web |url=http://www.chemnetbase.com/periodic_table/elements/xenon.htm |title=Xenon |work=Periodic Table Online |publisher=CRC Press |access-date=8. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070410040717/http://chemnetbase.com/periodic_table/elements/xenon.htm |archive-date=10. 4. 2007 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Adecade">{{cite journal|author=Moody G. J. |title=A Decade of Xenon Chemistry |journal=Journal of Chemical Education|year=1974 |volume=51 |issue=10 |pages=628–630 |url=http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/recordDetail?accno=EJ111480|access-date=16. 10. 2007 |doi=10.1021/ed051p628 |bibcode = 1974JChEd..51..628M }}</ref> <ref name="MacKenzie">{{cite journal |title=Krypton Difluoride: Preparation and Handling |url=https://archive.org/details/sim_science_1963-09-20_141_3586/page/1170 |author=MacKenzie, D. R. |year=1963 |journal=Science |volume=141 |issue=3586 |page=1171 |doi=10.1126/science.141.3586.1171 |pmid=17751791 |bibcode = 1963Sci...141.1171M }}</ref> <ref name="Fields">{{cite journal |author=Paul R. Fields; Lawrence Stein; Moshe H. Zirin |title=Radon Fluoride |journal=Journal of the American Chemical Society |year=1962 |volume=84 |issue=21 |pages=4164–4165 |doi=10.1021/ja00880a048}}</ref> <ref name="Markku">{{cite journal |author=Leonid Khriachtchev; Pettersson, Mika; Runeberg, Nino; Lundell, Jan; Räsänen, Markku |date=24. 8. 2000 |title = A stable argon compound |journal = Nature|volume = 406|pages = 874–6 |doi = 10.1038/35022551|url = http://www.nature.com/nature/journal/v406/n6798/abs/406874a0.html|access-date=4. 6. 2008 |pmid=10972285|issue=6798}}</ref> <ref name="Lynch">{{cite book |author=Lynch, C. T.; Summitt, R.; Sliker, A. |year=1980 |title=CRC Handbook of Materials Science |publisher=CRC Press|isbn=0-87819-231-X}}</ref> <ref name="Joanna">{{cite web |author=Steel Joanna |year=2007 |url=http://chemistry.berkeley.edu/publications/news/2006/bio_bartlett.php |title=Biography of Neil Bartlett |publisher=College of Chemistry, University of California, Berkeley |access-date=25. 10. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923143345/http://chemistry.berkeley.edu/publications/news/2006/bio_bartlett.php |archive-date=23. 9. 2009 |url-status=dead }}</ref> <ref name="noblegases">{{cite journal |author=Bartlett Neil |date=9. 9. 2003 |url=http://pubs.acs.org/cen/80th/noblegases.html |title=The Noble Gases |journal=Chemical & Engineering News |volume=81 |issue=36 |publisher=American Chemical Society |access-date=1. 10. 2007}}</ref> <ref name="Bernhard">{{cite book |author=A. F. Holleman; Wiberg, Ego |editor=Bernhard J. Aylett|year=2001 |title=Inorganic Chemistry|location=San Diego |publisher=Academic Press|isbn=0-12-352651-5}}; prevod knjige ''Lehrbuch der Anorganischen Chemie'', koju je prvobitno napisao A. F. Holleman, [http://books.google.com/books?id=vEwj1WZKThEC&pg=PA395 nastavak od Egon Wiberga], urednik Nils Wiberg, Berlin: de Gruyter, 1995, 34. izd., {{ISBN|3-11-012641-9}}.</ref> <ref name="grahm">{{cite journal |author=Graham L.; Graudejus, O.; Jha N.K.; Bartlett, N. |year=2000 |title=Concerning the nature of XePtF<sub>6</sub> |journal=Coordination Chemistry Reviews|volume = 197 |issue=1 |pages=321–334 |doi=10.1016/S0010-8545(99)00190-3}}</ref> <ref name="bartlettxe">{{cite journal |title=Xenon hexafluoroplatinate (V) Xe<sup>+</sup>[PtF<sub>6</sub>]<sup>−</sup>|author=Bartlett, N. |journal=Proceedings of the Chemical Society |publisher=Chemical Society |location=London |issue=6|page=218|year=1962 |doi=10.1039/PS9620000197}}</ref> <ref name="Dioxygenyl">{{cite journal|title=Dioxygenyl hexafluoroplatinate (V), O<sub>2</sub><sup>+</sup>[PtF<sub>6</sub>]<sup>−</sup> |author=Bartlett, Neil; Lohmann, D. H. |journal=Proceedings of the Chemical Society |publisher=Chemical Society |location=London |issue=3 |page=115 |year=1962 |doi = 10.1039/PS9620000097}}</ref> <ref name="Paschotta">{{cite web |author=Paschotta Rüdiger |date=1. 11. 2007 |url=http://www.rp-photonics.com/lamp_pumped_lasers.html |title=Lamp-pumped lasers |work=Encyclopedia of Laser Physics and Technology |publisher=RP Photonics |access-date=7. 11. 2007}}</ref> <ref name="Marx">{{cite journal |author=Marx, Thomas; Schmidt, Michael; Schirmer, Uwe; Reinelt, Helmut |title=Xenon anesthesia |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |year=2000 |volume=93 |pages=513–7 |url=http://www.jrsm.org/cgi/reprint/93/10/513.pdf |access-date=2. 10. 2007 |format=PDF |pmid=11064688 |issue=10 |pmc=1298124 |archive-date=6. 3. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306224213/http://www.jrsm.org/cgi/reprint/93/10/513.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Attempt">{{cite journal |author=Ramsay William |title=An Attempt to Estimate the Relative Amounts of Krypton and of Xenon in Atmospheric Air |journal=Proceedings of the Royal Society of London |year=1902 |volume=71 |issue=467–476 |pages=421–426 |doi=10.1098/rspl.1902.0121}}</ref> <ref name="millisecond">{{cite web |author=nepoznat autor |title=History |url=http://www.millisecond-cine.com/history.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822141910/http://www.millisecond-cine.com/history.html |archive-date=22. 8. 2006 |publisher=Millisecond Cinematography |access-date=7. 11. 2007 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Coit">{{cite book |author=nepoznat autor |editor=Daniel Coit Gilman; Harry Thurston Peck; Frank Moore Colby |year=1904 |title=The New International Encyclopædia |publisher=Dodd, Mead and Company |page=906}}</ref> <ref name="Webster">{{cite book |author=urednici |year=1991 |url=http://books.google.com/?id=IrcZEZ1bOJsC&pg=PA513 |title=The Merriam-Webster New Book of Word Histories |page=513 |publisher=Merriam-Webster, Inc. |isbn=0-87779-603-3}}</ref> <ref name="Travers">{{cite journal |author=Ramsay, W.; Travers, M. W. |title=On the extraction from air of the companions of argon, and neon |journal=Report of the Meeting of the British Association for the Advancement of Science |year=1898 |page=828}}</ref> <ref name="itselemental">{{cite web|url=http://education.jlab.org/itselemental/ele054.html|title=It's Elemental – Xenon|access-date=16. 6. 2007|author=Gagnon, Steve|publisher=Thomas Jefferson National Accelerator Facility|archive-date=12. 6. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612100726/https://education.jlab.org/itselemental/ele054.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="kaneoka">{{cite journal |author=Kaneoka Ichiro |title=Xenon's Inside Story |url=https://archive.org/details/sim_science_1998-05-08_280_5365/page/850 |journal=Science|year=1998|volume=280|issue=5365 |pages=851–852 |doi=10.1126/science.280.5365.851b}}</ref> <ref name="ball">{{cite web |author=Ball Philip |date=1. 5. 2002 |url=http://www.nature.com/news/2002/020429/full/news020429-6.html |title=Xenon outs WIMPs|work=Nature |access-date=8. 10. 2007}}</ref> <ref name="beautiful">{{cite web|url=http://www.chem.umn.edu/class/2301/barany03f/fun/beautiful1.pdf |title=Chemistry at its Most Beautiful |access-date=13. 9. 2007|author=Freemantel Michael |date=25. 8. 2003|format=PDF |publisher=Chemical & Engineering News}}</ref> <ref name="Sanders">{{cite journal |author=Sanders, Robert D.; Ma, Daqing; Maze, Mervyn |title=Xenon: elemental anaesthesia in clinical practice |journal=British Medical Bulletin |year=2005 |volume=71 |issue=1 |pages=115–35 |doi=10.1093/bmb/ldh034 |pmid=15728132}}</ref> <ref name="lanl">{{cite web |author=Husted, Robert; Boorman, Mollie |date=15. 12. 2003 |url=http://periodic.lanl.gov/54.shtml|title=Xenon |publisher=Los Alamos National Laboratory, Chemical Division |access-date=26. 9. 2007 }}</ref> <ref name="viktorab">{{cite book |author=Rabinovich Viktor Abramovich; Vasserman, A. A.; Nedostup, V. I.; Veksler, L. S. |title=Thermophysical properties of neon, argon, krypton, and xenon|year=1988|edition=engl. |publisher=Hemisphere Publishing Corp. |location=Washington, DC|isbn=0-89116-675-0 |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1988wdch...10.....R |bibcode=1988wdch...10.....R |access-date=2. 4. 2009}}</ref> <ref name="zhang">Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: ''Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks''. u: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, str. 328–337, {{doi|10.1021/je1011086}}</ref> <ref name="infoplease">{{cite web |author=urednici |year=2007 |url=http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0852881.html |title=Xenon|work=Columbia Electronic Encyclopedia |edition=6. |publisher=Columbia University Press |access-date=23. 10. 2007}}</ref> <ref name="harry">Harry H. Binder: ''Lexikon der chemischen Elemente'', S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, {{ISBN|3-7776-0736-3}}.</ref> <ref name="gestis">[http://gestis.itrust.de/nxt/gateway.dll?f=id$t=default.htm$vid=gestisdeu:sdbdeu$id=007540 "Xenon"]{{Mrtav link}} u GESTIS-bazi podataka, IFA, pristupljeno 6.9.2012.</ref> <ref name="ciaww">[http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm "Standard Atomic Weights 2013"]. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights</ref> <ref name="lidecrc">''[http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328180838/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf |date=28. 3. 2014 }}'', u: Lide, D. R., ur. (2005). ''CRC Handbook of Chemistry and Physics'' (86. izd.). Boca Raton (FL): CRC Press. {{ISBN|0-8493-0486-5}}.</ref> <ref name="lcallen">L. C. Allen, J. E. Huheey: ''The definition of electronegativity and the chemistry of the noble gases'', Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry, 42. izd., 1980, str. 1523-1524, {{doi|10.1016/0022-1902(80)80132-1}}</ref> }} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Xenon}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/054.htm Xenon] na ''The Periodic Table of Videos'' (Univerzitet u Nottinghamu) * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Xe/index.html WebElements.com – Ksenon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516063909/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Xe/index.html |date=16. 5. 2008 }} * [http://wwwrcamnl.wr.usgs.gov/isoig/period/xe_iig.html USGS Periodic Table – Xenon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131213053952/http://wwwrcamnl.wr.usgs.gov/isoig/period/xe_iig.html |date=13. 12. 2013 }} * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Xe.html EnvironmentalChemistry.com – Ksenon] * [http://www.anaesthetist.com/anaes/drugs/xenon.htm Ksenon kao anestetik] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1904/ramsay-lecture.html Sir William Ramsay's Nobel-Prize lecture (1904)] {{PSE}} {{Istaknuti članak}} {{Modulatori serotoninskih receptora}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Opći anestetici]] 1qycxj086ke07flibsyxcdgchykc7ze 1972. 0 7612 3916863 3915324 2026-08-07T15:26:38Z AnToni 2325 /* Juli */ 3916863 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1972. ([[Rimski brojevi|MCMLXXII]])''' bila je prestupna godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1972. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 972. godina 2. milenija, 72. godina 20. stoljeća i treća godina 1970-ih. U kontekstu [[Koordinirano svjetsko vrijeme|univerzalnog koordiniranog vremena]] (UTC) to je bila najduža godina ikad, jer su dodane dvije [[prestupne sekunde]] tokom ove godine od 366 dana, što se otad nije ponovilo. (Ako su njen početak i kraj definisani korištenjem [[Sunčevo vrijeme|srednjeg sunčevog vremena]] [zakonska vremenska skala], njeno trajanje bilo je 31622401,141 sekundi [[Zemaljsko vrijeme|zemaljskog vremena]] (ili [[Vrijeme efemeride|vremena efemerida]]), što je nešto kraće od [[1908. u nauci|1908. godine]]).<ref>{{Cite journal|last=Stephenson, F. R.|last2=Morrison, L. V.|year=1984|title=Long-Term Changes in the Rotation of the Earth: 700 B. C. to A. D. 1980|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A|publisher=[[Kraljevsko društvo]]|volume=313|issue=1524|pages=47–70|bibcode=1984RSPTA.313...47S|doi=10.1098/rsta.1984.0082}}</ref> == Događaji == * Osnovana [[Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu]]. * [[2. februar]] – [[Velika Britanija|Britanska]] [[ambasada]] u [[Dublin]]u uništena u demonstracijama nakon [[Krvava nedjelja (1972)|Krvave nedjelje]]. * [[21. februar]] – [[Richard Nixon]] doputovao u [[Peking]] kao prvi predsjednik [[SAD]]-a u posjeti [[Narodna Republika Kina|Narodnoj Republici Kini]]. Time je počela normalizacija američko-kineskih odnosa i otvoren put za prijem Kine u [[UN]] i njeno stalno mjesto u [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija|Vijeću sigurnosti]]. * [[3. mart]] – Lansiran [[Pioneer 10]]. * [[mart]]-[[maj]] – Epidemija [[Variola vera|velikih boginja]] u [[SFRJ]]. * [[26. august]] – Otvorene [[Olimpijske igre 1972.|20. olimpijske igre u Minhenu]], upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije "Crni septembar" na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. * [[8. oktobar]] – U [[Pariz]]u [[Henry Kissinger]] i [[Lê Đức Thọ]] postigli sporazum za okončanje [[Vijetnamski rat|Vijetnamskog rata]], koji je potpisan [[1973.]] * [[7. novembar]] – Demokratska Republika Njemačka i Savezna Republika Njemačka odlučile uspostaviti diplomatske odnose. * [[2. decembar]] – U [[požar]]u koji je izbio tokom [[muzika|muzičkog]] [[Pop muzika|pop]]-festivala u [[Seoul]]u poginulo najmanje 50 ljudi. == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Senka Marić]] – bosanskohercegovačka književnica === Januar=== * [[4. januar]] – [[Margarita Dulova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Kazahstan|kazaška]] [[biatlon]]ka * [[25. januar]]– [[István Oláh Nelu]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Februar === * [[3. februar]] – [[Matthias Simmen]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[8. februar]] – [[Gabriela Lehká]], [[čehoslovačka]] i [[češka]] [[biatlon]]ka * [[14. februar]] – [[Ville Räikkönen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[17. februar]] ** [[Billie Joe Armstrong]], američki muzičar, pjevač i tekstopisac ([[Green Day]]) ** [[Bojana Gregorić]], hrvatska glumica * [[21. februar]]– [[Mark Gee]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac * [[29. februar]] – [[Erica Carrara]], [[italija]]nska [[biatlon]]ka === Mart === * [[2. mart]] – [[Rene Bitorajac]], hrvatski glumac * [[5. mart]] – [[Monika Schwingshackl]], italijanska [[biatlon]]ka * [[15. mart]] – [[Nina Violić]], hrvatska glumica * [[28. mart]] – [[Nathalie Santer-Bjørndalen|Nathalie Santer]], italijanska i belgijska biatlonka === April === * [[20. april]] – [[Svjetlana Išmuratova]], ruska biatlonka * [[21. april]] – [[Severina|Severina Vučković]], hrvatska pjevačica zabavne muzike * [[25. april]] – [[Annette Sikveland]], norveška [[biatlon]]ka i dvostruka [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetska prvakinja]] * [[27. april]] – [[Almedin Čiva]], bosanskohercegovački nogometaš * [[30. april]] – [[Bekim Sejranović]], bosanskohercegovački i hrvatski pisac === Maj === * [[2. maj]] – [[Irena Česneková]], čehoslovačka i češka biatlonka * [[19. maj]] – [[Beatrix Holéczy]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka * [[20. maj]] – [[Ademir Zurapović]], bosanskohercegovački košarkaški sudija * [[30. maj]] – [[Bratislav Zdravković]], [[Srbija|srpski]] folk pjevač === Juni === * [[6. juni]] – [[Noriaki Kasai]], [[japan]]ski [[skijaški skokovi|skijaš-skakač]] * [[10. juni]] – [[Radmila Šekerinska]], makedonska političarka * [[16. juni]] – [[Kara Salmela]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka * [[23. juni]] – [[Zinédine Zidane]], [[Francuska|francuski]] [[nogomet]]aš * [[24. juni]] – [[Eva-Karin Westin]], [[švedska]] [[biatlon]]ka === Juli === * [[6. juli]] – [[Dmitrij Pozdnjakov]], [[Kazahstan|kazaški]] [[biatlon]]ac * [[7. juli]] – [[Natalija Rižankova]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] [[biatlon]]ka * [[11. juli]] – [[Michael Rosenbaum]], američki glumac * [[14. juli]] – [[Silvana Blagojeva]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[17. juli]] – [[Fabiana Lovece]], argentinska [[biatlon]]ka * [[30. juli]] – [[Patrick Favre]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac === August === * [[30. august]] – [[Cameron Diaz]], američka filmska glumica === Septembar === * [[24. septembar]] – [[Olena Petrova]], sovjetska i [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[26. septembar]] – [[Halina Pitoń]], [[poljska]] [[biatlon]]ka * [[27. septembar]] ** [[Tatiana Kutlíková]], [[slovačka]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] ** [[Marko Dolenc]], slovenski [[biatlon]]ac === Oktobar === * [[17. oktobar]] ** [[Eminem]], američki reper i glumac ** [[Tarkan]], turski pjevač * [[18. oktobar]] – [[Karl Nehammer]], austrijski političar * [[31. oktobar]] – [[Chris Tucker]], glumac i komičar === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Elena Gorohova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Moldavija|moldavska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] * [[20. novembar]] – [[Corinne Niogret]], francuska [[biatlon]]ka * [[21. novembar]] – [[Galina Kukljeva]] [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka, olimpijska pobjednica i trostruka svjetska prvakinja * [[26. novembar]] – [[Kathi Schwaab]], [[njemačka]] [[biatlon]]ka === Decembar === * [[13. decembar]] – [[Jelena Poljakova-Všivceva]], estonska [[biatlon]]ka * [[29. decembar]] – [[Kathalin Czifra]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1. januar]] – [[Maurice Chevalier]], francuski glumac i pjevač * [[25. februar]] – [[Abdurezak Hifzi Bjelavac]], bosanski književnik * [[15. mart]] - [[Ahmed Muradbegović]], bosanskohercegovački književnik, pjesnik i pisac pozorišnih djela * [[28. mart]] – [[Vera Nikolić Podrinska]], hrvatska slikarica i baronica * [[25. maj]] – [[Asta Nielsen]], [[danska]] filmska i pozorišna glumica * [[28. maj]] – [[Harry Truman]], američki političar i državnik * [[28. maj]] – [[Eduard VIII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VIII]], britanski kralj * [[11. august]] – [[Max Theiler]], južnoafričko-američki virusolog i ljekar, dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|za medicinu]] [[1951.]] za razvoj [[vakcina|vakcine]] protiv [[žuta groznica|žute groznice]] [[1937.]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[John Bardeen]], [[SAD]] ** [[Leon N. Cooper]], [[SAD]] ** [[Robert Schrieffer]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Christian Anfinsen]], [[SAD]] ** [[Stanford Moore]], [[SAD]] ** [[William H Stein]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Gerald Edelman]], [[SAD]] ** [[Rodney Porter]], [[UK]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Heinrich Böll]], [[Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[John R. Hicks]], [[SAD]] ** [[Kenneth Arrow]], [[UK]] == Reference == {{Refspisak}} {{Commonscat|1972}} {{Normativna kontrola}} tm24pxaf2stbzql0w3zcogxjv6oobf5 3916956 3916863 2026-08-08T06:30:12Z AnToni 2325 /* April */ 3916956 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1972. ([[Rimski brojevi|MCMLXXII]])''' bila je prestupna godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1972. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 972. godina 2. milenija, 72. godina 20. stoljeća i treća godina 1970-ih. U kontekstu [[Koordinirano svjetsko vrijeme|univerzalnog koordiniranog vremena]] (UTC) to je bila najduža godina ikad, jer su dodane dvije [[prestupne sekunde]] tokom ove godine od 366 dana, što se otad nije ponovilo. (Ako su njen početak i kraj definisani korištenjem [[Sunčevo vrijeme|srednjeg sunčevog vremena]] [zakonska vremenska skala], njeno trajanje bilo je 31622401,141 sekundi [[Zemaljsko vrijeme|zemaljskog vremena]] (ili [[Vrijeme efemeride|vremena efemerida]]), što je nešto kraće od [[1908. u nauci|1908. godine]]).<ref>{{Cite journal|last=Stephenson, F. R.|last2=Morrison, L. V.|year=1984|title=Long-Term Changes in the Rotation of the Earth: 700 B. C. to A. D. 1980|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A|publisher=[[Kraljevsko društvo]]|volume=313|issue=1524|pages=47–70|bibcode=1984RSPTA.313...47S|doi=10.1098/rsta.1984.0082}}</ref> == Događaji == * Osnovana [[Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu]]. * [[2. februar]] – [[Velika Britanija|Britanska]] [[ambasada]] u [[Dublin]]u uništena u demonstracijama nakon [[Krvava nedjelja (1972)|Krvave nedjelje]]. * [[21. februar]] – [[Richard Nixon]] doputovao u [[Peking]] kao prvi predsjednik [[SAD]]-a u posjeti [[Narodna Republika Kina|Narodnoj Republici Kini]]. Time je počela normalizacija američko-kineskih odnosa i otvoren put za prijem Kine u [[UN]] i njeno stalno mjesto u [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija|Vijeću sigurnosti]]. * [[3. mart]] – Lansiran [[Pioneer 10]]. * [[mart]]-[[maj]] – Epidemija [[Variola vera|velikih boginja]] u [[SFRJ]]. * [[26. august]] – Otvorene [[Olimpijske igre 1972.|20. olimpijske igre u Minhenu]], upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije "Crni septembar" na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. * [[8. oktobar]] – U [[Pariz]]u [[Henry Kissinger]] i [[Lê Đức Thọ]] postigli sporazum za okončanje [[Vijetnamski rat|Vijetnamskog rata]], koji je potpisan [[1973.]] * [[7. novembar]] – Demokratska Republika Njemačka i Savezna Republika Njemačka odlučile uspostaviti diplomatske odnose. * [[2. decembar]] – U [[požar]]u koji je izbio tokom [[muzika|muzičkog]] [[Pop muzika|pop]]-festivala u [[Seoul]]u poginulo najmanje 50 ljudi. == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Senka Marić]] – bosanskohercegovačka književnica === Januar=== * [[4. januar]] – [[Margarita Dulova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Kazahstan|kazaška]] [[biatlon]]ka * [[25. januar]]– [[István Oláh Nelu]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Februar === * [[3. februar]] – [[Matthias Simmen]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[8. februar]] – [[Gabriela Lehká]], [[čehoslovačka]] i [[češka]] [[biatlon]]ka * [[14. februar]] – [[Ville Räikkönen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[17. februar]] ** [[Billie Joe Armstrong]], američki muzičar, pjevač i tekstopisac ([[Green Day]]) ** [[Bojana Gregorić]], hrvatska glumica * [[21. februar]]– [[Mark Gee]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac * [[29. februar]] – [[Erica Carrara]], [[italija]]nska [[biatlon]]ka === Mart === * [[2. mart]] – [[Rene Bitorajac]], hrvatski glumac * [[5. mart]] – [[Monika Schwingshackl]], italijanska [[biatlon]]ka * [[15. mart]] – [[Nina Violić]], hrvatska glumica * [[28. mart]] – [[Nathalie Santer-Bjørndalen|Nathalie Santer]], italijanska i belgijska biatlonka === April === * [[12. april]] – [[René Cattarinussi]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[20. april]] – [[Svjetlana Išmuratova]], ruska biatlonka * [[21. april]] – [[Severina|Severina Vučković]], hrvatska pjevačica zabavne muzike * [[25. april]] – [[Annette Sikveland]], norveška [[biatlon]]ka i dvostruka [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetska prvakinja]] * [[27. april]] – [[Almedin Čiva]], bosanskohercegovački nogometaš * [[30. april]] – [[Bekim Sejranović]], bosanskohercegovački i hrvatski pisac === Maj === * [[2. maj]] – [[Irena Česneková]], čehoslovačka i češka biatlonka * [[19. maj]] – [[Beatrix Holéczy]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka * [[20. maj]] – [[Ademir Zurapović]], bosanskohercegovački košarkaški sudija * [[30. maj]] – [[Bratislav Zdravković]], [[Srbija|srpski]] folk pjevač === Juni === * [[6. juni]] – [[Noriaki Kasai]], [[japan]]ski [[skijaški skokovi|skijaš-skakač]] * [[10. juni]] – [[Radmila Šekerinska]], makedonska političarka * [[16. juni]] – [[Kara Salmela]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka * [[23. juni]] – [[Zinédine Zidane]], [[Francuska|francuski]] [[nogomet]]aš * [[24. juni]] – [[Eva-Karin Westin]], [[švedska]] [[biatlon]]ka === Juli === * [[6. juli]] – [[Dmitrij Pozdnjakov]], [[Kazahstan|kazaški]] [[biatlon]]ac * [[7. juli]] – [[Natalija Rižankova]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] [[biatlon]]ka * [[11. juli]] – [[Michael Rosenbaum]], američki glumac * [[14. juli]] – [[Silvana Blagojeva]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[17. juli]] – [[Fabiana Lovece]], argentinska [[biatlon]]ka * [[30. juli]] – [[Patrick Favre]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac === August === * [[30. august]] – [[Cameron Diaz]], američka filmska glumica === Septembar === * [[24. septembar]] – [[Olena Petrova]], sovjetska i [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[26. septembar]] – [[Halina Pitoń]], [[poljska]] [[biatlon]]ka * [[27. septembar]] ** [[Tatiana Kutlíková]], [[slovačka]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] ** [[Marko Dolenc]], slovenski [[biatlon]]ac === Oktobar === * [[17. oktobar]] ** [[Eminem]], američki reper i glumac ** [[Tarkan]], turski pjevač * [[18. oktobar]] – [[Karl Nehammer]], austrijski političar * [[31. oktobar]] – [[Chris Tucker]], glumac i komičar === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Elena Gorohova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Moldavija|moldavska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] * [[20. novembar]] – [[Corinne Niogret]], francuska [[biatlon]]ka * [[21. novembar]] – [[Galina Kukljeva]] [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka, olimpijska pobjednica i trostruka svjetska prvakinja * [[26. novembar]] – [[Kathi Schwaab]], [[njemačka]] [[biatlon]]ka === Decembar === * [[13. decembar]] – [[Jelena Poljakova-Všivceva]], estonska [[biatlon]]ka * [[29. decembar]] – [[Kathalin Czifra]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1. januar]] – [[Maurice Chevalier]], francuski glumac i pjevač * [[25. februar]] – [[Abdurezak Hifzi Bjelavac]], bosanski književnik * [[15. mart]] - [[Ahmed Muradbegović]], bosanskohercegovački književnik, pjesnik i pisac pozorišnih djela * [[28. mart]] – [[Vera Nikolić Podrinska]], hrvatska slikarica i baronica * [[25. maj]] – [[Asta Nielsen]], [[danska]] filmska i pozorišna glumica * [[28. maj]] – [[Harry Truman]], američki političar i državnik * [[28. maj]] – [[Eduard VIII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VIII]], britanski kralj * [[11. august]] – [[Max Theiler]], južnoafričko-američki virusolog i ljekar, dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|za medicinu]] [[1951.]] za razvoj [[vakcina|vakcine]] protiv [[žuta groznica|žute groznice]] [[1937.]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[John Bardeen]], [[SAD]] ** [[Leon N. Cooper]], [[SAD]] ** [[Robert Schrieffer]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Christian Anfinsen]], [[SAD]] ** [[Stanford Moore]], [[SAD]] ** [[William H Stein]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Gerald Edelman]], [[SAD]] ** [[Rodney Porter]], [[UK]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Heinrich Böll]], [[Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[John R. Hicks]], [[SAD]] ** [[Kenneth Arrow]], [[UK]] == Reference == {{Refspisak}} {{Commonscat|1972}} {{Normativna kontrola}} fq6hl8dc2fgsdvin7n8bu66dxqkjllv 3917023 3916956 2026-08-08T11:20:17Z AnToni 2325 /* Oktobar */ 3917023 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1972. ([[Rimski brojevi|MCMLXXII]])''' bila je prestupna godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1972. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 972. godina 2. milenija, 72. godina 20. stoljeća i treća godina 1970-ih. U kontekstu [[Koordinirano svjetsko vrijeme|univerzalnog koordiniranog vremena]] (UTC) to je bila najduža godina ikad, jer su dodane dvije [[prestupne sekunde]] tokom ove godine od 366 dana, što se otad nije ponovilo. (Ako su njen početak i kraj definisani korištenjem [[Sunčevo vrijeme|srednjeg sunčevog vremena]] [zakonska vremenska skala], njeno trajanje bilo je 31622401,141 sekundi [[Zemaljsko vrijeme|zemaljskog vremena]] (ili [[Vrijeme efemeride|vremena efemerida]]), što je nešto kraće od [[1908. u nauci|1908. godine]]).<ref>{{Cite journal|last=Stephenson, F. R.|last2=Morrison, L. V.|year=1984|title=Long-Term Changes in the Rotation of the Earth: 700 B. C. to A. D. 1980|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A|publisher=[[Kraljevsko društvo]]|volume=313|issue=1524|pages=47–70|bibcode=1984RSPTA.313...47S|doi=10.1098/rsta.1984.0082}}</ref> == Događaji == * Osnovana [[Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu]]. * [[2. februar]] – [[Velika Britanija|Britanska]] [[ambasada]] u [[Dublin]]u uništena u demonstracijama nakon [[Krvava nedjelja (1972)|Krvave nedjelje]]. * [[21. februar]] – [[Richard Nixon]] doputovao u [[Peking]] kao prvi predsjednik [[SAD]]-a u posjeti [[Narodna Republika Kina|Narodnoj Republici Kini]]. Time je počela normalizacija američko-kineskih odnosa i otvoren put za prijem Kine u [[UN]] i njeno stalno mjesto u [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija|Vijeću sigurnosti]]. * [[3. mart]] – Lansiran [[Pioneer 10]]. * [[mart]]-[[maj]] – Epidemija [[Variola vera|velikih boginja]] u [[SFRJ]]. * [[26. august]] – Otvorene [[Olimpijske igre 1972.|20. olimpijske igre u Minhenu]], upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije "Crni septembar" na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. * [[8. oktobar]] – U [[Pariz]]u [[Henry Kissinger]] i [[Lê Đức Thọ]] postigli sporazum za okončanje [[Vijetnamski rat|Vijetnamskog rata]], koji je potpisan [[1973.]] * [[7. novembar]] – Demokratska Republika Njemačka i Savezna Republika Njemačka odlučile uspostaviti diplomatske odnose. * [[2. decembar]] – U [[požar]]u koji je izbio tokom [[muzika|muzičkog]] [[Pop muzika|pop]]-festivala u [[Seoul]]u poginulo najmanje 50 ljudi. == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Senka Marić]] – bosanskohercegovačka književnica === Januar=== * [[4. januar]] – [[Margarita Dulova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Kazahstan|kazaška]] [[biatlon]]ka * [[25. januar]]– [[István Oláh Nelu]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Februar === * [[3. februar]] – [[Matthias Simmen]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[8. februar]] – [[Gabriela Lehká]], [[čehoslovačka]] i [[češka]] [[biatlon]]ka * [[14. februar]] – [[Ville Räikkönen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[17. februar]] ** [[Billie Joe Armstrong]], američki muzičar, pjevač i tekstopisac ([[Green Day]]) ** [[Bojana Gregorić]], hrvatska glumica * [[21. februar]]– [[Mark Gee]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac * [[29. februar]] – [[Erica Carrara]], [[italija]]nska [[biatlon]]ka === Mart === * [[2. mart]] – [[Rene Bitorajac]], hrvatski glumac * [[5. mart]] – [[Monika Schwingshackl]], italijanska [[biatlon]]ka * [[15. mart]] – [[Nina Violić]], hrvatska glumica * [[28. mart]] – [[Nathalie Santer-Bjørndalen|Nathalie Santer]], italijanska i belgijska biatlonka === April === * [[12. april]] – [[René Cattarinussi]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[20. april]] – [[Svjetlana Išmuratova]], ruska biatlonka * [[21. april]] – [[Severina|Severina Vučković]], hrvatska pjevačica zabavne muzike * [[25. april]] – [[Annette Sikveland]], norveška [[biatlon]]ka i dvostruka [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetska prvakinja]] * [[27. april]] – [[Almedin Čiva]], bosanskohercegovački nogometaš * [[30. april]] – [[Bekim Sejranović]], bosanskohercegovački i hrvatski pisac === Maj === * [[2. maj]] – [[Irena Česneková]], čehoslovačka i češka biatlonka * [[19. maj]] – [[Beatrix Holéczy]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka * [[20. maj]] – [[Ademir Zurapović]], bosanskohercegovački košarkaški sudija * [[30. maj]] – [[Bratislav Zdravković]], [[Srbija|srpski]] folk pjevač === Juni === * [[6. juni]] – [[Noriaki Kasai]], [[japan]]ski [[skijaški skokovi|skijaš-skakač]] * [[10. juni]] – [[Radmila Šekerinska]], makedonska političarka * [[16. juni]] – [[Kara Salmela]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka * [[23. juni]] – [[Zinédine Zidane]], [[Francuska|francuski]] [[nogomet]]aš * [[24. juni]] – [[Eva-Karin Westin]], [[švedska]] [[biatlon]]ka === Juli === * [[6. juli]] – [[Dmitrij Pozdnjakov]], [[Kazahstan|kazaški]] [[biatlon]]ac * [[7. juli]] – [[Natalija Rižankova]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] [[biatlon]]ka * [[11. juli]] – [[Michael Rosenbaum]], američki glumac * [[14. juli]] – [[Silvana Blagojeva]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[17. juli]] – [[Fabiana Lovece]], argentinska [[biatlon]]ka * [[30. juli]] – [[Patrick Favre]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac === August === * [[30. august]] – [[Cameron Diaz]], američka filmska glumica === Septembar === * [[24. septembar]] – [[Olena Petrova]], sovjetska i [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[26. septembar]] – [[Halina Pitoń]], [[poljska]] [[biatlon]]ka * [[27. septembar]] ** [[Tatiana Kutlíková]], [[slovačka]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] ** [[Marko Dolenc]], slovenski [[biatlon]]ac === Oktobar === * [[17. oktobar]] ** [[Eminem]], američki reper i glumac ** [[Tarkan]], turski pjevač * [[18. oktobar]] – [[Karl Nehammer]], austrijski političar * [[30. oktobar]] – [[Per Brandt]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[31. oktobar]] – [[Chris Tucker]], glumac i komičar === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Elena Gorohova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Moldavija|moldavska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] * [[20. novembar]] – [[Corinne Niogret]], francuska [[biatlon]]ka * [[21. novembar]] – [[Galina Kukljeva]] [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka, olimpijska pobjednica i trostruka svjetska prvakinja * [[26. novembar]] – [[Kathi Schwaab]], [[njemačka]] [[biatlon]]ka === Decembar === * [[13. decembar]] – [[Jelena Poljakova-Všivceva]], estonska [[biatlon]]ka * [[29. decembar]] – [[Kathalin Czifra]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1. januar]] – [[Maurice Chevalier]], francuski glumac i pjevač * [[25. februar]] – [[Abdurezak Hifzi Bjelavac]], bosanski književnik * [[15. mart]] - [[Ahmed Muradbegović]], bosanskohercegovački književnik, pjesnik i pisac pozorišnih djela * [[28. mart]] – [[Vera Nikolić Podrinska]], hrvatska slikarica i baronica * [[25. maj]] – [[Asta Nielsen]], [[danska]] filmska i pozorišna glumica * [[28. maj]] – [[Harry Truman]], američki političar i državnik * [[28. maj]] – [[Eduard VIII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VIII]], britanski kralj * [[11. august]] – [[Max Theiler]], južnoafričko-američki virusolog i ljekar, dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|za medicinu]] [[1951.]] za razvoj [[vakcina|vakcine]] protiv [[žuta groznica|žute groznice]] [[1937.]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[John Bardeen]], [[SAD]] ** [[Leon N. Cooper]], [[SAD]] ** [[Robert Schrieffer]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Christian Anfinsen]], [[SAD]] ** [[Stanford Moore]], [[SAD]] ** [[William H Stein]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Gerald Edelman]], [[SAD]] ** [[Rodney Porter]], [[UK]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Heinrich Böll]], [[Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[John R. Hicks]], [[SAD]] ** [[Kenneth Arrow]], [[UK]] == Reference == {{Refspisak}} {{Commonscat|1972}} {{Normativna kontrola}} bu982ij23bcbu66apzwdvs6bm8u8cdw Moskovij 0 7716 3917029 3847225 2026-08-08T11:51:44Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917029 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski element | Hemijski element = Moskovij | Simbol = Mc | Atomski broj = 115 | Serija = Metali | Grupa = 15 | Perioda = 7 | Blok = p | Boja serije = DarkGray | Izgled = - | Zastupljenost = 0 | Atomska masa = oko 288 | Atomski radijus = 187 (?)<ref name="fricke" /><ref name="haire" /> | Atomski radijus izračunat = - | Kovalentni radijus = 156–158 <small>(''ekstrapolirano'')</small><ref name="bonchev" /> | Elektronska konfiguracija = &#x5B;[[Radon|Rn]]&#x5D; 5f<sup>14</sup>6d<sup>10</sup>7s<sup>2</sup>7p<sup>3</sup> (?) | Elektroni u energetskom nivou = 2, 8, 18, 32, 32, 18, 5 | Energija ionizacije_1 = 538,4 (?)<ref name="haire" /> | Energija ionizacije_2 = 1756,0 (?)<ref name="fricke" /> | Energija ionizacije_3 = 2653,3 (?)<ref name="fricke" /> | Agregatno stanje = čvrsto (?)<ref name="haire" /> | Gustoća = 13500 (?)<ref name="fricke" /> | Tačka topljenja_K = 670 (?)<ref name="fricke" /><ref name="haire" /> | Tačka topljenja_C = 400 | Tačka ključanja_K = ~1400 (?)<ref name="haire" /> | Tačka ključanja_C = ~1100 | Toplota isparavanja = 138 (?)<ref name="fricke" /> | Toplota topljenja = 5,90–5,98 <small>(''ekstrapolirano'')</small><ref name="bonchev" /> | Oksidacioni broj = 1, 3 (?)<ref name="fricke" /><ref name="haire" /> | Oznaka upozorenja = {{Oznake upozorenja|/}} | Oznake upozorenja R = {{Oznake upozorenja R|-}} | Oznake upozorenja S = {{Oznake upozorenja S|-}} | Radioaktivan = Da | Izotopi = {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Mc | Maseni broj = 287 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 32 [[sekunda|ms]] | Tipraspada1ZM = [[Alfa-zraci|α]] | Tipraspada1ZE = 11,3 | Tipraspada1ZP = [[Nihonij|<sup>283</sup>Nh]] }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Mc | Maseni broj = 288 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 87 [[sekunda|ms]] | Tipraspada1ZM = [[Alfa-zraci|α]] | Tipraspada1ZE = 11,0 | Tipraspada1ZP = [[Nihonij|<sup>284</sup>Nh]] }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Mc | Maseni broj = 289 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 220 [[sekunda|ms]]<ref name="117s" /> | Tipraspada1ZM = [[Alfa-zraci|α]] | Tipraspada1ZE = 10,6 | Tipraspada1ZP = [[Nihonij|<sup>285</sup>Nh]] }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Mc | Maseni broj = 290 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 23 [[sekunda|ms]] | Tipraspada1ZM = [[Alfa-zraci|α]] | Tipraspada1ZE = 10,3 | Tipraspada1ZP = [[Nihonij|<sup>286</sup>Nh]] }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Mc | Maseni broj = 291 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = ? | Tipraspada1ZM = [[Alfa-zraci|α]] | Tipraspada1ZE = 10,0 | Tipraspada1ZP = [[Nihonij|<sup>287</sup>Nh]] }} |}} '''Moskovij''' je vještački superteški [[hemijski element]] sa [[hemijski simbol|hemijskim simbolom]] '''Mc''' i [[atomski broj|atomskim brojem]] 115. Prvi put je sintetiziran 2003. godine, kada ga je proizveo zajednički tim američkih i ruskih naučnika pri Udruženom institutu za nuklearna istraživanja (JINR) u [[rusija|ruskom]] gradu Dubna. U decembru 2015. zajednička komisija [[IUPAC]]/IUPAP je priznala moskovij kao jedan od četiri nova elementa. Zvanično je 28. novembra 2016. dobio ime po [[Moskovska oblast|Moskovskoj oblasti]], gdje se nalazi i sjedište JINR.<ref name="IUPAC-20161130"/><ref name="NYT-20161201"/><ref name="IUPAC-June2016"/> Moskovij je ekstremno [[radioaktivnost|radioaktivni element]], a njegov najstabilniji poznati izotop moskovij-290 ima [[vrijeme poluraspada]] od samo 0,8&nbsp;sekundi.<ref name="117s" /> U [[periodni sistem elemenata|periodnom sistemu]] nalazi se u ''p''-bloku transaktinoidnih elemenata. Član je 7. periode i smješten je u 15. grupu kao najteži pniktogeni element, mada do danas nije dokazano da bi se on mogao ponašati kao teži homolog pniktogena [[bizmut]]a. Proračuni pokazuju da bi moskovij mogao imati neke osobine slične svojim lakšim homolozima: [[dušik]]u, [[fosfor]]u, [[arsen]]u, [[antimon]]u i bizmutu, te da bi također mogao biti i postprelazni metal, mada postoje i određene pretpostavke da bi između moskovija i njegovih lakših homologa moglo biti velikih razlika. Do danas (stanje: mart 2018) proizvedeno je oko 100 atoma moskovija, a svi oni imaju masene brojeve između 287 i 290. Ranije privremeno ime koje mu je dodijelio [[IUPAC]] bilo je ''ununpentij''. Također je poznat i kao Mendeljejev ''eka-[[bizmut]]'' ili jednostavno kao '''element 115'''. == Historija == Dana [[2. februar]]a [[2004]]. godine tim sastavljen od [[Rusija|ruskih]] naučnika sa Instituta za ispitivanje atoma iz [[Dubna|Dubne]] i [[Sjedinjene Američke Države|američkih]] naučnika iz ''Lawrence Livermore National Laboratory'' objavio je da je uspio otkriti ovaj element. Kako je objavljeno, oni su bombardirali izotop [[americij]]a-242 ionima [[kalcij]]a-48 te dobili četiri atoma moskovija. Ti atomi su se raspali putem emisije alfa-čestica na [[nihonij]] za oko 100 milisekundi.<ref name="yuts" /><ref name="jinr" /> :{{su|b=95|p=243}}Am + {{su|b=20|p=48}}Ca → {{su|b=288|p=115}}Mc + 3 {{su|b=0|p=1}}[[neutron|n]] → {{su|b=284|p=113}}Nh + α :{{su|b=95|p=243}}Am + {{su|b=20|p=48}}Ca → {{su|b=287|p=115}}Mc + 4 {{su|b=0|p=1}}[[neutron|n]] → {{su|b=283|p=113}}Nh + α U augustu 2013. tim istraživača na švedskom univerzitetu Lund objavili su da su ponovili eksperiment iz 2004. i potvrdili da su došli do istog rezultata kao i naučnici u Dubni.<ref name="lunduni" /><ref name="arlapsorg" /> Istraživači pri Društvu za istraživanje teških iona (''Gesellschaft für Schwerionenforschung'', GSI) u [[Darmstadt]]u, [[Njemačka]] potvrdili su još jedan uspješan eksperiment samo dvije sedmice kasnije, 10. septembra 2013.<ref name="autogenerated1" /> Nakon ovih potvrda otkrića elementa, [[IUPAC]] je u decembru 2016. ovom elementu dodijelio ime ''moskovij'' == Osobine == Za moskovij se očekuje da se nalazi u središtu pretpostavljenog "[[ostrvo stabilnosti|ostrva stabilnosti]]", koje se proteže od [[kopernicij]]a (element 112) do [[flerovij]]a (element 114). Međutim, razlozi postojanja ili nepostojanja ovog "ostrva" još uvijek nisu dovoljno razjašnjeni.<ref name="Zagrebaev"/><ref name="Nostrand"/> Zbog očekivanih visokih ograničenja fisije, bilo koje atomsko jezgro unutar ovog "ostrva stabilnosti" isključivo bi se raspadalo alfa raspadom i, možda dosta rjeđe, [[elektronski zahvat|elektronskim zahvatom]] i beta raspadom.<ref name=fricke/> Iako do danas poznati izotopi moskovija zapravo nemaju dovoljno neutrona da bi bili na "ostrvu stabilnosti", oni se mogu posmatrati kao "približavanje ostrvu", jer općenito teži izotopi su uglavnom duže živući.<ref name=117s/><ref name=e115/> Hipotetski izotop <sup>291</sup>Mc je posebno zanimljiv slučaj je on ima samo jedan neutron više od najtežeg poznatog izotopa moskovija <sup>290</sup>Mc. Postoje pretpostavke da bi on mogao biti sintetiziran kao "kćerka" izotop tenesina <sup>295</sup>Ts, a koji bi se dalje mogao dobiti reakcijom {{nowrap|<sup>249</sup>Bk(<sup>48</sup>Ca,2n)<sup>295</sup>Ts}}.<ref name=Zagrebaev/> Izračuni pokazuju da bi se on mogao raspadati elektronskim zahvatom ili emisijom pozitrona, pored osnovnog načina alfa raspada, te da bi također mogao imati relativno dugo vrijeme poluraspada od nekoliko sekundi. Ovim bi se moglo dobiti izotope <sup>291</sup>[[flerovij|Fl]], <sup>291</sup>Nh i, konačno, <sup>291</sup>[[kopernicij|Cn]] za koje se očekuje da bi mogao biti u središtu "ostrva stabilnosti", sa pretpostavljenim vremenom poluraspada od oko 1200&nbsp;godina, što bi ujedno bilo najrealniji ishod dosega "ostrva" pomoću trenutno dostupne tehnologije. Mogući nedostaci su poprečni presjek proizvodnje u reakciji <sup>295</sup>Ts, za koji se očekuje da bi bio izrazito mali, a osobine raspada superteških jezgara ovako blizu granice beta stabilnosti većim dijelom su neistražene.<ref name=Zagrebaev/> Druge mogućnosti za sintezu nekog jezgra na "ostravu stabilnosti" uključuje kvazifisiju (djelimičnu fuziju nakon koje slijedi fisija) nekog masivnog jezgra.<ref name=ZG/> Takva atomska jezgra najčešće se raspadaju, potiskujući dvostruke [[magični broj (fizika)|magične]] ili približno dvostruke magične fragmente kao što su izotopi [[kalcij]]-40, [[kalaj]]-132, olovo-208 ili bizmut-209.<ref name=jinr20006/> Nedavno je otkriveno da bi se reakcije višenukleonskog transfera sa kolizijom (sudarom) aktinoidnih jezgara (kao što su [[uranij]] i [[kirij]]) mogle koristiti za sintezu superteških jezgara bogatih neutronima koja se nalaze na "ostrvu stabilnosti",<ref name=ZG/> iako je više vjerovatan nastanak lakših elemenata [[nobelij]]a ili [[siborgij]]a.<ref name=Zagrebaev/> U periodnom sistemu elemenata, moskovij je član 15. grupe, takozvanih pniktogena, ispod [[dušik]]a, [[fosfor]]a, [[arsen]]a, [[antimon]]a i [[bizmut]]a. Svaki prethodni pniktogen sadrži pet elektrona u svojoj valentnoj ljusci, formirajući konfiguraciju valentnih elektrona ns<sup>2</sup>np<sup>3</sup>. U slučaju moskovija, taj trend bi se trebao nastaviti a predviđa se da bi njegova konfiguracija valentnih elektrona glasila 7s<sup>2</sup>7p<sup>3</sup>;<ref name="haire"/> stoga bi se on mogao u mnogim fizičkih i hemijskim aspektima mogao ponašati dosta slično svojim lakšim kongenerima. Međutim, moguće je također i da se jave značajne razlike između njih, a čiji uzroci bi bili spin-orbitalna interakcija, odnosno međusobna interakcija između kretanja i [[spin]]a elektrona. Takva interakcija je naročito izražena i snažna kod superteških elemenata jer se njihovi elektroni kreću znatno brže od elektrona u lakšim atomima, pri brzinama koje se mogu porediti [[Brzina svjetlosti|brzinom svjetlosti]].<ref name=Thayer/> U vezi sa atomima moskovija, ta pojava bi snizila energetske nivoe ''7s'' i ''7p'' elektrona (stabilizirajući odgovarajuće elektrone), ali bi dva energetska nivoa ''7p'' elektrona bila više stabilizirana od druga četiri nivoa.<ref name="Faegri"/> Stabilizacija ''7s'' elektrona naziva se efekat inertnog para, koji se ogleda u tome što "trga" ''7s'' podljusku u dijelove među kojima ima nekih koji su više a nekih koji su manje stabilizirani, što se naziva dijeljenje podljuski. Hemičari koji se bave [[računarska hemija|računarskom hemijom]] smatraju da je takvo dijeljenje promjena drugog azimutalnog kvantnog broja ''l'' sa 1 na 1/2 te 3/2 za više ili manje stabilizirane dijelove podljuske ''7s'', respektivno.<ref name=Thayer/>{{efn|Kvantni broj odgovara slovu u nazivu elektronske orbitale: 0 odgovara ''s'', 1 slovu ''p'', 2 odgovara ''d'', itd.}} Za većinu teoretskih razmatranja, konfiguracija valentnih elektrona može se izraziti tako da reflektira podjelu ''7p'' podljuske na sljedeći način: 7s{{su|p=2|w=70%}}7p{{su|b=1/2|p=2|w=70%}}7p{{su|b=3/2|p=1|w=70%}}.<ref name=haire/> Ovi efekti uzorok su da je hemija moskovija donekle drugačija od hemije njegovih lakših kongenera. == Napomene == {{Spisaknapomena}} == Reference == {{refspisak|2|refs= <ref name="haire">{{Cite book|author=Haire, Richard G.|year=2006|chapter=Transactinides and the future elements|editor=Morss; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3|location=Dordrecht, Holandija|publisher=Springer Science+Business Media|isbn=1-4020-3555-1}}</ref> <ref name="bonchev">Bonchev, Danail; Kamenska, Verginia (1981). ''Predicting the Properties of the 113–120 Transactinide Elements''. J. Phys. Chem. 85: 1177–1186. {{doi|10.1021/j150609a021}}</ref> <ref name="IUPAC-20161130">{{cite news |author=urednici|title=IUPAC Announces the Names of the Elements 113, 115, 117, and 118 |url=https://iupac.org/iupac-announces-the-names-of-the-elements-113-115-117-and-118/ |date=30. 11. 2016 |work=IUPAC |access-date=1. 12. 2016}}</ref> <ref name="NYT-20161201">{{cite news |author=St. Fleur Nicholas |title=Four New Names Officially Added to the Periodic Table of Elements |url=https://www.nytimes.com/2016/12/01/science/periodic-table-new-elements.html |date=1. 12. 2016 |work=New York Times|access-date=1. 12. 2016}}</ref> <ref name="IUPAC-June2016">{{cite web| url = http://iupac.org/iupac-is-naming-the-four-new-elements-nihonium-moscovium-tennessine-and-oganesson/ | title = IUPAC Is Naming The Four New Elements Nihonium, Moscovium, Tennessine, And Oganesson| author = |date=8. 6. 2016| work = | publisher = IUPAC|access-date=8. 6. 2016}}</ref> <ref name="Zagrebaev">{{cite conference |author=Zagrebaev Valeriy; Karpov Alexander; Greiner Walter |year=2013 |title=Future of superheavy element research: Which nuclei could be synthesized within the next few years? |publisher=IOP Science |booktitle=Journal of Physics: Conference Series |volume=420 |pages=1–15 |url=http://iopscience.iop.org/1742-6596/420/1/012001/pdf/1742-6596_420_1_012001.pdf |access-date=20. 8. 2013}}</ref> <ref name="Nostrand">{{cite book|title=Van Nostrand's scientific encyclopedia|url=https://archive.org/details/vannostrandsscie0001unse_b2u7|author=Glenn D. Considine; Peter H. Kulik|publisher=Wiley-Interscience|year=2002|edition=9|isbn=978-0-471-33230-5|oclc=223349096}}</ref> <ref name=e115>[http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2004/157(e12-2004-157).pdf "Results of the experiment on chemical identification of Db as a decay product of element 115"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528130430/http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2004/157(e12-2004-157).pdf |date=28. 5. 2008 }}, Oganessian et al., JINR preprint, 2004. Pristupljeno 3. marta 2008.</ref> <ref name=ZG>{{cite journal|author=Zagrebaev V.; Greiner W.|year=2008|title=Synthesis of superheavy nuclei: A search for new production reactions|journal=Physical Review C|volume=78 |issue=3 |page=034610|arxiv=0807.2537|bibcode=2008PhRvC..78c4610Z|doi=10.1103/PhysRevC.78.034610}}</ref> <ref name=jinr20006>{{cite web|title=JINR Annual Reports 2000–2006|url=http://www1.jinr.ru/Reports/Reports_eng_arh.html|publisher=Joint Institute for Nuclear Research|access-date=27. 8. 2013}}</ref> <ref name=Thayer>{{cite book |author=Thayer John S. |title=Relativistic Methods for Chemists |year=2010 |pages=63–67, 83 |doi=10.1007/978-1-4020-9975-5_2|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements |isbn=978-1-4020-9974-8|publisher=Springer}}</ref> <ref name="Faegri">{{Cite journal|author=Faegri K.; Saue T.|year=2001|title=Diatomic molecules between very heavy elements of group 13 and group 17: A study of relativistic effects on bonding|journal=Journal of Chemical Physics|volume=115 |issue=6 |pages=2456|bibcode=2001JChPh.115.2456F|doi=10.1063/1.1385366}}</ref> <ref name="yuts">{{cite journal|last=Oganessian|first=Yu. Ts.; Utyonkoy, V. K.; Lobanov, Yu. V.; Abdullin, F. Sh. ''et.al''|title=Experiments on the synthesis of element 115 in the reaction <sup>243</sup>Am(<sup>48</sup>Ca,''xn'')<sup>291−''x''</sup>115|year=2004|journal=Physical Review C|volume=69|issue=2|page=021601}} {{doi|10.1103/PhysRevC.69.021601}}</ref> <ref name="jinr">{{cite journal|url=http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2003/178(E7-2003-178).pdf|title=Experiments on the synthesis of element 115 in the reaction <sup>243</sup>Am(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>291−x</sup>115|author=Oganessian et al.|journal=JINR preprints|year=2003|access-date=6. 12. 2014|archive-date=17. 1. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117104946/http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2003/178(E7-2003-178).pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="lunduni">{{cite news|url=http://www.lunduniversity.lu.se/o.o.i.s?id=24890&news_item=6082|agency=Lund University|title=EXISTENCE OF NEW ELEMENT CONFIRMED|date=27. 8. 2013|access-date=27. 8. 2013|access-date=6. 12. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823092107/http://www.lunduniversity.lu.se/o.o.i.s?id=24890&news_item=6082|archive-date=23. 8. 2014|url-status=dead}}</ref> <ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://prl.aps.org/abstract/PRL/v111/i11/e112502 |title=Phys. Rev. Lett. 111, 112502 (2013): Spectroscopy of Element 115 Decay Chains |publisher=Prl.aps.org |access-date=28. 9. 2013}}</ref> <ref name="fricke">Fricke, Burkhard (1975). ''Superheavy elements: a prediction of their chemical and physical properties''. Recent Impact of Physics on Inorganic Chemistry 21: 89–144. {{doi|10.1007/BFb0116498}}.</ref> <ref name="arlapsorg">{{cite news|url=http://prl.aps.org/accepted/2207dY2bS631e84382e425232df55fb5da302c431|title=Spectroscopy of element 115 decay chains (Accepted for publication on Physical Review Letters on 9 August 2013)|access-date=2. 9. 2013|archive-date=27. 8. 2013|archive-url=https://archive.today/20130827142134/http://prl.aps.org/accepted/2207dY2bS631e84382e425232df55fb5da302c431|url-status=dead}}</ref> <ref name="117s">{{cite journal|author=Oganessian Yuri Ts.; Abdullin F. Sh.; Bailey P. D.; Benker D. E.; Bennett M. E.; Dmitriev S. N. ''et al.''|title=Synthesis of a New Element with Atomic Number ''Z''=117 |date=9. 4. 2010 |journal=Physical Review Letters |publisher=American Physical Society |volume=104 |number=142502 |doi=10.1103/PhysRevLett.104.142502 |pmid=20481935 |bibcode=2010PhRvL.104n2502O |url=http://www.researchgate.net/publication/44610795_Synthesis_of_a_new_element_with_atomic_number_Z__117}}</ref> }} == Vanjski linkovi == *[https://www.webelements.com/moscovium/ WebElements.com - Mc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161031203912/https://www.webelements.com/moscovium/ |date=31. 10. 2016 }} {{PSE}} [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Sintetički elementi]] 6on19sazlerqlp42xvanalfom0yzv6i Holmij 0 8757 3916860 3896983 2026-08-07T15:21:06Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916860 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski element | Hemijski element = Holmij | Simbol = Ho | Atomski broj = 67 | Serija = [[Lantanoidi]] | Grupa = La | Perioda = 6 | Blok = f | Boja serije = Plum | Slika = [[Datoteka:Ultrapure holmium, 17 grams. Original size in cm - 1.5 x 2.5.jpg|180px]] | Izgled = srebrenobijeli metal | Zastupljenost = 1,1 · 10<sup>-4</sup><ref name="binder" /> | Atomska masa = 164,93033(2)<ref name="iupac" /><ref name="CIAAW"/> | Atomski radijus = 175 | Atomski radijus izračunat = 226 | Kovalentni radijus = 192 | Van der Waalsov radijus = - | Elektronska konfiguracija = &#x5B;[[Ksenon|Xe]]&#x5D; 4f<sup>11</sup>6s<sup>2</sup> | Izlazna energija = | Elektroni u energetskom nivou = 2, 8, 18, 29, 8, 2 | Energija ionizacije_1 = 581,0 | Energija ionizacije_2 = 1140 | Energija ionizacije_3 = 2204 | Agregatno stanje = čvrsto | Mohsova skala tvrdoće = | Struktura kristala = heksagonalna | Gustoća = 8780<ref name="Greenwood"/> | Gustoća_K = 298,15 | Magnetizam = paramagnetičan (''Χ<sub>m</sub>'' = 0,049)<ref name="weast"/> | Tačka topljenja_K = 1734 | Tačka topljenja_C = 1461 | Tačka ključanja_K = 2873<ref name="Zhang"/> | Tačka ključanja_C = 2600 | Molarni volumen = 18,74 · 10<sup>-6</sup> | Toplota isparavanja = 251<ref name="Zhang"/> | Toplota topljenja = 17 | Pritisak pare = | Pritisak pare_K = | Brzina zvuka = 2760 | Brzina zvuka_K = | Specifična toplota = 160 | Specifična toplota_K = | Specifična električna provodljivost = 1,23 · 10<sup>6</sup> | Specifična električna provodljivost_K = | Toplotna provodljivost = 16 | Toplotna provodljivost_K = | Oksidacioni broj = 3 | Oksidi = | Elektrodni potencijal = -2,33 [[Volt|V]] (Ho<sup>3+</sup> + 3e<sup>-</sup> → Ho) | Elektronegativnost = 1,23 | Oznaka upozorenja = {{Oznake upozorenja|-}} | Oznake upozorenja R = {{Oznake upozorenja R|-}} | Oznake upozorenja S = {{Oznake upozorenja S|22|24/25}} | Radioaktivan = Ne | Izotopi = {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Ho | Maseni broj = 163 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 4570 [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 0,003 | Tipraspada1ZP = <sup>163</sup>Dy }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 2 | Simbol = Ho | Maseni broj = 164 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 1,45 [[minuta|min]] | Tipraspada1ZM = [[Elektronski zahvat|ε]] | Tipraspada1ZE = 0,987 | Tipraspada1ZP = <sup>164</sup>Dy | Tipraspada2ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada2ZE = 0,962 | Tipraspada2ZP = <sup>164</sup>Er }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 0 | Simbol = Ho | Maseni broj = 165 | Rasprostranjenost u prirodi = '''100''' }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Ho | Maseni broj = 166 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 26,763 [[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 1,855 | Tipraspada1ZP = <sup>166</sup>Er }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Ho | Maseni broj = 167 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 3,1& [[Sat (jedinica)|h]] | Tipraspada1ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] | Tipraspada1ZE = 1,007 | Tipraspada1ZP = <sup>167</sup>Er }} |}} '''Holmij''' je [[hemijski element]] sa simbolom '''Ho''' i [[atomski broj|atomskim brojem]] 67. On je dio serije hemijskih elemenata poznatih pod nazivom [[lantanoidi]]. Spada u rijetke zemne elemente. Holmij je otkrio švedski hemičar [[Per Theodor Cleve]]. Otkriven je najprije oksid holmija 1878. dobijen izdvajanjem iz ruda rijetkih ''zemalja'', a ime je dobio po gradu [[Stockholm]]u. Elementarni holmij je relativno mehak i kovan srebreno-bijeli [[metal (hemija)|metal]]. Ne može se naći samorodan u prirodi jer je isuviše reaktivan. Međutim kada se izolira iz rude, prilično je stabilan u prisustvu [[zrak]]a na sobnoj temperaturi. U dodiru s [[voda|vodom]] vrlo lahko reagira i [[korozija|korodira]], a prah holmija je zapaljiv ako se zagrijava. Ovaj element se može naći u [[mineral]]ima poput [[monacit]]a i [[gadolinit]]a, a komercijalno se izdvaja pretežno iz monacita pomoću ionoizmjenjivačkih tehnika. U svim svojim spojevima u prirodi, i gotovo svim laboratorijskim reakcijama i spojevima, nalazi se trovalentno oksidiran u vidu Ho(III) [[ion]]a. Trovalentni ioni holmija imaju [[fluorescencija|fluorescentne]] osobine slične mnogim drugim ionima rijetkih ''zemalja'' (mada ima svoj vlastiti set jedinstvenih linija emisionog spektra), pa se ioni holmija koriste na isti način i kao neke druge rijetke "zemlje" u određenim [[laser]]ima i aplikacijama za bojenje [[staklo|stakla]]. Holmij ima najvišu [[Magnetna permeabilnost|magnetnu permeabilnost]] (propustljivost) od svih poznatih hemijskih elemenata, pa se zbog toga upotrebljava za vrhove ili dijelove magnetnih polova za neke od najsnažnijih statičkih [[magnet]]a. Pošto holmij također vrlo dobro apsorbira [[neutron]]e, također se koristi i kao gorivi "otrov" u [[nuklearni reaktor|nuklearnim reaktorima]]. == Historija == Holmij (''Holmia'', [[latinski jezik|latinsko]] ime za grad [[Stockholm]]) su [[Otkriće hemijskih elemenata|otkrili]] [[Jacques-Louis Soret]] i [[Marc Delafontaine]] 1878, kada su primijetili neobične [[spektrofotometrija|spektrografske]] apsorpcijske trake tada još nepoznatog elementa (nazvali su ga ''element X'').<ref name="violets"/><ref name="faisant"/> Sljedeće godine, [[Per Teodor Cleve]], nezavisno od njih dvojice, otkrio je ovaj element dok je radio na proučavanju rijetke ''zemlje'' erbije ([[erbij-oksid]]).<ref name="nouveaux"/><ref name="surlee"/> Koristeći metode koje je razvio [[Carl Gustaf Mosander]], Cleve je najprije uklonio sve poznate nečistoće iz erbije. Rezultat tog rada bile su dvije supstance, jedna zelena a druga smeđa. Smeđu supstancu Cleve je nazvao ''holmija'' (prema latinskom nazivu svog rodnog grada, Stockholma), a zelenu ''tulija''. Za ''holmiju'' kasnije se ispostavilo da se radilo o [[holmij-oksid]]u a ''tulija'' je bila [[tulij-oksid]].<ref name="nature's building blocks"/> U klasičnom radu [[Henry Moseley|Henryja Moseleya]] o atomskim brojevima, holmiju je dodijeljen atomski broj 66. Zbog načina dobijanja holmija, uzorak koji je Moseley ispitivao imao je veliku količinu nečistoća, među kojim je dominirao ''susjedni'' (tada još neistraženi) [[disprozij]]. Iako je utvrdio emisijske x-zrake za oba elementa, ipak je smatrao da one dominantne pripadaju holmiju, umjesto nečistoćama disprozija. == Osobine == === Fizičke === [[Datoteka:Holmium(III) oxide.jpg|thumb|lijevo|Ho<sub>2</sub>O<sub>3</sub>, lijevo: prirodno svjetlo, desno: pod hladnom katodnom fluorescentnom svjetiljkom]] Holmij je relativno mehak i kovan element, prilično dobro otporan na [[korozija|koroziju]], stabilan na suhom [[zrak]]u pri standardnim uslovima temperature i pritiska. Stajanjem na vlažnom zraku i pri povišenoj temperaturi, vrlo brzo oksidira gradeći žučkasti oksid. U čistom obliku, holmij je metal izrazitog srebrenastog sjaja. [[Holmij(III)-oksid]] pokazuje neobične promjene boje u zavisnosti od osvjetljenja okoline. Pri dnevnom svjetlu je tamno-žute boje. Pri trihromatskom svjetlu, prelazi u jarko narandžastu boju, koja se gotovo nikako ne razlikuje od boje erbij-oksida pri istim uslovima osvjetljenja. Znatne promjene boje uzrokovane su oštrim apsorpcijskim trakama holmija koje imaju interakciju s podskupom oštrih emisijskih traka trovalentnih iona [[europij]]a i [[terbij]]a, djelujući poput [[fosfor]]a.<ref name="Hydrothermal"/> Ovaj element ima najviši [[magnetni moment]] (10,6 µB) od bilo kojeg drugog elementa u prirodi, kao i druge vrlo neobične magnetne osobine. Kada se kombinira sa [[itrij]]em, dobija se izuzetno [[magnetizam|magnetična]] [[legura]].<ref name=appl/> Holmij je paramagnetičan u normalnim uslovima, ali je feromagnetičan pri temperaturama ispod 19 Kelvina.<ref name="Jiles"/> ===Hemijske=== Metalni holmij polahko tamni u prisustvu zraka, a vrlo lahko sagorijeva dajući [[holmij(III)-oksid]]: :4 Ho + 3 O<sub>2</sub> → 2 Ho<sub>2</sub>O<sub>3</sub> Holmij je relativno elektropozitivan i općenito trovalentan. Sporo reagira u hladnoj vodi a znatno brže ako se ona zagrije, gradeći holmij-hidroksid: :2 Ho (č) + 6 H<sub>2</sub>O (t) → 2 Ho(OH)<sub>3</sub> (aq) + 3 H<sub>2</sub> (g) Metalni holmij reagira sa svim halogenim elementima: :2 Ho (č) + 3 F<sub>2</sub> (g) → 2 HoF<sub>3</sub> (č) [ružičast] :2 Ho (č) + 3 Cl<sub>2</sub> (g) → 2 [[Holmij(III)-hlorid|HoCl<sub>3</sub>]] (č) [žut] :2 Ho (č) + 3 Br<sub>2</sub> (g) → 2 HoBr<sub>3</sub> (č) [žut] :2 Ho (č) + 3 I<sub>2</sub> (g) → 2 HoI<sub>3</sub> (č) [žut] Metal se dobro rastvara u razblaženoj [[sumporna kiselina|sumpornoj kiselini]] gradeći rastvore koji sadrže žute Ho(III) ione, u vidu kompleksa [Ho(OH<sub>2</sub>)<sub>9</sub>]<sup>3+</sup>:<ref name="webelem"/> :2 Ho (č) + 3 H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> (aq) → 2 Ho<sup>3+</sup> (aq) + 3 {{chem|SO|4|2-}} (aq) + 3 H<sub>2</sub> (g) Najčešće [[oksidacijsko stanje]] holmija je +3. U rastvorima je obliku iona Ho<sup>3+</sup> okružen sa devet molekula vode. Rastvara se u kiselinama.<ref name="nature's building blocks"/> === Izotopi === Prirodni holmij sadrži samo jedan stabilan [[izotop]], holmij-165. Poznati su i neki sintetički radioaktivni izotopi, među kojim je najstabilniji holmij-163 sa [[vrijeme poluraspada|vremenom poluraspada]] od 4.570 godina. Svi drugi radioizotopi u osnovnom stanju imaju vremena poluraspada kraća od 1,117 dana, a većina njih vremena poluraspada kraća od 3 sata. Ipak, metastabilni <sup>166m1</sup>Ho ima vrijeme poluraspada od oko 1.200 godina zbog svog velikog [[spin]]a. Ova činjenica, uz podatak da on ima i vrlo visoku energiju pobuđivanja, rezultira izuzetno bogatim spektrom gama zraka pri raspadu, koje nastaju kada metastabilno stanje prelazi u osnovno, čineći ovaj izotop korisnim za eksperimente u [[nuklearna fizika|nuklearnoj fizici]] kao sredstvo za kalibriranje energetskih odgovora i intrinzičke efikasnosti [[gama spektrometar]]a. == Rasprostranjenost == [[Datoteka:Gadolinitas.jpg|thumb|desno|[[Gadolinit]] ]] Kao i svi drugi metali rijetkih zemalja, holmij se također ne nalazi u prirodi u elementarnom stanju. Može se naći u spojevima s drugim elementima ili u mineralima poput [[gadolinit]]a (tamniji dio minerala prikazanog na slici desno), [[monacit]]a i drugih koji sadrže rijetke zemne elemente. Glavna područja iz kojih se kopaju rude holmija nalaze se u [[Kina|Kini]], SAD, [[Brazil]]u, [[Indija|Indiji]], Šri Lanki i Australiji. Njegove rezerve na Zemlji procjenjuju se na oko 400 hiljada tona.<ref name="nature's building blocks"/> Holmij sačinjava oko 1,1 [[parts per million|ppm]] (dijelova na milion) Zemljine kore po težini, te je tako 56. element po rasprostranjenosti na Zemlji. Rasprostranjenost holmija u skladu je sa [[Oddo-Harkinsovo pravilo|Oddo-Harkinsovim pravilom]]: kao element sa neparnim atomskim brojem, manje je rasprostranjen od njegovih "susjeda" sa parnim atomskim brojevima, disprozijem i [[erbij]]em. Međutim, holmij je najrasprostranjeniji lantanoid sa neparnim atomskim brojem. U zemljištu ga ima približno 1 ppm, u morskoj vodi oko 400 dijelova na kvadrilion, a gotovo nikako u Zemljinoj atmosferi. U odnosu na druge lantanoide, holmij je dosta rijedak.<ref name="nature's building blocks"/> U [[svemir]]u ga ima oko 500 dijelova na bilion, računajući po težini.<ref name="periodic"/> == Dobijanje == Industrijski se holmij dobija izdvajanjem iz monacitnog pijeska (sadrži 0,05% holmija) ionsko-izmjenjivačkim tehnikama, ali ga je i dalje vrlo teško odvojiti od drugih rijetkih zemnih elemenata. Holmij se izdvaja putem redukcije njegovog bezvodnog hlorida ili fluorida pomoću metalnog [[kalcij]]a.<ref name=CRC/> Danas su glavni izvor ovog elementa neke od ionsko-adsorpcijskih naslaga gline u južnoj Kini. Neke od njih imaju sastav rijekih zemalja sličan onom kod [[ksenotim]]a ili gadolinita. Naprimjer, u njima ima [[itrij]]a oko dvije trećine po ukupnoj masi, a holmija oko 1,5%. Originalnih ruda je vrlo malo, približno oko 0,1% od ukupnih ruda lantanoida, ali ih je vrlo lahko izdvojiti.<ref name=patnaik/> Holmij je relativno jeftin rijetki zemni metal u usporedbi s drugim lantanoidima, a cijena mu se kreće oko 1000 američkih dolara po kilogramu.<ref name="usgs"/> == Upotreba == [[Datoteka:HoOxideSolution.jpg|thumb|lijevo|180px|Rastvor 4% holmij-oksida u 10%-noj perhlornoj kiselini, trajno zatvoren u kvarcnoj kiveti kao optički kalibracijski standard]] Holmij ima najveću magnetnu jačinu od svih elemenata, pa se zbog toga koristi za proizvodnju najsnažnijih vještačko generiranih [[magnetno polje|magnetnih polja]], pri čemu se dodaje vrlo snažnim magnetima u vidu dijelova magnetskih polova (odnosno dijelova koji koncentriraju magnetni tok).<ref name="ieeexplore"/> Pošto može apsorbirati neutrone nastale [[nuklearna fisija|nuklearnom fisijom]], također se koristi i kao gorivi "otrov" za regulaciju nuklearnih reaktora.<ref name="nature's building blocks"/> Holmij se koristi u sklopu [[laser]]a čvrstog stanja na bazi itrij-[[željezo]]-granata (YIG) i itrij-[[lantan]]-fluorida (YLF), koji su našli primjenu u mikrotalasnoj tehnici (naročito za potrebe raznih medicinskih i stomatoloških tehnika). Laseri na bazi holmija emitiraju zračenje talasne dužine 2,1 mikrometara.<ref name="wollin"/> Također se koriste i u oblasti optičkih kablova.<ref name=appl/> Ovaj metal je jedan od sastojaka koji daju boju za [[staklo]] i [[cirkon]] ("lažni dijamant"), dajući im žutu ili crvenu nijansu.<ref name="geologyrocks"/> Staklo koje sadrži holmij-oksid ili njegov rastvor (obično u perhlornoj kiselini) ima vrlo oštre vrhove optičke apsorpcije u spektralnom opsegu od 200 do 900&nbsp;nm. Također je koristan i kao standard za kalibraciju optičkih spektrofotometara,<ref name="clinchem"/> i lahko je dostupan na tržištu.<ref name="labshoponline"/> Radioaktivni dugoživući izotop holmija Ho-166''m1'' upotrebljava se za kalibraciju gama spektrometara.<ref name="Hwang"/> U martu 2017, [[IBM]] je objavio da je razvio tehniku pohranjivanja jednog [[bit]]a podataka na jedan set [[atom]]a holmija postavljenog na ležište od [[magnezij-oksid]]a.<ref name="techcrunch"/> == Spojevi == * [[Holmij(III)-oksid]] Ho<sub>2</sub>O<sub>3</sub> * [[Holmij(III)-fluorid]] HoF<sub>3</sub> * [[Holmij(III)-hlorid]] HoCl<sub>3</sub> * [[Holmij(III)-bromid]] HoBr<sub>3</sub> * [[Holmij(III)-jodid]] HoI<sub>3</sub> * [[Holmij(III)-sulfat]] Ho<sub>2</sub>(SO<sub>4</sub>)<sub>3</sub> · 8 H<sub>2</sub>O: pri dnevnoj svjetlosti žut, a pri vještačkoj ružičast kristal. * [[Holmij(III)-perhlorat]] Ho(ClO<sub>4</sub>)<sub>3</sub> ==Biološka uloga== Za holmij nije poznata niti jedna biološka uloga u ljudskom tijelu, mada se smatra da njegove soli mogu stimulirati [[metabolizam]].<ref name=CRC/> Ljudo obično unesu u tijelo oko jednog miligrama holmija godišnje. Biljke obično ne uzimaju holmij iz zemljišta. Izvršena su neka mjerenja sadržaja holmija u određenom povrću, a njegov udio iznosio je oko 100 dijelova na bilion.<ref name="nature's building blocks"/> ===Otrovnost=== Veće količine [[soli (hemijski spojevi)|soli]] holmija mogu predstavljati opasnost po zdravlje ljudi ako se udišu, konzumiraju oralno ili ubrizgaju injekcijom. Biološki efekti pri izlaganju holmiju u dužem vremenskom periodu nisu poznati. Smatra se da holmij ima nizak nivo akutne otrovnosti.<ref name="nautilus"/> == Reference == {{refspisak|refs= <ref name="ieeexplore">{{cite journal|url=http://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?arnumber=01063692| journal =Ieee Transactions on Magnetics| volume = 21|year =1985|title =FIELD ENHANCEMENT OF A 12.5-T MAGNET USING HOLMIUM POLES| author = R. W. Hoard; S. C. Mance; R. L. Leber; E. N. Dalder; M. R. Chaplin; K. Blair; D. H. Nelson; A. Van Dyke| issue=2|pages=448–450| doi=10.1109/tmag.1985.1063692|bibcode = 1985ITM....21..448H}}</ref> <ref name="geologyrocks">{{cite web| access-date=6. 6. 2009| url=http://www.geologyrocks.co.uk/tutorials/cubic_zirconia| title=Cubic zirconia| archive-url=https://web.archive.org/web/20090424075328/http://www.geologyrocks.co.uk/tutorials/cubic_zirconia| archive-date=24. 4. 2009| url-status=dead}}</ref> <ref name="clinchem">{{cite journal|url=http://www.clinchem.org/cgi/reprint/10/12/1117.pdf| journal =Clinical Chemistry| volume = 10|year=1964|title =Uses for a Holmium Oxide Filter in Spectrophotometry| author = R. P. MacDonald| pmid=14240747| issue=12|pages=1117–20}}</ref> <ref name="labshoponline">{{cite web| url=http://www.labshoponline.com/holmium-glass-filter-spectrophotometer-calibration-p-88.html| access-date=6. 6. 2009| title=Holmium Glass Filter for Spectrophotometer Calibration| archive-url=https://web.archive.org/web/20100314163906/http://www.labshoponline.com/holmium-glass-filter-spectrophotometer-calibration-p-88.html| archive-date=14. 3. 2010| url-status=dead}}</ref> <ref name="nautilus">[http://nautilus.fis.uc.pt/st2.5/scenes-e/elem/e06740.html "Holmium"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415162101/http://nautilus.fis.uc.pt/st2.5/scenes-e/elem/e06740.html |date=15. 4. 2011 }} u: ''Periodic Table v2.5''. Univerzitet u Coimbri, Portugal</ref> <ref name="Hwang">{{cite journal|title = The absolute counting of <sup>166m</sup>Ho, <sup>58</sup>Co and <sup>88</sup>Y|author = Ming-Chen Yuan; Jeng-Hung Lee; Wen-Song Hwang|doi = 10.1016/S0969-8043(01)00226-3 |journal = Applied Radiation and Isotopes|volume = 56|pages = 424|year= 2002}}</ref> <ref name="wollin">{{cite journal| title=The holmium laser in urology| journal=Journal of clinical laser medicine & surgery | pmid=9728125 | volume=16 | issue=1 | date=1. 2. 1998| pages=13–20| author=Wollin T. A.; Denstedt J. D. | doi=10.1089/clm.1998.16.13}}</ref> <ref name="techcrunch">{{cite web| url=https://techcrunch.com/2017/03/08/storing-data-in-a-single-atom-proved-possible-by-ibm-researchers/| access-date=10. 3. 2017| title =Storing data in a single atom proved possible by IBM researchers}}</ref> <ref name=patnaik>{{cite book|author=Patnaik Pradyot|year = 2003|title =Handbook of Inorganic Chemical Compounds|publisher = McGraw-Hill|pages = 338–339| isbn =0-07-049439-8|url= https://books.google.com/books?id=Xqj-TTzkvTEC&pg=PA338|access-date = 6. 6. 2009}}</ref> <ref name="usgs">{{cite news| publisher = USGS| title = Rare-Earth Metals| author = James B. Hedrick| access-date = 6. 6. 2009| url = http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/rare_earths/740798.pdf| archive-date = 10. 1. 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110110181854/http://minerals.usgs.gov//minerals//pubs//commodity//rare_earths//740798.pdf| url-status = dead}}</ref> <ref name="periodic">[http://www.webelements.com/periodicity/abundance_universe/ Abundance in the universe: periodicity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117100231/http://www.webelements.com/periodicity/abundance_universe/ |date=17. 1. 2013 }}, na stranici webelements.com, pristupljeno 22. jula 2017.</ref> <ref name=CRC>{{cite book| author = C. R. Hammond |chapter = The Elements |title=CRC Handbook of Chemistry and Physics | url = https://archive.org/details/crchandbookofche0000unse_u9i8 |edition = 81.| publisher =CRC press| year = 2000| isbn = 0-8493-0481-4}}</ref> <ref name="nouveaux">{{cite journal |title = Sur deux nouveaux éléments dans l'erbine|author = Per Teodor Cleve |journal = Comptes rendus de l'Académie des sciences|volume = 89|pages = 478 |year= 1879|url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3046j/f432.table}}</ref> <ref name="surlee">{{cite journal|title = Sur l'erbine|author = Per Teodor Cleve |journal = Comptes rendus de l'Académie des sciences|volume = 89|pages = 708|year= 1879|url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3046j/f759.table}}</ref> <ref name="violets">{{cite journal|title = Sur les spectres d'absorption ultra-violets des terres de la gadolinite|author = Jacques-Louis Soret|journal = Comptes rendus de l'Académie des sciences|volume = 87|pages = 1062|year = 1878|url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3043m/f1124.table}}</ref> <ref name="faisant">{{cite journal|title = Sur le spectre des terres faisant partie du groupe de l'yttria |author = Jacques-Louis Soret|journal = Comptes rendus de l'Académie des sciences |volume = 89|pages = 521|year = 1879|url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3046j/f550.table}}</ref> <ref name="nature's building blocks">{{cite book|author=Emsley John|title=Nature's Building Blocks|url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl_b1k4|year=2011|isbn = 9780199605637}}</ref> <ref name="webelem">{{cite web| url =https://www.webelements.com/holmium/chemistry.html| title =Chemical reactions of Holmium| publisher =Webelements| access-date =6. 6. 2009| archive-date =24. 1. 2021| archive-url =https://web.archive.org/web/20210124025739/https://www.webelements.com/holmium/chemistry.html| url-status =dead}}</ref> <ref name=appl>{{cite book| page = 32| url = https://books.google.com/books?id=F0Bte_XhzoAC&pg=PA32| title = Extractive metallurgy of rare earths| author = C. K. Gupta; Nagaiyar Krishnamurthy| publisher =CRC Press| year = 2004| isbn =0-415-33340-7}}</ref> <ref name="Jiles">{{cite book|title=Introduction to magnetism and magnetic materials|author=Jiles, David|url=https://books.google.com/books?id=axyWXjsdorMC&pg=PA228|page=228|publisher=CRC Press|year=1998|isbn=0-412-79860-3}}</ref> <ref name="Zhang">{{Cite journal|author=Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang|title=Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks|journal=Journal of Chemical & Engineering Data|volume=56|year=2011|pages=328–337|doi=10.1021/je1011086}}</ref> <ref name="Hydrothermal">{{cite journal| doi=10.1246/cl.2008.762| title=Hydrothermal Synthesis of GdVO4:Ho3+ Nanorods with a Novel White-light Emission| url=https://archive.org/details/sim_chemistry-letters_2008-07-05_37_7/page/762| year=2008| author=Yiguo Su; Li Guangshe; Chen Xiaobo; Liu Junjie| journal=Chemistry Letters| volume=37| pages=762–763| issue=7}}</ref> <ref name="Greenwood">{{Cite book|author=N. N. Greenwood, A. Earnshaw|title=Chemie der Elemente|edition=1|publisher=VCH|location=Weinheim|year=1988|isbn=3-527-26169-9|page=1579}}</ref> <ref name="weast">{{Cite book|editor=Robert C. Weast|title=CRC Handbook of Chemistry and Physics|url=https://archive.org/details/crchandbookofche70edunse|publisher=CRC (Chemical Rubber Publishing Company)|location=Boca Raton|year=1990|isbn=0-8493-0470-9|pages=E-129 do E-145}}</ref> <ref name="binder">{{Cite book|author=Harry H. Binder|title=Lexikon der chemischen Elemente|publisher=S. Hirzel Verlag|location=Stuttgart|year=1999|isbn=3-7776-0736-3}}</ref> <ref name="CIAAW">[http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm CIAAW, Standard Atomic Weights Revised 2013].</ref> <ref name="iupac">{{Cite web |url=http://www.iupac.org/news/news-detail/article/standard-atomic-weights-revised-v2.html |title=IUPAC, Standard Atomic Weights Revised v2 |access-date=12. 4. 2014 |archive-date=8. 1. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108142215/http://www.iupac.org/news/news-detail/article/standard-atomic-weights-revised-v2.html |url-status=dead }}</ref> }} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Holmium}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/067.htm Holmium] na stranici ''The Periodic Table of Videos'' (Univerzitet u Nottinghamu) {{PSE}} [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Feromagnetni materijali]] [[Kategorija:Reducensi]] [[Kategorija:Rijetki zemni metali]] ddk5j8ly1y09h8yw053poex5ayknsh0 Kirij 0 9100 3916909 3906915 2026-08-08T00:12:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916909 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski element | Hemijski element = Kirij | Simbol = Cm | Atomski broj = 96 | Serija = Aktinoidi | Grupa = Ac | Perioda = 7 | Blok = f | Slika = [[Datoteka:Curium.jpg|180px]] | Boja serije = Orchid | Izgled = srebrenasto bijeli metal | Zastupljenost = 0 | Atomska masa = 247,0703 | Atomski radijus = 174,3<ref name="arnold" /> | Atomski radijus izračunat = - | Kovalentni radijus = 169±3 | Van der Waalsov radijus = - | Elektronska konfiguracija = &#x5B;[[Radon|Rn]]&#x5D; 5f<sup>7</sup>6d<sup>1</sup>7s<sup>2</sup> | Izlazna energija = | Elektroni u energetskom nivou = 2, 8, 18, 32, 25, 9, 2 | Energija ionizacije_1 = 581 | Agregatno stanje = čvrsto | Mohsova skala tvrdoće = | Struktura kristala = heksagonalna | Gustoća = 13510 | Tačka topljenja_K = 1613 | Tačka topljenja_C = 1340 | Tačka ključanja_K = 3383 | Tačka ključanja_C = 3110 | Molarni volumen = 18,05 · 10<sup>-6</sup> | Toplota isparavanja = - | Toplota topljenja = 15 | Pritisak pare = 10 | Pritisak pare_K = 1982 | Brzina zvuka = | Brzina zvuka_K = | Specifična toplota = | Specifična toplota_K = | Specifična električna provodljivost = | Specifična električna provodljivost_K = | Toplotna provodljivost = 10<ref name="harry" /> | Toplotna provodljivost_K = 300 | Oksidacioni broj = 2, '''3''', 4 | Oksidi = | Elektrodni potencijal = −2,06&nbsp;[[Volt|V]]<br />(Cm<sup>3+</sup> + 3e<sup>−</sup> → Cm) | Elektronegativnost = 1,3 | Oznaka upozorenja = {{Oznake upozorenja|/}} | Oznake upozorenja R = {{Oznake upozorenja R|/}} | Oznake upozorenja S = {{Oznake upozorenja S|/}} | Radioaktivan = Da | Izotopi = {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 2 | Simbol = Cm | Maseni broj = 245 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 8.500 [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[alfa-zraci|α]] (≈ 100 %) | Tipraspada1ZE = 5,623 | Tipraspada1ZP = [[Plutonij|<sup>241</sup>Pu]] | Tipraspada2ZM = [[Spontani raspad|SR]] (6,1 · 10<sup>−7</sup> %) | Tipraspada2ZE = ? | Tipraspada2ZP = ? }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 2 | Simbol = Cm | Maseni broj = 246 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 4.760 [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[alfa-zraci|α]] (≈ 100 %) | Tipraspada1ZE = 5,475 | Tipraspada1ZP = [[Plutonij|<sup>242</sup>Pu]] | Tipraspada2ZM = [[Spontani raspad|SR]] (0,02615 %) | Tipraspada2ZE = ? | Tipraspada2ZP = ? }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 1 | Simbol = Cm | Maseni broj = 247 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 15,6 · 10<sup>6</sup> [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[alfa-zraci|α]] (≈ 100 %) | Tipraspada1ZE = 5,353 | Tipraspada1ZP = [[Plutonij|<sup>243</sup>Pu]] }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 2 | Simbol = Cm | Maseni broj = 248 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 348.000 [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[alfa-zraci|α]] (91,61 %) | Tipraspada1ZE = 5,162 | Tipraspada1ZP = [[Plutonij|<sup>244</sup>Pu]] | Tipraspada2ZM = [[Spontani raspad|SR]] (8,39 %) | Tipraspada2ZE = ? | Tipraspada2ZP = ? }} {{Infokutija Hemijski element/Izotop | Broj tipova raspada = 3 | Simbol = Cm | Maseni broj = 250 | Rasprostranjenost u prirodi = 0 | Vrijeme poluraspada = 8.300 [[godina|god]] | Tipraspada1ZM = [[Spontani raspad|SR]] (74 %) | Tipraspada1ZE = ? | Tipraspada1ZP = ? | Tipraspada2ZM = [[alfa-zraci|α]] (18 %) | Tipraspada2ZE = 5,169 | Tipraspada2ZP = [[Plutonij|<sup>246</sup>Pu]] | Tipraspada3ZM = [[beta-zraci|β<sup>-</sup>]] (8 %) | Tipraspada3ZE = 0,037 | Tipraspada3ZP = [[Berkelij|<sup>250</sup>Bk]] }} |}} '''Kirij''' ({{jez-la|curium}}) jest vještački [[hemijski element]] sa [[hemijski simbol|simbolom]] '''Cm''' i [[atomski broj|atomskim brojem]] 96. U [[periodni sistem elemenata|periodnom sistemu]] nalazi se u grupi [[aktinoidi|aktinoida]] ([[Elementi 7. periode|7. perioda]], f-blok) i ubraja se u transuranijske elemente. Ime je dobio po prezimenu hemičara bračnog para [[Marie Curie|Marie]] i [[Pierre Curie]]. Kirij je [[radioaktivnost|radioaktivni]], srebreno-svijetli [[tvrdoća|veoma tvrdi]] [[metal (hemija)|metal]]. Nastaje u [[nuklearni reaktor|nuklearnim reaktorima]]. Iz jedne tone potrošenog nuklearnog goriva nastaje oko 20 grama ovog elementa. Prvi put je dobijen u ljeto 1944. iz lakšeg elementa [[plutonij]]a, međutim njegovo otkriće je objavljeno naknadno, kada je njegov pronalazač [[Glenn T. Seaborg]] na gostovanju u jednoj radio emisiji za djecu spomenuo postojanje ovog elementa, u odgovoru na pitanja mlađih slušalaca da li je otkriven neki novi element. Ovaj element je vrlo snažan alfa-emiter. Zbog velike količine toplote koje emitira tokom svog raspada, našao je primjenu u baterijama na bazi radionuklida. Osim toga, koristi se i za dobijanje [[izotop]]a <sup>238</sup>Pu koji se koristi za baterije koje ne emitiraju gama zračenje, poput onih u [[pacemaker]]ima. Kirij je također polazni materijal za dobijanje viših tranuranijskih i transaktinoidinih elemenata. Služi kao izvor alfa-zraka u rendgenskim spektrometrima, s kojima su, između ostalih, opremljene sonde poput [[rover]]a na Marsu: [[Mars Pathfinder]]a, [[Spirit]]a i [[Opportunity]]ja, pomoću kojih one mogu hemijski analizirati stijene na [[Mars]]u, a sličnim uređajem opremljena je i sonda [[Philae (lander)|Philae]] na svemirskoj letjelici [[Rosetta (svemirska letjelica)|Rosetta]], koja je korištena pri analizi površine komete [[67P/Čurjumov–Gerasimenko|67P/C–G]]. == Historija == [[Datoteka:Berkeley 60-inch cyclotron.jpg|thumb|lijevo|60-inčni ciklotron]] Kirij su na ljeto 1944. otkrili [[Glenn T. Seaborg]] sa svojim saradnicima [[Ralph A. James]]om i [[Albert Ghiorso|Albertom Ghiorsom]]. U seriji pokusa koristili su 60-inčni [[ciklotron]] na [[Univerzitet Kalifornije (Berkeley)|Univerzitetu Kalifornije]] u Berkeleyju. Nakon [[neptunij]]a i [[plutonij]]a, bio je to treći tranuranijski element otkriven nakon 1940. godine. Njegova sinteza desila se mnogo prije nego što je sintetiziran element koji se u perodnom sistemu nalazi jedno mjesto prije kirija, [[americij]]a.<ref name="E96"/><ref name="Morrs" /> Za dobijanje novog elementa korišteni su pretežno oksidi polaznih elemenata. U tom procesu, najprije se rastvor plutonij-nitrata (i to izotopa <sup>239</sup>Pu) nanosio na foliju načinjenu od [[platina|platine]], površine oko 0,5&nbsp;cm<sup>2</sup>. Nakon toga rastvor je isparavao a ostatak se žario do nastanka oksida (PuO<sub>2</sub>). Nakon bombardiranja uzorka u ciklotronu, on se rastvarao sa dušičnom kiselinom te ponovno pomoću koncentriranog vodenog rastvora [[amonij-hidroksid]]a da bi se istaložio u vidu hidroksida. Ostatak se rastvarao u [[perhlorna kiselina|perhlornoj kiselini]]. Daljnji tok odvajanja slijedio je pomoću ionskih izmjenjivača. U nizu eksperimenata nastajala su dva različita izotopa: <sup>242</sup>Cm i<sup>240</sup>Cm. Prvi izotop <sup>242</sup>Cm dobijen je u julu/augustu 1944. nakon bombardiranja uzorka <sup>239</sup>Pu alfa-česticama. Pri tome je u takozvanoj (α,n)-reakciji nastajao željeni izotop i jedan [[neutron]]: : <math>\mathrm{^{239\!\,}_{\ 94}Pu\ +\ ^{4}_{2}He\ \longrightarrow \ ^{242}_{\ 96}Cm\ +\ ^{1}_{0}n}</math> Nesumnjiva identifikacija novog elementa izvršena je na osnovu karakterističnih nivoa energije emitiranih alfa-čestica pri raspadu. [[Vrijeme poluraspada]] tih alfa-raspada prvobitno je procijenjeno na oko 150 dana (162,8 dana<ref name="nubase" /> po aktuelnim podacima). : <math>\mathrm{^{242}_{\ 96}Cm\ \longrightarrow \ ^{238}_{\ 94}Pu\ +\ ^{4}_{2}He}</math> Drugi, kratkoživući izotop <sup>240</sup>Cm, koji je također nastao bombardiranjem plutonija <sup>239</sup>Pu alfa-česticama, otkriven je tek kasnije u martu 1945. godine: : <math>\mathrm{^{239}_{\ 94}Pu\ +\ ^{4}_{2}He\ \longrightarrow \ ^{240}_{\ 96}Cm\ +\ 3\ ^{1}_{0}n}</math> Vrijeme poluraspada ovog izotopa najprije je procijenjeno na 26,7 dana (dok je prema aktuelnim podacima izmjereno 27 dana<ref name="nubase" />). Zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] koji je tada trajao, otkriće novog elementa nije odmah objavljeno. Za postojanje ovog elementa javnost je saznala na neobičan način: u američkoj radio emisiji ''Quiz Kids'', 11. novembra 1945. jedan od mlađih slušalaca upitao je čuvenog Glenna Seaborga koji je tom prilikom bio gost, da li je tokom Drugog svjetskog rata u sklopu istraživanja [[nuklearno oružje|nuklearnog oružja]] otkriven neki novi element. Seaborg je potvrdno odgovorio na pitanje i time je istovremeno otkrio i postojanje elementa sa sljedećim najmanjim atomskim brojem, [[americij]]a.<ref name="sheremeta"/> Ova objava desila se prije zvaničnog izvještaja podnesenog na simpoziju Američkog hemijskog društva. Otkriće kirija (izotopa <sup>242</sup>Cm i <sup>240</sup>Cm), njegovo dobijanje i spojevi kasnije su patentirani pod nazivom ''Element 96 and compositions thereof'', pri čemu se kao pronalazač pojavljuje samo Glenn T. Seaborg.<ref name="us3161462"/> Ime ''kirij'' izabrano je analogno imenu elementa [[gadolinij]]a, metalu rijetkih zemalja, koji se u periodnom sistemu elemenata nalazi tačno iznad kirija. Odabirom imena ukazana je čast bračnom paru Pierreu i Mariji Curie, čiji je naučni rad bio ključna prekretnica u istraživanju radioaktivnosti. Time je nastavljen trend davanja imena gadolinija, koji je također dobio ime po poznatom istraživaču rijetkih zemalja, Johanu Gadolinu.<ref name="E96" /> Prve mjerljive količine ovog elementa sačinili su [[Louis B. Werner]] i [[Isadore Perlman]] 1947. u obliku [[kirij(III)-hidroksid|hidroksida]]. Radilo se o 40 μg izotopa <sup>242</sup>Cm koji je nastao bombardiranjem izotopa [[americij]]a <sup>241</sup>Am.<ref name="perlizo"/> U elementarnom obliku dobijen je tek 1951. reakcijom redukcije [[kirij(III)-fluorid]]a sa [[barij]]em.<ref name="CM_METALL"/><ref name="perlprv"/> == Osobine == U [[Periodni sistem elemenata|periodnom sistemu]], kirij s atomskim brojem 96 nalazi se u grupi aktinoida, njegov prethodnik je americij, a naredni element je [[berkelij]]. Njegov analog u grupi lantanoida je [[gadolinij]]. === Fizičke === Kirij je vještački, radioaktivni [[metal (hemija)|metal]]. Dosta je tvrd, a po izgledu je srebrenasto-bijel slično kao i gadolinij, njegov analog među lantanoidima. I pod drugim fizičkim i hemijskim osobinama, kirij mu dosta nalikuje. Njegova tačka topljenja iznosi 1340&nbsp;°C što je znatno više nego kod prethodnih transuranijskih elemenata: neptunija (637&nbsp;°C<ref name="webelem"/>), plutonija (639&nbsp;°C) i americija (1173&nbsp;°C). U usporedbi s prethodnim, gadolinij se topi pri 1312&nbsp;°C. Tačka ključanja kirij iznosi 3110&nbsp;°C. Pri standardnim uslovima temperature i pritiska kirij postoji samo u obliku α-Cm [[alotropske modifikacije]]. Kristalizira se u heksagonalnom [[kristalni sistem|kristalnom sistemu]] u prostornoj grupi ''P''6<sub>3</sub>/''mmc'' sa parametrima rešetke ''a'' = 365 pm i ''c'' = 1182 pm kao i četiri formulske jedinice po elementarnoj ćeliji.<ref name="Milman"/> [[Kristalna struktura]] sastoji se iz dvostrukog heksagonalnog, kuglastog gustog pakovanja gdje se slojevi redaju po principu ABAC pa je prema tome izotip strukture [[lantan]]a α-La. Pri pritisku iznad 23 [[Paskal (jedinica)|GPa]], α-Cm prelazi u β-Cm. Beta modifikacija se kristalizira u kubičnom kristalnom sistemu u prostornoj grupi ''Fm''<math>\scriptstyle\overline{\mathbb{3}}</math>''m'' sa parametrom rešetke ''a'' = 493 pm,<ref name="Milman" /> što odgovara kubičnoj plošno-centriranoj rešetki ''(fcc)'' odnosno kubičnoj gusto pakovanoj kuglastoj rešetki sa redoslijedom ABC. Fluorescencija pobuđenih Cm(III) iona dostatno je dugovječna, da bi se iskoristila za lasersku spektroskopiju fluorescencijom.<ref name="denecke"/> Dugo trajanje fluorescencije vjerovatno je uzrokovano velikom energetskom prazninom između osnovnog stanja <sup>8</sup>S<sub>7/2</sub> i prvog pobuđenog stanja <sup>6</sup>D<sub>7/2</sub>. To omogućava ciljanu detekciju spojeva kirija, jer nakon određenog vremena kratkotrajni procesi fluorescencije drugih metalnih iona i organskih supstanci počinju blijediti.<ref name="bunzli"/> === Hemijske === Najstabilnije [[oksidacijsko stanje]] kirija je +3. U nekim spojevima ponekad se može javiti i u oksidacijskom stanju +4.<ref name="Keenan"/><ref name="asprey" /> U hemijskom smislu dosta je sličan americiju i mnogim lantanoidima. U razblaženim vodenim rastvorima, ion Cm<sup>3+</sup> je bezbojan a ion Cm<sup>4+</sup> svijetlo žut.<ref name="arnold"/> U jače koncentriranim rastvorima, i ion Cm<sup>3+</sup> je također svijetlo žut.<ref name="Morrs" /><ref name="keller"/><ref name="crc78"/> Ioni kirija spadaju u jake Lewisove kiseline, zbog čega najstabilnije komplekse gradi sa jakim bazama.<ref name="Jensen"/> Pri tome građenje kompleksa sadrži vrlo nizak udio kovalentne veze i uglavnom se zasniva na [[Ionska veza|ionskoj vezi]]. U svojim osobinama kompleksiranja, kirij se razlikuje od ranije otkrivenih aktinoida poput torija i uranija, a i po tome jako sliči lantanoidima.<ref name="Overview"/> === Izotopi === Kirij nema niti jedan stabilan [[izotop]] već su mu svi radioaktivni. Do danas je poznato dvadeset izotopa i sedam nuklearnih izomera ovog elementa između <sup>233</sup>Cm i <sup>252</sup>Cm.<ref name="nubase"/> Najduže vrijeme poluraspada imaju <sup>247</sup>Cm koje iznosi 15,6 miliona godina, te <sup>248</sup>Cm sa 348 hiljada godina. Osim njih, izotopi sa nešto dužim vremenima poluraspada su <sup>245</sup>Cm (8.500 godina), <sup>250</sup>Cm (8.300 godina) i <sup>246</sup>Cm (4.760 godina). Pri tome je izotop <sup>250</sup>Cm donekle poseban jer se njegov radioaktivni raspad pretežno (oko 86%) sastoji iz spontanog raspada. Izotopi kirija koji se tehnički najčešće koriste su <sup>242</sup>Cm sa vremenom poluraspada od 162,8 dana i <sup>244</sup>Cm sa 18,1 godina. Poprečni presjeci za inducirani raspad putem termičkih neutrona iznose:<ref name="Klewe"/> za <sup>242</sup>Cm oko 5 [[Barn|b]], <sup>243</sup>Cm 620 b, <sup>244</sup>Cm 1,1 b, <sup>245</sup>Cm 2100 b, <sup>246</sup>Cm 0,16 b, <sup>247</sup>Cm 82 b i za <sup>248</sup>Cm 0,36 b. Ovo odgovara pravilu, prema kojem se većina transuranijskih nuklida sa neparnim brojem neutrona "termički lahko cijepa". == Rasprostranjenost == Najduže živući izotop <sup>247</sup>Cm ima [[vrijeme poluraspada]] od 15,6 miliona godina. Iz tog razloga, sav primordijalni kirij, koji je postojao na Zemlji za vrijeme njenog nastanka, u međuvremenu se raspao. Kirij se danas dobija vještački u svrhu naučnih ispitivanja u vrlo malim količinama. Osim toga, u vrlo malim količinama nastaje i tokom trošenja nuklearnog goriva u reaktorima. Kirij koji je dospio u okolinu, najvećim dijelom je nastao tokom atmosferskih testova nuklearnog oružja do 1980. godine. Na nekim lokacijama izmjerene su značajne količine ovog elementa, čiji uzrok su pretežno nuklearne nesreće i drugi testovi atomskog oružja. Međutim, prirodnoj pozadinskoj radioaktivnosti na Zemlji, kirij ne pridonosi gotovo nikako.<ref name="lenntech" /> Tokom prvog otkrića elemenata [[ajnštajnij]]a i [[fermij]]a u ostacima prve američke hidrogenske bombe [[Ivy Mike]], koja je eksplodirala 1. novembra 1952. na atolu [[Eniwetok]], pored [[plutonij]]a i [[americij]]a, pronađeni su i izotopi kirija, [[berkelij]]a i [[kalifornij]]a: prije svega izotopi <sup>245</sup>Cm i <sup>246</sup>Cm, a u znatno manjoj mjeri izotopi <sup>247</sup>Cm i <sup>248</sup>Cm, dok je izotop <sup>249</sup>Cm nađen samo u tragovima. Iz razloga čuvanja vojnih tajni, rezultati testova objavljeni su tek 1956. godine.<ref name="diamond"/> == Dobijanje == U vrlo malim količinama, kirij nastaje u [[nuklearni reaktor|nuklearnim reaktorima]]. U svijetu je danas dostupan u količinama od nekoliko kilograma, pri čemu se cijena izotopa <sup>244</sup>Cm odnosno <sup>248</sup>Cm kreće oko 160 [[američki dolar|US$]] po mikrogramu.<ref name="speclab"/> U nuklearnim reaktorima nastaje tokom serije nuklearnih raspada izotopa [[uranij]]a <sup>238</sup>U. Pri tome je jedan od najvažnijih koraka reakcija zahvata neutrona odnosno (n,γ), pri kojoj nastali pobuđeni "kćerka"-nuklid prelazi u osnovno stanje emitiranjem γ-kvanta. Slobodni [[neutron]]i neophodni za to nastaju nuklearnim raspadom drugog jezgra u reaktoru. U takvom nuklearno-hemijskom procesu naprije nastaje izotop plutonija <sup>239</sup>Pu putem (n,γ)-reakcije nakon koje slijede dva β<sup>−</sup> raspada. U oplodnim reaktorima ovaj proces se koristi za "oplođivanje" novog nuklearnog materijala. :<math>\mathrm{^{238}_{\ 92}U\ \xrightarrow {(n,\gamma)} \ ^{239}_{\ 92}U\ \xrightarrow [23,5 \ min]{\beta^-} \ ^{239}_{\ 93}Np\ \xrightarrow [2,3565 \ d]{\beta^-} \ ^{239}_{\ 94}Pu}</math> :<small>navedena vremena su vremena poluraspada.</small> Dvije daljnje (n,γ)-reakcije nakon kojih slijedi β<sup>−</sup> raspad daju izotop [[americij]]a <sup>241</sup>Am. Nakon ponovno jedne (n,γ)-reakcije i sljedećeg β<sup>−</sup> raspada napokon nastaje <sup>242</sup>Cm. :<math>\mathrm{^{239}_{\ 94}Pu\ \xrightarrow {2(n,\gamma)} \ ^{241}_{\ 94}Pu\ \xrightarrow [14,35 \ a]{\beta^-} \ ^{241}_{\ 95}Am\ \xrightarrow {(n,\gamma)} \ ^{242}_{\ 95}Am\ \xrightarrow [16,02 \ h]{\beta^-} \ ^{242}_{\ 96}Cm}</math> U svrhu istraživanja, kirij se na efikasniji način ciljano može dobiti iz plutonija, a koji je dostupan u većim količinama u potrošenom nuklearnom gorivu. On se prvo izlaže zračenju nekog izvora neutrona a koji ima snažan tok neutrona. Pošto su pri tome mogući znatno snažniji tokovi neutrona nego u nuklearnim reaktorima, u tom slučaju preovladava nešto drugačiji tok reakcije nego ranije prikazani. Iz <sup>239</sup>Pu tokom četiri uzastopne (n,γ)-reakcije nastaje <sup>243</sup>Pu, a koji β-raspadom uz vrijeme poluraspada od 4,96 sati raspada se na izotop americija <sup>243</sup>Am. Nakon daljnje (n,γ)-reakcije nastali <sup>244</sup>Am ponovno putem β-raspada prelazi u <sup>244</sup>Cm uz vrijeme poluraspada od 10,1 sati.<ref name="Morrs"/> :<math>\mathrm{^{239}_{\ 94}Pu\ \xrightarrow {4(n,\gamma)} \ ^{243}_{\ 94}Pu\ \xrightarrow [4,956 \ h]{\beta^-} \ ^{243}_{\ 95}Am\ \xrightarrow {(n,\gamma)} \ ^{244}_{\ 95}Am\ \xrightarrow [10,1 \ h]{\beta^-} \ ^{244}_{\ 96}Cm}</math> :<math>\mathrm{^{244}_{\ 96}Cm\ \xrightarrow [18,11 \ a]{\alpha} \ ^{240}_{\ 94}Pu}</math> Ova reakcija odvija se i u gorivu u nuklearnim centralama, tako da se izotop <sup>244</sup>Cm može dobiti i preradom potrošenog nuklearnog goriva. == Reference == {{refspisak|2|refs= <ref name="E96">G. T. Seaborg, R. A. James, A. Ghiorso: ''The New Element Curium (Atomic Number 96)'', NNES PPR ''(National Nuclear Energy Series, Plutonium Project Record)'', vol. 14 B, ''The Transuranium Elements: Research Papers'', Paper No. 22.2, McGraw-Hill Book Co., Inc., New York, 1949 ([http://www.osti.gov/cgi-bin/rd_accomplishments/display_biblio.cgi?id=ACC0049&numPages=13&fp=N sažetak]; [http://www.osti.gov/accomplishments/documents/fullText/ACC0049.pdf transkript (januar 1948)], PDF).</ref> <ref name="nubase">{{Cite journal|author=G. Audi, O. Bersillon, J. Blachot, A. H. Wapstra|title=The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties|journal=Nuclear Physics A|number=729|year=2003|pages=3-128|url=http://amdc.in2p3.fr/nubase/Nubase2003.pdf|format=pdf|date=|access-date=3. 1. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720233206/http://amdc.in2p3.fr/nubase/Nubase2003.pdf|archive-date=20. 7. 2011|url-status=dead}}</ref> <ref name="sheremeta">Rachel Sheremeta Pepling: [http://pubs.acs.org/cen/80th/americium.html ''Americium''], Chemical & Engineering News, 2003.</ref> <ref name="us3161462">{{Cite patent|country=US|number=3161462|status=Patent|title=Element 96 and compositions thereof|gdate=15. 12. 1964|inventor=Glenn T. Seaborg}}</ref> <ref name="perlizo">L. B. Werner, I. Perlman: ''Isolation of Curium'', NNES PPR ''(National Nuclear Energy Series, Plutonium Project Record)'', vol. 14 B, ''The Transuranium Elements: Research Papers'', Paper No. 22.5, McGraw-Hill Book Co., Inc., New York, 1949.</ref> <ref name="CM_METALL">{{Cite journal|author=J. C. Wallmann, W. W. T. Crane, B. B. Cunningham|title=The Preparation and Some Properties of Curium Metal|journal=J. Am. Chem. Soc.|year=1951|volume=73|number=1|pages=493–494|doi=10.1021/ja01145a537}}</ref> <ref name="perlprv">{{Cite journal|author=L. B. Werner, I. Perlman|title=First Isolation of Curium|journal=J. Am. Chem. Soc.|year=1951|volume=73|number=11|pages=5215–5217 |doi=10.1021/ja01155a063}}</ref> <ref name="webelem">WebElements Periodic Table of the Elements: [http://www.webelements.com/neptunium/physics.html Neptunium physical properties]{{Mrtav link}}.</ref> <ref name="Milman">{{Cite journal|author=V. Milman, B. Winkler, C. J. Pickard|title=Crystal Structures of Curium Compounds: An ab initio study|journal=Journal of Nuclear Materials|year=2003|volume=322|number=2-3|pages=165–179|doi=10.1016/S0022-3115(03)00321-0}}</ref> <ref name="denecke">{{Cite journal|author=M. A. Denecke, A. Rossberg, P. J. Panak, M. Weigl, B. Schimmelpfennig, A. Geist|title=Characterization and Comparison of Cm(III) and Eu(III) Complexed with 2,6-Di(5,6-dipropyl-1,2,4-triazin-3-yl)pyridine Using EXAFS, TRFLS, and Quantum-Chemical Methods|journal=Inorg. Chem.|year=2005|volume=44|pages=8418–8425|doi=10.1021/ic0511726}}</ref> <ref name="bunzli">{{Cite book|author=J.-C. G. Bünzli, G. R. Choppin|title=Lanthanide Probes in Life, Chemical and Earth Sciences: Theory and Practice|publisher=Elsevier|location=Amsterdam|year=1989}}</ref> <ref name="Keenan">{{Cite journal|author=Thomas K. Keenan|title=First Observation of Aqueous Tetravalent Curium|journal=J. Am. Chem. Soc.|year=1961|volume=83|number=17|pages=3719–3720|doi=10.1021/ja01478a039}}</ref> <ref name="asprey">{{Cite journal|author=L. B. Asprey, F. H. Ellinger, S. Fried, W. H. Zachariasen|title=Evidence for Quadrivalent Curium. X-ray Data on Curium Oxides|journal=J. Am. Chem. Soc.|year=1955|volume=77|number=6|pages=1707–1708|doi=10.1021/ja01611a108}}</ref> <ref name="keller">{{Cite book|author=C. Keller|title=The Chemistry of the Transuranium Elements|publisher=Verlag Chemie|location=Weinheim|year=1971|page=544}}</ref> <ref name="crc78">{{Cite book|editor=David R. Lide|title=CRC Handbook of Chemistry and Physics|publisher=CRC Press|edition=78|location=Boca Raton|year=1997|pages=4-9}}</ref> <ref name="Jensen">{{Cite journal|author=M. P. Jensen, A. H. Bond|title=Comparison of Covalency in the Complexes of Trivalent Actinide and Lanthanide Cations|url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_2002-08-21_124_33/page/9870|journal=J. Am. Chem. Soc.|year=2002|volume=124|number=33|pages=9870–9877|doi=10.1021/ja0178620}}</ref> <ref name="Overview">{{Cite journal|author=G. T. Seaborg|title=Overview of the Actinide and Lanthanide (the ''f'') Elements|journal=Radiochim. Acta|year=1993|volume=61|pages=115–122|doi=10.1524/ract.1993.61.34.115}}</ref> <ref name="Klewe">{{Cite book|editor=G. Pfennig, H. Klewe-Nebenius, W. Seelmann-Eggebert|title=Karlsruher Nuklidkarte|edition=6|year=1998}}</ref> <ref name="lenntech">{{Cite web|url=http://www.lenntech.com/deutsch/Data-PSE/Cm.htm|title=Lenntech (Curium)|access-date=6. 1. 2018}}</ref> <ref name="diamond">{{Cite journal|author=P. R. Fields, M. H. Studier, H. Diamond, J. F. Mech, M. G. Inghram, G. L. Pyle ''et al.''|title=Transplutonium Elements in Thermonuclear Test Debris|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1956-04-01_102_1/page/n180|journal=Physical Review|year=1956|volume=102|number=1|pages=180–182|doi=10.1103/PhysRev.102.180}}</ref> <ref name="speclab">[http://www.speclab.com/elements/curium.htm Informacije o elementu kiriju] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101210108/http://www.speclab.com/elements/curium.htm |date=1. 11. 2010 }}, www.speclab.com ''(engl.)''</ref> .<ref name="arnold">{{Cite book|author=Arnold F. Holleman, Nils Wiberg|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|edition=102|publisher=de Gruyter|location=Berlin|year=2007|isbn=978-3-11-017770-1|page=2149}}</ref> <ref name="harry">{{Cite book|author=Harry H. Binder|title=Lexikon der chemischen Elemente|publisher=S. Hirzel Verlag|location=Stuttgart|year=1999|isbn=3-7776-0736-3|pages=174–178}}</ref> <ref name="Morrs">{{Cite book|author=Gregg J. Lumetta, Major C. Thompson, Robert A. Penneman, P. Gary Eller|url=http://radchem.nevada.edu/classes/rdch710/files/Curium.pdf|chapter=Curium|editor=Lester R. Morss, Norman M. Edelstein, Jean Fuger|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|publisher=Springer|location=Dordrecht|year=2006|isbn=1-4020-3555-1|pages=1397–1443|doi=10.1007/1-4020-3598-5_9|access-date=28. 12. 2017|archive-date=17. 7. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717154205/http://radchem.nevada.edu/classes/rdch710/files/curium.pdf|url-status=dead}}</ref> }} {{Commonscat|Curium}} {{PSE}} {{Hemijski elementi nazvani po naučnicima}} [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Sintetički elementi]] [[Kategorija:Američki izumi]] q1eojk020hy4od2sucnf9tgakkybbu6 Ilijaš 0 9815 3916880 3881973 2026-08-07T18:52:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916880 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje u BiH | ime = Ilijaš | drugo_ime = | službeno_ime = Općina Ilijaš | naselje_vrsta = Općina i naseljeno mjesto | slika = Ilijas centar.jpg | slika_veličina = | slika_alt = | slika_opis = Centar Ilijaša | slika_zastava = | zastava_alt = | slika_grb = Ilijasgrb.gif | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_karta = BiH municipality location Ilijaš.svg | karta_alt = | karta_opis = Općina Ilijaš u Bosni i Hercegovini | koordinate = {{coord|43|57|N|18|16|E|type:city|display=inline,title}} | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | kanton = [[Kanton Sarajevo|Sarajevo]] | osnovan = | osnivač = | sjedište = | načelnik = Akif Fazlić<ref name="Izbori_2016">{{Cite web |url=http://www.izbori.ba/rezultati_izbora_2016/?resId=13&langId=1#/8/118/0 |title=Rezultati lokalnih izbora 2016. za načelnika za općinu Ilijaš |work=izbori.ba |access-date= 5. 11. 2016}}</ref> | načelnik_stranka = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | površina_naselja = 3.58 | površina_općine = 308.55 | površina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | površina_bilješka = | nadmorska_visina = | visina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | najveća_visina = | najveća_visina_vrh = | najmanja_visina = | najmanja_visina_vrh = | stanovništvo_datum = [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|2013]] | stanovništvo_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | stanovništvo_naselje = 4921 | stanovništvo_naselje_izvor = | stanovništvo_općina = 19603 | stanovništvo_općina_izvor = | stanovništvo_demonim = | poštanski_broj = 71 380 | pozivni_broj = (+387) 33 | matični_broj_naselja = 143332<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=24. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični_broj_općine = 10863 | veb-sajt = {{URL|http://www.ilijas.ba/}} | fusnote = | mapframe_id = Q12756620 | mapframe_shape = yes }} '''Ilijaš''' je [[naseljeno mjesto]] i općina koja se nalazi u [[Kanton Sarajevo|Kantonu Sarajevo]], sjeverozapadno od grada [[Sarajevo|Sarajeva]]. Po popisu stanovništva 2013. godine općina Ilijaš se sastoji od 74 naseljenih mjesta. == Geografija == Smješten je sjeverozapadno od [[Sarajevo|Sarajeva]], u dolini [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]], i uz magistralni put [[Sarajevo]]–[[Tuzla]]. Pripada Kantonu Sarajevo Federacije Bosne i Hercegovine. Graniči sa općinama: [[Visoko]], [[Breza (općina)|Breza]], [[Vareš]] i [[Olovo (grad)|Olovo]] koje pripadaju Zeničko-dobojskom kantonu, općinama [[Sokolac]] i [[Istočni Stari Grad]], koje pripadaju Republici Srpskoj i općinama [[Vogošća]], [[Stari Grad]], [[Novi Grad]], Centar i [[Ilidža]] koje pripadaju Sarajevskom kantonu. Mjesto Ilijaš se sastoji iz naseljenih mjesta: gradić Ilijaš, i predgrađa među kojima je naselje [[Misoča]], kao i [[Podlugovi]], [[Lješevo]], Stari Ilijaš i [[Malešići (Ilijaš)|Malešići]]. Općina se nalazi na raskrsnici puteva koji je povezuju sa susjednim općinama, kao i sa svim dijelovima BiH. Smješten je na nadmorskoj visini od 500 do 1200 m, površine 308,6&nbsp;km<sup>2</sup>. Odlikuje je ravničarsko-brežuljkasti i planinsko-brdski teren. S obzirom na geografske karakteristike prostor koji zauzima općina, moguće je podijeliti na dvije cjeline: donji i gornji Ilijaš. Ukupna površina šuma i šumskog zemljišta na području općine Ilijaš iznosi 16249 ha. Na području opštine nalazi se više lokaliteta sa mineralnim sirovinama, uključujući nalazište mangana u Čevljanovićima, nalazište vapnenca u Gajevima - Vrela i Rači, nalazište kamena eruptivca u Koritima, nalazište kamena škriljca u Misoči, nalazište kvarca u Podroli i [[Gornji Čevljanovići|Čevljanovići]]ma. Na prostoru Srednje, u Draževićima, registrirano je nalazište [[Živa|žive]] izuzetnog kvaliteta koje nije do sada eksploatisano. Na području Podlipnika registrirano je izvorište termalne vode a na potezu Srednje – Čevljanovići izvorište mineralne vode. [[Bijambare]] su zakonom zaštićeno područje od strane Sarajevskog kantona, i to zaštićeno područje pete kategorije. Nalazi se lijevo od magistralne ceste [[Sarajevo]] - [[Tuzla]] uz rub Nišićke visoravni između sela [[Nišići]] i [[Krivajevići]]. Prostire se na 370 hektara i obuhvata gustu crnogoričnu šumu, pašnjake, brojne kraške fenomena kao što su vrtače i ponori dvaju potoka, te osam [[Bijambare|bijambarskih pećina]]. == Historija == === Prahistorija i antika === Područje današnjeg Ilijaša naseljeno je od davnina, a arheološki nalazi potvrđuju prisustvo materijalnih ostataka iz [[Rimsko Carstvo|rimskog]] doba.<ref name="O općini">{{cite web|url=https://www.ilijas.ba/index.php/opcina/o-opcini|title=O općini|publisher=Općina Ilijaš|access-date=11. 3. 2026}}</ref> U stručnoj literaturi i arheološkim pregledima registrirani su rimski nalazi iz samog Ilijaša i njegove okoline, uključujući fragment reljefa s prikazom Atisa u Ilijašu te kasnoantičke nalaze u [[Podlugovi]]ma.<ref name="Salmedin Mesihović">{{cite web|url=https://www.academia.edu/3613457/INSCRIPTIONES_LATINARVM_SARAEVONENSIS_sa_kra%C4%87im_pregledom_naseobinske_kulture_u_anti%C4%8Dko_doba_doprinos_historiji_sarajevskog_podru%C4%8Dja_u_anti%C4%8Dko_doba|title=INSCRIPTIONES LATINARVM SARAEVONENSIS (sa kraćim pregledom naseobinske kulture u antičko doba) – doprinos historiji sarajevskog područja u antičko doba|publisher=Academia.edu|access-date=11. 3. 2026|author=Salmedin Mesihović}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/87484161/HRESTOMATIJA_ISTRA%C5%BDIVANJA_JEDINICE_MUNICIPALNE_AUTONOMIJE_AQVARVM_CHRESTOMATY_OF_THE_RESEARCH_OF_THE_MUNICIPAL_AUTONOMY_UNIT_AQVARVM|title=Hrestomatija istraživanja jedinice municipalne autonomije Akvarum|publisher=Academia.edu|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Antički nalazi svjedoče da je prostor ilijaške kotline bio uključen u šire komunikacijske i naseobinske tokove centralne Bosne, a njegova blizina sarajevskom i visočkom području činila ga je dijelom važnog unutrašnjeg bosanskog prostora još u rimsko doba.<ref name="Salmedin Mesihović"/> === Srednji vijek === U ranom srednjem vijeku uz [[Rijeka Bosna|Bosnu]] i porječja [[Vogošćica|Vogošćice]], [[Ljubina|Ljubine]], [[Misoča|Misoče]] i [[Stavnja|Stavnje]] formirana je župa Vogošća odnosno Vidogošća.<ref name="O općini"/> U drugoj polovini 14. i u 15. stoljeću na ovom prostoru naročit značaj dobija srednjovjekovni grad Dubrovnik u Višnjici kod Ilijaša, koji je bio političko i upravno središte šire okolice.<ref>{{cite web|url=https://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/dubrovBHdisp.pdf|title=Arheološko područje – Stari grad Dubrovnik u Višnjici kod Ilijaša|publisher=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|access-date=11. 3. 2026|archive-date=29. 5. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529123444/http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/dubrovBHdisp.pdf|url-status=dead}}</ref> Stari grad Dubrovnik prvi put se u sačuvanim izvorima spominje 11. juna 1404. godine.<ref>{{cite web|url=https://bs.wikipedia.org/wiki/Vi%C5%A1njica_%28Ilija%C5%A1%29|title=Višnjica (Ilijaš)|publisher=Wikipedia na bosanskom jeziku|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Istraživanja i novija stručna literatura potvrđuju njegov značaj kao jednog od važnijih utvrđenih gradova srednjovjekovne Bosne u području između sarajevske i visočke kotline.<ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/126765172/Preliminary_archaeometry_investigation_of_artifacts_from_the_Medieval_Bosnian_town_of_Dubrovnik_Ilijas_BiH|title=Preliminary archaeometry investigation of artifacts from the Medieval Bosnian town of Dubrovnik (Ilijaš, BiH)|year=2024|publisher=Academia.edu|access-date=11. 3. 2026}}</ref> [[Arheologija|Arheološko]] područje – [[Stari grad Dubrovnik]] u [[Višnjica|Višnjici]] kod Ilijaša je proglašeno nacionalnim spomenikom 8. oktobra 2003. godine.<ref>{{Cite web |url=http://www.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=1845 |title=Arhivirana kopija |access-date=4. 9. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012558/http://www.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=1845 |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> U neposrednoj blizini Dubrovnika nalazi se nekropola u [[Kopošići]]ma, jedna od najpoznatijih nekropola stećaka u centralnoj Bosni. Za nju se vezuje ukop velikog bosanskog kneza Batića Mirkovića, a vrijednost lokaliteta dodatno povećava natpis na njegovu stećku, važan za poznavanje bosanskog plemstva kasnog srednjeg vijeka.<ref>{{cite web|url=https://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Ilijas_nekropola%20KoposiciBH.pdf|title=Historijsko područje – Nekropola stećaka u Kopošićima kod Ilijaša|publisher=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|access-date=11. 3. 2026|archive-date=8. 12. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208174935/http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Ilijas_nekropola%20KoposiciBH.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/stecci-u-koposicima-otkrivaju-istinu-o-bosanskom-plemstvu/27128929.html|title=Stećci u Kopošićima otkrivaju istinu o bosanskom plemstvu|date=15. 7. 2015|publisher=Radio Slobodna Evropa|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Osim Dubrovnika i Kopošića, na području općine nalaze se i drugi značajni srednjovjekovni lokaliteti, među njima nekropola sa stećcima u [[Srednje (Ilijaš)|Srednjem]] te ostaci srednjovjekovnog grada i nekropole iznad sela Luka. Prema stručnom radu Zijada Halilovića, lokalitet u Luki nalazio se na prostoru srednjovjekovne župe [[Vrhbosna]], a nakon teritorijalnih promjena bio je sastavni dio zemlje Pavlovića.<ref>{{cite web|url=https://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Ilijas_nekropola%20Srednje%20kompl%20BOS.pdf|title=Historijsko područje – Nekropola sa stećcima Srednje, općina Ilijaš|publisher=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|access-date=11. 3. 2026|archive-date=5. 7. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240705052342/http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Ilijas_nekropola%20Srednje%20kompl%20BOS.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.muzejsarajeva.ba/zurnal/index.php/prilozi/article/view/25|title=Nekropola sa stećcima i ostaci srednjovjekovnog grada iznad sela Luka, općina Ilijaš|year=2020|publisher=Prilozi za proučavanje historije Sarajeva|access-date=11. 3. 2026|author=Zijad Halilović}}</ref> === Osmansko doba === Nakon osmanskog osvajanja Bosne, područje Ilijaša uključeno je u osmanski upravni i društveni sistem, dok su neka starija srednjovjekovna središta izgubila dotadašnju političku važnost. Kontinuitet naseljenosti u osmanskom periodu potvrđuju groblja uz džamije i stariji nadgrobni spomenici koji se spominju u lokalnim pregledima historije općine. Iako Ilijaš u osmanskom razdoblju nije imao urbani značaj kakav će dobiti u novijem vremenu, prostor njegove današnje općine ostao je povezan sa širim ekonomskim i saobraćajnim tokovima srednje Bosne.<ref name="O općini"/> === Austro-Ugarska i početak modernog razvoja === Savremeni razvoj Ilijaša počeo je u doba [[Austro-Ugarska|austrougarske uprave]], kada su intenzivirani eksploatacija šuma, rudnih i metalurških resursa te povezivanje lokalnog prostora sa željezničkim i industrijskim sistemom Bosne i Hercegovine.<ref name="Mreža za izgradnju mira">{{cite web|url=https://www.mreza-mira.net/vijesti/clanci/iz-historije-sumske-pruge-ilijas-misoca/|title=Iz historije šumske pruge „Ilijaš – Misoča“|date=20. 10. 2022|publisher=Mreža za izgradnju mira|access-date=11. 3. 2026}}</ref> U literaturi o urbanizaciji i industrijskom razvoju susjednih područja Ilijaš se ubraja među manje bosanskohercegovačke centre željezne industrije koji su se snažnije razvijali upravo od kraja 19. stoljeća.<ref>{{cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/19_20/hum/Almedina-Dzido.pdf|title=Vareš od austrougarskog perioda do prvih radničkih naselja|publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu|access-date=11. 3. 2026|archive-date=17. 5. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250517221716/https://ff.unsa.ba/files/zavDipl/19_20/hum/Almedina-Dzido.pdf|url-status=dead}}</ref> Poseban značaj za privredni razvoj imala je šumska pruga Ilijaš–Misoča, povezana s eksploatacijom šume i preradom drveta u dolini Misoče, što je Ilijaš dodatno uključilo u moderni industrijski pejzaž Bosne i Hercegovine.<ref name="Mreža za izgradnju mira"/> === 20. stoljeće === U 20. stoljeću Ilijaš se profilirao kao izrazito [[Industrija|industrijski]] gradić. Poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] donesena je odluka Vlade SR Bosne i Hercegovine od 5. septembra 1952. o osnivanju preduzeća iz kojeg se razvila [[Željezara Ilijaš]], dok je prvi proizvodni kapacitet pušten u rad u novembru 1954.<ref>{{cite web|url=https://zeljezarailijas.com/about-us?lang=en|title=About us|publisher=Željezara Ilijaš d.d.|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Upravo uz željezaru i druge industrijske pogone nastaje moderni urbani identitet Ilijaša.<ref>{{cite web|url=https://bs.wikipedia.org/wiki/Ilija%C5%A1|title=Ilijaš|publisher=Wikipedia na bosanskom jeziku|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Industrijski rast pratili su razvoj saobraćaja, radničkih naselja i širenje privredne baze, pa je Ilijaš u drugoj polovini 20. stoljeća postao jedno od lokalnih industrijskih središta sjevernog dijela sarajevske regije.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books/about/Op%C5%A1tine_Visoko_Breza_Ilija%C5%A1.html?id=iHYVAQAAIAAJ|title=Opštine Visoko, Breza, Ilijaš: metodologija prostornog planiranja|year=1965|publisher=Google Books|access-date=11. 3. 2026|author=Branislav Krstić}}</ref> === Rat u Bosni i Hercegovini i poratni period === Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] Ilijaš i njegova općina pretrpjeli su teška razaranja, ljudske gubitke i prisilna raseljavanja stanovništva.<ref>{{cite book|author=Šerif Ćatić|title=Sjećanja na rat u Općini Ilijaš|publisher=Planjax komerc|year=2021|isbn=9789958345791}}</ref> Dan reintegracije općine obilježava se 29. februara, datum koji se u lokalnoj memoriji veže za povratak dijela općine u ustavno-pravni poredak [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.ilijas.ba/index.php/vijesti/cestitka-povodom-dana-reintegracije-opcine-ilijas-i-dana-nezavisnosti-bih-2|title=Čestitka povodom Dana reintegracije općine Ilijaš i Dana nezavisnosti BiH|date=27. 2. 2023|publisher=Općina Ilijaš|access-date=11. 3. 2026}}</ref> Rat je teško pogodio i industrijsku osnovu grada. Prema podacima Željezare Ilijaš, preduzeće je tokom rata bilo uništeno i devastirano, a proizvodnju je počelo obnavljati 1999.<ref>{{cite web|url=https://zeljezarailijas.com/o-nama/|title=O nama|publisher=Željezara Ilijaš d.d.|access-date=11. 3. 2026}}</ref> == Stanovništvo == {{Glavni|Demografija Ilijaša|Spisak naseljenih mjesta u općini Ilijaš}} Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Ilijaš (u to vrijeme jedna od 5 prigradskih općina Grada Sarajeva) imala je 25.184 stanovnika, raspoređenih u 77 naselja. Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, općina Ilijaš je, gotovo u cjelini, ušla u sastav [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]. U sastav [[Republika Srpska|Republike Srpske]] ušla su naseljena mjesta [[Sirovine]], [[Šljeme]] i [[Vuknić]], te dijelovi naseljenih mjesta [[Lipnik]] i [[Rakova Noga]]. === Općina Ilijaš === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Ilijaš | vrsta_naseljenog_mjesta = općina | maticni_broj = 10863 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 23. 9. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 23. 9. 2015}}</ref> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961.">{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1961/pdf/G19614001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. |work=stat.gov.rs |access-date= 15. 4. 2016}}</ref> | g2013_ukupno = 19603 | g2013_bosnjaci = 18151 | g2013_srbi = 421 | g2013_hrvati = 382 | g2013_bosanci = 169 | g2013_romi = 123 | g2013_muslimani = 127 | g2013_bosanciihercegovci = 35 | g2013_albanci = 24 | g2013_jugosloveni = 2 | g2013_ukrajinci = 1 | g2013_crnogorci = 4 | g2013_slovenci = 1 | g2013_nisu_izjasnili = 101 | g2013_nepoznato = 20 | g1991_ukupno = 24723 | g1991_muslimani = 10192 | g1991_srbi = 11259 | g1991_hrvati = 1736 | g1991_jugosloveni = 1167 | g1981_ukupno = 24316 | g1981_muslimani = 9598 | g1981_srbi = 10378 | g1981_hrvati = 1982 | g1981_jugosloveni = 2012 | g1981_albanci = 37 | g1981_romi = 31 | g1981_makedonci = 10 | g1981_madari = 2 | g1981_slovenci = 9 | g1981_crnogorci = 118 | g1971_ukupno = 23007 | g1971_muslimani = 9187 | g1971_srbi = 10941 | g1971_hrvati = 2172 | g1971_jugosloveni = 400 | g1971_albanci = 45 | g1971_romi = 2 | g1971_makedonci = 8 | g1971_madari = 8 | g1971_slovenci = 13 | g1971_crnogorci = 108 | g1961_ukupno = 20499 | g1961_muslimani = 4190 | g1961_srbi = 10394 | g1961_hrvati = 2141 | g1961_jugosloveni = 3517 | g1961_albanci = 51 | g1961_makedonci = 6 | g1961_madari = 19 | g1961_slovenci = 29 | g1961_crnogorci = 104 }} === Naselje Ilijaš === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Ilijaš | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 143332 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981." /> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971." /> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961." /> | g2013_ukupno = 4921 | g2013_bosnjaci = 4306 | g2013_srbi = 103 | g2013_hrvati = 190 | g2013_bosanci = 96 | g2013_romi = 52 | g2013_muslimani = 63 | g2013_bosanciihercegovci = 16 | g2013_albanci = 23 | g2013_jugosloveni = 2 | g2013_ukrajinci = 1 | g2013_crnogorci = 3 | g2013_slovenci = 1 | g2013_nisu_izjasnili = 42 | g2013_nepoznato = 5 | g1991_ukupno = 6833 | g1991_muslimani = 2008 | g1991_srbi = 3093 | g1991_hrvati = 733 | g1991_jugosloveni = 777 | g1981_ukupno = 5946 | g1981_muslimani = 1395 | g1981_srbi = 2398 | g1981_hrvati = 710 | g1981_jugosloveni = 1230 | g1981_albanci = 30 | g1981_romi = 31 | g1981_madari = 2 | g1981_makedonci = 5 | g1981_slovenci = 6 | g1981_crnogorci = 79 | g1971_ukupno = 4668 | g1971_muslimani = 1379 | g1971_srbi = 2047 | g1971_hrvati = 737 | g1971_jugosloveni = 295 | g1971_albanci = 37 | g1971_romi = 2 | g1971_madari = 7 | g1971_makedonci = 7 | g1971_slovenci = 12 | g1971_crnogorci = 78 | g1961_ukupno = 3824 | g1961_muslimani = 301 | g1961_srbi = 1935 | g1961_hrvati = 763 | g1961_jugosloveni = 643 | g1961_albanci = 29 | g1961_makedonci = 6 | g1961_madari = 19 | g1961_slovenci = 27 | g1961_crnogorci = 72 }} == Privreda == Strateški sektori jačanja ekonomske osnove općine Ilijaš su: industrija, turizam i komplementarne usluge, kultura, sport, rekreacija, trgovina, obrazovanje - osnovno obrazovanje. Industrija je pažljivo ekonomski i ekološki profilirana kao održiva - prerada drveta, proizvodnja pića, mašinska industrija, prerada poljoprivrednih proizvoda, itd. == Znamenitosti == Na području općine nalazi se značajan broj kulturno-historijskih i prirodnih znamenitosti. [[Srednjovjekovni grad Dubrovnik]] i nekropola stečaka u Kopošićima proglašeni su za nacionalne spomenike od interesa za BiH od strane Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH. Od prirodnih znamenitosti važno je istači [[Bijambare|Bijambarsku pećinu]] i kanjon rijeke Misoče. == Kultura == Ustanova koja se bavi kulturnim djelatnostima na području općine je KSC i Radio Ilijaš. Na području općine djeluju i [[Bošnjačka zajednica kulture "Preporod" Ilijaš]] i Hrvatsko kulturno društvo "Kulin Ban". === Nacionalni spomenici === {{Glavni|Spisak nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine u Ilijašu}} == Također pogledajte == * [[Kanton Sarajevo]] == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Ilijaš Municipality}} {{Portal Bosna i Hercegovina}} *[http://www.ilijas.ba/ Zvanični sajt općine Ilijaš] {{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}} {{Kanton Sarajevo}} {{Sarajevo}} {{Općina Ilijaš}} [[Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Općine Federacije Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Općine u Kantonu Sarajevo]] [[Kategorija:Ilijaš|*]] [[Kategorija:Bivše prigradske općine Sarajeva]] 97bh0olsarbmo6uoeryjmao83gesj5x Jugoslavenska narodna armija 0 9916 3916900 3850032 2026-08-07T21:56:23Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916900 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nacionalna vojska | naziv = Jugoslavenska narodna armija | slika = [[Datoteka: Logo of the JNA.svg|131px]] [[Datoteka: Emblem of the Yugoslav People's Army (1991-1992).svg|131px]] | opis_slike = Grb JNA: lijevo (1951-1991); desno (1991-1992) | država = | utemeljena = | grane = | štab = | vrhovni komadant = | načelnik štaba = | ministar odbrane = | vojno sposobni = | broj raspoloživih za vojnu službu = 100.000 <ref name="gs"/> | broj sposobnih za vojnu službu = | broj godišnje stasalih za vojnu službu = | aktivan sastav = | rezervni sastav = 450.000 (1993.) <ref name="gs"/> | vojni budžet = 14.8 [[bilion]]a [[Jugoslavenski dinar|YUD]] (1989.)<ref name="theodora">[http://www.theodora.com/wfb1990/yugoslavia/yugoslavia_military.html Yugoslavia Defense Forces - 1990]''theodora.com'',pristupljeno 21.11.2014 {{en simbol}}</ref> | procent BDP-a = 4.6% (1989.)<ref name="theodora"/> | domaći proizvođači = | strani dobavljači = }} '''Jugoslavenska narodna armija''' (''Jugoslovenska narodna armija'', JNA) bila je dio oružanih snaga [[SFRJ]] do njenog raspada. Svoje korijene JNA vuče iz narodnooslobodilačke borbe i Partizanskih odreda Jugoslavije (POJ). Uskoro se formira Dobrovoljačka vojska Jugoslavije koja ubrzo postaje Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije ([[NOVJ]]), a 1. marta 1945. NOVJ je preimenovana u Jugoslavensku armiju.Povodom proslave desetgodišnjice razvoja 22. decembra 1951. Jugoslavenska armija je preimenovana u Jugoslavensku narodnu armiju, čime je i formalno naglašen njen narodni, socijalistički i revolucionarni karakter.1969. dolazi do stvaranja [[Teritorijalna odbrana|Teritorijalne odbrane]] SFRJ. Pred kraj 80-ih pojačava se srbizacija JNA te ona početkom 90-ih postaje oruđe politike [[Velika Srbija|Velike Srbije]] predsjednika [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] i učestvuje u ratovima u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]].<ref name="fmso">Timothy L. Sanz, [http://fmso.leavenworth.army.mil/documents/yugomr.htm The Yugoslav Peoples's Army: Between Civil War and Disintegration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060217030047/http://fmso.leavenworth.army.mil/documents/yugomr.htm |date=17 Februar 2006 }}''fmso.leavenworth.army.mil'';objavljeno decembar 1991,pristupljeno 21.11.2014 {{en simbol}}</ref> JNA je službeno ukinuta krajem maja 1992. kada iz njeznih ostataka nastaju [[Vojska Jugoslavije]] i [[VRS|Vojska Republike Srpske]]. == Organizacija == [[Datoteka:Vojnici docekuju Tita u Pirotu.jpg|mini|lijevo|Vojnici dočekuju maršala Tita u [[Pirot]]u [[1965.]] godine.]] JNA se tokom svoga postojanja u jednom trenutku smatrala za četvrtu vojnu silu Evrope (po nekim naknadnim mišljenjima bila je osma, nakon SSSR-a, V.Britanije, Francuske, Njemačke, Turske, Španije i Italije), i sastojala se od kopnenih snaga, vazduhoplovstva i mornarice. Snage JNA su bile organizovane u četiri vojne regije. Regije su se dalje dijelile u distrikte koji su bili odgovorni za administrativne poslove kao što je regrutacija, te pravljenje i održavanje vojnih instalacija. Regije su bile: beogradska, zagrebačka, skopaljska i vojnopomorska oblast Split. Ukupna vojna sila iznosila je oko 180,000 vojnika, od čega su više od 100,000 bili regruti.<ref name="gs">[http://www.globalsecurity.org/military/world/serbia/mod.htm Ministry of Defense]''globalsecurity.org'',pristupljeno 21.11.2014 {{en simbol}}</ref> Početkom 1990-ih godina, armija je gotovo završila sa opširnom reformom svoje strukture. Ukinute su stare pješačke divizije, a ustanovljena je brigada kao najveća operativna jedinica. Promjene u strukturi su omogućavale veću fleksibilnost i pokretljivost, kao i taktičku prednost pred napadačem, jer su ukinute velike i teško pokretljive jedinice. === Period 1968-1987 === Do reorganizacije "Jedinstvo" JNA je bila podijeljena na 6 Armija (ili Vojnih oblasti) kopnene vojske čije su se zone odgovornosti poklapale, s izuzetkom [[SR Crna Gora|SR Crne Gore]], [[Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo|SAP Kosova]], [[SAP Vojvodina|SAP Vojvodine]] koji su imali korpuse, s republičkim granicama.<ref>{{Harv|Kadijević|str. 60-77}}</ref> Ovakvo objašnjenje daje [[Veljko Kadijević]] u svojoj knjizi ''Moje viđenje raspada'' koji je bio u funkciji posljednjeg Saveznog ministra odbrane. Prema [[Ilija Radaković|Iliji Radakoviću]], bivšem načelniku Generalštaba, raspored je bio sljedeći:<ref name=":0">{{cite web |last1=Radaković |first1=Ilija |title=SUŠTINA I SMISAO NAPADA NA KONCEPCIJU OPŠTENARODNE ODBRANE |url=http://www.znaci.net/00001/23_3_4.htm |access-date=2. 8. 2019 |archive-date=18. 7. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718050358/http://www.znaci.net/00001/23_3_4.htm |url-status=dead }}</ref> * 1. Armija (Niš) i 2. Armija (Beograd) - SR Srbija, SAP Vojvodina i Kosovo (izuzev nekoliko garnizona na jugu Srbije koji su potpadali 3. Armiji) * 3. Armija (Skoplje) - SR Makedonija * 5. Armija (Zagreb) - SR Slovenija u pravcu Trst-Rijeka, * 7. Armija (Sarajevo) - SR Bosna i Hercegovina, dio SR Hrvastke (Istočna Slavonija do linije Našice-Slavonski brod-vinkovačka depresija) *9. Armija (Ljubljana) - SR Slovenija *Vojnopomorska oblast - Cijelu akvatoriju i dio kopnene teritorije četiri savezne republike. *Ratnovazduhoplovstvo i Protiv-vazdušna odbrana (RV i VPO) pokrivale su cijelu teritoriju SFRJ === Period 1987-1991 === U periodu od 1987-1991 sprovodena je [[reorganizacija "Jedinstvo"]] čiji je glavni pokretač admiral [[Branko Mamula]]. Nakon vježbe "Sloga-83" Mamula će u jednom referatu iznijeti nedostatke tadašnje odganizacije.<ref>{{Harv|Šadinlija|str. 51}}</ref> Prema historičaru [[Davor Marijan|Davoru Marijan]]<nowiki/>u reorganizacija nije izvedena do kraja, a samom njom, bi se vratila centralizacija na nivo iz 1960-tih.<ref>{{Cite journal|last=Marijan|first=Davor|date=2003.|title="Jedinstvo" - Posljednji ustroj JNA|url=https://hrcak.srce.hr/file/4445|journal=Polemos 6|language=hr|doi=|issn=1331-5595|access-date=2. 8. 2019}}</ref> Ovo je izazvalo određeni otpor kod republičkih rukovodstava, prije svega iz SR Slovenije.<ref>{{Harv|Kadijević|str. 62}}</ref> Od šest armija nastaju četiri vojišta:<ref name=":0" /> * Centralno (Beograd) - spajanje 1. i 7. Armije * Sjeverozapadno (Zagreb) - spajanje 5. i 9. Armije * Jugoistočno (Skoplje) - spajanje 2. i 3. Armije * Jadransko-pomorska (Split) - Ratna mornarica === Kopnene snage === ==== Pješadija ==== JNA je 1990. raspolagala sa oko 180.000 vojnika (100.000 [[regrut]]a) redovnog sastava. Broj [[rezervist]]a je do 1993. porastao na 450.000.<ref name="gs"/> ==== Oklopno-mehanizovane snage ==== JNA je 1992. raspolagala s oko 800-900 [[tenk]]ova.<ref name="guide"/> ==== Artiljerija ==== Od teških oružja JNA je raspolagala sa oko 1400 [[top]]ova i [[haubica]]. === Vazdušne snage === JNA je 1990. raspolagala sa oko 400-750 [[borbeni avioni|borbenih aviona]] i 200 [[helikopter]]a. U sastavu vazdušnih snaga bilo je oko 32.000 vojnika.<ref name="gs"/><ref name="guide">[http://www.history.navy.mil/library/online/bosnia.htm A Soldier’s Guide Bosnia-Herzegovina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330052159/http://www.history.navy.mil/library/online/bosnia.htm |date=30. 3. 2014 }}''history.navy.mil'',pristupljeno 21.11.2014 {{en simbol}}</ref> === Mornarica === U sastavu pomorskih snaga bilo je oko 10.000 vojnika.<ref name="gs"/> == Činovi u JNA == U JNA su postojali sljedeći činovi <ref name="specijalac">[http://www.specijalac.net/jugoslovenska-narodna-armija-jna-1941-1991/ Jugoslovenska Narodna Armija – JNA (1941-1991)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705043253/http://www.specijalac.net/jugoslovenska-narodna-armija-jna-1941-1991 |date=5 Juli 2014 }}, objavljeno 4. 1.2014; pristupljeno:15.11.2014</ref>: {|class="prettytable" cellpadding="6" align="center" !width="20%" | !width="30%" |Jugoslovenska armija, Vojna policija !Jugoslovensko vazduhoplovstvo i<br /> protiv vazdušna odbrana !Jugoslovenska mornarica |- |rowspan="1"|<center>'''Vrhovni komadant'''<center> |colspan="3"|<center>'''Maršal Jugoslavije'''<center> |- |rowspan="5"|<center>'''Generali'''<center> |colspan="3"|<center>'''General J.N.A.'''<center> |- |colspan="2"|<center>'''General armije'''<center> |<center>'''Admiral flote'''<center> |- |<center>'''General-pukovnik'''<center> |<center>'''General-pukovnik'''<center> |<center>'''Admiral'''<center> |- |<center>'''General-potpukovnik '''<center> |<center>'''General-potpukovnik '''<center> |<center>'''Vice-admiral'''<center> |- |<center>'''General-major'''<center> |<center>'''General-major'''<center> |<center>'''Kontra-admiral'''<center> |- |rowspan="3" |<center>'''Viši oficiri'''<center> |<center>'''Pukovnik'''<center> |<center>'''Pukovnik'''<center> |<center>'''Kapetan bojnog broda'''<center> |- |<center>'''Potpukovnik'''<center> |<center>'''Potpukovnik'''<center> |<center>'''Kapetan fregate'''<center> |- |<center>'''Мајоr'''<center> |<center>'''Мајоr'''<center> |<center>'''Kapetan korvete'''<center> |- |rowspan="4" |<center>'''Niži oficiri'''<center> |<center>'''Kapetan prve klase'''<center> |<center>'''Kapetan prve klase''' |<center>'''Poručnik bojnog broda'''<center> |- |<center>'''Kapetan'''<center> |<center>'''Kapetan'''<center> |<center>'''Poručnik fregate'''<center> |- |<center>'''Poručnik'''<center> |<center>'''Poručnik'''<center> |<center>'''Poručnik korvete'''<center> |- |<center>'''Potporučnik'''<center> |<center>'''Potporučnik'''<center> |<center>'''Potporučnik'''<center> |- |rowspan = "2" |<center>'''Viši podoficirski činovi'''<center> |<center>'''Zastavnik prve klase'''<center> |<center>'''Zastavnik prve klase'''<center> |<center>'''Zastavnik prve klase'''<center> |- |<center>'''Zastavnik'''<center> |<center>'''Zastavnik'''<center> |<center>'''Zastavnik'''<center> |- |rowspan = "4" |<center>'''Niži podoficirski činovi'''<center> |<center>'''Stariji vodnik prve klase'''<center> |<center>'''Stariji vodnik prve klase'''<center> |<center>'''Stariji vodnik prve klase'''<center> |- |<center>'''Stariji vodnik'''<center> |<center>'''Stariji vodnik'''<center> |<center>'''Stariji vodnik'''<center> |- |<center>'''Vodnik prve klase'''<center> |<center>'''Vodnik prve klase'''<center> |<center>'''Vodnik prve klase'''<center> |- |<center>'''Vodnik'''<center> |<center>'''Vodnik'''<center> |<center>'''Vodnik'''<center> |- |rowspan= "3" |<center> '''Vojnički činovi'''<center> |<center>'''Mlađi vodnik'''<center> |<center>'''Mlađi vodnik'''<center> |<center>'''Mlađi vodnik'''<center> |- |<center>'''Desetar'''<center> |<center>'''Desetar'''<center> |<center>'''Desetar'''<center> |- |<center>'''Razvodnik'''<center> |<center>'''Razvodnik'''<center> |<center>'''Razvodnik'''<center> |} I prije raspada Jugoslavije neki činovi su se nalazili van upotrebe: * Maršal Jugoslavije (Josip Broz Tito, čin ukinut 1980) * General J.N.A. (ukinut 1974., predviđen za saveznog sekretara nacionalne odbrane) == Naoružanje == * [[M79 ručni bacač raketa]] == Zanimljivosti == * U JNA je korišten [[srpskohrvatski jezik]] (ekavica za naredbe) i [[latinica]], tako da su se svi građani SFRJ stariji od 18 godina sposobni za služenje vojnog roka služili tim jezikom.<ref name="sh">[http://www.vecernji.hr/hrvatska/snjezana-kordic-nijedan-jezik-nije-cist-940788 Snježana Kordić: Srpsko-hrvatski jezik nema veze s Jugoslavijom]''vecernji.hr'';objavljeno 25. 5.2014,pristupljeno 21.11.2014 {{hr simbol}}</ref><ref>Dejan Novačić, [http://www.danas.rs/dodaci/vikend/gde_je_nestao_srpskohrvatski_jezik.26.html?news_id=259445 Gde je nestao srpskohrvatski jezik]''danas.rs'';objavljeno 25. 5.2014,pristupljeno 21.11.2014 {{sr simbol}}</ref> * Osim Pravila službe, Glavni akt u JNA je bio Zakon o službi u oružanim snagama koji je regulirao sva pitanja odnosa unutar OS, prava i dužnosti, napredovanja, zdravstvenog i penzijskog osiguranja itd. * Korespodencija između ustanova i jedinica JNA sa ustanovama van JNA kao i sa građanima vođena je na jeziku na kojem je dopis došao u jedinicu ili ustanovu JNA. == Također pogledajte == * [[Jugoslavenski partizani]] * [[OZNA]] * [[KOS]] * [[Oružane snage Bosne i Hercegovine]] * [[Oružane snage Republike Hrvatske]] * [[Teritorijalna odbrana]] * [[Vojska Republike Makedonije]] ==Literatura== *{{cite book|last1=Šadinlija|first1=Mesud|title=Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine 1986-1992|date=2012|publisher=Univerzitet u Sarajevu, Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti|location=Sarajevo|isbn=978-9958-740-89-3|ref=harv}} *{{cite book||last1=Kadijević |first1=Veljko |title=Moje viđenje raspada |date=1993 |publisher=Politika |location=Beograd |isbn=86-7607-047-4|ref=harv}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Yugoslav People's Army}} * [http://www.vojska.net/srp/oruzane-snage/jugoslavija/ Jugoslavenska narodna armija] * [http://www.vojska.net/eng/armed-forces/yugoslavia/ Jugoslavenska narodna armija] {{en simbol}} * [https://web.archive.org/web/20051025074515/http://www.leksikon-yu-mitologije.net/kategorija.php?id=38 Leksikon YU mitologije - JNA] * [https://web.archive.org/web/20130621024021/http://jna-sfrj.forum-aktiv.com/ Nepolitična stranica bivših pripadnika JNA] * [http://www.radista.info/basic/JNA/jna.htm Jugoslavenska narodna armija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150218080903/http://radista.info/basic/JNA/jna.htm |date=18. 2. 2015 }} * [http://www.globalsecurity.org/military/world/serbia/army-ypa.htm Yugoslav Peoples Army (YPA) ] {{en simbol}} {{Ratovi u bivšoj Jugoslaviji}} [[Kategorija:Vojska]] [[Kategorija:Jugoslavenska narodna armija|*]] [[Kategorija:Oružane snage SFRJ]] gaf4nf7aw20svkupvmitnsf9gkjob7k Margaret Mead 0 11267 3916968 3143882 2026-08-08T07:46:09Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916968 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija osoba | ime = Margaret Mead | slika =Margaret Mead (1901-1978).jpg | veličina_slike = | opis = američki kulturalni antropolog | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1901|12|16}} | mjesto_rođenja = Philadelphia, SAD | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1978|11|15|1901|12|16}} | mjesto_smrti = New York, SAD }} '''Margaret Mead''' (Margaret Mid) ([[16. decembar]], [[1901]] – [[15. novembar]], [[1978]]), [[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[kulturalna antropologija|kulturalni antropolog]]. Meadova je rođena u [[Philadelphia|Philadelphiji]], država [[Pensilvanija]], u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Rasla je u obližnjem gradiću Doylestown, Pennsylvania, u porodici sa ocem, univerzitetskim profesorom, i majkom, društvenom aktivistkinjom. [[1923]]. je diplomirala na [[Barnard koledž]]u, u gradu [[New York]]u, a [[1929]]. je doktorila na [[Columbia univerzitet]]u, također u New Yorku. [[1925]]. je obavila terensko istraživanje u [[Polinezija|Polineziji]]. [[1926]]. je dobila posao u [[Američki muzej za prirodnu istoriju|Američkom muzeju za prirodnu istoriju]], u New Yorku, kao pomoćnik kuratora, da bi i sama postala kurator za etnologiju između 1946-1969. Osim toga, Meadova je od 1954. predavala na Columbia univerzitetu kao gostujući profesor. Slijedeći primjer svoje instruktorice, [[Ruth Benedict]], Meadova se u svojim proučavanjima koncentrirala na probleme podizanja djece, ličnosti i kulture. Njen rad su pratile kontroverze, naročito vezane za njenu prvu knjigu, ''Coming of Age in Samoa'' ("Sazrijevanje na Samoi"), iz 1928. Iako je ova knjiga zasnovana na istraživanju koje je Meadova učinila za vrijeme svojih postdiplomskih studija, njena uloga kao pionira antropologije — tj. naučnice koja je pisala jasno i dovoljno uvjerljivo da bi je čitao i od nje naučio i običan svijet — ostaje čvrsto utemeljena. Margaret Mead se udavala tri puta i imala je dijete u braku sa svojim trećim mužem, antropologom [[Gregory Bateson|Gregoryem Batesonom]]. Meadova je umrla u grady New Yorku, [[15. novembar|15. novembra]], [[1978]]. ==''Sazrijevanje na Samoi''== U predgovoru knjige ''Coming of Age in Samoa'' ("Sazrijevanje na Samoi"), mentor Meadove, [[Franz Boas]], ocijenio je njen značaj slijedećim riječima: :Ljubaznost, skromnost, dobro ponašanje i maniri, vladanje prema određenim etičkim standardima su univerzalni, no ono što čini ljubaznost, skromnost, dobro ponašanje i manire, vladanje prema određenim etičkim standardima nije univerzalno. Veoma je instruktivno znati da se standardi razlikuju na veoma neočekivane načine. Boas zatim nastavlja ukazujući da su u vrijeme objavljivanja knjige Amerikanci već započeli da raspravljaju o problemima s kojima se suočavaju mladi (naročito djevojke) pri svom prolasku kroz period adolescencije "kao neizbježni period prilagođavanja." Boas je imao osjećanje da bi proučavanje problema s kojima se suočavaju mladi u nekoj drugoj kulturi moglo doprinijeti razjašnjenju ovog problema. U skladu s ovim, Meadova u svojoj knjizi opisuje cilj svog istraživanja: "Ja sam pokušala da odgovorim na pitanje koje me je odvelo na Samou: jesu li uznemirenja koja potresaju naše mlade prouzročena prirodom same adolescencije, ili su pak proizvod civilizacije? Da li pod drukčijim uslovima adolescencija daje drukčiju sliku?" Meadova je otkrila da je odgovor potvrdan. Margaret Mead je provela istraživanje na maloj grupi djevojaka na [[Samoa|Samoi]], lancu ostrva u Južnom [[Pacifik]]u. Istraživanje je uglavnom provedeno u selu od 600 stanovnika, smještenom na samoanskom ostrvu Ta‘ū, u kojem se Margaret Mead upoznala, sprijateljila se, živjela sa, kao i istražavala i intervjuisala (putem tumača) šezdeset osam djevojaka u rasponu od 9 do 20 godina starosti. Ona je zaključila da je na Samoi prelaz iz djetinjstva u zrele godine (adolescenciju) glatka promjena, koju ne obilježavaju psihološki ili emocionalni stresovi, anksioznosti, ili konfuzije kao što je to slučaj u Sjedinjenim Državama. ([http://www.livejournal.com/users/aperey/1217.html Perey]) Kao što su Boas i Mead i očekivali, objavljivanje ove knjige, 1928. godine, uznemirilo je mnoge Zapadnjake. Mnogi njeni američki čitaoci su bili šokirani spoznajom da mlade Samoanke odlažu udaju nekoliko godina da bi uživale u [[slobodnom seksu]], mada se konačno udaju, smjeste i uspješno odgajaju sopstvenu djecu. [[1983]], pet godina nakon smrti Meadove, [[Derek Freeman]] je objavio knjigu ''Margaret Mead and Samoa: The Making and Unmaking of an Anthropological Myth'' ("Margaret Mead i Samoa: Stvaranje i rušenje jednog antropološkog mita"), u kojoj je ovaj autor doveo u pitanje sva glavna otkrića Margaret Mead. Freeman zasniva svoju kritiku Meadove na sopstvenom četvorogodišnjem [[terenski rad (antropologija|terenskom radu]] na Samoi, kao i na nedavnim intervjuima sa još uvijek živućim [[kazivač (antropologija)|kazivačicama]] Meadovljeve. Glavni argument je bio na mjestu koje ''taupou'' sistem zauzima u samoanskom društvu. Prema Meadovljevoj, taupou sistem predstavlja institucijalizovano djevičanstvo žena višeg staleža, mada se isključivo odnosi na žene višeg staleža. Prema Freemanu, sve Samoanke se ponašaju u skladu s taupou sistemom, dok kazivčice Meadove poriču da su imale slobodan seks kao mlade djevojke, tvrdeći da su lagale Meadovljevoj. Nakon prvobitno žustre rasprave, većina antropologa je zaključila da apsolutna istina vjerovatno nikad neće biti saznata. No, s druge strane, mnogi su doveli u pitanje Freemanovu kritiku, tako štiteći Meadovu, tvrdeći da su pomenute kazivačice ostarile pa možda zaboravile pojedinosti razgovora i intervjua sa Meadovom, da su se prekrstile na hrišćanstvo pa se sad možda stide ranijeg ponašanja, da se samoanska kultura u međuvremenu promijenila, te da su hrišćanski misionari donijeli na Samou puritanski oblik morala u kojem nema mjesta opuštenom seksu ili slobodnim seksualnim standardima koji su toliko šokirali Amerikance kad se knjiga pojavila. Neki čak osuđuju Freemana da pati od istog etnocentričkog seksualnog puritanizma kao i većina ljudi koje su Boas i Meadova nekad tako zaprepastili. 1983, Američko antropološko udruženje (American Anthropological Association) je donijelo proglas u kojem je Freemanovu knjiga, ''Margaret Mead and Samoa'', ocijenjena kao "loše napsiana, nenaučna, neodgovorna i puna krivotvorina." U godina koje su uslijedile, antropolozi su žustro raspravili ova pitanja, na kraju krajeva dajući općenitu podršku kritici Freemana. == Istraživanje Meadove u drugim društvima == Druga veoma uticajna knjiga Meadove je ''Sex and Temperament in Three Primitive Societies'' ("Seks i temperament u tri primitivna društva"). Ova knjiga je postala kamen temeljac pokreta za oslobođenje žena. U ovoj knjizi, Meadova tvrdi da žene dominiraju u plemenu Tchambuli (ponekad pisano i kao Chambri), na [[Papua Nova Gvineja|Papua Novoj Gvineji]], u zapadnom [[Pacifik]]u, i da to tamo ne predstavlja nikakv poseban problem. Prema savremenim istraživanjima, muškarci dominiraju društvima širom [[Melanezija|Melanezije]] (mada poneki vjeruju da vračare imaju posebnu moć). No drugi pak tvrde da širom Melanezije, a naročito u većem dijelu Nove Gvineje, postoji dosta kulturnih varijacija. Osim toga, muškarci antropolozi često ispuštaju iz vida značaj mreže političkog uticaja koji imaju žene. == Bibliografija == * ''Coming of Age in Samoa'' (1928) {{ISBN|0-688-05033-6}} * ''Growing Up in New Guinea'' (1930) {{ISBN|0-688-17811-1}} * ''The Changing Culture of an Indian Tribe'' (1932) * ''Sex and Temperament in Three Primitive Societies'' (1935) * ''Male and Female'' (1949) {{ISBN|0-688-14676-7}} * ''New Lives for Old: Cultural Transformation in Manus, 1928-1953'' (1956) * ''People and Places'' (1959; knjiga za mlade čitaoce) * ''Continuities in Cultural Evolution'' (1964) * ''Culture and Commitment'' (1970) * ''Blackberry Winter'' (1972; biografski zapis o mladim danima autorice) {{ISBN|0-317-60065-6}} == Uređeni tomovi == * ''Cultural Patterns and Technical Change'', ed. (1953) * ''Primitive Heritage: An Anthropological Anthology'', uredila zajedno sa Nicholasom Calasom (1953) * ''An Anthropologist at Work'', ed. (1959, repr. 1966; tom napisa [[Ruth Benedict]]) == Reference == * Gregory Acciaioli, ed. 1983 "Fact and Context in Etnography: The Samoa Controversy" ''Canberra Anthropology (special issue)'' 6(1): 1-97. * George Appell 1984 "Freeman's Refutation of Mead's Coming of Age in Samoa: The Implications for Anthropological Inquiry" ''Eastern Anthropology'' 37: 183-214. * Ivan Brady 1991 "''The Samoa Reader'': Last Word or Lost Horizon?" ''Current Anthropology'' 32: 263-282. * [[Hiram Caton, Editor]] (1990). "The Samoa Reader: Anthropologists Take Stock". University Press of America. {{ISBN|0-8191-7720-2}}. * Richard Feinberg 1988 "Margaret Mead and Samoa: ''Coming of Age'' in Fact and Fiction" ''American Anthropologist'' 90: 656-663 * [[Derek Freeman]] (1983). ''Margaret Mead and Samoa. Cambridge, London: Harvard University Press. {{ISBN|0-674-54830-2}}. * [[Derek Freeman]] (1999). ''The Fateful Hoaxing of Margaret Mead: A Historical Analysis of Her Samoan Research''. Boulder, Colorado: Westview Press. {{ISBN|0-8133-3693-7}}. * Lowell D. Holmes ''Quest for the Real Samoa: the Mead/Freeman Controversy and Beyond''. South Hadley: Bergin and Garvey * Eleanor Leacock 1988 "Anthropologists in Search of a Culture: Margaret Mead, Derek Freeman and All the Rest of Us" in ''Central Issues in Anthropology'' 8(1): 3-20. * Robert Levy 1984 "Mead, Freeman, and Samoa: The Problem of Seeing Things as They Are" ''Ethos'' 12: 85-92 * Jeannette Mageo 1988 ''Mālosi'': A Psychological Exploration of Mead's and Freeman's Work and of Samoan Aggression" ''Pacific Studies'' 11(2): 25-65 * Mac Marshall 1993 "The Wizard from Oz Meets the Wicked Witch of the East: Freeman, Mead, and Ethnographic Authority" in ''American Ethnologist''20(3): 604-617. * Bonnie Nardi 1984 "The Height of Her Powers: Margaret Mead's Samoa" ''Feminist Studies'' 10: 323-337. * Allan Patience and Josephy Smith 1986 "Derek Freemanin Samoa: The Making and Unmaking of a Biobehavioral Myth" ''American Anthropologist'' 88: 157-162. * David B. Paxman 1988 "Freeman, Mead, and the Eighteenth-Century Controversy over Polynesian Society" ''Pacific Studies'' 1(3): 1-19 * Nancy Scheper-Hughes 1984 "The Margaret Mead Controversy: Culture, Biology, and Anthropological Inquiry" in ''Human Organization 43(1): 85-93. * Paul Shankman 1996 "The History of Samoan Sexual Conduct and the Mead-Freeman Controversy" in ''American Anthropologist''98(3): 555-567. * Brad Shore 1982 ''Sala'ilua: A Samoan Mystery'' New York: Columbia University Press. * R.E. Young and S. Juan 1985 "Freeman's Margaret Mead Myth: The Ideological Virginity of Anthropologists'' Australian and New Zealand Journal of Sociology'' 21: 64-81. == Također pogledajte == * [[Vizuelna antropologija]] * [[Tim Asch]] * [[Zora Neale Hurston]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070621113405/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/audiofiles.html#mead Creative Intelligence: Female ("The Silent Revolution: Creative Man In Contemporary Society"] Talk at UC Berkeley, 1962 (online audio file) * [http://www.interculturalstudies.org The Institute for Intercultural Studies] - ethnographic institute founded by Mead, with resources relating to Mead's work ** [http://www.interculturalstudies.org/Mead/biography.html Margaret Mead biography at IIS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121226044531/http://www.interculturalstudies.org/Mead/biography.html |date=26. 12. 2012 }} * [http://www.loc.gov/exhibits/mead/ Library of Congress, Margaret Mead: Human Nature and the Power of Culture] {{DEFAULTSORT:Mead, Margaret}} [[Kategorija:Američki antropolozi]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Biografije, Philadelphia]] [[Kategorija:Rođeni 1901.]] [[Kategorija:Umrli 1978.]] 944xxiqi3blhp71ya2c3oo23o27qhso Agatha Christie 0 12585 3916879 3901534 2026-08-07T17:59:34Z Mertbiol 184475 /* Biografija */ Fotografija ažurirana 3916879 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Agatha Christie | slika = Agatha Christie in Nederland (detectiveschrijfster), bij aankomst op Schiphol me, Bestanddeelnr 916-8898 cropped.jpg | alt_slike = Agatha Christie u Nizozemskoj | opis = [[Velika Britanija|Britanska]] književnica | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1890|09|15}} | mjesto_rođenja = [[Torquay]], [[Devon]], [[Engleska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1976|01|12|1890|09|15}} | mjesto_smrti = [[Winterbrook]], [[Oxfordshire]], Engleska | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = Književnica | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajni_radovi = }} '''Agatha Mary Clarissa Christie'''<ref>{{Cite news|title=Agatha Christie {{!}} Biography, Books, Movies, Poirot, Marple, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Agatha-Christie|newspaper=Encyclopedia Britannica|access-date=25. 1. 2026|language=en}}</ref> (15. septembar 1890 – 12. januar 1976) bila je [[Velika Britanija|britanska]] književnica kriminalističkih romana i pisac kratkih priča. Pisala je i ljubavne romane pod pseudonimom '''Mary Westmacott''' ali je najpoznatija po zbirci od 66 detektivska romana kao i zbirci od 14 kratkih priča koje je objavila pod svojim imenom. Glavna tema najvećeg broja njenih detektivskih romana je ustvari istraga naizgled nemogućih slučajeva koju koju pokušavaju rasvijetliti njeni likovi kao što su: [[Hercule Poirot]], [[Gospođica Marple]] Tommy i Tuppence i dr. Autor je i najduže neprekidno igrane drame na svijetu, ''Mišolovke''.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-mousetrap.co.uk/online/default.asp |title=the-mousetrap Arhivirana kopija |access-date=10. 4. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626071333/https://www.the-mousetrap.co.uk/Online/default.asp |archive-date=26. 6. 2012 |url-status=dead }}</ref> Rođena u bogatoj porodici gornje srednje klase u Torquayu, u engleskoj grofoviji Devon, Agatha je služila u bolnici tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], prije nego što se udala i zasnovala porodicu u [[London]]u. Bila je neuspješna na početku svoje književne karijere ali je izdavačka kuća The Bodley Head 1920. objavila njen roman ''[[Misteriozna afera u Stylesu]]'' ({{Jez-en|The Mysterious Affair at Styles}}) sa Herculeom Poirotom. Time je pokrenuta njena blistava književna karijera. Guinnessova knjiga rekorda navodi agathu Christie kao najprodavanijeg pisca svih vremena. Njeni romani su prodati u otprilike 4 milijarde primjeraka.<ref>http://variety.com/2000/voices/columns/agatha-christie-gets-a-clue-for-filmmakers-1117776459/</ref> Prema Index Translationumu, Christie je najčešće prevođeni autor – nakon što su njena djela prevedena na najmanje 103 različita jezika. Roman ''[[Deset malih crnaca]]'' (''Ten Little Niggers'' ili ''And Then There Were None'') njen je najprodavaniji roman, prodan u oko 100 miliona kopija.<ref>{{Cite web |url=http://entertainment.howstuffworks.com/21-best-selling-books-of-all-time.htm |title=Arhivirana kopija |access-date=25. 5. 2012 |archive-date=7. 4. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407002704/http://entertainment.howstuffworks.com/21-best-selling-books-of-all-time.htm |url-status=dead }}</ref> Njen roman ''[[Ubistvo Rogera Ackroyda]]'' je 2013. proglašen najboljim kriminalističkim romanom ikada napisanim od strane 600 pisaca Udruženja pisaca kriminalističkih romana.<ref>http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/agatha-christies-the-murder-of-roger-ackroyd-voted-best-crime-novel-ever-8923395.html</ref> == Biografija == [[Datoteka:Agatha Christie as a child No 1.jpg|thumb|right|150px|Agatha Christie kao djevojka (nepoznat datum)]] Rođena je 15. septembra 1890. kao '''Mary Clarissa Miller''' u [[Torquay]]u u [[Engleska|engleskoj]] grofoviji [[Devon]].{{Sfn | Morgan | 1984 | str = 1}} Svoje djetinjstvo je opisala kao "vrlo sretno",{{Sfn | Mallowan | 1990 | str = 3}} te je od najranije mladosti bila okružena nizom jakih i nezavisnih žena. Djetinstvo je provodila naizmjenično između porodične kuće u Devonshireu, bakine kuće u Ealingu, u zapadnom Londonu ili dijelova južne [[Evropa|Evrope]] gdje je njena porodica provodila praznike tokom zime.{{Sfn | Morgan | 1984 | str = 15, 24}} Prvi se put udala, nesretno, godine [[1914]]. za narednika Archibalda Christieja, pilota Kraljevskog zračnog korpusa. Imali su jednu kćer, [[Rosalind Hicks|Rosalind]], a razveli su se [[1928]]. Za vrijeme [[Prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata]] radila je u bolnici, a zatim u ljekarni. To je utjecalo i na njena djela: mnoga umorstva izvršena su otrovom. U decembru [[1926]]. nestala je na 11 dana, što je prouzročilo uzbunu u ondašnjim medijima. Njen automobil pronađen je u krednoj jami. Konačno je nađena u hotelu u mjestu [[Harrogate]], gdje je izjavila da je nestala zbog [[amnezija|amneziije]] uzrokovane [[živčani slom|živčanim slomom]] radi majčine smrti i suprugovog priznanja bračne nevjere. Mišljenja su i do danas podijeljena o tome je li se radilo o reklamnom triku. Ovaj je incident prikazan u filmu ''[[Agatha]]'' iz [[1979]]. u kojem je Agathu Christie tumačila [[Vanessa Redgrave]]. Godine [[1930]]. Christie se ponovno udala (unatoč razvodu) za [[katoličanstvo|katolika]] Sir [[Max Mallowan|Maxa Mallowana]], britanskog [[arheolog]]a 14 godina mlađeg od nje. Putovanja s njim poslužila su joj kao inspiracija za knjige s radnjom na [[Bliski Istok|Bliskom Istoku]]. Druga djela (kao ''Ten Little Indians'') smjestila je u okolinu [[Tourquay|Torquaya]], [[Devonshire]] gdje je rođena. Godine [[1970]]. odlikovana je redom Britanskog Imperija i mogla je nositi titulu ''Dame'' (ženski ekvivalent ''Sira''). Agatha Christie preminula je [[12. januar]]a [[1976]]. u 85. godini života. Njeno jedno dijete, [[Rosalind Hicks]] preminula je [[28. oktobar|28. oktobra]] [[2004]]. također u 85. godini života. Unuk Matthew Pickard sada ima autorsko pravo na njena djela. [[Datoteka:Agatha Christie's grave, churchyard of St Mary's Church, Cholsey, Oxfordshire - August 2026 - 02.jpg|mini|200px|Nadgrobni spomenik Agathi Christie]] Dva njena romana napisana u usponu karijere objavljena su tek nakon smrti: posljednji slučajevi [[Miss Marple]] i [[Hercule Poirot|Herculea Poirota]]. U Poirotovom posljednjem slučaju u djelu „Zavjesa“ (''Curtain'') slavni detektiv umire; Christie je u svom dnevniku objasnila da ga je uvijek smatrala nepodnošljivim. Za razliku od toga, voljela je [[Miss Marple]], koju je stvorila prema liku svoje bake, pa je u zadnjem slučaju ''Sleeping Murder'' nije ubila nego poslala u penziju na selo. == Uspjeh njenih djela == Agatha Christie je najpoznatiji autor kriminalističkih romana u svijetu i najprodavaniji autor uz [[William Shakespeare|Shakespearea]]. Njene knjige prodane su u više od milijardu primjeraka na [[engleski jezik|engleskom jeziku]], i više od milijardu primjeraka na 45 drugih svjetskih jezika (do 2003). Primjer njenog uspjeha je prvo mjesto na ljestvici najprodavanijih autora svih vremena u [[Francuska|Francuskoj]] s preko 40 miliona primjeraka na [[francuski jezik|francuskom]] (do 2003), gdje joj je najbliži konkurent s oko 22 miliona primjerka [[Émile Zola]]. Njena predstava [[Mišolovka (drama)|Mišolovka]] (''The Mousetrap'') drži rekord najdužeg prikazivanja u [[London]]u. Prvi je put prikazana u Ambassadors Theatreu [[25. novembar|25. novembra]] [[1952]]., a prikazuje se i u [[2005]]. Ukupno je odigrano više od 20.000 predstava. Agatha Christie napisala je preko osamdeset [[roman]]a i [[drama]], uglavnom [[detektiv]]skih. U mnogima od njih pojavljuju se njeni najpoznatiji likovi, [[Hercule Poirot]] i [[Miss Marple]]. Iako se voljela poigravati s konvencijama žanra – jedno od njenih ranijih djela, ''Ubistvo Rogera Ackroyda'', sadržava potpuni obrat na kraju – uvijek je u knjige postavljala tragove prema kojima su čitaoci mogli i sami otkriti počinioca. Većina njenih knjiga i kratkih priča adaptirana je u [[film]]ove, neke i više puta (''Ubistvo na Orient Expressu'', ''Smrt na Nilu'', ''U 4.50 s Paddingtona''). Britanska televizija [[British Broadcasting Corporation|BBC]] napravila je radijske i televizijske verzije mnogih priča o [[Hercule Poirot|Poirotu]] i [[Miss Marple]], a [[Granada Television]] je producirala detektivski serijal u kojem [[Hercule Poirot|Poirota]] glumi [[David Suchet]], možda najpoznatiji savremenoj publici. [[Japan]]ska televizija NHK (Nippon Housou Kyoukai) koristila je Poirota i Miss Marple u [[anime]] seriji ''Agatha Christie's Great Detectives Poirot and Marple'' kao crtane likove. U seriji se pojavljuju i novi likovi: Mabel, kći Raymonda Westa, nećaka gospođice Marple i pisca krimića, te Mabelina patka Oliver. === Hercule Poirot === Svoju prvu knjigu, ''Misteriozna afera u Stylesu'', Agatha Christie je objavila 1920. godine. Priča se fokusira na ubistvo bogate nasljednice i upoznaje čitatelje s jednim od najpoznatijih likova Christie: belgijskim detektivom Herculeom Poirotom. Poirot se vratio u romanima ''Ubistvo na Linksu'' (1923.) i ''Ubistvo Rogera Ackroyda'' (1926.), hitu koji je kasnije označen kao žanrovski klasik i jedan od autoričinih omiljenih romana koji je ikada napisala. Poirot se najviše puta pojavljivao u djelima sa naslovima kao što su Ackroyd, ''Misterija plavog voza'' (1928) i ''Smrt u oblacima'' (1935). Filmske adaptacije romana o Poarou uključuje nekoliko filmova poput ''Ubistvo na Orient Ekspresu'' (2017) i ''Smrt na Nilu'' (2022). Također je snimljena i serijal TV misterije na osnovu detektivskih romana pod nazivom ''Agatha Christie's Poirot'' (1989-2013)'','' gdje glavnu ulogu tumači britanski glumac [[David Suchet]]. Sa druge strane, gospođica Marple se pojavila u knjigama poput ''Pokretnog prsta'' (1942) i ''Džep pun raži'' (1953), a na ekraniziranim verzijama su je glumile glumice poput [[Angela Lansbury|Angele Lansbury]], [[Helen Hayes]] i [[Geraldine McEwan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.biography.com/authors-writers/agatha-christie|title=Known For Her Legendary Mysteries, Agatha Christie Once Disappeared for 11 Days|date=22. 4. 2024|website=Biography|language=en-US|access-date=11. 3. 2026}}</ref> == Bibliografija i ostala djela == === Djela === {{div col}} * [[1920]] ''[[Misteriozna afera u Stylesu]]'' * [[1922]] ''[[Tajanstveni suparnik]]'' * [[1923]] ''[[Ubistvo na igralištu za golf]]'' * [[1924]] ''[[Čovjek u smeđem odijelu]]'' * [[1924]] ''[[Poirot istražuje]]'' * [[1925]] ''[[Tajna zamka Chimneys]]'' * [[1926]] ''[[Ubistvo Rogera Ackroyda]]'' * [[1927]] ''[[Velika četvorka]]'' * [[1928]] ''[[Tajna plavog voza]]'' * [[1929]] ''[[Zajedno protiv zločina]]'' * [[1929]] ''[[Tajna sedam satova]]'' * [[1930]] ''[[Ubistvo u vikarijatu]]'' * [[1930]] ''[[Tajanstveni gospodin Quin]]'' * [[1931]] ''[[Sittafordska misterija]]'' * [[1932]] ''[[Posljednja kuća]]'' * [[1933]] ''[[Gonič smrti]]'' * [[1933]] ''[[Smrt lorda Edgwarea]]'' * [[1933]] ''[[Trinaest problema]]'' * [[1934]] ''[[Ubistvo u Orijent Expressu]]'' * [[1934]] ''[[Parker Pyne istražuje]]'' * [[1934]] ''[[Listerdaleova tajna]]'' * [[1935]] ''[[Tragedija u tri čina]]'' * [[1935]] ''[[Smrt u oblacima]]'' * [[1935]] ''[[Zašto nisu pitali Evansa ?]]'' * [[1936]] ''[[Umorstvo u Mesopotamiji]]'' * [[1936]] ''[[Ubistva po abecedi]]'' * [[1936]] ''[[Karte na sto]]'' * [[1937]] ''[[Smrt na Nilu]]'' * [[1937]] ''[[Nijemi svjedok]]'' * [[1937]] ''[[Ubistvo u staji]]'' * [[1938]] ''[[Sastanak sa smrću]]'' * [[1939]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1939]] ''[[Ubiti je lako]]'' * [[1939]] ''[[Božić Herculea Poirota]]'' * [[1939]] ''[[Regata misterija|Regata misterija i druge priče]]'' * [[1940]] ''[[Tužni čempres]]'' * [[1941]] ''[[Zlo pod suncem]]'' * [[1941]] ''[[Patriotsko ubistvo]]'' * [[1941]] ''[[N ili M?]]'' * [[1941]] ''[[Leš u biblioteci]]'' * [[1942]] ''[[Pet praščića]]'' * [[1942]] ''[[Otrovno pismo]]'' * [[1943]] ''[[Prst koji se miče]]'' * [[1944]] ''[[Prema ništici]]'' * [[1944]] ''[[Iskričavi cijanid]]'' * [[1945]] ''[[Smrt kao kraj]]'' * [[1946]] ''[[Šupljina]]'' * [[1947]] ''[[Herkulovi podvizi]]'' * [[1948]] ''[[Ko plimu uhvati]]'' * [[1948]] ''[[Svjedok optužbe|Svjedok optužbe i druge priče]]'' * [[1949]] ''[[Zla kuća]]'' * [[1950]] ''[[Najavljeno ubistvo]]'' * [[1950]] ''[[Tri slijepa miša|Tri slijepa miša i druge priče]]'' * [[1951]] ''[[Došli su u Bagdad]]'' * [[1951]] ''[[Nesretni čovjek|Nesretni čovjek i druge priče]]'' * [[1952]] ''[[Gospođa McGinty je mrtva]]'' * [[1952]] ''[[Trik je u zrcalima]]'' * [[1953]] ''[[Džep pun žita]]'' * [[1953]] ''[[Poslije sprovoda]]'' * [[1955]] ''[[Bija Baja Buf]]'' * [[1955]] ''[[Sudbina nepoznata]]'' * [[1956]] ''[[Glupost mrtvog čovjeka]]'' * [[1957]] ''[[U 4.50 s Paddingtona]]'' * [[1957]] ''[[Nesreća nevinih]]'' * [[1959]] ''[[Mačka među golubovima]]'' * [[1960]] ''[[Pustolovina božićnog pudinga]]'' * [[1961]] ''[[Kod bijelog konja]]'' * [[1961]] ''[[Dupli grijeh|Dupli grijeh i druge priče]]'' * [[1962]] ''[[Razbijeno ogledalo]]'' * [[1963]] ''[[Tajanstveni satovi]]'' * [[1964]] ''[[Karipska misterija]]'' * [[1965]] ''[[Hotel Bertram]]'' * [[1966]] ''[[Treća djevojka]]'' * [[1967]] ''[[Vječita noć]]'' * [[1968]] ''[[Zla sudba]]'' * [[1969]] ''[[Dogodilo se na dan Svih svetih]]'' * [[1970]] ''[[Putnik za Frankfurt]]'' * [[1971]] ''[[Šifra Nemesis]]'' * [[1971]] ''[[Zlatna lopta|Zlatna lopta i druge priče]]'' * [[1972]] ''[[Slonovi pamte]]'' * [[1973]] ''[[Akhnaton (drama)|Akhnaton - drama u tri čina]]'' * [[1973]] ''[[Ništa nije tako tajno]]'' * [[1974]] ''[[Poirotovi raniji slučajevi]]'' * [[1975]] ''[[Zavjesa (roman)|Zavjesa]]'' * [[1976]] ''[[Usnulo ubistvo]]'' * [[1979]] ''[[Posljednji slučajevi Miss Marple i dvije druge priče]]'' * [[1992]] ''[[Problem u Pollenskom zalivu]]'' * [[1997]] ''[[Dok svjetlo gori|Dok svjetlo gori i druge priče]]'' {{div col end}} '''Ko-autorska djela''': * [[1931]] ''[[Plutajući admiral]]'' '''Charles Osborne ju je koristio u djelima kao''': * [[1998]] ''[[Crna kahva (drama)|Crna kahva]]'' * [[2001]] ''[[Neočekivani gost]]'' * [[2003]] ''[[Paukova mreža (drama)|Paukova mreža]]'' '''Pisala kao Mary Westmacott''': * [[1930]] ''[[Divov hljeb]]'' * [[1934]] ''[[Nedovršeni portret]]'' * [[1944]] ''[[Odsutan u proljeće]]'' * [[1948]] ''[[Ruža i tisovina]]'' * [[1952]] ''[[Kćerkina kćerka]]'' * [[1956]] ''[[Teret (roman)|Teret]]'' '''Scenske izvedbe''': * [[1928]] ''[[Alibi (drama)|Alibi]]'' * [[1930]] ''[[Crna kahva (drama)|Crna kahva]]'' * [[1936]] ''[[Kuća Philomel|Strančeva ljubav]]'' * [[1937]] ili [[1939]] ''[[Kćerkina kćerka]]'' * [[1940]] ''[[Posljednja kuća]]'' * [[1943]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1945]] ''[[Sastanak sa smrću]]'' * [[1946]] ''[[Smrt na Nilu]]'' * [[1949]] ''[[Ubistvo u vikarijatu]]'' * [[1951]] ''[[Šupljina]]'' * [[1952]] ''[[Mišolovka (drama)|Mišolovka]]'' * [[1953]] ''[[Svjedok optužbe (drama)|Svjedok optužbe]]'' * [[1954]] ''[[Paukova mreža (drama)|Paukova mreža]]'' * [[1956]] ''[[Prema ništici]]'' * [[1958]] ''[[Presuda (drama)|Presuda]]'' * [[1958]] ''[[Neočekivani gost]]'' * [[1960]] ''[[Pet praščića|Vrati se natrag zbog ubistva]]'' * [[1962]] ''[[Pravilo trojice]]'' * [[1972]] ''[[Gudački trio (drama)|Gudački trio]]'' * [[1973]] ''[[Akhnaton|Akhnaton - drama u tri čina]]'' * [[1977]] ''[[Najavljeno ubistvo|Ubistvo je najavljeno]]'' * [[1981]] ''[[Karte na sto]]'' * [[1992]] ''[[Problem u Pollenskom zalivu]]'' * [[1993]] ''[[Ubiti je lako]]'' * [[2005]] ''[[Deset malih crnaca]]'' '''Radio Izvedbe''': * [[1937]] ''[[Žuta boja iris]]'' * [[1947]] ''[[Tri slijepa miša]]'' * [[1948]] ''[[Maslac u gospodskoj posudi]]'' * [[1960]] ''[[Osobni poziv]]'' '''Televizijske izvedbe''' : * [[1937]] ''[[Osinjak (priča)|Osinjak]]'' === Adapcije filmova sa likovima Agathe Christie === Već 77 godina snimaju se filmovi sa likovima Agathe Christie, i ovo je njihov spisak: * [[1928]] ''[[Zajedno protiv zločina]]'' (prijevod s njemačkog ''Die Abenteuer G. m. b. H'') * [[1928]] ''[[Tajanstveni gospodin Quin|Smrt gospodina Quinna]]'' * [[1931]] ''[[Alibi (drama)|Alibi]]'' * [[1931]] ''[[Crna kahva (drama)|Crna kahva]]'' * [[1934]] ''[[Smrt lorda Edgwarea]]'' * [[1937]] ''[[Kuća Philomel|Strančeva ljubav]]'' * [[1945]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1947]] ''[[Kuća Philomel|Strančeva ljubav]]'' * [[1957]] ''[[Svjedok optužbe]]'' * [[1960]] ''[[Paukova mreža (drama)|Paukova mreža]]'' * [[1962]] ''[[Ubistvo, reče]]'' * [[1963]] ''[[Ubistvo kod galopa]]'' * [[1964]] ''[[Najnepoštenije ubistvo]]'' * [[1964]] ''[[Ubistvo Ahoy!]]'' * [[1966]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1966]] ''[[Ubistva po abecedi]]'' * [[1972]] ''[[Vječita noć]]'' * [[1974]] ''[[Ubistvo u Orijent Expressu]]'' * [[1975]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1978]] ''[[Smrt na Nilu]]'' * [[1980]] ''[[Razbijeno ogledalo]]'' * [[1982]] ''[[Zlo pod suncem]]'' * [[1984]] ''[[Nesreća nevinih]]'' * [[1988]] ''[[Sastanak sa smrću]]'' * [[1989]] ''[[Deset malih crnaca]]'' === Filmovi sa likovima Agathe Christie === {{div col}} * [[1938]] ''[[Kuća Philomel|Strančeva ljubav]]'' * [[1947]] ''[[Kuća Philomel (1947)|Strančeva ljubav]]'' * [[1949]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1959]] ''[[Deset malih crnaca]]'' * [[1970]] ''[[Ubistvo u vikarijatu]]'' * [[1980]] ''[[Zašto nisu pitali Evansa ?]]'' * [[1982]] ''[[Paukova mreža (drama)|Paukova mreža]]'' * [[1982]] ''[[Tajna sedam satova]]'' * [[1982]] ''[[The Agatha Christie Hour]]'' * [[1982]] ''[[Ubiti je lako]]'' * [[1982]] ''[[Svjedok optužbe]]'' * [[1983]] ''[[Zajedno protiv zločina]]'' * [[1983]] ''[[Karipska misterija]]'' * [[1983]] ''[[Iskričavi cijanid]]'' * [[1984]] ''[[Leš u biblioteci]]'' * [[1985]] ''[[Trik je u zrcalima|Ubistvo sa zrcalima]]'' * [[1985]] ''[[Prst koji se miče]]'' * [[1985]] ''[[Najavljeno ubistvo]]'' * [[1985]] ''[[Džep pun žita]]'' * [[1985]] ''[[Smrt lorda Edgwarea|13 za stolom]]'' * [[1986]] ''[[Glupost mrtvog čovjeka]] * [[1986]] ''[[Tragedija u tri čina]]'' * [[1986]] ''[[Ubistvo u vikarijatu]]'' * [[1987]] ''[[Usnulo ubistvo]]'' * [[1987]] ''[[Hotel Bertram]]'' * [[1987]] ''[[Šifra Nemesis]]'' * [[1987]] ''[[U 4.50 s Paddingtona]]'' * [[1989]] ''[[Čovjek u smeđem odijelu]]'' * [[1989]] ''[[Agatha Christie's Poirot]] * [[1989]] ''[[Karipska misterija]]'' * [[1990]] ''[[Posljednja kuća]]'' * [[1990]] ''[[Misteriozna afera u Stylesu]]'' * [[1991]] ''[[Trik je u zrcalima]]'' * [[1992]] ''[[Razbijeno ogledalo]]'' * [[1994]] ''[[Božić Herculea Poirota]]'' * [[1995]] ''[[Ubistvo na igralištu za golf]]'' * [[1995]] ''[[Bija Baja Buf]]'' * [[1996]] ''[[Nijemi svjedok]]'' * [[1997]] ''[[Kod bijelog konja]]'' * [[2000]] ''[[Ubistvo Rogera Ackroyda]]'' * [[2000]] ''[[Smrt lorda Edgwarea]]'' * [[2001]] ''[[Zlo pod suncem]]'' * [[2001]] ''[[Ubistvo u Orijent Expressu]]'' * [[2001]] ''[[Ubistvo u Mesopotamiji]]'' * [[2003]] ''[[Iskričavi cijanid]]'' * [[2004]] ''[[Pet praščića]]'' * [[2004]] ''[[Smrt na Nilu]]'' * [[2004]] ''[[Tužni čempres]]'' * [[2004]] ''[[Šupljina]]'' * [[2004]] ''[[Miss Marple|Marple]]'' * [[2005]] ''[[Tajna plavog vlaka]]'' * [[2005]] ''[[Karte na sto]]'' * [[2005]] ''[[Ko plimu uhvati]]'' * [[2006]] ''[[Poslije sprovoda]]'' {{div col end}} === Videoigre sa likovima Agathe Christie === * [[2005]] ''[[Deset malih crnaca]]'' ==Reference== {{refspisak}} == Literatura == * {{Citation | last = Morgan | first = Janet P | year = 1984 | title = Agatha Christie: a biography | place = London | publisher = Collins}} == Vanjski linkovi == {{commonscat|Agatha Christie}} * http://www.agathachristie.com/ {{Agatha Christie}}{{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Christie, Agatha}} [[Kategorija:Rođeni 1890.]] [[Kategorija:Umrli 1976.]] [[Kategorija:Britanski pisci]] [[Kategorija:Biografije, Torquay]] [[Kategorija:Agatha Christie]] [[Kategorija:Dobitnici Nagrade "Edgar"]] 7dhr53i54ozpahmowai9ddqax011tf3 Izbori u Bosni i Hercegovini 0 13353 3916889 3850168 2026-08-07T20:18:42Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916889 wikitext text/x-wiki {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Izbori u Bosni i Hercegovini''' su [[Demokratija|demokratski]] i slobodni [[izbori]] koji se održavaju svake druge parne godine. Smatraju se i prvim slobodnim [[Višestranački sistem|višestranačkim izborima]]. Ciklusi održavanja lokalnih i općih izbora su sa razmakom od dvije godine i održavaju se u prvoj nedjelji u mjesecu oktobru, osim ako se ovaj datum ne podudara s obilježavanjem vjerskog praznika jednog od konstitutivnih naroda.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/documents/ZAKONI/Tehnicki_precisceni_tekst/Tehnicki_precisceni_tekst_IZ_BiH_05_2024-bos.pdf?v=1|title=Izborni Zakon Bosne i Hercegovine (Tehnički prečišćeni tekst)|date=5. 8. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref> Bosna i Hercegovina ima [[višestranački sistem]], s brojnim [[Spisak političkih stranaka u Bosni i Hercegovini|političkim strankama]] u kojima niti jedna stranka nema šanse dobiti vlast sama, a stranke moraju međusobno surađivati na formiranju koalicijskih vlada. Svaki [[konstitutivni narod]] ima svoju dominantnu političku stranku. == Izborni zakon == Izborni zakon Bosne i Hercegovine uređuje izbor članova zakonodavnih i izvršnih organa vlasti na svim nivoima, uključujući opće i lokalne izbore. Zakon definiše načela, pravila i postupke za provođenje izbora, kao i prava i obaveze učesnika u izbornom procesu. [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] (CIKBiH) odgovorna je za organizaciju i nadzor nad svim izbornim procesima u zemlji. CIKBiH donosi podzakonske akte, upravlja biračkim spiskovima, organizira edukaciju izborne administracije i rješava prigovore i žalbe tokom izbora. Zakon predviđa i mogućnost ponavljanja izbora u slučaju nepravilnosti, odgodu izbora zbog vanrednih okolnosti, te održavanje prijevremenih izbora ako je neki organ raspušten ili mu je mandat prestao u skladu s ustavom i zakonom.<ref name=":3" /> Jedini slučaj gdje su odgođeni izbori bilo je za [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalne izbore 2020]], kada je CIKBiH odgodio izbore sa 4. oktobra na 15. novembar,<ref>{{Cite web|url=http://www.izbori.ba/Documents/Lokalni_izbori_2020/Ostalo/Odluka_o_odgadjanju_izbora_2020-bos.pdf|title=Odluka o odgađanju izbora|last=|first=|date=|website=Centralna izborna komisija|publisher=|access-date=}}</ref> zbog [[Pandemija COVID-a 19 u Bosni i Hercegovini|pandemije]] bolesti [[COVID-19]] i nedostatka sredstava.<ref name="slobodnaevropa.org">{{Cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/ističe-rok-novca-za-lokalne-izbore-u-bih-nema/30627560.html|title=Novac nije osiguran, CIK odlučuje o odgađanju lokalnih izbora u BiH|website=Radio Slobodna Evropa|language=sh|access-date=14. 11. 2020}}</ref> Pravo glasa na izborima u Bosni i Hercegovini ima svaki [[Državljanstvo Bosne i Hercegovine|državljanin BiH]] koji je navršio 18 godina do dana izbora, pod uslovom da nije lišen poslovne sposobnosti i da mu nije oduzeto pravo glasa pravosnažnom sudskom odlukom. Osobe sa statusom izbjeglica i raseljenih lica također imaju pravo glasa, ali pod posebnim uslovima koji se odnose na općinu u kojoj su imali prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva.<ref name=":3" /> Političke stranke, koalicije, nezavisni kandidati i liste nezavisnih kandidata moraju preći minimalni izborni prag, koji iznosi 3% od ukupnog broja važećih glasova u izbornoj jedinici, za ulazak u zakonodavna tijela.<ref name=":3" /> Glasanje se obavlja tajno, a glasački listići se ubacuju u zapečaćene kutije. Glasovi se broje na biračkim mjestima pod nadzorom biračkih odbora, a rezultati se zatim dostavljaju općinskim izbornim komisijama i [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralnoj izbornoj komisiji Bosne i Hercegovine]]. Raseljena lica, izbjeglice i drugi posebni slučajevi imaju pravo glasati u općinama u kojima su imali prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva ili u općini u kojoj trenutno žive. Ova prava su privremenog karaktera i mogu biti ukinuta od strane [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Ureda visokog predstavnika]] ili [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]].<ref name=":3" /> === Opći izbori === Opći izbori u Bosni i Hercegovini održavaju se, od 2002, svake četiri godine. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], zastupnici [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]], [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] i [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te članovi [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupština kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]].<ref name=":3" /> Mandat članova [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]] i poslanika i delegata u [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarnoj skupštini BiH]], [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamentu Federacije BiH]], [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] i [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona FBiH]] traje 4 godine. Međutim, prema Odluci [[Privremena izborna komisija Bosne i Hercegovine|Privremene izborne komisije]] (PIK; kasnije [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]], CIK) poslijeratni izbori (period 1996 - 2001) održani su za mandatni period na 2 godine. Tek od 2002. izbori su održani za mandatni period na 4 godine kako je to ustavima i predviđeno. Odlukom PIK-a nije bilo zahvaćeno Predsjedništvo BiH, kojem od 1998. mandat traje 4 godine.<ref name=":3" /><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_bos.pdf|title=Ustav Bosne i Hercegovine|website=Ustav Bosne i Hercegovine|publisher=Ustavni sud BiH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193315/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_bos.pdf|archive-date=3. 3. 2016|url-status=dead|access-date=1. 3. 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://parlamentfbih.gov.ba/monografija_27.10.2016.pdf|title=Monografija Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|date=27. 10. 2016|website=parlamentfbih.gov.ba|publisher=[[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine]]|page=15|publication-place=[[Sarajevo]]|access-date=9. 3. 2024}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.parlament.ba/data/dokumenti/pdf/Monografijabs.pdf|title=Monografija Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|year=2010|website=parlament.ba|publisher=[[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine]]|publication-place=[[Sarajevo]]|access-date=9. 3. 2024|archive-date=8. 3. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308234012/https://www.parlament.ba/data/dokumenti/pdf/Monografijabs.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Izbori za Predsjedništvo ==== {{Glavni|Predsjedništvo Bosne i Hercegovine}} [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] je kolektivni šef države. Članovi se biraju iz dvije izborne jedinice koje se odnose na tri glavne etničke grupe, odnosno [[Konstitutivni narod|konstitutivna naroda]] ([[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] - [[Bošnjaci]] i [[Hrvati]], [[Republika Srpska]] - [[Srbi]]), na četverogodišnji mandat. Izbori se provode po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova iz etničke grupe postaje član Predsjedništva iz te etničke grupe. Svaki građanin s pravom glasa u Federaciji BiH može glasati za jednog Bošnjaka ili jednog Hrvata, dok građani Republike Srpske glasaju za srpskog kandidata. Redoslijed rotiranja ide po broju najviše osvojenih glasova.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" !Država !Institucija !Broj članova ! colspan="2" |Izbor |- | rowspan="3" |{{ZID|Bosna i Hercegovina}} | rowspan="3" |[[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]] | style="text-align:center;" rowspan="3" |3 | style="text-align:center;"|1 Bošnjak | rowspan="2" |{{ZID|Federacija Bosne i Hercegovine|ime=Federacija BiH}} |- | style="text-align:center;"|1 Hrvat |- | style="text-align:center;"|1 Srbin |{{ZID|Republika Srpska}} |} ==== Izbori za Parlamentarnu skupštinu ==== {{Glavni|Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine}} [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] sastoji se iz dva doma: [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog]] i [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Doma naroda]]. [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupnički dom]] ima 42 poslanika: 28 iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] i 14 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Zastupnici se u taj dom biraju putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog izbornog sistema]], gdje birači glasaju za političke stranke ili nezavisne kandidate. Raspodjela mandata unutar liste vrši se putem [[D'Hondtov sistem|D'Hondtove metode]].<ref name=":3" /> [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Dom naroda]] se sastoji od 15 delegata, od kojih svaki konstitutivni narod ima po pet predstavnika. Dvije trećine delegata, 5 bošnjačkih i 5 hrvatskih, bira se s područja [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]], a preostala trećina, 5 srpskih delegata, bira se s područja [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Bošnjačke i hrvatske delegate u Domu naroda BiH biraju delegati navedenih naroda u [[Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Domu naroda Parlamenta Federacije BiH]], a srpske delegate bira [[Narodna skupština Republike Srpske]].<ref name=":3" /><ref>{{cite web|url=http://www.parlament.ba/Content/Read/36?title=Op%C4%87i-podaci|title=Opći podaci - Dom naroda BiH|website=parlament.ba|access-date=24. 9. 2017}}</ref> {| class="wikitable" !Država ! colspan="2" |Institucija !Broj članova ! colspan="2" |Izbor |- | rowspan="5" |{{ZID|Bosna i Hercegovina}} | rowspan="5" |[[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarna skupština BiH]] | rowspan="2" |[[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupnički dom]] | style="text-align:center;" rowspan="2" |42 | style="text-align:center;"|28 |{{ZID|Federacija Bosne i Hercegovine|ime=Federacija BiH}} |- | style="text-align:center;"|14 |{{ZID|Republika Srpska}} |- | rowspan="3" |[[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Dom narod]] | style="text-align:center;" rowspan="3" |15 | style="text-align:center;"|5 Bošnjaka | rowspan="2" |{{ZID|Federacija Bosne i Hercegovine|ime=Federacija BiH}} |- | style="text-align:center;"|5 Hrvata |- | style="text-align:center;"|5 Srba |{{ZID|Republika Srpska}} |} ==== Izbori na entitetskom nivou ==== Izbori na entitetskom nivou ([[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] i [[Republika Srpska]]) provode se za zakonodavne institucije ([[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlament Federacije BiH]] i [[Narodna skupština Republike Srpske]]) i za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednike Republike Srpske]]. ===== Entitetski parlamenti ===== {{Glavni|Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Narodna skupština Republike Srpske}} Parlament Federacije BiH sastoji se iz dva doma: [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog]] i [[Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Doma naroda]], dok je Narodna skupština Republike Srpske (NSRS) [[Jednodomni sistem|jednodomni parlament]]. Zastupnici u Zastupnički dom Parlamenta FBiH, njih 98, i u Narodnoj skupštini RS, njih 83, biraju se direktno, putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog izbornog sistema]], slično kao i na državnom nivou. Delegati u Dom naroda Parlamenta FBiH, njih 80, biraju se iz [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih skupština]], prema etničkom ključu: po 23 delegata iz reda svakog od [[Konstitutivni narod|konstitutivnih naroda]] i 11 iz reda [["Ostali" u Bosni i Hercegovini|Ostalih]], gdje svaki od [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|10 kantona]] mora delegirati minimum po jednog delegata iz svakog od konstitutivnih naroda i iz reda Ostalih.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" !Entitet ! colspan="2" |Institucija !Broj članova !Izbor |- | rowspan="2" |{{ZID|Federacija Bosne i Hercegovine}} | rowspan="2" |[[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlament Federacije BiH]] |[[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupnički dom]] | style="text-align:center;" |98 |Glasači |- |[[Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Dom naroda]] | style="text-align:center;"|80 |[[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|Kantonalne skupštine]] |- |{{ZID|Republika Srpska}} | colspan="2" |[[Narodna skupština Republike Srpske]] | style="text-align:center;"|83 |Glasači |} ===== Predsjednik i Potpredsjednici Republike Srpske ===== {{Glavni|Predsjednik Republike Srpske|Spisak potpredsjednika Republike Srpske}} [[Predsjednik Republike Srpske]] ima dva potpredsjednika iz različitih konstitutivnih naroda. Predsjednika i potpredsjednike biraju građani neposredno i tajnim glasanjem na mandat od četiri godine. Isto lice može biti izabrano za predsjednika i potpredsjednika najviše dva puta uzastopno. Za razliku od [[Predsjednik Federacije Bosne i Hercegovine|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Federacije Bosne i Hercegovine|Potpredsjednika Federacije BiH]], koji se biraju indirektno preko [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta FBiH]], Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske biraju se direktno s liste kandidata za predsjednika, tako što je za predsjednika izabran kandidat koji ostvari najveći broj glasova, a za potpredsjednike su izabrani kandidati iz druga dva konstitutivna naroda koji imaju najveći broj glasova iza izabranog predsjednika. ==== Izbori na kantonalnom nivou ==== {{Glavni|Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|Kantonalne skupštine]] sastoje se od jednog doma i biraju se putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog sistema]] s [[Preferencijsko glasanje|preferencijalnim glasovima]], a svaka kantonalna skupština formira se u skladu s brojem stanovnika i etničkim sastavom kantona.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" |+[[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine]] !Kanton !Institucija !Broj poslanika |- |{{ZID|Unsko-sanski kanton|ime=Unsko-sanski}} |[[Skupština Unsko-sanskog kantona]] | style="text-align:center;"|30 |- |{{ZID|Posavski kanton|ime=Posavski}} |[[Skupština Posavskog kantona]] | style="text-align:center;"|21 |- |{{ZID|Tuzlanski kanton|ime=Tuzlanski}} |[[Skupština Tuzlanskog kantona]] | style="text-align:center;"|35 |- |{{ZID|Zeničko-dobojski kanton|ime=Zeničko-dobojski}} |[[Skupština Zeničko-dobojskog kantona]] | style="text-align:center;"|35 |- |{{ZID|Bosansko-podrinjski kanton Goražde|ime=Bosansko-podrinjski}} |[[Skupština Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] | style="text-align:center;"|25 |- |{{ZID|Srednjobosanski kanton|ime=Srednjobosanski}} |[[Skupština Srednjobosanskog kantona]] | style="text-align:center;"|30 |- |{{ZID|Hercegovačko-neretvanski kanton|ime=Hercegovačko-neretvanski}} |[[Skupština Hercegovačko-neretvanskog kantona]] | style="text-align:center;"|30 |- |{{ZID|Zapadnohercegovački kanton|ime=Zapadnohercegovački}} |[[Skupština Zapadnohercegovačkog kantona]] | style="text-align:center;"|23 |- |{{ZID|Kanton Sarajevo|ime=Sarajevo}} |[[Skupština Kantona Sarajevo]] | style="text-align:center;"|35 |- |{{ZID|Kanton 10|ime=Kanton 10}} |[[Skupština Kantona 10]] | style="text-align:center;"|25 |} === Lokalni izbori === ==== Lokalne zajednice ==== {{Glavni|Općine Bosne i Hercegovine|Službeni gradovi Bosne i Hercegovine}} Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini uključuju izbore za općinska/gradska vijeća i skupštine, te za načelnike općina i gradonačelnike gradova. I ovi izbori provode se putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog sistema]], osim izbora za načelnike i gradonačelnike, koji se provode direktnim glasovima građana po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova osvaja mandat.<ref name=":3" /> Također, izborni zakon garantuje minimalno jedno mjesto predstavnicima nacionalnih manjina u lokalnim zajednicama u kojima [["Ostali" u Bosni i Hercegovini|"Ostali"]] čine 3% ili više od ukupnog broja stanovništva. U Bosni i Hercegovini tih lokalnih zajednica ima 20, a grad [[Lukavac]] i [[Skupština Brčko distrikta|Skupština]] [[Brčko distrikt]]a imaju čak po dva predstavnika, te oni imaju posebnu glasačku listu kandidata. Glasati se može samo za jednu od lista.<ref name=":3" /><ref name=":22">{{Cite web|url=https://impulsportal.net/drustvene-teme/forum/manjinske-liste-u-bih-meta-zloupotreba-izbornog-zakona-kad-konstutivni-postanu-nacionalna-manjina|title=Manjinske liste u BiH meta zloupotreba Izbornog zakona - kad konstutivni postanu nacionalna manjina|last=Manager|first=Impuls|date=24. 7. 2024|website=Impuls Portal|language=sr-yu|access-date=27. 7. 2024}}</ref> ==== Grad Sarajevo ==== Nakon što potvrdi rezultate neposrednih izbora, CIKBiH provodi posredne izbore za [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradsko vijeće]] Grada [[Sarajevo|Sarajeva]]. Ono se sastoji od 28 gradskih vijećnika, po 7 vijećnika iz četiri općinska vijeća općina koje čine Grad Sarajevo: [[Centar (Sarajevo)|Centar]], [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]], [[Novo Sarajevo]] i [[Stari Grad (Sarajevo)|Stari Grad]]. [[Bošnjaci]]ma, [[Hrvati]]ma i [[Srbi]]ma, kao [[Konstitutivni narod|konstitutivnim narodima]], pojedinačno je zagarantovan minimum od 6 mjesta, a grupi [["Ostali" u Bosni i Hercegovini|"Ostali"]] minimalno 2 mjesta, bez obzira na izborne rezultate. Ukoliko se izborom gradskih vijećnika iz reda općinskih vijećnika ne može popuniti zagarantovani minimum broj mjesta, gradski vijećnici se biraju iz reda kandidata s lista političkih stranaka zastupljenih u općinskim vijećima, a na osnovu izbornih rezultata.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ajkNguAMpjM|title=Izbori za Gradsko vijeće Grada Sarajeva - bos|date=27. 7. 2024|website=youtube.com|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://gradskovijece.sarajevo.ba/wp-content/uploads/2020/05/Statut-Grada-Sarajeva.pdf|title=Statut Grada Sarajeva|date=9. 10. 2008|website=gradskovijece.sarajevo.ba|publisher=[[Gradsko vijeće Sarajeva]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref> [[Spisak gradonačelnika Sarajeva|Gradonačelnika Grada Sarajeva]] bira Gradsko vijeće. Za izbor Gradonačelnika potrebna je većina glasova ukupnog broja gradskih vijećnika. Ukoliko niti jedan predloženi kandidat ne dobije u prvom krugu glasanja potrebnu većinu, provodi se uži izbor između dva kandidata koji su dobili najveći broj glasova. Ukoliko dva kandidata na drugom mjestu dobiju jednak broj glasova, odlučiti će se žrijebom koji kandidat ide u novi krug izbora, izuzev ako jedan od kandidata ne odustane. Ukoliko u drugom krugu oba kandidata dobiju jednak broj glasova, odlučuje se žrijebom, koji izvlači Predsjedavajući Gradskog vijeća.<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ==== Grad Istočno Sarajevo ==== Nakon što potvrdi rezultate neposrednih izbora, CIKBiH provodi posredne izbore za [[Skupštinu Istočnog Sarajeva|Skupštinu Grada]] [[Istočno Sarajevo|Istočnog Sarajeva]]. Način izbora u Skupštinu:<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bqY6U_Dzvm0|title=Izbori za Skupštinu Grada Istočno Sarajevo - bos|date=27. 7. 2024|website=youtube.com|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/akti/usvojeni-zakoni/zakon-o-gradu-isto%C4%8Dno-sarajevo|title=Zakon o gradu Istočno Sarajevo|last=|date=13. 3. 2020|website=narodnaskupstinars.net|publisher=[[NSRS]]|language=bs|access-date=12. 8. 2024}}</ref> * Skupštine općina koje imaju 11, 13 ili 15 odbornika biraju 3 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 17 ili 19 odbornika biraju 5 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 21 ili 23 odbornika biraju 6 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 25 ili više odbornika biraju 8 odbornika, [[Skupštinu Istočnog Sarajeva|Skupštinu Grada]] se sastoji od 31 odbornika iz šest skupština općina koje čine Grad Istočno Sarajevo: [[Istočna Ilidža]] (6), [[Istočno Novo Sarajevo]] (5), [[Istočni Stari Grad]] (3), [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnovo]] (3), [[Sokolac]] (6) i [[Pale (Republika Srpska)|Pale]] (8).<ref name=":6" /> [[Spisak gradonačelnika Istočnog Sarajeva|Gradonačelnika]] biraju građani na neposrednim izborima na period od 4 godine. Do [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalnih izbora 2020.]] gradonačelnika je birala Skupština Grada.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> ==== Grad Mostar ==== Izbori u Mostaru se održavaju po [[Mješoviti proporcionalni izborni sistem|mješovitom proporcionalnom sistemu predstavljanja]], gdje se biraju 35 gradskih vijećnika, od kojih je 22 vijećnika izabrano iz šest različitih gradskih područja, Sjever (2), Stari Grad (5), Jugoistok (2), Jug (2), Jugozapad (7) i Zapad (4), i 13 sa gradske liste. Gradsko vijeće mora imati minimalno četiri vijećnika iz svakog [[Konstitutivni narod|konstitutivnog naroda]] i jednog iz reda [["Ostali" u Bosni i Hercegovini|Ostalih]], a niko od njih ne može imati više od 15 vijećnika. Glasači dobijaju dva listića, jedan za gradsku izbornu jedinicu i jedan za gradsko područje odakle glasaju.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kxyeKiZJ37s|title=Izbori u Gradu Mostaru - bos|date=27. 7. 2024|website=youtube.com|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=10. 8. 2024}}</ref> Gradonačelnik se bira indirektno, te samo vijećnik Gradskog vijeća može biti kandidat. Njega bira i smjenjuje Gradsko vijeće dvotrećinskom većinom.<ref name=":8" /> ==== Skupština Brčko distrikta ==== {{Glavni|Skupština Brčko distrikta}} [[Brčko distrikt|Brčko Distrikt Bosne i Hercegovine]] ima specifičan status i provodi svoje izbore za [[Skupština Brčko distrikta|skupštinu]] na lokalnim izborima. Skupština se sastoji od 31 predstavnika, od kojih 2 predstavnika predstavljaju nacionalne manjine. Predstavnici se biraju direktno putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog sistema]], osim izbora za [[Spisak gradonačelnika Brčko distrikta|gradonačelnike]], kojeg bira skupština.<ref>{{Cite web|url=https://skupstinabd.ba/images/dokumenti/ba/statut-brcko-distrikta.pdf|title=Statut Brčko distrikta|date=14. 1. 2010|website=skupstinabd.ba|publisher=[[Skupština Brčko distrikta]]|language=bs-BA|access-date=31. 8. 2024}}</ref> Mandat Skupštine traje 4 godine. === Ponovljeni, odgođeni i prijevremeni izbori === Ponovljeni izbori provode se na osnovu istih kandidatskih listi i istih izvoda iz Centralnog biračkog spiska koji su korišteni na poništenim izborima i provode se na dan koji odredi CIKBiH, a isti se raspisuje, u pravilu, u roku od 15 dana od dana pravosnažnosti odluke CIK-a о poništenju izbora.<ref name=":3" /> Odluku o odgađanju izbora na određenom biračkom mjestu ili u čitavoj izbornoj jedinici donosi CIKBiH na osnovu činjenica koje ukazuju da izbore nije moguće provesti u skladu s odredbama Izbornog zakona. Odgođeni izbori provode se ako u nekoj izbornoj jedinici ili biračkom mjestu glasanje nije obavljeno onog dana koji je određen za glasanje. U pravilu, odgođeni izbori se provode u roku od 7 dana, a najkasnije 30 dana od dana redovnih izbora, osim ako nije drugačije propisano.<ref name=":3" /> Jedan od primjera odgađanja izbora bilo je za vrijeme [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-19]], kada su [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalni izbori 2020.]] odgođeni sa 4. oktobra na 15. novembar 2020.<ref name="slobodnaevropa.org"/> Ako je neki izabrani organ raspušten odnosno ako mu prestane mandat, Centralna izborna komisija BiH donosi odluku o raspisivanju prijevremenih izbora kojom se utvrđuje tačan datum održavanja izbora. Ti izbori moraju biti održani u roku od 90 dana od dana raspuštanja izabranog organa, odnosno prestanka mandata, te od dana raspisivanja prijevremenih izbora do dana održavanja izbora ne može proteći manje od 30 niti više od 90 dana. Mandat članova organa izabranih na prijevremenim izborima traje do isteka tekućeg mandata organa izabranih na redovnim izborima.<ref name=":3" /> == Prvi slobodni izbori 1990. == {{Glavni|Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.|Lokalni izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.}} Na prvim slobodnim izborima u novembru 1990. pobijedila je tzv. antikomunistička koalicija sastavljena od [[Stranka demokratske akcije|Stranke demokratske akcije]] (SDA), [[Srpska demokratska stranka|Srpske demokratske stranke]] (SDS) i [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatske demokratske zajednice BiH]] (HDZ BiH). Nacionalne stranke su u [[Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine|republičkoj skupštini]] osvojile ukupno 84% poslaničkih mandata. SDA je osvojio 35,85% mandata (86 poslanika), SDS 30% mandata - 72 poslanika, a HDZ 18,35% mandata - 44 poslanika, dok je 7 ostalih parlamentarnih stranaka osvojilo 15,8% mandata - 24 poslanika. U [[Vijeće općina|Vijeću općina]] tri nacionalne stranke osvojile su čak 95% poslaničkih mjesta, a u [[Vijeće građana|Vijeću građana]] 75%. Od 7 izbornih jedinica u 4 s većinskim [[Bošnjaci|bošnjačkim]] stanovništvom pobijedio je SDA ([[Sarajevo]], [[Tuzla]], [[Zenica]], [[Bihać]]), u dvije izborne jedinice s većinskim [[Srbi|srpskim]] stanovništvom pobijedio je SDS ([[Banja Luka]] i [[Doboj]]), a u izbornoj jedinici s većinskim [[Hrvati|hrvatskim]] stanovništvom pobijedio je HDZ ([[Mostar]]). == Spisak održanih izbora == === Opći izbori === {| class="wikitable" |+Opći izbori u Bosni i Hercegovini !# !Godina !Vrsta izbora !Datum !Ref. |- !1. |[[Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.|1990.]] | rowspan="3" |[[Predsjednički izbori|Predsjednički]] i [[Parlamentarni izbori|parlamentarni]] |18. novembar 1990. |<ref name="Parlament">{{Cite web|url=https://www.parlament.ba/istorija/Default.aspx?id=27926&langTag=bs-BA&pril=b|title=Službena stranica Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120234432/https://www.parlament.ba/istorija/default.aspx?id=27926&langTag=bs-BA&pril=b|archive-date=20. 11. 2015|url-status=dead|access-date=9. 5. 2013}}</ref> |- !2. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1996.|1996.]] |14. septembar 1996. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=221&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !3. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1998.|1998.]] |12. i 13. septembar 1998. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=223&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !4. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2000.|2000.]] |[[Parlamentarni izbori|Parlamentarni]] |11. novembar 2000. |<ref name="NS">Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) ''Elections in Europe: A data handbook'', p330 {{ISBN|978-3-8329-5609-7}}</ref> |- !5. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2002.|2002.]] | rowspan="6" |[[Predsjednički izbori|Predsjednički]] i [[Parlamentarni izbori|parlamentarni]] |5. oktobar 2002. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=227&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !6. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006.|2006.]] |1. oktobar 2006. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=230&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !7. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2010.|2010.]] |3. oktobar 2010. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=258&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !8. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2014.|2014.]] |12. oktobar 2014. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=541&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !9. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2018.|2018.]] |7. oktobar 2018. |<ref>{{Cite web|url=http://www.izbori.ba/rezultati_izbora?resId=25&langId=1#/1/0/0/0/0|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !10. |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022.|2022.]] |2. oktobar 2022. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Default.aspx?Lang=3&CategoryID=1179|title=:: Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=22. 9. 2022}}</ref> |} === Lokalni izbori === {| class="wikitable" |+Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini !# !Godina !Vrsta izbora !Datum !Ref. |- !1. |[[Lokalni izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.|1990.]] | rowspan="9" |[[Lokalni izbori|Lokalni]] (općinski) |18. novembar 1990. |<ref name="Parlament" /> |- !2. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.|1997.]] |13. i 14. septembar 1997. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=48&Lang=3&Mod=0|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zdici.info/izbori-u-zavidovicima-kroz-historiju-izbori-1997|title=Zdici.info {{!}} Izbori u Zavidovićima kroz historiju: Izbori 1997|website=www.zdici.info|language=en|access-date=16. 6. 2021}}</ref> |- !3. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2000.|2000.]] |8. april 2000. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=225&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !4. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2004.|2004.]] |2. oktobar 2004. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=229&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !5. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2008.|2008.]] |5. oktobar 2008. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=232&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !6. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2012.|2012.]] |7. oktobar 2012. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/default.aspx?CategoryID=382&Lang=3|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=1. 3. 2021}}</ref> |- !7. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.|2016.]] |2. oktobar 2016. |<ref>{{Cite web|url=http://www.izbori.ba/Documents/Lok_Izbori_2016/Izbori_Administracija_GCB/Odluke/Odluka-05042016BO-bos.pdf|title=Lokalni izbori 2016|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> |- !8. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|2020.]] |15. novembar 2020. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/rezultati_izbora_2016/?resId=29&langId=1#/8/0/0|title=Centralna izborna komisija BiH|website=www.izbori.ba|access-date=28. 2. 2021}}</ref> |- !9. |[[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|2024.]] |6. oktobar 2024. |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/izbori/podzakonski_akti/odluka_o_raspisivanju_i_odrzavanju_lokalnih_izbora_2024-b.pdf|title=Odluka o raspisivanju i održavanju Lokalnih izbora 2024.|date=8. 5. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2024}}</ref> |} === Prijevremeni izbori === {| class="wikitable" |+Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini !# !Godina !Vrsta izbora !Institucija !Datum !Ref. |- !1. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.|1997.]] |[[Parlamentarni izbori|Parlamentarni]] |[[Narodna skupština Republike Srpske]] |22. i 23. novembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.osce.org/files/f/documents/4/4/14048.pdf|title=Republika Srpska NSRS 1997.|date=23. 11. 1997|website=osce.org|publisher=[[OSCE]]|access-date=12. 4. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ndi.org/files/1051_bo_partyplat.pdf|title=POLITICAL PARTY PLATFORMS FOR REPUBLIKA SRPSKA 1997.|date=23. 11. 1997|website=ndi.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112061804/http://www.ndi.org/files/1051_bo_partyplat.pdf|archive-date=12. 1. 2011|url-status=dead|access-date=12. 4. 2024}}</ref> |- !2. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2007.|2007.]] |[[Predsjednički izbori|Predsjednički]] |[[Predsjednik Republike Srpske]] |9. decembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/RezultatiRS/SummarySheet/RSPredsjednik.asp|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2007 - Predsjednik Republike Srpske|date=9. 12. 2007|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.monstersandcritics.com/europe/news/article_1364500.php/Bosnian_Serbs_to_elect_new_president|title=Bosnian Serbs to elect new president - Europe<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207190839/http://news.monstersandcritics.com/europe/news/article_1364500.php/Bosnian_Serbs_to_elect_new_president|archive-date=7. 2. 2012|url-status=dead|access-date=12. 10. 2007}}</ref> |- !3. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2010.|2010.]] | rowspan="37" |[[Lokalni izbori|Lokalni]] (općinski) |Načelnik [[Bileća|Bileće]] |24. januar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/2009/Bileca/dokumenti/Potvrdjeni/Odluka_o_potvrdjivanju_Opcine%20Bileca%20odrzanih%2024.01.2010.%20godine%20-%20bos.pdf|title=Prijevremeni izbori 2010 - Bileća|date=3. 2. 2010|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="11" |4. | rowspan="11" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2011.|2011.]] |Načelnik [[Bihać]]a | rowspan="7" |16. januar |<ref name="PI16012011">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/WebPot2011/Finalni/Nacelnik/Default.aspx|title=Prijevremeni izbori 2011 - Bihać, Donji Žabar, Osmaci, Srbac, Srebrenik, Šekovići i Vogošća|date=2. 2. 2011|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Donji Žabar|Donjeg Žabara]] |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Osmaci|Osmaca]] |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Srbac|Srpca]] |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Srebrenik]]a |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Šekovići|Šekovića]] |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Vogošća|Vogošće]] |<ref name="PI16012011"/> |- |Načelnik [[Mrkonjić Grad]]a |8. maj |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/WebPotvMG/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2011 - Mrkonjić Grad|date=24. 5. 2011|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Ilidža|Ilidže]] | rowspan="2" |26. juni |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Potvrdjeni_18_07_2011/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2011 - Ilidža|date=18. 7. 2011|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Sanski Most|Sanskog Mosta]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/PotvRezSanMost2011/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2011 - Sanski Most|date=12. 7. 2011|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Travnik]]a |7. august |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/PotvRetTravnik25082011/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2011 - Travnik|date=25. 8. 2011|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- !5. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2012.|2012.]] |Načelnik [[Vukosavlje|Vukosavlja]] |16. januar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/webPotv_018/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2012 - Vukosavlje|date=10. 2. 2012|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- !6. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2013.|2013.]] |Načelnik [[Kreševo|Kreševa]] |1. decembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2013/Kresevo/Potvrdjeni/files/Glavni_report_trka_8_opstina_129.html|title=Prijevremeni izbori 2013 - Kreševo|date=19. 12. 2013|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="3" |7. | rowspan="3" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2014.|2014.]] |Načelnik [[Banovići|Banovića]] |16. februar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/Izbori2014/Banovici/Odluka_Utvrdjivanje_Rezultata_Banovici-bos.pdf|title=Prijevremeni izbori 2014 - Banovići|date=24. 2. 2014|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Laktaši|Laktaša]] | rowspan="2" |28. septembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/PrijevremeniIzbori2014/01/Potvrdjeni/Odluka_o_potvrdjivanju_rezultata_prijevremenih_izbora_za_nacelnika_Opcine-Opstine_Laktasi_28_09_2014-bos.pdf|title=Prijevremeni izbori 2014 - Laktaši|date=21. 10. 2014|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Srebrenik]]a |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/PrijevremeniIzbori2014/01/Potvrdjeni/Odluka_o_potvrdjivanju_rezultata_prijevremenih_izbora_za_nacelnika_Opcine-Opstine_Srebrenik_28_09_2014-bos.pdf|title=Prijevremeni izbori 2014 - Srebrenik|date=21. 10. 2014|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="7" |8. | rowspan="7" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2015.|2015.]] |Načelnik [[Domaljevac-Šamac|Domaljevac-Šamca]] | rowspan="3" |1. februar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/Prijevremeni_izbori_1/potvrdjeni/files/Glavni_report_trka_8_opstina_020.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Domaljevac-Šamac|date=20. 2. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Istočni Drvar|Istočnog Drvara]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/Prijevremeni_izbori_1/potvrdjeni/files/Glavni_report_trka_8_opstina_058.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Istočni Drvar|date=20. 2. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik i Skupština općine [[Stanari]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/Prijevremeni_izbori_1/potvrdjeni/files/Glavni_report_trka_8_opstina_040.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Načelnik Stanara|date=20. 2. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/Prijevremeni_izbori_1/potvrdjeni/files/Glavni_report_trka_9_opstina_040.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Skupština općine Stanari|date=20. 2. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Kalesija|Kalesije]] | rowspan="2" |22. februar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/22022015-p/files/Glavni_report_trka_8_opstina_080.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Kalesija|date=5. 3. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Živinice|Živinica]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/22022015-p/files/Glavni_report_trka_8_opstina_079.html|title=Prijevremeni izbori 2015 - Živinice|date=5. 3. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Fojnica|Fojnice]] |6. septembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Potvrdjeni_rezultati_prijevremenih_izbora_06092015/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2015 - Fojnica|date=23. 9. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Milići|Milića]] |6. decembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati/2015/12062015/1206201-P/Finalni/Nacelnik/Opstine.aspx|title=Prijevremeni izbori 2015 - Milići|date=15. 12. 2015|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="2" |9. | rowspan="2" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2017.|2017.]] |Načelnik [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnova (RS)]] |24. septembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=15#/8/142/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2017 - Trnovo (RS)|date=5. 10. 2017|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Glamoč]]a |17. oktobar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/rezultati_izbora_2016/?resId=17#/8/85/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2017 - Glamoč|date=26. 12. 2017|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="3" |10. | rowspan="3" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2021.|2021.]] |Načelnik [[Foča (Federacija Bosne i Hercegovine)|Foče (FBiH)]] | rowspan="2" |11. april |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=30&langId=1#/8/165/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2021 - Foča (FBiH)|date=29. 4. 2021|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Travnik]]a |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=30&langId=1#/8/91/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2021 - Travnik|date=29. 4. 2021|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Gradonačelnik [[Prijedor]]a |12. decembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/Prijevremeni_izbori_2021/Prijedor/Odluka_potv_Prijedor-bos.pdf|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2021 - Prijedor|date=28. 12. 2021|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- ! rowspan="8" |11. | rowspan="8" |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023.|2023.]] |Gradonačelnik [[Bihać]]a | rowspan="6" |24. februar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/3/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Bihać|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Bratunac|Bratunca]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/104/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Bratunac|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Gradonačelnik [[Srebrenik]]a |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/49/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Srebrenik|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Gradonačelnik [[Tuzla|Tuzle]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/50/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Tuzla|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Vogošća|Vogošće]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/135/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Vogošća|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Gradonačelnik [[Zvornik]]a |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=33&langId=1#/8/83/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Zvornik|date=13. 2. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Gradonačelnik [[Živinice|Živinica]] |28. maj |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=34#/8/79/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Živinice|date=5. 6. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- |Načelnik [[Stari Grad (Sarajevo)|Starog Grada (Sarajevo)]] |29. oktobar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=35&langId=1#/8/137/0|title=Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2023 - Stari Grad (Sarajevo)|date=6. 11. 2023|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=21. 2. 2025}}</ref> |- !12. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2025.|2025.]] |[[Predsjednički izbori|Predsjednički]] |[[Predsjednik Republike Srpske]] |23. novembar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=5732|title=Prijevremeni izbori za predsjednika Republike Srpske - Izjava za javnost dr. Irene Hadžiabdić, predsjednice CIK BiH|date=28. 8. 2025|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=28. 8. 2025}}</ref> |- !13. |[[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|2026.]] |[[Lokalni izbori|Lokalni]] (općinski) |Načelnik [[Vareš]]a |15. februar |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=5868|title=Prijevremeni izbori za načelnika Općine Vareš održat će se u nedjelju, 15. februara 2026. godine|date=18. 12. 2025|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=24. 12. 2025}}</ref> |} == Također pogledajte == * [[:Kategorija:Referendumi u Bosni i Hercegovini|Referendumi u Bosni i Hercegovini]] * [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] * [[Izbori u Republici Srpskoj]] * [[Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Izbori u Osmanskom Carstvu]] * [[Izbori u Austro-Ugarskoj]] * [[Izbori u Jugoslaviji]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Elections in Bosnia and Herzegovina}} *{{Službena web stranica|1=https://www.izbori.ba/?Lang=3|2=Službeni sajt Centralne izborne komisije BiH}} *[http://psephos.adam-carr.net/countries/b/bosnia/ Izborna arhiva Adama Carra] *[http://www.parties-and-elections.de/bosnia.html Partije i izbori u Evropi] {{Teme o BiH}} {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|*]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] gu6htud4yrmcrguh6z64hewws8z7ykp Macbeth 0 15599 3916961 3916443 2026-08-08T06:45:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916961 wikitext text/x-wiki {{Drugo_značenje|Macbeth (višeznačnica)}} {{Infokutija knjiga| |naziv=MAKBET |naziv_originala=The Tragedy of Macbeth |autor=[[William Shakespeare]] |vrsta_djela=[[drama]] |žanr=tragedija |jezik=engleski |vrijeme i mjesto nastanka=1606, [[Velika Britanija|Engleska]] |pripovjedač=/ (drama) |gledište=/ (drama) |vrijeme=/ (drama) |vrijeme_radnje= srednji vijek, 11.st. |mjesto_radnje= Škotska i Engleska |glavni_lik= Makbet |vrhunac=Makbet gine u dvoboju sa Macduffom |teme=korumpirajuća moć nesputane ambicije, odnos između okrutnosti i muškosti, razlika između kraljevske vladavine i tiranije |motivi=halucinacije, nasilje, predskazanje, |simboli=krv, vremenske prilike (grmljavina, sijevanje, jake noćne oluje) }} '''Macbeth,''' također poznata i kao "Škotska predstava" <ref name="absoluteshakespeare">http://absoluteshakespeare.com/guides/macbeth/summary/macbeth_summary.htm</ref> je najkraća i najkrvavija tragedija Williama Shakespearea. Najvjerovatnije je napisana [[1606]]. godine na početku vladavine [[James I.|Jamesa I]], koji je bio James VI od Škotske prije nego što je uspio da stupi na [[Engleska|engleski]] tron [[1603]]. godine. James je bio pokrovitelj Shakespeareove [[Pozorište|pozorišne]] trupe, a sve predstave Shakespeare je napisao za vrijeme vladavine Jamesa I. Makbet najjasnije oslikava dramaturgov bliski odnos sa suverenom. Usredsređujući se na Makbeta, lika iz historije [[Škotska|Škotske]], Shakespeare je odao počast svom kralju iz škotske loze. Makbet nije Shakespearova najsloženija pozorišna predstava, ali je svakako jedna od njegovih najmoćnijih i emocionalno najintenzivnijih. Dok su u drugim velikim tragedijama Williama Shakespearea (kao što su [[Hamlet]] i [[Othello]]) prefinjeno istraživane intelektualne neprilike s kojima se suočavaju njihovi likovi i fine karakterne nijanse, Makbet pada u ludilo od samog početka, pa sve do kraja komada. To je oštra, nazubljena skica teme i karaktera, i kao takva, šokirala je i fascinirala publiku gotovo četiri stotine godina.<ref name="sparknotes">http://www.sparknotes.com/shakespeare/macbeth/context.html</ref> == O autoru == * [[William Shakespeare]] == Radnja == [[Datoteka:Thomas_Keene_in_Macbeth_1884_Wikipedia_crop.png|mini|300px|Plakat za američku izvedbu Makbeta iz [[1884]]. godine, u kojem glumi Thomas W. Keene. Na slici, u smjeru suprotnom od kazaljke na satu s vrha lijevo: Makbet i Banko susreću vještice; nakon ubistva kralja Dankana; bankov duh; dvoboj Makbeta i Macduffa; i slika Makbeta.]] Predstava počinje s kratkom pojavom tri vještice, a onda se radnja prebacuje u vojni logor, gdje škotski kralj Dankan čuje vijest da su njegovi generali Makbet i Banko poraženi od dvije odvojene invazione vojske, jedne iz [[Irska (ostrvo)|Irske]] koju je predvodio pobunjeni Macdonwald i druge vojske iz [[Norveška|Norveške]]. Nakon njihovih teških bitaka sa ovim neprijateljskim snagama, Makbet i Banko susreću vještice dok su prelazile pustare. Vještice predskazuju da će Makbet postati "''thane (titula škotskog plemstva) od Cawdora''" i na kraju kralj Škotske. One također predskazuju da će makbetov pratilac Banko stvoriti liniju škotskih kraljeva iako sam Banko nikada neće biti kralj. Ubrzo, vještice nestaju. Makbet i Banko se prema ovim proročanstvima skeptično odnose sve dok neki ljudi u službi kralja Dankana ne dođu da se zahvale dvojici generala zbog njihovih pobjeda u borbi i da ih obavijeste da je Makbet zaista imenovan titulom "''thane od Cawdora''". Prethodnik sa ovom titulom je izdao Škotsku boreći se na strani [[Norvežani|Norvežana]] i kralj Dankan ga je osudio na smrt. Makbet je zaintrigiran ostatkom proročanstva tri vještice i mogućnošću da će uistinu biti okrunjen za kralja, ali je nesiguran šta može očekivati. Posjetio je kralja Dankana sa kojim je planirao te noći da večeraju zajedno u Invernessu gdje se nalazi Makbetov dvorac. u Međuvremenu, Makbet piše svojoj supruzi gospođi Makbet govoreći joj sve što se dogodilo. Gospođa Makbet ne pati od iste neizvjesnosti kao njen muž. Ona želi da on ubije kralja Dankana kako bi postao kralj. Nakon dolaska Makbeta u Inverness, ona nadjačava sve prigovore svoga muža i nagovara ga da ubije kralja te iste noći. Makbet i njegova supruga planiraju da napiju i ošamute dva dvorjanina u službi kralja Dankana tako da ih sljedećeg jutra mogu okriviti za ubistvo. Oni će biti bespomoćni jer neće biti u stanju da zapamte šta se desilo prethodne noći. Nakon što je Dankan zaspao, Makbet ga izbode nožem, uprkos svojim sumnjama i broju natprirodnih znamenja, uključujući i viziju krvavog bodeža. Nakon što je smrt kralja Dankana otkrivena sljedećeg jutra, Makbet ubija kraljeve dvorjanine, tobože od bijesa zbog njihovog zločina i lahko preuzima kraljevstvo. Dankanovi sinovi Malcolm i Donalbain bježe u [[Engleska|Englesku]] i Irsku, u strahu da će onaj ko je ubio Dankana poželjeti i njih da ubije. U strahu od obistinjenja proročanstva vještica da će mu Bankovi nasljednici oduzeti prijestolje, Makbet unajmljuje grupu ubica da ubiju Banka i njegovog sina Fleancea. Postavljaju zasjedu Bankou na putu do kraljevske gozbe, ali ne uspijevaju da ubiju Fleancea koji bježi u noć. Makbet bijesni shvatajući da će morati da strahuje za svoju vlast dok god je živ Fleance. Na gozbi te noći Bankov duh posjećuje Makbeta. Ugledavši duha Makbet se uplaši, iznenadivši svoje goste među kojima su većinom bili velikaši iz škotskog plemstva. Gospođa Makbet pokušava neutralizirati štetu, ali način na koji Makbet vlada podstiče povećanje otpora njegovih plemića i podanika. Uplašen, Makbet odlazi vješticama u njihovu pećinu. Tamo mu se prikazuju demoni i duhovi koji ga obavještavaju o daljnjim proročanstvima: mora se paziti Macduffa, škotskog plemića koji se protivio stupanju Makbeta na tron; njemu neće biti u stanju da nanese zlo nijedan muškarac rođen od žene; i on će biti siguran sve dok birnamska šuma ne dođe u dvorac Dunsinane. Makbetu je nakon ovoga laknulo. Osjećao se sigurnim, jer je znao da su svi ljudi rođeni od žene i da se šume ne mogu pomjerati. Kada je saznao da je Macduff pobjegao u Englesku da se pridruži Malcolmu, Makbet izdaje naređenje da se oduzme dvorac Macduffu i, najsurovije od svega, da gospođa Macduff i njena djeca budu ubijeni. Kada je vijest o pogubljenju njegove porodice došla do Macduffa u Engleskoj, on je, pogođen tugom, obećao osvetu. Prince Malcolm, Dankanov sin, uspio je da podigne vojsku u Engleskoj, a Macduff mu se priključuje jašući prema Škotskoj da se sukobi sa Makbetovom vojskom. Invazija ima podršku škotskih plemića koji su bili zgroženi i uplašeni tiranskim i ubilačkim ponašanjem Makbeta. Gospođu Makbet u međuvremenu muče napadi hodanja u snu u kojem se žali na ono što misli da su mrlje od krvi na njenim rukama. Prije dolaska protivnika, Makbetu javljaju da mu se supruga ubila zbog čega pada u duboki i pesimistički očaj. Ipak, on čeka [[Englezi|Engleze]] i utvrđuje dvorac Dunsinane u koji se povlači da se brani sam, siguran u proročanstva vještica koje mu garantuju nepobjedivost. Kada je saznao da engleska vojska napreduje na dvorac Dunsinane zaštićena granama usječenim iz birnamske šume, Makbeta savlada strah. Birnamska šuma zaista dolazi u dvorac Dunsinane ispunjavajući polovinu proročanstva vještica. U bici Makbet se bori hrabro, ali engleske snage postepeno nadvladaju njegovu vojsku i zauzimaju dvorac. Na bojnom polju, Makbet nailazi na osvetoljubivog Macduffa koji izjavljuje da on nije bio "rođen od žene", nego je umjesto toga bio "neblagovremeno otrgnut" iz utrobe svoje majke (ono što danas nazivamo rođenje carskim rezom). Iako je shvatio da je osuđen na propast, Makbet nastavlja da se bori sve dok ga Macduff ne ubije i odsiječe mu glavu. Malcolm, sada kralj Škotske izjavljuje da je blagonaklonih namjera prema svojoj zemlji i poziva sve da ga vide okrunjenog u gradu Scone.<ref name="sparknotes"/> == Jezik i stil == [[Datoteka:FirstFolioMacbeth.jpg|thumb|200px|lijevo|Primjerak naslovne stranice ''Macbeth-a'' iz prvog izdanja tzv. ''First Folio'', objavljen 1623. godine.]] Stil Williama Shakespearea u "Macbethu", prema Haroldu Bloomu, objedinjuje dikciju, sintaksu i karakterizaciju u partnerstvo između riječi, lika i evoluiranja njegovog mentalnog stanja iz trenutka u trenutak. Shakespeare to radi kroz stilske promjene koje odražavaju ne samo mentalne degeneracije Macbetha i njegove supruge, nego i zdravog razuma njihovih poslušnika. Shakespearov poseban stilski genij kroz svoje likove odražava ne samo razvoj iz jednog mentalnog stanja u drugo, već dikcijom i sintaksom navodi svoju publiku na razmišljanje. U tom smislu, njegove riječi mentalno nas nose sa Macbethom što može biti način na koji Shakespeare pridobija simpatije svoje publike za šestostrukog ubicu: kroz snagu stila koji je istovremeno figurativno bogat i psihički usklađen.<ref>{{Cite web |url=http://classroom.synonym.com/writing-style-used-shakespeares-macbeth-6510.html |title=Arhivirana kopija |access-date=10. 1. 2015 |archive-date=23. 2. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223194625/http://classroom.synonym.com/writing-style-used-shakespeares-macbeth-6510.html |url-status=dead }}</ref> Shakespeare koristi dosta slika u ovoj predstavi da bi razvio atmosferu, raspoloženje, i likove. Slike su jasno promišljene radi ostvarivanja određenog utiska na publiku. Slike često proriču nešto u budućnosti. Na primjer, slika krvavog noža ispred Makbeta u drugom činu najavljuje brutalno hladnokrvno ubistvo koje ubrzo slijedi. Krv se ponavlja u scenama u ovoj pozorišnoj predstavi da se označi krivica. Gospođa Makbet zabrinuta je što u snu neće moći oprati krv sa svojih ruku, jer se osjeća krivom za ubistvo. Slike sumornog neba pojavljuju se kroz predstavu prikazujući nedostatak reda i mira u kraljevstvu. <ref>{{Cite web |url=http://3bshakespeare.wikispaces.com/8.++++Style+and+Language+in+Shakespeare%E2%80%99s+Plays |title=Arhivirana kopija |access-date=10. 1. 2015 |archive-date=11. 3. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311123231/http://3bshakespeare.wikispaces.com/8.++++Style+and+Language+in+Shakespeare%E2%80%99s+Plays |url-status=dead }}</ref> == Likovi i njihova uloga u predstavi == * '''Makbet''', vrhovni zapovijednik kraljeve vojske je tragična središnja ličnost u ovoj predstavi. U početku lojalan i pošten čovjek, njegov moralni pad kao uzrok ubistva i izdaje je priča o tome kako ambicija može okaljati čak i najčistije duše. Vođen odanošću kralju Dankanu koja biva potkopana "nezadrživim ambicijama", dovodi ga do ubistva kralja Dankana čime osigurava svoju sudbinu. Čovjeka na kraju ove predstave teško bismo mogli i poistovijetiti s lojalnoim Makbetom kojeg srećemo na početku. * '''Dankan''', lojalni, ali naivni škotski kralj. Na početku predstave, kada je Dankan bio izdat od prethodnog zapovijednika kraljeve vojske (''Thane od Cawdor''), on daje ovu titulu vjernom Makbetu koji je osigurao kraljevu pobjedu u borbi protiv izdajničkog zapovijednika kraljeve vojske. Ironično, kralj Dankan kasnije umire od mača pouzdanog Makbeta, novog zapovijednika kraljeve vojske. Njegova smrt postavlja temu narušenog prirodnog poretka na koji kasnije u predstavi aludira starac. * '''Banko''', vrhovni zapovijednik kraljeve vojske i odani prijatelj Makbeta. On je svjedok početnog proročanstva koje su najavile tri vještice. Iako željan da sazna svoju sudbinu, Bankov lik služi kao drugačija mogućnost bavljenja svojom sudbinom. Makbet ubija da bi došao do njegove, dok je Banko suzdržan i pušta sudbinu da ide vlastitim putem. Kasnije je ubijen, da se sačuva status Makbeta, ali se on poslije pojavljuje kao duh. * '''Sejton''', erl od Nortamberlanda, vrhovni zapovijednik engleskih trupa * '''Gospođa Makbet''', Makbetova supruga. Njena ambicija da se riješi budućih Makbetovih takmaca za tron je nesumnjivo veća od Makbetove. Ona nagovara Makbeta da ubije kralja Dankana unatoč Makbetovom oklijevanju. Kasnije, uprkos prividnom miru, ona postaje sve više opsjednuta krvlju na svojim rukama koje niko drugi ne može vidjeti. Ovo predstavlja studiju očiglednog poricanja čovjekove savjesti i osjećanja. * '''Tri vještice''' koje su nam predstavljene u prvoj sceni, upućuju Makbeta na njegov ubilački put. Govore mu da će on biti zapovijednik kraljeve vojske, a potom i kralj. Kasnije, kroz upotrebu tri utvare, one predskazuju njegovu propast. Simbolički, kroz oba podzemlje i mistiku iz [[1500te|1500-ih]], oni su sinonim za temu zla u ovoj predstavi. * '''Starac''', iako sporedni lik, važan je zbog tematike društvenog reda u predstavi. On nam govori o olujama u Škotskoj tokom Makbetove vladavine. Ovo predstavlja prirodu stvari, poremećenu zbog prerane smrti kralja Dankana, naglašavajući ideju kako je priroda u ravnoteži kada zemljom vlada njen zakoniti kralj. Važan lik na temu Makbeta kao primjera kraljevske propagande.<ref name="absoluteshakespeare"/> (i drugi sporedni likovi) == Makbet u popularnoj kulturi == * Makbet, [[nijemi film]] snimljen 1916. godine od strane [[Sjedinjene Američke Države|američkog]] režisera [[John Emerson|Johna Emersona]].<ref>http://www.silentera.com/PSFL/data/M/Macbeth1916.html</ref> * Makbet, film [[Orson Welles|Orsona Wellesa]] snimljen [[1948]]. godine.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0040558/</ref> * Makbet, film režisera Paula Almonda iz [[1961]]. godine.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0400618/</ref> * Makbet, film [[Roman Polanski|Romana Polanskog]] u Playboy produkciji snimljen [[1971]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://sensesofcinema.com/2008/cteq/macbeth/ |title=Arhivirana kopija |access-date=13. 1. 2015 |archive-date=21. 10. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021151847/http://sensesofcinema.com/2008/cteq/macbeth/ |url-status=dead }}</ref> * Makbet, album [[Slovenija|slovenske]] avantgardne muzičke grupe [[Laibach]]. Snimljen je [[1987]]. godine u [[Hamburg|hamburškom]] [[Pozorište|pozorištu]] "''Deutsches Schauspielhaus''" i odsviran je za vrijeme same predstave.<ref>http://www.laibach.org/discography/macbeth/</ref> * Makbet, [[TV]] adaptacija iz 2001. godine, režiser Gregory Doran.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0814203/combined</ref> * Makbet, [[Australija|australijski]] film režisera Geoffrey Wrighta snimljen [[2006]]. godine.<ref>http://www.smh.com.au/news/film-reviews/macbeth/2006/09/20/1158431777972.html</ref> * Makbet, film režisera Justina Kurzela iz [[2015]]. godine.<ref>http://www.imdb.com/title/tt2884018/fullcredits</ref> == Također pogledajte == * [[Otelo]] * [[Hamlet]] * [[Kralj Lir]] == Vanjski linkovi == * [http://www.shakespeare-literature.com/Macbeth/index.html Macbeth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212151909/http://www.shakespeare-literature.com/Macbeth/index.html |date=12. 2. 2006 }} - searchable, indexed version * [http://william-shakespeare.classic-literature.co.uk/the-tragedie-of-macbeth/ The Tragedie of Macbeth] - HTML version of this title. * [http://www.gutenberg.net/etext/2264 Macbeth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041009202722/http://www.gutenberg.net/etext/2264 |date=9. 10. 2004 }} - plain vanilla text from [[Project Gutenberg]] * [https://web.archive.org/web/20060312152142/http://shakespeare.about.com/library/blmacbethscenes.htm Macbeth] - About.com text of Macbeth * [https://web.archive.org/web/20060614220334/http://www.slashdoc.com/tag/macbeth.html Slashdoc : Macbeth] - Školski eseji o Makbetu * [https://web.archive.org/web/20060221170614/http://wiredforbooks.org/macbeth/ Unabridged dramatic audio production of Macbeth - RealAudio] == Reference == <references> </references> {{Wikicitat|Macbeth}} {{Shakespeare}} {{Commonscat}} [[Kategorija:Literatura]] [[Kategorija:William Shakespeare]] hpzx864f70ryklk8p5gnkd28cbopuh7 Howard Hawks 0 17565 3916870 3809442 2026-08-07T15:40:17Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916870 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Howard Hawks | slika = Howard Hawks.JPG | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|05|30}} | mjesto_rođenja = [[Goshen (Indiana)|Goshen]], [[Indiana]], [[SAD]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1977|12|26|1896|05|30}} | mjesto_smrti = [[Palm Springs]], [[Kalifornija]], SAD | nacionalnost = Amerikanac | druga_imena = | zanimanje = filmski režiser, producent i scenarist | godine_aktivnosti = 1916–1970. | poznat_po = | značajni_radovi = [[Narednik York (film)|Narednik York]] (1941) <br> ''[[Crvena rijeka (film)|Crvena rijeka]]'' (1948) <br> ''[[Rio Bravo (film)|Rio Bravo]]'' (1959) }} '''Howard Winchester Hawks''' ([[Goshen (Indiana)|Goshen]], 30. maj 1896 – [[Palm Springs]], 26. decembar 1977) bio je američki filmski režiser, producent i scenarist iz ere klasičnog Hollywooda. Svestrani filmski režiser, Hawks je istraživao mnoge žanrove kao što su komedije, drame, gangsterski filmovi, naučna fantastika, [[film noir]], ratni filmovi i vesterni. Stekao je popularnost svojim filmovima zbog širokog spektra žanrova, kao što su ''[[Lice s ožiljkom (1932)|Lice s ožiljkom]]'' (1932), ''[[Silom dadilja]]'' (1938), ''[[Samo anđeli imaju krila]]'' (1939), ''[[Njegova djevojka Petko]]'' (1940), ''[[Narednik York (film)|Narednik York]]'' (1941), ''[[Imati i nemati (film)|Imati i nemati]]'' (1944), ''[[Duboki san (film)|Duboki san]]'' (1946), ''[[Crvena rijeka (1948)|Crvena rijeka]]'' (1948), ''[[Stvor sa drugog svijeta]]'' (1951), ''[[Muškarci više vole plavuše (1953)|Muškarci više vole plavuše]]'' (1953) i ''[[Rio Bravo (film)|Rio Bravo]]'' (1959). Filmski kritičar [[Leonard Maltin]] ga je nazvao "najvećim američkim režiserom koji je više nego kućna ikona". [[Roger Ebert]] nazvao je Hawksa "jednim od najvećih američkih režisera pravih filmova i miljenikom kritičarajer je pronašao svoje lakonske vrijednosti u toliko različitih vrsta žanrovskog materijala."<ref>{{Cite book |last=Ebert |first=Roger |title=The Great Movies |url=https://archive.org/details/greatmovies0000eber_e8w1 |publisher=[[Broadway Books]] |year=2002 |pages=[https://archive.org/details/greatmovies0000eber_e8w1/page/72 72]–73}}</ref> Hawks je 1942. bio nominiran za [[Oskar za najbolju režiju|Oskara za najbolju režiju]] za film ''Narednik York'', a 1975. bio je nagrađen sa počasnim [[Oscar]]om kao "majstorski američki filmaš čiji kreativni napori zauzimaju istaknuto mjesto u svijetu kinematografije."<ref>{{Cite web |url=http://us.imdb.com/name/nm0001328/awards |title=IMDB awards |access-date=12. 10. 2014 |archive-date=7. 1. 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040107054735/http://us.imdb.com/name/nm0001328/awards |url-status=dead }}</ref> == Filmografija == *''[[Lice s ožiljkom (1932|Lice s ožiljkom]]'' (1932) *''[[Silom dadilja]]'' (1938) *''[[Samo anđeli imaju krila]]'' (1939) *''[[Njegova djevojka Petko]]'' (1940) * ''[[Narednik York (film)|Narednik York]]'' (1941) *''[[Imati i nemati (film)|Imati i nemati]]'' (1944) *''[[Duboki san (film)|Duboki san]]'' (1946) *''[[Crvena rijeka (1948)|Crvena rijeka]]'' (1948) *''[[Stvor sa drugog svijeta]]'' (1951) *''[[Muškarci više vole plavuše (1953)|Muškarci više vole plavuše]]'' (1953) *''[[Rio Bravo (film)|Rio Bravo]]'' (1959) == Reference == {{refspisak}} == Također pogledajte == * [[Režiser]] * [[Spisak režisera]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} {{Wikicitat|Howard Hawks}} {{Commons}} * {{IMDb name|1328|Howard Hawks}} * {{Tcmdb name}} * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/hawksbib.html Bibliography of books and articles about Hawks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825035138/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/hawksbib.html |date=25. 8. 2018 }} via UC Berkeley Media Resources Center * [http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/hawks/ Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515222222/http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/hawks/ |date=15. 5. 2021 }} at [[Senses of Cinema]] * [https://www.bbc.co.uk/archive/hollywood/10234.shtml BBC interview] * [http://archives.lib.byu.edu/agents/people/7720 Material relating to Howard Hawks] in the [[L. Tom Perry Special Collections]], [[Harold B. Lee Library]], [[Brigham Young University]] {{Oscar za životno djelo}} {{Stub-biog}} {{DEFAULTSORT:Hawks, Howard}} [[Kategorija:Američki režiseri]] [[Kategorija:Američki scenaristi]] [[Kategorija:Američki filmski producenti]] ftryadpnl963i3ojpkb89gf8vrini69 Lars von Trier 0 18556 3916941 3813220 2026-08-08T04:27:38Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916941 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija osoba | ime = Lars von Trier | slika = LarsVonTrier.jpg | veličina_slike = | opis = Danski režiser, u Kanu 2000. | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1956|4|30}} | mjesto_rođenja = Kopenhagen, Danska | datum_smrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}}--> | mjesto_smrti = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} '''Lars von Trier''' (rođen kao '''Lars Trier''', 30. aprila 1956. u [[Kopenhagen]]u, u [[Danska|Danskoj]]) je danski filmski [[režiser]], jedan od osnivača kolektiva [[Dogme 95]]. == Biografija == Lars von Trier je završio [[Danska nacionalna filmska škola|Dansku nacionalnu filmsku školu]] 1983. Filmovi koje je napravio tokom školovanja, ''Nocture'' i ''Image of Liberation'' ({{jez-da|Befrielsesbilleder}}), su dobili nagradu najboljeg filma na [[Minhenski Film Festival|Minhenskom filmskom festivalu]] 1984. Istu nagradu je dobio i 1991. za ''[[Europa (film)|Evropu]]'', koji je također dobio nagradu žirija na [[Kanski filmski festival|Kanskom filmskom festivalu]], ali i na drugim festivalima. Von Trier je režirao za televiziju film ''Medea'' (1988), koji je dobio nagradu ''Jean d'Arcy'' u Francuskoj, a ''[[Kraljevstvo (televizija)|Kraljevstvo]]'' (''Riget'', [[1994]]) i ''[[Kraljevstvo II (televizija)|Kraljevstvo II]]'' (''Riget II'', 1997), su snimljeni u danskoj državnoj [[bolnica|bolnici]]. Mini serija se zove "Riget", što je sleng za bolnicu kojoj je ime "Rigshospitalet" (doslovce: Kraljevska bolnica). Treći dio serijala je zaustavljen zbog smrti jednog od glavnih glumaca, Šveđanina [[Ernst-Hugo Järegård]]a. Bazirano na ''Kraljevstvu'' snimljeno je trinaest epizoda američke verzije koje je napisao [[Stephen King]] pod nazivom ''[[Kingdom Hospital|Stephen King's Kingdom Hospital]]'', ali je serija slabo prošla među gledaocima tokom 2004. ''[[Breaking the Waves]]'' (1996) je dobio glavnu nagradu u Kanu. U filmu je glumila [[Emily Watson]], koja je bila nominirana za nagradu najbolje glumice [[Oskar]]a. Lars von Trier je u Kanu prezentirao drugi projekat Dogme 95 filma, ''[[Idioti (film)|Idioti]]'' ({{jez-da|Idioterne}})1998. Kao režiser i idejni tvorac koncepta [[Dogme 95]], privukao je međunarodnu pozornost i inspirisao mnoge režisere svijeta. 2000. je von Trier imao premijeru mjuzikla ''[[Dancer in the Dark]]'', u kojem glavnu ulogu tumači [[island]]ska pjevačica [[Björk]]. Film je osvojio [[Zlatna palma|Zlatnu palmu]] na [[Kanski filmski festival|Kanskom filmskom festivalu]]. 2005. godine je završio ''[[Manderlay]]'', drugi film njegove [[Sjedinjene Američke Države|američke]] trilogije. U prvom filmu te trilogije, ''[[Dogville]]'', je glumila [[Nicole Kidman]]. Neki kritičari su smatrali da je film hrabar i moćan, dok su ga drugi okarakterisali pretencioznim i naklonjenim. Njegov sljedeći projekat će biti Dogme film ''[[The Boss of it All]]'' i biće to komedija, čija premijera bi trebala biti 2007. Posljednji film u američkoj trilogiji ''[[Wasington]]'' je planiran da bude realiziran nakon tog filma. === Zanimljivosti === * Von Trier je dodao "von" svom imenu nakon što su ga drugovi prozvali "von Trier". * Velika inspiracija mu je bio [[Carl Dreyer]] i njegov film [[The Night Porter]]. * Kao mnogi drugi autori, von Trier često koristi istu grupu glumaca u svojim filmovima. Neki od njih su [[Jean-Marc Barr]], [[Udo Kier]] i [[Stellan Skarsgård]]. * U intervjuu 2003. sa The Age,<ref>[http://www.theage.com.au/articles/2003/12/13/1071125713337.html?from=storyrhs&oneclick=true]</ref> von Trier tvrdi da više ne gleda filmove, jer je njegov hard drive pun. Umjesto toga igra [[videoigra|videoigre]]. On također podržava/koristi [[prozac]] i [[pornografija|pornografiju]]. === Fobije === Von Trier pati od više [[fobija]], kao npr. strah od letenja. Jedanput je rekao "u osnovi, bojim se svega u životu, osim pravljenja filmova". Većina njegovih filmova je snimljena u [[Danska|Danskoj]] ili [[Švedska|Švedskoj]], što znači da nikada nije bio u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u, iako se radnja u nekim filmovima dešava tamo. Kada god je njegov film bio nominiran u Kanu, on bi se vozio autom iz Danske do Francuske i nazad. == Filmografija == * ''The Orchid Gardener / Orchidégartneren'', (1977) * ''Menthe - la bienheureuse'', (1979) * ''Nocturne'', (1980) * ''The Last Detail / Den sidste detalje'', (1981) * ''Image of relief / Befrielsesbilleder'', (1982) * ''[[The Element of Crime]] / Forbrydelsens element'', (1984) * ''[[Epidemic (film)|Epidemic]]'', (1987) * ''Medea'', (1988) * ''Europa'', (1991) * ''[[Kraljevstvo (televizija)|Kraljevstvo]] / Riget'' (TV), (1994) * ''[[Breaking the Waves]]'', (1996) * ''[[Kraljevstvo II]] / Riget II'' (TV), (1997) * ''[[The Idiots]] / Idioterne'', (1998) * ''D-Dag - Lise'', (2000) * ''[[Dancer in the Dark]]'', (2000) * ''[[Dogville]]'', (2003) * ''[[The Five Obstructions]] / De Fem benspænd'', (2003) režirao sa [[Jørgen Leth]]om * ''[[Manderlay]]'', (2005) * ''[[The Boss of It All]] / Direktøren for det hele'', (2007) * ''[[Antichrist]]'', (2009) * ''[[Melancholia]]'', (2011) == Također pogledajte == == Bibliografija == * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/vontrierbib.html Lars von Trier bibliografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211105919/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/vontrierbib.html |date=11. 12. 2006 }} (preko UC Berkeley) * Georg Tiefenbach: ''Drama und Regie (Writing and Directing): Lars von Trier's Breaking the Waves, Dancer in the Dark, Dogivlle.'' 2010. {{ISBN|978-3-8260-4096-2}}. == Vanjski linkovi == {{Wikicitat|Lars von Trier}} {{Commonscat|Lars von Trier}} * [http://www.zentropa.dk/ Produkcijska kompanija] * [http://www.theage.com.au/articles/2003/12/13/1071125713337.html?from=storyrhs&oneclick=true Intervju u The Age-u] * [http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/vontrier/ Senses of Cinema: Great Directors Critical Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120232903/http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/vontrier/ |date=20. 1. 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20060104024519/http://indyweek.com/durham/2004-05-19/movie.html The Independent Weekly: ''Does Lars von Trier hate America? Or does he just hate America's movies?] {{Evropska filmska nagrada za najbolju režiju}} {{Evropska filmska nagrada za postignuća u svjetskoj kinematografiji}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Trier, Lars von}} [[Kategorija:Rođeni 1956.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Kopenhagen]] [[Kategorija:Danski režiseri]] i7bcwfqbriqkbyi1bsroy01m7a7hyo8 Ivo Komšić 0 28963 3916888 3673953 2026-08-07T20:15:03Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916888 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa | ime = Ivo Komšić | slika = Ivo Komsic Sarajevo 1353 (cropped).jpg | redoslijed = 37. [[Spisak gradonačelnika Sarajeva|gradonačelnik Sarajeva]] | vrijeme_na_vlasti = 27. mart 2013 – 6. februar 2017. | prethodnik = [[Alija Behmen]] | nasljednik = [[Abdulah Skaka]] | redoslijed2 = | vrijeme_na_vlasti2 = | prethodnik2 = | nasljednik2 = | redoslijed3 = | vrijeme_na_vlasti3 = | prethodnik3 = | nasljednik3 = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1948|6|16}} | mjesto_rođenja = [[Kiseljak]], [[FNRJ]] | datum_smrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | mjesto_smrti = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | puno_ime = | etnicitet = [[Hrvati|Hrvat]] | politička_stranka = | supruga = <!-- --> | supružnik = <!-- --> | djeca = | obrazovanje = | vjera = | potpis = | web_stranica = }} '''Ivo Komšić''' ([[Kiseljak]], 16. juna 1948) [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] je profesor, političar i bivši [[Spisak gradonačelnika Sarajeva|gradonačelnik Sarajeva]].<ref>{{Cite web|url=http://sarajevo.ba/ba/files/biografija-ik.pdf|title=Biografija - Ivo Komšić|access-date=30. 11. 2024|archive-date=3. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160803044952/http://sarajevo.ba/ba/files/biografija-ik.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> == Biografija == Po okončanju srednjoškolskog obrazovanja upisuje [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu]] – Odsjek za filozofiju i sociologiju. Na Filozofskom fakultetu u Sarajevu magistrirao je 1977. sa temom „<em>Pojam prirode i povijesti u Hegelovom i Marxovom djelu“</em>. Na istom fakultetu doktorirao je u junu 1985. na temi <em>„Dijalektika robnog oblika (Pretpostavke dijalektike diskontinuiteta u Marxovom Kapitalu).</em> Ivo Komšić radio je kao srednjoškolski profesor filozofije i sociologije do 1977, a zatim kao asistent na [[Mašinski fakultet u Sarajevu|Mašinskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu]] na predmetu ''Osnovi marksizma'' do 1979.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://imovinapoliticara.cin.ba/politicari/ivo-komsic/|title=Ivo Komšić|website=Imovina političara u Bosni i Hercegovini|language=bs-BA|access-date=2024-11-30}}</ref> Nakon toga prelazi na Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu gdje ponovo biva biran u zvanje asistenta na predmetu ''Sociologija rada i politike''. U nastavničko zvanje [[Docent|docenta]] biran je 1986, u zvanje vanrednog profesora 1990, a u zvanje [[Profesor|redovnog profesora]] 2000. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-11-07-18-28/217-prof-dr-ivo-komsic|title=Prof. dr. Ivo Komšić|website=www.ff.unsa.ba|access-date=2024-11-30|archive-date=2. 12. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202082540/https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-11-07-18-28/217-prof-dr-ivo-komsic|url-status=dead}}</ref> Za [[Dekan|dekana]] Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu izabran je 2010. godine. Komšić je objavio pet knjiga: „<em>Dijalektika robnog oblika</em>“, „<em>Automatizacija i humanizacija</em>“, „<em>Preživljena zemlja- Tko je kada i gdje dijelio BiH“</em> i „<em>Socijalna moć uma</em>“, "''Tuđmanov Haški profil - Udruženi zločinački poduhvat na BiH''".. Knjige “, „<em>Preživljena zemlja - Tko je kada i gdje dijelio BiH“ </em>i „<em>Socijalna moć uma</em>“ su prevedene na [[engleski jezik]]. Objavio je veliki broj naučnih i stručnih radova u domaćim i stranim časopisima. Bio je urednik časopisa za filozofiju i društvenu teoriju <em>Dijalog,</em> predsjednik Udruženja za sociologiju BiH.<ref name=":0" /> === Politička karijera === Na prvim [[Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.|izborima u BiH 1990.]] Ivo Komšič je učestvovao u izboru za člana Predsjedništva [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], kao kandidat Socijaldemokratske partije (SKBiH-SDP). Početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u BiH]] 1992. privremeno radi u Ministarstvu odbrane kao dobrovoljac. Blokada Sarajeva zatiče ga u Kiseljaku gdje se priključio radu humanitarne organizacije „Caritas“. Nakon raspada Predsjedništva RBiH početkom novembra 1993, na osnovu izbornih rezultata iz 1990, Ivo Komšić, zajedno sa [[Nijaz Duraković|Nijazom Durakovićem]], [[Ejup Ganić|Ejupom Ganićem,]] [[Stjepan Kljuić|Stjepanom Kljuićem]], Tatjanom Ljuić-Mijatović, [[Mirko Pejanović|Mirkom Pejanovićem,]] Mirom Lazović i [[Alija Izetbegović|Alijom Izetbegovićem]], član ratnog Predsjedništva RBiH. Komšićev politički doprinos manifestvovao se i kroz aktivnost organiziranja Općeg Sabora [[Hrvati|Hrvata]] Bosne i Hercegovine, održanog 6. februara 1994. i poziciju predsjednika Hrvatskog narodnog vijeća. Ovaj Sabor je usvojio mirovni plan na temelju kojeg je nastao [[Vašingtonski sporazum]] i na osnovu kojeg je došlo do uspostavljanja mira između Hrvata i Bošnjaka u BiH. Time se Komšiću pripisuje i značajan doprinos na stvaranju nove konstitucije BiH zasnovane na federaciji kantona, sa precizno utvrđenim brojem kantona, njihovom teritorijom i brojem stanovnika. U periodu od 2000. do 2002. bio je na funkciji predsjedavajućeg [[Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Doma naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine]]. Od 2006. godine do 2008. godine bio je zastupnik u [[Skupština Kantona Sarajevo|Skupštini Kantona Sarajevo]] i u Domu naroda Parlamenta Federacije BiH. U periodu od 2013. godine do 2017. godine na temelju odluke Gradskog vijeća Grada Sarajeva vrši funkciju [[Gradonačelnik|gradonačelnika]] Grada Sarajeva.<ref>{{Cite web|url=https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/2013/3/27/ivo-komsic-novi-gradonacelnik-sarajeva|title=Ivo Komšić novi gradonačelnik Sarajeva|website=Al Jazeera Balkans|language=bs|access-date=2024-11-30}}</ref> Prema političkom uvjerenju je [[Socijaldemokratija|socijaldemokrat]]. Potpredsjednik je Unije socijaldemokrata-Unije za sve nas (USD). Oženjen je i otac troje djece. == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|Ivo Komšić}} {{startna kutija}} {{s-off}} {{s-bef|prije=[[Alija Behmen]]<br /><small>2009–2013.</small>}} {{s-ttl|naslov=[[Spisak gradonačelnika Sarajeva|Gradonačelnik Sarajeva]]|godine=2013–2017.}} {{s-aft|poslije=[[Abdulah Skaka]]<br /><small>2017–2021</small>}} {{s-end}} {{Gradonačelnici Sarajeva}} {{DEFAULTSORT:Komšić, Ivo}} [[Kategorija:Rođeni 1948.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Kiseljak]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački političari]] [[Kategorija:Gradonačelnici Sarajeva]] [[Kategorija:Političari Socijaldemokratske partije Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Političari Hrvatske seljačke stranke Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Političari Socijaldemokratske unije Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Dekani Filozofskog fakulteta u Sarajevu]] [[Kategorija:Odsjek za sociologiju Filozofskog fakulteta u Sarajevu]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sociolozi]] [[Kategorija:Političari Unije socijaldemokrata (Bosna i Hercegovina)]] [[Kategorija:Političari Federacije Bosne i Hercegovine]] sdnhiua2zkd7xqeq3c0l7egn521os6j Krunisanje Tvrtka I Kotromanića 0 32427 3916917 3916695 2026-08-08T02:26:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916917 wikitext text/x-wiki {{Historija_BiH}} '''Krunisanje Tvrtka I Kotromanića''', dotadašnjeg [[Spisak bosanskih banova|bosanskog bana]], za [[Spisak bosanskih kraljeva|kralja Bosne]] predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u historiji [[Bosna i Hercegovina u srednjem vijeku|srednjovjekovne bosanske države]], čime [[Bosanska Banovina|Bosanska]] [[Bosanska Banovina|Banovina]] postaje kraljevina i čime je uspostavljeno [[Bosansko Kraljevstvo]] pod domaćom dinastijom [[Kotromanići|Kotromanića]].<ref name=":0">Ćirković, Sima. ''Istorija srednjovekovne bosanske države''. Beograd: Srpska književna zadruga, 1964.</ref><ref>Klaić, Nada. ''Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377.)''. Zagreb: Globus, 1989.</ref> Sam obred krunisanja, kao i datum, mjesto održavanja i identitet koronatora, nisu jednoznačno potvrđeni u historijskim izvorima.<ref>Sima Ćirković piše da je krunisanje obavljeno u jesen, najvjerovatnije na Mitrovdan (26. oktobra) 1377. u "srpskoj zemlji, možda u manastiru Mileševu, mestu osobitog kulta svetog Save, osnivača srpske crkve".</ref> Zbog nedostatka primarnih izvora, koji ovu temu ne obrađuju dovoljno detaljno, u historiografiji postoje različita tumačenja. Stoga okolnosti krunisanja i dalje ostaju predmet rasprava među historičarima.<ref name=":1">Klix.ba. "[https://www.klix.ba/vijesti/bih/ovako-su-historicari-odgovorili-na-pitanje-ko-je-bio-tvrtko-i-kotromanic/230915043 Ovako su historičari odgovorili na pitanje: Ko je bio Tvrtko I Kotromanić]". Pristupljeno 3. 8. 2026.</ref> Prvi sačuvani pisani spomen nove vladarske titule nalazi se u svečanoj povelji pisanoj 10. aprila 1378. godine u Žrnovnici na [[Dubrovačka Republika|dubrovačkom području]], a potvrđenoj 17. juna iste godine u Trstivnici. Titula glasi: "...''kralj Srbljem i Bosni i Pomorju i Zapadnim stranam''".<ref>"... Богом постављеному Стефану краљу Србљем и Босне и Поморију и Западним странам ..." (10. april 1378.), Љубомир Стојановић, Старе српске повеље и писма, I/1, Српска краљевска академија, Зборник за историју, језик и књижевност српског народа, Прво одељење, Споменици на српском језику 19, Београд - Сремски Карловци 1929, 76-77.</ref> == Pozadina == [[Tvrtko I Kotromanić]], nakon smrti svog strica [[Stjepan II Kotromanić|Stjepana II Kotromanića]] 1353,<ref>''U drugoj polovini 1353. godine, umro je ban Stjepan II Kotromanić, posle dosta duge i vrlo uspešne vladavine.'' Sima Ćirković: Istorija srednjovekovne bosanske države, str. 121. SKZ. Beograd, 1964.</ref> dolazi na čelo Bosanske Banovine. Početak njegove vladavine obilježili su unutrašnji sukobi s bratom [[Stjepan Vuk Kotromanić|Vukom]], kao i pritisci [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)|Ugarske]].<ref name=":0" /> Ugarski kralj [[Ludovik I, kralj Ugarske|Ludovik I Anžuvinski]] pokrenuo je 1363. križarski pohod na Bosnu, ali Tvrtko je uspio očuvati položaj bana i faktičku samostalnost svoje države, iako je formalno priznavao ugarsko vrhovništvo.<ref>Tvrtko je neko vrijeme vladao "milošću božijom i kralja Ludovika" - 1366.</ref> Presudna promjena političkih prilika nastupila je 1371. godine, kada su u [[Bitka na Marici|Maričkoj bici]] poginuli kralj [[Vukašin Mrnjavčević]] i njegov brat [[Mrnjavčević|Uglješa]],<ref>Pantelić, Svetlana. "[https://www.casopisbankarstvo.rs/Portals/0/Casopis/2011/3_4/B03-04-2011-Novac.pdf Istorija iskovana novcem: Novac kralja Vukašina Mrnjavčevića (1365–1371)]". ''Bankarstvo'', br. 11–12 (2006).</ref> a iste godine umro je i srpski car [[Uroš Nejaki]], posljednji vladar i izdanak dinastije [[Nemanjići|Nemanjića]].<ref name=":2">Komatina, Predrag. "Promene na srpskom prestolu 1370–1371. godine. Pokušaj reinterpretacije". ''Istorijski časopis'', knj. LXVI (2017): 149–171. DOI: 10.34298/IC1766149K.</ref> Njegovom smrću dinastija Nemanjića izumrla je po muškoj liniji,<ref>Sima Ćirković, ''Istorija srednjovekovne bosanske države'', Beograd 1964, str. 135–136.</ref> dok se područje nekadašnjeg [[Srpsko Carstvo|Srpskog Carstva]] raspalo na više oblasnih gospodstava.<ref name=":2" /> Tvrtko je iskoristio novonastale prilike za širenje bosanske države prema istoku. U savezu s [[Lazar Hrebeljanović|knezom Lazarom Hrebeljanovićem]] porazio je 1373. župana [[Nikola Altomanović|Nikolu Altomanovića]],<ref name=":1" /> nakon čega je Bosni pripojio gornje [[Podrinje]], [[Polimlje]] s manastirom Mileševom i [[Gacko]]. Do početka 1377. godine od [[Đurađ Balšić|Đurađa Balšića]] preuzeo je [[Trebinje]], [[Konavle (područje)|Konavle]] i [[Dračevica|Dračevicu]], čime je Bosanska Banovina obuhvatila znatan dio nekadašnjih zemalja Nemanjića.<ref>Sima Ćirković, ''Istorija srednjovekovne bosanske države''. Beograd: Srpska književna zadruga, 1989. John V. A. Fine Jr., ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1987. Nada Klaić, ''Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377.)''. Zagreb: Globus, 1989. Rade Mihaljčić, ''Kraj srpskog carstva''. Beograd: Srpska književna zadruga, 1975. Sima Ćirković, ''The Serbs''. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2004.</ref> Osnov za preuzimanje kraljevske titule Tvrtko je nalazio i u svom porijeklu. Preko bake po očevoj liniji, Jelisavete Nemanjić, kćerke kralja [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]], bio je potomak dinastije Nemanjića, što mu je omogućilo da svoju vlast predstavi kao nastavak njihove vladarske tradicije i da istakne pravo na upražnjeni kraljevski prijestol.<ref>Noel Malcolm, Bosna – kratka povijest, str. 32.</ref><ref>Klix.ba. "[https://www.klix.ba/vijesti/bih/na-danasnji-dan-prije-648-godina-tvrtko-je-okrunjen-za-kralja-srbljem-i-bosni-i-pomorju-i-zapadnim-stranam/251026060 Na današnji dan prije 648 godina Tvrtko je okrunjen za kralja 'Srbljem i Bosni i Pomorju i Zapadnim Stranam]". Pristupljeno 4. 8. 2026.</ref> Uoči krunisanja Tvrtko je dodatno učvrstio međunarodni položaj Bosne sklapanjem braka s [[Doroteja Vidinska|Dorotejom]], kćerkom bugarskog cara Ivana Stracimira.<ref>RadioSarajevo.ba. "[https://radiosarajevo.ba/metromahala/teme/na-danasnji-dan-tvrtko-i-ozenio-bugarsku-princezu-doroteju-a-slavlja-na-dvoru-su-bila-ovakva/570831 Na današnji dan: Tvrtko I oženio bugarsku princezu Doroteju, a slavlja na dvoru su bila ovakva]". 8. 12. 2024. Pristupljeno 4. 8. 2026.</ref> Ovaj dinastički savez doprinio je jačanju ugleda bosanskog vladara među susjednim državama i evropskim vladarskim kućama. == Potencijalna mjesta krunisanja == Pitanje mjesta na kojem je Tvrtko I krunisan za kralja predmet je rasprave među historičarima. === Mileševa === Dugo vremena u historiografiji je prevladavalo mišljenje da se krunisanje odigralo u manastiru Mileševi u Polimlju, te da ga je izvršio tamošnji iguman. Ovakvo tumačenje zasnivalo se prvenstveno na djelu Mavra Orbinija ''Kraljevstvo Slavena'' iz 1601. Orbini, dubrovački benediktinac italijanskog porijekla, u svom je djelu iznio tezu da je Tvrtko krunisan u Mileševi, nad grobom svetog Save, što je snažno uticalo na kasnija historiografska tumačenja.<ref>''U ovom posljednjem dijelu nalazio se i manastir Mileševa u kojem su se čuvali posmrtni ostaci Svetoga Save, jednog od najvažnijih svetaca u povijesti Srpske pravoslavne crkve. Godine 1377. Tvrtko je proslavio svoj uspjeh tako što se u Mileševi okrunio za kralja - ne samo Bosne nego i Srbije. (Ovdje iznosim tradicionalnu teoriju prema kojoj je Tvrtko okrunjen u Mileševi. Međutim, nedavna su istraživanja pokazala da se on nije okrunio u Mileševi, nego u mjestu Mile, nedaleko od Visokog, u središnjoj Bosni. Vidi Anđelić, Bobovac i Kraljeva Sutjeska, i Džaja, Konfesionalnost i nacionalnost Bosne i Hercegovine, Dodatak 1.) Međutim, ovaj je posljednji detalj bio samo znak prilično pompozne dinastičke samohvale, u skladu s impozantnim dvorom u bizantskom stilu što ga je ustrojio u svojoj kraljevskoj tvrđavi na Bobovcu. Tvrtko je zaista bio potomak utemeljitelja srpske dinastije Nemanjića, ali nikad nije ozbiljno pokušao zavladati Srbijom.'' Noel Malcolm, Bosna - Kratka povijest.</ref><ref name=":1" /> Međutim, savremena historijska nauka odbacuje ovakvo tumačenje iz više razloga. Prvo, u vrijeme Tvrtkovog krunisanja Mileševa nije bila mitropolija – prvi pouzdani pomen mileševskog mitropolita datira tek iz 1440-ih godina. Drugo, Tvrtko je bio [[Katoličanstvo|katolik]], oženjen po katoličkom obredu, te je malo vjerovatno da bi prihvatio krunisanje od pravoslavnog sveštenstva. Treće, Mileševa se nalazila u oblasti kojom su upravljali lokalni velikaši, a ne u neposrednom Tvrtkovom posjedu, što bi činilo krunisanje na tom mjestu politički rizičnim. === Mile kod Visokog === Danas većina historičara, prvenstveno Anđelić i Lovrenović, a na osnovu arheoloških istraživanja, paleografskih analiza i obrade izvora, prihvata tezu da se krunisanje dogodilo u crkvi u Milama (današnje naselje [[Arnautovići]] kod [[Visoko|Visokog]]).<ref name=":1" /> Ova crkva, podignuta u vrijeme bana Stjepana II Kotromanića, predstavljala je vjersko i političko središte srednjovjekovne Bosne. U neposrednoj blizini nalazio se kraljevski dvor i utvrđeni grad [[Stari grad Visoki|Visoki]]. U Milama su sahranjivani bosanski vladari; ban Stjepan II, kralj Tvrtko I, [[Stjepan Dabiša, kralj Bosne|kralj Dabiša]] i drugi, što svjedoči o izuzetnom značaju ovog mjesta za bosansku državnost. Arheološka istraživanja na lokalitetu Arnautovići, provođena od 1973. do 1975, otkrila su ostatke monumentalne crkve iz 14. vijeka, koja po svojoj veličini i arhitekturi odgovara mjestu namijenjenom za kraljevsku krunidbu. KONS je u julu 2003. ovu crkvu proglasila nacionalnim spomenikom.<ref>[[Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika]] (KONS). Odluka: ''[http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/ArnautoviciBH%20kompl.pdf Arheološko područje Mile – Krunidbena i grobna crkva bosanskih kraljeva, Arnautovići, općina Visoko]{{Mrtav link}}'', br. 06-6-894/03-2.</ref> == Pitanje krunitelja == Pitanje ko je izvršio čin krunisanja jednako je složeno kao i pitanje mjesta. S obzirom na specifičnu konfesionalnu situaciju u srednjovjekovnoj Bosni, odgovor nije sa sigurnošću utvrđen. U historiografiji se ovo pitanje uglavnom svodi na tri opcije: predstavnika [[Katolička crkva|Katoličke crkve]], predstavnika [[Pravoslavna crkva|Pravoslavne crkve]] (odnosno mitropolita Mileševe) i [[Spisak djedova Crkve bosanske|djeda]] [[Crkva bosanska|Crkve bosanske]]. Savremena istraživanja uglavnom polaze od analize političkih okolnosti, crkvene organizacije u Bosni krajem 14. vijeka i položaja samog Tvrtka kao vladara. === Katolička biskupija === Prema jednoj hipotezi, krunisanje bosanskog kralja mogao je izvršiti katolički [[biskup]]. Međutim, ova pretpostavka se smatra manje vjerovatnom zbog položaja Bosanske biskupije u to vrijeme. Naime, katolička Bosanska biskupija imala je svoje sjedište u [[Đakovo|Đakovu]], na teritoriji Ugarske, te se nalazila pod neposrednom vlašću ugarskog kralja. Samim tim, njen biskup bio je politički povezan s ugarskim dvorom, što dovodi u pitanje mogućnost da bi učestvovao u krunisanju bosanskog vladara, koji je upravo tim činom potvrđivao samostalnost Bosne i njeno udaljavanje od ugarskog uticaja. Zbog toga dio historičara smatra malo vjerovatnim da bi biskup Bosanske biskupije krunisao bosanskog kralja, jer bi takav čin imao i snažnu političku poruku. Osim toga, nijedan poznati historijski izvor ne navodi da je papa dao odobrenje za krunisanje, niti se spominje prisustvo katoličkih prelata ili drugih crkvenih predstavnika prilikom krunisanja bosanskih kraljeva. U dostupnim izvorima nema potvrde o učešću pape ili nekog drugog visokog katoličkog dostojanstvenika sve do krunisanja posljednjeg bosanskog kralja Stjepana Tomaševića 1461.<ref>Lovrenović, Dubravko. ''Na klizištu povijesti (Sveta kruna ugarska i Sveta kruna bosanska) 1387–1463''. Zagreb – Sarajevo: Synopsis, 2006. ''U razdoblju između 1377. i 1461. nije zabilježeno da je neki od prelata Katoličke crkve od strane Rimske kurije ovlašten da kruni bosanske kraljeve. Ni bosanski vladari o tome ništa ne govore. Nezaobilazne su to činjenice u cijelom mozaiku posrednih i neposrednih dokaza da se u toj ulozi nalazio episkop Crkve bosanske. Sve je u tom svijetu feudalne kulture sličilo jedno drugom kao jaje jajetu, ako već ne po opsegu, a ono svakako po formi i sadržaju. Sama realizacija obrasca najviše je zavisila od mjesnih okolnosti. Tu se očituje nepisano pravilo povijesti: da su pokušaji stavljanja njezinih nogu u jednu čizmu obično završavali neuspješno, odnosno kao u bosanskom slučaju šizmom: reakcijom na latinizaciju (»globalizaciju«).''</ref> === Pravoslavna crkva === Iako je srpska patrijaršija imala kanonsku nadležnost nad određenim dijelovima Tvrtkovih posjeda, njeno učešće u krunisanju katoličkog vladara bilo bi kanonski sporno. Osim toga, krunisanje od strane pravoslavnog mitropolita podrazumijevalo bi priznavanje njegovog crkvenog autoriteta, što bi za Tvrtka kao bosanskog vladara imalo i određene političke posljedice. Teza o pravoslavnom krunitelju najviše se povezivala sa starijim tumačenjem prema kojem je Tvrtko krunisan u Mileševi, kod groba [[Sveti Sava|svetog Save]], od strane tamošnjeg crkvenog velikodostojnika. Međutim, savremena historiografija ovu mogućnost uglavnom odbacuje. Historičari ukazuju da nema potvrde da je mileševski crkveni autoritet imao ulogu u krunisanju vladara, niti da su srpski kraljevi bili krunisani u Mileševi. Srpska kraljevska tradicija bila je prvenstveno vezana za [[Peć]], dok su carevi krunisani u [[Skoplje|Skoplju]]. Zbog nedostatka direktnih izvora koji bi povezali Mileševu ili tamošnjeg crkvenog velikodostojnika s Tvrtkovim krunisanjem, ova interpretacija danas ima znatno manju podršku među historičarima. === Crkva bosanska === Najuticajniju hipotezu u savremenoj historiografiji iznio je historičar [[Dubravko Lovrenović]], prema kojoj je Tvrtka I Kotromanića za kralja krunisao djed Crkve bosanske, vrhovni poglavar ove crkvene institucije.<ref>Lovrenović, Dubravko. "Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377. (Pokušaj revalorizacije)". Forum Bosnae, br. 3–4 (1999): 227–287; Na klizištu povijesti (sveta kruna ugarska i sveta kruna bosanska) 1387-1463, Synopsis, Zagreb-Sarajevo, 2006, 614–723.</ref><ref name=":1" /> Ova teza zasniva se na činjenici da je Crkva bosanska krajem 14. vijeka predstavljala jednu od najznačajnijih vjerskih i društvenih institucija u bosanskoj državi. Njeni predstavnici bili su prisutni na vladarskom dvoru i među visokim plemstvom, a institucija djeda imala je autoritet koji je mogao imati ulogu u potvrđivanju vladarske vlasti. Nakon što je sjedište Bosanske biskupije sredinom 13. vijeka premješteno u Đakovo, Bosna je ostala bez snažne katoličke crkvene institucije sa stalnim sjedištem na vlastitom prostoru. Dio historičara smatra da je u takvim okolnostima Crkva bosanska preuzela važnu političku i društvenu funkciju, uključujući i ulogu u legitimizaciji vlasti bosanskih vladara. Prema ovom tumačenju, krunisanje u Milama nije bilo samo čin proglašenja novog kralja, nego i simboličko potvrđivanje kraljevske vlasti kroz domaću instituciju koja je imala značajan ugled u srednjovjekovnoj Bosni. Djed Crkve bosanske u tom bi slučaju imao ulogu sličnu onoj koju su u drugim evropskim kraljevstvima imali nadbiskupi ili patrijarsi prilikom krunisanja vladara. Historičari poput Dženana Dautovića naglašavaju da se u srednjem vijeku vladarska vlast nije mogla odvojiti od religijskog legitimiteta, odnosno potrebe da vladar dobije potvrdu višeg autoriteta. U slučaju srednjovjekovne Bosne, prema ovom tumačenju, upravo je domaća crkvena organizacija mogla predstavljati takav autoritet. Odsustvo detaljnih pisanih izvještaja o samom obredu objašnjava se složenom političkom i vjerskom situacijom tog vremena, ali i činjenicom da su mnogi izvori iz srednjovjekovne Bosne izgubljeni. Ako je krunisanje izvršio predstavnik Crkve bosanske, takav čin bi u katoličkim izvorima mogao biti posebno problematičan zbog negativnog stava prema toj zajednici. Ipak, ova teorija nije zasnovana na direktnom dokazu, jer nijedan sačuvani izvor ne navodi ime osobe koja je izvršila krunisanje. Historičar Enes Dedić ističe da se zaključak o djedu Crkve bosanske prvenstveno izvodi metodom eliminacije drugih kandidata: katoličkog biskupa i pravoslavnog crkvenog velikodostojnika. Zbog toga djed ostaje najizgledniji kandidat, ali ne i potpuno potvrđena historijska činjenica. Lovrenovićeva teza danas predstavlja jedno od najuticajnijih objašnjenja u bosanskoj i regionalnoj [[Medievistika|medievistici]], iako među historičarima i dalje postoji rasprava o ovom pitanju. == Značaj titule == Titula koju je Tvrtko preuzeo nakon krunisanja – "kralj Srbljem i Bosni i Pomorju i Zapadnim stranam" – imala je značajno mjesto u političkoj ideologiji srednjovjekovne bosanske države. Prvi put se ova titula pojavljuje u povelji izdatoj Dubrovčanima 10. aprila 1378. godine, pisanoj na srpskoslovenskom jeziku uz korištenje istočne (srpsko-vizantijske) diplomatske formule. Titula je sadržavala više elemenata: bosanski dio ("kralj Bosni") označavao je Tvrtkovu vlast nad matičnom zemljom Kotromanića, dok je dio "kralj Srbljem" povezivan s njegovim nasljednim pravom preko dinastije Nemanjića i osvajanjima na području nekadašnje srpske države. Dio titule koji se odnosio na Pomorje i Zapadne strane odražavao je njegove teritorijalne posjede i političke ambicije na širem prostoru Balkana. U istoj povelji Tvrtko navodi i izraz "sugubi vijenac" (dvostruka kruna), koji historičari uglavnom tumače kao simbol povezanosti njegove vlasti nad Bosnom i pravom koje je polagao na naslijeđe Nemanjića. Krunisanje Tvrtka I za kralja predstavljalo je potvrdu političke snage bosanske države i novog položaja dinastije Kotromanića. Kraljevska titula omogućila je Tvrtku da nastupa ravnopravnije prema drugim evropskim vladarima i da svoju vlast predstavi kao nasljedstvo domaće bosanske tradicije, ali i kao nastavak političkog naslijeđa [[Nemanjići|Nemanjića]]. Nakon što je postao kralj, Tvrtko I nastavio je širiti granice Bosne. Iskoristivši [[građanski rat]] u Ugarskoj nakon smrti kralja Ludovika I 1382, proširio je svoju vlast na dijelove Dalmacije i 1390. uzeo titulu "kralj Raške, Bosne, Dalmacije, Hrvatske i Primorja". Tokom njegove vladavine Bosna je dostigla najveći teritorijalni obim u svojoj srednjovjekovnoj historiji. Razvijali su se gradovi, [[trgovina]] i [[rudarstvo]], a država je imala značajan politički uticaj u regiji. Tvrtko je umro 1391, a naslijedio ga je ban Dabiša, koji je također krunisan za kralja. Nakon Tvrtkove smrti Bosna je postepeno gubila dio teritorija koje je osvojio, ali je kraljevska titula ostala trajni element bosanske vladarske tradicije sve do [[Pad Bosne 1463.|pada Bosne pod osmansku vlast]] 1463. == Reference == {{refspisak}} == Literatura == * [[Pavao Anđelić|Anđelić, Pavao]]. ''Krunidbena i grobna crkva bosanskih vladara u Milima (Arnautovićima) kod Visokog''. Sarajevo: Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine, 1979. * [[Dubravko Lovrenović|Lovrenović, Dubravko]]. ''Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377. (Pokušaj revalorizacije)'': Forum Bosnae, br. 3–4 (1999): 227–287. * Lovrenović, Dubravko. ''Na klizištu povijesti (sveta kruna ugarska i sveta kruna bosanska) 1387–1463''. Zagreb, Sarajevo: Synopsis, 2006. * [[Ljubomir Stojanović|Stojanović, Ljubomir]]. ''Stare srpske повеље и писма'', knj. I/1. Zbornik za istoriju, jezik i književnost srpskog naroda, Prvo odeljenje, Spomenici na srpskom jeziku 19. Beograd, Sremski Karlovci: Srpska kraljevska akademija, 1929. == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110802021835/http://www.bosona.ba/ba/Default.aspx bosona.ba] * [http://visit.kraljeva-sutjeska.com/index.pdf visit.kraljeva-sutjeska.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117185734/http://visit.kraljeva-sutjeska.com/index.pdf |date=17. 11. 2010 }} [[Kategorija:Politička historija srednjovjekovne Bosne]] cbh4u4bzlkstrdkusq2roqjcf7lapnw Ljiljan (simbol) 0 32502 3916854 3915999 2026-08-07T14:54:14Z AnToni 2325 /* Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici */ 3916854 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Héraldique meuble Fleur de lys lissée.svg|mini|200px|Heraldički ljiljan]] '''Ljiljan''' je simbol koji se često upotrebljava u [[Heraldika|heraldici]] kao i simbol koji se pojavljuje na različitim motivima i dizajnima. Kao takav, ljiljan je u [[Unicode]]u predstavljen oznakom U+269C (⚜). Kroz historiju koristi se u mnogim evropskim državama kao što su [[Francuska]], [[Španija]], [[Luksemburg]], [[Srbija|Srbije]], [[Švicarska]], [[Bosna i Hercegovina]]. Također, ljiljan se koristi kao simbol [[izviđači|izviđača]] u cijelom svijetu. == Upotreba == [[Datoteka:Coat of arms of Serbia.svg|thumb|200px|Ljiljani na grbu Srbije]] [[Datoteka:Coat_of_Arms_of_Bosnia_and_Herzegovina_(1992-1998).svg|thumb|200px|desno|Grb Republike Bosne i Hercegovine]] Iako se kao simbol tokom historije pojavljivao ns evropskim grbovima i zastava, ljiljan je u historijskom kontekstu posebno povezan sa francuskom monarhijom a njegova upotreba se poslije javlja i kod [[Španska monarhija|Španske monarhije]], (nastale od francuskih [[Bourbon (dinastija)|Burbonaca]]), [[Veliko vojvodstvo Luksemburga|Velikog vojvodstva Luksemburga]] i ostalih država proisteklih iz dinastije Burbonaca. Nakon što Francuska postaje republika, ljiljan ostaje trajni simbol Francuske (uglavnom se pojavljuje na francuskim poštanskim markicama) iako nikad nije zvanično usvojen kao državni simbol francuske republike. Prema francuskom historičaru [[Georges Duby|Georgesu Dubyju]], tri latice ljiljana predstavljaju tri srednjovekovna društvena sloja: obično stanovništvo, plemstvo i sveštenstvo.<ref>Georges Duby, ''France in the Middle Ages 987–1460: From Hugh Capet to Joan of Arc''</ref> U Velikoj Britaniji ljiljan se koristio i na grbu Norroy King of Arms stotinama godina. Srebrna ljiljan na plavoj pozadini predstavljao je grb Barona Digbyja. U engleskoj i kanadskoj heraldici ljiljan je predstavljao brizuru koja je označavala šestog sina. Ljiljan kao simbol se pojavljuje na vojnim oznakama i kao logotip mnogih organizacija. Tokom dvadesetog vijeka simbol je usvojen od strane različitih izviđačkih organizacija širom svijeta kao simbol izviđača. Arhitekti i dizajneri ovaj simbol koriste kao zaseban ili ponovljeni motiv u širokom spektru konteksta, naročito tamo gdje se podrazumijeva francuski kontekst. === Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici === [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici odnosi se na upotrebu stiliziranog heraldičkog ljiljana ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} == Također pogledajte == * [[Bosanski ljiljan (simbol)]] == Reference == {{refspisak}} {{Commonscat|Fleur-de-lis}} [[Kategorija:Simboli]] [[Kategorija:Heraldika]] dg3o5wiwp5xwne29e6e4mmrxdag5w2o 3916855 3916854 2026-08-07T14:59:27Z AnToni 2325 3916855 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Héraldique meuble Fleur de lys lissée.svg|mini|200px|Heraldički ljiljan]] '''Ljiljan''' je simbol koji se često upotrebljava u [[Heraldika|heraldici]] kao i simbol koji se pojavljuje na različitim motivima i dizajnima. Kao takav, ljiljan je u [[Unicode]]u predstavljen oznakom U+269C (⚜). Kroz historiju koristi se u mnogim evropskim državama kao što su [[Francuska]], [[Španija]], [[Luksemburg]], [[Srbija|Srbije]], [[Švicarska]], [[Bosna i Hercegovina]]. Također, ljiljan se koristi kao simbol [[izviđači|izviđača]] u cijelom svijetu. == Upotreba == [[Datoteka:Coat of arms of Serbia.svg|thumb|200px|Ljiljani na grbu Srbije]] [[Datoteka:Coat_of_Arms_of_Bosnia_and_Herzegovina_(1992-1998).svg|thumb|200px|desno|Grb Republike Bosne i Hercegovine]] Iako se kao simbol tokom historije pojavljivao ns evropskim grbovima i zastava, ljiljan je u historijskom kontekstu posebno povezan sa francuskom monarhijom a njegova upotreba se poslije javlja i kod [[Španska monarhija|Španske monarhije]], (nastale od francuskih [[Bourbon (dinastija)|Burbonaca]]), [[Veliko vojvodstvo Luksemburga|Velikog vojvodstva Luksemburga]] i ostalih država proisteklih iz dinastije Burbonaca. Nakon što Francuska postaje republika, ljiljan ostaje trajni simbol Francuske (uglavnom se pojavljuje na francuskim poštanskim markicama) iako nikad nije zvanično usvojen kao državni simbol francuske republike. Prema francuskom historičaru [[Georges Duby|Georgesu Dubyju]], tri latice ljiljana predstavljaju tri srednjovekovna društvena sloja: obično stanovništvo, plemstvo i sveštenstvo.<ref>Georges Duby, ''France in the Middle Ages 987–1460: From Hugh Capet to Joan of Arc''</ref> U Velikoj Britaniji ljiljan se koristio i na grbu Norroy King of Arms stotinama godina. Srebrna ljiljan na plavoj pozadini predstavljao je grb Barona Digbyja. U engleskoj i kanadskoj heraldici ljiljan je predstavljao brizuru koja je označavala šestog sina. Ljiljan kao simbol se pojavljuje na vojnim oznakama i kao logotip mnogih organizacija. Tokom dvadesetog vijeka simbol je usvojen od strane različitih izviđačkih organizacija širom svijeta kao simbol izviđača. Arhitekti i dizajneri ovaj simbol koriste kao zaseban ili ponovljeni motiv u širokom spektru konteksta, naročito tamo gdje se podrazumijeva francuski kontekst. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici == [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici odnosi se na upotrebu stiliziranog heraldičkog ljiljana ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. === Srednjovjekovna Bosna === ==== Od banske kose grede do kraljevskog grba ==== [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. ==== Kraljevski pečati i nasljednici ==== Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. ==== Novac, tekstil i kamena plastika ==== <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> ==== Vladarski, dinastički i zemaljski grb ==== Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. === Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća === ==== Grbovnici i pripisani grbovi ==== Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. ==== Austrougarska i jugoslavenska obilježja ==== [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> === Republika Bosna i Hercegovina === ==== Izrada i usvajanje obilježja ==== Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> ==== Grb i zastava u službenoj upotrebi ==== <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> ==== Zamjena državnih obilježja 1998. ==== [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. === Vojna i entitetska heraldika === ==== Armija Republike Bosne i Hercegovine ==== [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. ==== Federacija Bosne i Hercegovine ==== <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Kantonalna i lokalna upotreba === <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. === Savremena značenja === Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> === Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' === [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> === Terminologija === '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli]] [[Kategorija:Heraldika]] jxvf0kauifuamw6vw2wmsualluqy8rw 3916986 3916855 2026-08-08T10:16:01Z Mhare 481 3916986 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Meuble héraldique Fleur de lys.svg|mini|desno|170px|Heraldički ljiljan]] '''Ljiljan''' ({{jez-fr|fleur-de-lis}} ili ''fleur-de-lys'') stilizirani je biljni znak i jedan od najrasprostranjenijih [[heraldika|heraldičkih]] motiva. Oblikom podsjeća na cvijet [[ljiljan]]a, a naročito je povezan s [[Francuska|Francuskom]] i francuskom monarhijom, čiji je tradicionalni grb od razvijenog srednjeg vijeka do [[Francuska revolucija|Francuske revolucije]] sadržavao zlatne ljiljane na plavom polju. Nakratko je ponovo uveden tokom restauracije monarhije u 19. stoljeću.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |translator=Francisca Garvie |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |pages=93–100 |ISBN=0-500-30074-7}}</ref> Ostao je zastupljen u heraldici drugih država, dinastija, gradova i ustanova, među kojima su [[Španija]], [[Kanada]], [[Quebec]], [[Bosna i Hercegovina]], [[Srbija]] i [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]. Znak je kroz historiju imao dinastičko, političko, vjersko i ukrasno značenje. U kršćanskoj umjetnosti ljiljan je povezan s čistoćom i [[Djevica Marija|Djevicom Marijom]], a pojavljuje se i kao atribut [[Sveti Josip|svetog Josipa]].<ref name="Post">{{cite book |last=Post |first=W. Ellwood |title=Saints, Signs, and Symbols |publisher=Morehouse-Barlow |location=Wilton |year=1986 |page=29}}</ref> U savremenoj upotrebi javlja se na državnim i lokalnim obilježjima, vojnim oznakama, amblemima izviđačkih organizacija, sportskim grbovima i u dekorativnoj umjetnosti. U [[Unicode]]u je predstavljen znakom U+269C (⚜). == Etimologija == Francuski naziv ''fleur-de-lis'' doslovno znači "cvijet ljiljana": ''fleur'' znači "cvijet", a ''lis'' "ljiljan". Riječ ''lis'' potječe preko latinskog ''lilium'' od starogrčkog ''leírion'' (λείριον). Iako naziv upućuje na ljiljan, nije sigurno predstavlja li heraldička figura stilizirani prikaz biljke iz roda ''[[Lilium]]''. Pojedini autori povezivali su njen oblik sa [[Iris pseudacorus|žutom perunikom]] (''Iris pseudacorus''), dok su predlagana i druga tumačenja porijekla znaka.<ref name="Velde">{{cite web |last=Velde |first=François |title=The Fleur-de-Lis |url=http://www.heraldica.org/topics/fdl.htm |website=Heraldica |access-date=8. 8. 2026}}</ref> [[Datoteka:Fleur.iris.2.png|mini|lijevo|Poređenje cvijeta perunike s heraldičkim ljiljanom prema crtežu [[Eugène Viollet-le-Duc|Eugènea Viollet-le-Duca]]]] Ljiljan je u evropskoj simbolici dugo povezivan s plodnošću i čistoćom, a u kršćanskoj tradiciji posebno s Marijinom čistoćom. == Porijeklo == [[Datoteka:Clovis recevant la fleur de lys - XVe siècle.jpg|mini|desno|Klodovik prima ljiljan; ilustracija iz ''Bedfordskog časoslova'' iz 15. stoljeća]] Tačno porijeklo heraldičkog ljiljana nije utvrđeno. Francuski prirodnjak i leksikograf [[Pierre-Augustin Boissier de Sauvages]] u 18. stoljeću pretpostavio je da je znak nastao stiliziranjem žute perunike. Kao argument naveo je njenu sličnost s heraldičkom figurom i rasprostranjenost uz rijeku Lys u Flandriji.<ref>{{cite book |last=Boissier de Sauvages |first=Pierre-Augustin |title=Dictionnaire languedocien-françois |year=1756 |page=154}}</ref> Sličnu mogućnost zastupa i heraldičar François Velde, iako nema neposrednog dokaza kojim bi takvo porijeklo moglo biti potvrđeno.<ref name="Velde"/> Druga hipoteza izvodi oblik iz [[angon]]a, franačkog koplja za bacanje. Ni takvo tumačenje nije općeprihvaćeno.<ref>{{cite book |last=Fosbroke |first=Thomas Dudley |title=A Treatise on the Arts, Manufactures, Manners, and Institutions of the Greeks and Romans |volume=2 |year=1835}}</ref> === Starija upotreba sličnih motiva === Motivi nalik kasnijem heraldičkom ljiljanu poznati su i prije nastanka srednjovjekovne heraldike. Slični oblici pojavljuju se na [[Gali|galskom]] novcu, dok je jedan primjer pronađen na zlatnoj kacigi skitskog vladara iz kurgana Ak-Burun. Sličan biljni znak javlja se i na novcu perzijske i [[Ptolemejsko Kraljevstvo|ptolemejske]] provincije [[Jehud]] te na pojedinim novčićima iz doba [[Hasmonejci|Hasmonejaca]]. U umjetnosti pretkolumbovskih [[Maje|Maja]] lokvanj je predstavljao vodenu površinu podzemnog svijeta i obnoviteljsku snagu zemlje, a pojedini njegovi stilizirani prikazi oblikom podsjećaju na fleur-de-lis. == Dinastijska i teritorijalna heraldika == Heraldički ljiljan postao je naročito raširen u evropskoj heraldici tokom srednjeg vijeka. Premda je najčvršće povezan s francuskom kraljevskom tradicijom, pojavljivao se u grbovima različitih dinastija, plemićkih porodica, crkvenih ustanova i gradova. === Albanija === U srednjovjekovnoj [[Albanija|albanskoj]] heraldici ljiljan se veže za plemićku porodicu [[Topia]], kojoj je pripadao [[Karlo Topia]]. Pojavljuje se i u heraldici drugih albanskih plemićkih porodica, među kojima su Engjëlli i Durazzo. <gallery mode="packed" heights="180"> Stema e Karl Topisë.png|Grb [[Karlo Topia|Karla Topije]], prema srednjovjekovnom kamenom prikazu Blason famille sq Engjëlli.svg|Grb albanske plemićke porodice Engjëlli </gallery> === Bosna i Hercegovina === {{Glavni|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} Ljiljani su sastavni dio kraljevske heraldike [[Kotromanići|Kotromanića]] u srednjovjekovnoj [[Kraljevina Bosna|Kraljevini Bosni]]. Nakon što je [[Tvrtko I Kotromanić]] 1377. uzeo kraljevsku titulu, na njegovim se pečatima uz stariju kosu gredu pojavljuje šest ljiljana, po tri sa svake strane. Taj sklop postao je jedno od glavnih heraldičkih obilježja bosanske krune.<ref name="Filipovic">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title='Creatio Regni' in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |work=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |ISBN=978-90-04-39144-4}}</ref> Porijeklo ljiljana u Tvrtkovoj heraldici nije konačno razjašnjeno. U historiografiji se razmatra njihov odnos prema anžuvinskoj heraldici i širem srednjoevropskom i zapadnoevropskom heraldičkom krugu.<ref name="Filipovic"/> Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je 1992. kao osnovica grba [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a isti se grb nalazio na državnoj zastavi do 1998.<ref>{{cite web |title=Bosnia and Herzegovina in ten flags |url=https://www.nato.int/sfor/indexinf/125/p03a/t02p03a.htm |publisher=[[SFOR]] |access-date=8. 8. 2026}}</ref> Ljiljan se nalazi i na pojedinim kantonalnim, općinskim i gradskim obilježjima, a upotrebljava se i kao kulturni i nacionalni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|Grb [[Kraljevina Bosna|Kraljevine Bosne]] Coat of Arms of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], korišten 1992–1998. </gallery> === Brazil === U [[Brazil]]u grb i zastava grada [[Joinville]]a sadrže tri ljiljana i heraldičku oznaku [[Orléanska dinastija|Orléanske dinastije]]. Simbolika se odnosi na [[François d'Orléans, princ od Joinvillea|Françoisa d'Orléansa]], sina francuskog kralja [[Louis-Philippe I|Louisa-Philippea I]], koji se 1843. oženio brazilskom princezom Franciscom. <gallery mode="packed" heights="180"> Brasão de Joinville.svg|Grb brazilskog grada [[Joinville]]a Bandeira de Joinville.svg|Zastava Joinvillea </gallery> === Bizantijska tradicija === Biljni oblici slični fleur-de-lisu pojavljuju se u [[Bizantijsko Carstvo|bizantijskoj]] umjetnosti i dekoraciji, ali ih nije uvijek moguće poistovjetiti s kasnijim zapadnoevropskim heraldičkim znakom. U rukopisnom prikazu svečanog ulaska cara [[Nikefor II Foka|Nikefora II Foke]] u Konstantinopolj 963. prikazani su zlatni trokraki ukrasni motivi nalik ljiljanima. Slični stilizirani biljni ornamenti poznati su i iz bizantijske arhitekture. <gallery mode="packed" heights="180"> Entrance of the emperor Nikephoros Phocas (963-969) into Constantinople in 963 from the Chronicle of John Skylitzes.jpg|Ulazak [[Nikefor II Foka|Nikefora II Foke]] u Konstantinopolj u rukopisu ''[[Synopsis Historion]]'' Panagia Skripou 7.JPG|Arhitektonski ukrasi na bizantijskoj crkvi Panagia Skripou u [[Orhomen]]u </gallery> === Kanada === Ljiljan je u [[Kanada|Kanadu]] stigao zajedno s francuskom kolonijalnom tradicijom. Kraljevski francuski simboli upotrebljavani su u [[Nova Francuska|Novoj Francuskoj]], a znak je nakon britanskog osvajanja ostao povezan s francuskim naslijeđem kanadskog stanovništva.<ref>{{cite web |title=Fleur-de-lys |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/fleur-de-lys |publisher=[[The Canadian Encyclopedia]] |access-date=8. 8. 2026}}</ref> Tri zlatna ljiljana pojavljuju se u [[Grb Kanade|grbu Kanade]], dok [[Zastava Quebeca|zastava Quebeca]], poznata kao ''Fleurdelisé'', sadrži četiri bijela ljiljana na plavom polju.<ref>{{cite web |title=History of the National Flag of Canada |url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/flag-canada-history.html |publisher=Department of Canadian Heritage |date=4. 2. 2020 |access-date=8. 8. 2026}}</ref> Motiv se pojavljuje i na obilježjima gradova [[Montreal]], [[Sherbrooke]] i [[Trois-Rivières]]. <gallery mode="packed" heights="180"> Royal Coat of arms of Canada.svg|[[Grb Kanade]]; tri ljiljana predstavljaju francusko kraljevsko naslijeđe Flag of Quebec.svg|[[Zastava Quebeca]] s četiri bijela ljiljana </gallery> === Francuska === ==== Kraljevski simbol ==== Kasnosrednjovjekovne legende povezivale su francuski kraljevski ljiljan s [[Klodovik I|Klodovikom I]], prvim franačkim vladarom koji je prihvatio katoličko kršćanstvo. Prema jednoj predaji anđeo je Klodoviku donio ljiljan. Takve priče nastale su znatno nakon njegova vremena i služile su povezivanju srednjovjekovne francuske monarhije s ranijim franačkim kraljevima.<ref>{{cite book |last=Giesey |first=Ralph E. |chapter=Models of Rulership in French Royal Ceremonial |title=Rites of Power: Symbolism, Ritual, and Politics Since the Middle Ages |publisher=Princeton University Press |year=1985 |page=43}}</ref> [[Datoteka:Charlemagne-by-Durer.jpg|mini|lijevo|[[Karlo Veliki]] na slici [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]], prikazan s anahronističkim francuskim ljiljanima]] Do kraja 12. i početka 13. stoljeća zlatni ljiljani na plavom polju bili su čvrsto povezani s [[Kapeti|Kapetima]]. Rani kraljevski grb, poznat kao ''France ancien'', prikazivao je više zlatnih ljiljana raspoređenih po plavom štitu.<ref name="Pastoureau"/> [[Datoteka:Coronation of Louis VIII and Blanche of Castille 1223.jpg|mini|desno|Krunisanje [[Louis VIII, kralj Francuske|Louisa VIII]] i [[Blanka Kastiljska|Blanke Kastiljske]] u rukopisu iz 13. stoljeća]] Za vladavine [[Karlo V, kralj Francuske|Karla V]] broj ljiljana sveden je na tri, čime je nastao grb poznat kao ''France moderne''. Trostruki raspored naknadno je dobio i kršćanska tumačenja, posebno vezu sa [[Sveto Trojstvo|Svetim Trojstvom]]. <gallery mode="packed" heights="190"> France Ancient.svg|''France ancien'', zlatni ljiljani rasuti po plavom polju Blason France moderne.svg|''France moderne'', grb s tri zlatna ljiljana </gallery> ==== Engleske pretenzije na Francusku ==== Nakon što je engleski kralj [[Edvard III]] 1340. istakao pravo na francusku krunu, francuski ljiljani uneseni su u engleski kraljevski grb. Simbol se na grbovima engleskih, a kasnije britanskih monarha zadržao sve dok [[George III]] 1801. nije formalno napustio naslov kralja Francuske.<ref>{{cite book |last=Fox-Davies |first=Arthur Charles |title=A Complete Guide to Heraldry |location=London |year=1909 |page=274}}</ref> ==== Od revolucije do savremene upotrebe ==== ''France moderne'' ostao je osnovni kraljevski grb do [[Francuska revolucija|Francuske revolucije]]. Ljiljani su vraćeni na kraljevska obilježja tokom [[Burbonska restauracija|Burbonske restauracije]] 1814, ali su ponovo uklonjeni nakon [[Julska revolucija|Julske revolucije]] 1830.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Whitney |title=Flags: Through the Ages and Across the World |publisher=McGraw-Hill |location=New York |year=1975 |page=75 |ISBN=978-0-07-059093-9}}</ref> Ljiljan nije službeni grb savremene Francuske, ali je ostao prepoznatljiv znak francuske historijske i kulturne baštine. Nalazi se na grbovima brojnih gradova i historijskih pokrajina. === Italija i papstvo === U [[Italija|italijanskoj]] heraldici ljiljan je naročito povezan s [[Firenca|Firencom]], gdje se koristi karakteristični firentinski ljiljan, ''giglio bottonato''. Njegov oblik ima prašnike smještene između latica i tako se razlikuje od uobičajenog francuskog heraldičkog ljiljana. Ljiljani se pojavljuju i u heraldici porodice [[Farnese]], koja je vladala [[Vojvodstvo Parma|Vojvodstvom Parmom]], te u crkvenoj i papinskoj heraldici. <gallery mode="packed" heights="180"> FlorenceCoA.svg|Grb [[Firenca|Firence]] s crvenim firentinskim ljiljanom Flag of the Duchy of Parma.svg|Zastava [[Vojvodstvo Parma|Vojvodstva Parme]] s ljiljanima </gallery> === Litvanija === U [[Litvanija|litvanskoj]] heraldici ljiljan se nalazi na grbu [[Jurbarkas]]a. Motiv se povezuje s porodicom Sapieha i gradskim pravima koja je naselje dobilo početkom 17. stoljeća. Nakon više historijskih promjena grb je obnovljen poslije ponovnog uspostavljanja litvanske nezavisnosti. <gallery mode="packed" heights="180"> Jurbarkas COA.svg|Grb [[Jurbarkas]]a s tri ljiljana Flag of Jurbarkas.png|Zastava Jurbarkasa </gallery> === Malta === Tri ljiljana nalazila su se u ličnom grbu velikog meštra [[Alof de Wignacourt|Alofa de Wignacourta]], koji je Maltom upravljao od 1601. do 1622. Simbol je ostavio trag u lokalnoj heraldici. [[Santa Venera]] ima tri crvena ljiljana na grbu i zastavi. Potječu od ukrasa na dijelu [[Wignacourtov akvadukt|Wignacourtovog akvadukta]], čiju je gradnju finansirao de Wignacourt. Obližnje naselje razvijeno uz akvadukt dobilo je naziv [[Fleur-de-Lys (Malta)|Fleur-de-Lys]]. <gallery mode="packed" heights="180"> St Venera coa.svg|Grb [[Santa Venera|Santa Venere]] s tri crvena ljiljana Flag of Santa Venera.svg|Zastava Santa Venere </gallery> === Srbija === Ljiljani se pojavljuju u srednjovjekovnoj srpskoj vladarskoj i dinastičkoj ikonografiji, posebno u vezi s [[Nemanjići]]ma. Biljni motivi nalik fleur-de-lisu prikazivani su na novcu, grbovnim kompozicijama i drugim predmetima povezanim s vladarskim dvorom. Dva zlatna ljiljana uvrštena su i u grb [[Kraljevina Srbija|Kraljevine Srbije]] iz 1882, a zadržana su u savremenom [[Grb Srbije|grbu Srbije]], pri dnu štita ispod dvoglavog orla. <gallery mode="packed" heights="190"> Nemanjić dynasty, by Pavao Ritter Vitezović.jpg|Grb Nemanjića prema [[Pavao Ritter Vitezović|Pavlu Ritteru Vitezoviću]] iz 1701. Coat of arms of Serbia.svg|[[Grb Srbije]] s dva zlatna ljiljana </gallery> === Ujedinjeno Kraljevstvo === Ljiljani su zastupljeni u kraljevskoj i plemićkoj heraldici [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]]. U engleskoj heraldici tradicionalno mogu služiti i kao oznaka šestog sina u sistemu heraldičkog razlikovanja potomaka.<ref>{{cite book |last1=Moncrieffe |first1=Ian |last2=Pottinger |first2=Don |title=Simple Heraldry Cheerfully Illustrated |publisher=Thomas Nelson and Sons |page=20}}</ref> U škotskom kraljevskom grbu dvostruki obrub ukrašen ljiljanima čini jedno od njegovih karakterističnih obilježja. Motiv se pojavljuje i u grbovima pojedinih škotskih klanova i britanskih plemićkih porodica. <gallery mode="packed" heights="190"> Arms of the Norroy and Ulster King of Arms.svg|Grb [[Norroy i Ulster King of Arms|Norroy i Ulster King of Armsa]] Escutcheon of Baron Digby.svg|Štit grba barona Digby sa srebrnim ljiljanom </gallery> === Sjedinjene Američke Države === Ljiljan je preko francuskih doseljenika prenesen u [[Sjeverna Amerika|Sjevernu Ameriku]], pa njegova upotreba u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] najčešće označava francusko kolonijalno naslijeđe. Posebno je raširen u [[Louisiana|Louisiani]] i gradovima koji su nekada pripadali francuskom kolonijalnom prostoru. Nalazi se na obilježjima [[Baton Rouge]]a, [[Detroit]]a, [[Lafayette (Louisiana)|Lafayettea]], [[Louisville]]a, [[Mobile]]a, [[New Orleans]]a i [[St. Louis]]a. Louisiana je 2008. fleur-de-lis zakonski proglasila jednim od službenih državnih simbola. Nakon [[Uragan Katrina|uragana Katrina]] 2005. znak je u New Orleansu i drugim dijelovima Louisiane dodatno korišten kao simbol lokalnog identiteta i obnove grada. Važan je i u kulturnoj simbolici kreolskog i kajunskog stanovništva. <gallery mode="packed" heights="180"> Louisiana Creole Flag.svg|Zastava kreolskog stanovništva Louisiane; bijeli ljiljan predstavlja francusko naslijeđe Flag of New Orleans, Louisiana.svg|Zastava [[New Orleans]]a s tri zlatna ljiljana </gallery> === Druge zemlje i gradovi === Znak se pojavljuje u [[Grb Španije|grbu Španije]] kao dinastičko obilježje [[Burboni|Burbona]]. Na novcu [[Kneževina Moldavija|Kneževine Moldavije]] iz 14. stoljeća također su zabilježeni ljiljani. U Njemačkoj je fleur-de-lis bio jedan od znakova trgovačko-bankarske porodice [[Fugger]]. Pojavljuje se i na grbovima brojnih evropskih gradova i općina. [[Datoteka:CHE Schlieren COA.svg|mini|centar|160px|Grb švicarskog grada [[Schlieren]]a]] == Vojna upotreba == [[Datoteka:The British Army in the United Kingdom 1939-45 H12824.jpg|mini|desno|Vojnici Manchester Regimenta 1941; na kacigi vojnika u prvom planu nalazi se pukovska oznaka s ljiljanom]] Ljiljan se nalazi u vojnoj heraldici brojnih država. Britanski [[63. pješadijski puk]] počeo ga je koristiti u 18. stoljeću, prema tradiciji kao spomen na britansko osvajanje [[Guadeloupe]]a 1759. Nakon vojne reorganizacije 1881. njegova je tradicija prenesena na Manchester Regiment, kojem je oznaka s ljiljanom 1923. službeno odobrena za nošenje na kapi.<ref>{{cite book |last=Shepperd |first=Alan |title=The King's Regiment |publisher=Osprey Publishing |year=1973 |page=39 |ISBN=0-85045-120-5}}</ref> Nasljedni King's Regiment nastavio je upotrebljavati znak do svoje reorganizacije 2006. Ljiljan je služio i kao oznaka pojedinih jedinica [[Britanska indijska armija|Britanske indijske armije]], posebno onih čija se historija vezivala za borbe u Francuskoj tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. Motiv se pojavljuje i u obilježjima više jedinica [[Kopnena vojska Sjedinjenih Američkih Država|Kopnene vojske SAD-a]], gdje često označava službu ili učešće u operacijama na francuskom tlu. Koriste ga i pojedine jedinice oružanih snaga [[Kanada|Kanade]], [[Izrael]]a, [[Ukrajina|Ukrajine]] i drugih država. Značenje zavisi od historije jedinice: može predstavljati službu u Francuskoj, francusko porijeklo ili naslijeđenu pukovsku tradiciju. == Religija i umjetnost == [[Datoteka:Albarello fleur-de-lys Louvre UCAD4288.jpg|mini|lijevo|Sirijski [[albarello]] ukrašen ljiljanima]] [[Datoteka:Huguenot cross.svg|mini|desno|[[Hugenotski krst]] s četiri stilizirana ljiljana]] Ljiljan je u kršćanskoj umjetnosti jedan od tradicionalnih simbola čistoće. U srednjovjekovnoj ikonografiji simbolika pravog ljiljana i heraldičkog fleur-de-lisa djelomično se preklapala. Cvijet je naročito povezan s [[Djevica Marija|Djevicom Marijom]], a često se pojavljuje u scenama [[Navještenje|Navještenja]], gdje ga može držati [[Gabrijel (arhanđeo)|arhanđeo Gabrijel]]. Motiv se pojavljuje u djelima slikara kao što su [[Sandro Botticelli]] i [[Filippo Lippi]].<ref>{{cite book |last=Hall |first=James |title=Dictionary of Subjects & Symbols in Art |publisher=Harper & Row |year=1974 |page=124 |ISBN=0-06-433316-7}}</ref> Tri glavna kraka heraldičkog znaka naknadno su tumačena kao simbol [[Sveto Trojstvo|Svetog Trojstva]], dok je poprečna traka u pojedinim tumačenjima povezivana s Marijom. U srednjovjekovnoj Francuskoj tri kraka povezivana su i s vjerom, mudrošću i viteštvom.<ref>{{cite book |last1=Webber |first1=F. R. |last2=Cram |first2=Ralph Adams |title=Church Symbolism |publisher=Literary Licensing |year=2013 |ISBN=978-1-4941-0856-4}}</ref> Ljiljan se pojavljuje i u [[Hugenotski krst|hugenotskom krstu]]. Četiri njegova kraka završavaju ljiljanima, čijih dvanaest vrhova simbolički predstavlja [[Dvanaest apostola|dvanaest apostola]]. == Civilne ustanove i organizacije == === Obrazovanje === Brojne škole, univerziteti i druge obrazovne ustanove koriste ljiljan u grbovima ili drugim obilježjima, naročito u mjestima s francuskim historijskim naslijeđem. U takvim slučajevima znak uglavnom ima heraldičko, vjersko ili lokalno značenje. === Izviđaštvo === Fleur-de-lis jedan je od osnovnih simbola [[Izviđaštvo|izviđačkog pokreta]]. [[Robert Baden-Powell]] koristio ga je krajem 19. stoljeća kao oznaku vojnika obučenih za izviđanje, a metalne oznake sa znakom podijeljene su i učesnicima oglednog izviđačkog kampa na ostrvu [[Brownsea]] 1907.<ref>{{cite web |last=Walker |first=Colin |title=The Evolution of The World Badge |date=mart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207190141/http://www.scoutingmilestones.co.uk/badges.htm |archive-date=7. 12. 2013 |access-date=8. 8. 2026}}</ref> U knjizi ''[[Scouting for Boys]]'' Baden-Powell usporedio je znak s vrhom strelice na kompasu koji pokazuje sjever. Tri njegova kraka povezivao je s trima dijelovima izviđačkog obećanja: dužnošću prema Bogu i domovini, pomaganjem drugima i poštovanjem izviđačkog zakona.<ref>{{cite book |last=Baden-Powell |first=Robert |title=Scouting for Boys |publisher=Arthur Pearson |chapter=Campfire Yarn No. 3 – Becoming a Scout}}</ref> === Sport === [[Datoteka:SV Darmstadt 98 Logo.svg|mini|desno|150px|Ljiljan u grbu njemačkog nogometnog kluba [[SV Darmstadt 98]]]] Brojni sportski klubovi koriste ljiljan zbog veze s lokalnim ili historijskim obilježjima. Među njima su [[New Orleans Saints]] iz [[NFL]]-a, [[CF Montréal]], nekadašnji [[Quebec Nordiques]] i [[Montreal Expos]], [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] i [[SV Darmstadt 98]]. Kanadski borac [[Georges St-Pierre]] ima tetovažu ljiljana na desnoj potkoljenici, dok ga je kanadski hokejaški golman [[Marc-André Fleury]] koristio kao jedan od motiva na svojoj opremi. Znak je bio uključen i u vizualni identitet pojedinih sportskih takmičenja održanih u Francuskoj. == Arhitektura i dizajn == [[Datoteka:Fence, Buckingham Palace London April 2006 077.jpg|mini|desno|Ljiljani na ogradi [[Buckinghamska palača|Buckinghamske palače]]]] Arhitekti i dizajneri koriste fleur-de-lis kao samostalan ili ponavljajući ukrasni motiv. Čest je na metalnim ogradama, vrhovima stubova, [[zabat]]ima, završnim ukrasima, [[friz (arhitektura)|frizovima]], [[vijenac (arhitektura)|vijencima]], podnim pločicama i u knjigoveštvu. U arhitekturi njegov oblik ne mora imati heraldičko značenje. Ponekad je preuzet samo kao dekorativna forma, pa granica između fleur-de-lisa, drugih biljnih ornamenata i stiliziranih cvjetova nije uvijek jasna. == Književnost i popularna kultura == U engleskoj književnosti ranog novog vijeka izrazi ''fleur-de-luce'' i slični oblici mogli su označavati peruniku, ljiljan ili druge cvjetove. Izraz se pojavljuje, između ostalog, u djelima [[Edmund Spenser|Edmunda Spensera]]. Motiv je kasnije postao čest i u savremenoj popularnoj kulturi. Stilizirani fleur-de-lis dio je vizualnog identiteta pojedinih serijala videoigara, uključujući ''[[Hitman (serijal)|Hitman]]'', ''[[Saints Row]]'' i ''[[Warhammer 40,000]]''. Francuska kulturna simbolika povezana s motivom korištena je i pri oblikovanju pojedinih likova i mjesta u igrama ''[[Pokémon X i Y]]''. U muzičkoj kulturi New Orleansa i Louisiane znak se također pojavljuje kao lokalni vizualni motiv. == Upotreba kao oznaka kazne == Fleur-de-lis imao je i represivnu upotrebu. U [[Francusko kolonijalno carstvo|Francuskom kolonijalnom carstvu]] propisi poznati kao ''[[Code Noir]]'' predviđali su [[žigosanje]] porobljenih osoba znakom ljiljana za određene prijestupe, naročito pokušaje bijega. U kolonijalnoj [[Louisiana|Louisiani]] propis iz 1724. određivao je da se porobljenoj osobi koja pobjegne i nakon mjesec dana bude uhvaćena odsijeku uši i na rame utisne fleur-de-lis. Za drugi bijeg predviđeno je ponovno žigosanje i presijecanje tetiva, a za treći smrtna kazna.<ref>{{cite web |title=(1724) Louisiana's Code Noir |url=https://www.blackpast.org/african-american-history/louisianas-code-noir-1724/ |publisher=BlackPast |date=28. 7. 2007 |access-date=8. 8. 2026}}</ref> Takvo žigosanje primjenjivano je i u drugim francuskim kolonijama, uključujući [[Mauricijus|Isle de France]] i [[Saint-Domingue]], a ljiljan je kao kazneni znak korišten i u samoj Francuskoj. == Također pogledajte == * [[Ljiljan]] * [[Lilium bosniacum]] * [[Heraldika]] * [[Srednjovjekovna bosanska heraldika]] * [[Grb Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Grb Francuske]] * [[Palmeta]] * [[Drvo života]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis}} * [http://www.heraldica.org/topics/fdl.htm "The Fleur-de-Lys"] na ''Heraldica.org'' {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Simboli]] [[Kategorija:Heraldika]] [[Kategorija:Kršćanski simboli]] [[Kategorija:Francuska kultura]] drcqfc48ljehdfpmipiml16j09ytx79 Honshū 0 33088 3916867 3791189 2026-08-07T15:30:22Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916867 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Japan_honshu_map.svg|mini|desno|250px|Japansko [[ostrvo]] Honshū]] '''Honshū''' ili Hondo (本州, Honshū, doslovno "Glavno ostrvo"), najveće je i najnaseljenije [[Japan|japansko]] ostrvo i naziva se kopnenim Japanom.<ref>{{Cite web|url=https://www.destination-asia.com/japan/discover/honshu/|website=www.destination-asia.com|access-date=2025-12-17|title=Arhivirana kopija|archive-date=6. 1. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106061958/https://www.destination-asia.com/japan/discover/honshu/|url-status=dead}}</ref> Na jugu ga [[Unutrašnje Seto more]] i moreuz [[Kanmon]] odvajaju od ostrva [[Shikoku]] i [[Kjušu]]. Na sjeveru je moreuzom [[Cugaru (moreuz)|Cugaru]] odvojen od [[Hokkaido|Hokkaida]], dok na istoku izlazi na [[Tihi okean]], a na zapadu na [[Japansko more]]. [[Najveća ostrva|Sedmo]] je najveće ostrvo na svijetu i drugo najnaseljenije (nakon [[Java (ostrvo)|Jave]]). Najveći dio japanske industrije skoncentriran je na priobalnom pojasu južnog dijela ostrva, od Tokija do Kyota, Osake, Nagoye, Kobea i Hiroshime. == Geografija == Ostrvo je oko 1290 kilometara dugo dok mu širina u centralnom dijelu varira od 48 do 241 kilometra. Ukupna površina ostrva iznosi 227.962,59 km<sup>2</sup>, što je približno 60% površine Japana i poređenja radi, nešto je veće od ostrva Velika Britanija. Broj stanovnika, prema podacima iz 2005. godine, iznosi blizu 103 miliona. Honshū je, kao i ostala japanska ostrva, pretežno planinsko.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://medium.com/@brown.rich/geography-and-geology-in-honshu-and-hokkaido-be59db11ad6|title=geography and geology in Honshu and Hokkaido|last=Brown|first=Rich|date=2018-06-07|website=Medium|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> Najviši vrhovi Japana nalaze se u centralnoj planinskoj masi, često zvanoj Japanske Alpe. Najviši vrh zemlje, [[Fudži]], uzdiže se 3.776 m iznad površine mora. Regiju Fudži često pogađaju snažni [[zemljotres]]i. Najviši aktivni vulkan Japana, [[planina]] Asama, nalazi se približno 140 km sjeverozapadno od [[Tokio|Tokija]]. Rijeke Tone, Šinano i Kino, koje su među najvećima u Japanu, također se nalaze na ovom ostrvu. Honshū ima i mnogo [[jezero|jezera]] koja su poznata kao ljetna odmarališta. Znatno preko polovine stanovništva Japana živi u nizijama Honshūa. Osim Tokija, [[Glavni grad|glavnog grada]] Japana, najveći gradovi na ostrvu jesu [[Osaka]], [[Nagoya]], [[Kyoto]], [[Yokohama]], [[Kobe]] i [[Hiroshima]].<ref name=":0" /> == Klima == Kako se Honshū prostire na oko 8 stepeni širine, ima široke regionalne varijacije [[klima|klime]]. Na zapadu od centralnog uzvišenja, i u sjevernom dijelu ostrva su uobičajene oštre zime, sa značajnim snijegom. Topla Kurošio (Japanska) struja donosi blaže zime istočnim obalskim regionima i centralnoj ostrvskoj zoni. Zbog zapadnog [[monsun]]a, ljeta su obično vlažna i vruća, sa najvišim temperaturama do 35° C. Sezona [[tajfun]]a obično je u septembru i oktobru i oni donose velike kiše koje često uzrokuju teške poplave.<ref>{{Cite web|url=https://www.aetnainternational.com/en/health-wellness/destination-guides/expat-guide-to-japan/climate-and-geography.html|title=Japan’s climate and geography|website=Aetna|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> {{Commonscat|Honshu}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Najveća ostrva na svijetu}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Japanska ostrva]] [[Kategorija:Ostrva u Tihom okeanu]] mev2tzbotn5e65osvtc59c834sdtkcw Šime Ljubić 0 43018 3916967 3134125 2026-08-08T07:39:22Z ~2026-43444-81 184495 Dodatak 3916967 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} [[Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|mini|200px|desno|Šime Ljubić]] '''Šime Ljubić''' ([[Stari Grad (Hrvatska)|Stari Grad]] na [[Hvar]]u, [[24. maj]]a [[1822]] - Stari Grad na Hvaru, [[19. oktobar|19. oktobra]] [[1896]]) bio je župnik, hrvatski arheolog, historičar i biograf. Studirao je teologiju u [[Zagreb]]u, a historiju i slavistiku u [[Beč]]u. Bio je upravnik Arheološkog muzeja u [[Split]]u, a jedno vrijeme je boravio i u arhivu u [[Venecija|Veneciji]] gdje je skupljao građu koju je kasnije objavila [[Jugoslavenska akademija nauka i umjetnosti]]. Ti dokumenti imaju veliki značaj za izučavanje [[Historija srednjovjekovne Bosne|srednjovjekovne bosanske historije]]. Kasnije je postao direktor Arheološkog muzeja u Zagrebu. Osnivač je Hrvatskog arheološkog društva, a pokrenuo je i njegovo glasilo ''"Viestnik hrvatskog areheologičkoga družtva"''. Pisao je radove iz [[Srednjovjekovna bosanska numizmatika|numizmatike]], o prahistorijskim i rimskim nalazima, skupljao građu za Narodni muzej, objavio srednjovjekovne statute [[Budva|Budve]], [[Skradin]]a i Hvara te radove o odnosima [[Dubrovnik]]a i Venecije, o [[Markantun de Dominis|Markantunu Dominisu]] i Petru Hektoroviću. Sudjelovao je u hrvatskom narodnom preporodu u [[Dalmacija|Dalmaciji]], a bavio se i književnim radom. Najvažnije knjige su mu: ''Opis južnoslavenskih novaca'' (Zagreb, 1875), te zbirka izvora objavljena u nekoliko tomova, ''Listine o odnošajih između južnoga Slavenstva i Mletačke republike''. == Kritika == Šime Ljubić je u svome djelu ''Ogledalo književne poviesti I'' (str. 225) falsifikovao pismo papi [[Stjepan II Kotromanić|Stjepana II Kotromanića]] iz 1347. godine, navodeći da Stjepan traži od pape propovjednike na hrvatskom jeziku, iako se u sačuvanom prijepisu navodi slavenski jezik. Taj falsifikat kasnije ulazi u brojne istorije hrvatskog jezika. Kasnije je Ljubić to ispravio u svojim ''Listinama'', ali se falsifikat i danas često citira kao tačan navod.<ref>{{Cite book|ref=harv|last= Исаилоић|first=Невен|authorlink=Невен Исаиловић|year=2019|title=Документи владара средњовековне Србије и Босне у венецијанским збиркама|pages=170, 239|publisher=Архив Србије, Београд}}</ref> == Literatura o Šimi Ljubiću == *[[Neda Anzulović]], ''O diobi biblioteke i pisane zaostavštine don Šime Ljubića'', ''Prilozi povijesti otoka Hvara'' 8, Hvar 1987., 3-9. * [[Batović Šime]], Šime Ljubić, Zadarska smotra XLI/6, Zadar 1992., 244-248. * S. Čavić, ''U povodu stote obljetnice smrti auglednog Starograđanina''. Bista don Šimi Ljubiću, Slobodna Dalmacija, Split 31.8. 1997., 4. * [[Miroslav Kurelac]], Ljubić Šime, ''Enciklopedija hrvatske povijesti i kulture'', Zagreb 1980., 350. * [[Ivan Mirnik]], Ljubić i Kršnjavi, ''Naš museum'', Zagreb 1998., 233-243. * [[Ivan Pederin]], ''Izbor iz pisama upućenih Šimi Ljubiću'', CCP X/18, Zagreb 1986., 117-165. * I. Pederin, ''Dva neobjavljena sastava Šime Ljubića'', ''Croatica Christiana Periodica'' XIII/24, Zagreb 1989., 76-115. *I. Pederin, ''Život i ideološki sadržaj u djelu Šime Ljubića'', ''Croatica Christiana Periodica XVI/29'', Zagreb 1992., 85-125. * [[Duje Rendić-Miočević]], ''Don Šime Ljubić – idejni začetnik i osnivač Hrvatskog arheološkog društva i ravnatelj narodnog zemaljskog muzeja u Zagrebu'', “Šime Ljubić, Faria – Stari Grad a ne Hvar”, Stari Grad 1996, 11-15. * [[Vinko Srhoj]], ''Uz proslavu 170. obljetnice rođenja hvarskog arheologa i povjesničara don Šime Ljubića''. Ispred svoga vremena, Slobodna Dalmacija, Split 19.8. 1993, 36. * [[Andrija Veselinović]], Ljubić Šime, ''Enciklopedija srpske istoriografije (Priredili Sima Ćirković i Rade Mihaljčić)'', Beograd 1997., 473. * [[Ksenija Vinski-Gasparini]], Ljubić Šime, ''Likovna enciklopedija Jugoslavije, 2 (K-Ren)'', Zagreb 1987, 218. *K. Vinski-Gasparini, Ljubić Šime, ''Enciklopedija hrvatske umjetnosti 1 (A-Nove)'', Zagreb 1995, 532. * [[Marin Zaninović]], Uz stotu obljetnicu smrti don Šime Ljubića (24.V. 1882.-19.X. 1896.), Obavijesti HAD XXVIII/2, Zagreb 1996., 56-58. *M. Zaninović, Don Šime Ljubić nakon 100 godina, “Šime Ljubić, Faria – Stari Grad a ne Hvar”, Stari Grad 1996., 6-10. *[[Mate Zaninović]], ''Šime Ljubić - utemeljitelj Hrvatskog arheološkog društva'', “Arheološka istraživanja u Zagrebu i njegovoj okolici” (naučni skup o 100. godišnjici društva, Zagreb, od 14. do 16. novembra 1978. godine), HAD 6, Zagreb 1981, 29-39. * [[Vera Živančević]], Ljubić Šime, “Leksikon pisaca Jugoslavije III (K-LJ)”, Beograd 1987, 715-716. * Ljubić Šime, “Opća enciklopedija Jugoslovenskog Leksikografskog zavoda, 5 (L-Nigh)”, Zagreb 1979, 208-209. * Ljubić Šime, “Mala enciklopedija Prosveta. Opšta enciklopedija, 2 (K-P)”, Beograd 1978, 439. {{DEFAULTSORT:Ljubić, Šime}} [[Kategorija:Historiografija srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Hrvatski historičari]] [[Kategorija:Hrvatski arheolozi]] [[Kategorija:Religija u Hrvatskoj]] 1cf36cdb0yacxxrw32sas7kg3grnn7k Minopolagač 0 52646 3917013 3807316 2026-08-08T10:57:17Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917013 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:HMS Älvborg (M02).JPG|mini|desno|250px|Švedski minopolagač Älvborg (M-02)]] '''Minopolagač'''<ref>{{Cite web|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2022/june/distribute-lethality-one-mine-time|title=Distribute Lethality, One Mine at a Time|last=Lundquist|first=Captain Edward|last2=president|first2=U. S. NavyCaptain Lundquist is the|date=22. 6. 2022|website=U.S. Naval Institute|language=en|access-date=24. 1. 2026|last3=Springfield|first3=CEO of Echo Bridge LLC of|last4=affairs|first4=Virginia He is a senior-level communications professional with more than 39 years of public|last5=Relations|first5=Public|last6=Military|first6=Corporate Communications Experience in|last7=Association|first7=Private|last8=officer|first8=corporate service He retired from the Navy in 2000 following a 24-year career in which qualified as a surface warfare|last9=Biography|first9=later served as a public affairs officer More Stories From This Author View}}</ref> je [[ratni brod]] sagrađen i opremljen u svrhu polaganja [[morska mina|mina]] u more. Minopolagači se razlikuju oblikom i dizajnom, tako da mogu imati samo nekoliko stotina tona i skoro nikakvo pomoćno naoružanje, ali i izgledom i naoružanjem biti skoro istovjetni [[razarač]]u. [[RM SAD|Američka mornarica]] je tako razvila i posebnu podmornicu-minopologač. Danas, pak, morske mine često polažu u tu svrhu posebno opremljeni avioni i helikopteri. Najpoznatiji, a možda i najvažniji minopolagač u historiji je [[Turska|turski]] ''[[Nusrat]]'',<ref>{{Cite book|last=ÖZ|first=M. İdil|url=https://tudav.org/wp-content/uploads/2023/12/Shipwrecks_of_the_Gallipoli_Campaign_and_Protection_of_Marine_Biodiversity_TUDAV.pdf|title=SHIPWRECKS OF THE GALLIPOLI CAMPAIGN AND PROTECTION OF MARINE BIODIVERSITY|publisher=Turkish Marine Research Foundation http://www.tudav.org/|isbn=978-975-8825-61-5|access-date=24. 1. 2026|archive-date=16. 6. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616155212/https://tudav.org/wp-content/uploads/2023/12/Shipwrecks_of_the_Gallipoli_Campaign_and_Protection_of_Marine_Biodiversity_TUDAV.pdf|url-status=dead}}</ref> čije su mine [[18. mart]]a [[1915]]. potopile dva britanska i jedan francuski [[bojni brod]], te tako u početku poremetile planove [[Antanta|Antante]] u [[Dardanelska operacija|dardanelskoj operaciji]], imajući tako bitnu ulogu za dalji tok [[prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. == Također pogledajte == * [[Minolovac]] {{Commonscat|Minelayers}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/exploration-and-innovation/naval-mine-warfare.html {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Vrste brodova]] nuryoktvadc5uvtcm9gsd1qbf2f8dsu Islamsko bankarstvo 0 60408 3916886 3875138 2026-08-07T19:49:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916886 wikitext text/x-wiki '''Islamsko bankarstvo''' ({{Jez-ar|مصرفية إسلامية}}) ili '''finansiranje usklađeno sa šerijatom''', jest [[banka]]rska ili finansijska aktivnost koje su u skladu sa [[šerijat]]om (islamskim zakonom) i njihove praktične primjene kroz razvoj [[Islamska ekonomija|islamske ekonomije]]. Neki od načina islamskog bankarstva/finansiranja uključuju ''mudarabah'' (dijeljenje dobiti i nošenje gubitka), ''wadiah'' (čuvanje), ''mušaraku'' (zajedničko ulaganje), ''murabah'' (trošak plus) i ''idžara'' (leasing). Šerijat zabranjuje ribu, to jest [[lihvarstvo]], općenito definisano kao [[Kamata|kamatu]] koja se plaća na sve pozajmice novca<ref>{{cite web|url=http://englishtafsir.com/ | title=Tafhim al-Qur'an - The Meaning of the Qur'an |last1=Maududi |first1=Sayyid Abul Ala |access-date=8. 10. 2023 }}</ref><ref>{{cite web|title=Islamic Banking Principles|url=http://www.islamic-banking.com/islamic_banking_principle.aspx|publisher=Institute of Islamic Banking and Insurance|access-date=8. 10. 2023|archive-date=28. 9. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928102932/http://www.islamic-banking.com/islamic_banking_principle.aspx|url-status=dead}}</ref> (iako neki [[musliman]]i osporavaju da li postoji konsenzus da je kamata ekvivalentna ribi).{{sfn|Farooq|2005|pp=3–6}}{{sfn|Khan|2013|pp=216-226}} Ulaganje u kompanije koje pružaju robu ili usluge koje se smatraju suprotnim islamskim principima (npr. svinjetina ili alkohol) je također haram ("grijeh i zabranjeno"). Glavna karakteristika islamskog bankarstva je pokušaj eliminisanja [[kamata|kamate]] iz poslovanja, jer se ona kosi sa islamskim propisima. To se može ilustrovati u ideji islamske štednje gdje je štediša ustvari investitor koji sudjeluje u riziku zajedno sa islamskom bankom. U ovom primjeru, deponent na kraju poslovne godine (ili kako je već određeno) shodno procentu profita banke dobiti isti procenat u odnosu na položeni [[novac]]. U slučaju gubitka islamske banke na nekoj investiciji, obratno, štediša će također učestvovati sa jednakim procentualnim gubitkom.<ref>{{Cite journal|last=Rajhi|first=Wassim|last2=Hassairi|first2=Slim Ahmed|date=0000|title=Capital Structure and Financial Risks in Non-Conventional Banking System|url=https://ccsenet.org/journal/index.php/ijef/article/view/15930|journal=International Journal of Economics and Finance|language=en|volume=4|issue=4|pages=p252|doi=10.5539/ijef.v4n4p252|issn=1916-971X}}</ref> Islamsko bankarstvo također zabranjuje ekonomsku [[špekulaciju]]. U finansijskom kontekstu, špekulacija se smatra svaka investicija koja ima značajni rizik neuspjeha, ali se poduzima zbog višestrukog povrata u slučaju uspjeha.<ref>{{Cite web|url=https://www.elibrary.imf.org/view/journals/001/2007/117/001.2007.issue-117-en.xml|title=IMF Working Papers Volume 2007 Issue 117: The Economics of Islamic Finance and Securitization (2007)|website=imfsg|language=en|doi=10.5089/9781451866810.001|access-date=6. 5. 2023}}</ref> Industrija islamskog bankarstva je pohvaljena jer se vratila na put "božanskog vodstva" u odbacivanju "političke i ekonomske dominacije" Zapada,<ref name="IIFTU1998:6">[[#IIFTU1998|Usmani, ''Introduction to Islamic Finance'', 1998]]: p.&nbsp;6</ref> i zapažena kao "najvidljiviji znak" islamskog revivalizma,{{sfn|Farooq|2005|p=33}} njegovi najentuzijastičniji zagovornici obećavaju "nedstatak inflacije, nezaposlenosti, eksploatacije i siromaštva" kada se islamsko bankarstvo u potpunosti provede.<ref name="IFGE2010:21">[[#|Warde, ''Islamic finance in the global economy'', 2000]]: p.&nbsp;21</ref>{{sfn|Khan|2015|p=87}} Međutim, kritikovano je zbog neuspjeha da razvije podjelu dobiti i gubitka ili više etičkih načina ulaganja koje su obećavali rani zagovarači,<ref name="Qureshi_(2005)">Qureshi, D.M. 2005. Vision table: Questions and answers session. In ''Proceedings of the First Pakistan Islamic Banking and Money Market Conference'', 14–15 September, Karachi</ref> i umjesto toga samo prodaju bankarske proizvode[19] koji su "u skladu sa formalnim zahtjevima islamskog zakona",<ref name="Fadel_(2008:656)">Fadel, Mohammad. 2008. [http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1115875 ''Riba'', efficiency, and prudential regulation: Preliminary thought.] ''Wisconsin International Law Journal'' 25 (4) (April) 656</ref> ali koriste "izgovore i lukavstvo za prikrivanje kamata",{{sfn|Khan|2013|pp=xv-xvi}} te povlače za sobom "veće troškove, veće rizike"{{sfn|Khan|2013|p=400}} od konvencionalnih (ribawi) banaka. == Reference == {{Refspisak}} === Izvori === {{refspisak}} ===Knjige i članci=== * Abras, A., & Al Mahameed, M. (2022). The Rise and Fall of Institutional Entrepreneurship in Islamic Financial Reporting Standardisation Projects. Accounting Forum. <nowiki>https://doi.org/10.1080/01559982.2022.2051684</nowiki> * {{cite book |last1=Aḥmad |first1=Maḥmūd |title=Economics of Islam: A Comparative Study |date=1958 |publisher=Ashraf |url=https://books.google.com/books?id=fCk7AAAAMAAJ |language=en}} * {{cite book |last1=al Bushi |first1=Abdullah bin Mubarak |title=Ensiklopedi Ijma' Syaikhul Islam Ibnu Taimiyah |date=2019 |publisher=Darul Falah |isbn=9786029208078 |url=https://books.google.com/books?id=YTq2DwAAQBAJ |access-date=20. 11. 2021 }} * {{cite journal |last1=Alharbi |first1=A. T. |title=Determinants of Islamic banks' profitability: international evidence |journal=International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management |date=2017 |volume=10 |issue=3 |pages=331–350 |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/IMEFM-12-2015-0161/full/html |doi=10.1108/IMEFM-12-2015-0161 |access-date=6. 11. 2021 }} * {{cite journal|ssrn=1579324|title=The Riba-Interest Equation and Islam: Reexamination of the Traditional Arguments|date=septembar 2009|last1=Farooq|first1=Mohammad Omar |journal=Global Journal of Finance and Economics |volume=6 |issue=2 |pages=99–111 |ref=MOFRIEI2009}} ** {{cite web|last1=Farooq|first1=Muhammad Omar|date=novembar 2005|title=The Riba-Interest Equation and Islam: Reexamination of the Traditional Arguments |type=Draft |access-date=11. 8. 2015 |archive-date=24. 9. 2015 |url=http://www.globalwebpost.com/farooqm/writings/islamic/riba_interest.doc|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924022556/http://www.globalwebpost.com/farooqm/writings/islamic/riba_interest.doc|url-status=dead}} * {{Cite book|last=el-Gamal|first=Mahmoud A.|year=2006|title=Islamic Finance : Law, Economics, and Practice |publisher=Cambridge|location=New York|url=http://iugc.yolasite.com/resources/Reference%20Book%2004%20-%20Islamic%20finance,%20law%20economics%20and%20practice,%20M.%20El%20Gamal.pdf|access-date=16. 5. 2017 |isbn=9780521864145|ref=MeGIFLEP2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403160351/http://iugc.yolasite.com/resources/Reference%20Book%2004%20-%20Islamic%20finance,%20law%20economics%20and%20practice,%20M.%20El%20Gamal.pdf|archive-date=3. 4. 2018}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=uJ3ABAAAQBAJ&q=nizam|title=Heaven's Bankers: Inside the Hidden World of Islamic Finance|date=2015|publisher=Little, Brown Book Group.|ref=HIHB2015|last1=Irfan|first1=Harris|access-date=28. 10. 2015|isbn=9781472105066}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=T7ImTjBd1gQC&q=islamic+finance+for+dummies|title=Islamic Finance For Dummies|last=Jamaldeen|first=Faleel|date=2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118233900|language=en|ref=FJIFD2012|access-date=15. 3. 2017}} * {{cite journal|last2=Tarazi|first2=Michael|last3=Reilli|first3=Zavier|date=august 2008|title=Islamic microfinance: An emerging market niche.|url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2008/12/30/000333038_20081230222905/Rendered/PDF/470010ENGLISH01PUBLIC10FocusNote149.pdf|journal=CGAP Focus Notes|publisher=Consultative Group to Assist the Poor|volume=49|page=1|ref=NKIM2008|last1=Karim|first1=Nimrah}} * {{cite book|last1=Kepel|first1=Gilles|title=Jihad: The Trail of Political Islam|url=https://archive.org/details/jihad00gill_0 |url-access=registration|quote=Jihad: The Trail of Political Islam.|date=2002|publisher=Harvard University Press.|ref=GKJTPI2002|isbn=9780674010901}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dqlACwAAQBAJ&q=islamic+modernism+and+financial+interest&pg=PA80|title=Islamic Banking in Pakistan: Shariah-Compliant Finance and the Quest to Make Pakistan More Islamic |last=Khan|first=Feisal|date=22. 12. 2015|publisher=Routledge|isbn=9781317366539|language=en|access-date=9. 2. 2017}} * {{cite book|last1=Khan|first1=Muhammad Akram|title=What Is Wrong with Islamic Economics?: Analysing the Present State and Future Agenda |date=2013|publisher=Edward Elgar Publishing|isbn=9781782544159 |url=https://books.google.com/books?id=Fr36Gd1X_rcC&q=khan+sum+up+the+modernist+interpretation&pg=PA178 |access-date=26. 3. 2015}} * {{cite book|last=Rothbard|first=Murray N.|title=An Austrian Perspective on the History of Economic Thought, Volume&nbsp;I (Economic Thought Before Adam Smith)|url=https://mises.org/books/histofthought1.pdf |publisher=Ludwig von Mises Institute|year=1995|location=Auburn, Alabama|isbn=978-0-945466-48-2}} * {{Cite book|last1=Roy |first1=Olivier |title=The Failure of Political Islam |publisher=[[Harvard University Press]] |year=1994 |url=https://archive.org/details/failureofpolitic00royo| url-access=registration |quote=Failure of Political Islam roy. |pages=[https://archive.org/details/failureofpolitic00royo/page/132 132]–47|isbn=9780674291416 }} * {{cite book |last1=Ibn Sa'd |first1=Muhammad |title=Kitab At-Tabaqat Al-Kabir Volume III: The Companions of Badr |date=2013 |publisher=Ta-ha publisher |isbn=978-1-84200-133-2 |page=81 |url=https://www.tahapublishers.com/kitab-at-tabaqat-al-kabir-volume-iii%3A-the-companions-of-badr~262 |translator=Aisha Bewley |access-date=10. 11. 2021 |archive-date=6. 6. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606163044/https://www.tahapublishers.com/kitab-at-tabaqat-al-kabir-volume-iii:-the-companions-of-badr~262 |url-status=dead }} * {{Cite journal|last2=Salah|first2=O.|year=2014|orig-year=2013|title=Development of Sukuk: Pragmatic and Idealist Approaches to Sukuk Structures|url=http://www.debrauw.com/wp-content/uploads/NEWS%20-%20PUBLICATIONS/Development-Sukuk-Pragmatic-and-Idealist-Approaches-to-20-Sukuk-20Structures.pdf|journal=Journal of International Banking Law and Regulation|issue=1|pages=41–52|ref=SSDoS2014|last1=Saeed|first1=A.|access-date=18. 3. 2017}} * {{cite book|chapter-url=http://ues.ac.ir/files/takmili/islamic_econ./raveshshenasi_islam./230.pdf |title=Advances in Islamic economics and finance: Proceedings of 6th International Conference on Islamic Economics and Finance |volume=1|last=Sairally|first=Salma|publisher=Islamic Research and Training Institute, Islamic Development Bank|year=2007|location=Jeddah|pages=279–320|chapter=Evaluating the 'social responsibility' of Islamic finance: Learning from the experiences of socially responsible investment funds|ref=ESRIF2007|editor1=Munawar Iqbal|editor2=Salman Syed Ali|editor3=Dadang Muljawan|access-date=16. 5. 2017|url-status=dead|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073521/http://ues.ac.ir/files/takmili/islamic_econ./raveshshenasi_islam./230.pdf}} * {{cite book|url=http://www.startupbusiness.it/wp-content/uploads/2016/10/SALAAM03102016111130.pdf|title=State of the Global Islamic Economy Report 2015/16|publisher=Thomson Reuters & Dinar Standard|ref=SGIER2015-6|access-date=19. 3. 2017|archive-date=14. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155047/https://www.startupbusiness.it/wp-content/uploads/2016/10/SALAAM03102016111130.pdf|url-status=dead}} * {{cite book |last1=Tarmizi |first1=Erwandi |title=Haram Wealth in Contemporary Muamalah |date=2017 |publisher=PT Erwandi Tarmizi Konsultan |location=Indonesia |isbn=9786021974209 |edition=English |url=https://books.google.com/books?id=ylRhDgAAQBAJ |access-date=24. 10. 2021 }} * {{cite book|url=http://www.albalagh.net/Islamic_economics/riba_judgement.pdf|title=The Historic Judgment on Interest Delivered in the Supreme Court of Pakistan|date=decembar 1999|publisher=albalagh.net|location=Karachi, Pakistan|ref=MTUHJI1999|last1=Usmani|first1=Muhammad Taqi|access-date=28. 1. 2024|archive-date=26. 3. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240326183907/http://www.albalagh.net/Islamic_economics/riba_judgement.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|url=http://apsk.kz/en/images/economics/An%20Introduction%20to%20Islamic%20Finance.pdf |title=An Introduction to Islamic Finance|date=1998|location=Kazakhstan|last1=Usmani|first1=Taqi|access-date=2. 10. 2017 |ref=IIFTU1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20150807040308/http://apsk.kz/en/images/economics/An%20Introduction%20to%20Islamic%20Finance.pdf|archive-date=7. 8. 2015|url-status=dead}} * {{cite book|last=Visser|first=Hans|year=2009|title=Islamic Finance: Principles and Practice |location=Cheltenham, UK; Northampton, MA, USA |publisher=Edward Elgar|isbn=9781848449473 |url=https://books.google.com/books?id=KIXe3rY_OkgC|access-date=9. 7. 2016}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Y30tAgAAQBAJ&q=difference+between+Bai-muajjal+and+Murabaha&pg=PA66|title=Islamic Finance: Principles and Practice|date=2013|publisher=Elgar Publishing|edition=Second |last1=Visser|first1=Hans|access-date=7. 12. 2016|isbn=9781781001745}} * {{Cite book |last1=Warde|first1=Ibrahim |title=Islamic finance in the global economy |location=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |orig-year=2000|year=2010 |url=https://books.google.com/books?id=diSlBgAAQBAJ&q=Warde%2C+Ibrahim.+2000%2C+2010.+Islamic+finance+in+the+global+economy%2C&pg=PR4 |ref=IFGE2010|isbn=9780748627769 }} == Vanjski linkovi == * https://web.archive.org/web/20150910062942/http://www.akos.ba/izdvojeno/36islamsko-bankarstvo-razvojna-sansa-bih {{Islamske teme}} [[Kategorija:Bankarstvo]] [[Kategorija:Islam]] [[Kategorija:Finansijske usluge]] es96jinn75xo9byqnbvf8h4paf1mgjg Kastilja i León 0 61374 3916904 3872783 2026-08-07T23:21:30Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916904 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Kastilja i León | izvorno_ime = Castilla y León | naselje_vrsta = [[Španske autonomne zajednice|Autonomna zajednica]] | slika_zastava = Flag of Castilla y León.svg | zastava_link = Zastava Kastilje i Leóna | slika_grb = Escudo de Castilla y León.svg | grb_link = Grb Kastilje i Leóna | slika_karta = Locator map of Castille-Leon.png | karta_opis = Geografski položaj Kastilje i Leóna u [[Španija|Španiji]] | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{ZID|Španija}} | sjedište_vrsta = Glavni grad | sjedište = [[Valladolid]] | vođa_titula = Predsjednik | vođa_ime = Juan Vicente Herrera Campo | površina_rang = [[Spisak španskih autonomnih zajednica po površini|1.]] | površina_ukupno_km2 = 94223 | stanovništvo_rang = [[Spisak španskih autonomnih zajednica po broju stanovnika|6.]] | stanovništvo_ukupno = 2523020 | stanovništvo_datum = 2006 | stanovništvo_gustoća_km2 = 26,57 | iso_kod = CL | prazno_ime_sek1 = Statut usvojen | prazno_info_sek1 = 2. mart 1983. | prazno1_ime_sek2 = Broj predstavnika u [[Španski kongres|kongresu]] | prazno1_info_sek2 = 33 | prazno2_ime_sek2 = Broj predstavnika u [[Španski senat|senatu]] | prazno2_info_sek2 = 36 | veb-sajt = {{URL|http://www.jcyl.es/}} }} ''' Kastilja i León''' ([[španski|španj.]] ''Castilla y León'') je [[španske autonomne zajednice|španska autonomna zajednica]], čija teritorija obuhvata sjeverni dio srednje visoravni [[Pirenejsko poluostrvo|Pirenejskog poluostrva]], te se podudara uglavnom s dolinom rijeke [[Duero]]. Čine je [[španske provincije|provincije]] [[Ávila]], [[Burgos]], [[León]], [[Palencia]], [[Salamanca]], [[Segovia]], [[Soria]], [[Valladolid]] i [[Zamora]]. Provincije [[Santander]] i [[Logroño]], koji su tvorile ovu regiju prije sticanja autonomije, opredijelile su se za vlastitu autonomiju tvoreći jednoprovincijalne autonomne zajednice [[Kantabrija|Kantabriju]] i [[La Rioja|La Rioju]]. Iako u autonomnom statutu nije određen glavni grad, to je učinjeno [[1987]]. godine donošenjem zakona kojim se određuje [[Valladolid]] za sjedište glavnih institucija autonomne vlade. Područje ove autonomne zajednice obuhvata historijsko Kraljevstvo León i [[Kastilja|Staru Kastilju]] (špan. ''Castilla la Vieja''). == Geografija == Kastilja i León graniči s [[Asturija|Asturijom]] i [[Kantabrija|Kantabrijom]] na sjeveru, [[La Rioja|La Riojom]] i [[Baskija (autonomna zajednica)|Baskijom]] i [[Aragonija|Aragonijom]] na istoku, autonomnom zajednicom [[Zajednica Madrida|Madrid]] i [[Kastilja-La Mancha|Kastiljom-La Manchom]] na jugoistoku, [[Ekstremadura|Ekstremadurom]] na jugu, te [[Portugal]]om i [[Galicija|Galcijom]] na zapadu. Kastilja i León poklapa se sa španskim dijelom bazena rijeke Duero. Proteže se i na susjedne doline, kao što su El Bierzo (León) i na mnoge osamljene doline: Laciana (León), Valle de Mena (Burgos), Valle del Tiétar (Ávila), itd. == Regionalna administracija i vlada == Kastilja i León je podijeljena na devet provincija: Ávila, Burgos, León, Palencia, Segovia, Soria, Salamanca, Valladolid i Zamora, s istoimenim glavnim gradovima. Vlada Kastilje i Leóna naziva se ''Junta de Castilla y León''. Čine je predsjednik, dva potpredsjednika i 10 vijećnika (španj. ''consejerías''). Sjedište regionalne vlade je u Valladolidu. Regionalni parlament zove se ''Cortes de Castilla y León'' i ima sjedište u dvorcu Fuensaldaña, blizu Valladolida. Trenutno se gradi nova zgrada. Sjedište regonalnog vrhovnog suda je u Burgosu. Konzultativno vijeće (špan. ''Consejo Consultivo'') sastoji se od pet pravnih stručnjaka, koje imenuje regionalni parlament i Junta. Vijeće daje mišljenja, koje ne obavezuju Juntu. Sjedište im je u Zamori.<ref>{{Cite web|url=https://portal.cor.europa.eu/subsidiarity/maps/Pages/Regions.aspx?region=ESCASTI|title=European Comittee of the Regions|website=CoR - REGPEX Profile|access-date=10. septembar 2025}}{{Mrtav link}}</ref> {{španske regije}} {{stub-geog}} {{Commonscat|Castile and León}} == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Kastilja i Leon|*]] 2lj5bnv82fuosg4bjinvviq8fb2ead2 Kupina 0 61868 3916920 3827379 2026-08-08T02:57:16Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916920 wikitext text/x-wiki {{Drugo_značenje|Kupina (višeznačnica)}} {{Taksokvir | boja = lightgreen | naziv = Kupina | slika = Rubus_fructicosus_owoce_646.jpg | slika_širina = 250px | slika_opis = plod kupine | regnum = [[Biljke|Plantae]] | divisio = [[Cvjetnice|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Rosidae]] | ordo = [[Rosales]] | familia = [[Rosaceae]] | subfamilia = [[Rosoideae]] | genus = ''[[Rubus]]'' | species = '''''Rubus fruticosus agg.''''' }} '''Kupina''' ([[latinski jezik|lat.]] ''Rubus fruticosus agg.'') je biljka iz porodice ''[[Rosaceae]]''.<ref>{{cite web |url=https://www.agroklub.com/sortna-lista/voce/kupina-12/ |title=Kupina |work=agroklub.com |access-date= 27. 7. 2017}}</ref> == Karakteristike == [[Datoteka:Blackberry with fruits2.jpg|mini|desno|Kupina]] Kupina je [[biljka]] penjačica, te naraste od 50–300&nbsp;cm. Stabljika joj je, manje-više bodljikava zavisno od sorte, te mjestimično odrvenjela. Bodlje služe za penjanje, ali i kao odbrambeni mehanizam protiv [[životinja]] koje se hrane lišćem kupine. Cvjeta od juna do [[august]]a. Nakon cvjetanja, iz svakog pojedinog [[cvijet]]a razvija se sitni jagodičasti plod, crvene boje, koji kasnije potamni do tamnoplave i skoro crne boje.<ref>{{cite web |url=https://h2g2.com/edited_entry/A7209623 |title=Blackberries and Brambling |work=h2g2.com |access-date= 27. 7. 2017}}</ref> == Hemijski sastav == Kupina sadrži mnogo [[minerali|minerala]] i vitamina. 100g kupina sadrži 52 kcal, 0,7g [[protein]]a, 0,4g masnoća, 12,8 g šećera, 32&nbsp;mg [[kalcijum]]a, 0,6&nbsp;mg [[željezo|željeza]], 6,5 i.u. [[vitamin A|vitamina A]] i 21&nbsp;mg [[vitamin C|vitamina C]] == Upotreba == Plod kupine se koristi u ishrani kao [[voće]], služi za pravljenje sokova, [[džem]]ova, [[pekmez]]a, [[vino|vina]] i slično. Lišće kupine se koristi u raznim [[čaj]]evima, a ima dejstvo snižavanja krvnog pritiska i nivoa šećera u krvi. == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Blackberries}} * [http://www.poljoprivreda.ba/index.php?option=com_content&task=view&id=1030&Itemid=1&limit=1&limitstart=2 Razmnožavanje i uzgoj kupina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080609212741/http://www.poljoprivreda.ba/index.php?option=com_content&task=view&id=1030&Itemid=1&limit=1&limitstart=2 |date=9. 6. 2008 }}, poljoprivreda.ba [[Kategorija:Flora Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Voće]] [[Kategorija:Rosales]] kavt86msxwp6e97sgei6bqef4y8bpmq Litij-bromid 0 63178 3916946 3905457 2026-08-08T05:25:46Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916946 wikitext text/x-wiki {{Infokutija hemijski spoj | Strukturna formula =[[Datoteka:Lithium-bromide-3D-ionic.png|150px]] | Hemijski spoj =Litij-bromid | Druga imena = | Sumarna formula =LiBr | CAS registarski broj = | Kratki opis =bijeli kristalni prah | Molarna masa =86,845 g/mol | Agregatno stanje =čvrsto | Gustoća =3,464 g/cm<sup>3</sup> | Tačka topljenja =552 °C | Tačka ključanja =1265 °C | Pritisak pare = | Rastvorljivost =177 g/100 ml [[voda|vode]] | Dipolni moment = | NFPA 704 = {{NFPA 704 |H = 2|F = 0| R = 0}} }} '''Litij-bromid''' ili '''LiBr''' je hemijski spoj [[litij]]a i [[brom]]a. Veoma je higroskopan (osjetljiv na [[voda|vodu]]), te se upotrebljava kao sredstvo za uklanjanje vlage. Iritira oči, te u većim dozama može izazvati [[paraliza|paralizu]] centralnog nervnog sistema.<ref>{{Cite web |url=http://www.webelements.com/webelements/compounds/text/Li/Br1Li1-7550358.html |title=Litijum bromid |access-date=7. 11. 2007 |archive-date=15. 11. 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115154400/http://www.webelements.com/webelements/compounds/text/Li/Br1Li1-7550358.html |url-status=dead }}</ref> Zajedno sa [[litij-hlorid]]om, koristi se u sistemima za klimatiziranje i industrijsko sušenje. ==Medicinske opasnosti== Litij-bromid se koristio kao [[sedativ]] početkom [[20. vijek]]a, međutim prestao se upotrebljavati 40-tih godina 20. vijeka pošto su neki srčani bolesnici umrli nakon što su ga koristili umjesto [[so|kuhinjske soli]].<ref>[http://www.webmd.com/content/Article/87/99356.htm?pagenumber=1 Bipolarni poremećaj]</ref> U dodiru s kožom uzrokuje dehidraciju tog dijela tijela i izaziva upalu. Opasan je i ukoliko se proguta. ==Reference== {{refspisak}} {{Spojevi broma}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Spojevi litija]] [[Kategorija:Bromidi]] [[Kategorija:Sedativi]] p66cvzkvk21c3jbe7qbibcfa396vuj9 Miralem Pjanić 0 63819 3917015 3845784 2026-08-08T11:04:17Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917015 wikitext text/x-wiki {{Nogometaš | imenogometaša = Miralem Pjanić | slika = Miralem Pjanić 2025.jpg | nadimak = | datumrođenja = {{datum rođenja i godine|1990|04|02}}<ref>{{Cite web |url=http://www.goal.com/en/people/bosnia-and-herzegovina/21408/miralem-pjanic |title=Pjanić/goal.com |access-date=6. 11. 2013 |archive-date=16. 11. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131116205429/http://www.goal.com/en/people/bosnia-and-herzegovina/21408/miralem-pjanic |url-status=dead }}</ref> | rodnigrad = [[Tuzla]] | rodnadržava = [[Bosna i Hercegovina]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 1,78 m<ref>{{Cite web |url=https://bjk.com.tr/en/player/3657/miralem-pjanic.html |title=Miralem Pjanić |access-date=31. 3. 2023 |archive-date=4. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604082917/https://bjk.com.tr/en/player/3657/miralem-pjanic.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/104071--miralem-pjanic/ |title=Miralem Pjanić }}</ref> | pozicija = Ofanzivni vezni | omladinskegodine = 1997−2004<br />2004−2007 | omladinskipogoni = [[FC Schifflange 95|Schifflange 95]]<br />[[FC Metz|Metz]] | trenutniklub = [[PFK CSKA Moskva|CSKA Moskva]] | brojnadresu = 15 | godine1 = 2007−2008 | klubovi1 = [[FC Metz|Metz]] | nastupi(golovi)1 = 32 (4) | godine2 = 2008−2011 | klubovi2 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | nastupi(golovi)2 = 90 (10) | godine3 = 2011−2016 | klubovi3 = [[AS Roma|Roma]] | nastupi(golovi)3 = 159 (27) | godine4 = 2016−2020 | klubovi4 = [[Juventus FC|Juventus]] | nastupi(golovi)4 = 122 (15) | godine5 = 2020−2022 | klubovi5 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | nastupi(golovi)5 = 19 (0) | godine6 = 2021–2022 | klubovi6 = → [[Beşiktaş JK|Beşiktaş]] | nastupi(golovi)6 = 20 (0) | godine7 = 2022–2024 | klubovi7 = [[Sharjah FC|Sharjah]] | nastupi(golovi)7 = 41 (4) | godine8 = 2024–2025 | klubovi8 = [[PFK CSKA Moskva|CSKA Moskva]] | nastupi(golovi)8 = 16 (0) | reprezentacija = da | nacionalnegodine1 = 2005−2007 | nacionalneekipe1 = {{ZD|LUX}} [[Nogometna reprezentacija Luksemburga U-17|Luksemburg U-17]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 4 (5) | nacionalnegodine2 = 2007 | nacionalneekipe2 = {{ZD|LUX}} [[Nogometna reprezentacija Luksemburga U-19|Luksemburg U-19]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 6 (1) | nacionalnegodine3 = 2008−2024 | nacionalneekipe3 = {{NOG|BIH|ime=BiH}} | nacionalninastupi(golovi)3 = 115 (18) }} '''Miralem Pjanić''' (rođen 2. aprila 1990) bivši je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] nogometaš i član [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine]]. Smatra se jednim od najboljih veznih igrača svoje generacije,<ref name="theguardian">{{cite news|date=21. 12. 2015|title=The 100 best footballers in the world 2015 – interactive|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2015/dec/21/the-100-best-footballers-in-the-world-2015-interactive|access-date=14. 5. 2026|work=[[The Guardian]]|language=en|issn=0261-3077}}</ref><ref name="theguardian1">{{cite news|date=20. 12. 2019|title=The 100 best male footballers in the world 2019|url=https://www.theguardian.com/global/ng-interactive/2019/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2019|access-date=14. 5. 2026|work=The Guardian|language=en|issn=0261-3077}}</ref> te jednim od najboljih izvođača slobodnih udaraca svih vremena.<ref>{{cite web|url=https://globeindependent.com/greatest-free-kick-takers-of-all-time/|title=TOP 20 Greatest Free-Kick Takers of All Time|date=21. 5. 2025|website=Globe Independent|publisher=globeindependent.com|language=en|access-date=3 January 2026|archive-date=17. 5. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260517073438/https://globeindependent.com/greatest-free-kick-takers-of-all-time/|url-status=dead}}</ref><ref name="espnfc">{{cite web|url=http://www.espnfc.us/as-roma/story/2683880/juninho-says-miralem-pjanic-is-worlds-best-free-kick-taker|title=Juninho says Miralem Pjanic is world's best free-kick taker|date=26. 10. 2015|website=ESPN FC|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=14. 5. 2026|author1=Mark Rodden}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/messi-pjanic-or-neymar-top-15-free-kick-scorers-of-last-five-years/yhtc83c8k88e1uou5r3qeyecj|title=Messi, Pjanic or Neymar? Top 15 free-kick scorers of last five years|date=14. 12. 2018|website=Goal.com|publisher=goal.com|language=en|access-date=14. 5. 2026|author1=Daniel Edwards}}</ref> Pjanić je svoju profesionalnu karijeru započeo u [[FC Metz|Metzu]], igrajući tamo jednu sezonu. Godine 2008. potpisao je za drugi francuski tim, [[Olympique Lyonnais|Lyon]], prije nego što se 2011. pridružio [[AS Roma|Romi]]. Tokom boravka u Rimu, Pjanić je postao prepoznat kao jedan od najboljih veznjaka u [[Serie A|Seriji A]]. Godine 2016. Pjanić prelazi u [[Juventus FC|Juventus]], gdje se smatrao integralnim igračem tima, osvojivši četiri naslova prvaka, dva [[Italijanski kup|kupa Italije]], te je uvršten u tim godine Serije A za sezone 2015/16, 2016/17, 2017/18. i 2018/19.<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/foto-gallery/sport/17_gennaio_31/gran-gala-calcio-juventus-fa-incetta-premi-serie-a-c6dc644c-e795-11e6-8168-2d40923ac04f.shtml|title=Gran Galà del calcio, la Juventus fa incetta di premi|date=31. 1. 2017|website=Corriere della Sera|language=it|access-date=14. 5. 2026}}</ref> Također je uvršten u idealni tim [[UEFA Liga prvaka|UEFA Lige prvaka]] za sezonu [[UEFA Liga prvaka 2016/2017.|2016/17.]] zbog svoje uloge u Juventusovom pohodu do [[Finale UEFA Lige prvaka 2017.|finala]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/errors/|title=The official website for European football|last=UEFA.com|date=5. 6. 2017|website=UEFA.com|language=en|access-date=14. 5. 2026}}</ref> Pjanić se pridružio [[FC Barcelona|Barceloni]] u septembru 2020, pored čega je proveo i godinu dana na posudbi u [[Beşiktaş JK|Beşiktaşu]]. Godine 2022. potpisao je za klub [[Sharjah FC|Sharjah]] iz [[UAE Pro League|UAE]] [[UAE Pro League|Pro League]]. U 2024. pridružio se ruskom premijerligašu [[CSKA Moskva|CSKA Moskvi]], nakon odlaska iz Sharjaha. Poslije odlaska iz CSKA Moskve, penzionisao se 2025. Kao bivši omladinski reprezentativac [[Nogometna reprezentacija Luksemburga|Luksemburga]], Pjanić je debitovao za seniorsku reprezentaciju Bosne i Hercegovine 2008, upisavši 115 nastupa i postigavši osamnaest golova do svog povlačenja iz reprezentativnog fudbala 2024. Predstavljao je naciju na njihovom prvom velikom takmičenju, [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetskom prvenstvu u]] [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|nogometu 2014]]. Godine 2015. Pjanić je zauzeo 55. mjesto na listi "100 najboljih nogometaša svijeta" lista ''[[The Guardian]]''.<ref name="theguardian" /> U 2019, na istoj listi, bio je rangiran na 50. mjestu.<ref name="theguardian" /> ==Porodica== Početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] sa porodicom je izbjegao u [[Luksemburg]]. Miralemov otac Fahrudin bio je golman [[FK Jedinstvo Brčko|FK Jedinstva]] iz [[Brčko]]g, te [[FK Drina Zvornik|FK Drine]] iz [[Zvornik]]a. Ime majke mu je Fatima, te ima brata Mirzu i sestru Eminu. ==Klupska karijera== ===Počeci=== Nogometnu karijeru počeo je u omladinskom pogonu kluba [[Schifflange 95]] iz [[Luksemburg]]a. Godine 2004. prelazi u omladinski pogon [[Francuska|franscuskog]] [[FC Metz]]a, za koje je 2007. godine potpisao svoj prvi profesionalni ugovor. ===Metz=== U [[Ligue 1|Francuskoj prvoj ligi]] debitovao je 17. augusta 2007. godine na utakmici između [[FC Metz]]a i [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG-a]]. Već poslije treće odigrane utakmice u koju je ušao sa klupe, ukazuje mu se puno povjerenje i tako postaje standardan igrač. Svojim sjajnim nastupima počeo je privlačiti pažnju velikih evropskih klubova, te ubrzo prelazi u [[Olympique Lyonnais|Olympique Lyon]]. ===Lyon=== Dana 6. juna 2008. godine za 8 miliona eura prelazi u [[Olympique Lyonnais|Lyon]]. Svoj prvi gol za Lyon postigao je u utakmici doigravanja za [[UEFA Liga prvaka|Ligu prvaka]] protiv [[R.S.C. Anderlecht|Anderlechta]] u visokoj pobjedi od 5-1. Samo nekoliko dana kasnije postiže svoj prvi gol za Lyon u [[Ligue 1|prvoj ligi Francuske]] na utakmici protiv [[AJ Auxerre|Auxerrea]].. Međutim, sigurno jedan od najvažnijih golova u njegovoj karijeri je onaj na [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabeu]] protiv [[Real Madrid]]a, kada je postigao izjednačujući gol za 1-1, što je njegovom timu bilo dovoljno za prolaz u četvrtfinale [[UEFA Liga Prvaka|Lige prvaka]]. ===Roma=== Dana 31. augusta 2011. godine za €11 miliona prelazi u [[A.S. Roma|A.S. Romu]]. Svoj prvi pogodak postigao je protiv Lecce-a. Svoju prvu sezonu završava sa 4 postignuta pogotka i 12 asistencija na 36 utakmica za Romu.<ref>{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.com/miralem-pjanic/leistungsdaten/spieler/44162/plus/0?saison=2011|title=Miralem Pjanic - Performance data 11/12 {{!}} Transfermarkt|access-date=13. 8. 2016}}</ref> U sezoni 2012/13., Pjanić doživljava nekoliko manjih povreda što utiče na njegovu formu, ali ipak sezonu završava sa 4 pogotka i 8 asistencija na 29 odigranih utakmica.<ref>{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.com/miralem-pjanic/leistungsdaten/spieler/44162/plus/0?saison=2012|title=Miralem Pjanic - Performance data 12/13 {{!}} Transfermarkt|access-date=13. 8. 2016}}</ref> Naredne sezone, Pjanić postaje neizostavan fudbaler u prvom sastavu Rome, a sezonu kruniše sa 6 pogodaka i 6 asistencija na ukupno 38 utakmica.<ref>{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.com/miralem-pjanic/leistungsdaten/spieler/44162/plus/0?saison=2013|title=Miralem Pjanic - Performance data 13/14 {{!}} Transfermarkt|access-date=13. 8. 2016}}</ref> U sezoni 2014/15., Pjanić postiže 5 pogodaka i 10 asistencija na čak 46 utakmica, te postaje jedan od najboljih igrača Rome u tom trenutku.<ref>{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.com/miralem-pjanic/leistungsdaten/spieler/44162/plus/0?saison=2014|title=Miralem Pjanic - Performance data 14/15 {{!}} Transfermarkt|access-date=13. 8. 2016}}</ref> Svoju posljednju sezonu, 2015/16. u dresu Rome, Pjanić okončava duplim brojem golova i asistencija, od čega 10 golova i 12 asistencija na ukupno 41 utakmici. Ipak, Pjanić zajedno sa Pogbom iz Juventusa dijelu prvu poziciju najboljeg asistenta lige u sezoni 2015/16. Odmah po završetku sezone u Italiji počinju špekulacije o Pjanićevom mogućem prelasku u Juventus. ===Juventus=== [[Datoteka:Icc-20 43826041042 o (50120918088).jpg|mini|260px|Pjanić u dresu Juventusa]] ====2016/17==== Dana 13. juna 2016. godine za €32 miliona Pjanić prelazi u rivalski klub [[Juventus FC|Juventus]]. Pjanić je potpisao ugovor na pet godina, te je odabrao broj 5 na dresu za narednu 2016/17. sezonu. 10. septembra je Pjanić debitirao i postigao svoj prvi gol za Juventus protiv [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuola]] u pobjedi Juventusa sa rezultatom 3-1.<ref>{{Cite web|url=http://www.ilpost.it/2016/09/10/streaming-juventus-sassuolo/|title=Juventus-Sassuolo è finita 3-1|last=|first=|date=10. 9. 2016|website=Il Post|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> Nakon osvajanja [[Serie A]] i [[Coppa Italia|Coppa Italije]] je Pjanić izgubio sa svojim klubom u finalu [[Liga Prvaka|Lige prvaka]] protiv [[Real Madrid CF|Real Madrida]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/jun/03/juventus-v-real-madrid-champions-league-final-2017-live|title=Real Madrid retain Champions League after 4-1 win over Juventus – as it happened|last=Glendenning|first=Barry|date=3. 6. 2017|work=|newspaper=The Guardian|language=en|issn=|access-date=6. 2. 2019|via=}}</ref> ====2017/18==== Pjanićeva druga sezona sa Juventusom sa porazom protiv [[SS Lazio|Lazia]] u [[Italijanski superkup|Italijanskom Superkupu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/13-08-2017/juventus-lazio-2-3-murgia-94-decide-supercoppa-210979855916.shtml|title=Juventus-Lazio 2-3: Murgia al 94' decide la Supercoppa|last=|first=|date=|website=La Gazzetta dello Sport - Tutto il rosa della vita|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> Svoj prvi gol u sezoni je postigao protiv gradskog rivala [[Torino FC|Torina]] 23. septembra 2017. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2017/09/23/news/juventus-torino_4-0_dybala_show_in_un_derby_senza_storia-176334522/|title=Juventus-Torino 4-0: Dybala show in un derby senza storia|last=|first=|date=23. 9. 2017|website=Repubblica.it|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> 28. februara je postigao vrlo važan penal protiv [[Atalanta BC|Atalante]] koji je poslao Juventus u finale Coppa Italije.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/coppa-italia/2018/02/28/juventus-atalanta-diretta-risultato-live-coppa-italia.html|title=Juve in finale, decide Pjanic: 1-0 all’Atalanta|last=Sport|first=Sky|date=|website=sport.sky.it|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> Juventus je pobijedio to finale protiv [[AC Milan|Milana]], a Pjanić je pomogao sa jednom asistencijom.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Juventus/09-05-2018/coppa-italia-juventus-milan-4-0-doppio-benatia-quarto-trionfo-fila-2601203830286.shtml|title=Coppa Italia, Juventus-Milan 4-0, doppio Benatia, quarto trionfo di fila|last=|first=|date=|website=La Gazzetta dello Sport - Tutto il rosa della vita|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> Četiri dana kasnije je postao ponovno prvak Serie A sa Juventusom i to u utakmici protiv svog prošlog kluba [[AS Roma|Rome]].<ref>{{Cite news|url=http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/2018/5/13/Juventus-campione-d-Italia-se-I-risultati-utili-contro-la-Roma-per-vincere-lo-scudetto-il-Napoli-con-la-Samp/820254/|title=Juventus campione d'Italia / Scudetto e nono trofeo per Allegri: solo Trapattoni e Lippi meglio di lui|last=https://www.ilsussidiario.net/autori/claudio-franceschini/|first=|date=15. 12. 2018|work=|newspaper=IlSussidiario.net|language=it|access-date=6. 2. 2019|via=|archive-date=14. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514141850/http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/2018/5/13/Juventus-campione-d-Italia-se-I-risultati-utili-contro-la-Roma-per-vincere-lo-scudetto-il-Napoli-con-la-Samp/820254/|url-status=dead}}</ref> ====2018/19==== Na početku njegove treće sezone sa klubom je potpisao petogodišnji ugovor sa Juventusom. Prvi gol u sezoni je postigao u pobjedi protiv Lazia 25. augusta 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-08-2018/juventus-lazio-2-0-gol-pjanic-mandzukic-290461383567.shtml|title=Juventus-Lazio 2-0: in gol Pjanic e Mandzukic. Ronaldo ancora a secco|last=|first=|date=|website=La Gazzetta dello Sport - Tutto il rosa della vita|publisher=|language=it|access-date=6. 2. 2019}}</ref> 19. septembra u svojoj prvoj utakmice Lige prvaka u toj sezoni je Pjanić pomogao svom timu postižući dva penala protiv Valencije.<ref>{{Cite web|url=https://sportsport.ba/fudbal/pjanic-s-dva-gola-donio-juventusu-pobjedu-manchester-united-rutinski-protiv-young-boysa/290539|title=Pjanić s dva gola donio Juventusu pobjedu, Manchester United rutinski protiv Young Boysa|last=|first=|date=|website=SportSport.ba|publisher=|language=bs|access-date=6. 2. 2019}}</ref> Utakmica se je završila sa rezultatom 2-0. 6. oktobra u utakmici protiv [[Udinese Calcio|Udinesea]] je Pjanić napravio svoj 100. nastup za Juventus.<ref>{{Cite web|url=https://bih.ba/261588-pjanic-odigrao-jubilarni-100-mec-za-juventus|title=VIDEO Pjanić odigrao jubilarni 100. meč za Juventus|last=|first=|date=|website=BIH.ba|publisher=|language=bs|access-date=6. 2. 2019}}</ref> ==Reprezentacija== ===Luksemburg=== Pjanić je 2006. godine igrao za U-17 selekciju [[Luksemburška nogometna reprezentacija|Luksemburga]] na [[Evropsko prvenstvo u nogometu|Evropskom prvenstvu U-17]], gdje je Luksemburg kao domaćin bio automatski kvalificiran. Postigao je i jedini gol [[Luksemburška nogometna reprezentacija|Luksemburga]] na Prvenstvu, krasnim lob udarcem iz daljine, preko [[Španija|španskog]] golmana [[Sergio Asenjo|Sergia Asenja]]. Iste godine postigao je 4 gola protiv [[Belgijska nogometna reprezentacija|reprezentacije Belgije]] na utakmici koja je završila 5-5. Iako je igrao za mlađe selekcije [[Luksemburška nogometna reprezentacija|reprezentacije Luksemburga]], istakao je da ubuduće želi igrati isključivo za [[Bosanskohercegovačka nogometna reprezentacija|fudbalsku reprezentaciju svoje domovine, Bosne i Hercegovine]]. Ta odluka je naišla na veliko negodovanje i nerazumijevanje u [[Luksemburg]]u. Neko vrijeme je bio izložen velikim pritiscima medija i Fudbalskog saveza Luksemburga pa čak i nekim ucjenama, ali je ipak čvrsto ostao pri svojoj odluci. U toj odluci podržao ga je i njegov otac Fahrudin. ===Bosna i Hercegovina=== [[Datoteka:20150331 2108 AUT BIH 2382 (edited).jpg|mini|desno|260px|Pjanić u dresu reprezentacije Bosne i Hercegovine (31. mart 2015)]] Pozivan je da nastupa za [[Bosanskohercegovačka nogometna reprezentacija U21|bosanskohercegovačku U-21 reprezentaciju]]. Međutim nije debitovao zbog administrativnih problema, odnosno nije više posjedovao [[BiH|bosanski]] pasoš. Međutim početkom 2008. godine dobio je pasoš i ispunjavao je sve uvjete da obuče dres [[Bosanskohercegovačka nogometna reprezentacija|bosanskohercegovačke fudbalske reprezentacije]]. Debitovao je 20. oktobra 2008. godine u [[Zenica|Zenici]] na prijateljskoj utakmici protiv [[Bugarska nogometna reprezentacija|reprezentacije Bugarske]]. Svoj prvi gol za reprezentaciju postigao je 3. marta 2010. godine na [[Stadion Asim Ferhatović Hase|Koševu]] na prijateljskoj utakmici protiv [[Ganska nogometna reprezentacija|reprezentacije Gane]], kada je u 65. minutu pogodio za pobjedu od 2-1. :''Dati golovi za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosnu i Hercegovinu]]'' {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- ! # ! Datum ! Mjesto odigravanja utakmice ! Protivnik ! Dati gol ! Rezultat ! Takmičenje |- | 1. | 3. mart 2010. | [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]], [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | {{NOG|GAN}} | <center>'''2'''–1 | <center>2–1 | Prijateljska utakmica |- | 2. | 3. septembar 2010. | [[Stade Josy Barthel]], [[Luksemburg]] | {{NOG|LUX}} | <center>'''2'''–0 | <center>3–0 | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Kvalifikacije za EP 2012.]] |- | 3. | 17. novembar 2010. | [[Štadión Pasienky]], [[Bratislava]], [[Slovačka]] | {{NOG|SLK}} | <center>'''2'''–1 | <center>3–2 | Prijateljska utakmica |- | 4. | 7. oktobar 2011. | [[Stadion Bilino polje]], [[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]] | {{NOG|LUX}} | <center>'''4'''–0 | <center>5–0 | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Kvalifikacije za EP 2012.]] |- | 5. | 11. septembar 2012. | [[Stadion Bilino polje]], [[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]] | {{NOG|LAT}} | <center>'''2'''–1 | <center>4–1 | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za SP 2014.]] |- | 6. | 16. oktobar 2012. | [[Stadion Bilino polje]], [[Zenica]], [[Bosnia and Herzegovina]] | {{NOG|LIT}} | <center>'''3'''–0 | <center>3–0 | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za SP 2014.]] |- | 7. | 6. februar 2013. | [[Stadion Stožice]], [[Ljubljana]], [[Slovenija]] | {{NOG|SLO}} | <center>'''2'''–0 | <center>3–0 | Prijateljska utakmica |- | 8. | 7. juni 2013. | [[Stadion Skonto]], [[Riga]], [[Latvija]] | {{NOG|LAT}} | <center>'''4'''–0 | <center>5–0 | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za SP 2014.]] |- | 9. | 15. juni 2014. | [[Itaipava Arena Fonte Nova|Arena Fonte Nova]], [[Salvador (Bahia)|Salvador]], [[Brazil]] | {{NOG|IRN}} | <center>'''2'''–0 | <center>3–1 | [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|SP 2014.]] |- | 10. | 25. mart 2016. | [[Stadion Josy Barthel|Josy Barthel]], [[Luxembourg]] | {{NOG|LUX}} | <center>'''3'''–0 | <center>3–0 | Prijateljska utakmica |- | 11. | 29. mart 2016. | [[Letzigrund]], [[Zürich]] | {{NOG|ŠVI}} | <center>'''2'''–0 | <center>2–0 | Prijateljska utakmica |- | 12. | 13. novembar 2016. | [[Stadion Karaiskakis|Karaiskakis]], [[Piraeus]] | {{NOG|GRČ}} | <center>'''1'''–0 | <center>1–1 | [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Kvalifikacije za SP 2018.]] |- |} ==Statistika== ===Klub=== ''Ažurirano: 6. februar 2019.<ref>[http://www.espnfc.com/player/105813/miralem-pjanic ''Miralem Pjanić, espnfc.com'']; pristupljeno: 5. 4. 2015.</ref>'' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan=3 | ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | Kup ! colspan=2 | Ligakup ! colspan=2 | UEFA ! colspan=2 | Ukupno |- ! Sezona !! Klub !! Liga ! Nastupi !! Golovi ! Nastupi !! Golovi ! Nastupi !! Golovi ! Nastupi !! Golovi ! Nastupi !! Golovi |- ! colspan=3 | Francuska ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[Coupe de France]] ! colspan=2 | [[Coupe de la Ligue]] ! colspan=2 | [[UEFA|Evropa]] ! colspan=2 | Ukupno |- |[[Ligue 1 2007/08.|2007/08.]]|||[[FC Metz|Metz]]|||[[Ligue 1]]||32||4||0||0||2||0||colspan="2"|–||33||4 |- |[[Ligue 1 2008/09.|2008/09.]]|| rowspan="4" |[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|| rowspan="4" |[[Ligue 1]]||20||0||2||0||colspan="2"|–||1||0||23||0 |- |[[Ligue 1 2009/10.|2009/10.]]||37||6||0||0||2||0||14||5||53||11 |- |2010/11. |30 |3 |0 |0 |1 |0 |8 |1 |39 |4 |- |2011/12. |3 |1 |0 |0 |0 |0 |2 |0 |5 |1 |- ! colspan=3 | Italija ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[Coppa Italia]] ! colspan=2 | Ostalo ! colspan=2 | [[UEFA|Evropa]] ! colspan=2 | Ukupno |- |[[Serie A 2011/12.|2011/12.]]|| rowspan="5" |[[A.S. Roma|Roma]]|| rowspan="5" |[[Serie A]]||30||3||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||31||3 |- |[[Serie A 2012/13.|2012/13.]]||27||3||2||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||29||4 |- |[[Serie A 2013/14.|2013/14.]]||35||6||3||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||38||6 |- |[[Serie A 2014/15.|2014/15.]]||34||5||2||0||colspan="2"|–||10||0||46||5 |- |[[Roma 2015/16.|2015/16.]] |33 |10 |1 |0 | colspan="2" | -- |7 |2 |41 |12 |- |[[Juventus FC - sezona 2016/17.|2016/17]]. | rowspan="3" |[[Juventus FC|Juventus]] | rowspan="3" |[[Serie A]] | 30 | 5 | 4 | 2 | 1 | 0 | 12 | 1 | 47 | 8 |- |[[Juventus FC - Sezona 2017/2018.|2017/18]]. |31 |5 |4 |1 |1 |0 |8 |1 |44 |7 |- |[[Juventus FC - sezona 2018/19.|2018/19]]. |18 |1 |2 |0 |1 |0 |6 |2 |27 |3 |- ! rowspan="2" | Ukupno ! colspan="2" | Francuska !122||14||2||0||3||0||25||6||153||20 |- ! colspan="2" | Italija !159||27||9||1|| colspan="2" |–||17||2||185||30 |- ! colspan="3" | Ukupno !360||52||25||5||5||0||68||12||462||69 |} ===Reprezentacija=== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan=3 | [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] |- !Godina!!Nastupi!!Golovi |- |2008||4||0 |- |2009||9||0 |- |2010||8||3 |- |2011||9||1 |- |2012||8||2 |- |2013||8||2 |- |2014||10||1 |- |2015||9||0 |- |2016||7||3 |- |2017||3||0 |- |2018||9||0 |- |2019||8||3 |- |2020||6||0 |- |2021||5||2 |- |2022||5||1 |- |2023||6||0 |- |2024||1||0 |- !Ukupno||115||18 |} ==Reference== {{Refspisak|2}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Miralem Pjanić}} *{{FIFA igrač|299198}} *{{UEFA igrač|104071}} *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=105813&cc=5739 Miralem Pjanić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507020911/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=105813&cc=5739 |date=7. 5. 2010 }} na [[Soccernet]]-u *{{NFT player|pid=27289|Miralem Pjanić}} *[http://www.transfermarkt.de/de/miralem-pjanic/profil/spieler_44162.html Miralem Pjanić] na transfermarkt.de *[http://www.lfp.fr/joueur/pjanic-miralem Miralem Pjanić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814043149/http://www.lfp.fr/joueur/pjanic-miralem |date=14. 8. 2011 }} na lfp.fr *[https://web.archive.org/web/20150329122621/http://www.asroma.it/en/team/miralem-pjanic/ Miralem Pjanić] na AS Roma.it *[http://www.espnfc.com/player/105813/miralem-pjanic Miralem Pjanić] na espnfc.com {{Navkutije |ime = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslov = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslovstil = background-color:#070db5; color:#ffd700; border: solid 1px #ffff00; |podaci1 = {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2014. u nogometu}} }} {{Navkutije |ime = Nagrade |naslov = Nagrade |naslovstil = background-color:gold; color:black; border: solid 1px #000; |podaci1 = {{Idol nacije}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Pjanić, Miralem}} [[Kategorija:Rođeni 1990.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Zvornik]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Rome]] [[Kategorija:Nogometaši Metza]] [[Kategorija:Nogometaši Olympique Lyonnaisa]] [[Kategorija:Nogometaši Juventusa]] [[Kategorija:Nogometaši Barcelone]] [[Kategorija:Nogometaši Sharjaha]] [[Kategorija:Nogometaši CSKA Moskve]] [[Kategorija:Nogometaši Beşiktaşa]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2014.]] [[Kategorija:Sportista godine Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 20. vijeka]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] [[Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Sarajevu]] b3f1jul6z67knji8djevdaex30w0g3g Marš na Versailles 0 64254 3916887 3836195 2026-08-07T19:55:38Z Amherst99 17984 /* */ 3916887 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} [[Datoteka:Bed Lodewijk XIV.jpg|mini|Kraljeve odaje, soba gdje se porodica sakrila pred ruljom]] '''Marš na Versailles''' ({{Jez-fr|la marche des femmes sur Versailles}}) bio je jedan od najranijih i najznačajnijih događaja [[Francuska revolucija|Francuske revolucije]]. Marš je započeo među ženama na pariskim pijacama koje su se 5. oktobra 1789. pobunile zbog visoke cijene i nestašice hljeba. Njihove demonstracije su se ubrzo ispreplele s aktivnostima revolucionara koji su tražili liberalne političke reforme i [[Ustavna monarhija|ustavnu monarhiju]] za Francusku. To je dovelo do velikog marša na [[Versajski dvorac]] u kojem su postavili svoje zahtjeve kralju [[Luj XVI, kralj Francuske|Luju XVI]]. Sutradan je mnoštvo prisililo kralja, njegovu porodicu i veći dio francuske skupštine da se vrate sa njima u Pariz. Ovi događaji su okončali kraljevu nezavisnost i označili promjenu moći i početak uspostavljanja reformi. Ovaj marš je simbolizirao novi odnos snaga koji je potisnuo drevni privilegirani poredak [[Francusko plemstvo|francuskog plemstva]] favorizirajući obični narod koji je pripadao [[Treći stalež|Trećem staležu]]. Nakon okupljanja velikog broja ljudi koji su predstavljali [[Uzroci izbijanja Francuske revolucije|uzrok izbijanja Francuske revolucije]], marš na Versailles se pokazao presudnim trenutkom izbijanja Francuske revolucije. == Pozadina == Nakon slabe žetve, [[deregulacija]] tržišta žitarica koju je 1774. izvršio glavni kontrolor finansija [[Anne Robert Jacques Turgot|Turgot]], je bila glavni uzrok gladi koji je doveo do [[Rat oko brašna|rata oko brašna]] 1775. Na kraju [[Stari poredak|starog poretka]], strah od gladi je bio neprestano prisutan strah kod donjih slojeva Trećeg staleža pa su glasine o "[[Pakt gladi|Paktu gladi]]" razbjesnile siromašno stanovništvo. Puke glasine o nestašici hrane su dovele do [[Réveillonovi neredi|Réveillonovih nereda]] u aprilu 1789. Glasina o zavjeri koja je imala za cilj uništavanje usjeva pšenice kako bi se izgladnilo stanovništvo su izazvale [[Veliki strah]] u ljeto 1789. Tokom izbijanja Francuske revolucije 1789, revolucionarna sposobnost nije bila u potpunosti ostvarena. Nakon [[Pad Bastilje|pada Bastilje]] obični građani su otkrili novostvorenu želju za sudjelovanjem u politici jer je zavladala inflacija cijena i velika nestašica, pa su se najsiromašniji građani isključivo bavili pitanjem hrane jer su trošili gotovo polovinu svojih prihoda na hljeb. == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|The Women's March on Versailles}} [[Kategorija:Francuska revolucija]] 7od2rhowxo3k387301z6d4z87fpywuf Real Madrid CF 0 69862 3917004 3898528 2026-08-08T10:49:44Z Minorax 116181 /* Treneri */ 3917004 wikitext text/x-wiki {{Infokutija fudbalski klub | Boja1 = #ffffff | Boja2 = #0159FE | Ime kluba = Real Madrid | Puno ime = ''Real Madrid Club de Fútbol'' | Grb = Logo Real Madrid.svg | Nadimak = {{plainlist| * ''Los Blancos'' * ''Los Galácticos'' * ''Kraljevski klub'' }} | Osnovan = 6. mart 1902. | Raspušten = | Lokacija = [[Madrid]], [[Španija]] | Boje = {{colorbox|#0159FE}} {{colorbox|#FFFFFF}} | Federacija = [[Nogometni savez Španije|RFEF]] | Konfederacija = | Liga = [[La Liga]] | Stadion = [[Stadion "Santiago Bernabéu"|Santiago Bernabéu]]<ref>*http://futbol.as.com/futbol/2011/08/21/mas_futbol/1313908050_850215.html</ref> | Kapacitet = 78.297<ref name="Aforo">{{Cite web |url= https://digitalhub.fifa.com/m/1d713bc7ba2621fe/original/FWC30-Bidbook-Yalla-Vamos.pdf |title= Zvanični dosje FIFA Mundial 2030, str. 87}}</ref> | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{ZD|ŠPA}} [[Florentino Pérez]] | Trener = {{ZD|POR}} [[José Mourinho]] | Uspjesi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 2. mjesto | Prethodna sezona = [[La Liga 2025/2026.|2025/26.]] | Webstranica = {{URL|realmadrid.com}} | Trenutna sezona = | uzorak_lr1 = _realmadrid2425h | uzorak_t1 = _realmadrid2425h | uzorak_dr1 = _realmadrid2425h | uzorak_š1 = _realmadrid2425h | uzorak_č1 = _realmadrid2425h1 | lijeva ruka1 = FFFFFF | tijelo1 = FFFFFF | desna ruka1 = FFFFFF | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = FFFFFF | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = | lijeva ruka2 = | tijelo2 = | desna ruka2 = | šorc2 = | čarape2 = | uzorak_lr3 = | uzorak_t3 = | uzorak_dr3 = | uzorak_š3 = | uzorak_č3 = | lijeva ruka3 = | tijelo3 = | desna ruka3 = | šorc3 = | čarape3 = }} '''Real Madrid''' je [[Španija|španski]] nogometni klub, najveći u toj državi te jedan od najvećih i najpoznatijih u svijetu. Prema [[FIFA|FIFA-i]], proglašen je najboljim klubom u 20. stoljeću.<ref name="The FIFA Club of the Century">[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330005144706/noticia/Noticia/Best_European_Club_of_the_20th_Century.htm ''The FIFA Club of the Century''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131116100004/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330005144706/noticia/Noticia/Best_European_Club_of_the_20th_Century.htm |date=16. 11. 2013}}; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref> Real igra na stadionu [[Stadion "Santiago Bernabéu"|"Santiago Bernabéu"]] u [[Madrid]]u, nazvanom po najvećem predsjedniku u historiji kluba. Klub je rekorder po broju osvojenih naslova prvaka Evrope – uspjelo im je to 15 puta. [[La Liga|Špansko prvenstvo]] osvajali su 36 puta, što je također rekord. ==Historija== [[Datoteka:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|320px|mini|desno|Igrači Real Madrid proslavljaju osvajanje Super kupa Španije 2008.]] Real Madrid osnovan je kad je [[nogomet]] predstavljen Madridu od strane [[profesor]]a i studenata Institucion Libre de Enseñanza<ref name="Historija Real Madrida">[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm ''Historija Real Madrida'']; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref>, koji su uključivali nekoliko Oxbridge diplomanata. Osnovali su fudbalski klub Sky 1897, igrajući nedjeljom ujutro na Moncloi. Klub se razdvojio na dva tima 1900: New Foot-Ball de Madrid i Club Español de Madrid. Ponovno razdvajanje kluba je rezultiralo formiranje novog tima Madrid football club 1902. godine. Poslije osnivanja 1905. Madrid FC je osvojio svoju prvu titulu pobjedivši Athletic Bilbao u finalu Španskog kupa. Klub je postao jedan od [[osnivač]]a Španskog fudbalskog saveza [[4. januar]]a 1909. Tim se premjestio na Campo de O'Donnell 1912. 1920 klub mjenja [[ime]] u Real Madrid nakon što je [[kralj]] [[Alfonso XIII]] dodao titulu '''Real''' klubu. Godine 1929. osnovana je Prva nogometna liga Španije. Real Madrid vodio je cijelu sezonu sve do posljednje utakmice, kad je izgubio od Athletic Bilbaa, ali je ostao prvi zbog gol-razlike. Real je svoju prvu titulu osvojio u sezoni 1931/32. Bijeli su naredne godine ponovo osvojili ligu postavši prvi tim koji je osvojio ligu dvaput uzastopno. [[Santiago Bernabéu]] postaje [[predsjednik]] kluba 1945. Pod njegovim vodstvom klub, stadion "Santiago Bernabeu" i Ciudad Deportiva obnovljeni su nakon [[Španski građanski rat|Španskog građanskog rata]]. Početkom 1953. počeo je s dovođenjem igrača svjetske klase iz inozemstva, najpoznatiji od njih je bio Alfredo di Stefano i Raymond Kopa. Poslije je došao i veliki Ferenc Puskas. Godine 1955. izdavač Francuskog sportskog lista ''[[L'Équipe]]'' Gabriel Hanot došao je na ideju uspostavljanja Copa Latine ([[turnir]] koji uključuje timove iz Francuske, Španije, Portugala i Italije). Bernabeu se sastao u hotelu Ambasador s Bedrignanom i Gusztav Sebesom i tad su ustanovili egzibicijski [[turnir]] na koga su pozvali timove iz Europe koji će kasnije postati današnja [[UEFA]] Liga šampiona. Pod Bernabeuvim vodstvom Real Madrid je postao velika fudbalska sila kako u Španskom tako i u [[Evropa|Evropskom]] [[fudbal]]u. Klub je osvojio 5 Evropskih kupova zaredom u periodu između 1956. i 1960, uključujući i pobjedu nad [[Eintracht Frankfurt]]om 7-3 na [[Hampden Park]]u 1960.<ref name="Kup evropskih šampiona 1959/60">[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1959/index.html# ''Kup evropskih šampiona 1959/60'']; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref> Zbog osvajanja pet uzastopnih titula Real Madrid dobija originalni pehar u trajno vlasništvo i pravo da nose UEFA-inu počasnu značku. Klub je osvojio 6. titulu 1966. pobijedivši u finalu [[FK Partizan|Partizan]] 2-1; ekipa se u potpunosti sastojala od [[igrač]]a rođenih u Španiji.<ref name="Kup evropskih šampiona 1965/66">[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1965/index.html ''Kup evropskih šampiona 1965/66'']; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref> 1970-ih klub je osvojio 8 uzastopnih titula prvaka Španije i 3 Španska kupa. 1971. klub je igrao prvi Kup pobjednika kupova izgubivši od [[Chelsea]]ja 2-1.<ref name="Kup evropskih kupova 1970/71">[http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1970/round=808/index.html ''Kup evropskih kupova 1970/71''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501123427/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1970/round=808/index.html |date=1 Maj 2010 }}; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref> 2. jula 1978. preminuo je predsjednik kluba [[Santiago Bernabeu]] za vrijeme Svjetskog prvenstva koje se održavalo u Argentini. U njegovu čast [[FIFA]] je proglasila tri dana žalosti za vrijeme odigravanja prvenstva. Naredne godine klub organizuje prvo izdanje [[Santiago Bernabeu]] [[turnir]]a u čast svog pokojnog [[predsjednik]]a. Ranih 1980-ih Real Madrid gubi utjecaj u domaćem prvenstvu sve dok se nije pojavila nova grupa zvijezda koji vraćaju uspjehe nazad u klub. Real Madrid je imao jedan od najboljih timova u [[Španija|Španiji]] i [[Evropa|Evropi]] u drugom dijelu '80-ih osvojivši dva Kupa UEFA, pet španskih prvenstava zaredom, jedan španski kup i tri španska superkupa. Početkom 1990-ih ranija generacija se raspada nakon što [[Martin Vazquez]], [[Emilio Butragueño]] i [[Michel]] napuštaju klub. Godine 1996. predsjednik kluba [[Lorenzo Sanz]] imenuje trenerom [[Fabio Capello|Fabija Capella]]. Iako se u klubu zadržao samo jednu sezonu, Real Madrid postao je prvak Španije. Real Madrid napokon prekida 32-godišnji niz čekanja na svoju sedmu titulu prvaka Evrope. Godine 1998. pod vodstvom [[Jupp Heynckes|Juppa Heynckesa]] klub je pobijedio [[Juventus FC|Juventus]] u finalu rezultatom 1-0 zahvaljujući golu [[Predrag Mijatović|Predraga Mijatovića]].<ref name="Liga evropskih šampiona 1997/98">[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/index.html ''Liga evropskih šampiona 1997/98'']; pristupljeno: 3. 12. 2013.</ref> U julu 2000. [[Florentino Perez]] izabran je za predsjednika kluba. Njegova kampanja se svodila na smanjivanju duga i modernizaciji klupskih ustanova. Međutim, glavno izborno obećanje je bilo dovođenje [[Luis Figo|Luisa Figa]] iz [[FC Barcelona|Barcelone]]. Naredne godine klub počinje stvarati poznate ''Galacticose'' s igračima kao što su [[Zinédine Zidane]], [[Luis Figo]], [[Roberto Carlos]] i [[David Beckham]]. Nije jasno je li se rizik isplatio uprkos osvajanju titule prvaka Evrope 2000. i 2002. i osvajanjem prvenstva Španije 2003, klub nije osvojio veći [[trofej]] u naredne 3 godine. 2. jula 2006. za predsjednika kluba je izabran [[Ramón Calderón]] imenujući [[Fabio Capello|Fabija Capella]] za novog trenera i Predraga Mijatovića za sportskog direktora. Real Madrid postaje prvak Španije 2007. prvi put u tri godine, ali Capello dobija otkaz. U sezoni 2007/08. Real Madrid osvaja domaće prvenstvo po 31. put. U sezoni 2011/12. Real Madrid osvaja ligu uz 100 bodova i 121 postgnuti gol, što je rekord za Primeru, a od ove generacije bili su bolji samo Real iz 1959. i 1960. s pobjedama u svim mogućim utakmicama i osvajanjem svih trofeja uz 114 bodova u ligi i 278 golova uz 11 primljenih. ==Trenutni sastav== ''Posljednja izmjena: 1. septembra 2024.''<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players|title=Real Madrid CF {{!}} Real Madrid CF Oficial Website|website=Real Madrid CF {{!}} Real Madrid CF Oficial Website|language=en|access-date=1. 9. 2024}}</ref> {{Nogometna ekipa početak|sakrijnapomenu=1}} {{Nogometna ekipa igrač|br=1|nac=BEL|ime=[[Thibaut Courtois]]|poz=G}} {{Nogometna ekipa igrač|br=2|nac=ŠPA|ime=[[Dani Carvajal]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=3|nac=BRA|ime=[[Éder Militão]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=4|nac=AUT|ime=[[David Alaba]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=5|nac=ENG|ime=[[Jude Bellingham]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=6|nac=FRA|ime=[[Eduardo Camavinga]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=7|nac=BRA|ime=[[Vinícius Júnior]]|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=8|nac=URU|ime=[[Federico Valverde]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=9|nac=FRA|ime=[[Kylian Mbappé]]|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=HRV|ime=[[Luka Modrić]]|poz=V}}(C) {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=BRA|ime=[[Rodrygo]]|poz=N}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=13|nac=UKR|ime=[[Andriy Lunin]]|poz=G}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=FRA|ime=[[Aurélien Tchouaméni]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=15|nac=TUR|ime=[[Arda Güler]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=BRA|ime=[[Endrick (nogometaš, rođen 2006)|Endrick]]|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=17|nac=ŠPA|ime=[[Lucas Vázquez]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=18|nac=ŠPA|ime=[[Jesús Vallejo]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=ŠPA|ime=[[Dani Ceballos]]|poz=V}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=ŠPA|ime=[[Fran García (nogometaš, rođen 1999)|Fran García]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=21|nac=MAR|ime=[[Brahim Díaz]]|poz=N}} {{Nogometna ekipa igrač|br=22|nac=NJE|ime=[[Antonio Rüdiger]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=FRA|ime=[[Ferland Mendy]]|poz=O}} {{Nogometna ekipa kraj}} == Uspjesi == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! Takmičenje ! Plasman ! Sezone |- |'''[[La Liga]]''' |1. mjesto<br/>(36 puta) |1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20, 2021/22, 2023/24. |- |'''[[Kup kralja]]''' |Pobjednik<br/>(20 puta) |1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93, 2010/11, 2013/14, 2022/23. |- |'''[[Španski superkup|Superkup]]''' |Pobjednik<br/>(13 puta) |[[Španski superkup 1988.|1988]], [[Španski superkup 1989.|1989]], [[Španski superkup 1990.|1990]], [[Španski superkup 1993.|1993]], [[Španski superkup 1997.|1997]], [[Španski superkup 2001.|2001]], [[Španski superkup 2003.|2003]], [[Španski superkup 2008.|2008]], [[Španski superkup 2012.|2012]], [[Španski superkup 2017.|2017]], [[Španski superkup 2019/20.|2019/20]], [[Španski superkup 2021/22.|2021/22]], [[Španski superkup 2023/24.|2023/24.]] |- |'''[[Kup Eve Duarte]]''' |Pobjednik<br/>(1 put) |1947. |- |'''[[Španski Liga kup|Liga kup]]''' |Pobjednik<br/>(1 put) |1985. |- |{{nowrap|'''[[UEFA Liga prvaka|Kup evropskih šampiona / Liga prvaka]]'''}} |Pobjednik<br/>(15 puta) |[[Kup evropskih šampiona 1955/1956.|1955/56]], [[Kup evropskih šampiona 1956/1957.|1956/57]], [[Kup evropskih šampiona 1957/1958.|1957/58]], [[Kup evropskih šampiona 1958/1959.|1958/59]], [[Kup evropskih šampiona 1959/1960.|1959/60]], [[Kup evropskih šampiona 1965/1966.|1965/66]], [[UEFA Liga prvaka 1997/1998.|1997/98]], [[UEFA Liga prvaka 1999/2000.|1999/2000]], [[UEFA Liga prvaka 2001/2002.|2001/02]], [[UEFA Liga prvaka 2013/2014.|2013/14]], [[UEFA Liga prvaka 2015/2016.|2015/16]], [[UEFA Liga prvaka 2016/2017.|2016/17]], [[UEFA Liga prvaka 2017/2018.|2017/18]], [[UEFA Liga prvaka 2021/2022.|2021/22]], [[UEFA Liga prvaka 2023/2024.|2023/24.]] |- |'''[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]]''' |Pobjednik<br/>(2 puta) |1984/85, 1985/86. |- |'''[[UEFA Superkup]]''' |Pobjednik<br/>(6 puta) |2002, 2014, 2016, 2017, 2022, 2024. |- |'''[[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalni kup]]''' |Pobjednik<br/>(3 puta) |1960, 1998, 2002. |- |'''[[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo|FIFA klupsko prvenstvo]]''' |Pobjednik (5 puta) |[[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2014.|2014]], [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2016.|2016]], [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2017.|2017]], [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2018.|2018]], [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2022.|2022.]] |- |} ==Treneri== {{Glavni|Spisak trenera Real Madrida CF}} Na spisku ispod su prikazani treneri koji su osvojili najmanje jedan trofej. Najuspješniji trener Real Madrida po broju osvojenih trofeja je [[Carlo Ancelotti]], koji je osvojio dva naslova [[La Liga|La Lige]], dva [[Kup kralja|Kupa kralja]], tri naslova [[UEFA Liga prvaka|prvaka Evrope]], dva [[Španski superkup|superkupa Španije]], tri [[UEFA Superkup]]a, dva [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo|Svjetska klupska prvenstva]] i jedan [[FIFA Interkontinentalni kup|Interkontinentalni kup]]. [[Datoteka:Carlo Ancelotti 2016 (cropped).jpg|mini|desno|200px|[[Carlo Ancelotti]], najuspješniji trener u klupskoj historiji.]] {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !rowspan="3" |Ime !rowspan="3" |Period !colspan="9" |Trofeji !rowspan="3" |Ukupno |- !colspan="4" |Domaći !colspan="5" |Međunarodni |- ! width=33|[[La Liga|L]] ! width=33|[[Kup kralja|ŠK]] ! width=33|[[Španski superkup|ŠS]] ! width=33|[[Španski liga-kup|LK]] ! width=33|[[UEFA Liga prvaka|LP]] ! width=33|[[UEFA Evropska liga|EL]] ! width=33|[[UEFA Superkup|USK]] ! width=33|[[Interkontinentalni kup (nogomet)|IK]] ! width=33|[[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo|SKP]] |- |{{ZD|ENG}} [[Arthur Johnson (trener)|Arthur Johnson]] |1910–20. | align="center"| -|| align="center"| 5|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 5 |- |{{ZD|MAĐ}} [[Lippo Hertzka]] |1930–1932. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ENG}} [[Robert Firth (nogometaš)|Robert Firth]] |1932–1934. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Francisco Bru]] |1934–1936, 1939–1941. | align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Jacinto Quincoces]] |1945–1946, 1947–1948. | align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Baltasar Albéniz]] |1946–1947, 1950–1951. | align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|URU}} [[Enrique Fernández Viola|Enrique Fernández]] |1953–1954. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ŠPA}} [[José Villalonga Llorente|José Villalonga]] |1954–1957. | align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 4 |- |{{ZD|ARG}} [[Luis Carniglia]] |1957–1959, 1959. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 3 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Miguel Muñoz]] |1959, 1960–1974. | align="center"| 9|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 14 |- |{{ZD|JUG}} [[Miljan Miljanić]] |1974–1977. | align="center"| 2|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 3 |- |{{ZD|JUG}} [[Vujadin Boškov]] |1979–1982. | align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Luis Molowny]] |1974, 1977–1979, 1982, 1985–1986. | align="center"| 3|| align="center"| 3|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 9 |- |{{ZD|HOL}} [[Leo Beenhakker]] |1986–1989, 1992. | align="center"| 3|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 5 |- |{{ZD|VEL}} [[John Toshack]] |1989–1990, 1999. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ARG}} [[Alfredo di Stéfano]] |1990–1991. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Benito Floro Sanz]] |1992–1994. | align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|ARG}} [[Jorge Valdano]] |1994–1996. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|NJE}} [[Jupp Heynckes]] |1997–1998. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|NIZ}} [[Guus Hiddink]] |1998–1999. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |1999–2003. | align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 7 |- |{{ZD|POR}} [[Carlos Queiroz|Carlos Queirós]] |2003–2004. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1 |- |{{ZD|ITA}} [[Fabio Capello]] |1996–1997, 2006–2007. | align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|NJE}} [[Bernd Schuster]] |2007–2008. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|POR}} [[José Mourinho]] |2009–2013. | align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 3 |- |{{ZD|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |2013–2015. | align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| 4 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Rafael Benítez]] |2015–2016. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| - |- |{{ZD|FRA}} [[Zinédine Zidane]] |2016–2018. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 3|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| 9 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Julen Lopetegui]] |2018. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| - |- |{{ZD|ARG}} [[Santiago Solari]] |2018–2019. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| 1 |- |{{ZD|FRA}} [[Zinédine Zidane]] |2019–2021. | align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| 1|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| 2 |- |{{ZD|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |2021–2025. | align="center"| 2|| align="center"| 1|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| -|| align="center"| 2|| align="center"| 1|| align="center"| 1|| align="center"| 11 |- |{{ZD|ŠPA}} [[Xabi Alonso]] |2025–2026. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| - |- |{{ZD|ŠPA}} [[Álvaro Arbeloa]] |2026. | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| - |- |{{ZD|POR}} [[José Mourinho]] |2026– | align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| -|| align="center"| - |} ==Predsjednici== {{Glavni|Spisak predsjednika Real Madrida CF}} ==Dresovi kroz historiju== {{Dresovi kroz historiju Real Madrida CF}} ==Reference== {{Refspisak|2}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Real Madrid CF}} *[http://www.realmadrid.com Službena stranica] *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50051/profile/index.html REal Madrid na zvaničnoj stranici UEFA-e] *[http://www.lfp.es/en/liga-bbva/real-madrid Real Madrid na zvaničnoj stranici LFP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140923224146/http://www.lfp.es/en/liga-bbva/real-madrid |date=23. 9. 2014 }} {{Real Madrid}} {{Utakmice Real Madrida}} {{La Liga}} {{Navkutije |ime = |naslov = Real Madrid CF u takmičenjima |naslovstil = background-color:#FFd700; border: solid 1px #000; color:#000000; |podaci1 = {{Osvajači KEŠ-a/UEFA Lige prvaka}} {{Osvajači Kupa UEFA/UEFA Evropske lige}} {{Osvajači UEFA Superkupa}} {{Osvajači Interkontinentalnog kupa (nogomet)}} {{Osvajači FIFA svjetskog klupskog prvenstva‎‎}} {{EUK}} {{Nogometni prvaci Španije}} {{Laureusova ekipa godine}} }} [[Kategorija:Real Madrid CF|*]] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Španiji]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1906.]] [[Kategorija:Klubovi La Lige]] [[Kategorija:Sport u Madridu]] [[Kategorija:Klubovi osvajači Kupa UEFA]] [[Kategorija:Klubovi osvajači UEFA Lige prvaka]] [[Kategorija:Klubovi osvajači Kupa evropskih šampiona]] [[Kategorija:Klubovi osvajači FIFA Svjetskog klupskog prvenstva]] kpz1m4uwut7mgvlszf6j7e3wqko0l7v Peugeot 0 71088 3916984 3851954 2026-08-08T10:04:39Z Wikicapitaineben 181033 3916984 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kompanija | grupa = | ime = Peugeot | slika = 2021 - Peugeot 308 III (C) - 42.jpg | logo_veličina = 200px | vrsta = | osnivanje = | osnivači = | sjedište = {{ZD|Francuska}} [[Sochaux]], Francuska | predsjednik = | ključneosobe = Alain Favey (CEO)<ref>https://www.capital.fr/auto/moteurs-puretech-defectueux-le-patron-de-peugeot-presente-ses-excuses-1524538</ref> | industrija = | proizvodi = [[Automobili]] | zaposleni = | holding = | slogan = | web = | sjedište_grad = | sjedište_država = | pod_posluženo = | usluge = | prihod = | operativni_prihod = | neto_dobit = | divizije = | podruž = | vlasnik = | prestala_postojati = | dodatak = | }} [[Datoteka:Peugeot, AF 49, London to Brighton Veteran Car Run 2010, 6 CV 1898 Vis-à-vis.jpg|thumb|right|Peugeot 6HP Vis-à-vis 1898]] '''Peugeot''' je najveći [[francuska|francuski]] proizvođač automobila, dio kompanije [[PSA Peugeot Citroën]] sa sjedištem u [[Pariz]]u. Nalazi se na drugom mjestu na listi evropskih proizvođača [[automobil]]a, poslije [[Volkswagen]]a. Proizvodnja je počela još u 19. vijeku i to sa proizvodnjom bicikala. == Historija == Prvi Peugeot automobil (automobila na paru sa tri točka, kojeg je dizajnirao Léon Serpollet) je proizveden 1889. i proizvedeno ih je samo četiri.<ref>Georgano, G. N. ''Cars: Early and Vintage, 1886-1930''. (London: Grange-Universal, 1985)</ref> Godine 1890. pogon na paru je napušten i zamijenjen benzinskim motorom sa unutrašnjim sagorijevanjem, koji je proizveo Panhard pod Daimlerovom licemncom. Prvi Peugeotovi [[motor]]i su proizvedeni 1896. godine. Godine 1896 Armand Peugeot napustio je Les Fils de Peugeot Frères i formirao svoju kompaniju, Société Anonyme des Automobiles Peugeot, te izgradio novu fabriku koja je fokusirana samo na automobile.<ref>Darke, Paul. "Peugeot: The Oldest of them All", in Northey, Tom, ed. ''The World of Automobiles'' (London: Orbis Publishing, 1974), Volume 15, p.1682.</ref> == Modeli automobila == * [[Peugeot 104|104]], [[Peugeot 106|106]], [[Peugeot 107|107]] * [[Peugeot 201|201]], [[Peugeot 202|202]], [[Peugeot 203|203]], [[Peugeot 204|204]], [[Peugeot 205 GTI|205]], [[Peugeot 206|206]], [[Peugeot 207|207]] * [[Peugeot 301|301]], [[Peugeot 302|302]], [[Peugeot 304|304]], [[Peugeot 305|305]], [[Peugeot 306|306]], [[Peugeot 307|307]], [[Peugeot 308|308]], [[Peugeot 309|309]] * [[Peugeot 401|401]], [[Peugeot 402|402]], [[Peugeot 403|403]], [[Peugeot 404|404]], [[Peugeot 405|405]], [[Peugeot 406|406]], [[Peugeot 407|407]] * [[Peugeot 504|504]], [[Peugeot 505|505]] * [[Peugeot 601|601]], [[Peugeot 604|604]], [[Peugeot 605|605]], [[Peugeot 607|607]], [[Peugeot 608|608]] * [[Peugeot 806|806]], [[Peugeot 807|807]] * [[Peugeot 905|905]], [[Peugeot 907|907]], [[Peugeot 908|908]] * [[Peugeot 1007|1007]] * [[Peugeot 3008|3008]] * [[Peugeot 4007|4007]] * [[Peugeot 5008|5008]] === Konceptni automobili === * [[Peugeot 607 Feline|607 Feline]] * [[Peugeot Quark|Quark]] * [[Peugeot 907 RC|907 RC]] * [[Peugeot 908 RC|908 RC]] * [[Peugeot 307&nbsp;cc Hybrid HDi|307&nbsp;cc Hybrid HDi]]. * [[Peugeot 4002|4002]] * [[Peugeot 20Cup]] * [[Peugeot 308 RC Z]] === Ostalo === * [[Peugeot Type 15|Type 15]] * [[Peugeot D3A]] * [[Peugeot D4A]] * [[Peugeot J7]] * [[Peugeot J9]] minibus * [[Peugeot J5]] * [[Peugeot Bipper|Bipper]] * [[Peugeot Boxer|Boxer]] * [[Peugeot Expert|Expert]] * [[Peugeot Partner|Partner]] * [[Peugeot P4|P4]] * [[Peugeot VLV|VLV]] * [[Peugeot Boxer]] minibus * [[Peugeot Pars]] (poznat i kao Persia) == Reference == {{refspisak}} {{Commonscat|Peugeot vehicles}} [[Kategorija:Proizvođači automobila]] [[Kategorija:Francuski proizvođači automobila]] h9ezx9bryszbl5ep60q5c8j9h3ma3ae Marko Vešović (književnik) 0 75989 3916971 3885925 2026-08-08T07:57:29Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916971 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Marko Vešović | slika = | širina_slike = | opis = | datum_rođenja = 14. mart 1945. | mjesto_rođenja = [[Pape]], [[Bijelo Polje]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2023|08|17|1945|03|14}} | mjesto_smrti = [[Sarajevo]] | jezik = [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]] | nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] | pokret = | uticaj_od = | uticaj_na = | potpis = }} '''Marko Vešović''' (1945 - 2023)<ref>{{Cite web|url=https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/2023/8/18/u-sarajevu-preminuo-knjizevnik-marko-vesovic|title=U Sarajevu preminuo književnik Marko Vešović|website=balkans.aljazeera.net|language=bs|access-date=18. 8. 2023}}</ref> rođen u mjestu Pape kod Bijelog Polja (Crna Gora), bio je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] i [[Crna Gora|crnogorski]] književnik koji je živio i radio u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Gimnaziju je završio u [[Bijelo Polje|Bijelom Polju]], [[Filozofski fakultet u Sarajevu]]. Postdiplomski studij završio je na Filološkom fakultetu u Beogradu. Kao profesor radio u sarajevskoj srednjoj Autosaobraćajnoj školi i u gimnaziji “Pero Kosorić”. Desetak godina Marko Vešović bio je profesor na Filozofskom Fakultetu u Sarajevu; zatim je niz godina bio urednik u Izdavačkoj kući “Veselin Masleša”. Na Filozofski fakultet vratio se 1992.godine<ref>{{Cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/o-odsjeku-kob|title=O Odsjeku|last=Filozofski fakultet u Sarajevu i bibliotekarstvo|first=Komparativna književnost|website=www.ff.unsa.ba|access-date=2. 8. 2023|archive-date=2. 8. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802115459/https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/o-odsjeku-kob|url-status=dead}}</ref>. Deset godina kasnije odbranio je  doktorsku disertaciju “Jezik u poeziji Radovana Zogovića“ na svom matičnom fakultetu. Marko Vešović objavio je preko 30 knjiga poezije i proze, pjesničkih prevoda, esejistike i polemika<ref>{{Cite web|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/sr/sr/bib/search/expert?c=au=Ve%C5%A1ovi%C4%87,+Marko&db=cobib&sort=pyd&mat=allmaterials|title=Marko Vešović,|last=COBISS|first=online katalog|website=plus.cobiss.net|language=sr|access-date=2. 8. 2023}}</ref>. Knjiga "Razgovori s Markom"<ref>{{Cite web|url=https://slobodnadalmacija.hr/kultura/knjizevnost/razgovori-s-markom-knjiga-u-kojoj-se-marko-vesovic-ispovijeda-alminu-kaplanu-otkriva-njegova-iskustva-s-nikolom-koljevicem-sidranom-nogom-1218368|title=Razgovori s Markom" - knjiga u kojoj se Marko Vešović ‘ispovijeda‘ Alminu Kaplanu, otkriva njegova iskustva s Nikolom Koljevićem, Sidranom, Nogom...|date=23. 8. 2022|website=slobodnadalmacija.hr|language=hr-hr|access-date=2. 8. 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://balkans.aljazeera.net/blogs/2022/8/15/kaplanovi-razgovori-s-vesovicem-u-vjecnoj-potrazi-za-savrsenom-rijeci|title=Kaplanovi razgovori s Vešovićem: U vječnoj potrazi za savršenom riječi|last=Lujanović|first=Gloria|website=balkans.aljazeera.net|language=bs|access-date=2. 8. 2023}}</ref> autora Almina Kaplana, koja se bavi Markovim životom, objavljena je 2022. godine. Umro je u Sarajevu 17. augusta 2023. godine. == Bibliografija == * [https://books.google.ba/books/about/Nedelja.html?id=KnowAAAAIAAJ&redir_esc=y Nedjelja,] 1970; * [https://books.google.ba/books/about/Osmatra%C4%8Dnica.html?id=BCIPwQEACAAJ&redir_esc=y Osmatračnica], 1976; * [https://openlibrary.org/books/OL2888641M/Sijermini_sinovi Sijermini sinovi], 1979; * Rodonačelnik (roman), 1982, * [http://library.foi.hr/lib/knjiga.php?B=20&sqlx=13496&ser=&sqlid=20&sqlnivo=&css=&H=&U=34 Četvrti genije] (polemika), 1988, * [https://katalog.gkka.hr/pagesResults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=1&sort=0&age=0&fid0=5&fv0=hrvatski&spid0=1&spv0=Sarajevo+u+ratu+-+mjesto+radnje&mdid0=0&vzid0=0&xm0=1&selectedId=129000961 Knjiga ratne proze Smrt je majstor iz Srbije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230802115459/https://katalog.gkka.hr/pagesResults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=1&sort=0&age=0&fid0=5&fv0=hrvatski&spid0=1&spv0=Sarajevo%20u%20ratu%20-%20mjesto%20radnje&mdid0=0&vzid0=0&xm0=1&selectedId=129000961 |date=2. 8. 2023 }}, 1994 * [https://books.google.ba/books/about/Kralj_i_olupina.html?id=ZTYiOwAACAAJ&redir_esc=y Kralj i olupina], 1996 * [https://www.goodreads.com/book/show/11922007-na-ledu-zapisano Na ledu zapisano], 1997. * Bosanska priča, 2002, * Polska konjica, 2003, * [https://www.goodreads.com/book/show/52792283-markovi-konaci Markovi konaci], 2004, * [https://katalog.kgz.hr/pagesresults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=1&sort=0&spid0=1&spv0=rastanak&xm0=1&selectedId=301002858 Rastanak s Arencanom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230802115457/https://katalog.kgz.hr/pagesresults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=1&sort=0&spid0=1&spv0=rastanak&xm0=1&selectedId=301002858 |date=2. 8. 2023 }}, 2007, * [https://katalog-iz.gkc-pula.hr/pagesResults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=10&sort=0&age=0&spid0=10&spv0=Ve%C5%A1ovi%C4%87%2C+Marko&mdid0=0&vzid0=0&xm0=1&selectedId=533002410 Dok prelazim u mumiju] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230802115459/https://katalog-iz.gkc-pula.hr/pagesResults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=10&sort=0&age=0&spid0=10&spv0=Ve%C5%A1ovi%C4%87,+Marko&mdid0=0&vzid0=0&xm0=1&selectedId=533002410 |date=2. 8. 2023 }}, 2007, * Tunjo veliki i u Tunje mali<ref>{{Cite web|url=https://radiosarajevo.ba/metromahala/kultura/promocija-knjige-tunjo-veliki-i-u-tunje-mali/12818|title=Promocija knjige: "Tunjo veliki i u Tunje mali"|last=Radiosarajevo|date=14. 10. 2009|website=radiosarajevo.ba|language=hr|access-date=2. 8. 2023}}</ref>, 2009, * [https://okf-cetinje.org/marko-vesovic-knjiga-zalbi/ Knjiga žalbi], 2010, * [https://journals.co.za/doi/10.10520/EJC139626 Polish cavalry]. 2011, * Tamo smo gdje nismo<ref>{{Cite web|url=https://strane.ba/enver-kazaz-gorka-vedrina-melanholija-i-nostalgija-u-poeziji-marka-vesovica/|title=Enver Kazaz: Gorka vedrina, melanholija i nostalgija u poeziji Marka Vešovića|website=strane.ba|language=hr|access-date=2. 8. 2023}}</ref>, 2014, * [https://katalog.kgz.hr/pagesResults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=10&sort=0&spid0=10&spv0=Ve%C5%A1ovi%C4%87%2C+Marko&xm0=1&selectedId=1031002340 Njih tri]{{Mrtav link}}, 2016, * [https://plus.cobiss.net/cobiss/sr/sr/bib/29554704 Bijeli glog iz Papa : izabrane pjesme], 2016, * [https://okf-cetinje.org/grana-sa-groba-petrarkina/ Grana sa groba Petrarkina]<ref>{{Cite web|url=http://www.antenam.net/kultura/12175-nova-knjiga-poezije-marka-vesovica-grana-sa-groba-petrarkina|title=Nova knjiga poezije Marka Vešovića 'Grana sa groba Petrarkina'|last=|date=5. 10. 2016|website=Antena M|language=sr|access-date=2. 8. 2023}}</ref>, 2016, * [https://buybook.ba/proizvod/tri-knjige-5272 Tri knjige: Poljska konjica: Knjiga žalbi: Po suhu đemija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230802115458/https://buybook.ba/proizvod/tri-knjige-5272 |date=2. 8. 2023 }} , 2022 ==Nagrade== *'''1970.''' [[Brankova nagrada]]; *'''1971.''' Nagrada Trebinjskih večeri poezije *'''1979'''. Nagrada ”Svjetlosti” *'''1982.''' Nagrada ”Svjetlosti” *'''1989.''' Nagrada ”Svjetlosti” *'''1993'''. Fund for Free Expression Award, U.S.A. *'''1997.''' Otvoreno društvo BiH SOROS za knjigu eseja == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://penbih.ba/clanovi/marko-vesovic/ Marko Vešović, PEN Centar u Bosni i Hercegovini] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230526072305/https://penbih.ba/clanovi/marko-vesovic/ |date=26. 5. 2023 }} * [https://federalna.ba/marko-vesovic-gtehf Marko Vešović, FTV (2021)] * [https://www.jergovic.com/ajfelov-most/marko-vesovic-tumac-pjesnistva/ Marko Vešović, tumač pjesništva (Miljenko Jergović , Ajfelov most, 2011)] *[https://balkans.aljazeera.net/blogs/2022/8/15/kaplanovi-razgovori-s-vesovicem-u-vjecnoj-potrazi-za-savrsenom-rijeci Kaplanovi razgovori s Vešovićem: U vječnoj potrazi za savršenom riječ (2022)] *[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/karadzic/interviews/vesovic.html PBS Interview: Marko Vešović] *[https://www.klix.ba/vijesti/bih/marko-vesovic-karadzicu-1992-godine-od-vasih-zlocina-ljudska-pamet-staje-a-usta-se-kamene/160324006 Marko Vešović Karadžiću 1992. godine: Od vaših zločina ljudska pamet staje, a usta se kamene (klix.ba)] *[https://avaz.ba/vijesti/kultura/310681/pisac-marko-vesovic-otkriva-za-avaz-zavrsio-sam-dvije-knjige-a-jedna-je-knjiga-bez-gordane Pisac Marko Vešović otkriva za „Avaz": Završio sam dvije knjige, a jedna je „Knjiga bez Gordane"] *[https://sandzackaknjizevnost.net/marko-vesovic-slovo-o-camilu/ MARKO VEŠOVIĆ “SLOVO O ĆAMILU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230802115457/https://sandzackaknjizevnost.net/marko-vesovic-slovo-o-camilu/ |date=2. 8. 2023 }} *[http://www.prometej.ba/clanak/copy-paste/marko-vesovic-sto-uzaludnije-to-ljudskije-2755 Marko Vešović: Što uzaludnije, to ljudskije] {{stub-bh-biog}} {{DEFAULTSORT:Vešović, Marko}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački pisci]] [[Kategorija:Crnogorski pisci]] [[Kategorija:Dobitnici Brankove nagrade]] [[Kategorija:Rođeni 1945.]] [[Kategorija:Biografije, Bijelo Polje]] [[Kategorija:Odsjek za komparativnu književnost i bibliotekarstvo Filozofskog fakulteta u Sarajevu]] [[Kategorija:Članovi P.E.N. Centra Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Umrli 2023.]] [[Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Sarajevu]] g3zfbhkk5ryjunztho35hyfq11x0rca Međunarodni aerodrom Tuzla 0 78168 3916877 3915761 2026-08-07T17:16:37Z Admirmusicady 148183 /* Putnički saobraćaj */ 3916877 wikitext text/x-wiki {{Infokutija aerodrom | ime = Međunarodni aerodrom Tuzla | izvorno ime = | izvorno ime-a = | izvorno ime-r = | slika | slika = Aerodrom Tuzla terminal.jpg | slika-širina = 280px | opis = Putnički terminal Međunarodnog aerodroma Tuzla = Tuzla International Airport Logo.png | slika-širina = | opis = | IATA = TZL | ICAO = LQTZ | vrsta = Civilni/Vojni | vlasnik-operator= [[Direkcija za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine]] | vlasnik = Vlada TK | operator = | grad = | hub = [[Wizz Air]] | lokacija = [[Dubrave Gornje]], [[Živinice]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | izgrađen = | upotreba = | visina-m = 239 m | koordinate = {{Coor dms|44|27|31.16|N|18|43|29.22|E|type:airport}} | website = {{URL|tuzla-airport.ba}} | metar-visina = | metar-r = | r1-broj = 09/27 | r1-dužina-m = 2.485 | r1-površina = Asfalt | r2-broj = | r2-dužina-m = | r2-površina = | h1-broj = | h1-dužina-m = | h1-površina = | h2-broj = | h2-dužina-m = | h2-površina = | stat-god = | stat1-naziv = | stat1-podatak = | stat2-naziv = | stat2-podatak = | fusnota = }} '''Međunarodni aerodrom Tuzla'''<ref name=":0" /> {{aerodrom kodovi|TZL|LQTZ}}<ref>[http://tuzla-airport.ba/bs/osnovne-karakteristike-aerodroma/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150609040410/http://tuzla-airport.ba/bs/osnovne-karakteristike-aerodroma/|date=9. 6. 2015}} Osnovne karakteristike aerodroma. (n.d.). Pristupljeno 31. 5. 2015.</ref> jest [[aerodrom]] u naseljenom mjestu [[Dubrave Gornje]], [[Živinice|Grad Živinice]],<ref name=":0">[http://bizreg.pravosudje.ba/pls/apex/f?p=183:13:6050232018269937::NO:RP,13:P13_P_POS_ID,P13_XMBS,P13_NAZIV:21107161,1-9924,\Javno%20preduze%C4%87e%20%22ME%C4%90UNARODNI%20AERODROM%20TUZLA%22%20%20dru%C5%A1tvo%20sa%20ograni%C4%8Denom%20odgovorno%C5%A1%C4%87u%20\] Registar privrednih subjekata u Bosni i Hercegovini</ref> 15&nbsp;km<ref>[https://www.google.ba/maps/dir/Tuzla/Tuzla+International+Airport,+Dubrave+Gornje+75273/@44.4984037,18.650661,13z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x475ead03ad64e779:0xa667fa80a17fd8cb!2m2!1d18.6734688!2d44.5374611!1m5!1m1!1s0x47594c4b0e3a1a63:0x6472d67618d01548!2m2!1d18.724667!2d44.458629?hl=en] Google Maps. Directions: Tuzla-Međunarodni aerodrom Tuzla</ref> udaljenom od [[Tuzla|Tuzle]], [[Bosna i Hercegovina]]. Aerodrom je civilni, ali služi i kao vojna baza. Jedan je od četiri međunarodna aerodroma u Bosni i Hercegovini. Posljednjih godina, aerodrom je doživio ekspanziju po broja putnika te se trenutno svrstava kao drugi najprometniji aerodrom u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], iza [[Međunarodni aerodrom Sarajevo|Međunarodnog aerodroma Sarajevo]]. Aerodrom je poznat i kao centar za niskobudžetne (''low cost'') avio kompanije, kojeg koriste putnici iz BiH kao i iz susjednih država, Hrvatske i Srbije. Wizzair je otvorio bazu 12. decembra 2025. == Historija == Međunarodni aerodrom Tuzla je do [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] bio najveći vojni aerodrom [[Ratno vazduhoplovstvo i protivvazdušna odbrana Jugoslavenske narodne armije|Ratnog vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrana SFRJ]]. Stavljen je pod kontrolu snaga [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] 1992. Od 1996. pa nadalje, postao je glavno čvorište za [[SFOR|Snage stabilnosti]]. [[Tuzlanski kanton]] pretvorio je Aerodrom Tuzla u civilni aerodrom 1998. Međunarodni aerodrom Tuzla zvanično je otvoren za civilni saobraćaj 10. oktobra 1998. Od 2011. na Međunarodni aerodrom Tuzla slijeću avioni niskobudžetne mađarske aviokompanije [[Wizz Air]]. U junu 2015. ta kompanija otvorila je svoju bazu na Međunarodnom aerodromu Tuzla i stacionirala jedan [[Airbus A320]].<ref>{{cite web|url=http://www.exyuaviation.com/2015/06/wizz-air-opens-tuzla-base.html|title=EX-YU Aviation News: Wizz Air opens Tuzla base|website=www.exyuaviation.com|access-date=1. 8. 2016}}</ref> Time je broj destinacija [[Wizz Air]]-a iz Tuzle porastao na devet, a broj sedmičnih polijetanja na 22 u toku ljetnog reda letenja. [[Wizz Air]] je 12. septembra 2023. zatvorio bazu, ali je nastavio letjeti na tri destinacije. == Zgrada terminala == [[Datoteka:Tuzla Airport Passport Control.jpg|mini|Prostor za kontrolu pasoša]] Zgrada putničkog [[terminal]]a, izgrađena 1998, pruža kapacitet od 350 putnika po satu. [[Vlada Tuzlanskog kantona]] je u decembru 2015. budžetom za 2016. namjenila oko 2 miliona KM za rekonstrukciju i proširenje postojećeg putničkog terminala i izgradnju manjeg teretnog terminala sa skladištima i hladnjačama.<ref>{{cite web|url=http://www.biznis.ba/politika/53138-2-miliona-km-za-izgradnju-zgrade-terminala-na-tuzlanskom-aerodromu.html|title=Biznis.ba - 2 miliona KM za izgradnju zgrade terminala na Tuzlanskom aerodromu|access-date=1. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212621/http://www.biznis.ba/politika/53138-2-miliona-km-za-izgradnju-zgrade-terminala-na-tuzlanskom-aerodromu.html|archive-date=4. 3. 2016|url-status=dead}}</ref> Pored toga, Vlada je namjenila blizu 500 hiljada KM za izgradnju sistema prilazne rasvjete (ALS).<ref>{{cite web|url=http://bportal.ba/medunaroni-aerodrom-tuzla-u-ovoj-godini-ocekuje-se-veci-broj-putnika/|title=Međunaroni aerodrom Tuzla: U ovoj godini očekuje se veći broj putnika|date=23. 2. 2016|access-date=1. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511095054/http://bportal.ba/medunaroni-aerodrom-tuzla-u-ovoj-godini-ocekuje-se-veci-broj-putnika/|archive-date=11. 5. 2017|url-status=dead}}</ref> == Pista == [[Datoteka:Wizzari plane in Tuzla internaional airport.jpg|mini|Taksi aviona [[Wizz Air]] nakon slijetanja u Međunarodnu zračnu luku Tuzla]] Međunarodni aerodrom Tuzla posjeduje jednu asfaltiranu pistu (broj: 09/27) dužine 2485 metara i širine 45 metara. [[Aerodrom]] posjeduje 6 rulnica (A, B, C, D, E i F), od kojih se rulnica F proteže paralelno sa glavnom pistom.<ref name="tuzla-airport.ba">{{cite web|url=http://tuzla-airport.ba/en/basic-airport-characteristics/|title=Tuzla international airport » Basic Airport Characteristics|website=tuzla-airport.ba|access-date=1. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805091807/http://tuzla-airport.ba/en/basic-airport-characteristics/|archive-date=5. 8. 2016|url-status=dead}}</ref> Postoje tri parking pozicije za avione, od kojih su dvije u funkciji. Parking pozicije su dimenzija 116 m x 106 m, za putničke i teretne avione. [[Aerodrom]] je sposoban prihvatiti avione svih vrsta, namjena i veličina, pa je tako moguć prihvat dva [[Airbus A320|Airbus 320]] ili [[Boeing 737]] aviona istovremeno. Također je moguć prihvat dva aviona [[Airbus 330]] na dvije spojene parking pozicije, ili prihvat jednog [[Antonov AN-124 Ruslan]] ili [[Boeing 747 cargo]] aviona. U blizini samog putničkog terminala je i prostor za prihvat 31 helikoptera tipa [[Bell UH-1]] ili sličnih helikoptera.<ref name="tuzla-airport.ba"/> == Destinacije == === Putnički saobraćaj === {| class="wikitable" !Kompanija !Destinacije |- |{{ZD|ŠVI}} [[Chair airlines]] |{{ZD|ŠVI}} [[Zürich]]<br> |- |{{ZD|TUR}} [[Freebird Airlines]] |{{ZD|TUR}} [[Antalya]] |- |{{ZD|TUR}} [[Corendon Airlines]] |{{ZD|TUR}} [[Antalya]] |- |{{ZD|TUR}} [[Pegasus Airlines]] |{{ZD|TUR}} [[Istanbul]] |- |- |{{ZD|HUN}} [[Wizz Air]] |{{ZD|SUI}} [[Basel]]<br>{{ZD|NJE}} [[Dortmund]]<br>{{ZD|NJE}} [[Memmingen]]<br> {{ZD|SLK}} [[Bratislava]]<br>{{ZD|NED}} [[Mastricht]]<br>{{ZD|NJE}} [[Köln]]<br>{{ZD|ŠVE}} [[Malmö]]<br>{{ZD|NJE}} [[Hamburg]]<br>{{ZD|ŠVE}} [[Göteborg]]<br>{{ZD|NJE}} [[Berlin]]<br>{{ZD|NJE}} [[Frankfurt]]<br>{{ZD|KIP}} [[Larnaca]]<br>{{ZD|FRA}} [[Pariz]]<br> |- |{{ZD|EGY}} [[Air Cairo]] |{{ZD|EGY}} [[Hurgada]] sezonski 15.06.2026 |} === Teretni saobraćaj === {| class="wikitable" !Kompanija !Destinacija |- |[[Turkish Airlines]] |[[Istanbul]]<ref>{{cite web |title=Počeo izvoz mesa u Tursku sa aerodroma u Tuzli |url=https://ba.n1info.com/biznis/a98704-poceo-izvoz-mesa-u-tursku-sa-aerodroma-u-tuzli/ |website=N1 |access-date=9. 6. 2021 |date=2. 6. 2016}}</ref> |} === Statistika tereta=== {| class="wikitable sortable" width="align=" !Godina !Utovar (u [[Tonama|t]]) !Istovar (u [[Tonama|t]]) !Ukupno(u[[Tonama|t]]) |- |2017 |249.6 |3,80 |{{rast}}'''249.6''' |- |2016<ref>{{cite web|url=http://www.bhdca.gov.ba/website/dokumenti/Statistika/Statistika%202016_bos.pdf|title=Statistics|date=2016|website=www.bhdca.gov.ba|access-date=4. 5. 2019|archive-date=5. 6. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605231618/http://www.bhdca.gov.ba/website/dokumenti/Statistika/Statistika%202016_bos.pdf|url-status=dead}}</ref> |6.065,92 |3.83 |{{rast}}'''6.062,09'''' |- |2015 |219.557 |16.689 |{{rast}}'''236.246''' |- |2014 |55.559 |53.793 |{{rast}}'''109.392'''| |} == Statistika == === Statistika za putnički saobraćaj (putnici) === {| class="wikitable" !Godina/Mjesec !Januar !Februar !Mart !April !Maj !Juni !Juli !August !Septembar !Oktobar !Novembar !Decembar !Ukupno !Promjena |- |2026 |{{rast}}34.989 |{{rast}}27.331 |{{rast}}35.615 |{{rast}}64.296 |{{rast}}63.179 |{{rast}}66.866 |{{rast}}73.010 | | | | | |'''367.921''' | +59,7% |- |2025 |{{rast}}20.931 |{{rast}}17.839 |{{rast}}22.724 |{{rast}}21.827 |{{rast}}21.866 |{{rast}}31.637 |{{rast}}38.214 |{{rast}}42.087 |{{rast}}34.390 |{{rast}}32.977 |{{rast}}21.934 |{{rast}}31.888 |{{rast}} '''338.132''' |{{rast}}+75,3% |- |2024 |{{smanjenje}}19.171 |{{smanjenje}}17.162 |{{smanjenje}}14.737 |{{smanjenje}}13.158 |{{smanjenje}}13.023 |{{smanjenje}}13.691 |{{smanjenje}}18.317 |{{smanjenje}}22.538 |{{smanjenje}}19.764 |{{smanjenje}}19.192 |{{smanjenje}}16.700 |{{smanjenje}}19.426 |{{smanjenje}}'''207.557''' |{{smanjenje}}71,3% |- |2023 |{{rast}}58.304 |{{smanjenje}}48.326 |{{rast}}53.076 |{{rast}}67.152 |{{rast}}68.442 |{{smanjenje}} 64.795 |{{rast}}72.079 |{{smanjenje}} 70.088 |{{smanjenje}}28.118 |{{smanjenje}}18.825 |{{smanjenje}}15.341 |{{smanjenje}}17.899 |{{rast}}'''582.336''' | {{rast}}+105.6% |- |2022. |{{rast}} 23.368 |{{smanjenje}} 14.630 |{{rast}} 22.793 |{{rast}} 40.360 |{{rast}} 41.322 |{{smanjenje}} 40.207 |{{rast}} 50.027 |{{rast}} 51.426 |{{smanjenje}} 42.688 |{{rast}} 44.713 |{{rast}} 50.481 |{{rast}} 52.151 |{{rast}} '''474.166''' | {{rast}} +47,44% |- |2021. |{{smanjenje}} 12.394 |{{smanjenje}} 8.427 |{{smanjenje}} 11.650 |{{rast}} 13.969 |{{rast}} 19.880 |{{rast}} 23.006 |{{rast}} 45.983 |{{rast}} 48.630 |{{rast}} 32.960 |{{rast}} 35.027 |{{rast}} 21.600 |{{rast}} 25.486 |{{rast}}'''299.012''' |{{rast}}+26,6% |- |2020. |35.188 |36.438 |17.665 |0 |100 |19.456 |32.008 |28.813 |19,509 |17,120 |9.505 |12.473 |{{rast}}'''228.425''' |61,4% |- |2019. |36.341 |30.658 |35.679 |56.276 |52.425 |59.581 |67.794 |66.732 |56.412 |54.018 |35.484 | 41.617 |{{smanjenje}}'''551.466''' | +1,16% |- |2018. |40.563 |35.976 |43.112 |52.638 |49.371 |53.709 |67.438 |65.364 |56.062 |50.122 |30.763 |39.471 |{{rast}}'''584.589''' | +9,0% |- |2017. |26.554 |23.105 |29.116 |50.763 |47.701 |49.662 |63.173 |63.788 |52.816 |51.556 |37.432 |40.178 |{{rast}}'''535.834''' | +72,1% |- |2016. |19.234 |19.939 |23.598 |25.261 |27.324 |26.673 |32.229 |31.046 |27.793 |27.621 |23.619 |27.061 |{{rast}}'''311.398''' | +20,2% |- |2015. |12.960 |12.005 |14.474 |17.311 |18.082 |21.563 |33.666 |33.007 |28.900 |27.167 |22.462 |17.427 |{{rast}}'''259.074''' | +71,2% |- |2014. |8.276 |6.455 |7.289 |9.495 |9.343 |12.195 |19.887 |19.253 |16.967 |16.299 |12.363 |13.531 |{{rast}}'''151.353''' | +146,0% |- |2013. |1 |0 |0 |0 |455 |6.251 |11.868 |11.000 |9.071 |8.673 |7.359 |6.835 |{{rast}}'''61.513''' | +1.367,7% |- |2012. |8 |0 |51 |13 |2 |854 |1.762 |1.243 |195 |59 |4 |0 |{{rast}}'''4.191''' | -7,4% |- |2011. |0 |0 |12 |54 |8 |1.143 |1.506 |965 |10 |426 |403 |0 |{{rast}}'''4.527''' |N/A |} === Statistika destinacija Wizzaira=== Najfrekventnije destinacije sa Međunarodnog aerodroma Tuzla (2015) {| class="wikitable" !Poredak !Destinacija !Broj putnika (dolasci i odlasci) |- |1 |[[Dortmund]] |43.502 |- |2 |[[Göteborg]] |42.875 |- |3 |[[Malmö]] |37.341 |- |4 |[[Basel]] |36.978 |} === Statistika za teretni saobraćaj (tone) === {| class="wikitable" !Godina/Mjesec<ref>{{cite web|url=http://www.bhdca.gov.ba/index.php/bs/|title=Početna|website=www.bhdca.gov.ba|access-date=3. 8. 2016|archive-date=6. 10. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006051844/http://www.bhdca.gov.ba/index.php/bs/|url-status=dead}}</ref> !Januar !Februar !Mart !April !Maj !Juni !Juli !August !Septembar !Oktobar !Novembar !Decembar !Ukupno !Promjena |- |2016. |1.738 |0 |0 |0 |0 |1.170 | - | - | - | - | - | - |2.909 | -98,77% |- |2015. |1.519 |0 |0 |0 |0 |0 |122.075 |97.482 |0 |0 |0 |15.170 |236.246 | +4.278,17% |- |2014. |3.996 |0 |0 |0 |49 |1.296 |0 |0 |55 |0 |0 |0 |5.396 |N/A |} ===Statistika putnika=== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" width= align= |+ Aerodrom Tuzla broj putnika po destinacijama (2019)<ref>{{Cite web|url=http://flyingbosnian.blogspot.com/2020/12/bosnia-and-herzegovina-germany-air.html|title=Bosnia and Herzegovina Aviation News : ✈Bosnia and Herzegovina-Germany air traffic report for 2019|date=8. 12. 2020}}</ref> ! Rang|| Aerodrom || Broj putnika || % promjena<br />2018/2019 |- |align=center|1|| {{Sort|01| [[Basel]]}}||align=center|66.762||align=center|{{decrease}} 4,21 |- |align=center|2|| {{Sort|02| [[Dortmund]] }}||align=center|65.606||align=center|{{decrease}} 8,22 |- |align=center|3|| {{Sort|03| [[Malmö ]]}}||align=center|55.489||align=center|{{decrease}} 5,26 |- |align=center|4|| {{Sort|04| [[Göteborg ]]}}||align=center|52.095||align=center|{{decrease}} 2,64 |- |align=center|5|| {{Sort|05| [[Berlin]]}}||align=center|-||align=center|{{decrease}} |- |align=center|6|| {{Sort|06| [[Frankfurt]]}}||align=center|41.872||align=center|{{decrease}} 5,17 |- |align=center|7|| {{Sort|07| [[Memmingen]]}}||align=center|40.605||align=center|{{decrease}} 4,57 |- |align=center|8|| {{Sort|08| [[Köln]]}}||||align=center|{{decrease}} |- |align=center|9|| {{Sort|09| [[Friedrichshafen ]]}}||align=center|33.134||align=center|{{decrease}} 40,10 |- |align=center|10|| {{Sort|10| [[Stockholm ]]}}||align=center|-||align=center|{{decrease}} |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" width= align= |+ Aerodrom Tuzla broj putnika po destinacijama (2018)<ref>{{cite web|url=http://flyingbosnian.blogspot.com/2019/03/bosnia-and-herzegovina-germany-air.html|title=Bosnia and Herzegovina aviation news: ✈Bosnia and Herzegovina-Germany air traffic report|first=Flying|last=Bosnian|date=6. 3. 2019|publisher=}}</ref> ! Rang|| Aerodrom || Broj putnika || % promjena<br />2017/2018 |- |align=center|1|| {{Sort|01| [[Basel ]]}}||align=center|64.060||align=center|{{decrease}} 29,40 |- |align=center|2|| {{Sort|02| [[Dortmund ]]}}||align=center|60.621||align=center|{{decrease}} 21,77 |- |align=center|3|| {{Sort|03|[[Malmö ]]}}||align=center|58.570||align=center|{{decrease}} 3,73 |- |align=center|4|| {{Sort|04|[[Göteborg ]]}}||align=center|50.751||align=center|{{decrease}} 40,35 |- |align=center|5|| {{Sort|05| [[Berlin ]]}}||align=center|41.184||align=center|{{decrease}} 30,16 |- |align=center|6|| {{Sort|06| [[Frankfurt ]]}}||align=center|39.812||align=center|{{decrease}} 4,60 |- |align=center|7|| {{Sort|07| [[Memmingen ]]}}||align=center|38.830||align=center|{{decrease}} 17,60 |- |align=center|8|| {{Sort|08| [[Köln]]}}||align=center|36.930||align=center|{{decrease}} 20,69 |- |align=center|9|| {{Sort|09| [[Friedrichshafen ]]}}||align=center|33.168||align=center|{{decrease}} 25,13 |- |align=center|10|| {{Sort|10| [[Stockholm]]}}||align=center|25.322||align=center|{{decrease}} 0,73 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" width= align= |+ Aerodrom Tuzla broj putnika po destinacijama (2017)<ref>{{cite web|url=http://flyingbosnian.blogspot.com/2018/09/tuzla-airport-air-traffic-data-for-2017.html|title=Bosnia and Herzegovina aviation news: ✈Tuzla Airport air traffic data for 2017|first=Flying|last=Bosnian|date=15. 9. 2018|publisher=}}</ref> |- style"background:lightgrey;" ! Rang|| Aerodrom || Broj putnika || % promjena<br />2016/2017 |- |align=center|1|| {{Sort|01|[[Malmö ]]}}||align=center|56.461||align=center|{{decrease}} 26,72 |- |align=center|2|| {{Sort|02|[[Göteborg]]}}||align=center|50.930||align=center|{{decrease}} 18,46 |- |align=center|3|| {{Sort|03| [[Dortmund ]]}}||align=center|49.781||align=center|{{decrease}} 0,93 |- |align=center|4|| {{Sort|04| [[Basel]]}}||align=center|49.503||align=center|{{decrease}} 28,95 |- |align=center|5|| {{Sort|05| [[Frankfurt]]}}||align=center|38.058||align=center|{{decrease}} 22,76 |- |align=center|6|| {{Sort|06|[[Memmingen ]]}}||align=center|33.016||align=center|{{decrease}} 4,30 |- |align=center|7|| {{Sort|07| [[Friedrichshafen ]]}}||align=center|26.506||align=center|{{decrease}} 0.0 |- |align=center|8|| {{Sort|08|[[Stockholm]]}}||align=center|25.510||align=center|{{decrease}} 13,16 |- |align=center|9|| {{Sort|09| [[London Luton ]]}}||align=center|20.708||align=center|{{decrease}} 30,0 |- |align=center|10|| {{Sort|10| [[Växjö]]}}||align=center|20.269||align=center|{{decrease}} 20,0 |} == Također pogledajte == * [[Spisak aviokompanija u Bosni i Hercegovini]] * [[Međunarodni aerodrom Banja Luka]] * [[Međunarodni aerodrom Mostar]] * [[Međunarodni aerodrom Sarajevo]] * [[Spisak aerodroma u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Tuzla International Airport}} * [https://web.archive.org/web/20150330065222/http://tuzla-airport.ba/bs/pocetna/ International Airport Tuzla - Međunarodni aerodrom tuzla] * [https://wizzair.com/en-GB/Search Wizz Air] {{Aerodromi u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Aerodromi u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Građevine u Tuzli]] [[Kategorija:Aerodromi osnovani 1998.]] [[Kategorija:Saobraćaj u Tuzli]] [[Kategorija:Živinice]] mgauq5i0ycu4mdguvvxkdd8a7zjlavm La Liga 2009/2010. 0 93699 3916932 3345375 2026-08-08T03:51:05Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916932 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2009/10. | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Real Valladolid]]<br />[[CD Tenerife|Tenerife]]<br />[[Xerez CD|Xerez]] | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2010/11.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br>[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br>[[Valencia CF|Valencia]]<br>[[Sevilla FC|Sevilla]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2010/11.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Atlético Madrid]]<br />[[Getafe CF|Getafe]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | najbolji_strijelac = [[Lionel Messi]] (34) | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 6–0 [[Real Zaragoza]]<br /><small>(19. decembar 2009)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Tenerife CD|Tenerife]] 0-5 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(10. januar 2010)</small> | najviše_golova = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 6–2 [[Villarreal CF|Villarreal]]<br /><small>(21. februar 2010)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1031 | prethodna_sezona = [[La Liga 2008/09.|2008/09]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2010/11.|2010/11]] }} '''La Liga 2009/10.''' je bila 79. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 29. augusta 2009. a završila 16. maja 2010. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 20. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo. Posljednje tri ekipe: [[Real Valladolid]], [[CD Tenerife|Tenerife]] i [[Xerez CD|Xerez]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignut 1.031 gol što je iznosilo 2.71 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Lionel Messi]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] je bio najbolji strijelac lige sa 34 postignuta gola.<ref name="Primera División 2009/10, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2009-10.html ''Primera División 2009/10, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 4. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=460|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2009/10.</small></center>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.840028 |long=-2.435278|label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263506 |long=-2.948392|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401719 |long=-3.720606|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.122831|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.36875 |long=-8.417286|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.075667|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325556 |long=-3.714722|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.733889 |long=-4.426389|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796667 |long=-1.636944|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476389 |long=-3.793333|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.452778 |long=-3.688056|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536111 |long=-5.637222|label=<small>[[Sporting de Gijón|Sporting]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474656 |long=-0.358361|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644444 |long=-4.761111|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944167 |long=-0.103611|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.689167 |long=-6.120278|label=<small>[[Xerez CD|Xerez]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636592 |long=-0.901822|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.0 |long=0.97|label=<small>[[CD Tenerife|Tenerife]]</small>|position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Grad ! Stadion ! Kapacitet |- | [[UD Almería|Almería]] | [[Almería]] | [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Estadio del Mediterráneo]] | 22.000 |- | [[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[Stadion San Mamés|San Mamés]] | 39.750 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | 54.851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | 98.772 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] | 34.600 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat]] | 40.500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | 17.700 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]] | 28.963 |- | [[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[Palma de Mallorca]] | [[ONO Estadi]] | 23.142 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[Estadio Reyno de Navarra|Reyno de Navarra]] | 19.800 |- | [[Racing de Santander|Racing Santander]] | [[Santander. Cantabria|Santander]] | [[Estadio El Sardinero|El Sardinero]] | 22.271 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadin Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] | 80.354 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | 48.649 |- | [[Sporting de Gijón|Sporting]] | [[Gijón]] | [[El Molinón]] | 25.885 |- | [[CD Tenerife|Tenerife]] | [[Santa Cruz de Tenerife]] | [[Estadio Heliodoro Rodríguez López|Heliodoro Rodríguez López]] | 24.000 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | 55.000 |- | [[Real Valladolid|Valladolid]] | [[Valladolid]] | [[Estadio José Zorrilla|José Zorrilla]] | 26.512 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Vila-real]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | 25.000 |- | [[Xerez CD|Xerez]] | [[Jerez de la Frontera]] | [[Estadio Municipal de Chapín|Chapín]] | 20.523 |- | [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | [[Zaragoza]] | [[La Romareda]] | 34.596 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=31|d=6 |l=1 |gf=98|ga=24|bc=#D0F0C0|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2010-11 |c=UCL |r=GS }} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=31|d=3 |l=4 |gf=102|ga=35|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Valencia |w=21|d=8 |l=9 |gf=59|ga=40|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=4. |t=Sevilla |w=19|d=6 |l=13|gf=65|ga=49|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2010-11 |c=UCL |r=PO}} {{Fb cl team |p=5. |t=Mallorca |w=18|d=8 |l=12|gf=59|ga=44|pn=1}} {{Fb cl team |p=6. |t=Getafe |w=17|d=7 |l=14|gf=58|ga=48|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2010-11 |c=UEL |r=PO}} {{Fb cl team |p=7. |t=Villarreal |w=16|d=8 |l=14|gf=58|ga=57|pn=1|bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=8. |t=Athletic Bilbao |w=15|d=9 |l=14|gf=50|ga=53}} {{Fb cl team |p=9. |t=Atlético Madrid |w=13|d=8 |l=17|gf=57|ga=61|bc=#CCCCFF}} {{Fb cl2 qr |s=2010-11 |c=UEL |r=GS |nt=2}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=DEP 2–1 ATM<br>ATM 3–0 DEP}} {{Fb cl team |p=10.|t=Deportivo |w=13|d=8 |l=17|gf=35|ga=49}} {{Fb cl team |p=11.|t=Espanyol |w=11|d=11|l=16|gf=29|ga=46}} {{Fb cl team |p=12.|t=Osasuna |w=11|d=10|l=17|gf=37|ga=46}} {{Fb cl team |p=13.|t=Almería |w=10|d=12|l=16|gf=43|ga=55}} {{Fb cl team |p=14.|t=Zaragoza |w=10|d=11|l=17|gf=46|ga=64}} {{Fb cl team |p=15.|t=Sporting de Gijón |w=9 |d=13|l=16|gf=36|ga=51}} {{Fb cl team |p=16.|t=Racing |w=9 |d=12|l=17|gf=42|ga=59}} {{Fb cl team |p=17.|t=Málaga |w=7 |d=16|l=15|gf=42|ga=48}} {{Fb cl team |p=18.|t=Valladolid |w=7 |d=15|l=16|gf=37|ga=62|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2010-11 |c=Segunda División}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=VLD 3–3 TEN<br>TEN 0–0 VLD}} {{Fb cl team |p=19.|t=Tenerife |w=9 |d=9 |l=20|gf=40|ga=74|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Xerez |w=8 |d=10|l=20|gf=38|ga=66|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es LFP] i [http://uk.eurosport.yahoo.com/football/la-liga/2009-2010/league-tables/ Yahoo! Sport] |nt=<sup>1</sup> [[RCD Mallorca|Mallorca]] nije mogla učestvovati u [[UEFA Evropska liga 2010/11.|Evropskoj ligi]] te je [[Villarreal CF|Villarreal]] pozvan kao zamjena. <sup>2</sup>[[Atlético Madrid]], kao pobjednik [[UEFA Evropska liga 2009/10.|Evropske lige 2009/10.]] je imao obezbjeđeno mjesto u grupnoj fazi [[UEFA Evropska liga 2010/11.|Evropske lige 2010/11.]]|date=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=90EE90| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Baraž za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97deff| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispadaju iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]]|| style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 |- |align="left"|[[Real Madrid CF|R. Madrid]] ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #FFD700"|1 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 ||style="background: #90EE90"|2 |- |align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 || 7 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 |- |align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] || 16|| 8 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 |- |align="left"|[[RCD Mallorca|Mallorca]] ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 |- |align="left"|[[Getafe CF|Getafe]] ||style="background: #FFD700"|1 || 7 || 12|| 8 || 12|| 8 || 12|| 8 || 11|| 12|| 9 || 9 || 9 || 8 || 8 || 7 || 7 || 8 || 7 || 7 || 8 || 8 || 8 || 9 || 9 || 8 || 8 || 9 || 9 || 9 || 8 || 7 || 8 || 7 || 7 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 |- |align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] || 10|| 13|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|18|| 13|| 16|| 11|| 12|| 11|| 10|| 9 || 9 || 10|| 10|| 9 || 9 || 10|| 10|| 10|| 8 || 8 || 9 || 9 || 10|| 8 || 7 || 7 || 8 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 || 7 || 7 || 7 |- |align="left"|[[Athletic Bilbao|Athletic]] || 7 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|6 || 7 || 10|| 11|| 9 || 8 || 8 || 8 || 8 || 7 || 7 || 8 || 8 || 7 || 8 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 |- |align="left"|[[Atlético Madrid|At. Madrid]] ||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18|| 14|| 15|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18|| 17|| 13|| 14|| 15|| 11|| 11|| 11|| 11|| 13|| 12|| 11|| 13|| 11|| 10|| 10|| 10|| 8 || 10|| 10 || 10|| 10|| 10|| 10|| 10|| 9 || 9 || 9 |- |align="left"|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] || 13|| 9 || 13|| 7 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #B0EE90"|4 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|5 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 ||style="background: #97DEFF"|6 || 7 || 7 || 7 || 8 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 10|| 10|| 10 |- |align="left"|[[RCD Español|Español]] || 14||style="background: #FFCCCC"|20|| 14|| 9 || 10|| 10|| 8 || 9 || 8 || 9 || 10|| 11|| 14|| 17|| 13|| 16|| 13|| 14|| 14|| 14|| 14|| 12|| 15|| 15|| 14|| 14|| 14|| 13|| 14|| 14|| 14|| 14|| 13|| 11|| 11|| 12|| 11|| 11 |- |align="left"|[[CA Osasuna|Osasuna]] || 9 || 14||style="background: #FFCCCC"|18|| 14|| 9 || 12|| 9 || 10|| 10|| 10|| 12|| 10|| 10|| 11|| 12|| 12|| 14|| 12|| 12|| 10|| 9 || 9 || 9 || 12|| 11|| 13|| 13|| 15|| 13|| 13|| 12|| 11|| 11|| 12|| 12|| 11|| 13|| 12 |- |align="left"|[[UD Almería|Almería]] || 11|| 15|| 7 || 11|| 11|| 13|| 11|| 12|| 15|| 11|| 13|| 13|| 16|| 16|| 17|| 15|| 15|| 15|| 15|| 16|| 15|| 16|| 14|| 13|| 13|| 11|| 11|| 11|| 11|| 11|| 13|| 13|| 12|| 13|| 13|| 13|| 12|| 13 |- |align="left"|[[Real Zaragoza|Zaragoza]]|| 8 || 11|| 15|| 15|| 8 || 11|| 13|| 15|| 12|| 13|| 14|| 14|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 15|| 16|| 16|| 16|| 16|| 15|| 14|| 15|| 14 |- |align="left"|[[Sporting de Gijón|Sporting]] ||style="background: #FFCCCC"|20|| 12|| 10|| 12|| 14|| 9 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 9 || 10|| 10|| 9 || 9 || 10|| 11|| 13|| 13|| 11|| 10|| 12|| 12|| 12|| 12|| 12|| 12|| 11|| 12|| 14|| 14|| 14|| 15|| 14|| 15 |- |align="left"|[[Racing de Santander|Racing]] ||style="background: #FFCCCC"|18|| 17|| 9 || 16|| 15|| 17|| 14|| 16|| 17|| 17|| 17||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18|| 15|| 16|| 14|| 12|| 13|| 13|| 12|| 11|| 14|| 16|| 16|| 16|| 16|| 16|| 14|| 16|| 17|| 15|| 15|| 15|| 15|| 16|| 17|| 17|| 16 |- |align="left"|[[Málaga CF|Málaga]] ||style="background: #90EE90"|3 ||style="background: #97DEFF"|6 || 11|| 17|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18|| 16|| 16|| 15|| 16|| 15|| 12|| 14|| 15|| 15|| 15|| 16|| 15|| 16|| 17|| 17|| 17|| 17|| 17|| 16||style="background: #FFCCCC"|18|| 17 |- |align="left"|[[Real Valladolid|Valladolid]] || 12|| 16|| 8 || 13|| 16|| 16|| 17|| 14|| 14|| 14|| 15|| 15|| 15|| 13|| 11|| 13|| 16|| 17|| 17|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19|| 16||style="background: #FFCCCC"|18 |- |align="left"|[[CD Tenerife|Tenerife]] || 15|| 10|| 16|| 10|| 13|| 15|| 16|| 13|| 16|| 15|| 16|| 16|| 12|| 12|| 14|| 17|| 17||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19 |- |align="left"|[[Xerez CD|Xerez]]|| 17||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|18||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|19||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20||style="background: #FFCCCC"|20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Almería |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Deportivo |Espanyol |Getafe |Málaga |Mallorca |Osasuna |Racing |Real Madrid |Sevilla |Sporting Gijón |Tenerife |Valencia |Valladolid |Villarreal |Xerez |Zaragoza }} {{fb r team |t=Almería }} <!-- Almería --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=5 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Getafe }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=6 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} {{fb r team |t=Sporting de Gijón }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |r=null }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Tenerife }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} {{fb r team |t=Xerez }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Xerez --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Xerez --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Lionel Messi Player of the Year 2011.jpg|thumb|desno|250px|<center><small>[[Lionel Messi]], najbolji strijelac lige sa 34 postignuta gola.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=52% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2009/10, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2009.html ''Lista strijelaca La Lige 2009/10, free-elements.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |1. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] |34 |- |2. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Gonzalo Higuaín]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |27 |- |3. | align="left"| {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |26 |- |4. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"| [[Valencia CF|Valencia]] |21 |- |5. | align="left"| {{ZD|URU}} [[Diego Forlán]] | align="left"| [[Atlético Madrid]] |18 |- | rowspan=2 |6. | align="left"| {{ZD|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] |16 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] | align="left"| [[Getafe CF|Getafe]] |16 |- |8. | align="left"| {{ZD|BRA}} [[Luís Fabiano]] | align="left"| [[Sevilla FC|Sevilla]] |15 |- | rowspan=2 align="center"|9. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Llorente]] | align="left"| [[Athletic Bilbao]] |14 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Juan Francisco Martínez Modesto|Nino]] | align="left"| [[CD Tenerife|Tenerife]] |14 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2009-2010}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2009-2010 La Liga 2009/10.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140910072723/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2009-2010 |date=10. 9. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2010 La Liga 2009/10.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141104010239/http://www.resultados-futbol.com/primera2010 |date=4. 11. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20150918210633/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2009-2010/ La Liga 2009/10.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2009-2010/ La Liga 2009/10.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2010.html Nogometna takmičenja u Španiji 2009/10.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2009/10.}} dg5lnb475mbiedktzeyv3zxaeobgcz4 Latinka Perović 0 96275 3916942 3761095 2026-08-08T04:30:19Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916942 wikitext text/x-wiki '''Latinka Perović''' ([[Kragujevac]], 1933 – [[Beograd]], 2022) [[srbija]]nska je [[historija|historičarka]] i bivša [[političar]]ka.<ref>{{Cite web|url=https://nomad.ba/beslin-latinka-perovic|title=Latinka Perović|date=13. 12. 2022|website=nomad.ba|language=bs-BA|access-date=6. 9. 2025}}</ref> Sa 27 godina bila je predsjednica [[Antifašistički front žena|Antifašističkog fronta žena]] Srbije (AFŽ). Obavljala je dužnost sekretara Saveza komunista Srbije od 1968. do 1972. godine. Smatrali su je najuticajnijom ženom u zemlji u to vrijeme i jedinom koja svoju poziciju nije dobila udajom za moćnijeg muškarca, već zahvaljujući svojoj inteligenciji, sposobnosti i ambicijama. 1972. godine [[Josip Broz Tito]] smjenjuje je sa pozicije sekretara iz straha da su njena uvjerenja previše liberalna. Nikada se nakon toga više nije vratila u politiku. Posvetila se historijskom istraživanju i postala poznata kao prominentni stručnjak za srpsku historiju 19. vijeka, kao i srpsku savremenu historiju. Od 1976. do 1998. radila je na Institutu za noviju istoriju Srbije. U svojim tekstovima i studijama o savremenoj Srbiji, često naglašava da Srbija ima potrebu za političarem koji će javno preuzeti odgovornost za zlodjela počinjena u bivšoj Jugoslaviji kako bi se pomoglo pomirenje sa susjednim državama i spriječilo ponavljanje slične tragedije.<ref>{{Cite web|url = http://www.slobodnaevropa.org/content/article/705369.html|title = Sukob palanačkog i modernog duha|last = Lučić-Čavić|first = Milica|date = 1. 6. 2007|website = slobodnaevropa.org|access-date = 2. 12. 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.gariwo.org/bs/stranice/latinka-perovic|title = Latinka Perović|last = |first = |date = |website = gariwo.org|access-date = 2. 12. 2015}}</ref> Kako je osnivač modernog liberalizma u Srbiji, neki tvrde da je Perović politički guru [[Čedomir Jovanović|Čedomira Jovanovića]], predsjednika Liberalno-demokratske partije (LDP) Srbije. Od 1993. godine Latinka Perović radi kao glavna i odgovorna urednica magazina "[[Tokovi istorije]]". Rijetko se pojavljuje u javnosti i rijetko daje intervjue. == Djela == * "Zatvaranje kruga" (Sarajevo 1991)<ref>{{Cite web |url=https://hrcak.srce.hr/file/328308 |title=Arhivirana kopija |access-date=6. 9. 2025 |archive-date=7. 1. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107141223/https://hrcak.srce.hr/file/328308 |url-status=dead }}</ref> * "Politička elita i modernizacija u prvoj deceniji nezavisnosti srpske države"<ref>https://tokovi.istorije.rs/cir/uploaded/1%202%201997/1997_1-2_02_Perovic.pdf</ref> * "Srbija u modernizacijskim procesima" (Beograd, 1994)<ref>{{Cite web|url=https://search.worldcat.org/title/32627644|title=Srbija u modernizacijskim procesima XX veka : naučni skup {{!}} WorldCat.org|website=search.worldcat.org|language=en|access-date=6. 9. 2025}}</ref> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} * [https://www.bhdani.ba/portal/arhiva-67-281/211/t21109.shtml Intervju za BH Dani: Srbi moraju prestati sa kulturom ubijanja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306025439/https://www.bhdani.ba/portal/arhiva-67-281/211/t21109.shtml |date=6. 3. 2016 }} * [https://www.bhdani.ba/portal/arhiva-67-281/277/t27710.shtml Intervju za BH Dani: Nema sumnje: U Bosni je izvršen genocid]{{Mrtav link}} * [http://www.slobodnaevropa.org/content/article/705369.html "Sukob palanačkog i modernog duha", intervju za RFE/RL] * [http://www.nspm.rs/politicki-zivot/latinka-perovic-majka-druge-srbije.html?alphabet=l Latinka Perović "Majka druge Srbije"] * [http://www.vreme.com/cms/view.php?id=1126532&print=yes Intervju za Vreme: Ostrašćenost je naša druga priroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304140638/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=1126532&print=yes |date=4. 3. 2016 }} {{DEFAULTSORT:Perović, Latinka}} [[Kategorija:Srbijanski historičari]] [[Kategorija:Biografije, Kragujevac]] [[Kategorija:Rođeni 1933.]] [[Kategorija:Umrli 2022.]] [[Kategorija:Jugoslavenski političari]] [[Kategorija:Srbijanski političari]] ox6y2eyksj2bqcpj4vnnl83wv7n4hu5 Kinesko pismo 0 101702 3916908 3914495 2026-08-08T00:06:14Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916908 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Multiple image|direction=vertical|width=300|caption_align=center|border=none|header=Graphical evolution of pictographs|caption1={{zhc|c=日|l=Sunce}}|caption2={{zhc|c=山|l=planina}}|caption3={{zhc|c=象|l=slon}}|image1=Evo-rì.svg|image2=Evo-shān.svg|image3=Evo-xiàng.svg}}[[Datoteka:KaishuOuyangxun.jpg|250px|mini|desno|Kinesko pismo iz oko 600. godine]] '''Kinesko pismo''' je sistem [[znak]]ova, koji se koriste za pisanje riječi u [[kineski jezik|kineskom]] i [[japanski jezik|japanskom]] jeziku, ponekad i u [[korejski jezik|korejskom]], a prije i u [[vijetnamski jezik|vijetnamskom jeziku]].<ref>{{Cite web|url=https://asianreviewofbooks.com/chinese-characters-across-asia-how-the-chinese-script-came-to-write-japanese-korean-and-vietnamese-by-zev-j-handel/|title=“Chinese Characters across Asia: How the Chinese Script Came to Write Japanese, Korean, and Vietnamese” by Zev J Handel – Asian Review of Books|date=16. 3. 2025|language=en-US|access-date=14. 4. 2026}}</ref> Broj znakova je oko 47 000, ali dovoljno je poznavati 3000-4000 znakova za komuniciranje, ostali znakovi se rijetko koriste, a neki su ostaci iz prošlosti. Pojedini znakovi predstavljaju jednostavne elemente (riječi-korijene) kineskog jezika, dok se složenice dobivaju grupiranjem znakova onih elemenata od kojih su sastavljene. Tokom [[historija|historije]], kinesko pismo se mijenjalo i razvijalo. Smatra se, da je staro više od 3000 godina. Najstariji zapisi su: "Pismo proročanskih zapisa na kostima" iz vremena [[dinastija Shang|dinastije Shang]] i "Pismo na bronzanim predmetima". Do danas je došlo do pojednostavljenja pisma (značajna reforma izvršena je [[1955]]. godine), na način da se neki pojmovi upotrebljavaju kao [[slog]]ovi, pa se mogu udruživati, što omogućava brže čitanje i pisanje. Pismo se razvijalo u više faza; početnom fazom se smatra slikovna faza koja u sebi nosi dosta slikovnosti. S vremenom, stilizacijom, brzinom pisanja i upotrebom [[kist]]a za pisanje, dolazi do razvoja pisma u svojim tipičnim oblicima. Za kineski znak specifična je kvadratičnost, odnosno svaki znak zauzima jedan [[kvadrat]] pri čemu su svi kvadrati jednaki. Pismo ima vrlo uredan raspored pisanja kako po horizontali, tako i po vertikali, i čita se sa lijeva na desno. Umjetnost ispisavanja kineskog pisma obično s crnom tintom zove se [[kaligrafija]]. '''Kineski znakovi'''{{Efn|{{hani|漢字}}; [[pojednostavljeni znakovi|pojednostavljeni]] kao {{lang|und-Hans|汉字}}.{{pb}}Chinese {{zh|p=hànzì|w=han4 tzŭ4|j=hon3 zi6}}.{{pb}}Japanese [[rōmaji]]: {{transl|ja|kanji}}; [[Korean romanization]]: {{transl|ko|hanja}}; {{lang-vi|Hán tự}}.}} su [[logograf]]i koji se koriste [[Pisani kineski|za pisanje kineskih jezika]] i drugih iz regija na koje je historijski utjecala [[kineska kultura]]. Kineski znakovi imaju dokumentovanu historiju koja se proteže preko tri milenija, što predstavlja jedan od četiri nezavisna izuma pisanja koje su prihvatili naučnici; od njih, oni čine jedini sistem pisanja koji se kontinuirano koristi od svog pronalaska. S vremenom su se funkcija, stil i način pisanja likova uvelike razvili. Informisane dugom tradicijom [[Leksikografija|leksikografije]], moderne države koje koriste kineske znakove su standardizirale svoje oblike i izgovor: općenito, [[Pojednostavljeno kinesko pismo|pojednostavljeni znakovi]] se koriste za pisanje kineskog u [[Kontinentalna Kina|kontinentalnoj Kini]], [[Singapur]]u i [[Malezija|Maleziji]], dok se [[Tradicionalni kineski znakovi|tradicionalni znakovi]] koriste na [[Tajvan]]u, [[Hong Kong]]u i [[Makao|Macau]]. Nakon što su uvedeni za pisanje [[Književni kineski|književnog kineskog]], znakovi su kasnije prilagođeni za pisanje na jezicima koji se govore u drugim zemljama širom [[Sinosfera|Sinosfere]] . Na [[Japanski jezik|japanskom]], [[Korejski jezik|korejskom]] i [[Vijetnamski jezik|vijetnamskom]], kineski znakovi su poznati kao [[kanji]], [[hanja]] i chữ Hán respektivno. Svaka od ovih zemalja koristila je postojeće znakove za pisanje i domaćeg i [[Sino-Xenic|kinesko-ksenskog]] rječnika i kreirala je nove znakove za vlastitu upotrebu. Svaki od ovih jezika pripada zasebnim [[Jezičke porodice i jezici|porodicama jezika]] i općenito funkcioniraju drugačije od kineskog. To je doprinijelo da su kineski znakovi u velikoj mjeri zamijenjeni [[Abeceda|alfabetima]] na korejskom i vijetnamskom, ostavljajući japanski kao jedini veći ne-kineski jezik koji se još uvijek piše kineskim znakovima. Za razliku od alfabeta, gdje slova odgovaraju zvučnim jedinicama jezika, zvanim ''[[fonem]]i'' — kineski znakovi odgovaraju ''[[morfem]]ama'', najmanjim jedinicama značenja jezika. Sistemi pisanja koji funkcionišu na ovaj način poznati su kao ''[[Logografija|logografije]]''. U kineskom, morfemi su obično jednosložni, znakovi mogu predstavljati višesložne riječi kada se piše na drugim jezicima.{{Efn|Postoje izuzeci od ovih općih korespondencija, uključujući {{article section|Polysyllabic morphemes|morfema sa nekoliko karaktera}}, slogovi napisani s više znakova, čestica i afiksa bez snažnog nezavisnog značenja i više slogova napisanih jednim znakom.{{sfn|Mair|2011}}}} Likovi {{Em|nisu}} [[ideografski]], jer odgovaraju izgovorenim morfemima, ali ne i samim apstraktnim idejama. Većina znakova je napravljena od manjih komponenti koje mogu pružiti informacije o značenju ili izgovoru znaka. == Razvoj == Kineski znakovi su prihvaćeni kao jedan od četiri nezavisna izuma pisanja u ljudskoj istoriji.{{Efn|Zev Handel lists:{{sfn|Handel|2019|p=1}} {{olist|Sumerian [[cuneiform]] se pojavljuju {{circa|3200 BCE}}|[[Egipatski hijeroglifi]] se pojavljuju {{circa|3100 BCE}}|Kinesko pismo se pojavljuje {{circa|13-ti vijek p. n. e.}}|[[Majansko pismo]] se pojavljuje {{circa|1 CE}}}}}} U svakom slučaju, pisanje je evoluiralo iz sistema koji koristi dva različita tipa ''[[Ideografije|ideografija]]''. Ideografi mogu biti ili ''piktogrami'' koji vizualno prikazuju objekte ili koncepte, ili fiksni ''[[Znak (semiotika)|znakovi]]'' koji predstavljaju koncepte samo po zajedničkoj konvenciji. Ovi sistemi su klasifikovani kao [[Proto-pisanje|protopismo]], jer su tehnike koje su koristili bile nedovoljne da same po sebi nose značenje govornog jezika.{{Sfn|Qiu|2000}} aaa aaa Različite inovacije bile su potrebne da bi se kineski znakovi pojavili iz protopisanja. Prvo, piktografi su se razlikovali od jednostavnih slika u upotrebi i izgledu: na primjer, piktograf{{Hani|大}}, što znači 'veliki', izvorno je bio slika krupnog čovjeka, ali treba biti svjestan njegovog specifičnog značenja da bi se protumačilo niz {{Hani|{{linktext|大|鹿}}}} kao označavanje 'velikog jelena', a ne kao slika velikog čovjeka i jelena jedan pored drugog. Zbog ovog procesa apstrakcije, kao i da bi se likovi lakše pisali, piktografi su postepeno postajali sve pojednostavljeniji i regularizovaniji - često do te mjere da originalni predstavljeni objekti više nisu očigledni.{{Sfn|Qiu|2000}} aaa aaa Ovaj sistem protopisanja bio je ograničen na predstavljanje relativno uskog spektra ideja sa relativno malom bibliotekom simbola. Ovo je izazvalo inovacije koje su omogućile simbolima da direktno kodiraju govorni jezik.{{Sfn|Qiu|2000}} U svakom istorijskom slučaju, to je postignuto nekim oblikom tehnike [[rebus]]a, gdje se simbol za riječ koristi za označavanje različite riječi sa sličnim izgovorom, ovisno o kontekstu. To je omogućilo da se po prvi put zapišu riječi kojima je nedostajao uvjerljiv piktografski prikaz. Ova tehnika, nazvana {{zhc|c=假借|p=jiǎjiè}} na kineskom, preduhitrila je sofisticiranije metode stvaranja znakova koje bi dodatno proširile leksikon. Proces kojim je pisanje nastalo iz protopisanja odvijao se tokom dugog perioda; kada je nestala čisto slikovna upotreba simbola, a ostali su samo oni koji predstavljaju izgovorene riječi, proces je bio završen.{{Sfn|Qiu|2000}} == Klasifikacija == Kineski znakovi su korišteni u nekoliko različitih [[Pismo (jezik)|sistema pisanja]] kroz istoriju. Koncept sistema pisanja uključuje pisane simbole koji se koriste, nazvane ''[[Grafemi|grafeme]]'' — oni mogu uključivati znakove, brojeve ili interpunkciju — kao i pravila po kojima se grafemi koriste za snimanje jezika.{{Sfnm|Qiu|2000|Handel|2019}} Kineski znakovi su ''[[logogrami]]'', grafemi koji označavaju [[riječ]]i ili [[morfem]]e jezika. Sistemi pisanja koji koriste logografe nazivaju se ''logografije'', za razliku od [[Abeceda|alfabeta]] i [[Slogovi|slogova]], gdje grafeme odgovaraju fonetskim jedinicama u jeziku.{{Sfn|Qiu|2000}} U posebnim slučajevima, znakovi mogu odgovarati nemorfemskim slogovima; zbog toga se pisani kineski često karakterizira kao [[Pismo (jezik)|morfosilabičan]].{{Sfnm|Qiu|2000|Norman|1988}}{{Efn|Prema Hendelu: „Dok jednosložni morfem generalno nadmašuje morfemnost – to jest, dvosložni morfem se skoro uvijek piše sa dva znaka, a ne sa jednim – postoji nepogrešiva tendencija da korisnici pisma nametnu morfemski identitet jezičkim jedinicama koje predstavljaju ove karaktere."{{sfn|Handel|2019|p=33}}}} Sinosfera ima dugu tradiciju leksikografije koja pokušava da objasni i precizira upotrebu znakova; tokom većeg dela istorije, analiza se kretala oko modela koji je prvi put popularizovan u rječniku ''[[Shuowen Jiezi]]'' iz 2. vijeka.{{Sfnm|Handel|2019}} Od tada su se pojavili noviji modeli, koji često pokušavaju da opišu i metode pomoću kojih su likovi stvoreni, karakteristike njihovih struktura i način na koji trenutno funkcionišu.{{Sfn|Qiu|2000}} ==== Primjeri leksema ==== {{notelist-ua|colwidth=22em}} == Bilješke == {{Spisaknapomena}} == Reference == {{Refspisak}} === Citirani radovi i literatura === {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{Cite book|last=Bachner|first=Andrea|title=Beyond Sinology: Chinese Writing and the Scripts of Culture|publisher=Columbia University Press|year=2014|isbn=978-0-231-16452-8}} * {{Cite book|last=Bökset|first=Roar|url=https://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:200810/FULLTEXT01|title=Long Story of Short Forms: The Evolution of Simplified Chinese Characters|publisher=Stockholm University|year=2006|isbn=978-91-628-6832-1|series=Stockholm East Asian Monographs|volume=11|format=PDF}} * {{Cite journal|author-link=William G. Boltz|year=1986|title=Early Chinese Writing|journal=World Archaeology|volume=17|issue=3|pages=420–436|doi=10.1080/00438243.1986.9979980|jstor=124705|given=William G.|surname=Boltz}} * {{Cite book|last=Boltz|first=William G.|title=The Origin and Early Development of the Chinese Writing System|publisher=American Oriental Society|year=1994|isbn=978-0-940490-78-9|author-mask=3}} * {{Cite book|last=Boltz|first=William G.|title=The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221&nbsp;BC|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-47030-8|editor-last=Loewe|editor-first=Michael|editor-link=Michael Loewe|pages=106–123|chapter=Language and Writing|author-mask=3|editor-last2=Shaughnessy|editor-first2=Edward L.|editor-link2=Edward L. Shaughnessy|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cHA7Ey0-pbEC&pg=PA108|via=Google Books}} {{DOI|10.1017/CHOL9780521470308.004}} * {{Cite book|last=Boltz|first=William G.|title=Writing & Literacy in Early China|publisher=University of Washington Press|year=2011|isbn=978-0-295-80450-7|editor-last=Li|editor-first=Feng|pages=51–84|chapter=Literacy and the Emergence of Writing in China|author-mask=3|editor-last2=Branner|editor-first2=David Prager}} * {{Cite book|title=The Routledge Encyclopedia of the Chinese Language|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-317-38249-2|editor-last=Chan|editor-first=Sin-Wai}} ** {{Harvc|in=Chan|year=2016|last=Wang|first=William S.-Y.|pages=152–184|c=Chinese Linguistics|author-link=William Shi-Yuan Wang}} ** {{Harvc|in=Chan|year=2016|last=Yin|first=John Jing-hua|pages=51–63|c=Chinese Characters}} ** {{Harvc|in=Chan|year=2016|last=Zhang|first=Xiaoheng|pages=420–437|author-mask=Zhang Xiaoheng (张小衡)|c=Computational Linguistics}} * {{Cite encyclopedia|year=2020|title=The Three Kingdoms Period|encyclopedia=The Routledge Encyclopedia of Traditional Chinese Culture|publisher=Routledge|editor-last=Chan|editor-first=Sin-Wai|isbn=978-1-138-21115-5|editor-mask=3}} * {{Cite book|last=Chen|first=Ping|url=https://archive.org/details/modernchinesehis00chen|title=Modern Chinese: History and Sociolinguistics|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-64572-0|edition=4th|author-mask=Chen Ping (陳平)|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Chen|first=Zhaorong|publisher=Academia Sinica|year=2003|isbn=978-957-671-995-0|language=zh|script-title=zh:秦系文字研究﹕从漢字史的角度考察|trans-title=Research on the Qin Writing System: Through the Lens of the History of Writing in China|author-mask=Chen Zhaorong (陳昭容)}} * {{Cite journal|last=Cheung|first=Kwan-hin|last2=Bauer|first2=Robert S.|author-link2=Robert Bauer (linguist)|year=2002|title=The Representation of Cantonese with Chinese Characters|journal=Journal of Chinese Linguistics Monograph Series|issue=18|issn=2409-2878|jstor=23826053|author1-mask=Cheung Kwan-hin (張系顯);}} * {{Cite book|last=Choo|first=Mi-Ho|url=https://books.google.com/books?id=psO_Oli22m8C&q=sino-korean+words&pg=PR9|title=Handbook of Korean Vocabulary: A Resource for Word Recognition and Comprehension|last2=O'Grady|first2=William|publisher=University of Hawaiʻi Press|year=1996|isbn=978-0-8248-1815-9|author-link2=William O'Grady (linguist)|via=Google Books}} * {{Cite book|last=Coulmas|first=Florian|title=The Writing Systems of the World|url=https://archive.org/details/writingsystemsof0000coul|publisher=Blackwell|year=1991|isbn=978-0-631-18028-9|author-link=Florian Coulmas|orig-date=1989}} * {{Cite book|last=Cruttenden|first=Alan|title=Writing Systems and Phonetics|publisher=Routledge|year=2021|isbn=978-1-00-033404-3}} * {{Cite book|last=DeFrancis|first=John|title=Nationalism and Language Reform in China|url=https://archive.org/details/nationalismlangu0000defr|publisher=Octagon|year=1972|isbn=978-0-374-92095-1|author-link=John DeFrancis|orig-date=1950}} * {{Cite book|last=DeFrancis|first=John|title=Colonialism and Language Policy in Viet Nam|publisher=Mouton|year=1977|isbn=978-90-279-7643-7|series=Contributions to the Sociology of Language|volume=19|author-mask=3|author-link=John DeFrancis}} * {{Cite book|last=DeFrancis|first=John|title=The Chinese Language: Fact and Fantasy|title-link=The Chinese Language: Fact and Fantasy|publisher=University of Hawaiʻi Press|year=1984|isbn=978-0-8248-1068-9|author-mask=3}} * {{Cite book|last=Demattè|first=Paola|title=The Origins of Chinese Writing|publisher=Oxford University Press|year=2022|isbn=978-0-19-763576-6}} * {{Cite book|last=Denecke|first=Wiebke|title=A Companion to Translation Studies|publisher=Wiley|year=2014|isbn=978-0-470-67189-4|editor-last=Bermann|editor-first=Sandra|pages=204–216|chapter=Worlds Without Translation: Premodern East Asia and the Power of Character Scripts|editor-last2=Porter|editor-first2=Catherine}} * {{Cite book|last=Ebrey|first=Patricia Buckley|title=The Cambridge Illustrated History of China|url=https://archive.org/details/cambridgeillustr00ebre_0|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=978-0-521-43519-2|author-link=Patricia Buckley Ebrey}} * {{Cite book|last=Fischer|first=Steven R.|url=https://books.google.com/books?id=Ywo0M9OpbXoC&pg=PA189|title=A History of Writing|publisher=Reaktion|year=2004|isbn=978-1-86189-101-3|author-link=Steven Roger Fischer|via=Google Books}} * {{Cite book|last=Gnanadesikan|first=Amalia E.|url=https://books.google.com/books?id=nlEPhP900-UC&pg=PT61|title=The Writing Revolution: Cuneiform to the Internet|publisher=Wiley|year=2011|isbn=978-1-4443-5985-5|via=Google Books|orig-date=2009}} * {{Cite book|publisher=Guangxi Nationalities Publishing House|year=1989|isbn=978-7-5363-0614-1|edition=2nd|language=zh|script-title=zh:古壮字字典|trans-title=Dictionary of the Old Zhuang Script|ref={{sfnref|Guangxi Nationalities Publishing House|1989}}}} * {{Cite book|last=Handel|first=Zev|url=https://brill.com/display/title/39284|title=Sinography: The Borrowing and Adaptation of the Chinese Script|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-90-04-35222-3|series=Language, Writing and Literary Culture in the Sinographic Cosmopolis|volume=1|s2cid=189494805}} * {{Cite book|last=Hannas|first=William C.|title=Asia's Orthographic Dilemma|url=https://archive.org/details/asiasorthographi0000hann_o2q7|publisher=University of Hawaiʻi Press|year=1997|isbn=978-0-8248-1892-0}} * {{Cite journal|last=Hung|first=William|author-link=William Hung (sinologist)|year=1951|title=The Transmission of The Book Known as The Secret History of The Mongols|url=https://archive.org/details/sim_harvard-journal-of-asiatic-studies_1951-12_14_3-4/page/433|journal=Harvard Journal of Asiatic Studies|publisher=Harvard–Yenching Institute|volume=14|issue=3/4|pages=433–492|jstor=2718184}} * {{Cite book|last=Keightley|first=David|title=Sources of Shang History: The Oracle-Bone Inscriptions of Bronze-Age China|url=https://archive.org/details/sourcesofshanghi0000keig|publisher=University of California Press|year=1978|isbn=978-0-520-02969-9|author-link=David Keightley}} * {{Cite book|last=Kern|first=Martin|title=The Cambridge History of Chinese Literature, vol I: To 1375|title-link=The Cambridge History of Chinese Literature|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-85558-7|editor-last=Chang|editor-first=Kang-i Sun|editor-link=Kang-i Sun Chang|pages=1–115|chapter=Early Chinese Literature, Beginnings through Western Han|doi=10.1017/CHOL9780521855587.003|author-link=Martin Kern (sinologist)|editor-last2=Owen|editor-first2=Stephen|editor-link2=Stephen Owen (sinologist)}} * {{Cite book|last=Kin|first=Bunkyō|title=Literary Sinitic and East Asia: A Cultural Sphere of Vernacular Reading|publisher=Brill|year=2021|isbn=978-90-04-43730-2|editor-last=King|editor-first=Ross|editor-link=Ross King (academic)|series=Language, Writing and Literary Culture in the Sinographic Cosmopolis|volume=3|translator-last=King|translator-first=Ross|translator-last2=Burge|translator-first2=Marjorie|translator-last3=Park|translator-first3=Si Nae|translator-last4=Lushchenko|translator-first4=Alexey|translator-last5=Hattori|translator-first5=Mina}} * {{Cite book|title=Ancient and Early Medieval Chinese Literature: A Reference Guide|publisher=Brill|year=2014|isbn=978-90-04-19240-9|editor-last=Knechtges|editor-first=David R.|editor-link=David R. Knechtges|volume=2|editor-last2=Chang|editor-first2=Taiping}} * {{Cite book|last=Kornicki|first=Peter|title=Languages, Scripts, and Chinese Texts in East Asia|publisher=Oxford University Press|year=2018|isbn=978-0-19-251869-9|author-link=Peter Kornicki}} * {{Cite book|last=Kuzuoğlu|first=Uluğ|title=Codes of Modernity: Chinese Scripts in the Global Information Age|publisher=Columbia University Press|year=2023|isbn=978-0-231-20938-0|doi=10.7312/kuzu20938}} * {{Cite book|last=Li|first=Dasui|publisher=Peking University Press|year=2013|isbn=978-7-301-21958-4|edition=3rd|language=zh|script-title=zh:简明实用汉字学|trans-title=Concise and Practical Chinese Characters|author-mask=Li Dasui (李大遂)}} * {{Cite book|last=Li|first=Wendan|title=Chinese Writing and Calligraphy|url=https://archive.org/details/chinesewritingca0000liwe|publisher=University of Hawaiʻi Press|year=2009|isbn=978-0-8248-3364-0}} * {{Cite book|last=Li|first=Yu|title=The Chinese Writing System in Asia: An Interdisciplinary Perspective|url=https://archive.org/details/chinesewritingsy0000liyu|publisher=Routledge|year=2020|isbn=978-1-138-90731-7}} * {{Cite journal|last=Liu|first=Kexin|last2=Wu|first2=Xiaohong|last3=Guo|first3=Zhiyu|last4=Yuan|first4=Sixun|last5=Ding|first5=Xingfang|last6=Fu|first6=Dongpo|last7=Pan|first7=Yan|year=2021|title=Radiocarbon Dating of Oracle Bones of the Late Shang Period in Ancient China|journal=[[Radiocarbon (journal)|Radiocarbon]]|volume=63|issue=1|pages=155–175|bibcode=2021Radcb..63..155L|doi=10.1017/RDC.2020.90|ref={{sfnref|Liu et al.|2017}}|doi-access=free}} * {{Cite book|last=Liu|first=Li|title=The Archaeology of China|last2=Chen|first2=Xingcan|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-0-521-64310-8|author-link=Liu Li (archaeologist)|author-link2=Chen Xingcan}} * {{Cite journal|last=Louis|first=François|year=2003|title=Written Ornament: Ornamental Writing: Birdscript of the Early Han Dynasty and the Art of Enchanting|journal=Ars Orientalis|volume=33|pages=18–27|issn=0571-1371|jstor=4434272}} * {{Cite book|last=Lunde|first=Ken|title=CJKV Information Processing|publisher=O'Reilly|year=2008|isbn=978-0-596-51447-1|edition=2nd|author-link=Ken Lunde}} * {{Cite book|last=McBride|first=Catherine|title=The Oxford Handbook of Chinese Linguistics|last2=Tong|first2=Xiuhong|last3=Mo|first3=Jianhong|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-026684-4|editor-last=Wang|editor-first=William S.-Y.|chapter=Developmental Dyslexia in Chinese|author-link=Catherine McBride|editor-last2=Sun|editor-first2=Chaofen}} * {{Cite book|last=Mullaney|first=Thomas S.|title=The Chinese Typewriter: A History|publisher=MIT Press|year=2017|isbn=978-0-262-03636-8|author-link=Thomas S. Mullaney}} * {{Cite book|last=Myers|first=James|title=The Grammar of Chinese Characters: Productive Knowledge of Formal Patterns in an Orthographic System|publisher=Routledge|year=2019|isbn=978-1-138-29081-5}} * {{Cite book|last=Nawar|first=Haytham|title=Language of Tomorrow: Towards a Transcultural Visual Communication System in a Posthuman Condition|publisher=Intellect|year=2020|isbn=978-1-78938-183-2|pages=130–155|chapter=Transculturalism and Posthumanism|jstor=j.ctv36xvqb7}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lx-9mS6Aa4wC|title=Paper and Printing|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=978-0-521-08690-5|editor-last=Needham|editor-first=Joseph|editor-link=Joseph Needham|edition=Reprint|series=Science and Civilisation in China|volume=V:1|editor-last2=Tsien|editor-first2=Tsuen-hsuin|editor-link2=Tsien Tsuen-hsuin|via=Google Books|orig-date=1985}} * {{Cite book|title=Language and Logic|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-57143-2|editor-last=Needham|editor-first=Joseph|editor-mask=3|series=Science and Civilisation in China|volume=VII:1|editor-last2=Harbsmeier|editor-first2=Christoph|no-tracking=y}} * {{Cite book|last=Norman|first=Jerry|title=Chinese|url=https://archive.org/details/chinese0000norm|publisher=Cambridge University Press|year=1988|isbn=978-0-521-29653-3|author-link=Jerry Norman (sinologist)}} * {{Cite book|publisher=Peking University Modern Chinese Language Teaching and Research Office, The Commercial Press|year=2004|isbn=978-7-100-00940-9|language=zh|script-title=zh:现代汉语|trans-title=Modern Chinese|ref={{sfnref|Peking University|2004}}}} * {{Cite journal|date=Winter 2013|title=Chữ Nôm and the Taming of the South|journal=Journal of Vietnamese Studies|publisher=University of California Press|volume=8|pages=1–33|doi=10.1525/vs.2013.8.1.1|author-first1=John|author-last1=Phan|number=1}} * {{Cite book|last=Qiu|first=Xigui|title=Chinese Writing|publisher=Society for the Study of Early China and The Institute of East Asian Studies, University of California|year=2000|isbn=978-1-55729-071-7|series=Early China Special Monograph Series|volume=4|translator-last=Mattos|translator-first=Gilbert L.|author-link=Qiu Xigui|translator-last2=Norman|translator-first2=Jerry|orig-date=1988}} * {{Cite book|last=Qiu|first=Xigui|publisher=The Commercial Press|year=2013|isbn=978-7-100-09369-9|edition=2nd|language=zh|script-title=zh:文字学概要|trans-title=Chinese Writing|author-mask=3|author-link=Qiu Xigui}} * {{Cite book|last=Ramsey|first=S. Robert|title=The Languages of China|publisher=Princeton University Press|year=1987|isbn=978-0-691-01468-5}} * {{Cite journal|last=Sampson|first=Geoffrey|author-link=Geoffrey Sampson|year=2013|title=The Reality of Compound Ideographs|journal=Journal of Chinese Linguistics|volume=41|issue=2|pages=255–272|jstor=23754815|given2=Zhiqun|surname2=Chen|author2-mask=Chen Zhiqun (陳志群)}} * {{Cite journal|last=Shang|first=Guowen|last2=Zhao|first2=Shouhui|year=2017|title=Standardising the Chinese language in Singapore: Issues of Policy and Practice|journal=Journal of Multilingual and Multicultural Development|volume=38|issue=4|pages=315–329|doi=10.1080/01434632.2016.1201091|issn=0143-4632}} * {{Cite book|last=Shaughnessy|first=Edward L.|title=Sources of Western Zhou History: Inscribed Bronze Vessels|publisher=University of California Press|year=1991|isbn=978-0-520-07028-8|author-link=Edward L. Shaughnessy}} * {{Cite book|last=Su|first=Peicheng|publisher=The Commercial Press|year=2014|isbn=978-7-100-10440-1|edition=3rd|language=zh|script-title=zh:现代汉字学纲要|trans-title=Essentials of Modern Chinese Characters|author-mask=Su Peicheng (苏培成)}} * {{Cite book|title=Encyclopedia of Chinese Language and Linguistics Online|publisher=Brill|year=2015|editor-last=Sybesma|editor-first=Rint|doi=10.1163/2210-7363-ecll-all|issn=2210-7363}} ** {{Harvc|in=Sybesma|year=2015|last=Ho|first=Connie Suk-Han|c=Dyslexia, Developmental}} ** {{Harvc|in=Sybesma|year=2015|last=Lee|first=Chia-Ying|c=Neurolinguistics, Overview|anchor-year=2015a}} ** {{Harvc|in=Sybesma|year=2015|last=Lee|first=Chia-Ying|c=Sublexical Processes for Reading Chinese Characters, Neurolinguistic Studies|author-mask=3|anchor-year=2015b}} * {{Cite book|last=Tam|first=Gina Anne|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781108776400/type/book|title=Dialect and Nationalism in China, 1860–1960|publisher=Cambridge University Press|year=2020|isbn=978-1-108-77640-0}} * {{Cite book|last=Taylor|first=Insup|title=Writing and Literacy in Chinese, Korean and Japanese|title-link=Writing and Literacy in Chinese, Korean and Japanese|last2=Taylor|first2=M. Martin|publisher=John Benjamins|year=2014|isbn=978-90-272-1794-3|edition=Revised|series=Studies in Written Language and Literacy|volume=14|orig-date=1995}} * {{Cite book|last=Tong|first=Xiuli|url=https://books.google.com/books?id=z6d5AgAAQBAJ|title=Contemporary Perspectives on Reading and Spelling|last2=Liu|first2=Phil D.|last3=McBride-Chang|first3=Catherine|publisher=Routledge|year=2009|isbn=978-0-415-49716-9|editor-last=Wood|editor-first=Clare Patricia|pages=202–221|chapter=Metalinguistic and Subcharacter Skills in Chinese Literacy Acquisition|editor-last2=Connelly|editor-first2=Vincent|via=Google Books}} * {{Cite book|last=Vogelsang|first=Kai|title=Introduction to Classical Chinese|publisher=Oxford University Press|year=2021|isbn=978-0-19-883497-7}} * {{Cite book|last=Wilkinson|first=Endymion|title=Chinese History: A New Manual|title-link=Chinese History: A New Manual|publisher=Harvard University Press|year=2012|isbn=978-0-674-06715-8|edition=3rd|series=Harvard–Yenching Institute Monograph Series|volume=85|author-link=Endymion Wilkinson|orig-date=1973}} ** {{Cite book|last=Wilkinson|first=Endymion|title=Chinese History: A New Manual|publisher=Harvard University Press|year=2022|isbn=978-0-674-26018-4|edition=Enlarged 6th|ref=none|author-mask=3|orig-date=1973}} * {{Cite thesis|last=Williams|first=Clay H.|title=Semantic vs. Phonetic Decoding Strategies in Non-Native Readers of Chinese|degree=PhD|url=http://arizona.openrepository.com/arizona/bitstream/10150/195163/1/azu_etd_10830_sip1_m.pdf|year=2010|institution=University of Arizona Graduate College of Second Language Acquisition & Teaching|hdl=10150/195163|hdl-access=free|access-date=14. 4. 2026|archive-date=17. 2. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217072740/http://arizona.openrepository.com/arizona/bitstream/10150/195163/1/azu_etd_10830_sip1_m.pdf|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Xue|first=Shiqi|year=1982|title=Chinese Lexicography Past and Present|journal=Journal of the Dictionary Society of North America|volume=4|issue=1|pages=151–169|doi=10.1353/dic.1982.0009|issn=2160-5076}} * {{Cite book|last=Yang|first=Lihui|title=Handbook of Chinese Mythology|url=https://archive.org/details/handbookofchines0000yang|last2=An|first2=Deming|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=978-0-19-533263-6}} * {{Cite book|last=Yang|first=Runlu|publisher=Beijing Normal University Press|year=2008|isbn=978-7-303-09437-0|language=zh|script-title=zh:现代汉字学|trans-title=Modern Chinese Characters|author-mask=Yang Runlu (杨润陆)}} * {{Cite book|last=Yin|first=Jiming|publisher=Fudan University Press|year=2007|isbn=978-7-309-05525-2|language=zh|script-title=zh:现代汉语文字学|trans-title=Modern Chinese Writing|author-mask=Yin Jiming (殷寄明)|display-authors=et al}} * {{Cite book|last=Yip|first=Po-ching|title=The Chinese Lexicon: A Comprehensive Survey|publisher=Psychology Press|year=2000|isbn=978-0-415-15174-0}} * {{Cite book|last=Yong|first=Heming|title=Chinese Lexicography: A History from 1046&nbsp;BC to AD&nbsp;1911|url=https://archive.org/details/chineselexicogra0000yong|last2=Peng|first2=Jing|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=978-0-19-156167-2}} * {{Cite book|last=Zhang|first=Xiaoheng|last2=Li|first2=Xiaotong|publisher=The Language Press|year=2013|isbn=978-7-80241-670-3|language=zh|script-title=zh:一二三笔顺检字手册|trans-title=Handbook of the YES Sorting Method|ref={{sfnref|Zhang|2013}}|author-mask=Zhang Xiaoheng (张小衡);|author-mask2=Li Xiaotong (李笑通)}} * {{Cite journal|last=Zhao|first=Liming|year=1998|title=Nüshu: Chinese Women's Characters|journal=International Journal of the Sociology of Language|volume=129|issue=1|pages=127–137|doi=10.1515/ijsl.1998.129.127|issn=0165-2516}} * {{Cite book|last=Zhong|first=Yurou|title=Chinese Grammatology: Script Revolution and Literary Modernity, 1916–1958|publisher=Columbia University Press|year=2019|isbn=978-0-231-54989-9|doi=10.7312/zhon19262}} * {{Cite journal|last=Zhou|first=Youguang|author-link=Zhou Youguang|year=1991|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|editor-link=Victor H. Mair|title=The Family of Chinese Character-Type Scripts (Twenty Members and Four Stages of Development)|url=http://www.sino-platonic.org/complete/spp028_chinese_scripts.html|journal=Sino-Platonic Papers|volume=28}} * {{Cite book|last=Zhou|first=Youguang|title=The Historical Evolution of Chinese Languages and Scripts|publisher=National East Asian Languages Resource Center, Ohio State University|year=2003|isbn=978-0-87415-349-1|series=Pathways to Advanced Skills|volume=8|language=en,zh|translator-last=Zhang|translator-first=Liqing|script-title=zh:中国语文的时代演进|author-mask=3|translator-mask=Zhang Liqing (张立青)}} {{Refend}}{{Commonscat|Chinese characters}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pismo]] [[Kategorija:Kina]] fd0cucpimt65325tlnp5y18krpmehvw Dijete 0 126900 3916891 3903364 2026-08-07T20:37:30Z ~2026-43552-33 184484 3916891 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Child. Faroe Islands.jpg|mini|desno|250px|Dijete s [[Farski otoci|Farskih otoka]]]] S [[biologija|biološkog]] aspekta, '''dijete''' je [[čovjek|ljudsko]] biće u periodu od rođenja do [[pubertet]]a,<ref name="Child">{{cite web|title=Child |publisher=[[TheFreeDictionary.com]]|access-date=5. 1. 2013|url=http://www.thefreedictionary.com/Child}}</ref> dok se u pravnim definicijama djetetom smatra maloljetnik, tj. osoba mlađa od doba punoljetnosti. Pravna definicija djeteta općenito se odnosi na maloljetnika, inače poznatog kao osobu mlađu od punoljetnosti.<ref name="Child" /> Djeca općenito imaju manje prava i odgovornosti od odraslih. Klasifikovani su kao nesposobni za donošenje ozbiljnih odluka. Riječ ''dijete'' također može označavati vezu s roditeljem, starateljem (kao što su sinovi i kćeri bilo koje dobi)<ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov/dibplan/dacpage.shtml|title=For example, the US Social Security department specifically defines an adult child as being over 18|publisher=Ssa.gov|access-date=9. 10. 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001072300/http://www.ssa.gov/dibplan/dacpage.shtml|archive-date=1. 10. 2013|df=dmy-all}}</ref> metaforički, autoritet ili pripadnost nekoj grupi u klanu, [[pleme]]nu ili [[religija|religiji]]. Ta riječ može se odnositi i na osobu na koju jako utječe određeno mjesto, vrijeme ili okolnosti, npr. "dijete prirode", "dijete [[1960te|60-ih]]" i sl.<ref>{{cite web|title=American Heritage Dictionary |url=http://www.bartleby.com/61/13/C0291300.html |date=7. 12. 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071229155809/http://www.bartleby.com/61/13/C0291300.html |archive-date=29. 12. 2007 }}</ref> == Pravne, biološke i društvene definicije == [[Datoteka:2005pop14-.PNG|mini|desno|250px|Stanovništvo mlađe od 15 godina u svijetu [[2005]]. godine]] [[UN]]-ova '''Konvencija o pravima djeteta''' definira dijete kao "ljudsko biće mlađe od 18 godina, ukoliko se, prema zakonima koji se primjenjuju na djecu, punoljetnost ne stiče ranije".<ref>{{Cite web |url=http://www.hakani.org/en/convention/Convention_Rights_Child.pdf |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101031104336/http://www.hakani.org/en/convention/Convention_Rights_Child.pdf |archive-date=31. 10. 2010 |url-status=dead }}</ref> Konvenciju su ratificirale 192 od 194 zemlje članice UN-a. Biološki, dijete je bilo ko u dobi između rođenja i puberteta ili u razvojnom periodu djetinjstva, između faza novorođenčeta i odrasle dobi. Shvatanje djetinjstva kao faze različite od zrelosti počelo se pojavljivati u [[16. vijek|16.]] i [[17. vijek|17. stoljeću]]. Društvo je djecu počelo posmatrati ne kao minijaturne odrasle ljude nego kao osobe nižeg nivoa kojima je potrebna zaštita, ljubav i njega od strane odraslih. Ova promjena može se pratiti u [[slikarstvo|slikarstvu]]: u [[Srednji vijek|Srednjem vijeku]] djeca su na slikama prikazivana kao minijaturni odrasli ljudi bez dječijih karakteristika. U 16. stoljeću, pak, slike djece počele su dobijati izrazit dječiji izgled. Od kasnog 17. stoljeća naovamo djeca su prikazivana u igri. Igračke i knjige za djecu također su se počele pojavljivati u ovo vrijeme.<ref>{{Cite web |url=http://www.elizabethi.org/uk/essays/childhood.htm |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114205122/http://www.elizabethi.org/uk/essays/childhood.htm |archive-date=14. 1. 2012 |url-status=dead }}</ref> == Faze razvoja djece == === Rano djetinjstvo === Rano djetinjstvo slijedi nakon faze dojenčadi i počinje od 3. godine života, kada dijete počinje samostalno govoriti ili koračati<ref>{{cite book |last1=Alam |first1=Gajanafar |title=Population and Society |date=2014 |publisher=K.K. Publications |isbn=9788178441986}}</ref><ref>{{cite web | vauthors = Purdy ER | date = 18. 1. 2019 |title=Infant and toddler development|url=https://www.britannica.com/science/infant-and-toddler-development|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=27. 5. 2020}}</ref> i traje otprilike do 6. ili 7. godine života. Međutim, prema Nacionalnoj asocijaciji za obrazovanje male djece, rano djetinjstvo uključuje i dojenčad . U ovoj fazi djeca uče kroz posmatranje, eksperimentiranje i komunikaciju s drugima. Odrasli nadgledaju i podržavaju razvojni proces djeteta, što će potom dovesti do djetetove autonomije. Takođe tokom ove faze stvara se jaka emocionalna veza između deteta i roditelja ili staratelja. Djeca također kreću u predškolsku i vrtićku školu u ovom uzrastu, a time počinje i njihov društveni život. === Srednje djetinjstvo === Srednje djetinjstvo počinje oko 6. godine, približno uzrastu osnovne škole. Završava se oko 9. ili 10. godine.<ref name="APA Dictionary of Psychology">{{cite web | url=https://dictionary.apa.org/childhood | title=APA Dictionary of Psychology }}</ref> U ovom periodu djeca se socijalno i psihički razvijaju. Oni su u fazi u kojoj stječu nove prijatelje i stječu nove vještine koje će im omogućiti da postanu samostalniji i poboljšaju svoju individualnost. Tokom srednjeg djetinjstva djeca ulaze u školske godine, gdje im se predstavlja drugačiji ambijent od onoga na koji su navikli. Ovo novo okruženje stvara nove izazove i lica za djecu.<ref name="Collins_1984">{{cite book | vauthors = Collins WA | collaboration = National Research Council (US) Panel to Review the Status of Basic Research on School-Age Children | title = Development during Middle Childhood | year = 1984 | location = Washington D.C. | publisher = National Academies Press (US) | pmid = 25032422 | doi = 10.17226/56 | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216778/ | isbn = 978-0-309-03478-4 }}</ref> Po ulasku u školu na vidjelo izlaze psihički poremećaji koji se inače ne bi primijetili. Mnogi od ovih poremećaja uključuju: [[autizam]], [[Disleksija|disleksiju]], [[Diskalkulija|diskalkuliju]] i [[Poremećaj iz autističnog spektra|ADHD]].<ref name = "Berger_2017" /><sup>: 303–309</sup>  Specijalno obrazovanje, najmanje restriktivno okruženje, odgovor na intervenciju i individualizirani obrazovni planovi su specijalizovani planovi za pomoć djeci sa smetnjama u razvoju.<ref name = "Berger_2017">{{cite book | vauthors = Berger K |title=The Developing Person through the Lifespan | url = https://archive.org/details/developingperson0000berg_c0y2 |date=2017 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-1-319-01587-9 }}</ref><sup>:310–311</sup> Srednje djetinjstvo je vrijeme kada djeca počinju shvaćati odgovornost i počinju da ih oblikuju vršnjaci i roditelji. Poslovi i odgovornije odluke dolaze u ovo vrijeme, pa tako i društveno poređenje.<ref name = "Berger_2017" /><sup>: 338</sup>  Zajedno sa društvenim poređenjem dolazi i društvena igra. Uz društvenu igru dolazi učenje i podučavanje. Tokom društvene igre, djeca uče i uče jedni od drugih, često kroz posmatranje.<ref>{{cite book | vauthors = Konner M |title=The Evolution of Childhood |date=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0-674-04566-8 |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780674045668/page/512 512–513] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/isbn_9780674045668/page/512 }}</ref> === Kasno djetinjstvo === Predadolescencija je faza ljudskog razvoja nakon ranog djetinjstva i prije adolescencije. Predadolescencija se obično definiše kao uzrast od 9 do 12 godina, koji se završava glavnim početkom puberteta, s pojavom markera kao što su [[menarha]], [[spermarhe]] i vrhunac visinske brzine. Ove promjene se obično javljaju između 11-14 godina. Može se definisati i kao period od 2 godine prije većeg početka puberteta.<ref name="APA Dictionary of Psychology"/> Predadolescencija može donijeti vlastite izazove i tjeskobe. Predadolescentna djeca imaju drugačiji pogled na svijet od mlađe djece na mnogo značajnih načina. Obično je njihov pogled na život realističniji od intenzivnog, fantazijsko orijentisanog svijeta najranijeg djetinjstva. Predadolescenti imaju zrelije, razumnije, realistične misli i postupke: 'najosjetljivija faza razvoja...dijete je sada mnogo manje emocionalno biće.'<ref>Mavis Klein, ''Okay Parenting'' (1991) str. 13 i 78</ref> Predadolescenti mogu drugačije gledati na ljudske odnose (npr. mogu primijetiti manjkavosti autoriteta). Pored toga, oni mogu početi da razvijaju osećaj samoidentiteta i da imaju povećan osećaj nezavisnosti: „mogu da se osećaju kao pojedinac, a ne više „samo jedan od članova porodice“.“<ref>E. Fenwick/T. Smith, ''Adolescence'' (London 1993) str. 29</ref> ==Faze razvoja nakon djetinjstva== ===Adolescencija=== Adolescencija se obično određuje između početka puberteta i zakonske zrelosti: uglavnom odgovara tinejdžerskim godinama (13-19). Međutim, pubertet obično počinje prije tinejdžerskih godina. Iako je biološki dijete ljudsko biće između faze rođenja i puberteta,<ref name="Child"/> adolescenti se zakonski smatraju djecom, jer obično nemaju prava odraslih i još uvijek moraju pohađati obavezno školovanje u mnogim kulturama, iako to varira. Početak adolescencije donosi različite fizičke, psihičke i promjene u ponašanju. Kraj adolescencije i početak odraslog doba razlikuje se u zavisnosti od zemlje i funkcije, pa čak i unutar jedne nacionalne države ili kulture mogu postojati različite dobi u kojima se pojedinac smatra dovoljno zrelim da mu društvo povjeri određene zadatke.[[Datoteka:Stratz - Körper des Kindes 20.jpg | mini | desno]] == Stavovi prema djeci == Društveni stavovi prema djeci razlikuju se u različitim kulturama svijeta i oni su mijenjali tokom vremena. Studija iz [[1988]]. o evropskim stavovima o centralitetu djece pokazala je da su u [[Italija|Italiji]] djeca više u centru pažnje nego u [[Holandija|Holandiji]], a između ovih zemalja na listi su se našle [[Austrija]], [[Velika Britanija]], [[Irska]] i tadašnja [[Zapadna Njemačka]].<ref>{{Cite web |url=http://popindex.princeton.edu/browse/v63/n3/f.html |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-date=6. 10. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006174554/http://popindex.princeton.edu/browse/v63/n3/f.html |url-status=dead }}</ref> == Dob odgovornosti == [[Datoteka:Palestinian children in Jenin.jpg|mini|desno|250px|[[Palestina|Palestinska]] djeca u Dženinu]] Dob u kojoj se djeca smatraju odgovornom za vlastite postupke (npr., glasanje, [[brak]] itd.) također se mijenjala tokom vremena i to se reflektira na načinu na koji se prema njima odnose sudovi. U vrijeme [[Rimljani|Rimljana]] djeca se nisu smatrala krivom za krivična djela; taj stav je kasnije prihvatila i Crkva. U [[19. vijek|19. stoljeću]] djeca mlađa od 7 godina smatrala su se nesposobnom za zločin, a djeca od 7 i više godina odgovornom za svoje postupke. Prema tome, protiv njih je mogla biti podignuta optužnica, mogla su biti poslana u zatvore za odrasle i kažnjena kao odrasli, npr., bičevanjem, žigosanjem ili vješanjem.<ref>http://law.jrank.org/pages/12069/Juvenile-Justice-Changing-social-attitudes-toward-children.html</ref> Istraživanja su pokazala da u najmanje 25 zemalja u svijetu nije određena dob za obavezno obrazovanje. Minimalna dob za zapošljavanje ili brak također varira. U najmanje 125 zemalja djeca u dobi od 7 do 15 godina mogu biti izvedena pred sud i riskirati zatvorsku kaznu zbog krivičnih djela. U nekim su zemljama djeca obavezna ići u školu do 14. ili 15. godine života, ali mogu i raditi prije te dobi. Pravo djeteta na obrazovanje ugroženo je ranim brakom, dječijim radom te zarobljeništvom, tj. odlaskom u zatvor.<ref>http://www.right-to-education.org/node/53</ref> == Socijalizacija djeteta == [[Datoteka:Greek costumes children DSC04313.jpg|mini|desno|250px|[[Grčka]] djeca u narodnoj nošnji]] Sva djeca prolaze kroz faze društvenog razvoja. Novorođenče ili veoma malo dijete rado će se igrati sámo. Dođe li drugo dijete na scenu, ono može biti fizički napadnuto ili odgurnuto ustranu. Nakon toga, dijete je već naučilo igrati se s drugim djetetom, postepeno učeći da dijeli. Na kraju, grupa se povećava na 3 ili 4 djeteta. Do vremena kad se dijete upiše u vrtić ono je obično u mogućnosti da se pridruži drugoj djeci i uživa u zajedničkim iskustvima.<ref>{{Cite web |url=http://www.childdevelopmentinfo.com/parenting/socialization.shtml |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328233949/http://childdevelopmentinfo.com/parenting/socialization.shtml |archive-date=28. 3. 2014 |url-status=dead }}</ref> Djeci s ADHD-om ([[poremećaj hiperaktivnosti i nedostatka pažnje]]) i teškoćama u učenju može biti potrebna dodatna pomoć u razvoju društvenih vještina. Impulzivne karakteristike djeteta s ADHD-om mogu dovesti do slabog odnosa s vršnjacima. Djeca sa slabim rasponom pažnje možda se neće "uštimati" s društvenim normama svoje sredine, što bi im otežalo učenje društvenih vještina kroz iskustvo. == Smrtnost djece == Prema stručnjacima za zdravlje stanovništva, stopa smrtnosti djece znatno je opala od [[1990te|90-ih]] godina. Broj smrtnih slučajeva kod djece mlađe od 5 godina u [[SAD]]-u se smanjio za 42%, dok je u [[Srbija|Srbiji]] i [[Malezija|Maleziji]] taj broj opao za skoro 70%.<ref>http://articles.latimes.com/2010/may/24/nation/la-na-child-mortality-20100524</ref> == Također pogledajte == * [[Djetinjstvo]] == Reference == {{refspisak}} {{Commonscat|Children}} {{Rast i razvoj ljudskog organizma}} [[Kategorija:Razvojna psihologija]] [[Kategorija:Djeca]] [[Kategorija:Čovjek]] [[Kategorija:Djetinjstvo]] jbda9vtne0mtqcotmqbm1j6kpk92mun 3916930 3916891 2026-08-08T03:47:52Z ~2026-43541-74 184492 3916930 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Child. Faroe Islands.jpg|mini|desno|250px|Dijete s [[Farski otoci|Farskih otoka]]]] S [[biologija|biološkog]] aspekta, '''dijete''' je [[čovjek|ljudsko]] biće u periodu od rođenja do [[pubertet]]a,<ref name="Child">{{cite web|title=Child |publisher=[[TheFreeDictionary.com]]|access-date=5. 1. 2013|url=http://www.thefreedictionary.com/Child}}</ref> dok se u pravnim definicijama djetetom smatra maloljetnik, tj. osoba mlađa od doba punoljetnosti. Pravna definicija djeteta općenito se odnosi na maloljetnika, inače poznatog kao osobu mlađu od punoljetnosti.<ref name="Child" /> Djeca općenito imaju manje prava i odgovornosti od odraslih. Klasifikovani su kao nesposobni za donošenje ozbiljnih odluka. Riječ ''dijete'' također može označavati vezu s roditeljem, starateljem (kao što su sinovi i kćeri bilo koje dobi)<ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov/dibplan/dacpage.shtml|title=For example, the US Social Security department specifically defines an adult child as being over 18|publisher=Ssa.gov|access-date=9. 10. 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001072300/http://www.ssa.gov/dibplan/dacpage.shtml|archive-date=1. 10. 2013|df=dmy-all}}</ref> metaforički, autoritet ili pripadnost nekoj grupi u klanu, [[pleme]]nu ili [[religija|religiji]]. Ta riječ može se odnositi i na osobu na koju jako utječe određeno mjesto, vrijeme ili okolnosti, npr. "dijete prirode", "dijete [[1960te|60-ih]]" i sl.<ref>{{cite web|title=American Heritage Dictionary |url=http://www.bartleby.com/61/13/C0291300.html |date=7. 12. 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071229155809/http://www.bartleby.com/61/13/C0291300.html |archive-date=29. 12. 2007 }}</ref> == Pravne, biološke i društvene definicije == [[Datoteka:2005pop14-.PNG|mini|desno|250px|Stanovništvo mlađe od 15 godina u svijetu [[2005]]. godine]] [[UN]]-ova '''Konvencija o pravima djeteta''' definira dijete kao "ljudsko biće mlađe od 18 godina, ukoliko se, prema zakonima koji se primjenjuju na djecu, punoljetnost ne stiče ranije".<ref>{{Cite web |url=http://www.hakani.org/en/convention/Convention_Rights_Child.pdf |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101031104336/http://www.hakani.org/en/convention/Convention_Rights_Child.pdf |archive-date=31. 10. 2010 |url-status=dead }}</ref> Konvenciju su ratificirale 192 od 194 zemlje članice UN-a. Biološki, dijete je bilo ko u dobi između rođenja i puberteta ili u razvojnom periodu djetinjstva, između faza novorođenčeta i odrasle dobi. Shvatanje djetinjstva kao faze različite od zrelosti počelo se pojavljivati u [[16. vijek|16.]] i [[17. vijek|17. stoljeću]]. Društvo je djecu počelo posmatrati ne kao minijaturne odrasle ljude nego kao osobe nižeg nivoa kojima je potrebna zaštita, ljubav i njega od strane odraslih. Ova promjena može se pratiti u [[slikarstvo|slikarstvu]]: u [[Srednji vijek|Srednjem vijeku]] djeca su na slikama prikazivana kao minijaturni odrasli ljudi bez dječijih karakteristika. U 16. stoljeću, pak, slike djece počele su dobijati izrazit dječiji izgled. Od kasnog 17. stoljeća naovamo djeca su prikazivana u igri. Igračke i knjige za djecu također su se počele pojavljivati u ovo vrijeme.<ref>{{Cite web |url=http://www.elizabethi.org/uk/essays/childhood.htm |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114205122/http://www.elizabethi.org/uk/essays/childhood.htm |archive-date=14. 1. 2012 |url-status=dead }}</ref> == Faze razvoja djece == === Rano djetinjstvo === Rano djetinjstvo slijedi nakon faze dojenčadi i počinje od 3. godine života, kada dijete počinje samostalno govoriti ili koračati<ref>{{cite book |last1=Alam |first1=Gajanafar |title=Population and Society |date=2014 |publisher=K.K. Publications |isbn=9788178441986}}</ref><ref>{{cite web | vauthors = Purdy ER | date = 18. 1. 2019 |title=Infant and toddler development|url=https://www.britannica.com/science/infant-and-toddler-development|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=27. 5. 2020}}</ref> i traje otprilike do 6. ili 7. godine života. Međutim, prema Nacionalnoj asocijaciji za obrazovanje male djece, rano djetinjstvo uključuje i dojenčad . U ovoj fazi djeca uče kroz posmatranje, eksperimentiranje i komunikaciju s drugima. Odrasli nadgledaju i podržavaju razvojni proces djeteta, što će potom dovesti do djetetove autonomije. Takođe tokom ove faze stvara se jaka emocionalna veza između deteta i roditelja ili staratelja. Djeca također kreću u predškolsku i vrtićku školu u ovom uzrastu, a time počinje i njihov društveni život. === Srednje djetinjstvo === Srednje djetinjstvo počinje oko 6. godine, približno uzrastu osnovne škole. Završava se oko 9. ili 10. godine.<ref name="APA Dictionary of Psychology">{{cite web | url=https://dictionary.apa.org/childhood | title=APA Dictionary of Psychology }}</ref> U ovom periodu djeca se socijalno i psihički razvijaju. Oni su u fazi u kojoj stječu nove prijatelje i stječu nove vještine koje će im omogućiti da postanu samostalniji i poboljšaju svoju individualnost. Tokom srednjeg djetinjstva djeca ulaze u školske godine, gdje im se predstavlja drugačiji ambijent od onoga na koji su navikli. Ovo novo okruženje stvara nove izazove i lica za djecu.<ref name="Collins_1984">{{cite book | vauthors = Collins WA | collaboration = National Research Council (US) Panel to Review the Status of Basic Research on School-Age Children | title = Development during Middle Childhood | year = 1984 | location = Washington D.C. | publisher = National Academies Press (US) | pmid = 25032422 | doi = 10.17226/56 | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216778/ | isbn = 978-0-309-03478-4 }}</ref> Po ulasku u školu na vidjelo izlaze psihički poremećaji koji se inače ne bi primijetili. Mnogi od ovih poremećaja uključuju: [[autizam]], [[Disleksija|disleksiju]], [[Diskalkulija|diskalkuliju]] i [[Poremećaj iz autističnog spektra|ADHD]].<ref name = "Berger_2017" /><sup>: 303–309</sup>  Specijalno obrazovanje, najmanje restriktivno okruženje, odgovor na intervenciju i individualizirani obrazovni planovi su specijalizovani planovi za pomoć djeci sa smetnjama u razvoju.<ref name = "Berger_2017">{{cite book | vauthors = Berger K |title=The Developing Person through the Lifespan | url = https://archive.org/details/developingperson0000berg_c0y2 |date=2017 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-1-319-01587-9 }}</ref><sup>:310–311</sup> Srednje djetinjstvo je vrijeme kada djeca počinju shvaćati odgovornost i počinju da ih oblikuju vršnjaci i roditelji. Poslovi i odgovornije odluke dolaze u ovo vrijeme, pa tako i društveno poređenje.<ref name = "Berger_2017" /><sup>: 338</sup>  Zajedno sa društvenim poređenjem dolazi i društvena igra. Uz društvenu igru dolazi učenje i podučavanje. Tokom društvene igre, djeca uče i uče jedni od drugih, često kroz posmatranje.<ref>{{cite book | vauthors = Konner M |title=The Evolution of Childhood |date=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0-674-04566-8 |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780674045668/page/512 512–513] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/isbn_9780674045668/page/512 }}</ref> === Kasno djetinjstvo === Predadolescencija je faza ljudskog razvoja nakon ranog djetinjstva i prije adolescencije. Predadolescencija se obično definiše kao uzrast od 9 do 12 godina, koji se završava glavnim početkom puberteta, s pojavom markera kao što su [[menarha]], [[spermarhe]] i vrhunac visinske brzine. Ove promjene se obično javljaju između 11-14 godina. Može se definisati i kao period od 2 godine prije većeg početka puberteta.<ref name="APA Dictionary of Psychology"/> Predadolescencija može donijeti vlastite izazove i tjeskobe. Predadolescentna djeca imaju drugačiji pogled na svijet od mlađe djece na mnogo značajnih načina. Obično je njihov pogled na život realističniji od intenzivnog, fantazijsko orijentisanog svijeta najranijeg djetinjstva. Predadolescenti imaju zrelije, razumnije, realistične misli i postupke: 'najosjetljivija faza razvoja...dijete je sada mnogo manje emocionalno biće.'<ref>Mavis Klein, ''Okay Parenting'' (1991) str. 13 i 78</ref> Predadolescenti mogu drugačije gledati na ljudske odnose (npr. mogu primijetiti manjkavosti autoriteta). Pored toga, oni mogu početi da razvijaju osećaj samoidentiteta i da imaju povećan osećaj nezavisnosti: „mogu da se osećaju kao pojedinac, a ne više „samo jedan od članova porodice“.“<ref>E. Fenwick/T. Smith, ''Adolescence'' (London 1993) str. 29</ref> ==Faze razvoja nakon djetinjstva== ===Adolescencija=== Adolescencija se obično određuje između početka puberteta i zakonske zrelosti: uglavnom odgovara tinejdžerskim godinama (13-19). Međutim, pubertet obično počinje prije tinejdžerskih godina. Iako je biološki dijete ljudsko biće između faze rođenja i puberteta,<ref name="Child"/> adolescenti se zakonski smatraju djecom, jer obično nemaju prava odraslih i još uvijek moraju pohađati obavezno školovanje u mnogim kulturama, iako to varira. Početak adolescencije donosi različite fizičke, psihičke i promjene u ponašanju. Kraj adolescencije i početak odraslog doba razlikuje se u zavisnosti od zemlje i funkcije, pa čak i unutar jedne nacionalne države ili kulture mogu postojati različite dobi u kojima se pojedinac smatra dovoljno zrelim da mu društvo povjeri određene zadatke. == Stavovi prema djeci == Društveni stavovi prema djeci razlikuju se u različitim kulturama svijeta i oni su mijenjali tokom vremena. Studija iz [[1988]]. o evropskim stavovima o centralitetu djece pokazala je da su u [[Italija|Italiji]] djeca više u centru pažnje nego u [[Holandija|Holandiji]], a između ovih zemalja na listi su se našle [[Austrija]], [[Velika Britanija]], [[Irska]] i tadašnja [[Zapadna Njemačka]].<ref>{{Cite web |url=http://popindex.princeton.edu/browse/v63/n3/f.html |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-date=6. 10. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006174554/http://popindex.princeton.edu/browse/v63/n3/f.html |url-status=dead }}</ref> == Dob odgovornosti == [[Datoteka:Palestinian children in Jenin.jpg|mini|desno|250px|[[Palestina|Palestinska]] djeca u Dženinu]] Dob u kojoj se djeca smatraju odgovornom za vlastite postupke (npr., glasanje, [[brak]] itd.) također se mijenjala tokom vremena i to se reflektira na načinu na koji se prema njima odnose sudovi. U vrijeme [[Rimljani|Rimljana]] djeca se nisu smatrala krivom za krivična djela; taj stav je kasnije prihvatila i Crkva. U [[19. vijek|19. stoljeću]] djeca mlađa od 7 godina smatrala su se nesposobnom za zločin, a djeca od 7 i više godina odgovornom za svoje postupke. Prema tome, protiv njih je mogla biti podignuta optužnica, mogla su biti poslana u zatvore za odrasle i kažnjena kao odrasli, npr., bičevanjem, žigosanjem ili vješanjem.<ref>http://law.jrank.org/pages/12069/Juvenile-Justice-Changing-social-attitudes-toward-children.html</ref> Istraživanja su pokazala da u najmanje 25 zemalja u svijetu nije određena dob za obavezno obrazovanje. Minimalna dob za zapošljavanje ili brak također varira. U najmanje 125 zemalja djeca u dobi od 7 do 15 godina mogu biti izvedena pred sud i riskirati zatvorsku kaznu zbog krivičnih djela. U nekim su zemljama djeca obavezna ići u školu do 14. ili 15. godine života, ali mogu i raditi prije te dobi. Pravo djeteta na obrazovanje ugroženo je ranim brakom, dječijim radom te zarobljeništvom, tj. odlaskom u zatvor.<ref>http://www.right-to-education.org/node/53</ref> == Socijalizacija djeteta == [[Datoteka:Greek costumes children DSC04313.jpg|mini|desno|250px|[[Grčka]] djeca u narodnoj nošnji]] Sva djeca prolaze kroz faze društvenog razvoja. Novorođenče ili veoma malo dijete rado će se igrati sámo. Dođe li drugo dijete na scenu, ono može biti fizički napadnuto ili odgurnuto ustranu. Nakon toga, dijete je već naučilo igrati se s drugim djetetom, postepeno učeći da dijeli. Na kraju, grupa se povećava na 3 ili 4 djeteta. Do vremena kad se dijete upiše u vrtić ono je obično u mogućnosti da se pridruži drugoj djeci i uživa u zajedničkim iskustvima.<ref>{{Cite web |url=http://www.childdevelopmentinfo.com/parenting/socialization.shtml |title=Arhivirana kopija |access-date=26. 7. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328233949/http://childdevelopmentinfo.com/parenting/socialization.shtml |archive-date=28. 3. 2014 |url-status=dead }}</ref> Djeci s ADHD-om ([[poremećaj hiperaktivnosti i nedostatka pažnje]]) i teškoćama u učenju može biti potrebna dodatna pomoć u razvoju društvenih vještina. Impulzivne karakteristike djeteta s ADHD-om mogu dovesti do slabog odnosa s vršnjacima. Djeca sa slabim rasponom pažnje možda se neće "uštimati" s društvenim normama svoje sredine, što bi im otežalo učenje društvenih vještina kroz iskustvo. == Smrtnost djece == Prema stručnjacima za zdravlje stanovništva, stopa smrtnosti djece znatno je opala od [[1990te|90-ih]] godina. Broj smrtnih slučajeva kod djece mlađe od 5 godina u [[SAD]]-u se smanjio za 42%, dok je u [[Srbija|Srbiji]] i [[Malezija|Maleziji]] taj broj opao za skoro 70%.<ref>http://articles.latimes.com/2010/may/24/nation/la-na-child-mortality-20100524</ref> == Također pogledajte == * [[Djetinjstvo]] == Reference == {{refspisak}} {{Commonscat|Children}} {{Rast i razvoj ljudskog organizma}} [[Kategorija:Razvojna psihologija]] [[Kategorija:Djeca]] [[Kategorija:Čovjek]] [[Kategorija:Djetinjstvo]] 1br6cj4foo8x7ddxtnt5akh05629s62 Guido Guerrini 0 137226 3916841 3895466 2026-08-07T12:59:58Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916841 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Guido Guerrini | slika =Guido guerrini montecarlo.jpg | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|1|12}} | mjesto_rođenja = Arezzo, Italija | datum_smrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}}--> | mjesto_smrti = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} '''Guido Guerrini''' (rođen [[12. januar]]a [[1976]] u [[Arezzo|Arezzu]], [[Italija]]) je prva osoba koja je putovala iz [[Evropa|Evrope]] do [[Kina|Kine]] autom koji ide uz pomoć zemnog gasa<ref name=eco>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} ''Da Torino a Pechino a Gpl''. ''Ecomobile'' (n. 77, August 2008), pp. 12-13.</ref><ref name=qr>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} ''26.000 km a Gpl''. ''Quattroruote'' (n. 11, December 2008), p. 11.</ref><ref>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} [http://www.openpolis.it/politico/18091 Guido Guerrini] in ''openpolis.it''.</ref>. Kao dijete, Guerrini je često putovao autom sa svoji ocem, a kasnije i sa prijateljima<ref name=areg>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} Andrea Gnaldi Coleschi, Guido Guerrini, Nicola Dini, ''Aregovalanti'', Città di Castello, 2008, pp. 160.</ref>. 2008. organizirao je projekt pod imenom ''Torino-Pechino, La Macchina della pace'' (''Torino-Peking, mašina mira''): On i [[Andrea Gnaldi Coleschi]] ([[Arezzo]], [[Italija]], 27. oktorbar 1978.)<ref>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} [http://www.comuni-italiani.it/051/001/amm.html Comune di Anghiari: Sindaco e Amministrazione Comunale] in ''Comuni-italiani.it.</ref>, prešli su 25 852&nbsp;km sa [[Fiat]] Marea 1.6 16V iz 1999. od [[Torino|Torina]], mjesta gdje su se [[Zimske olimpijske igre 2006.|2006. održale Zimske olimpijske]] igre do sjedišta [[Olimpijske igre 2008.|Ljetnih olimpijskih igara iz 2008. godine]], [[Peking]]a i potom nazad u Italiju<ref>{{Simboli jezika|hr|Hrvatski}} Vito Periċ. ''[http://www.slobodnadalmacija.hr/Scena/Mozaik/Mozaik/tabid/80/articleType/ArticleView/articleId/23001/Default.aspx «Automobilom od Torina, preko Pekinga, pa do Sinja»]''. ''Slobodna Dalmacija'', 2008-09-19.</ref><ref>{{Simboli jezika|mt|Malteški}} ''«Viaġġ ta' 25,852 kilometru bil-karozza... bla qatra petrol»''. ''L'Orizzont'', 2010-07-10, p. 18.</ref><ref>{{Simboli jezika|ru|Ruski}} ''[http://www.italia-ru.it/news/2008/07/25/24539 Из Турина в Пекин на автомобиле... через Россию]{{Mrtav link}}'', ''Италия по-русски'', 2008-07-25.''</ref>. Putovanje je krenulo 6. jula 2008, prolazeći kroz 17 zemalja i završilo se 21. septembra 2008, koristeci [[tecni petroleum gas]] kao gorivo za 95% putovanja<ref name=eco/><ref name=qr/><ref>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} ''Dalla Cina all'Italia a Gpl per la Via della Seta''. ''Ecomobile'' (n. 79, December 2008): pp. 30-34.</ref><ref>{{Simboli jezika|it|Italijanski}} ''«Il Motor Show chiude limitando le perdite»''. ''Il Resto del Carlino'', 2008-12-15, p. 15.</ref>. Ovaj projekt je opisan u knjizi ''Aregolavanti'' (''Uvijek naprijed'') iz 2008. godine<ref name=areg/>. Iz 2010, Guerrini prisustvuje u [[FIA]] Alternativni kup energicara, koristeči ponovo auto na zemni gas, i 3.je mjesto u poretsku svjetskog prvenstva<ref>{{Simboli jezika|en|Engleski}} [http://www.fia.com/en-GB/sport/championships/Pages/alternative.aspx FIA Alternative Energies Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927180641/http://www.fia.com/en-GB/sport/championships/Pages/alternative.aspx |date=27 Septembar 2011 }}.</ref>. == Reference == {{refspisak}} {{DEFAULTSORT:Guerrini, Guido}} [[Kategorija:Biografije, Arezzo]] [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 9oxwpxy8z47o8kyaff5kskq4ix11x7i Kralj Arthur 0 145527 3916914 3809793 2026-08-08T01:58:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916914 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Arthur-Pyle King Arthur of Britain.JPG|mini|231x231px|''Kralj Arthur, vladar Britanije'', ilustracija [[Howard Pyle|Howarda Pylea]]]] [[Datoteka:History of the Kings (f.75.v) King Arthur.jpg|mini|260x260px|Kralj Artur. Ilustracija iz velške verzije djela Geoffreyja od Monmoutha (Historia Regum Britanniae) iz 15. stoljeća, čiji je vrlo utjecajan autor.]] '''Kralj Arthur'''<ref>{{Cite book|last=Jawniak|first=Renata|url=https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/e0576304-b049-4d91-84fa-439e22667b60/content|title=KING ARTHUR AND MEDIEVAL KNIGHTS|publisher=Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego(RUJ)}}{{Mrtav link}}</ref> je bio [[legenda]]rni [[Britanija|britanski]] vođa iz kasnog 5. i ranog 6. vijeka, koji je, u skladu sa [[Historija|historijom]] [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] i romansama, vodio odbranu romansko-keltske Britanije protiv [[Saksonci|Saksonske]] invazije u ranom 6. vijeku. Detalji priče o Arthuru su uglavnom sastavljeni od [[folklor]]a i literarnih fikcija, i njegovo historijsko postojanje je predmet rasprave i osporavanja modernih historičara. Oskudna historijska pozadina o Arthuru je sakupljena iz različitih izvora, uključujući: "Annales Cambriae", "Historia Brittonum", i pisanja Gildasa. Arthurovo ime se također pojavljuje u ranim pjesničkim izvorima, kao što je '''Y Gododdin'''. Legendarni Arthur je nastao kao lik od međunarodnog interesa uglavnom kroz popularnost fantastične i prepune ideja, knjige iz 12. vijeka, '''Historia Regum Britanniae''' (Historija kraljeva Britanije) autora '''[[Geoffrey od Monmoutha|Geoffrey-ija od Monmouth-a]]'''. Neke velške i bretonske priče i poeme, koje se odnose na pripovijest o Arthuru, datiraju ranije od navedenog djela; u ovim radovima, Arthur se pojavljuje ili kao veliki ratnik koji brani Britaniju od ljudskih ili natprirodnih neprijatelja, ili kao magijska folklorna figura, nekada pridružena velškom Drugom svijetu, '''Annwn'''-u. Koliko su na Geoffrey-ijevo djelo '''Historia''' (koje je završeno 1138.) uticali takvi raniji izvori, nastali prije nego što je Geoffrey napisao Historiu, ostaje nepoznato. {{Commonscat|King Arthur}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{sister project links|d=Q45792|s=Category:Arthurian legend|n=no|c=category:King Arthur|v=no|voy=no|wikt=no|m=no|mw=no|species=no|b=no}} * [http://www.internationalarthuriansociety.com/ Međunarodno Arturovo društvo] * {{cite web|url=http://www.blaenau-gwent.gov.uk/8035.asp|title=Arturovski Gwent|publisher=Okružno vijeće općine Blaenau Gwent|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512153652/http://www.blaenau-gwent.gov.uk/8035.asp|archive-date=12. maj 2008.|url-status=mrtav|access-date=22. maj 2008.}} Odlična stranica Detaljno opisuje velški arturijanski folklor. * {{cite web|url=http://www.arthuriana.co.uk|title=Arthuriana: Studije o ranosrednjovjekovnoj historiji i legendama|last=Green|first=Caitlin}} Detaljna i sveobuhvatna akademska stranica koja uključuje brojne naučne članke. * [http://www.arthuriana.org/ Arthuriana: Časopis za arturijanske studije, koji objavljuje Scriptorium Press za Univerzitet Purdue, SAD]. Jedini akademski časopis koji se isključivo bavi arturijanskom legendom; dobar izbor resursa i linkova. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Britanija]] [[Kategorija:Historija]] qtyu1lthqdd9rqt1oescuaxvstfv6g8 Mala vanjska ostrva Sjedinjenih Američkih Država 0 145659 3916965 3793022 2026-08-08T07:15:50Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916965 wikitext text/x-wiki {{Infokutija država | grb = | himna = "[[The Star-Spangled Banner]]" | etničke_grupe = | procenat_vode = 88.6 | stanovnika_godina = 2009 | stanovnika = 2000 | valuta = (US$) | zastava = Flag of the United States.svg | karta = United States Minor Outlying Islands.png }}'''Mala vanjska ostrva Sjedinjenih Američkih Država'''<ref>{{Cite web|url=https://www.customscollector.com/index.php/insignia/251-united-states/239-united-states-minor-outlying-islands|title=United States Minor Outlying Islands|website=www.customscollector.com|access-date=2025-12-26|archive-date=17. 1. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117194426/https://customscollector.com/index.php/insignia/251-united-states/239-united-states-minor-outlying-islands|url-status=dead}}</ref> su statistička oznaka definisana ISO 3166-1 kodom, i sastoje se od devet Ostrvskih područja Sjedinjenih Američkih Država u Pacifiku i Karipskom moru: [[Ostrvo Baker]], [[Ostrvo Howland]], [[Ostrvo Jarvis]], [[Atol Johnston]], [[Kingman Reef]], [[Ostrva Midway]], [[Navasa ostrvo|Ostrvo Navasa]], [[Atol Palmyra]], i [[Ostrvo Wake]]. Karipske teritorije Bajo Nuevo Bank i Serranilla Bank su ponekada također uključene pod vladavinu SAD, ali polaganje prava na njih je osporeno od strane drugih zemalja. U ovom okviru, Atol Palmyra je jedina inkorporirana teritorija. Po podacima iz 2008., nijedno od ostrva nema stalne stanovnike. Jedini stalno naseljeni su istraživači i vojno osoblje. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:UM {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|United States Minor Outlying Islands}} [[Kategorija:Mala vanjska ostrva Sjedinjenih Američkih Država| ]] [[Kategorija:Zavisne teritorije u Sjevernoj Americi]] [[Kategorija:Zavisne teritorije u Okeaniji]] [[Kategorija:Ostrvske teritorije SAD-a]] aiueirexiqfrl7ir7csn7kvmni0qxw9 Tuzinje 0 154169 3916991 3712076 2026-08-08T10:22:04Z Ванилица 68179 +image 3916991 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Siroče|23|02|2012}} {{Preuređivanje}} [[Datoteka:Wiki.Ras III Tuzinje 04.jpg|mini]] '''Tuzinje''' je stočarsko seosko naselje smješteno na nadmorskoj visini od 1170-1280 metara, a prostire se na izvorišnim stranama Tuzinjske rijeke, između Ozepca (1363 m) i Galjinog brda (1208 m), u općini Sjenica.<ref>{{Cite web|url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G2011/pdf/G201113001.pdf|title=СИСТЕМАТСКИ СПИСАК НАСЕЉА У РЕПУБЛИЦИ СРБИЈИ|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> S obje strane makadamskog puta Duga Poljana – Karajukića Bunari, 30&nbsp;km jugoistočno od Sjenice. Površina atara iznosi 2.433 ha. Atar je bogat [[pašnjak|pašnjacima]], pa je otuda [[Ovca|ovčarstvo]] glavna agrarna grana. Skoro svako domaćinstvo je ranije sa stokom izlazilove na stanove-katune (tuzinjski stanovi iznad sela), najpoznatija ljetna stočarska naselja na Pešteri koja su danas pod zaštitom države. U južnom dijelu atara, na [[Pešter|Pešterskom polju]], na 1157 metara nalazi se Tuzinsko jezero, reliktno jezero – ostatak neogenon jezera. == Reference == {{Refspisak|}} [[Kategorija:Naselja u Srbiji]] [[Kategorija:Naselja u Sjenici]] nve29qctv5tm6dc0b2dzj8dg7hmb10f Maxwellov demon 0 167496 3916974 3903152 2026-08-08T08:36:13Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916974 wikitext text/x-wiki {{Prijevod}} [[Datoteka:Maxwell%27s_demon.svg|mini|desno|300px|Maxwell-ov demon]] U filozofiji termalne i statističke [[Fizika|fizike]], '''Maxwellov demon''' je misaoni eksperiment škotskog fizičara [[James Clerk Maxwell|Jamesa Clerka Maxwella]] kako bi „pokazao da je drugi princip termodinamike siguran samo u statističkom smislu“. Misaoni eksperiment demonstrira Maxwellovu ideju objašnjavajući način na koji bi mogao da se prekrši drugi princip termodinamike. U eksperimentu, zamišljena posuda je podijeljena na dvije komore<ref name="Antonio Šiber">{{Cite web |url=http://eskola.hfd.hr/clanci/entropija/entropija_as.html |title=Arhivirana kopija |access-date=21. 8. 2014 |archive-date=6. 3. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306052834/http://eskola.hfd.hr/clanci/entropija/entropija_as.html |url-status=dead }}</ref> zidom koji je izolator na kome se nalaze vratanca, koja može da otvara ili zatvara izmišljeni entitet koji je dobio naziv „Maxwellov demon“. Hipotetički demon otvara i zatvara vrata na takav način, da dozvoljava samo „toplim“ molekulima gasa da prođu u odabranu komoru, čime se ona postepeno zagrijava, dok se druga komora hladi. == Porijeklo i historija ideje == Ovaj misaoni eksperiment se prvi put javio u pismu koje je Maxwell napisao Piteru Gatriju Tejtu 11. decembra 1867. Maxwell je o toj ideji ponovo pisao u pismu John William Strutt-u 1870, prije nego što ju je predstavio javnosti 1871. godine u knjizi o termodinamici pod naslovom „Teorija [[Toplota|toplote]]“ (engl. Theory of Heat).<ref>{{Cite book|last=Leff|first=Harvey|url=https://books.google.com/books?id=VNKCsQt75_UC&hl=bs|title=Maxwell's Demon 2 Entropy, Classical and Quantum Information, Computing|date=13. 12. 2002|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4200-3399-1|language=en}}</ref> U ovim pismima i knjizi, Maxwell je opisao agenta koji upravlja vratima između posuda kao „konačno biće“. [[William Thomson]] (lord Kelvin) je prvi koji je iskoristio izraz „demon“ za Maxwellov koncept u časopisu [[Nature]] 1874. godine i naveo kako je imao u vidu medijatorsku a ne zlonamjernu konotaciju izraza. == Originalni misaoni eksperiment == Drugi zakon termodinamike osigurava (putem statističke vjerovatnoće) da će dva tijela različitih [[temperatura]], kada su dovedena u kontakt jedno sa drugim i izolovana od ostatka Univerzuma, evoluirati u stanje termodinamičkog ekvilibrija u kome će oba tijela imati približno istu temperaturu. Drugi zakon se također može izraziti kao tvrdnja da se u izolovanom sistemu entropija nikada ne smanjuje. Maxwell je razradio misaoni eksperiment kao način da se produbi razumijevanje drugog zakona. Slijedi njegov opis eksperimenta: <blockquote>''... ako zamislimo biće čije su sposobnosti toliko izoštrene da je u stanju da prati putanju svake molekule, takvo biće, čija su svojstva u suštini finitna kao i naša, bi bilo u stanju da učini ono šta je za nas nemoguće. Jer mi smo vidjeli da se molekuli u posudi punoj vazduha na uniformnoj temperaturi kreću brzinama koje nipošto nisu uniformne, iako je srednja vrijednost bilo kog velikog skupa tih molekula, slučajno izabranih, gotovo tačno uniformna. Sada pretpostavimo da je takva posuda podijeljena u dva dijela, A i B, pregradom na kojoj se nalazi mali otvor, i da biće, koje može da vidi pojedinačne molekule, otvara i zatvara ovu rupu, tako da samo hitrijim molekulima dopušta da prođu iz A u B i samo sporijim molekulima da prođu iz B u A. Ono će tako, bez utroška rada, podići temperaturu u B i smanjiti temperaturu u A, što je u kontradikciji sa drugim zakonom termodinamike...''</blockquote> Drugim riječima, Maxwell je zamislio jednu posudu podijeljenu u dva dijela, A i B. Oba dijela su ispunjena istim gasom na jednakim temperaturama, i postavljena jedan do drugog. Posmatrajući [[Molekula|molekule]] sa obje strane, zamišljeni demon stražari na vratancima između dva dijela. Kada molekul čija je brzina veća od prosječne a koji se nalazi u delu A priđe vratancima, demon otvori vrata kako bi ga propustio i tako molekul pređe iz A u B. Slično, kada molekul čija je brzina manja od prosječne a koji se nalazi u B priđe vratancima, demon otvori vrata kako bi ga propustio iz B u A. Prosječna brzina molekula u B će se povećati a prosečna brzina molekula u A će se smanjiti. Kako prosječna brzina molekula odgovara temperaturi, temperatura u A opada a temperatura u B raste, što je u suprotnosti sa drugim zakonom termodinamike. (Treba imati u vidu da demon mora da propušta molekule u oba smjera kako bi postigao samo temperaturnu razliku; propuštanje samo bržih molekula iz A u B bi proizvelo višu temperaturu i [[pritisak]] u strani B. U stvari, pošto su temperatura i pritisak u vezi, ako bi A i B oba sadržavali isti broj molekula po jedinici zapremine, ona strana sa višom temperaturom će imati i viši pritisak; demon bi dakle morao da propušta više sporih molekula iz B u A nego brzih iz A u B kako bi učinio da B ima veću temperaturu a isti pritisak. U stvari, regulišući broj molekula koje propušta u oba smjera, demon bi mogao da postigne razliku u pritiscima umesto razlike u temperaturama, ili bilo koju kombinaciju razlika u temperaturama i brzinama [moguće i niži pritisak i višu temperaturu na jednoj strani, u zavisnosti od varijanse brzina molekula].) == Kritike i razvoj == Nekoliko fizičara je predstavilo izračunavanja koja pokazuju da se ovim eksperimentom u stvari ne narušava drugi princip termodinamike ukoliko se sprovede potpunija analiza cijelog sistema uključujući demona. Suština ovog argumenta je da se pokaže, izračunavanjem, da bi svaki demon morao da „generiše“ više entropije prilikom razdvajanja molekula po brzinama nego što bi uklonio opisanim metodom. Drugim riječima, bilo bi potrebno više energije da se ocijeni brzina molekula i da se oni selektivno propuste kroz otvor između A i B nego što bi se energije dobilo temperaturnom razlikom dobijenom na ovaj način. Jedan od najčuvenijih odgovora na Maxwellov misaoni eksperiment dao je 1929. [[Leó Szilárd]] i kasnije [[Léon Brillouin]]. Szilárd je istakao da bi stvarni Maxwellov demon morao imati neko sredstvo za mjerenje brzine molekula, i da bi čin pribavljanja informacije o brzini zahtijevao utrošak energije. Kako demon i [[Plin|gas]] međusobno reaguju, mora da se uzme u obzir ukupna entropija gasa i demona. Utrošak energije od strane demona bi doveo do povećanja energije kod njega, i to povećanje bi bilo veće od smanjenja entropije u gasu. 1960, Rolf Landauer je dao izuzetak za ovaj argument. On je uočio da neki procesi mjerenja ne povećavaju termodinamičku entropiju sve dok su termodinamički reverzibilna. Landauer je istakao da bi ova „reverzibilna“ mjerenja mogla da se koriste za sortiranje molekula, što bi narušilo drugi zakon termodinamike. Međutim, usled povezanosti između termodinamičke entropije i informacione entropije, ovo također znači da zabilježeno mjerenje ne smije da bude obrisano. Drugim riječima, kako bi odlučio da li da propusti molekul, demon mora da pribavi podatak o stanju molekula. Taj podatak može ili da odbaci ili da ga uskladišti. Odbacivanje podatka dovodi do istovremenog povećanja entropije, ali demon ne može da skladišti podatke beskonačno: 1982, Benet je pokazao da, ma koliko dobro pripremljen, demon će pre ili kasnije ostati bez prostora za skladištenje informacija i moraće da počne da briše informacije koje je prethodno sakupio. Brisanje informacija je termodinamički ireverzibilan proces koji povećava entropiju sistema. Iako je Benet došao do istog zaključka kao i Silard u svom radu iz 1929, a to je da Maxwellov demon ne može da prekrši drugi termodinamički zakon usljed stvorene entropije, Benet je do tog zaključka došao iz različitih razloga. Međutim, John Irman i John Norton su istakli da Silardova i Landauerova objašnjenja Maxwellovog demona polaze od pretpostavke da drugi princip termodinamike ne može biti narušen, što čini dokaz da Maxwellov demon ne može da naruši ovaj zakon cirkularnim. == Primjene == Postoje verzije Maxwellovih demona u stvarnom životu, ali svi takvi "pravi demoni" ili [[molekularni demon]]i imaju svoje efekte snižavanja entropije propisno uravnotežene povećanjem entropije negdje drugdje.<ref name="c543N">{{Cite book|last=Loewenstein|first=Werner R.|title=Physics in mind : a quantum view of the brain|url=https://archive.org/details/physicsinmindqua0000loew|date=29. 1. 2013|publisher=Basic Books|isbn=9780465029846|location=New York|oclc=778420640}}</ref> Mehanizmi molekularne veličine više se ne nalaze samo u [[Biologija|biologiji]]; oni su također predmet istraživanja u [[Nanotehnologija|nanotehnologiji]]. Zamke za jedan [[atom]] koje koriste fizičari čestica omogućavaju eksperimentatoru da kontroliše stanje pojedinačnih kvanta na način sličan Maxwellovom demonu. == Također pogledajte == * [[Kataliza]] * [[Disperzija]] * [[Isparavanje]] * [[Gibbsov paradoks]] * [[Heisenbergov princip neodređenosti]] * [[Joule–Thomsonov efekt]] * [[Laplaceov demon]] * [[Zakoni termodinamike]] * [[Masena spektrometrija]] * [[Fotoelektrični efekt]] * [[Schrödingerova mačka]] == Reference == {{refspisak}} # Leff, Harvey S. and Andrew F. Rex. Maxwell's Demon 2: Entropy, Classical and Quantum Information, Computing. CRC Press, 2002, {{ISBN|0-7503-0759-5}}, link ka knjizi na Google knjigama, strana 370. # Vidi Thomson, "Kinetic Theory of the Dissipation of Energy," Nature, 9 April 1874, pp.&nbsp;441–444, i "The Sorting Demon Of Maxwell" (1879), Proceedings of the Royal Institution [of Great Britain], vol. ix, p.&nbsp;113. # Weber, Alan S. Nineteenth Century Science: A Selection of Original Texts. Broadview Press 2000 p.&nbsp;300 # Maxwell (1871), novo izdanje u Leff & Rex (1990) na s.4 == Literatura == * Cater, H.D (ed.) (1947). Henry Adams and his Friends. Boston. * Daub, E.E. (1967). "Atomism and Thermodynamics". Isis 58 (3): 293–303. DOI:10.1086/350264. * Leff, H.S. & Rex, A.F. (eds) (1990). Maxwell's Demon: Entropy, Information, Computing. Bristol: Adam-Hilger. {{ISBN|0-7503-0057-4}}. * Adams, H. (1919). The Degradation of the Democractic Dogma. New York: Kessinger. {{ISBN|1-4179-1598-6}}. == Vanjski linkovi == *[https://web.archive.org/web/20100717122433/http://khanexercises.appspot.com/video?v=aKRDvSZ-igA Objašnjenje Maxvelovog demona] od strane Salman Khana * Bennett, C.H. (1987) "Demons, Engines and the Second Law", ''[[Scientific American]]'', November, ''pp''108-116 * {{cite journal| unused_data=volume+322|pages+ 1334-1335| author=Binder, P.-M.|date=| year=2008| pages=1334, 1335| issue=5906 | title=Reflections on a Wall of Light| url=https://archive.org/details/sim_science_2008-11-28_322_5906/page/1334| volume=+322| journal=Science | doi=10.1126/science.1166681}} * {{cite journal| author=Earman, J. and Norton, J. | year=1998 | title=Exorcist XIV: The Wrath of Maxwell's Demon. Part I. From Maxwell to Szilard | journal=Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics | volume=29| issue=4 | pages=435–471 | doi=10.1016/S1355-2198(98)00023-9 | url=http://www.pitt.edu/~jdnorton/papers/ExorcistXIV/Exorcist1.pdf | format=[[PDF]]}} * {{cite journal | author=Earman, J. and Norton, J. | year=1999 | title=Exorcist XIV: The Wrath of Maxwell's Demon. Part II. From Szilard to Landauer and Beyond | journal=Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics | volume=30 | pages=1–40 | doi=10.1016/S1355-2198(98) | url=http://www.pitt.edu/~jdnorton/papers/ExorcistXIV/Exorcist2.pdf | format=[[PDF]]}} * {{cite book|author=Feynmann, R.P.|title=Feynman Lectures on Computation|url=https://archive.org/details/feynmanlectureso0000rich|collaboration=''et al.''|publisher=Addison-Wesley|year=1996|isbn=0-14-028451-6}}, ''pp''148-150 * {{cite book | author=Jordy, W.H. | title=Henry Adams: Scientific Historian | publisher=New Haven | year=1952 | isbn=0-685-26683-4 }} * {{cite book | author=Leff, H.S. & Rex, A.F. (eds)| title=Maxwell's Demon 2: Entropy, Classical and Quantum Information, Computing | publisher=Institute of Physics | year=2003| isbn=0-7503-0759-5 }}, [https://web.archive.org/web/20101031072152/http://www-users.cs.york.ac.uk/~susan/bib/nf/l/hrvyslff.htm#10345 sadržaj] - antologija i bibliografija naučnih radova o Maxwellovom demonu i srodnim temama. [https://web.archive.org/web/20051109101141/http://vlatko.madetomeasure.biz/Papers/maxwell2.pdf prvo poglavlje] (pdf daje historijski pregled porijekla demona i rješenja paradoksa. * Maroney, O. J. E. (2009) "[http://plato.stanford.edu/entries/information-entropy/ „Procesiranje informacija i termodinamička entropija“] Stenfordova enciklopedija filozofije (izdanje za jesen 2009) * {{cite book|author=Maxwell, J.C.|url=http://www.archive.org/details/theoryofheat00maxwrich|title=Theory of Heat|publisher=|year=1871|id=}}, reprinted (2001) New York: Dover, {{ISBN|0-486-41735-2}} *Raizen, Mark G. (2011) "Demons, Entropy, and the Quest for Absolute Zero", ''[[Scientific American]], ''March, ''pp''54-59 * Splasho (2008) - [http://splasho.com/blog/essays/maxwell-thermodynamics-meets-the-demon/ historijski razvoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228105418/http://splasho.com/blog/essays/maxwell-thermodynamics-meets-the-demon/ |date=28. 2. 2011 }} * {{cite journal | author=Norton, J. | year=2005 | title=Eaters of the lotus: Landauer's principle and the return of Maxwell's demon | journal=Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics | volume=36 | issue=2 | pages=375–411 | doi=10.1016/j.shpsb.2004.12.002 | url=http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00001729/02/Norton.pdf | format=[[PDF]]}} * Reaney, Patricia. [http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=116&art_id=qw1170340561317B216 "Scientists build nanomachine"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070402221846/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=116&art_id=qw1170340561317B216 |date=2. 4. 2007 }}, ''Reuters'', 1. februar 2007. * Rubi, J Miguel, "[http://www.sciam.com/article.cfm?id=how-nature-breaks-the-second-law&sc=SA_20081020 Does Nature Break the Second Law of Thermodynamics?]"; Scientific American, октобар 2008. * Weiss, Peter. [https://web.archive.org/web/20070621222301/http://www.sciencenews.org/articles/20001007/bob9.asp "Breaking the Law - Can quantum mechanics + thermodynamics = perpetual motion?"], ''Science News'', 7. oktobar 2000 {{Commonscat|Maxwell's demon}} [[Kategorija:Filozofija termalne i statističke fizike]] [[Kategorija:Nanotehnologija]] [[Kategorija:Misaoni eksperimenti u fizici]] kn85n6e0zc8nw46hl6neg1fpp6gbiyt Liješeva 0 171248 3916943 3853913 2026-08-08T05:09:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916943 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje u BiH | ime = Liješeva | vrsta = Naseljeno mjesto | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | kanton = [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojski]] | grad = [[Visoko]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 44.0126 | dužina_stepeni = 18.0881 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 401 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 32 | matični broj = 157830<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=20. 12. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični_broj_grada = 11126 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Liješeva u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }}'''Liješeva''' je [[naseljeno mjesto]] u sastavu Grada Visokog, u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. U historijskim i etnografskim opisima visočkog kraja Liješeva se navodi kao dio Visočke nahije, odnosno kao jedan od manjih predjela Gornjeg kraja, vezan uz tok potoka Lješevice.<ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/9846577/Diplomski_rad_2008_Izrada_svirala_jednojki_i_dvojnica_na_primjeru_majstora_Vehaba_Halilovi%C4%87a_iz_Godu%C5%A1e_kod_Visokog|title=Izrada svirala jednojki i dvojnica na primjeru majstora Vehaba Halilovića iz Goduše kod Visokog|website=Academia.edu|access-date=17. 3. 2026}}</ref> == Historija == === Osmanski period === Za osmanski period važan je podatak da je područje Visokog već prije konačnog pada srednjovjekovne bosanske države bilo uključeno u osmanski upravni sistem, a kasnije organizirano kao [[nahija]].<ref name="Zavičajni muzej Visoko">{{cite journal|title=Radovi Zavičajnog muzeja – Visoko, Knjiga I, Broj 3|url=https://www.academia.edu/126434337/Radovi_Zavi%C4%8Dajnog_muzeja_Visoko_Knjiga_I_Broj_3|publisher=Zavičajni muzej Visoko|access-date=17. 3. 2026|website=Academia.edu}}</ref> Prikaz osmanskih popisnih deftera stanovništva Visokog i okoline iz 1850. godine pokazuje da je tada postojao '''džemat Liješeva''', u kojem su popisana sela [[Buzići]], Dobrinje, Monjare i Liješeva.<ref>{{cite journal|last=Maslo|first=Amer|title=Osmanski popisni defteri stanovništva Visokog i okoline 1850. godine, prevela i priredila Ramiza Smajić|url=https://www.fondacijaspektrum.ba/assets/docs/specto1/separati/015.pdf|journal=Specto|access-date=17. 3. 2026}}</ref> Isti korpus izvora potvrđuje da su sela visočkog kraja sredinom 19. stoljeća bila evidentirana kao zasebne seoske cjeline unutar šire nahijske organizacije.<ref name="Zavičajni muzej Visoko"/> U savremenoj administrativnoj organizaciji Liješeva je jedna od [[Mjesna zajednica|mjesnih zajednica]] na području Grada Visokog.<ref>{{cite web|url=https://www.visoko.gov.ba/grad/lokalna-samouprava/mjesne-zajednice/|title=Mjesne zajednice|website=Grad Visoko|access-date=17. 3. 2026}}</ref> == Tradicijsko naslijeđe == Liješeva je posebno poznata po [[Grnčarstvo|grnčarskom]] zanatu, koji predstavlja jedno od njenih najprepoznatljivijih obilježja. U okviru projekta ''Nematerijalna kulturna baština Bosne i Hercegovine'', koji vodi [[Univerzitet u Sarajevu|Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu]], istaknuto je da se u selu i danas održava tradicija izrade glinenog posuđa, koja se prenosi s generacije na generaciju.<ref name="UNSAgrncar">{{cite web|url=https://kin.ff.unsa.ba/projekti/items/show/22|title=Grnčar iz sela Liješevo radi na točku starom 500 godina|website=Nematerijalna kulturna baština Bosne i Hercegovine|publisher=Katedra za informacijske nauke, Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu|access-date=17. 3. 2026}}{{Mrtav link}}</ref> U istom projektu zabilježeno je i porodično predanje prema kojem se pojedine liješevske porodice ovim zanatom bave približno tri stoljeća.<ref>{{cite web|url=https://kin.ff.unsa.ba/projekti/items/show/23|title=Čuvar porodične tradicije i starog zanata|website=Nematerijalna kulturna baština Bosne i Hercegovine|publisher=Katedra za informacijske nauke, Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu|access-date=17. 3. 2026}}{{Mrtav link}}</ref> == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Liješeva | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 157830 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 116/7/8) |work=fzs.ba |access-date= 20. 12. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 20. 12. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 20. 12. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 401 | g2013_bosnjaci = 400 | g2013_hrvati = 1 | g1991_ukupno = 408 | g1991_muslimani = 404 | g1991_srbi = 1 | g1991_hrvati = 1 | g1981_ukupno = 434 | g1981_muslimani = 421 | g1981_srbi = 12 | g1971_ukupno = 322 | g1971_muslimani = 315 | g1971_srbi = 7 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} * [http://www.visoko.gov.ba/ Zvanični sajt grada Visokog] {{Grad Visoko}} j158wcd6u3jlzr0vus6oft8bujaz99s Jürgen Klopp 0 174340 3916902 3915247 2026-08-07T22:14:56Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916902 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Jürgen Klopp | slika = Jürgen Klopp, Liverpool vs. Chelsea, UEFA Super Cup 2019-08-14 04.jpg | opis = Klopp s [[Liverpool FC|Liverpoolom]] 2019. | punoime = Jürgen Norbert Klopp | nadimak = ''Kloppo'' | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1967|6|16}} | rodnigrad = [[Stuttgart]] | rodnadržava = [[Zapadna Njemačka]] | visina = 191 cm | pozicija = | trenutniklub = [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] (selektor) | omladinskegodine = 1972–1983. <br/> 1983–1987. | omladinskipogoni = SV Glatten <br/> TuS Ergenzingen | godine1 = 1987. | klubovi1 = {{nowrap|[[1. FSV Pforzheim]]}} | nastupi(golovi)1 = 4 (0) | godine2 = 1987–1988. | klubovi2 = {{nowrap|[[Eintracht Frankfurt II]]}} | nastupi(golovi)2 = | godine3 = 1988–1989. | klubovi3 = {{nowrap|[[Viktoria Sindlingen]]}} | nastupi(golovi)3 = | godine4 = 1989–1990. | klubovi4 = {{nowrap|[[Rot-Weiss Frankfurt]]}} | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = 1990–2001. | klubovi5 = [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] | nastupi(golovi)5 = 325 (52) | trenergodine = 2001–2008. <br/> 2008–2015. <br/> 2015–2024. <br/> 2026– | trenerklubovi = [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] <br/> [[Borussia Dortmund]] <br/> [[Liverpool FC|Liverpool]] <br/> [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] }} '''Jürgen Norbert Klopp''' (rođen 16. juna 1967) bivši je [[Njemačka|njemački]] [[nogometaš]] i trener. Trenutno je selektor [[Nogometna reprezentacija Njemačke|reprezentacije Njemačke]]. Smatran je jednim od najboljih trenera svoje generacije. ==Igračka karijera== Većinu profesionalne karijere nastupao je za [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] (1990–2001). U početku je igrao kao [[napadač]], ali je 1995. prešao u [[odbrambeni igrač (nogomet)|odbranu]].<ref>{{cite web |url= http://www.worldfootball.net/spieler_profil/juergen-klopp/ |title= Kloppov profil |website= WorldFootball.net |access-date= 22. 11. 2012 |archive-date= 22. 6. 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130622005056/http://www.worldfootball.net/spieler_profil/juergen-klopp/ |url-status= dead }}</ref> Prije Mainza nastupao je kao amater za više klubova: SV [[Glatten]], TuS [[Ergenzingen]], [[1. FC Pforzheim|Pforzheim]], [[Eintracht Frankfurt II|Eintracht]] (rezervna ekipa), Viktoriju [[Sindlingen]] i [[Rot-Weiss Frankfurt]]. ==Trenerska karijera== ===Mainz 05=== Po završetku igračke karijere Klopp je postavljen za trenera Mainza. Za sedam godina, koliko je tu proveo, uveo je Mainz u Bundesligu prvi put u historiji kluba, a također i u kvalifikacije za [[Kup UEFA]] u sezoni [[Kup UEFA 2005/2006.|2005/06.]] Na kraju sezone [[Fußball-Bundesliga 2006/2007.|2006/07.]] Mainz je ispao u [[2. Fußball-Bundesliga|2. ligu]], ali Klopp je izabrao da ostane u klubu. Ipak, zbog činjenice da se Mainz nije uspio vratiti u 1. ligu, dao je ostavku na kraju sezone [[2. Fußball-Bundesliga 2007/2008.|2007/08.]] ===Borussia Dortmund=== U maju 2008. dobio je ponudu da postane novi trener Borussije Dortmund, potpisavši na kraju dvogodišnji ugovor s klubom koji je prethodnu sezonu završio na razočaravajućem 13. mjestu, predvođen [[Thomas Doll|Thomasom Dollom]]. U svojoj prvoj sezoni u novom klubu doveo je Borussiju do trofeja u njemačkom [[DFL-superkup|superkupu]] pobjedom nad [[Der Klassiker|najljućim rivalom]], [[Bayern München|Bayernom]]<ref>{{cite web |url= http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=557105&sec=europe&cc=5739 |title= Dortmund beat Bayern to retain Super Cup |publisher= [[ESPN]] |date= 23. 7. 2008 |access-date= 22. 11. 2012 |archive-date= 21. 10. 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121021200804/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=557105&sec=europe&cc=5739 |url-status= dead }}</ref>, a u prvenstvu do šestog mjesta. [[Fußball-Bundesliga 2009/2010.|Sljedeću sezonu]] Borussia je završila na petom mjestu, a zatim su uslijedile dvije uzastopne titule prvaka u sezonama [[Fußball-Bundesliga 2010/2011.|2010/11.]] i [[Fußball-Bundesliga 2011/2012.|2011/12.]]<ref>{{cite web |url= http://au.eurosport.com/football/bundesliga/2010-2011/borussia-dortmund_sto2771532/story.shtml |title= Borussia Dortmund win title |publisher= [[Eurosport]] |date= 1. 5. 2011}}</ref><ref>{{cite web |author= Bob Bensch |url= http://www.businessweek.com/news/2012-04-11/ronaldo-s-hat-trick-restores-real-s-lead-dortmund-beats-bayern |title= Ronaldo’s Hat Trick Restores Real’s Lead; Dortmund Beats Bayern |website= Businessweek.com |date= 11. 4. 2012}}</ref> Osamdeset jedan bod Borussije iz sezone 2011/12. bio je dotad najveći broj bodova u historiji Bundeslige; od toga je 47 bodova osvojeno u proljetnom dijelu prvenstva, što je, također, bio rekord. (Bayern je u sljedećoj sezoni popravio rekord osvojivši 91 bod.) U toj sezoni Borussia je izjednačila Bayernov rekord od 25 pobjeda u sezoni ([[Fußball-Bundesliga 1972/1973.|1972/73]]), a niz od 28 utakmica bez poraza najduži je ikad u Bundesligi.<ref>{{cite web |author= Steffen Potter |url= http://www.uefa.com/memberassociations/association=ger/news/newsid=1797758.html#season+review+germany |title= Season review: Germany |publisher= [[UEFA]] |date= 23. 5. 2012}}</ref> Dana 12. maja 2012. ispisao je novu stranicu u historiji Borussije dovevši je prvi put do dvostruke krune u Njemačkoj pobjedom u finalu [[DFB-Pokal|Kupa]] nad Bayernom od 5:2. Za dvostruku krunu rekao je da je to "bolje nego što je ikad mogao zamisliti".<ref>{{cite web |url= http://zeenews.india.com/sports/football/dortmund-win-domestic-double-beating-bayern_742209.html |title= Borussia Dortmund win domestic double beating Bayern Munich |website= ZeeNews.com |date= 13. 5. 2012}}</ref><ref>{{cite web |url= http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1069150/borussia-dortmund-rout-bayern-munich-to-claim-historic-double?cc=5739 |title= Dortmund rout Bayern to claim double |publisher= ESPN |date= 12. 5. 2012 |access-date= 22. 11. 2012 |archive-date= 16. 5. 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120516032245/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1069150/borussia-dortmund-rout-bayern-munich-to-claim-historic-double?cc=5739 |url-status= dead }}</ref> Forma Borussije tokom [[Fußball-Bundesliga 2012/2013.|sezone 2012/13.]] nije bila tako impresivna kao u prošloj, a Klopp je insistirao na tome da će se njegova ekipa fokusirati na [[UEFA Liga prvaka 2012/2013.|Ligu prvaka]] kako bi se iskupila za loš nastup prethodne sezone. Žrijeb je Borussiju svrstao u tzv. "grupu smrti" s [[Manchester City FC|Manchester Cityjem]], [[Real Madrid CF|Real Madridom]] i [[AFC Ajax|Ajaxom]]. Međutim, Borussia nije izgubila nijednu utakmicu, završivši prva u grupi, uz neke impresivne predstave, naročito protiv [[José Mourinho|Mourinhovog]] Reala. Nakon toga je napredovala sve do finala, susrevši se ponovo s Realom u polufinalu. Nakon izvrsne igre u prvoj utakmici u Dortmundu i pobjede 4:1 (sva četiri gola postigao [[Robert Lewandowski|Lewandowski]]) Real je u revanšu ipak slavio s 2:0, ali je ostao kratak za jedan gol u ukupnom rezultatu.<ref>{{cite web|url= http://www.guardian.co.uk/football/2013/may/01/jurgen-klopp-champions-league-borussia-dortmund|title= Jürgen Klopp targets Champions League final glory for Dortmund|date=30. 4. 2013 |publisher=[[The Guardian]]|access-date=1. 5. 2013}}</ref> U [[Finale UEFA Lige prvaka 2013.|finalu]] je Borussiju čekao njihov najveći rival, Bayern. U neizvjesnoj utakmici pobjedu je odnio Bayern (1:2) golom [[Arjen Robben|Robbena]] u 89. minuti. ===Liverpool=== [[Datoteka:2022-07-21 Fußball, Männer,Freundschaftsspiel, RB Leipzig - FC Liverpool 1DX 2243 by Stepro (cropped).jpg|mini|upright|Klopp s [[Liverpool FC|Liverpoolom]] 2022.]] Dana 8. oktobra 2015. potpisao je trogodišnji ugovor s engleskim [[Liverpool FC|Liverpoolom]]. Na klupi je zamijenio [[Brendan Rodgers|Brendana Rodgersa]].<ref name=KloppAppointed>{{cite web|title=Liverpool FC confirm Jürgen Klopp appointment|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/195412-liverpool-fc-confirm-jrgen-klopp-appointment|publisher=Liverpool FC|access-date=8. 10. 2015|date=8. 10. 2015}}</ref><ref name="Liverpool: Jurgen Klopp agrees three-year deal as manager">{{cite web | author = Ben Smith | title= Liverpool: Jurgen Klopp agrees three-year deal as manager|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34469429 |publisher = [[BBC Sport]] | date = 8. 10. 2015 | access-date = 8. 10. 2015}}</ref> Ugovor je 8. jula 2016. produžen do 2022.<ref>{{cite web |title = Jurgen Klopp: Liverpool manager signs six-year contract extension |url = https://www.bbc.com/sport/football/36745294 |publisher = BBC Sport}}</ref> S ''Redsima'' je izborio dva finala [[UEFA Liga prvaka|Lige prvaka]] zaredom: [[UEFA Liga prvaka 2017/2018.|2018.]] titulu je osvojio [[Real Madrid CF|Real Madrid]] pobjedom [[Finale UEFA Lige prvaka 2018.|3:1]], a [[UEFA Liga prvaka 2018/2019.|2019.]] Liverpool je bio bolji od [[Tottenham Hotspur FC|Tottenhama]] s [[Finale UEFA Lige prvaka 2019.|2:0]], što je klubu šesta titula evropskog klupskog prvaka, a Kloppu prva. Godine 2020. osvojio je [[Premijer liga Engleske|Premijer ligu]]. Klub je napustio po završetku sezone [[Premier League 2023/2024.|2023/24]], rekavši da je "ostao bez energije" i da će napraviti pauzu u trenerskom poslu.<ref>{{Cite web |date= 26. 1. 2024 |title= Jürgen Klopp announces decision to step down as Liverpool manager at end of season |url= https://www.liverpoolfc.com/news/jurgen-klopp-announces-decision-step-down-liverpool-manager-end-season |access-date= 26. 1. 2024 |publisher= Liverpool FC |language=en}}</ref> ===Reprezentacija Njemačke=== Dana 24. jula 2026. imenovan je selektorom [[Nogometna reprezentacija Njemačke|reprezentacije Njemačke]], zamijenivši [[Julian Nagelsmann|Juliana Nagelsmanna]], koji je podnio ostavku nakon neuspjeha na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]]<ref>{{cite web |url= https://www.klix.ba/sport/nogomet/veliki-povratak-jurgena-kloppa-postao-je-novi-selektor-njemacke/260724074 |title= Veliki povratak Jürgena Kloppa, postao je novi selektor Njemačke |website= [[klix.ba]] |date= 24. 7. 2026 |access-date= 24. 7. 2026}}</ref> ==Posttrenerska karijera== U oktobru 2024. objavljeno je da je potpisao četverogodišnji ugovor s [[Austrija|austrijskom]] [[Kompanija|kompanijom]] [[Red Bull GmbH|Red Bull]], u čijem je vlasništvu više nogometnih klubova širom svijeta, kao njihov šef globalnog nogometa, s početkom od 1. januara 2025. Također je objavljeno da u tom ugovoru postoji izlazna klauzula koja mu dozvoljava da se prijavi za posao selektora [[Nogometna reprezentacija Njemačke|reprezentacije Njemačke]] ako i kada s njega odstupi [[Julian Nagelsmann]].<ref>{{Cite news |author=John Brewin |date= 9. 10. 2024 |title= Jürgen Klopp returning to football as Red Bull's 'head of global soccer' |url= https://www.theguardian.com/football/2024/oct/09/jurgen-klopp-returning-to-football-as-red-bull-head-of-global-soccer |access-date= 9. 10. 2024 |work= The Guardian |language=en-GB |issn= 0261-3077}}</ref> ==TV-karijera== Od 2005. redovno se pojavljivao kao stručni komentator na njemačkoj [[televizija|TV-stanici]] [[ZDF]], dajući svoje utiske o igrama [[Nogometna reprezentacija Njemačke|njemačke reprezentacije]]. Dvostruki je dobitnik ''[[Deutscher Fernsehpreis]]a'' (2006, 2010). Ugovor mu je istekao nakon [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Eura 2008.]] Naslijedio ga je [[Oliver Kahn]]. Tokom [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetskog prvenstva 2010.]] u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]] radio je za [[RTL Television|RTL]] uz [[Günther Jauch|Günthera Jaucha]]. ==Reklamne aktivnosti== Kloppovu popularnost za svoje reklame iskoristile su [[kompanija|kompanije]] [[Puma (kompanija)|Puma]] (sportska oprema), [[Opel]] ([[automobil]]i) i [[Bundesverband der Deutschen Volksbanken und Raiffeisenbanken]] ([[bankarstvo]]).<ref>{{cite web |url=http://www.horizont.net/aktuell/medien/pages/protected/Schleichwerbevorwuerfe-Wie-Juergen-Klopp-den-Opel-Adam-in-Szene-setzt_115559.html |title=Schleichwerbevorwürfe: Wie Jürgen Klopp den Opel Adam in Szene setzt |first=David |last=Hein |periodical=Horizont |publisher=[[Deutscher Fachverlag]] |location=Frankfurt |date=13. 7. 2013 |access-date=29. 9. 2013 |archive-date=15. 7. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715040240/http://www.horizont.net/aktuell/medien/pages/protected/Schleichwerbevorwuerfe-Wie-Juergen-Klopp-den-Opel-Adam-in-Szene-setzt_115559.html |url-status=dead }} {{de simbol}}</ref> Prema ''Horizontu'', njemačkom magazinu specijaliziranom za reklamnu industriju, i poslovnom sedmičniku ''[[Wirtschaftswoche]]u'', Kloppova uloga "ambasadora brenda" za Opel pomogla je toj kompaniji, koja se muči s problemima da poveća prodaju.<ref name="Horizont_111632">{{cite web |url=http://www.horizont.net/aktuell/marketing/pages/protected/New-Car-Monitor-Kloppo-macht-sich-fuer-Opel-bezahlt_111632.html |title=New Car Monitor: Kloppo macht sich für Opel bezahlt |date=28. 11. 2012 |author=fo |periodical=Horizont |publisher=Deutscher Fachverlag |location=Frankfurt |access-date=29. 9. 2013 |archive-date=1. 12. 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121201032044/http://www.horizont.net/aktuell/marketing/pages/protected/New-Car-Monitor-Kloppo-macht-sich-fuer-Opel-bezahlt_111632.html |url-status=dead }} {{de simbol}}</ref><ref>{{cite news|url= http://www.wiwo.de/unternehmen/auto/brandindex-juergen-klopp-reisst-opel-aus-dem-imagetief/8824344.html |title=BrandIndex: Jürgen Klopp reißt Opel aus dem Imagetief |first=Holger |last=Geißler |date=23. 9. 2013 |periodical= [[Wirtschaftswoche]] |publisher= Verlagsgruppe [[Handelsblatt]] | location= [[Düsseldorf]] |access-date=29. 9. 2013}} {{de simbol}}</ref> ==Privatni život== Trenutno je u drugom [[brak]]u, a s prvom suprugom ima sina Marca, koji je igrao za [[Borussia Dortmund II|Borussiju Dortmund II]] prije nego što se povukao zbog povrede.<ref>{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/football/2013/may/21/jurgen-klopp-borussia-dortmund-champions-league?CMP=twt_gu | title = Jürgen Klopp rallies neutrals to support 'special' Borussia Dortmund | publisher = The Guardian | date = 21. 5. 2013 | access-date = 17. 7. 2013 | first = Donald | last = McRae}}</ref> Godine 1995. završio je studij iz područja [[Sportske nauke|sportskih nauka]] na [[Frankfurtski univerzitet|Goetheovom univerzitetu]] u [[Frankfurt na Majni|Frankfurtu]] na [[Majna|Majni]]. Tema njegovog diplomskog rada bila je [[brzo hodanje]] (''Walking – Bestandsaufnahme und Evaluationsstudie einer Sportart für alle'').<ref>{{cite web | url = http://www.sueddeutsche.de/bildung/dortmund-trainer-klopp-im-hoersaal-kabarettist-im-kapuzenpulli-1.1410108 | title = Kabarettist im Kapuzenpulli | website = sueddeutsche.de | date = 11. 7. 2012 | access-date = 17. 7. 2013 | author = Ulrich Hartmann}} {{de simbol}}</ref> Po vjeroispovijesti je [[protestantizam|protestant]] i često ističe svoju vjeru u javnosti. U više intervjua i evangelističkih publikacija navodi da je [[Isus]] osnova njegovog života.<ref>{{cite web | url = http://www.bild.de/sport/fussball/juergen-klopp/gott-findet-mich-in-ordnung-22258042.bild.html | title = <nowiki>Klopp: "Gott findet mich in Ordnung"</nowiki> | publisher=[[Bild]]| date = 24. 1. 2012 | access-date = 17. 7. 2013}} {{de simbol}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.fr-online.de/sport/bvb-trainer-klopp-interview-gott--klopp--bist-du-ein-penner-,1472784,17213236.html | title = Gott, Klopp, bist du ein Penner! | website = fr-online.de | date = 10. 9. 2012 | access-date = 17. 7. 2013}} {{de simbol}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.rp-online.de/sport/fussball/bundesliga/spitzenreiter-mit-gottes-segen-1.1703183 | title = Spitzenreiter mit Gottes Segen | publisher = rp-online.de | date = 14. 1. 2011 | access-date = 17. 7. 2013| first = Stephan | last = Seeger}} {{de simbol}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.fussball-gott.com/juergenklopp.php | title = Jürgen Klopp Ein Vorwort | website = Fußball-Gott.com | access-date = 17. 7. 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130814125632/http://www.fussball-gott.com/juergenklopp.php | archive-date = 14. 8. 2013}} {{de simbol}}</ref> ==Trenerska statistika== ''Zaključno s 31. majem 2024.'' {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Tim !rowspan="2"|Od !rowspan="2"|Do !colspan="5"|Rezultati |- !U!!Pob!!Ner!!Por!!% Pob |- |align=left|[[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]] |align=left|27. februar 2001. |align=left|30. juni 2008. |270||109||78||83||40,4 |- |align=left|[[Borussia Dortmund]] |align=left|1. juli 2008. |align=left|30. juni 2015. |319||180||69||70||56,4 |- |align=left|[[Liverpool FC|Liverpool]] |align=left|8. oktobar 2015. |align=left|31. maj 2024. |491||299||109||83||60,9 |- !colspan="3" align="center" valign=middle|Ukupno !1080!!588!!256!!236!!54,4 |} ==Uspjesi== ===Trenerski=== '''Mainz 05''' *[[2. Bundesliga]]: [[Nogometna 2. Bundesliga 2003/2004.|2003/04.]] – treće mjesto (ulazak u 1. ligu) '''Borussia Dortmund''' *[[Bundesliga]]: [[Nogometna Bundesliga 2010/2011.|2010/11]], [[Nogometna Bundesliga 2011/2012.|2011/12.]] *[[DFB-Pokal]]: [[DFB-Pokal 2011/2012|2011/12.]] *[[Franz Beckenbauer Superkup|DFL-Superkup]]: [[DFL-Superkup 2013.|2013]], [[DFL-Superkup 2014.|2014.]] '''Liverpool''' *[[Premijer liga Engleske|Premijer liga]]: [[Premier League 2019/2020.|2019/20.]] *[[FA kup]]: [[FA kup 2021/2022.|2021/22.]] *[[Engleski Liga-kup|Liga-kup]]: [[Engleski Liga-kup 2021/2022.|2021/22]], [[Engleski Liga-kup 2023/2024.|2023/24.]] *[[FA Community Shield]] [[FA Community Shield 2022.|2022.]] *[[UEFA Liga prvaka]]: [[UEFA Liga prvaka 2018/2019.|2018/19.]] *[[UEFA Superkup]]: [[UEFA Superkup 2019.|2019.]] *[[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo]]: [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2019.|2019.]] '''Nagrade i postignuća''' *[[Nogometni trener godine u Njemačkoj|Trener godine]] u Njemačkoj: 2011, 2012, 2019. *[[Trener mjeseca (Premier League)|Trener mjeseca]] ([[Premijer liga Engleske|Premijer liga]]): septembar 2016, decembar 2018, mart 2019, august–septembar 2019, novembar 2019–januar 2020, maj 2021, januar 2024. *[[Najbolji nogometni trener (FIFA)|Najbolji trener (FIFA)]]: 2019, 2020. *[[IFFHS najbolji svjetski klupski trener]]: 2019. *[[World Soccer#Dobitnici nagrade|Trener godine]] (''[[World Soccer]]''): 2019. *[[Trener sezone u Premijer ligi Engleske]]: [[Premier League 2019/2020.|2019/20]], [[Premier League 2021/2022.|2021/22.]] ==Također pogledajte== *[[Spisak nogometaša koji su nastupali za samo jedan klub]] ==Reference== {{Refspisak|2}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat-inline|Jürgen Klopp}} *[http://www.goal.com/en/people/germany/2545/j%C3%BCrgen-klopp J. Klopp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130708144147/http://www.goal.com/en/people/germany/2545/j%C3%BCrgen-klopp |date=8. 7. 2013}} na ''[[Goal.com]]'' *[http://soccerdatabase.eu/player/47819/ J. Klopp]{{Mrtav link}} na ''Playerhistory.com'' *[http://www.transfermarkt.de/de/-/aufeinenblick/trainer_118.html J. Klopp] na ''[[Transfermarkt]]u'' {{de simbol}} {{Navkutije |naslov = Trenerske pozicije |podaci1 = {{Treneri Mainza 05}} {{Treneri Borussije Dortmund}} {{Treneri Liverpoola}} {{Selektori nogometne reprezentacije Njemačke}} }} {{Navkutije |ime = Nagrade |naslov = Nagrade |naslovstil = background-color:gold; color:black; border: solid 1px #000; |podaci1 = {{Treneri osvajači KEŠ-a/UEFA Lige prvaka}} {{Treneri osvajači UEFA Superkupa}} {{Treneri osvajači FIFA Svjetskog klupskog prvenstva}} {{Premier League - trener sezone}} {{FIFA trener godine}} {{Trener godine - World Soccer}} {{IFFHS najbolji svjetski klupski trener}} }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Klopp, Jürgen}} [[Kategorija:Rođeni 1967.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Stuttgart]] [[Kategorija:Njemački nogometaši]] [[Kategorija:Njemački nogometni treneri]] [[Kategorija:Nogometaši Mainza 05]] [[Kategorija:Treneri Mainza 05]] [[Kategorija:Treneri Borussije Dortmund]] [[Kategorija:Treneri Liverpoola]] [[Kategorija:Selektori nogometne reprezentacije Njemačke]] [[Kategorija:Treneri osvajači UEFA Lige prvaka]] [[Kategorija:Treneri osvajači UEFA Superkupa]] f7z94nu9fupwnvya5usagvnthj3y17w Matija Lopac 0 263456 3916973 3741515 2026-08-08T08:29:03Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916973 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Matija Lopac | slika = | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = 1887. | mjesto_rođenja = [[Senj]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1976|||1887||}} | mjesto_smrti = [[Sarajevo]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] | nacionalnost = Hrvat | druga_imena = | zanimanje = Bibliotekar i klasični filolog | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} '''Matija Lopac''' (1887 – 1976), bio je [[Hrvatska|hrvatski]] i [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[klasični filolog]] i bibliotekar.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://enciklopedija.cc/wiki/Matija_Lopac|title=Matija Lopac – Hrvatska internetska enciklopedija|website=enciklopedija.cc|access-date=14. 12. 2023|archive-date=14. 12. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214120726/https://enciklopedija.cc/wiki/Matija_Lopac|url-status=dead}}</ref> == Biografija == Rođen je u [[Senjska Draga|Senjskoj Dragoj]] 1887.<ref name=":0" /> Studij hrvatskog jezika i klasične filologije završio je na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u [[Zagreb]]u. Bio je bibliotekar u [[Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine|Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zemaljskimuzej.ba/en/library-national-museum-bosnia-and-herzegovina|title=The Library of the National Museum of Bosnia and Herzegovina|last=http://www.pauza.ba|date=29. 2. 2016|website=Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine|language=en|access-date=14. 12. 2023|archive-date=14. 12. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214120726/https://www.zemaljskimuzej.ba/en/library-national-museum-bosnia-and-herzegovina|url-status=dead}}</ref> od 1945. do penzionisanja. U periodu 1953-1960. radio je na Katedri za latinski jezik i rimsku književnost Odsjeka za romanistiku [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofskog fakulteta u Sarajevu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/o-odsjeku-za-romanistiku|title=O Odsjeku|website=www.ff.unsa.ba|access-date=14. 12. 2023|archive-date=14. 12. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214120727/https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/o-odsjeku-za-romanistiku|url-status=dead}}</ref> Bavio se pitanjima [[Etnologija|etnologije]], [[Arheologija|arheologije]] i [[Historija|historije]], kao i prijevodima sa [[Latinski jezik|latinskog]]. == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * Spomenica 60. godišnjice Filozofskog fakulteta u Sarajevu (1950–2010), Filozofski fakultet, Sarajevo 2010, 286. {{DEFAULTSORT:Lopac, Matija}} [[Kategorija:Odsjek za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filolozi]] [[Kategorija:Hrvatski filolozi]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački prevodioci]] [[Kategorija:Hrvatski prevodioci]] [[Kategorija:Biografije, Senj]] [[Kategorija:Rođeni 1887.]] [[Kategorija:Umrli 1976.]] gm2tkawq69ib3d09kbu2i0nxqfzv3p3 M-63 Plamen 0 269128 3916952 3855245 2026-08-08T06:27:06Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916952 wikitext text/x-wiki {{Infokutija oružje | naziv = M-63 Plamen | slika = | opis = | u službi = [[1963]] - do danas | korišten od = {{ZID|Jugoslavija}} | ratovi = [[Rat u SFRJ]], [[Građanski rat u Siriji]] | proizvođač = BNT "Bratstvo" Novi Travnik | cijena po komadu = | broj proizvedenih primjeraka = | varijante = M-63, M-94, RAK-12, LOV RAK-24 | težina = 2,134 kg | dužina = 3.68 m | dužina cijevi = | visina = 1.26 m | posada = 6 | kalibar = 128 mm | vrsta operacije = | domet = | max domet = 8.54 km | spremnik municije = | brzina paljbe = 32 rakete/6.4 s | brzina zrna = | okomito polje djelovanja = | vodoravno polje djelovanja = }} '''M-63 Plamen''' je prvi [[SFRJ|jugoslavenski]] [[višecijevni bacač raketa]]. Razvoj ovog sistema počeo je 1958, a završen je 1963. godine, kada je  [[JNA]] naručila prototipsku verziju višecijevnog bacača raketa M63 Plamen i nultu seriju raketa Plamen-A. Kasnije je razvijena raketa Plamen-B sa novom bojevom glavom i povećanim efektom na cilju, kao i raketa Plamen-S povećanog dometa.<ref name="army-guide.com">http://www.army-guide.com/eng/product3324.html</ref> Na bazi rakete PLAMEN koncipiran je laki partizanski bacač raketa LRL M-71/85. ==Razvoj== [[Datoteka:BAM-31-Vulkan.jpg|mini|lijevo|200px|[[Raketa]] zemlja-vazduh VULKAN je bio prvi raketni projekat u koji je bio uključen [[Obrad Vučurović]]. Prva jugoslavenska raketa VULKAN, Muzej vazduhoplovstva, Beograd. Rakete VULKAN proizvodila je fabrika aviona SOKO - [[Mostar]].]] Istraživački i razvojni rad u oblasti raketne tehnike u Jugoslaviji započeo je 1955. godine kroz zadatak zamjene goriva za avionski startni raketni motor JATO i razvoj nevođene vježbovne rakete vazduh-zemlja 57&nbsp;mm, da bi tri godine kasnije, 1. septembra 1958. godine bio formiran Raketni institut kao potreba za razvoj raketnog naoružanja. Započeo se rad na razvoju dva projekta u oblasti vođenih raketa: eksperimentalne dvostepene rakete zemlja-vazduh VULKAN dometa 30&nbsp;km, sa marševskim motorom na tečno gorivo, i potivoklopne rakete prve generacije SKAKAVAC dometa 1600 m. Rad na ovim projektima završen je na poligonskim ispitivanjima koja su rezultirala na osnivanju laboratorija i opremanje poligona za buduća istraživanja u oblasti raketne tehnike. Osim rada na vođenim raketama stručnjaci Instituta na čelu sa Obradom Vučurovićem započeli su razvoj raketnog sistema nevođenih projektila 1958, a projekat je uspješno završen 1963. godine, kada je JNA naručila prototipsku verziju višecijevnog lansera raketa M63 Plamen i nultu seriju raketa Plamen-A. Kasnije je razvijena raketa Plamen-B sa novom bojevom glavom i povećanim efektom na cilju, kao i raketa Plamen-S povećanog dometa. Serijska proizvodnja lansera PLAMEN ostvarena je u preduzeću "Bratstvo" Novi Travnik ==Opis== Višecijevni bacač raketa M63 Plamen je namijenjen za vatrenu podršku [[vojna postrojba|postrojbama]] na bojištu, izvođenjem snažnih i iznenadnih vatrenih udara po neprijateljskoj živoj sili i neoklopljenim borbenim sredstvima u područjima prikupljanja ili zračnog desanta. Može se koristiti i protiv drugih prostornih i neutvrđenih ciljeva velikih razmijera kao što su pozadinske baze, [[aerodrom]]i, industrijska postrojenja, zapovjedna središta, središta veze, skladišta i sl. Sistev Plamen ima 32 cijevi [[kalibar|kalibra]] 128&nbsp;mm iz kojih ispaljuje rakete na daljne do 8545 m (12500 m - Plamen-S). Efekt rakete na cilju jednak je efektu haubičke granate kalibra 105&nbsp;mm. Pun rafal od 32 projektila se može ispaliti za 6,4 ili 12,8 ili 19,2 sekundi. Bacač je postavljen na jednootonsku prikolicu koju mogu vući vozila sa kukom visine 800&nbsp;mm. Na vozilu se nosi i rezervno punjenje raketa, tako da borbeni komplet lansera iznosi ukupno 64 projektila. Sistem opslužuje 6 vojnika.<ref name="army-guide.com"/> ==Modernizacija== [[Datoteka:VBR 128mm Plamen-D.jpg|mini|desno|130px|Nova nevođena raketa 128 mm М-08 plamen D dometa 12,6 km.]] [[Datoteka:M94 Plamen S 128mm 1.jpg|mini|lijevo|220px|M-94 Plamen-S.]] U familiji višecijevnih lansera raketa značajno mjesto zauzimaju usavršavanja i modifikacije postojećih sistema. Ugradnjom PLAMENA na vozilo i savremenim modularnim konceptom konstrukcije, stručnjaci Instituta su produžili vijek upotrebe prvog u seriji osvojenih višecijevnih bacača raketa. Višecijevni lanser raketa PLAMEN ugrađen na vozilo znatno poboljšava mobilnost i autonomnost izvornog sistema VBR 128&nbsp;mm M63. On je nastao postavljanjem vučne varijante lansera na platformu kamiona 6x6 [[TAM-150]] i ugradnjom sistema za blokadu gibnjeva, sistema za eliminisanje elastičnosti oruđa. Iz lansirnog uređeja sa 32 lansirne cijevi lansiraju se rakete dometa 8,6 i 12,6&nbsp;km.<ref>{{Cite web |url=https://www.krusik.rs/wp-content/uploads/2014/04/PLAMEN_128mm.pdf |title=LRSV 128 mm М63/94 - "Plamen S" (Krušik Holding Korporacija) |access-date=23. 6. 2020 |archive-date=25. 6. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625224114/https://www.krusik.rs/wp-content/uploads/2014/04/PLAMEN_128mm.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.odbrana.mod.gov.rs/arsenal/16/062%20Odbrana%20Arsenal%2016.pdf Raketa Plamen D - Put vatrenih strijela (Magazin Odbrana, Arsenalbr. 16, str. 34-35, Mira Švedić, 15.04.2008.)]</ref> Na platformi vozila smješteno je rezervno punjenje od 32 rakete. Sistem je kao PLAMEN S uveden u naoružanje Vojske Jugoslavije 1995. godine i u narednim godinama nalazio se u serijskoj proizvodnji. U periodu 1996. do 2001. IMK "14. oktobar Kruševac" je finalizirao i isporučio Vojsci Jugoslavije 60 mobilnih modernizovanih lansera. =Verzije=== *'''M-63 Plamen''' - Originalna verzija s 32 cijevi kalibra 128&nbsp;mm. Koriste se rakete Plamen-A i Plamen-B (8.540 m).<ref>[http://www.janes.com/articles/Janes-Armour-and-Artillery/128-mm-32-round-M-63-Plamen-multiple-rocket-system-Serbia.html 128 mm M-63 - Jane's.com ]</ref> *'''M-94 Plamen-S''' - Raketni sistem postavljen na kamion TAM-150 6x6, proizvedena u [[Srbija i Crna Gora|Srbiji i Crnoj Gori]], koristi rakete Plamen-D dometa 12,625&nbsp;km.<ref>{{Cite web |url=http://www.military-today.com/artillery/m94_plamen_s.htm |title=Military-Today.com |access-date=8. 1. 2014 |archive-date=16. 3. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316062256/http://www.military-today.com/artillery/m94_plamen_s.htm |url-status=dead }}</ref> *'''RAK-12''' - [[Hrvatska]] verzija s 12 cijevi dometa 13&nbsp;km. *'''LOV RAK-24''' - Sistem s 24 cijevi montiran na [[LOV]].<ref>http://www.janes.com/articles/Janes-Armour-and-Artillery/RH-ALAN-128-mm-24-round-LOV-RAK-24-128-self-propelled-rocket-launcher-Croatia.html</ref> ==Korisnici== *{{ZID|Bosna i Hercegovina}} *{{ZID|Gruzija}} *{{ZID|Hrvatska}} *{{ZID|Kipar}} *{{ZID|Makedonija}} *[[Datoteka:Flag of Syria (2025-).svg|20px|border]] [[Sirijski pobunjenici]] *{{ZID|Srbija}} == Također pogledajte == * [[M-77 Oganj]] * [[M-87 Orkan]] * [[Type 63]] ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== *https://web.archive.org/web/20140227230734/http://www.bnt-tmh.com.ba/vojni_program.htm [[Kategorija:Raketna artiljerija]] dmp19t84imap5awvdi0fzjl4qof68ax La Liga 2013/2014. 0 357243 3916936 3345379 2026-08-08T03:57:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916936 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2013/14. | slika = Liga BBVA.svg | pobjednici = [[Atlético Madrid]] | ispao = [[Real Betis]]<br />[[CA Osasuna|Osasuna]]<br />[[Real Valladolid]] | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2014/15.|Liga prvaka 2014/15.]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Atlético Madrid]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Athletic Bilbao]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropska liga 2014/15.]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Real Sociedad]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | najbolji_strijelac = [[Cristiano Ronaldo]] (31 gol)<ref name="Spanish La Liga Stats: Top Goal Scorers - 2013-14, espnfc.com">[http://www.espnfc.com/stats/scorers/_/league/esp.1/spanish-primera-division?cc=5739 ''Spanish La Liga Stats: Top Goal Scorers - 2013-14, espnfc.com'']; pristupljeno: 22. 5. 2014.</ref> | najveća_domaća_pobjeda = [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Levante UD|Levante]] 7:0 <br /> [[Atlético Madrid]] - [[Getafe CF|Getafe]] 7:0 <br /> [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] 7:0 | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Real Betis]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 0:5 <br /> [[UD Almería|Almería]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 0:5 <br /> [[Málaga CF|Málaga]] - [[Celta de Vigo|Celta]] 0:5 | najviše_golova = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] 7:3 | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1045 | najduže_pobjede = 9 utakmica - [[Atlético Madrid]] | najduže_porazi = 6 utakmica - [[Rayo Vallecano]] | najduže_neporažen = 18 utakmica - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | prethodna_sezona = [[La Liga 2012/13.|2012/13]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2014/15.|2014/15]] }} '''La Liga 2013/14.''' je 83. sezona od osnivanja prve nogometne lige [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 17. augusta 2013. a završila 18. maja 2014 godine. [[Atlético Madrid]] je po deseti put u svojoj historiji postao prvakom [[Španija|Španije]]. Šampion La lige je odlučen u posljednjem kolu gdje su [[FC Barcelona|Barcelona]] i [[Atlético Madrid]] odigrali neriješeno što je [[Atlético Madrid]]u bilo dovoljno za osvajanje prvog mjesta. U grupnu fazu [[UEFA Liga prvaka 2014/2015.|Lige prvaka]] osim prvaka [[Atlético Madrid|Atlética]] i viceprvaka [[FC Barcelona|Barcelone]] plasirao se i [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Athletic Bilbao]] kao četvrtoplasirana ekipa La lige igraće play-off za ulazak u grupnu fazu [[UEFA Liga prvaka 2014/2015.|Lige prvaka]]. U [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropsku ligu]] su se kvalificirali: [[Sevilla FC|Sevilla]] koja će učestvovati u grupnoj fazi [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropske lige]], [[Villarreal CF|Villarreal]] koji će igrati u play-offu za [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropsku ligu]] i [[Real Sociedad]] koji učestvuje u trećem krugu kvalifikacija za [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropsku ligu]]. Iz lige su ispali: [[Real Betis]], [[CA Osasuna|Osasuna]] i [[Real Valladolid]]<ref name="Liga BBVA, lfp.es">[http://www.lfp.es/liga-bbva ''Liga BBVA, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150511212035/http://www.lfp.es/liga-bbva |date=11. 5. 2015 }}; pristupljeno: 22. 5. 2014.</ref>. [[Cristiano Ronaldo]] je bio najbolji strijelac La Lige 2013/14. sa 31. postignutim golom<ref name="Lista strijelaca La lige 2013/14., lfp.es">[http://www.lfp.es/estadisticas/liga-bbva/goles/.aspx ''Lista strijelaca La lige 2013/14., lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020140514/http://www.lfp.es/estadisticas/liga-bbva/goles/.aspx |date=20. 10. 2013 }}; pristupljeno: 23. 5. 2014.</ref>. == Ekipe == Ukupno 20 timova učestvovalo je u ligi, uključujući 17 iz prethodne sezone [[La Liga 2012/13.|2012-13.]] i dva prvoplasirana iz prethodne sezone [[Segunda División 2012/13.]], te pobjednika play-offa [[Segunda División 2012/13.]] u kojem su učestvovala četiri kluba: [[UD Almería|Almería]] kao trećeplasirana, [[Girona FC|Girona]] četvrtoplasirana, [[AD Alcorcón]] petoplasirana i [[UD Las Palmas|Las Palmas]] kao šestoplasirana ekipa [[Segunda División 2012/13.|druge španske lige]]. [[RCD Mallorca|Mallorca]], [[Deportivo de La Coruña|Deportivo Coruna]] i [[Real Zaragoza]] su ekipe koje su ispale iz prethodne sezone u drugu ligu Španije: [[RCD Mallorca|Mallorca]] je ispala nakon šesnaest godina provedenih u La Ligi, [[Real Zaragoza]] se vratila u drugu ligi nakon četiri godine provedenih u La Ligi, dok je [[Deportivo de La Coruña|Deportivo Coruna]] nakon jedne sezone provedene u prvoj ligi kao posljednja ekipa iz prethodne sezone preselila u niži rang takmičenja. {| |- style="vertical-align: top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[La Liga 2012/13.]] |- style="background: #FF8888;" |'''18.''' |'''[[RCD Mallorca|Mallorca]]''' |- style="background: #FF8888;" |'''19.''' |'''[[Deportivo de La Coruña|Deportivo Coruña]]''' |- style="background: #FF8888;" |'''20.''' |'''[[Real Zaragoza]]''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" width=100% |- |width=20px bgcolor=FF8888| ||<small>Ispali iz [[La Liga 2012/13.|La Lige]]</small> |} <td valign="top"> {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[Segunda División 2012/13.]] |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''1.''' |'''[[Elche CF|Elche]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''2.''' |'''[[Villarreal CF|Villarreal]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''3.''' |'''[[UD Almería|Almería]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''4.''' |'''[[Girona FC|Girona]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''5.''' |'''[[AD Alcorcón|Alcorcón]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''6.''' |'''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" width=100% |- |width=20px bgcolor=ACE1AF| ||<small>Plasirali se u ''La Ligu''</small> |- |width=20px bgcolor=00FFAA| ||<small>Igraju play-off za ulazak u ''La Ligu''</small> |} |} === Play-off za ulazak u La Ligu 2013/14. === {{Polufinale (2 utakmice) | RD1 = Polufinale | RD2 = Finale | RD1-nosioc1 = 3. | RD1-tim1 = '''[[UD Almería|Almería]]''' | RD1-rezultat1-1 = 1 | RD1-rezultat1-2 = 2 | RD1-rezultat1-A = '''3''' | RD1-nosioc2 = 6. | RD1-tim2 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | RD1-rezultat2-1 = 1 | RD1-rezultat2-2 = 1 | RD1-rezultat2-A = 2 | RD1-nosioc3 = 4. | RD1-tim3 = '''[[Girona FC|Girona]]''' | RD1-rezultat3-1 = 1 | RD1-rezultat3-2 = 3 | RD1-rezultat3-A = 4 | RD1-nosioc4 = 5. | RD1-tim4 = [[AD Alcorcón|Alcorcón]] | RD1-rezultat4-1 = 1 | RD1-rezultat4-2 = 1 | RD1-rezultat4-A = 2 | RD2-nosioc1 = | RD2-tim1 = '''[[UD Almería|Almería]]''' | RD2-rezultat1-1 = 1 | RD2-rezultat1-2 = 3 | RD2-rezultat1-A = 4 | RD2-nosioc2 = | RD2-tim2 = [[Girona FC|Girona]] | RD2-rezultat2-1 = 0 | RD2-rezultat2-2 = 0 | RD2-rezultat2-A = 0 }} == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|width=500|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2013/14.</small>|places= {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.840028 |long=-2.435436|label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.264283 |long=-2.950153|label=<small>[[Athletic Bilbao]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético&nbsp;Madrid]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.267111 |long=-0.663272|label=<small>[[Elche CF|Elche]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744|label=<small>[[Granada CF|Granada]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.391828 |long=-3.658586|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small>|position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" style="font-size:85%;" ! Ekipa ! Lokacija stadiona ! Stadion ! Kapacitet |- | [[UD Almería|Almería]] | [[Almería]] | [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Estadio del Mediterráneo]] | align="center" | 22,000 |- | [[Athletic Bilbao]] |[[Bilbao]] |[[San Mamés]] | align="center" | 53,332 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | align="center" | 54,851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | 99,354 |- | [[Real Betis|Betis]] | [[Sevilla]] | [[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]] | align="center" | 52,500 |- | [[Celta de Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] | align="center" | 31,800 |- | [[Elche CF|Elche]] | [[Elche]] | [[Estadio Manuel Martínez Valero|Martínez Valero]] | align="center" | 36,017 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Cornellà-El Prat]] | align="center" | 40,500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | align="center" | 17,700 |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | align="center" | 22,524 |- | [[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] | align="center" | 25,534 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[La Rosaleda Stadium|La Rosaleda]] | align="center" | 30,044 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[El Sadar Stadium|El Sadar]] | align="center" | 19,553 |- | [[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Campo de Vallecas]] | align="center" | 15,489 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion "Santiago Bernabéu"|Santiago Bernabéu]] | align="center" | 85,454 |- | [[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] | align="center" | 32,076 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | 45,500 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | align="center" | 55,000 |- | [[Real Valladolid|Valladolid]] | [[Valladolid]] | [[Estadio Nuevo José Zorrilla|Nuevo José Zorrilla]] | align="center" | 26,512 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | align="center" | 24,890 |} {{raščistiti}} == Tabela == {| class="wikitable" style="text-align: center;" width=100% |- !colspan=10|''La Liga 2013/14.'' |- !width=2%|{{Tooltip|Poz.|Pozicija na tabeli}} !width=15%|Klub !width=4%|{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !width=4%|{{Tooltip|P|Pobjede}} !width=4%|{{Tooltip|N|Neriješeno}} !width=4%|{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !width=4%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=4%|{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !width=4%|+/- !width=5%|{{Tooltip|B|Bodovi}} |- |-style="background:#969696;" |1 |align=left|[[Atlético Madrid]]||38||28||6||4||77||26||+51||'''90''' |width=40%|Prvak Španije |- |-style="background:#A5A5A5;" |2 |align=left|[[FC Barcelona|Barcelona]]||38||27||6||5||100||33||+67||'''87''' |rowspan=2|Osigurali učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2014/15.|Lige prvaka 2014/15.]] |width=10%|BAR 2:1 RMA |- |-style="background:#A5A5A5;" |3 |align=left|[[Real Madrid CF|Real Madrid]]||38||27||6||5||104||38||+66||'''87''' |width=10%|RMA 3:4 BAR |- |-style="background:#B4B4B4; border-bottom:3px solid green;" |4 |align=left|[[Athletic Bilbao]]||38||20||10||8||66||39||+27||'''70''' |Učestvuje u [[UEFA Liga prvaka 2014/15.|play-offu za Ligu prvaka 2014/15.]] |- |-style="background:#C3C3C3;" |5 |align=left|[[Sevilla FC|Sevilla]]||38||18||9||11||69||52||+17||'''63''' |Osigurali učešće u grupnoj fazi [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropske lige 2014/15.]] |- |-style="background:#D2D2D2;" |6 |align=left|[[Villarreal CF|Villarreal]]||38||17||8||13||60||44||+16||'''59''' |Osigurali učešće u [[UEFA Evropska liga 2014/15.|play-offu za Evropsku ligu 2014/15.]] |width=10%|VIL 5:1 RSO |- |-style="background:#E1E1E1; border-bottom:3px solid green;" |7 |align=left|[[Real Sociedad]]||38||16||11||11||62||55||+7||'''59''' |Osigurali učešće u [[UEFA Evropska liga 2014/15.|trećem krugu kvalifikacija za EL 2014/15.]] |width=10%|RSO 1:2 VIL |- |8 |align=left|[[Valencia CF|Valencia]]||38||13||10||15||51||53||−2||'''49''' |width=40% rowspan=10| |width=10%|VAL 2:1 CEL |- |9 |align=left|[[Celta de Vigo]]||38||14||7||17||49||54||−5||'''49''' |width=10%|CEL 2:1 VAL |- |10 |align=left|[[Levante UD|Levante]]||38||12||12||14||35||43||−8||'''48''' |- |11 |align=left|[[Málaga CF|Málaga]]||38||12||9||17||39||46||−7||'''45''' |- |12 |align=left|[[Rayo Vallecano]]||38||13||4||21||46||80||−34||'''43''' |- |13 |align=left|[[Getafe CF|Getafe]]||38||11||9||18||35||54||−19||'''42''' |width=10%|GET 0:0 ESP |- |14 |align=left|[[RCD Espanyol|Espanyol]]||38||11||9||18||41||51||−10||'''42''' |width=10%|ESP 0:2 GET |- |15 |align=left|[[Granada CF|Granada]]||38||12||5||21||32||56||−24||'''41''' |- |16 |align=left|[[Elche CF|Elche]]||38||9||13||16||30||50||−20||'''40''' |width=10%|ELC 1:0 ALM |- |-style="border-bottom:3px solid green;" |17 |align=left|[[UD Almería|Almería]]||38||11||7||20||43||71||−28||'''40''' |width=10%|ALM 2:2 ELC |- |-style="background:#ffcccc;" |18 |align=left|[[CA Osasuna|Osasuna]]||38||10||9||19||32||62||−30||'''39''' |rowspan=3|Ispali u [[Segunda División 2014/15.|Segunda División]] |- |-style="background:#ffcccc;" |19 |align=left|[[Real Valladolid]]||38||7||15||16||38||60||−22||'''36''' |- |-style="background:#ffcccc;" |20 |align=left|[[Real Betis]]||38||6||7||25||36||78||−42||'''25''' |} == Rezultati == === Kalendar takmičenja === {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''1 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''20 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=3 | 17 aug. || 2-0 || [[Real Sociedad]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 2-2 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 19 jan. |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Real Valladolid]] - [[Athletic Bilbao]] || 2-4 |- | 1-0 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=4 bgcolor=#F0FFFF | 18 aug. || 7-0 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Levante UD|Levante]] || 1-1 |- | 2-1 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Real Betis]] || 5-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Granada CF|Granada]] || 0-0 |- | 1-3 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Atlético Madrid]] || 1-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=3 bgcolor=#E0F0FF | 19 aug. || 3-0 || [[Rayo Vallecano]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-2 |- | 2-2 || [[Celta de Vigo]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-3 || [[UD Almería|Almería]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 0-2 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''2 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''21 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=2 |23 aug. || 2-2 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[UD Almería|Almería]] || 0-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 26 jan. |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-0 || [[Athletic Bilbao]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 5-1 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=3 |24 aug. || 1-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Real Sociedad]] || 0-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-1 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 2-2 |- | 2-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Real Valladolid]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 |25 aug. || 5-0 || [[Atlético Madrid]] - [[Rayo Vallecano]] || 4-2 |- | 0-0 || [[Levante UD|Levante]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 3-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 0-3 |- | 1-2 || [[Real Betis]] - [[Celta de Vigo]] || 2-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=1 |26 aug. || 0-1 || [[Granada CF|Granada]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-2 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''3 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''22 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=2 | 30 aug. || 1-2 || [[Rayo Vallecano]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-0 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 2 feb. |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[UD Almería|Almería]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-1 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=3 | 31 aug. || 1-1 || [[Celta de Vigo]] - [[Granada CF|Granada]] || 2-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-0 || [[Real Valladolid]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 0-0 |- | 0-3 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] ||1-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#E0F0FF rowspan=5 | 1 sep. || 3-1 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Athletic Bilbao]] || 1-1 |- || 0-0 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Real Betis]] || 0-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Real Sociedad]] - [[Atlético Madrid]] || 0-4 |- | 2-3 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 3-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 2-3 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''4 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''23 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 14 sep. || 4-2 || [[Atlético Madrid]] - [[UD Almería|Almería]] || 0-2 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 9 feb. |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-0 || [[Levante UD|Levante]] - [[Real Sociedad]] || 0-0 |- | 3-2 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 4-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 2-4 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 15 sep. || 0-1 || [[Granada CF|Granada]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 0-2 |- | 5-0 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[Rayo Vallecano]] || 1-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-1 || [[Real Betis]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 0-5 |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=2 | 16 sep. || 0-0 || [[Elche CF|Elche]] - [[Real Valladolid]] || 2-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-2 || [[Athletic Bilbao]] - [[Celta de Vigo]] || 0-0 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''5 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''24 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=1 | 20 sep. || 2-1 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-0 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 16 feb. |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 21 sep. || 0-0 || [[Real Sociedad]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 1-0 |- | 2-2 || [[UD Almería|Almería]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-4 || [[Rayo Vallecano]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 0-6 |- | 0-2 || [[Real Valladolid]] - [[Atlético Madrid]] ||0-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 22 sep. || 0-0 || [[Real Betis]] - [[Granada CF|Granada]]|| 0-1 |- | 0-0 || [[Celta de Vigo]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 4-1 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 3-0 |- | 3-1 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=1 | 23 sep. || 3-2 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Athletic Bilbao]] || 2-1 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''6 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''25 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 24 sep. || 1-1 || [[Levante UD|Levante]] - [[Real Valladolid]] || 1-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 23 feb. |- bgcolor=#F5F5F5 | 4-1 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Real Sociedad]] || 1-3 |- | 2-0 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[UD Almería|Almería]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Atlético Madrid]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 0-3 |- | rowspan=3 bgcolor=#F0FFFF | 25 sep. || 4-1 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Rayo Vallecano]] || 1-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Granada CF|Granada]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-2 |- | 1-2 || [[Elche CF|Elche]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=3 bgcolor=#E0F0FF | 26 sep. || 2-1 || [[Athletic Bilbao]] - [[Real Betis]] || 2-0 |- | 2-0 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Celta de Vigo]] || 1-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 2-1 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''7 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''26 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=1 | 27 sep. || 2-2 || [[Real Valladolid]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 1-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 2 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 |28 sep. || 1-0 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Rayo Vallecano]] || 0-1 |- | 0-2 || [[UD Almería|Almería]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 1-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Real Sociedad]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 0-1 |- | 0-1 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Atlético Madrid]] || 2-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 29 sep. || 0-1 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-2 |- | 0-1 || [[Celta de Vigo]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-2 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 0-0 |- | 1-0 || [[Real Betis]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 1-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=1 | 30 sep. || 2-0 || [[Granada CF|Granada]] - [[Athletic Bilbao]] || 0-4 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''8 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''27 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=2 | 4 okt. || 3-0 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Granada CF|Granada]] || 0-2 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 9 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 2-0 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 5 okt. || 2-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 1-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-0 || [[Rayo Vallecano]] - [[Real Sociedad]] || 3-2 |- | 2-3 || [[Levante UD|Levante]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 4-1 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Real Valladolid]] || 0-1 |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 6 okt. || 2-1 || [[Atlético Madrid]] - [[Celta de Vigo]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[UD Almería|Almería]] || 3-1 |- | 3-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Real Betis]] || 0-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Athletic Bilbao]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-1 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''9 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''28 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 19 okt. || 2-0 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 1-0 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 16 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Real Sociedad]] || 0-1 |- | 0-0 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 0-7 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-0 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Atlético Madrid]] || 0-1 |- | rowspan=4 bgcolor=#F0FFFF | 20 okt. || 0-2 || [[Granada CF|Granada]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 3-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[UD Almería|Almería]] - [[Rayo Vallecano]] || 1-3 |- | 1-2 || [[Real Betis]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[Real Valladolid]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 1-4 |- | rowspan=2 bgcolor=#E0F0FF | 21 okt. || 0-1 || [[Celta de Vigo]] - [[Levante UD|Levante]] || 1-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-0 || [[Athletic Bilbao]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 1-1 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''10 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''29 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=1 | 25 okt. || 0-3 || [[Rayo Vallecano]] - [[Real Valladolid]] || 1-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 23 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 26 okt. || 0-5 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[Celta de Vigo]] || 2-0 |- | 2-1 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 4-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Granada CF|Granada]] || 0-1 |- | 3-0 || [[Levante UD|Levante]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 27 okt. || 2-1 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 2-1 |- | 4-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-0 || [[Real Sociedad]] - [[UD Almería|Almería]] || 3-4 |- | 5-0 || [[Atlético Madrid]] - [[Real Betis]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=1 | 28 okt. || 0-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Athletic Bilbao]] || 0-1 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''11 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''30 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=2 bgcolor=#E0F0FF | 29 okt. || 0-0|| [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 2-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 26 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-3 || [[Celta de Vigo]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 0-3 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 30 okt. || 1-2 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[UD Almería|Almería]] || 2-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[Real Valladolid]] - [[Real Sociedad]] || 0-1 |- | 3-1 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Rayo Vallecano]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 7-3 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 1-2 |- | bgcolor=#E0F0FF rowspan=4 | 31 okt. || 1-2 || [[Granada CF|Granada]] - [[Atlético Madrid]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-2 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 1-0 |- | 2-2 || [[Athletic Bilbao]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-0 ||{{Tutto attaccato|[[Real Betis]] - [[Levante UD|Levante]] || 3-1 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''12 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''31 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=1 bgcolor=#E0F0FF | 1 nov. || 1-0 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 1-0 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 30 mar. |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 2 nov. || 5-0 || [[Real Sociedad]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 1-1 |- | 1-0 || [[UD Almería|Almería]] - [[Real Valladolid]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-3 || [[Rayo Vallecano]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-5 |- | 0-1 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Celta de Vigo]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 3 nov. || 0-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 3-1 |- | 2-0 || [[Atlético Madrid]] - [[Athletic Bilbao]] || 2-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Levante UD|Levante]] - [[Granada CF|Granada]] || 2-0 |- | 3-2 || Málaga-[[Real Betis]] || 2-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=1 | 4 nov. || 0-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 1-1 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''13 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''32 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=2 bgcolor=#E0F0FF | 8 nov. || 0-1 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[UD Almería|Almería]] || 2-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 6 apr. |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-1 || [[Granada CF|Granada]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 1-4 |- | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 | 9 nov. || 5-1 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Real Sociedad]] || 4-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-1 |- | 2-1 || [[Athletic Bilbao]] - [[Levante UD|Levante]] || 2-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-2 || [[Celta de Vigo]] - [[Rayo Vallecano]] || 0-3 |- | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 10 nov. || 1-3 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 1-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-2 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Real Valladolid]] || 0-0 |- | 1-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Atlético Madrid]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-4 || [[Real Betis]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 1-3 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''14 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''33 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=1 bgcolor=#E0F0FF | 22 nov. || 0-1 || [[Real Valladolid]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 0-0 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 13 apr. |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=4 bgcolor=#F0FFFF | 23 nov. || 4-0 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Granada CF|Granada]] || 0-1 |- | 4-3 || [[Real Sociedad]] - [[Celta de Vigo]] || 2-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-5 || [[UD Almería|Almería]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-4 |- | 7-0 || [[Atlético Madrid]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 24 nov. || 0-3 || [[Levante UD|Levante]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 0-1 |- | 1-4 || [[Rayo Vallecano]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 2-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-2 |- | 4-0 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Real Betis]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=1 bgcolor=#F0FFFF | 25 nov. || 1-2 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[Athletic Bilbao]] || 0-3 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''15 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''34 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=2 bgcolor=#E0F0FF | 29 nov. || 1-0 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-0 || rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 20 apr. |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 0-2 |- | rowspan=4 bgcolor=#F0FFFF | 30 nov. || 0-2 || [[Elche CF|Elche]] - [[Atlético Madrid]] || 0-2 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-1 || [[Celta de Vigo]] - [[UD Almería|Almería]] || 4-2 |- | 4-0 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Real Valladolid]] || 1-1 || rowspan=1 bgcolor=#F0FFFF | 7 maj |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Real Sociedad]] || 1-2 || rowspan=5 bgcolor=#E0F0FF | 20 apr. |- | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 1 dec. || 2-2 || [[Real Betis]] - [[Rayo Vallecano]] || 1-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Granada CF|Granada]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 0-4 |- | 3-0 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 1-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-0 || [[Athletic Bilbao]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 1-2 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''16 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''35 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=1 bgcolor=#E0F0FF | 13 dec. || 2-1 || [[Levante UD|Levante]] - [[Elche CF|Elche]] || 1-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 27 apr. |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 |14 dec. || 2-2 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 0-4 |- | 0-2 || [[Rayo Vallecano]] - [[Granada CF|Granada]] || 3-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 3-2 |- | 1-0 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 0-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | rowspan=4 bgcolor=#E0F0FF | 15 dec. || 0-0 || [[UD Almería|Almería]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 2-1 |- | 5-1 || [[Real Sociedad]] - [[Real Betis]] || 1-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Athletic Bilbao]] || 1-3 |- | 3-0 || [[Atlético Madrid]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | bgcolor=#F0FFFF rowspan=4 |16 dec. || 3-0 || [[Real Valladolid]] - [[Celta de Vigo]] || 1-4 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''17 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''36 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 22 dec. || 2-1 || [[Athletic Bilbao]] - [[Rayo Vallecano]] || 3-0 || rowspan=1 bgcolor=#E0F0FF | 2 maj |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 1-0 || rowspan=4 bgcolor=#F0FFFF | 3 maj |- | 2-5 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 2-2 |- |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-1 || [[Celta de Vigo]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 2-0 |- | 4-2 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Real Valladolid]] || 0-1 |- |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 0-0 || rowspan=5 bgcolor=#E0F0FF | 4 maj |- | 0-1 || [[Real Betis]] - [[UD Almería|Almería]] || 2-3 |- |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-2 || [[Atlético Madrid]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-2 |- | 1-3 || [[Granada CF|Granada]] - [[Real Sociedad]] || 1-1 |- |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-3 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 2-2 |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''18 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''37 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 5 jan. || 2-0 || [[Valencia CF|Valencia]] - [[Levante UD|Levante]] || 0-2 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 11 maj |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Málaga CF|Málaga]] - [[Atlético Madrid]] || 1-1 |- | 4-0 || [[FC Barcelona|Barcelona]] - [[Elche CF|Elche]] || 0-0 |-bgcolor=#F5F5F5 | 3-0 || [[Sevilla FC|Sevilla]] - [[Getafe CF|Getafe]] || 0-1 |- | 2-5 || [[Rayo Vallecano]] - [[Villarreal CF|Villarreal]] || 0-4 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-0 || [[Real Sociedad]] - [[Athletic Bilbao]] || 1-1 |- | 3-0 || [[UD Almería|Almería]] - [[Granada CF|Granada]] || 2-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-0 || [[Real Valladolid]] - [[Real Betis]] || 3-4 |- | 1-0 || [[CA Osasuna|Osasuna]] - [[RCD Espanyol|Espanyol]] || 1-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 3-0 || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] - [[Celta de Vigo]] || 0-2 |} |} <br> {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=1 style="font-size: 85%; text-align: center;" width=99% | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''19 kolo''' | bgcolor=#D3D3D3 | | colspan=2 bgcolor=#90C0FF |'''38 kolo''' |- align=center !width=15% | !width=10% | !width=50% | !width=10% | !width=15% | |- | rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 12 jan. || 1-0 || [[Levante UD|Levante]] - [[Málaga CF|Málaga]] || 0-1 || rowspan=10 bgcolor=#E0F0FF | 18 maj |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-0 || [[Atlético Madrid]] - [[FC Barcelona|Barcelona]] || 1-1 |- | 1-1 || [[Elche CF|Elche]] - [[Sevilla FC|Sevilla]] || 1-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 0-1 || [[Getafe CF|Getafe]] - [[Rayo Vallecano]] || 2-1 |- | 5-1 || [[Villarreal CF|Villarreal]] - [[Real Sociedad]] || 2-1 |- bgcolor=#F5F5F5 | 6-1 || [[Athletic Bilbao]] - [[UD Almería|Almería]] || 0-0 |- | 4-0 || [[Granada CF|Granada]] - [[Real Valladolid]] || 1-0 |- bgcolor=#F5F5F5 | 1-2 || [[Real Betis]] - [[CA Osasuna|Osasuna]] || 1-2 |- | 0-1 || [[RCD Espanyol|Espanyol]] - [[Real Madrid CF|Real Madrid]] || 1-3 |- bgcolor=#F5F5F5 | 2-1 || [[Celta de Vigo]] - [[Valencia CF|Valencia]] || 1-2 |} | width=50% valign="top" | |} === Tabelarni prikaz rezultata === <div align=center> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 90%;" |- |style="width: 120px;"| ||style="width: 30px;"|ALM||style="width: 30px;"|ATH||style="width: 30px;"|ATM||style="width: 30px;"|BAR||style="width: 30px;"|BET||style="width: 30px;"|CEL||style="width: 30px;"|ELC||style="width: 30px;"|ESP||style="width: 30px;"|GET||style="width: 30px;"|GRA||style="width: 30px;"|LEV||style="width: 30px;"|MAL||style="width: 30px;"|OSA||style="width: 30px;"|RAY||style="width: 30px;"|RMA||style="width: 30px;"|RSO||style="width: 30px;"|RVA||style="width: 30px;"|SIV||style="width: 30px;"|VAL||style="width: 30px;"|VIL |- |style="text-align: left;"|[[UD Almería|Almería]] |style="background-color: #aaaaaa;"| || 0-0 || 2-0 || 0-2 || 3-2 || 2-4 || 2-2 || 0-0 || 1-0 || 3-0 || 2-2 || 0-0 || 1-2 || 0-1 || 0-5 || 4-3 || 1-0 || 1-3 || 2-2 || 2-3 |- |style="text-align: left;"|[[Athletic Bilbao]] | 6-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 1-2 || 1-0 || 2-1 || 3-2 || 2-2 || 1-2 || 1-0 || 4-0 || 2-1 || 3-0 || 2-0 || 2-1 || 1-1 || 1-1 || 4-2 || 3-1 || 1-1 || 2-0 |- |style="text-align: left;"|[[Atlético Madrid]] | 4-2 || 2-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-0 || 5-0 || 2-1 || 2-0 || 1-0 || 7-0 || 1-0 || 3-2 || 1-1 || 2-1 || 5-0 || 2-2 || 4-0 || 4-0 || 1-1 || 3-0 || 1-0 |- |style="text-align: left;"|[[FC Barcelona|Barcelona]] | 4-1 || 2-1 || 1-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 3-1 || 3-0 ||4-0 || 1-0 || 2-2 || 4-0 || 7-0 || 3-0 || 7-0 || 6-0 || 2-1 || 4-1 || 4-1 || 3-2 || 2-3 || 2-1 |- |style="text-align: left;"|[[Real Betis]] | 0-1 || 0-2 || 0-2 || 1-4 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 1-2 || 1-2 || 2-0 || 2-0 || 0-0 || 0-0 || 1-2 || 1-2 || 4-3 || 0-5 || 0-1 || 2-2 || 0-2 || 3-1 || 1-0 |- |style="text-align: left;"|[[Celta de Vigo]] | 3-1 || 0-0 || 0-2 || 0-3 || 4-2 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-1 || 2-2 || 1-1 || 1-1 || 0-1 || 0-2 || 1-1 || 0-2 || 2-0 || 0-0 || 4-1 || 1-0 || 2-1 || 0-0 |- |style="text-align: left;"|[[Elche CF|Elche]] | 1-0 || 0-0 || 0-2 || 0-0 || 0-0 || 1-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 2-1 || 1-0 || 0-1 || 1-1 || 0-1 || 0-0 || 2-0 || 1-2 || 1-1 || 0-0 || 1-1 || 2-1 || 0-1 |- |style="text-align: left;"|[[RCD Espanyol|Espanyol]] | 1-2 || 3-2 || 1-0 || 0-1 || 0-0 || 1-0 || 3-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-2 || 1-0 || 0-0 || 0-0 || 1-0 || 2-2 || 0-1 || 1-2 || 4-2 || 1-3 || 3-1 || 1-2 |- |style="text-align: left;"|[[Getafe CF|Getafe]] | 2-2 || 0-1 || 0-2 || 2-5 || 3-1 || 2-0 || 1-1 || 0-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 3-3 || 1-0 || 1-0 || 2-1 || 0-1 || 0-3 || 2-2 || 0-1 || 1-0 || 0-0 || 0-1 |- |style="text-align: left;"|[[Granada CF|Granada]] | 0-2 || 2-0 || 1-2 || 1-0 || 1-0 || 1-2 || 1-0 || 0-1 || 0-2 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-2 || 3-1 || 0-0 || 0-3 || 0-1 || 1-3 || 4-0 || 1-2 || 0-1 || 2-0 |- |style="text-align: left;"|[[Levante UD|Levante]] | 1-0 || 1-2 || 2-0 || 1-1 || 1-3 || 0-1 || 2-1 || 3-0 || 0-0 || 0-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 1-0 || 2-0 || 0-0 || 2-3 || 0-0 || 1-1 || 0-0 || 2-0 || 0-3 |- |style="text-align: left;"|[[Málaga CF|Málaga]] | 2-0 || 1-2 || 0-1 || 0-1 || 3-2 || 0-5 || 0-1 || 1-2 || 1-0 || 4-1 || 1-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-1 || 5-0 || 0-1 || 0-1 || 1-1 || 3-2 || 1-1 || 2-0 |- |style="text-align: left;"|[[CA Osasuna|Osasuna]] | 0-1 || 1-5 || 3-0 || 0-0 || 2-1 || 2-0 || 2-1 || 1-0 || 2-0 || 1-2 || 0-1 || 0-2 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 3-1 || 2-2 || 1-1 || 0-0 || 1-2 || 1-1 || 0-3 |- |style="text-align: left;"|[[Rayo Vallecano]] | 3-1 || 0-3 || 2-4 || 0-4 || 3-1 || 3-0 || 3-0 || 1-4 || 1-2 || 0-2 || 1-2 || 4-1 || 1-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 2-3 || 1-0 || 0-3 || 0-1 || 1-0 || 2-5 |- |style="text-align: left;"|[[Real Madrid CF|Real Madrid]] | 4-0 || 3-1 || 0-1 || 3-4 || 2-1 || 3-0 || 3-0 || 3-1 || 4-1 || 2-0 || 3-0 || 2-0 || 4-0 || 5-0 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 5-1 || 4-0 || 7-3 || 2-2 || 4-2 |- |style="text-align: left;"|[[Real Sociedad]] | 3-0 || 2-0 || 1-2 || 3-1 || 5-1 || 4-3 || 4-0 || 2-1 || 2-0 || 1-1 || 0-0 || 0-0 || 5-0 || 2-3 || 0-4 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 1-0 || 1-1 || 1-0 || 1-2 |- |style="text-align: left;"|[[Real Valladolid]] | 1-0 || 1-2 || 0-2 || 1-0 || 0-0 || 3-0 || 2-2 || 1-0 || 1-0 || 0-1 || 1-1 || 2-2 || 0-1 || 1-1 || 1-1 || 2-2 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 2-2 || 0-0 || 1-0 |- |style="text-align: left;"|[[Sevilla FC|Sevilla]] | 2-1 || 1-1 || 1-3 || 1-4 || 4-0 || 0-1 || 3-1 || 4-1 || 3-0 || 4-0 || 2-3 || 2-2 || 2-1 || 4-1 || 2-1 || 1-0 || 4-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 0-0 || 0-0 |- |style="text-align: left;"|[[Valencia CF|Valencia]] | 1-2|| 1-1 || 0-1 || 2-3 || 5-0 || 2-1 || 2-1 || 2-2 || 1-3 || 2-1 || 2-0 || 1-0 || 3-0 || 1-0 || 2-3 || 1-2 || 2-2 || 3-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| || 2-1 |- |style="text-align: left;"|[[Villarreal CF|Villarreal]] | 2-0 || 1-1 || 1-1 || 2-3 || 1-1 || 0-2 || 1-1 || 2-1 || 0-2 || 3-0 || 1-0 || 1-1 || 3-1 || 4-0 || 2-2 || 5-1 || 2-1 || 1-2 || 4-1 ||style="background-color: #AAAAAA;"| |} </div align=center> == ''Hat trick''ovi tokom sezone == {| align=left cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f5faff; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |- bgcolor=#006699 style="color:white;" !width=10%|Datum !width=25%|Nogometaš !width=15%|Golovi !width=15%|Domaćin !width=2%| !width=2%|Rezultat !width=2%| !width=15%|Gost !width=14%|Izvještaj |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"|1. 9. 2013.|| align="left"|'''{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|11']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|39']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|41']]|| [[Valencia CF|Valencia]] ||||2:3 |||| '''[[FC Barcelona|Barcelona]] ||<ref name="'Izvještaj utakmice Valencia - Barcelona 2:3, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/3/valencia_barcelona ''Izvještaj utakmice Valencia - Barcelona 2:3, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429031319/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/3/valencia_barcelona |date=29. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 15. 9. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|MAR}} [[Mounir El Hamdaoui]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|31']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|62']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|67']] || '''[[Málaga CF|Málaga]] |||| 5:0 |||| [[Rayo Vallecano]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Málaga - Rayo Vallecano 5:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/4/malaga_rayo ''Izvještaj utakmice Málaga - Rayo Vallecano 5:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410200639/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/4/malaga_rayo |date=10. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 21. 9. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|ŠPA}} [[Pedro Rodríguez Ledesma|Pedro]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|33']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|47']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|72']] || [[Rayo Vallecano]] |||| 0:4 |||| '''[[FC Barcelona|Barcelona]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Barcelona 0:4, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/5/rayo_barcelona ''Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Barcelona 0:4, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409071303/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/5/rayo_barcelona |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 30. 10. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|32' (p)]] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|60']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|71']] || '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |||| 7:3 |||| [[Sevilla FC|Sevilla]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Real Madrid - Sevilla, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/11/real-madrid_sevilla ''Izvještaj utakmice Real Madrid - Sevilla, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409080508/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/11/real-madrid_sevilla |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center" | 8. 11. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|MAR}} [[Youssef El-Arabi]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|48']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|59']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|77']]|| '''[[Granada CF|Granada]] |||| 3:1 |||| [[Málaga CF|Málaga]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Granada - Málaga 3:1, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/13/granada_malaga ''Izvještaj utakmice Granada - Málaga 3:1, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508124015/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/13/granada_malaga |date=8. 5. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 9. 11. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|12']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|26' (p)]] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|76']] || '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |||| 5:1 |||| [[Real Sociedad]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Real Madrid - Real Sociedad 5:1, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/13/real-madrid_real-sociedad ''Izvještaj utakmice Real Madrid - Real Sociedad 5:1, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409072752/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/13/real-madrid_real-sociedad |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 23. 11. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|MEX}} [[Carlos Vela]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|6']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|61']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|78']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|81']]|| '''[[Real Sociedad]] |||| 4:3 ||||[[Celta de Vigo]] ||align="center"|<ref name="Izvještaj utakmice Real Sociedad - Celta de Vido 4:3, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/14/real-sociedad_celta ''Izvještaj utakmice Real Sociedad - Celta de Vido 4:3, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410152523/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/14/real-sociedad_celta |date=10. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 24. 11. 2013. ||align="left"| '''{{ZD|ŠPA}} [[Sergio García de la Fuente|Sergio García]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|27' (p)]] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|51' (p)]] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|83']]|| [[Rayo Vallecano]] |||| 1:4 |||| '''[[RCD Espanyol|Espanyol]] ||align="center"|<ref name="Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Espanyol 1:4, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/14/rayo_espanyol ''Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Espanyol 1:4, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410222450/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/14/rayo_espanyol |date=10. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 30. 11. 2013. ||align="left"| '''{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|33']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|64']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|89']]|| '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |||| 4:0 |||| [[Real Valladolid]] ||align="center"|<ref name="Izvještaj utakmice Real Madrid - Real Valladolid 4:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/15/real-madrid_valladolid ''Izvještaj utakmice Real Madrid - Real Valladolid 4:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409082404/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/15/real-madrid_valladolid |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 1. 12. 2013. ||align="left"| '''{{ZD|BRA}} [[Jonas Gonçalves Oliveira|Jonas]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|33']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|64']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|89']]|| '''[[Valencia CF|Valencia]]''' |||| 3:0 |||| [[CA Osasuna|Osasuna]] ||align="center"|<ref name="Izvještaj utakmice Valencia - Osasuna 3:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/15/valencia_osasuna ''Izvještaj utakmice Valencia - Osasuna 3:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409135046/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/15/valencia_osasuna |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 16. 12. 2013. ||align="left"| '''{{ZD|ŠPA}} [[Javi Guerra]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|60']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|67']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|86']]|| '''[[Real Valladolid]]''' |||| 3:0 |||| [[Celta de Vigo]] ||align="center"|[<ref name="Izvještaj utakmice Real Valladolid - Celta de Vigo 3:0, lfp.es">http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/16/valladolid_celta {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409165248/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/16/valladolid_celta |date=9. 4. 2014 }} ''Izvještaj utakmice Real Valladolid - Celta de Vigo 3:0, lfp.es'']; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 22. 12. 2013. ||align="left"|'''{{ZD|ŠPA}} [[Pedro Rodríguez Ledesma|Pedro]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|34']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|41']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|43']] || [[Getafe CF|Getafe]] |||| 2:5 |||| '''[[FC Barcelona|Barcelona]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Getafe - Barcelona 2:5, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/17/getafe_barcelona ''Izvještaj utakmice Getafe - Barcelona 2:5, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409075253/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/17/getafe_barcelona |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 5. 1. 2014. ||align="left"|'''{{ZD|ČIL}} [[Alexis Sánchez]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|7']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|63']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|69']] || '''[[FC Barcelona|Barcelona]] |||| 4:0 |||| [[Elche CF|Elche]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Barcelona - Elche 4:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/18/barcelona_elche ''Izvještaj utakmice Barcelona - Elche 4:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140520082245/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/18/barcelona_elche |date=20. 5. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"|6. 1. 2014. ||align="left"|'''{{ZD|NIG}} [[Ikechukwu Uche]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|10']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|57']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|64']] || [[Rayo Vallecano]] |||| 2:5 |||| '''[[Villarreal CF|Villarreal]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Villarreal 2:5, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/18/rayo_villarreal ''Izvještaj utakmice Rayo Vallecano - Villarreal 2:5, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409101635/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/18/rayo_villarreal |date=9. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 28. 2. 2014. ||align="left"|'''{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|10']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|57']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|64']] || '''[[Athletic Bilbao]] |||| 4:0 |||| [[Granada CF|Granada]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Athletic Bilbao - Granada 4:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/26/athletic_granada ''Izvještaj utakmice Athletic Bilbao - Granada 4:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516214107/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/26/athletic_granada |date=16. 5. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" |align="center"| 16. 3. 2014. ||align="left"|'''{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|18']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|63']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|88']] || '''[[FC Barcelona|Barcelona]] |||| 7:0 |||| [[CA Osasuna|Osasuna]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Barcelona - Osasuna 7:0, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/28/barcelona_osasuna ''Izvještaj utakmice Barcelona - Osasuna 7:0, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421051125/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/28/barcelona_osasuna |date=21. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |- align="center" bgcolor=#DDEEFF |align="center"| 23. 3. 2014. ||align="left"|'''{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] ||align="center"| [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|42']] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|65' (p)]] [[Datoteka:Soccer ball.svg|15px|84' (p)]] || [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |||| 3:4 |||| '''[[FC Barcelona|Barcelona]] ||align="center"| <ref name="Izvještaj utakmice Real Madrid - Barcelona 3:4, lfp.es">[http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/29/real-madrid_barcelona ''Izvještaj utakmice Real Madrid - Barcelona 3:4, lfp.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410135515/http://www.lfp.es/directo/temporada-2013-2014/liga-bbva/29/real-madrid_barcelona |date=10. 4. 2014 }}; pristupljeno: 30. 4. 2014.</ref> |} {{clear}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Cristiano Ajax.jpg | 175px | thumb | right | [[Cristiano Ronaldo]], najbolji strijelac La Lige 2013/14. sa 31. postignutim golom]] {| align=border width=71% border=1 cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" |- align="center" bgcolor=#006699 style="color:white;" ! width="25px" | # ! width="175px" | Nogometaš ! width="150px" | Ekipa ! width="30px" | Golovi<ref name="Lista strijelaca La lige 2013/14., lfp.es"/> ! width="30px" | {{Tooltip|UU|Ukupno odigranih utakmica u cjelokupnoj sezoni 2013/14.}} ! width="30px" | {{Tooltip|PG|Prosjek postignutih golova po utakmici}} |- bgcolor="#D0E7FF" align="left" ! rowspan="1" align="center"| 1. | {{ZD|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center" | '''31''' | align="center" | 30 | align="center" | 1.03 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 2. | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center" | 28 | align="center" | 31 | align="center" | 0.9 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 3. | {{ZD|ŠPA}} [[Diego Costa]] | [[Atlético Madrid]] | align="center" | 27 | align="center" | 35 | align="center" | 0.77 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 4. | {{ZD|ČIL}} [[Alexis Sánchez]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center" | 20 | align="center" | 34 | align="center" | 0.58 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 5. | {{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] | [[Athletic Bibao]] | align="center" | 18 | align="center" | 31 | align="center" | 0.58 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 6. | {{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center" | 17 | align="center" | 35 | align="center" | 0.48 |- align="left" ! rowspan="2" align="center"| 7. | {{ZD|FRA}} [[Antoine Griezmann]] | [[Real Sociedad]] | align="center" | 16 | align="center" | 35 | align="center" | 0.45 |- align="left" | {{ZD|MEX}} [[Carlos Vela]] | [[Real Sociedad]] | align="center" | 16 | align="center" | 37 | align="center" | 0.43 |- align="left" ! rowspan="4" align="center"| 9. | {{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center" | 15 | align="center" | 27 | align="center" | 0.55 |- align="left" | {{ZD|FRA}} [[Kevin Gameiro]] | [[Sevilla FC|Sevilla]] | align="center" | 15 | align="center" | 35 | align="center" | 0.42 |- align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Javi Guerra]] | [[Real Valladolid]] | align="center" | 15 | align="center" | 37 | align="center" | 0.4 |- align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Pedro Rodríguez Ledesma|Pedro]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center" | 15 | align="center" | 37 | align="center" | 0.4 |- align="left" |} == Najbolji asistenti == {| align=border width=71% border=1 cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" |- align="center" bgcolor=#006699 style="color:white;" !width="25px" | # !width="175px"| Nogometaš !width="150px"| Ekipa !width="30px" | {{Tooltip|Asist.|Ukupno asistencija}}<ref name="Estadísticas de la liga Primera División de España: Líderes en Asistencias - 2013/2014, espn.go.com">[http://espndeportes.espn.go.com/futbol/estadisticas/asistencias/_/league/esp.1/primera-division-de-espana.html ''Estadísticas de la liga Primera División de España: Líderes en Asistencias - 2013/2014, espn.go.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140503082002/http://espndeportes.espn.go.com/futbol/estadisticas/asistencias/_/league/esp.1/primera-division-de-espana.html |date=3. 5. 2014 }}; pristupljeno: 23. 5. 2014.</ref> !width="30px" | {{Tooltip|OU|Odigrao utakmica u sezoni}} |- bgcolor="#D0E7FF" align="left" ! rowspan="1" align="center"| 1. | {{ZD|ARG}} '''[[Ángel Di María]]''' | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center"| '''17''' | align="center"| 34 |- align="left" ! rowspan="2" align="center"| 2. | {{ZD|ŠPA}} [[Jorge Resurrección|Koke]] | [[Atletico Madrid]] | align="center"| 13 | align="center"| 36 |- align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center"| 13 | align="center"| 36 |- align="left" ! rowspan="3" align="center"| 4. | {{ZD|MEX}} [[Carlos Vela]] | [[Real Sociedad]] | align="center"| 12 | align="center"| 37 |- align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Markel Susaeta|Susaeta]] | [[Athletic Bilbao]] | align="center"| 12 | align="center"| 38 |- align="left" | {{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center"| 12 | align="center"| 27 |- align="left" ! rowspan="1" align="center"| 7. | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center"| 11 | align="center"| 31 |- align="left" ! rowspan="2" align="center"| 8. | {{ZD|HRV}} [[Ivan Rakitić]] | [[Sevilla FC|Sevilla]] | align="center"| 10 | align="center"| 34 |- align="left" | {{ZD|ČIL}} [[Alexis Sánchez]] | [[FC Barcelona|Barcelona]] | align="center"| 10 | align="center"| 34 |- align="left" ! rowspan="3" align="center"| 10. | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center"| 9 | align="center"| 30 |- align="left" | {{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center"| 9 | align="center"| 35 |- align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Sergio García de la Fuente|Sergio García]] | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | align="center"| 9 | align="center"| 37 |- align="left" |} == Prikaz tabele po odigranim kolima == <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width="70" rowspan="2" align="left" |<small>Kolo -<br /> Ekipa</small> ! width="2" |1!! width="2" |2!! width="2" |3!! width="2" |4!! width="2" |5!! width="2" |6!! width="2" |7!! width="2" |8!! width="2" |9!! width="2" |10!! width="2" |11!! width="2" |12 ! width="2" |13!! width="2" |14!! width="2" |15!! width="2" |16!! width="2" |17!! width="2" |18!! width="2" |19!! width="2" |20!! width="2" |21!! width="2" |22!! width="2" |23!! width="2" |24 ! width="2" |25!! width="2" |26!! width="2" |27!! width="2" |28!! width="2" |29!! width="2" |30!! width="2" |31!! width="2" |32!! width="2" |33!! width="2" |34!! width="2" |35!! width="2" |36 ! width="2" |37!! width="2" |38 |- ! width="2" |<br> !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | ! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | ! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | !! width="2" | ! width="2" | !! width="2" | |- |- align="center" |<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small> | style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1 |- align="center" |<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> |style="background:#B0C4DE"|<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2 |- align="center" |<small>[[Real Madrid CF|Real M.]]</small> | <small>8|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background: #C5D2E4" |<small>4|| style="background: #C5D2E4" |<small>4|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3 || style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3 || style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1|| style="background:#B0C4DE" |<small>1 || style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3 || style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>2|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#B0C4DE" |<small>3 || style="background:#B0C4DE" |<small>3 |- align="center" |<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small> | style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#B0C4DE" |<small>3|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background:#C5D2E4" |<small>4 |- align="center" |<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> |<small>17||<small>14||<small>15|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>20||<small>14||<small>14||<small>11||<small>11||<small>10||<small>11||<small>14||<small>11||<small>8||<small>8||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5 |- align="center" |<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> | style="background: #FED435" |<small>5||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#B0C4DE"|<small>3||style="background:#B0C4DE"|<small>3||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#C5D2E4"|<small>4||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5||style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FEDF68"|<small>6||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FDEEB4" |<small>7||style="background:#FEDF68" |<small>6 |- align="center" |<small>[[Real Sociedad|Sociedad]]</small> | style="background:#C5D2E4" |<small>4|| style="background: #FDEEB4" |<small>7||<small>8|| style="background:#FDEEB4" |<small>7|| style="background:#FDEEB4" |<small>7||<small>12||<small>13||<small>15||<small>12||<small>9||<small>9|| style="background:#FDEEB4" |<small>7|| style="background:#FDEEB4" |<small>7|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FED435"|<small>5||style="background:#FEDF68"|<small>6||style="background:#FEDF68"|<small>6||style="background:#FEDF68"|<small>6||style="background:#FEDF68"|<small>6||style="background:#FDEEB4" |<small>7 ||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FDEEB4" |<small>7 |- align="center" |<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> |<small>9||<small>10||<small>12||<small>16||<small>9||style="background:#FDEEB4"|<small>7|| style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||<small>11||<small>12||<small>9||<small>9||<small>11||<small>9||<small>9||<small>11||<small>8||<small>8||<small>9||<small>10||<small>8||<small>8||<small>8||<small>8||<small>9||<small>8||<small>8||<small>8||<small>9||<small>9||<small>8||<small>8||<small>8||<small>8||<small>8||<small>10||<small>8 |- align="center" |<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small> |<small>10||<small>8||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||<small>8||<small>11||<small>15||<small>16|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>15||<small>17||<small>15||<small>16||<small>16||<small>14||<small>15||<small>15|| style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>15||<small>16||<small>13||<small>11||<small>11||<small>11||<small>11||<small>11||<small>11||<small>11||<small>12||<small>12||<small>11||<small>12||<small>12||<small>12||<small>10||<small>9||<small>8||<small>9 |- align="center" |<small>[[Levante UD|Levante]]</small> | style="background: #FFCCCC" |<small>20||<small>16||<small>10||<small>9||<small>10||<small>10||<small>9||<small>9||<small>9||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||<small>10||<small>13||<small>13||<small>11||<small>13||<small>12||<small>10||<small>11||<small>8||<small>9||<small>10||<small>10||<small>9||<small>8||<small>10||<small>10||<small>10||<small>10||<small>10||<small>10||<small>10||<small>11||<small>11||<small>10||<small>9||<small>10 |- align="center" |<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> |<small>16|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>10||<small>11||<small>8||<small>10||<small>10||<small>13||<small>16||<small>15||<small>12||<small>14||<small>14||<small>15||<small>13||<small>10||<small>11||<small>14||<small>14||<small>16||<small>13||<small>16||<small>17||<small>17||<small>17||<small>13||<small>14||<small>13||<small>14||<small>12||<small>11||<small>11||<small>10||<small>13||<small>13||<small>13||<small>11 |- align="center" |<small>[[Rayo Vallecano|Rayo]]</small> | style="background:#B0C4DE" |<small>2||<small>11||<small>13||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>14||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>18 || style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>16||<small>15||<small>13||<small>14||<small>13||<small>14||<small>13||<small>9||<small>11||<small>11||<small>12 |- align="center" |<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small> | style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>13|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>14||<small>15||<small>9||<small>8|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FDEEB4"|<small>7||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||<small>8||<small>9||<small>11||<small>12||<small>12||<small>12||<small>13||<small>15||<small>15||<small>15||<small>16||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>16||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>16||<small>13 |- align="center" |<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small> |<small>11|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FEDF68" |<small>6|| style="background:#FED435" |<small>5|| style="background:#FEDF68" |<small>6||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>8||<small>8||<small>10||<small>12||<small>9||<small>10||<small>12||<small>9||<small>10||<small>12||<small>8||<small>9||<small>10||<small>9||<small>9||<small>10||<small>10||<small>9||<small>9||<small>9||<small>8||<small>8||<small>9||<small>9||<small>9||<small>12||<small>12||<small>12||<small>14 |- align="center" |<small>[[Granada CF|Granada]]</small> |style="background:#FDEEB4"|<small>7||<small>9||<small>9||<small>13||<small>13||<small>15||<small>12||<small>14||<small>16||<small>13||<small>14||<small>11||<small>8||<small>12||<small>12||<small>10||<small>12||<small>13||<small>9||<small>10||<small>11||<small>14||<small>17||<small>12||<small>13||<small>14||<small>12||<small>12||<small>11||<small>11||<small>13||<small>15||<small>13||<small>14||<small>14||<small>15||<small>17||<small>15 |- align="center" |<small>[[Elche CF|Elche]]</small> | style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>15||<small>16|| <small>15|| <small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| <small>17||<small>12||<small>10|| <small>12||<small>10||<small>13||<small>13||<small>10||<small>11||<small>14||<small>14||<small>16||<small>17||<small>15||<small>17||<small>15||<small>12||<small>13||<small>14||<small>12||<small>14||<small>13||<small>14||<small>15|||<small>15||<small>14||<small>15||<small>16||<small>15||<small>14||<small>14||<small>16 |- align="center" |<small>[[UD Almería|Almería]]</small> |<small>12||<small>12||<small>14|| style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>16||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>18 ||style="background: #FFCCCC" |<small>19|| style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>16||<small>14||<small>16||<small>17||<small>15||<small>17||<small>15||<small>16||<small>16||<small>16||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>16||<small>16||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>17||<small>15||<small>17 |- align="center" |<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> |<small>13|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>16||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>15||<small>16||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>15||<small>13||<small>13||<small>14||<small>16||<small>14||<small>14||<small>12||<small>13||<small>15||<small>15||<small>17||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>16||<small>16||<small>15||<small>16||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>18 |- align="center" |<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small> |<small>14|| |<small>17||<small>11||<small>12||<small>14||<small>16||<small>16||<small>17||<small>17||<small>14||<small>13||<small>16||<small>15||<small>17||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>16||<small>17||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18 || style="background: #FFCCCC" |<small>18|| <small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>18||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>17||<small>17||<small>17||<small>17|| style="background: #FFCCCC" |<small>19||<small>16||style="background: #FFCCCC" |<small>19||style="background: #FFCCCC" |<small>19 |- align="center" |<small>[[Real Betis|Betis]]</small> |<small>15||style="background: #FFCCCC" |<small>18||<small>17||<small>11||<small>12||<small>13||<small>11||<small>13||<small>15|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>18|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20|| style="background: #FFCCCC" |<small>20||style="background: #FFCCCC" |<small>20||style="background: #FFCCCC" |<small>20||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 ||style="background: #FFCCCC" |<small>20 |} </div> == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2013-2014}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2013-2014 La Liga 2013/14.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150125124426/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2013-2014 |date=25. 1. 2015 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2014 La Liga 2013/14.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170128203040/http://www.resultados-futbol.com/primera2014 |date=28. 1. 2017 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151228140221/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2013-2014/ La Liga 2013/14.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2013-2014/ La Liga 2013/14.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2014.html Nogometna takmičenja u Španiji 2013/14.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2013/14.}} 3j6enseh0o6vmyry9go9i2jul10wwq9 Vranići 0 361377 3916848 3916758 2026-08-07T14:43:24Z AnToni 2325 Vraćene izmjene korisnika [[Special:Contributions/Gautamabuddhhaa|Gautamabuddhhaa]] ([[User talk:Gautamabuddhhaa|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:WumpusBot|WumpusBot]] 3737219 wikitext text/x-wiki {{mson|Vranići}} '''[[Bosna i Hercegovina]]''': * [[Vranići (Goražde)]], naselje u općini [[Goražde]] * [[Vranići (Travnik)]], naselje u općini [[Travnik]] '''[[Hrvatska]]''': * [[Vranići kod Poreča]], bivše naselje grada [[Poreč]]a, [[Istarska županija]] * [[Vranići kod Višnjana]], naselje u općini [[Višnjan]], [[Istarska županija]] * [[Vranići kod Vižinade]], naselje u općini [[Vižinada]], [[Istarska županija]] '''[[Srbija]]''': * [[Vranići (Čačak)]], naselje grada [[Čačak|Čačka]], [[Moravički okrug]] {{višeznačnica}} nnbdby0jfgefavx7t1506vqw66pl9c4 Celtic FC 0 361453 3916850 3877467 2026-08-07T14:48:53Z Makenzis 98619 3916850 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometni klub | boja1 = #FFFFFF | boja2 = #008000 | ime = Celtic FC | puno_ime = The Celtic Football Club | grb = Logo FC Celtic.png | nadimak = ''The Bhoys, The Celts, The Hoops'' | osnovan = [[6. novembar]] [[1887]] | lokacija = [[Glasgow]], [[Škotska]] | boje = {{colorbox|green}} {{colorbox|white}} | federacija = [[Nogometni savez Škotske|SFA]] | konfederacija = [[UEFA]] | liga = [[Škotski Premiership|Premiership]] | stadion = [[Celtic Park]]<ref name="Celtic Football Club, spfl.co.uk">[http://spfl.co.uk/clubs/celtic/ ''Celtic Football Club, spfl.co.uk'']; pristupljeno: 12. juli 2014.</ref> | kapacitet = 60.411 | vlasnik = Celtic d.d.<ref>[https://www.londonstockexchange.com/exchange/searchengine/search.html?lang=en&x=0&y=0&q=CCP ''London Stock Exchange, CELTIC PLC'']</ref> | predsjednik = Ian Bankier | direktor = | odbor = | menadžer = Ange Postecoglou | trener = | uspjesi = 111 trofeja | nacionalni_kupovi = | evropski_kupovi = | plasman_u_prethodnoj_sezoni = 1. mjesto | prethodna_sezona = 2025/26. | veb-sajt = [http://www.celticfc.net celticfc.net] | trenutna_sezona = <!-- Dresovi --> | uzorak_lr1 = _celtic2122h | uzorak_t1 = _celtic2122h | uzorak_dr1 = _celtic2122h | uzorak_š1 = _celtic2021h | uzorak_č1 = _celtic2122h | lijeva ruka1 = | tijelo1 = | desna ruka1 = | šorc1 = | čarape1 = <!-- Gostujući --> | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _celtic2122a | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = _celtic2122a | uzorak_č2 = _celtic2122a | lijeva ruka2 = 053E29 | tijelo2 = 053E29 | desna ruka2 = 053E29 | šorc2 = 053E29 | čarape2 = 053E29 <!-- Treći --> | uzorak_lr3 = _celtic2122t | uzorak_t3 = _celtic2122t | uzorak_dr3 = _celtic2122t | uzorak_š3 = _celtic2122t | uzorak_č3 = _celtic2122t | lijeva ruka3 = F2F5F0 | tijelo3 = F2F5F0 | desna ruka3 = F2F5F0 | šorc3 = F2F5F0 | čarape3 = F2F5F0 }} '''The Celtic Football Club''' je nogometni klub iz [[Glasgow]]a, [[Škotska]]. Takmiči se u [[Škotski Premiership|škotskom Premiershipu]]. Klub je osnovan 6. novembra 1887. godine. U maju 1888. je odigrana prva utakmica. To je bio prijateljski meč protiv [[Rangers FC|Rangersa]] u kojoj je Celtic slavio rezultatom 5-2. Od te prve utakmice odigrane 1888., Celtic nikada nije ispao u niži rang. Najuspješniji period u historiji kluba veže se za 60te i 70te godine prošlog stoljeća kada su pod vodstvom Jock Steina osvojili devet uzastopnih ligaških titula, kao i [[Kup evropskih šampiona]] u sezoni [[Kup evropskih šampiona 1966/1967.|1966/67.]] Celtik je osvajao ligu Škotske 54 puta, posljednji put u sezoni 2019/20. što je ujedno bila sedma uzastopna titula kluba. [[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] su osvojili 40 puta, a [[Škotski liga kup]] 19 puta. Sezona 1966/67. je najuspješnija sezona kluba jer je Celtic osvojio čak pet trofeja, tj. [[Kup evropskih šampiona]], Prvu diviziju Škotske, [[Škotski nogometni kup|Škotski kup]], [[Škotski liga kup]] i [[Glasgow kup]]. Osvajanjem kupa evropskih šampiona, Celtic je postao prvi [[Velika Britanija|Britanski]] klub koji je osvojio ovo takmičenje.<ref name="Celtic win European Cup 1967, bbc.co.uk">[http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0045/print.shtml ''Celtic win European Cup 1967, bbc.co.uk'']; pristupljeno: 12. juli 2014.</ref>. Celtic ima dugogodišnje užareno rivalstvo sa [[Rangers FC|Rangersom]]. Taj gradski derbi se naziva [[Old Firm]] i spada među najčuvenije nogometne derbije.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|author=Ken McNab|date=11. 3. 2017}}</ref><ref>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326141358/https://www.fifa.com/news/y=2009/m=2/news=old-firm-enduring-appeal-1023776.html|archive-date=26. 3. 2018|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1023776/index.html |title=Classic Rivalries: Old Firm's enduring appeal |publisher=[[FIFA]] |date=16. 4. 2016|access-date=16. 12. 2018}}</ref> == Historija == [[File:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|thumb|200px|Brat Walfrid, osnivač Celtic FC]] Celtic FC je osnovan 6. novembra 1887. godine, u crkvi St. Mary's u [[Glasgow]]u, od strane irskog Brata Walfrida, pripadnika kongregacije marista.<ref>{{cite book |last=Coogan |first=Tim Pat |title=Wherever Green Is Worn: The Story of the Irish Diaspora |url=https://archive.org/details/wherevergreenisw0000coog |publisher=Palgrave Macmillan |year=2002 |page=[https://archive.org/details/wherevergreenisw0000coog/page/250 250] |isbn=978-1-4039-6014-6}}</ref> Klub je osnovan kako bi se prikupljao novac, s ciljem da se smanji siromaštvo u istočnom kraju Glasgowa. Kao inspiracija poslužio je [[Hibernian FC|Hibernian]], nogometni klub osnovan od strane irskih imigranata nekoliko godina ranije u [[Edinburgh]]u.<ref>{{harvnb|Wilson|1988|pp=1–2}}</ref> Ime kluba, ''Celtic'', je predložio Walfrid s ciljem da izrazi irske i škotske korijene. [[File:EarlyCeltic.jpg|thumb|left|Ekipa Celtica iz ranih dana kluba]] Iako je klub zvanično osnovan 1887., svoj prvi meč je odigrao tek 1888. godine. To je bila prijateljska utakmica protiv [[Rangers FC|Rangersa]] u kojoj je Celtic slavio rezultatom 5-2.<ref name="CFCBriefHistory">{{cite web |url=http://www.celticfc.net/pages/history|title=Brief History |work=Celtic FC |access-date=11. 5. 2016}}</ref> Prvi gol ikad za Celtic je postigao Neil McCallum.<ref name="firstg">{{cite web|title=The men who kicked it all off for the Celts|url=http://www.celticfc.net/news/4095|website=Celtic FC|access-date=28. 8. 2015}}</ref> Utakmica je odigrana na Celtic Parku, no to nije današnji stadion Celtica. Prvobitni stadion kluba je izgrađen 1888. godine i na njemu su igrali utakmice sve do 1892. godine, kada je vlasnik posjeda povećao godišnji najam sa £50 na £450.<ref name=FIFA>[https://www.fifa.com/news/y=2008/m=7/news=celtic-spirit-shines-823367.html Celtic spirit shines on] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605213523/http://www.fifa.com/news/y=2008/m=7/news=celtic-spirit-shines-823367.html |date=5. 6. 2018 }} FIFA, 8 July 2008</ref> Novi stadion, također [[Celtic Park]], na kojem i dan danas Celtic igra svoje utakmice, izgrađen je samo 180 metara od starog stadiona. Prvi dres Celtica je činila bijela majica sa zelenom kragnom, crni šorc, te zelene štucne.<ref name="kits">{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Scottish_Football_League/Celtic/Celtic.htm |title=Celtic – Kit History |work=Historical Football Kits |access-date=18. 3. 2015}}</ref> Prvi grb kluba je bio zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="kits" /> Prvi značajniji uspjeh klub je zabilježio 1892. godine. U finalu škotskog kupa pobjedili su Queen's Park rezultatom 5-1.<ref>{{cite book|last1=Cuddihy|first1=Paul|last2=Friel|first2=David|title=The Century Bhoys: The Official History of Celtic's Greatest Goalscorers|date=juli 2010|publisher=Black and White Publishing|isbn=978-1845022976|url=https://books.google.com/books?id=2hsjAwAAQBAJ&pg=PT64&lpg=PT64&dq=celtic+1892+first+major+honour&source=bl&ots=3IcTD1I78D&sig=QsiK9CWgdoEPlePVVNivQWSvg1c&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihmtDMgb7LAhWJ1xoKHZmnAokQ6AEIQTAF#v=onepage&q=celtic%201892%20first%20major%20honour&f=false|access-date=13. 3. 2016}}</ref> U narednu sezonu, klub ulazi sa novim stadionom i osvaja svoju prvu titulu prvaka Škotske.<ref name="CFCBriefHistory"/> [[File:Jimmy McGrory.jpg|thumb|left|Jimmy McGrory]] 1897., Celtic postaje privatno društvo s ograničenom odgovornošću, a Willie Maley je imenovan za prvog menadžera kluba. Na toj poziciji, Maley je bio sve do 1940. godine kada je objavio povlačenje. U tom periodu je osvojio čak 44 trofeja, te važi za najtrofejnijeg menadžera kluba.<ref>{{cite web|title=Willie Maley|url=http://img4.imageshack.us/img4/7264/9o2e.jpg|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016115742/http://img4.imageshack.us/img4/7264/9o2e.jpg|archive-date=16. 10. 2015|work=The Celtic Graves Society|access-date=17. 9. 2013}}</ref> Tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], Celtic je osvojio ligu četiri puta zaredom i zabilježio 62 meča bez poraza u periodu od novembra 1915. do aprila 1917. godine.<ref name="CFCBriefHistory"/> U 1920tim godinama u Celticu se pojavljuje [[Jimmy McGrory]], jedan od najefikasnijih napadača u fudbalskoj historiji Britanije. U toku svoje karijere, postitgao je 550 golova u 547 utakmica, čime je i danas rekorder po broju postignutih golova.<ref name="mcg1">{{cite web|url=https://ntvceltic.wordpress.com/2016/11/12/mcgrory-stands-tall-among-games-giants/ |title=McGrory stands tall among game's giants |work=FIFA |date=12. 11. 2016 |access-date=12. 11. 2016}}</ref> 24. aprila 1937. na [[Hampden Park]]u u Glasgowu Celtic je slavio protiv [[Aberdeen FC|Aberdeena]] te osvojio Škotski kup. Utakmicu je posmatralo 147.365 ljudi, što je najveća posjećenost neke utakmice u Evropi.<ref name="hampdenatten">{{cite web |url=http://www.scottishfa.co.uk/scottish_football.cfm?page=139 |title=Hampden Park |website=Scottish Football Association |access-date=2. 12. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126075717/http://www.scottishfa.co.uk/scottish_football.cfm?page=139 |archive-date=26. 1. 2012 |df= }}</ref> Nakon Maleya, narednih pet godina klub je s klupe vodio Jimmy McStay, a nakon njega dolazi bivši igrač i kapiten, Jimmy McGrory. On se kao menadžer zadržao 20 godina, a klub je nastavio s osvajanjem trofeja. [[File:Celtic manager Jock Stein in 1971.jpg|thumb|right|Jock Stein, 1971]] 1965. godine, menadžer Celtica postaje [[Jock Stein]], bivši kapiten kluba.<ref>{{cite web|last=Jacobs|first=Raymond|title=Mr Stein to become Celtic manager – New post for McGrory|url=https://news.google.com/newspapers?id=4GJAAAAAIBAJ&sjid=mqMMAAAAIBAJ&pg=1782%2C39375|newspaper=The Glasgow Herald|access-date=27. 1. 2015|date=1. 2. 1965}}</ref> Već u prvih nekoliko mjeseci je osvojio kup, iste sezone je osvojio i ligu, te tako najavio uspješnu menadžersku karijeru u klubu.<ref>{{cite book|last=MacPherson|first=Archie|title=Jock Stein: The Definitive Biography|url=https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4|date=2007|publisher=Highdown|isbn=978-1-905156-37-5|page=[https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4/page/119 119]}}</ref><ref>{{cite book|last=MacPherson|first=Archie|title=Jock Stein: The Definitive Biography|url=https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4|date=2007|publisher=Highdown|isbn=978-1-905156-37-5|page=[https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4/page/152 152]}}</ref> Najuspješnija godina u historiji kluba se desila 1967. godine, upravo pod vodstvom Steina. Celtic je osvojio prvenstvo, Škotski kup, Škotski liga kup, Glasgow kup i za kraj, sigurno najvažniji, Kup evropskih šampiona.<ref>{{harvnb|Wilson|1988|p=134}}</ref><ref>{{cite news|title=Celtic fight in final|url=http://image.wikifoundry.com/image/1/AlI2v8uzdNzMWiAJCrOPTA118142|access-date=20. 1. 2014|newspaper=The Times|date=31. 10. 1966|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003015905/http://image.wikifoundry.com/image/1/AlI2v8uzdNzMWiAJCrOPTA118142|archive-date=3. 10. 2018|url-status=dead}}</ref> Na nacionalnom stadionu u Lisabonu, 25. maja 1967., Celtic je porazio [[Inter Milan|milanski Inter]] rezultatom 2-1. Golove za Celtic su postigli Tommy Gemmell i Stevie Chalmers u 62. i 85. minuti, za potpuni preokret. Tom pobjedom, Celtic je postao prvi britanski tim koji je osvojio Kup evropskih šampiona.<ref name="ecwinner67">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0045/print.shtml |title=A Sporting Nation&nbsp;– Celtic win European Cup 1967 |work=BBC Scotland |access-date=28. 1. 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2003/05/20/celtic_history/ |title=Celtic immersed in history before UEFA Cup final |work=Sports Illustrated |date=20. 5. 2003 |access-date=15. 5. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111162522/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2003/05/20/celtic_history/ |archive-date=11. 1. 2012}}</ref> Ta generacija nazvana je ''"Lisabonski lavovi"'', a zanimljivo da su je činili isključivo lokalni igrači. Kao osvajači ovog takmičenja, Celtic je naredne sezone nastupio u [[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalnom kupu]]. Protivnik je bio [[Racing Club|argentinski Racing]] koji je nakon poraza 0-1 u prvoj utakmici u Škotskoj, pobjedio u uzvratu u Argentini rezultatom 2-1. Obzirom da je rezultat nakon dvomeča bio neriješen, 2-2, treća utakmica se odigrala na neutralnom terenu u [[Urugvaj]]u, gdje je argentinska momčad slavila minimalnom pobjedom od 1-0.<ref name="racing">{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?id=eH5AAAAAIBAJ&sjid=uqMMAAAAIBAJ&pg=2223%2C905818 |newspaper=The Glasgow Herald |date=6. 11. 1967 |page=6 |title=Referee and both sides blamed for "war" |access-date=29. 1. 2015}}</ref> Tri godine nakon finala u Lisabonu, Celtic igra novo finale Kupa evropskih šampiona, ovog puta protiv [[Feyenoord]]. Utakmica se igrala na [[San Siro|San Siru]] u [[Milano|Milanu]], a pobjednik je bio holandski predstavnik rezultatom 2-1 nakon produžetaka. Celtic je vodio golom Gemmella, ali su holandžani preokrenuli rezultat i slavili kasnim golom Ove Kindvalla u 117. minuti.<ref name="ec6970">{{cite web|title=Season 1969–70|url=http://www.europeancuphistory.com/euro70.html|work=European Cup History|access-date=6. 10. 2013}}</ref> Pod vodstvom Steina klub je dominirao u ligi, a dokaz toga je i sedam uzastopnih ligaških titula što je u to vrijeme bio rekord.<ref>{{cite news|last=Reynolds|first=Jim|title=Dalglish goal gives Celtic world record|url=https://news.google.com/newspapers?id=r45AAAAAIBAJ&sjid=3KQMAAAAIBAJ&pg=5173%2C6224604|access-date=27. 2. 2017|work=The Glasgow Herald|issue=29 April 1974|page=4}}</ref> U julu 1975, Stein doživljava prometnu nesreću pa narednih godinu dana provodi u oporavku, a dužnost glavnog trenera je obavljao njegov asistent Sean Fallon.<ref name="ipost">{{cite news|last=Purden|first=Richard|title=Jock Stein: 30 years on from his death, we reflect on an unsung season|url=http://irishpost.co.uk/jock-stein-30-years-on-since-his-death-we-reflect-on-an-unsung-season/|access-date=17. 9. 2015|newspaper=The Irish Post|location=London|date=10. 9. 2015|archive-date=12. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150912043622/http://irishpost.co.uk/jock-stein-30-years-on-since-his-death-we-reflect-on-an-unsung-season/|url-status=dead}}</ref> Jock se vratio naredne sezone 1976/77. i osvojio duplu krunu što će mu ujedno biti i posljednji trofeji na klupi Celtica obzirom da se naredne sezone povukao s klupe usljed nešto slabijih rezultata. Jock Stein je sa klubom osvojio 25 velikih trofeja, a osvajanje za sada jedine titule evropskog prvaka ga je učinila najvećim menadžerom u klupskoj historiji.<ref name="ipost" /><ref>{{cite web |last=Cuddihy|first=Paul|title=Ronny Deila is Celtic's No.17|url=http://www.celticfc.net/news/6009|access-date=15. 9. 2015|publisher=Celtic F.C. |date=6. 6. 2014}}</ref> U 90tim godinama prošlog stoljeća klub upada u finansijsku krizu, što se odrazilo i na rezultate kluba. 3. marta 1994. godine [[Banka Škotske]] (''Bank of Scotland)'' je obavjestila klub da su pred bankrotom obzirom na dug od £5 miliona.<ref name="newmt">{{cite web |url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/new-celtic-team-takes-over-three-directors-ousted-as-17-8m-rescue-package-pledged-the-new-team-takes-over-with-a-promise-1.717089 |title=New Celtic team takes over. Three directors ousted as £17.8m rescue package pledged. The new team takes over with a promise |work=Herald Scotland |date=5. 3. 1994 |access-date=6. 8. 2013}}</ref> Iako je sve ukazivalo na bankrot, biznismen Fergus McCann je preuzeo i spasio klub.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/celtic/6469284/Celtic-chairman-John-Reid-pledges-to-keep-the-clubs-finances-under-control.html |title=Celtic chairman John Reid pledges to keep the club's finances under control |work=The Telegraph |date=30. 10. 2009 |access-date=23. 7. 2011 |first=Roddy |last=Forsyth}}</ref> McCann je izvršio rekonstituciju kluba te je tako Celtic postao javno društvo s ograničenom odgovornošću. Taj pad Celtica koristi njihov ljuti rival Rangers i u periodu od 1988. do 1997. godine osvaja devet uzastopnih ligaških titula. Ipak, Celtic u sezoni 1997/98. igra šampionski fudbal te na taj način sprječava Rangers da postavi novi rekord po broju uzastopnih titula.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/90174.stm |title=Celtic get by with a little help from their Scandinavians |work=BBC Sport |date=9. 5. 1998}}</ref> Juna 2000. godine dolazi [[Martin O'Neill]] koji se u klubu zadržava pet godina.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/01/newsstory.sport9 |title=O'Neill confirmed as Celtic manager |work=The Guardian |date=1. 6. 2000}}</ref> U svojoj prvoj sezoni on osvaja triplu krunu, što je prije njega uspjelo samo Jocku Steinu.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scottish_cup/1343842.stm |title=Celtic lift cup to complete Treble |work=BBC Sport |date=26. 5. 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/scottish-premier/3001249/ONeill-vows-to-stay-and-savour-Celtic-in-Europe.html |title=O'Neill vows to stay and savour Celtic in Europe |work=The Telegraph |date=19. 3. 2001}}</ref> Pored te titule, sa Celticom je Martin osvojio još dvije titule prvaka Škotske, te još dva kupa Škotske.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/newsstory.sport2 |title=O'Neill sees a brilliant new era for Celtic under Strachan |work=The Guardian |date=26. 5. 2005}}</ref> Dobre rezultate je ostvario i u evropskim takmičenjima obzirom da su igrali finale [[Kup UEFA 2002/2003.|Kupa UEFA]] u [[Sevilla|Sevilli]]. Protivnik je bio [[FC Porto|Porto]] koji je i slavio rezultatom 3-2 nakon produžetaka.<ref name="uefa03">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/3043029.stm |title=Porto end Celtic's Uefa dream |work=BBC Sport |date=21. 5. 2003}}</ref> Ostat će upamćeno 80.000 navijača Celtica koji su doputovali u Sevillu da prate ovo finale. Dobili su nadimak ''The Bhoys from Seville'', a njihovu podršku klubu su nagradile i [[FIFA]] i [[UEFA]] nagradom '''Fair Play Awards'''.<ref name=FIFA1>{{cite web |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=90249.html |title=Celebrating Celtic pride in the heart of Andalusia |work=FIFA.com |date=15. 12. 2003 |access-date=20. 3. 2019 |archive-date=23. 10. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023065227/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=90249.html |url-status=dead }}</ref><ref name=EuropesBest>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/3189853.stm |title=Celtic fans 'Europe's best' |work=BBC Sport |date=28. 8. 2003}}</ref> Nakon O'Neilla na klupu sjeda [[Gordon Strachan]]<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/scottish/celtic-1-heart-of-midlothian-0-strachans-joy-as-celtic-are-crowned-champions-6104530.html |title=Celtic 1 Heart Of Midlothian 0: Strachan's joy as Celtic are crowned champions |work=The Independent |date=6. 4. 2006 |access-date=20. 3. 2019 |archive-date=21. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021013751/https://www.independent.co.uk/sport/football/scottish/celtic-1-heart-of-midlothian-0-strachans-joy-as-celtic-are-crowned-champions-6104530.html |url-status=dead }}</ref> koji osvaja tri uzastopne titule prvaka Škotske, a u okviru [[UEFA Liga Prvaka|Lige Prvaka]] uspijeva dva puta zaredom obezbijediti nokaut fazu takmičenja. Ipak, 2009. godine mu ne polazi za rukom da osvoji novu titulu, pa dolazi do smjene. Njegov nasljednik [[Tony Mowbray]] se zadržao samo godinu dana jer ni on ne uspijeva osvojiti titulu.<ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/celtic/5383302/Gordon-Strachan-stands-down-at-Celtic.html |title=Gordon Strachan stands down at Celtic |work=The Telegraph |date=25. 5. 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2009/jun/16/tony-mowbray-celtic-west-bromwich |title=Tony Mowbray confirmed as new manager of Celtic |work=The Guardian |date=16. 6. 2009}}</ref> 2010. godine [[Neil Lennon]] biva imenovan za novog menadžera Celtica.<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1496724.html |title=Lennon the way forward for Celtic |website=UEFA.com |date=9. 6. 2010}}</ref> 6. novembra 2010. godine na Celtic Parku, Celtic je porazio Aberdeen sa čak 9-0 i tako upisao največu pobjedu u historiji škotskog prvenstva. Het-trikove su postigli Stokes i Hooper, a pored njih golove su postizali još Magennis, Ledley i McCourt.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2010/nov/06/celtic-aberdeen-scottish-premier-league |title=Celtic hit nine past Aberdeen in record SPL victory |work=The Guardian |date=6. 11. 2010}}</ref> Sa Lennonom na klupi, klub bilježi dobre rezultate i igra neke vrlo značajne utakmice. Jedna takva je bila i utakmica odigrana novembra 2012., sa [[FC Barcelona|Barcelonom]] na Celtic Parku u okviru grupne faze Lige prvaka. Te sedmice, Celtic je slavio 125 rođendan, a igrači su u sjajnoj atmosferi pobjedili rezultatom 2-1.<ref>{{cite news|last=Corrigan|first=Dermot|title=Barca stars praise Celtic atmosphere|url=http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1218239/barcelona-stars-praise-celtic-atmosphere|access-date=6. 2. 2018|work=ESPN News|date=8. 11. 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=Lamont |first=Alasdair |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20150451 |title=Celtic 2–1 Barcelona |work=BBC Sport |date=7. 11. 2012 |access-date=12. 11. 2013}}</ref> Na kraju sezone 2013/14. Neil je objavio povlačenje. U toku njegovog boravka u klubu, osvojene su četiri ligaške titule i dva kupa.<ref>{{cite web|last=McLaughlin|first=Chris|title=Neil Lennon ends his four-year spell as manager|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27519596|work=BBC Sport|access-date=22. 5. 2014|date=22. 5. 2014}}</ref> Njegov nasljednik je bio [[Ronny Deila]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27718845 |title=Celtic confirm Ronny Deila as new manager |work=BBC Sport |date=6. 6. 2014 |access-date=6. 6. 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.celticfc.net/news/6007|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707202727/http://www.celticfc.net/news/6007|archive-date=7. 7. 2014 |title=Ronny Deila appointed as new Celtic manager |work=Celtic FC |date=6. 6. 2014 |access-date=6. 6. 2014}}</ref> Iako je osvojio dvije vezane titule, učinak u evropskim takmičenjima je bio očajan, a ispadanjem u polufinalu kupa 2016. nakon utakmice sa Rangersom, bilo je jasno da se Norvežanin neće dugo zadržati u klubu.<ref>{{cite news|title=Ronny Deila admits "disappointments" in announcing Celtic resignation|url=http://www.thenational.ae/sport/football/ronny-deila-admits-disappointments-in-announcing-celtic-resignation|access-date=21. 5. 2016|work=The National|date=20. 4. 2016}}</ref> 20. maja 2016. je objavljeno da na klupu Celtica dolazi [[Brendan Rodgers]].<ref name="brendan">{{cite news|last=Murray|first=Ewan|title=Celtic appoint Brendan Rodgers as manager to take over from Ronny Deila|url=https://www.theguardian.com/football/2016/may/20/celtic-appoint-brendan-rodgers-manager|access-date=21. 5. 2016|work=The Guardian|date=20. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite news|last=Kane|first=Desmond|title=Brendan Rodgers finds his Paradise: Why Glasgow Celtic remain one of world's great clubs|url=http://www.eurosport.co.uk/football/scottish-premiership/2015-2016/brendan-rodgers-discovers-his-paradise-why-glasgow-celtic-remain-one-of-world-s-truly-great-clubs_sto5579989/story.shtml|access-date=23. 5. 2016|work=Eurosport|date=21. 5. 2016}}</ref> Već u prvoj sezoni Brendanu polazi za rukom da uzme triplu krunu. Najprije su u finalu Liga kupa 2016. porazili Aberdeen 3–0.<ref>{{cite news|title=League Cup final: Aberdeen 0–3 Celtic as it happened|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/scotland/38121946|access-date=1. 12. 2016|work=BBC Sport|date=27. 11. 2016}}</ref> Zatim je još u aprilu 2017. osigurana titula, iako je do kraja sezone ostalo još osam utakmica. Na kraju, Celtic je sezonu završio neporažen sa rekordnih 106 bodova.<ref>{{cite news|title=Celtic's title triumph by numbers|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39330673|access-date=4. 4. 2017|work=BBC Sport|date=2. 4. 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=Campbell|first=Andy|title=Celtic 2 – 0 Hearts|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39911911|access-date=22. 5. 2017|work=BBC Sport|date=21. 5. 2017}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://www.bbc.com/sport/football/39988689|title=Celtic's unbeaten season: Records tumble for Scotland's 'invincibles'|date=21. 5. 2017|work=BBC Sport|access-date=25. 5. 2017}}</ref> Na samom kraju sezone, Celtic se u finalu, ovog puta Škotskog kupa, opet susreće s Aberdeenom i opet ih pobjeđuje, no sada rezultatom 2–1.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39984102 |work=BBC Sport |date=27. 5. 2016 |access-date=28. 5. 2016 |first=Tom |last=English |title=Celtic 2 – 1 Aberdeen}}</ref> Sezona 2016/17. ostaće zapisana u historiji Celtica kao sezona bez ijednog poraza u domaćim takmičenjima. Taj svoj niz bez poraza, Celtic je nastavio i u narednoj sezoni. Niz je stao na broju 69 utakmica, u novembru 2017. nakon poraza od [[Heart of Midlothian FC|Heartsa]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41870987|title=Celtic: Incredible feat to beat 100-year-old British record – Brendan Rodgers|date=4. 11. 2017|publisher=BBC Sport|access-date=7. 11. 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=McLauchlin|first=Brian|title=Heart of Midlothian 4–0 Celtic|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42297312|access-date=17. 1. 2018|publisher=BBC Sport|date=17. 12. 2017}}</ref> Baš kao i u prethodnoj, Celtic je i u sezoni 2017/18. osvojio sva tri trofeja, čime je postao prvi klub u Škotskoj kome je pošlo za rukom da u dvije uzastopne sezone osvoji triplu krunu.<ref>{{cite news|last=Forsyth|first=Roddy|title=Celtic claim unprecedented double treble with comfortable Scottish Cup final win over Motherwell|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/05/19/celtic-claim-unprecedented-double-treble-comfortable-scottish/|access-date=20. 5. 2018|work=The Telegraph|date=19. 5. 2018}}</ref> Titula u ligi je bila sedma uzastopna.<ref>{{cite news|last=Murray|first=Ewan|title=Celtic seal Scottish Premiership title with 5-0 rampage over Rangers|url=https://www.theguardian.com/football/2018/apr/29/celtic-rangers-scottish-premiership-match-report|access-date=20. 5. 2018|work=The Guardian|date=29. 4. 2018}}</ref> U finalu Liga kupa je poražen [[Motherwell FC|Motherwell]] rezultatom 2-0.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2017/nov/26/celtic-motherwell-scottish-league-cup-final-match-report |title=Forrest and Dembélé seal Scottish League Cup for Celtic over Motherwell |last=Murray |first=Ewan |newspaper=The Guardian |date=26. 11. 2017 |access-date=27. 1. 2018}}</ref> A istim rezultatom je poražen identičan protivnik, ovog puta u okviru Škotskog kupa 2018. Iako je u početku sezone odbio neke ponude klubova iz [[Kina|Kine]], u februaru 2019. godine Rodgers dobija dozvolu od Celtica da napusti klub i ode u [[Leicester City]], a umjesto njega Celtic imenuje povratinka u klub, Neil Lenonna.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47368712|title=Brendan Rodgers: Leicester City appoint former Celtic boss as manager|date=26. 2. 2019|publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47371095 |title=Celtic: Neil Lennon replaces Brendan Rodgers as manager |work= |publisher=BBC Sport |date=26. 2. 2019 |access-date=26. 2. 2019}}</ref> == Grb i dresovi == === Grb === U početku grb Celtica je bio jednostavan, a činio ga je zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="crests" /> 1930tih klub mijenja grb. Zelena djetelina s tri lista bila je okružena tadašnjim nazivom kluba, "The Celtic Football and Athletic Coy. Ltd 1888", ispisanog zelenom bojom na bijeloj podlozi.<ref name="crests">{{cite web|title=Celtic badge|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Celtic+badge|website=The Celtic Wiki|access-date=6. 10. 2015|archive-date=7. 10. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151007080802/http://www.thecelticwiki.com/page/Celtic+badge|url-status=dead}}</ref> 1977. godine uvodi se novi grb, sličan današnjem. Djetelina je zelena i s četiri lista, a naziv kluba je ispisan je bijelom bojom na zelenoj podlozi.<ref name="crests" /> Za svoju stogodišnjicu, 1988. godine, izrađen je komemorativn grb koji je sadržao zeleni keltski križ, po uzoru na njihov prvobitni grb. Taj grb se nosio samo u sezoni 1988/89.<ref name="crests" /> Današnji grb se koristi od 1995, odnosno nakon promjene vlasničke strukture kluba. Na grbu su izvršene manje korekcije, a naziv kluba je skraćen, "The Celtic Football Club 1888".<ref name="crests" /> Do danas, klub nije radio nikakve korekcije na grbu, međutim određene godišnjice klub je obilježavao modifikovanim grbovima samo za određenu sezonu. Tako je klub za sezone 2007/08. i 2017/18. imao komemorativni grb kako bi proslavio 40. odnosno 50. godišnjicu od osvajanja Evropskog kupa u Lisabonu.<ref>{{cite web |url=http://www.celticfc.net/news/12536 |title=Introducing the New Celtic FC Lisbon Commemorative Kit Crest |work=Celtic FC |date=3. 5. 2017 |access-date=25. 7. 2017}}</ref> Također je napravljen i poseban grb za sezonu 2012/13. kako bi obilježili 125 rođendan kluba.<ref name="crests" /> {| class="wikitable center" |+Grbovi Celtica<ref name="kits"/> |[[Datoteka:Logo FC Celtic 1888.jpg|thumb|center|160px|Prvobitni grb kluba 1888]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 1977.jpg|thumb|center|160px|Grb kluba uveden 1977.]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 100.png|thumb|center|160px|Grb za stogodišnjicu kluba, sezona 1987/88.]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 50 god Lisabon1967.jpg|thumb|center|160px|Komemorativni grb za proslavu 50. godišnjice osvajanja Kupa evropskih šampiona, sezona 2017/18.]] |} === Dresovi === {| class="wikitable center" |+Dresovi Celtica kroz historiju<ref name="kits"/> | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _collargreen | pattern_ra = | pattern_so =_hoops_black | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = 006014 | title = 1888 }} | {{Football kit | pattern_la = _green_stripes | pattern_b = _greenstripes | pattern_ra = _green_stripes | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1889–1903 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = 000000 | title = 1903–1932 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = 009F00 | title = 1932–1965 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1965- }} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" !Period<ref name="kits" /> !Dobavljač<ref name="kits" /> !Sponzor na dresu<ref name="kits" /> |- |1960–1984 | rowspan="8" |[[File:Umbro logo (current).svg|75px]] | - |- |1984–1991 |CR Smith |- |1991–1992 |Peoples |- |1992–1993 | - |- |1993–1997 |CR Smith |- |1997–1999 |Umbro |- |1999–2003 |NTL |- |2003–2005 | rowspan="2" |Carling |- |2005–2010 | rowspan="3" |[[File:Logo_NIKE.svg|75px]] |- |2010–2013 |Tennents |- |2013–2015 | rowspan="2" |Magners |- |2015–2016 | rowspan="2" |[[File:New_Balance_logo.svg|75px]] |- |2016– |Dafabet |} Sinonim za Celtic FC su zelene i bijele horizontalne pruge koje se nalaze na dresovima kluba. Ipak, prvobitni klupski dres je bio bijele boje sa zelenom kragnom, crni šorc te štucne sa zelenim i crnim prugama. Na dresu je bio grb Braće Marista, te zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="kits" /> Već naredne godine, dolazi do promjena, te se uvode dresovi sa zelenim i bijelim uspravnim prugama. Ti dresovi su se koristili narednih četrnaest godina, dok su se boje šorca i štucni mijenjali. Dresovi nisu sadržavali grb.<ref name="ntv">{{cite web|title=1009 years in the hoops – 1903–2013|url=http://en.calameo.com/read/000901052dcd8b3a94b18|website=Not the View – Issue 208|access-date=24. 8. 2015|pages=14–15|date=13. 5. 2012}}</ref> 1903. godine Celtic uvodi čuveni dres sa zelenim i bijelim horizontalnim prugama, i bijeli šorc. Prvu utakmicu, u tim dresovima, su odigrali 15. augusta 1903. godine protiv [[Partick Thistle F.C.|Partick Thistle]]a i pobjedili su rezultatom 2-1. Od tada, pa sve do danas, klub nije mijenjao dizajn. Ipak, u nekoliko navrata su mijenjane boje štucni. Prvih tridesetak godina štucne su bile crne boje, narednih trideset godina zelene, da bi se na kraju 1965 uvele bijele štucne koje se koriste i danas, sa manjim izmjenama u dizajnu. Sve do 1977. godine, na dresovima nije bilo grba kluba.<ref name="kits" /> Iako su do 1960tih, svi klubovi printali brojeve na poleđini dresova, Celtic je to uporno odbijao. Tadašnji predsjednik kluba, tradicionalist Robert Kelly, smatrao je da su čuveni prugasti dresovi unakaženi brojevima, pa su se brojevi printali samo na šorcevima. U sezoni 1994/95., [[Nogometni savez Škotske|škotski savez]] je poslao instrukcije klubu da se za novu sezonu moraju printati brojevi na dresovima. Iako su u Celticu to pokušal izbjeći printajući brojeve na rukavima, uskoro su i konačno uveli brojeve na poleđini dresa.<ref name="kits"/> Dugogodišnji dobavljač opreme Celtica je bio Umbro. Ugovor s ovom britanskom firmom klub je imao skoro 45 godina, odnosno do 2005. godine, kada potpisuju petogodišnji ugovor sa kompanijom [[Nike, Inc.|Nike]] u iznosu od £5 miliona godišnje. Partnerstvo s Nikeom se produžavao sve do marta 2015. godine, kada Celtic dobija novog i aktuelnog dobavljača, New Balance. Taj ugovor sa kompanijom New Balance je najveći u historiji kluba.<ref>{{cite web|last=Friel|first=David|title=Hoops’ record kit deal|url=http://www.thescottishsun.co.uk/scotsol/homepage/sport/spl/celtic/6354610/Hoops-record-kit-deal.html|work=The Sun|access-date=4. 3. 2015|date=4. 3. 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Celtic confirm kit deal with New Balance|url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/celtic-confirm-kit-deal-with-new-balance-1-3710125|work=The Scotsman|access-date=5. 3. 2015|date=5. 3. 2015|archive-date=7. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150307123526/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/celtic-confirm-kit-deal-with-new-balance-1-3710125|url-status=dead}}</ref> Sponzorstvo na dresovima Celtic dobija 1984. godine. Prvi takav sponzorski ugovor je potpisan sa firmom CR Smith, čiji je logo bio na prednjoj strani dresa do 1991. godine.<ref name="trshirt">{{cite web|url=http://tribal-colours.co.uk/?portfolio=242 |title=Celtic |work=Tribal Colours |access-date=5. 8. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130818042039/http://tribal-colours.co.uk/?portfolio=242 |archive-date=18. 8. 2013 }}</ref><ref>{{cite web |last=Halliday |first=Stephen |url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282 |title=Magners shirt cash for Celtic ends Old Firm double deals |work=The Scotsman |date=9. 1. 2013 |access-date=5. 8. 2013 |archive-date=2. 4. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402135510/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282 |url-status=dead }}</ref> Pored firme CR Smith, klub je još imao ugovore sa lokalnom kompanijom koja se bavila prodajom auta, Peoples<ref>{{cite web|last=Halliday|first=Stephen|title=Magners shirt cash for Celtic ends Old Firm double deals|url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282|website=The Scotsman|access-date=28. 8. 2015|date=9. 1. 2013|archive-date=24. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153420/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282|url-status=dead}}</ref>, zatim Umbro, NTL, Carling, Tennents, Magners i trenutni sponzor Dafabet. == Celtic Park == '''Celtic Park''' je stadion Fudbalskog kluba Celtic koji se nalazi se u Parkheadu, distriktu Glasgowa. Kapacitet od 60.411<ref name="capacity">{{cite web |url=http://spfl.co.uk/clubs/celtic/ |title=Celtic Football Club|work=Scottish Professional Football League |access-date=30. 9. 2013}}</ref> sjedećih mjesta, čini ga najvećim stadionom u Škotskoj i osmim najvećim stadionom u Britaniji, nakon [[Wembley Stadium|Wembley]]a, [[Twickenham Stadium|Twickenhama]], [[Old Trafford]]a, [[Millennium Stadium|Millenniuma]], [[Murrayfield Stadium|Murrayfielda]], [[Olimpijski stadion (London)|London Stadiona]] i [[Tottenham Hotspur Stadium|stadiona Tottenham Hotspura]]. Navijači ga još nazivaju '''Parkhead'''<ref>{{cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/2011/11/11/former-celtic-star-urges-old-firm-to-sell-stadium-names-to-save-clubs-86908-23553514/ |title=Former Celtic star urges Old Firm to sell stadium names to save clubs |work=Daily Record |date=11. 11. 2011 |first=Craig |last=Swan |access-date=11. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114002446/http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/2011/11/11/former-celtic-star-urges-old-firm-to-sell-stadium-names-to-save-clubs-86908-23553514/ |archive-date=14. 11. 2011 |df= }}</ref> ili '''Paradise'''.<ref name="sfgg">{{cite web |url=http://www.scottishgrounds.co.uk/celtic.htm |access-date=9. 11. 2011 |title=Celtic |work=Scottish Football Ground Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311162746/http://www.footballgroundguide.com/scotland//celtic.htm |archive-date=11. 3. 2016 |df= }}</ref><ref name="paradise">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=31002/index.html |title=Celtic spirit shines on |work=FIFA.com |access-date=11. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314003722/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club%3D31002/index.html |archive-date=14. 3. 2013 |df=}}</ref> Prvobitni stadion kluba je izgrađen 1888. godine i na njemu su igrali utakmice sve do 1892. godine.<ref name="first game">{{cite web|url=http://www.hibernianfc.co.uk/page/TimelineDetail/0,,10290~1750603,00.html |title=The Birth of Celtic |work=Hibernian FC |date=11. 8. 2009 |access-date=9. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121024557/http://www.hibernianfc.co.uk/page/TimelineDetail/0%2C%2C10290~1750603%2C00.html |archive-date=21. 1. 2012 |df=}}</ref> No, kada vlasnik posjeda poveća godišnji najam sa £50 na £450,<ref name=FIFA/> klub se odluči na gradnju svog stadiona. Novi stadion, koji je također nazvan Celtic Park, izgrađen je samo 180 metara od starog stadiona. Na njemu Celtic igra svoje utakmice i dan danas. U početku je izgrađen ovalni stadion sa tribinama. Najveća posjećenost zabilježena je 1. januara 1938. godine na Old Firmu.<ref>{{cite news|title=Happy New Year for Celtic and Queens Park|url= https://news.google.com/newspapers?id=qz9AAAAAIBAJ&sjid=fVkMAAAAIBAJ&pg=3781%2C312161|access-date=26. 11. 2017|newspaper=The Glasgow Herald|date=3. 1. 1938|page=16}}</ref><ref>{{cite book|last=Hannan|first=Martin|title=Hail! Hail!: Classic Celtic Old Firm Clashes|year=2012|publisher=Mainstream Publishing|url= https://books.google.co.uk/books?id=MKBefdszfwMC&pg=PT70&lpg=PT70&dq=celtic+92000+83500&source=bl&ots=BvQUD1rSDK&sig=AYSEw97WwdJHj0L5m4LkGIAOwXs&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpwOLZsqnQAhWH2RoKHSu8DnEQ6AEIQzAH#v=onepage&q=celtic%2092000%2083500&f=false|ISBN=9781780577128}}</ref> U periodu između 1957. i 1971. aktivno se radi na popravljanju infrastrukture stadiona. Tribine su pokrivene, i postavljeni su reflektori. Obzirom da 90tih godina prošlog stoljeća klub prolazi kroz finansijsku krizu, nije se radilo na infrastrukturi sve dok McCann nije preuzeo klub 1994. godine. Iste godine, nakon velike nesreće na [[Stadion Hillsborough|stadionu Hillsborough]], u Britaniji je naređeno da svi klubovi moraju uvesti isključivo sjedeća mjesta na stadionima, što se sprovelo i u Celticu. Naredne četiri godine, McCann se posvetio potpunoj rekonstrukciji stadiona. Stare tribine su srušene, obnavljalo se u fazama, a stadion je u potpunosti završen u Augustu 1998. Obzirom da nisu mogli igrati na svom stadionu zbog radova u sezoni 1994/95., Celtic je svoje domaće utakmice igrao na [[Hampden Park]]u. Krajnji trošak obnove Celtic Parka iznosio je £40 miliona.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/452152.stm |title=McCann sells Celtic shares |work=BBC Scotland |date=20. 9. 1999 |access-date=28. 5. 2012}}</ref> Pred početak sezone 2018/19., izvršeni su dodatni radovi na stadionu. Instalirani su novi [[Svijetleća dioda|LED]] reflektori na krovu, novo ozvučenje, a implantirana je i nova hibridna trava.<ref>{{cite news|url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/celtic-reveal-further-details-about-12640672|title=Celtic reveal further details about £4m stadium investment as upgrades begin to take shape|work=Daily Record|date=3. 6. 2018|access-date=5. 6. 2018}}</ref> Na ovom stadionu se često održavaju i koncerti kao što su koncerti [[Bryan Adams]]a, grupa [[The Who]], [[U2]] itd..<ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+At+Celtic+Park+-+Bryan+Adams|title=Concerts At Celtic Park - Bryan Adams|work=The Celtic Wiki|date=|access-date=1. 3. 2017|archive-date=8. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308205421/http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts%20At%20Celtic%20Park%20-%20Bryan%20Adams|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+at+Celtic+Park+-+The+Who|title=Concerts At Celtic Park - The Who|work=The Celtic Wiki|date=1997|access-date=13. 1. 2018}}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+At+Celtic+Park+-+U2|title=Concerts At Celtic Park - U2|work=The Celtic Wiki|date=|access-date=24. 12. 2018}}{{Mrtav link}}</ref> {{široka slika|Celtic_park_2.jpg|900px|Celtic Park}} == Navijači == [[File:CelticKilmarnockSPL.jpg|thumb|right|300px|Navijači Celtica na Celtic Parku]] Celtic FC osnovan je od strane Irca Brata Walfrida kao katolička dobrotvorna organizacija, s ciljem da se pomognu siromašni Irski imigranti u Glasgowu. Shodno tome, Celtic predstavlja simbol Irske zajednice u Škotskoj. Klub i navijači su povezani sa svim političkim dešavanjima vezanim za [[Irci|Irce]] u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]]. Čak i nakon 130 godina, ništa se nije promijenilo. Celtic je i dalje simbol irskog nacionalizma, a to se najbolje može vidjeti na domaćim utakmicama Celtica. Zastave Irske, ''shamrock'' odnosno djetelina, te boje kluba se nalaze na tribinama Celtic Parka svaku utakmicu. Iako time samo izražavaju ljubav prema svojim irskim korijenima i nasljeđu, to itekako izaziva prezir kod navijača ostalih škotskih klubova, a najviše kod navijača Rangersa.<ref>{{cite web|url=https://howtheyplay.com/team-sports/Celtic-vs-Rangers-A-Complete-History-of-the-Old-Firm|title=Celtic vs. Rangers: A Complete History of the Old Firm|work=HowTheyPlay|date=24. 9. 2018|access-date=}}</ref> [[File:Seville celtic fans.jpg|thumb|left|Navijači Celtica u Sevilli]] Celtic ima veliku bazu navijača kako u Britaniji, tako i širom svijeta. Istraživanje iz 2003., od strane firme "Capita Consulting" u saradnji sa "Cranfield Institutom", procijenilo je da klub ima preko devet miliona navijača širom svijeta.<ref>{{cite web |url=http://www.scotsman.com/business/companies/media-leisure/celtic-to-launch-credit-card-for-us-fans-1-1291697 |title=Celtic to launch credit card for US fans |work=The Scotsman |date=20. 7. 2003 |access-date=6. 7. 2011 |archive-date=15. 3. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315035623/http://www.scotsman.com/business/companies/media-leisure/celtic-to-launch-credit-card-for-us-fans-1-1291697 |url-status=dead }}</ref> Prosječna posjećenost Celtic Parka ne pada ispod 45.000. Najveća posjećenost iznosila je u sezoni 2005/06., kada je prosjek bio 58.150, što je impresivna brojka ako se uzme u obzir da je kapacitet stadiona 60.501 sjedećih mjesta.<ref>{{cite web |url=https://www.scottishgrounds.co.uk/celtic.htm|title=Celtic - Record & Average Attendance|work=Scottish Grounds|date=|access-date=7. 1. 2008 }}</ref> 2003. godine Celtic se plasirao u finale [[Kup UEFA 2002/2003.|Kupa UEFA]]. koje se igralo u [[Sevilla|Sevilli]]. Čak 80.000 navijača Celtica je doputovalo u [[Španija|Španiju]] i tako privuklo pažnju i divljenje fudbalske javnosti.<ref name=FIFA1 /><ref name=EuropesBest /> Za korektno i fer sportsko ponašanje, [[FIFA]] i [[UEFA]] su odlučile nagraditi navijače Celtica nagradom '''Fair Play Awards''', a tadašnji predsjednik FIFA-e [[Sepp Blatter]] ih je proglasio ''najvećim na svijetu'' <ref>{{cite news |url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/leeds-united/latest-whites-news/leeds_united_fans_deserve_so_much_more_o_dea_interview_1_3661865 |title=Leeds United: Fans deserve so much more – O’Dea INTERVIEW |publisher=Yorkshire Evening Post |date=9. 8. 2011 |access-date=20. 8. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810230613/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/leeds-united/latest-whites-news/leeds_united_fans_deserve_so_much_more_o_dea_interview_1_3661865 |archive-date=10. 8. 2011 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/3313371.stm |title = Celtic fans get Fifa award |publisher=BBC Sport |date=12. 12. 2003 |access-date=20. 8. 2011}}</ref> Ova družina od 80.000 navijača dobila je ime ''The Bhoys from Seville''.<ref name="play">{{cite news|last1=McGuire|first1=Joe|title=Tony Roper: Even Rangers fans will enjoy Celts in Seville.. because Celtic get beat|url=http://www.dailyrecord.co.uk/whats-on/arts-culture-news/tony-roper-even-rangers-fans-3339764|access-date=3. 12. 2016|work=Daily Record|date=2. 4. 2012}}</ref> == Old Firm == '''Old Firm''' je naziv za gradski derbi [[Glasgow]]a. Celtic FC i [[Rangers FC]] dva su najuspješnija i najveća kluba u Škotskoj, a njihovo rivalstvo je duboko ukorijenjeno kako u škotsku kulturu, tako i nogometnu. Na početku prijateljski klubovi, vremenom su razvili veliko rivalstvo koje se, preko zelenih terena, prenijelo i na ostale sfere života. Rivalstvo se ogleda i kroz politiku i religiju.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Passion, pride, tradition and nastiness: Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|date=11. 3. 2017|access-date=31. 7. 2018}}</ref> Kada je Celtic osnovan 1888., pozvali su upravo Rangers da odigraju prijateljsku utakmicu na Parkheadu. Utakmica je završila pobjedom Celtica 5-2, ali je rezultat bio u drugom planu, obzirom da se razvilo veliko prijateljstvo između dva kluba. To prijateljstvo trajalo je čak i nakon što se ''mlađi'' Celtic etablirao kao vrlo uspješan škotski klub, jer iako je Rangers osnovan 16 godina ranije, Celtic je početkom 1900. imao više trofeja. Nakon što 1912. godine, kompanija Harland & Wolff iz [[Belfast]]a otvori brodogradilište u [[Govan]]u, Irska politika dolazi do izražaja u Glasgowu. Također događaji, kao što su [[Uskršnji ustanak]] u [[Dublin]]u i veliki gubici koje je pretrpilo stanovništvo Škotske i Sjeverne Irske, dovest će do dodatnih podjela stavova u Škotskoj.<ref name=oldfirm>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/15/celtic-vs-rangers-the-old-firm-explained/|title=Celtic vs Rangers: The Old Firm explained|work=The Telegraph|date=15. 4. 2016|access-date=15. 4. 2016}}</ref> Obzirom da je Celtic klub sa irskim korijenima, i da su navijači kluba uglvanom Irci te Škoti irskog porijekla, ova politička dešavanja u Irskoj su bila itekako podržana od strane Celtica i njihovih navijača. S druge strane, navijači Rangersa, koje čine Škoti i Sjeverni Irci, su [[Protestantizam|protestanti]], koji su formirali klub na idealima protestanskog učenja i koji simpatišu savezništvo s Engleskom. U ovom periodu, Rangers usvaja i politiku nedovođenja fudbalera [[Katoličanstvo|rimokatoličke vjeroispovjesti]].<ref name=oldfirm /> Rivalstvo je jačalo iz godine u godinu, a krajem 1960. dolazi i do kulminacije nereda u [[Sjevernoirski sukob|Sjevernoirskim sukobima]]. Politička previranja u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]] zbog statusa Sjeverne Irske su podijelila Glasgow. Naime, '''IRA'''(Irska Republikanska Armija) je pokrenula [[Gerilsko ratovanje|gerilski način ratovanja]] protiv Velike Britanije s ciljem da se [[Sjeverna Irska]] odvoji od Britanije i pripoji [[Irska|Republici Irskoj]]. Ircima su se sutprotstavili unionisti protestanti. Sve će se to prenijeti i na '''Old Firm''', pa će tako na tribinama biti sve više simpatizera IRA-e i unionista.<ref>{{cite web|url=http://live387.ba/the-old-firm-od-ljubavi-do-mrznje/|title=The Old Firm – Od ljubavi do mržnje|work=live387|date=18. 11. 2016|access-date=18. 11. 2016}}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Uzimajući u obzir najznačajnija takmičenja, Rangers je uspješniji klub sa 115 trofeja, dok Celtic ima 106.<ref>{{cite web|url=http://www.celticfc.net/pages/about|title=About|publisher=[[Celtic F.C.]] official website|access-date=11. 3. 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://rangers.co.uk/club/history/honours/|title=Honours|publisher=[[Rangers F.C.]] official website|access-date=11. 3. 2018|archive-date=24. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924201133/https://rangers.co.uk/club/history/honours/|url-status=dead}}</ref> Old Firm se odigrao preko 550 puta, a kada su u pitanju ishodi utakmica, i tu je Rangers uspješniji. Uzimajući u obzir samo velika takmičenja, Celtic i Rangers su igrali 415 međusobnih duela iz kojih Rangers ima 160 pobjeda, Celtic 156, a 99 utakmica je završeno neriješeno.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerbase.com/teams/head_to_head.sd?team_id=2104&team2_id=512|title=Head to head Rangers vs. Celtic|access-date=29. 4. 2018|publisher=Soccerbase}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesr/rangersceltic.html|title=1957-10-19: Celtic 7-1 Rangers, League Cup|access-date=14. 1. 2019|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Međutim, najveću pobjedu u historiji '''Old Firma''' je ostvario Celtic i to u finalu Liga kupa 19. oktobra 1957., kada su slavili sa visokih 7-1.<ref>{{cite web|url=http://www.thecelticwiki.com/page/1957-10-19%3A+Celtic+7-1+Rangers%2C+League+Cup|title=Rangers FC vs Celtic FC since 1888|access-date=29. 4. 2018|publisher=The Celtic Wiki|archive-date=6. 2. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206070256/http://www.thecelticwiki.com/page/1957-10-19%3A+Celtic+7-1+Rangers%2C+League+Cup|url-status=dead}}</ref> == Lisabonski lavovi == [[File:Celtic - trophys.JPG|thumb|right|250px|Lisabosnki lavovi - osvojeni trofeji u sezoni 1966/67.]] '''Lisabonski lavovi''' naziv je za čuvenu generaciju Celtica koja je u sezoni 1966/67. osvojila [[Kup evropskih šampiona]].<ref name="ecwinner67" /> Celtic je najprije godinu ranije osvojio prvenstvo Škotske, pa se tako kvalifikovao za Kup evropskih šampiona. Tu su u prvom kolu odmjerili snage sa [[FC Zürich]]. Najprije su ih pobijedili u Glasgowu golovima Tommy Gemmella i Joe McBridea, da bi sedam dana kasnije u uzvratu potvrdili plasman u naredno kolo rezultatom 3-0. Gemmell je postigao nova dva gola, a jedan je dao Stevie Chalmers.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-09-28%3A+Celtic+2-0+Zurich%2C+European+Cup |title=1966-09-28: Celtic 2-0 Zurich, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-10-05%3A+Zurich+0-3+Celtic%2C+European+Cup |title=1966-10-05: Zurich 0-3 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Naredni protivnik bio je [[FC Nantes|francuski Nantes]]. U obje utakmice Celtic je slavio identičnim rezultatom 3-1. U prvoj utakmici, u Francuskoj, Nantes je imao prednost golom Francis Magnya, ali Celtic se vratio golovima McBridea, Bobby Lennoxa i Bertie Aulda.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-11-30%3A+Nantes+1-3+Celtic%2C+European+Cup |title=1966-11-30: Nantes 1-3 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 11. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> U revanšu su pogađali Jimmy Johnstone, Chalmers i Lennox, a jedini gol za Nantes u tom meču je postigao Gérard Georgin.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-12-07%3A+Celtic+3-1+Nantes%2C+European+Cup |title=1966-12-07: Celtic 3-1 Nantes, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Čatvrtfinale Kupa evropskih šampiona Celtic igra u martu 1967. Protivnik je bio prvak [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]], [[FK Vojvodina]]. Prvu utakmicu slavila je Vojvodina minimalnim rezultatom 1-0, a jedini strijelac je bio Milan Stanić. Ovo je ujedno bio i jedini poraz Celtica u takmičenju.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-03-01%3A+Vojvodina+Novi+Sad+1-0+Celtic |title=1967-03-01: Vojvodina Novi Sad 1-0 Celtic |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Naredne sedmice, na Celtic Parku je odigrana uzvratna utakmica. Već na samom startu, u petoj minuti, Vasa Pušibrk fula zicer sa šest metara. Narednih 40 minuta prvog poluvremena Celtic je konstantno napadao, ali su se igrači Vojvodine znali odbraniti. Ipak, nakon taktičkih odluka Steina, Celtic u 13. minuti drugog poluvremena dolazi do vodstva, a strijelac je bio Chalmers. Celtic je nastavio s napadima, a ''Voša'' s branjenjem. Kada se već činilo da će krajnji ishod meča biti 1-1, te da će se morati igrati odlučujuća utakmica na neutralnom terenu u [[Rotterdam]]u, Gallagher u 90. minuti izvodi korner a najviši u skoku bio je McNeill. Smatra se da je ovo jedna od najdramatičnijih završnica odigranih na Celtic Parku ikad.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-03-08%3A+Celtic+2-0+Vojvodina+Novi+Sad%2C+European+Cup |title=1967-03-08: Celtic 2-0 Vojvodina Novi Sad, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> U polufinalu, Celtic ja u Glasgowu dočekao [[FC Dukla Prag|prašku Duklu]] i slavio rezultatom 3-1. Johnstone je doveo Celtic u vodstvo, a pred sami kraj prvog poluvremana Stanislav Štrunc je izjednačio. U drugom poluvremenu William Wallace sa svoja dva brza gola donosi klubu pobjedu i Celtic je već jednom nogom bio u finalu.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-04-12%3A+Celtic+3-1+Dukla+Prague%2C+European+Cup |title=1967-04-12: Celtic 3-1 Dukla Prague, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Remi bez golova u uzvratu u [[Prag]]u, značio je da se Celtic može spremati za Lisabon.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-04-25%3A+Dukla+Prague+0-0+Celtic%2C+European+Cup |title=1967-04-25: Dukla Prague 0-0 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> 25. maja 1967., na nacionalnom stadionu u Lisabonu odigralo se finale Kupa evropskih šampiona. Protivnik Celtica bio je tada vrlo jaki [[Inter Milan|Inter]] iz [[Milano|Milana]], koji je već imao dvije uzastopne titule pravaka evrope. To je ujedno bio i sukob različitih stilova. Na jednoj strani se nalazio [[Helenio Herrera]] koji je preferirao popularni ''katanaćo'', a s druge strane Jock Stein čiji je pristup bio je dijametralno suprotan. Celtic je bila napadačka momčad, a pred samo finale, Stein je izjavio da će "''napadati kao što nikad prije nisu napadali, te da će igrati kao da ne postoji sutra"''.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/Jock+Stein+-+Quotes |title=Jock Stein - Quotes |publisher=The Celtic Wiki |access-date=4. 12. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> Navijači Intera nisu mogli zamisliti bolji start utakmice jer su poveli već u 7. minuti. Gol sa penala postigao je Sandro Mazzola. Odmah nakon vodećeg gola, Inter se povukao u svoju poznatu obranu sa svih 11 igrača, a do kraja utakmice su uputili samo dva udarca u okvir gola. S druge strane, Celtic je uputio čak 39 udaraca prema golu Intera. Iako je italijanski golman Sarti dobro branio, u 63. minuti Tommy Gemmella šutira sa 20 metara i postiže gol za 1-1. Nastavio je Celtic s napadima a samo pet minuta prije kraja utakmice, dalekometni udarac Bobby Murdocha u mrežu je skrenuo Steve Chalmers i postavio konačnih 2-1 za Celtic. Celtic je tako postao prvi britanski tim koji je osvojio Kup evropskih šampiona. '''Lisabosnke lavove''' činili su lokalni igrači, obzirom da su svi bili rođeni u krugu 15 kilometara od Celtic Parka. Jedino je Bobby Lennox rođen 50 kilometara dalje.<ref name="ecwinner67" /><ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-05-25%3A+Celtic+2-1+Inter+Milan%2C+European+Cup |title=1967-05-25: Celtic 2-1 Inter Milan, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=21. 8. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/legenda-o-lisabonskim-lavovima-50-godina-od-finala-celtica-i-intera---477817.html |title=Uspjeh koji više nitko neće ponoviti: Barcina La Masia se može sakriti |publisher=The Celtic Wiki |date=25. 5. 2017 }}</ref> {| class="wikitable" width=80% |- !colspan=7|[[Kup evropskih šampiona 1966/1967.|Kup evropskih šampiona 1966/67.]] |- !Datum !Kolo !Stadion !Protivnik !Rezultat !Strijelci za Celtic |- |28. septembar 1966. |Prvo kolo, 1. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|ŠVI}} [[FC Zürich]] |align=center|2–0 |Gemmell, McBride |- |5. oktobar 1966. |Prvo kolo, 2. utakmica |[[Letzigrund]], [[Zurich]] (G) |{{ZD|ŠVI}} [[FC Zürich]] |align=center|3–0 |Gemmell 2x(1 [[Jedanaesterac|pen.]]), Chalmers |- |30. novembar 1966. |Drugo kolo, 1. utakmica |Stade Marcel Saupin, [[Nantes]] (G) |{{ZD|FRA}} [[FC Nantes]] |align=center|3–1 |McBride, Lennox, Chalmers |- |7. decembar 1966. |Drugo kolo, 2. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|FRA}} [[FC Nantes]] |align=center|3–1 |Johnstone, Chalmers, Lennox |- |1. mart 1967. |Četvrtfinale, 1. utakmica |Stadion Karađorđe, [[Novi Sad]] (G) |{{ZD|JUG}} [[FK Vojvodina]] |align=center|0–1 | - |- |8. mart 1967. |Četvrtfinale, 2. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|JUG}} [[FK Vojvodina]] |align=center|2–0 |Chalmers, McNeill |- |12. april 1967. |Polufinale, 1. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|ČSSR}} [[FC Dukla Prag|Dukla Prag]] |align=center|3–1 |Johnstone, Wallace 2x |- |25. april 1967. |Polufinale, 2. utakmica |Stadion Juliska, [[Prag]] (G) |{{ZD|ČSSR}} [[FC Dukla Prag|Dukla Prag]] |align=center|0–0 | - |- |25. maj 1967. |Finale |Estádio Nacional, [[Lisabon]] (N) |{{ZD|ITA}} [[Inter Milan]] |align=center|2–1 |Gemmell, Chalmers |} === Sastav u finalu === {{col-begin}} {{col-2}} #{{ZD|ŠKO}} Ronnie Simpson #{{ZD|ŠKO}} Jim Craig #{{ZD|ŠKO}} Tommy Gemmell #{{ZD|ŠKO}} Bobby Murdoch #{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill {{kapiten}} #{{ZD|ŠKO}} John Clark #{{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone #{{ZD|ŠKO}} Willie Wallace #{{ZD|ŠKO}} Stevie Chalmers #{{ZD|ŠKO}} Bertie Auld #{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox *Jock Stein - menadžer *Sean Fallon - asistent *Neil Mochan - trener {{col-2}} <table style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 140px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative;"> [[Image:Soccer.Field Transparant.png {{Image label|x=0.19|y=0.05|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Simpson'''</span>}} {{Image label|x=0.13|y=0.15|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''McNeill'''</span>}} {{Image label|x=0.28|y=0.15|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Clark'''</span>}} {{Image label|x=0.35|y=0.22|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Gemmell'''</span>}} {{Image label|x=0.04|y=0.22|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Craig'''</span>}} {{Image label|x=0.06|y=0.46|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Johnstone'''</span>}} {{Image label|x=0.31|y=0.35|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Auld'''</span>}} {{Image label|x=0.13|y=0.31|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Murdoch'''</span>}} {{Image label|x=0.15|y=0.53|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Wallace'''</span>}} {{Image label|x=0.27|y=0.58|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Chalmers'''</span>}} {{Image label|x=0.37|y=0.49|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Lennox'''</span>}} </div></td></tr> <tr><td><small>Postava Celtica u finalu u Lisabonu</small></td></tr> </table> {{col-end}} == Klupski zvaničnici == {{col-begin}} {{col-2}} === Uprava === {| class="wikitable" |- ! Pozicija<ref>{{cite web|title=Corporate – Board of Directors|url=http://www.celticfc.net/pages/corporate_boardofdirectors|website=Celtic FC|access-date=30. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Appointment of Financial Director|url=http://www.celticfc.net/news/9612|access-date=30. 5. 2016|work=Celtic FC|date=27. 11. 2015}}</ref>!! Ime |- |Predsjednik || Ian Bankier |- |Izvršni direktor || Peter Lawwell |- |Direktor finansija || Chris McKay |- |Viši nezavisni direktor || Tom Allison |- |Neizvršni direktor || Sharon Brown |- |Neizvršni direktor || Dermot Desmond |- |Neizvršni direktor || Brian Wilson |- |Tajnik || Michael Nicholson |} {{col-2}} === Menadžment === {| class="wikitable" |- ! Position !! Name |- |Menadžer || [[Neil Lennon]] (privremeno) |- |Asistent || John Kennedy |- |Trener || [[Damien Duff]] |- |Trener golmana || Stevie Woods |- |Šef skautinga || Lee Congerton |} {{col-end}} == Igrači == === Trenutni sastav === ''Posljednja izmjena: 31. januar 2019.''<ref>{{cite web|title=First team|url=http://www.celticfc.net/team|website=Celtic FC|access-date=5. 2. 2019}}</ref> {{Nogometna ekipa početak}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 1|nac=ŠKO|poz=GK|ime=Craig Gordon}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 2|nac=GER|poz=DF|ime=Jeremy Toljan (na posudbi iz [[Borussia Dortmund]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 3|nac=HON|poz=DF|ime=Emilio Izaguirre}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 4|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Jack Hendry}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 5|nac=BIH|poz=DF|ime=[[Jozo Šimunović]]}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 6|nac=IZR|poz=MF|ime=Nir Bitton}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 8|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Scott Brown}} {{kapiten}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 9|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Leigh Griffiths}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=OBS|poz=FW|ime=Vakoun Issouf Bayo}} {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=ENG|poz=MF|ime=Scott Sinclair}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=KOS|poz=DF|ime=Cristian Gamboa}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=AUS|poz=MF|ime=Daniel Arzani (na posudbi iz [[Manchester City F.C.|Manchester City]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=15|nac=IRS|poz=MF|ime=Jonny Hayes}} {{Nogometna ekipa igrač|br=17|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Ryan Christie}} {{Nogometna ekipa igrač|br=18|nac=AUS|poz=MF|ime=Tom Rogic}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Scott Allan}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=BEL|poz=DF|ime=Dedryck Boyata}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=21|nac=FRA|poz=MF|ime=Olivier Ntcham}} {{Nogometna ekipa igrač|br=22|nac=FRA|poz=FW|ime=Odsonne Édouard}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=ŠVE|poz=DF|ime=Mikael Lustig}} {{Nogometna ekipa igrač|br=24|nac=HOL|poz=GK|ime=Dorus de Vries}} {{Nogometna ekipa igrač|br=25|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Oliver Burke (na posudbi iz [[West Bromwich Albion FC|West Bromwich Albion]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=29|nac=ŠKO|poz=GK|ime=Scott Bain}} {{Nogometna ekipa igrač|br=30|nac=SAD|poz=FW|ime=Timothy Weah (na posudbi iz [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=32|nac=HRV|poz=DF|ime=Filip Benković (na posudbi iz [[Leicester City FC|Leicester City]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=33|nac=NJE|poz=DF|ime=Marvin Compper}} {{Nogometna ekipa igrač|br=35|nac=NOR|poz=DF|ime=Kristoffer Ajer}} {{Nogometna ekipa igrač|br=42|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Callum McGregor}} {{Nogometna ekipa igrač|br=49|nac=ŠKO|poz=MF|ime=James Forrest}} {{Nogometna ekipa igrač|br=56|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Anthony Ralston}} {{Nogometna ekipa igrač|br=63|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Kieran Tierney}} {{Nogometna ekipa igrač|br=73|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Michael Johnston}} {{Nogometna ekipa igrač|br=88|nac=OBS|poz=MF|ime=Eboue Kouassi}} {{Nogometna ekipa kraj}} ==== Igrači na posudbi ==== {{Nogometna ekipa početak}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Lewis Morgan}} (''u [[Sunderland AFC|Sunderland]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=26|nac=ZIM|poz=MF|ime=Kundai Benyu}} (''u [[Helsingborgs IF|Helsingborgs]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=27|nac=DR KONGO|poz=MF|ime=Youssouf Mulumbu}} (''u [[Kilmarnock FC|Kilmarnock]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=59|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Calvin Miller}} (''u [[Ayr United FC|Ayr United]]'') {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=65|nac=SJI|poz=GK|ime=Conor Hazard}} (''u [[Partick Thistle FC|Partick Thistle]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=SAD|poz=DF|ime=Andrew Gutman}} (''u Charlotte Independence FC'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=SAD|poz=DF|ime=Manny Perez}} (''u North Carolina FC'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=UKR|poz=FW|ime=Maryan Shved}} (''u [[FC Karpaty Lviv|Karpaty Lviv]]'') {{Nogometna ekipa kraj}} === Kapiteni kluba === Trenutni kapiten kluba je Scott Brown.<ref>Campbell, Tom; Woods, Pat (1992). ''A Celtic A-Z''. Greenfield Press. {{ISBN|978-0951950104}}. * Kujawa, Krys. [https://books.google.com/books?id=6DtcCAAAQBAJ&pg=PT20&lpg=PT20&dq=tom+boyd+celtic+captain+mcstay+1997&source=bl&ots=bOIgqGxfsq&sig=djhlTv5BWn92IWAHZeTBV3DVd4A&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiuw6yb1szRAhUhAcAKHc8uBHMQ6AEIVDAM#v=onepage&q=tom%20boyd%20celtic%20captain%20mcstay%201997&f=false ''From Seville To Sevilla: The Story of Celtic's 2003/04 Season'']{{Mrtav link}} Lulu. {{ISBN|978-1-4717-2987-4}}. Retrieved 18 January 2017. * Kujawa, Krys. [https://books.google.com/books?id=zfrBAwAAQBAJ&pg=PA138&dq=seville+sevilla+new+captain+lambert&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjw_9OhoPHRAhXCJ8AKHb9CDwwQ6AEIGjAA#v=onepage&q=seville%20sevilla%20new%20captain%20lambert&f=false ''From Seville To Sevilla: The Story of Celtic's 2003/04 Season''] Lulu. {{ISBN|978-1-4717-2987-4}}. Retrieved 18 January 2017. * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_prem/3538110.stm "Celtic 2 – 0 Motherwell"] ''BBC Sport''. 8 August 2004. Retrieved 2 February 2017. * Johnstone, Darren (9 June 2016). [http://www.deadlinenews.co.uk/2016/06/09/look-back-career-neil-lennon-former-celtic-manager-captain-appointed-hibs-head-coach/ "A look back at the career of Neil Lennon after former Celtic manager and captain is appointed Hibs head coach"] ''Deadline News''. Retrieved 2 February 2017. * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/6923901.stm "McManus named new Celtic captain"] ''BBC Sport''. 31 July 2007. Retrieved 2 February 2017. * [http://www.scotsman.com/sport/scott-brown-brimming-with-enthusiasm-for-another-season-as-celtic-captain-1-815464 "Scott Brown brimming with enthusiasm for another season as Celtic captain"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202234951/http://www.scotsman.com/sport/scott-brown-brimming-with-enthusiasm-for-another-season-as-celtic-captain-1-815464 |date=2. 2. 2017 }} ''The Scotsman''. 28 June 2010. Retrieved 2 February 2017.</ref> {| |- valign="top" | {| class="wikitable alternance" |- !|Kapiten !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} James Kelly || 1888–1897 |- |{{ZD|ŠKO}} Dan Doyle || 1897–1899 |- |{{ZD|ŠKO}} Sandy McMahon || 1899–1903 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Orr || 1903–1906 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy Hay || 1906–1911 |- |{{ZD|ŠKO}} James Young || 1911–1917 |- |{{ZD|ŠKO}} Alec McNair || 1917–1920 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Cringan || 1920–1923 |- |{{ZD|ŠKO}} Charlie Shaw || 1923–1925 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie McStay || 1925–1929 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McStay || 1929–1934 |- |{{ZD|ŠKO}} Bobby Hogg || 1934–1935 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Lyon || 1935–1939 |- |{{ZD|ŠKO}} John McPhail || 1948–1953 |- |{{ZD|IRS}} Sean Fallon || 1952–1953 |} | {| class="wikitable alternance" |- !|Kapiten !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} Jock Stein || 1953–1955 |- |{{ZD|ŠKO}} Bobby Evans || 1955–1957 |- |{{ZD|SJI}} Bertie Peacock || 1957–1961 |- |{{ZD|ŠKO}} Duncan MacKay || 1961–1963 |- |{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill || 1963–1975 |- |{{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish || 1975–1977 |- |{{ZD|ŠKO}} Danny McGrain || 1977–1987 |- |{{ZD|ŠKO}} Roy Aitken || 1987–1990 |- |{{ZD|ŠKO}} Paul McStay || 1990–1997 |- |{{ZD|ŠKO}} Tom Boyd || 1997–2002 |- |{{ZD|ŠKO}} Paul Lambert || 2002–2004 |- |{{ZD|ŠKO}} Jackie McNamara || 2004–2005 |- |{{ZD|SJI}} Neil Lennon || 2005–2007 |- |{{ZD|ŠKO}} Stephen McManus || 2007–2010 |- |{{ZD|ŠKO}} Scott Brown || 2010– |} |} [[File:Jimmy Johnstone.jpg|thumb|right|Jimmy Johnstone - Celticova legenda]] === Najbolji tim ikad === 2002 navijači Celtica su birali najboljih jedanaest kluba ikad:<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/celtic/2245965.stm |title=Jinky best-ever Celtic player |work=BBC Sport |date=9. 9. 2002 |access-date=27. 2. 2017}}</ref> * {{ZD|ŠKO}} Ronnie Simpson * {{ZD|ŠKO}} Danny McGrain * {{ZD|ŠKO}} Tommy Gemmell * {{ZD|ŠKO}} Bobby Murdoch * {{ZD|ŠKO}} Paul McStay * {{ZD|ŠKO}} Billy McNeill – Celticov najveći kapiten ikad * {{ZD|ŠKO}} Bertie Auld * {{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone – Celticov najveći igrač ikad * {{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox * {{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish * {{ZD|ŠVE}} Henrik Larsson – Celticov najveći strani igrač ikad == Menadžeri == [[File:Neil lennon and excalibur.jpg|thumb|right|Neil Lennon, trenutni menadžer]] Trenutni menadžer kluba je Neil Lennon.<ref>{{cite web|title=Celtic – Managers|url=http://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=512&teamTabs=managers|website=Soccerbase|access-date=28. 8. 2015}}</ref> {| |- valign="top" | {| class="wikitable alternance" |+ |- !|Menadžer !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Maley || 1897–1940 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McStay || 1940–1945 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McGrory || 1945–1965 |- |{{ZD|ŠKO}} Jock Stein || 1965–1978 |- |rowspan="2"|{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill || 1978–1983 |- | 1987–1991 |- |{{ZD|ŠKO}} David Hay || 1983–1987 |- |{{ZD|IRS}} Liam Brady || 1991–1993 |- |{{ZD|ŠKO}} Lou Macari || 1993–1994 |- |{{ZD|ŠKO}} Tommy Burns || 1994–1997 |} | {| class="wikitable alternance" |- !|Menadžer !|Period |- |{{ZD|HOL}} Wim Jansen || 1997–1998 |- |{{ZD|SVK}} Jozef Vengloš || 1998–1999 |- |{{ZD|ENG}} John Barnes || 1999–2000 |- |{{ZD|SJI}} Martin O'Neill || 2000–2005 |- |{{ZD|ŠKO}} Gordon Strachan || 2005–2009 |- |{{ZD|ENG}} Tony Mowbray || 2009–2010 |- |rowspan="2"|{{ZD|SJI}} Neil Lennon || 2010–2014 |- | 2019– |- |{{ZD|NOR}} Ronny Deila || 2014–2016 |- |{{ZD|SJI}} Brendan Rodgers || 2016–2019 |} |} == Kuća slavnih == === Kuća slavnih škotskog fudbala === Celtic trenutno ima 27 igrača i menadžera u kući slavnih škotskog fudbala:<ref>{{cite web |url=http://scottishfootballhalloffame.co.uk/hall-of-fame/ |title=Hall of Fame |work=The Scottish Football Hall of Fame |access-date=19. 12. 2018 |archive-date=10. 8. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810215150/http://scottishfootballhalloffame.co.uk/hall-of-fame/ |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}} {{col-3}} * Roy Aitken * Bertie Auld * Stevie Chalmers * John Clark * Jim Craig * Paddy Crerand * Kenny Dalglish (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]") * Jimmy Delaney * Bobby Evans {{col-3}} * Tommy Gemmell * Mo Johnston * Jimmy Johnstone * Paul Lambert * Henrik Larsson * Bobby Lennox * Willie Maley * Danny McGrain * Jimmy McGrory {{col-3}} * Billy McNeill * Paul McStay * Bobby Murdoch * Charlie Nicholas * Ronnie Simpson * Jock Stein (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]") * Gordon Strachan * John Thomson * Willie Wallace {{col-end}} === Kuća slavnih škotskog sporta === * Kenny Dalglish (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/a-f/kenny-dalglish-mbe/ |title=Kenny Dalglish, MBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005143759/http://www.sshf.co.uk/inductees/a-f/kenny-dalglish-mbe/ |archive-date=5. 10. 2015 |url-status=dead }}</ref> * Jimmy Johnstone<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/g-k/jimmy-johnstone/ |title=Jimmy Johnstone |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005153923/http://www.sshf.co.uk/inductees/g-k/jimmy-johnstone/ |archive-date=5. 10. 2015 |url-status=dead }}</ref> * Jimmy McGrory<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/jimmy-mcgrory/ |title=Jimmy McGrory |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2004 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005134753/http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/jimmy-mcgrory/ |url-status=dead }}</ref> * Billy McNeill (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/billy-mcneill-mbe/ |title=Billy McNeill, MBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005170953/http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/billy-mcneill-mbe/ |url-status=dead }}</ref> * Jock Stein (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/q-u/jock-stein-cbe/ |title=Jock Stein, CBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2004 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005134755/http://www.sshf.co.uk/inductees/q-u/jock-stein-cbe/ |url-status=dead }}</ref> == Uspjesi == === Domaći uspjesi === '''[[Škotski Premiership|Prva liga Škotske]]''' *'''Prvak (55)''': 1892/93, 1893/94, 1895/96, 1897/98, 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1908/09, 1909/10, 1913/14, 1914/15, 1915/16, 1916/17, 1918/19, 1921/22, 1925/26, 1935/36, 1937/38, 1953/54, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1973/74, 1976/77, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1985/86, 1987/88, 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24, 2024/24. '''[[Kup Škotske u nogometu|Kup Škotske]]''' *'''Pobjednik (39)''': 1891/92, 1898/99, 1899/1900, 1903/04, 1906/07, 1907/08, 1910/11, 1911/12, 1913/14, 1922/23, 1924/25, 1926/27, 1930/31, 1932/33, 1936/37, 1950/51, 1953/54, 1964/65, 1966/67, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1973/74, 1974/75, 1976/77, 1979/80, 1984/85, 1987/88, 1988/89, 1994/95, 2000/01, 2003/04, 2004/05, 2006/07, 2010/11, 2012/13, 2016/17, 2017/18, 2018/19. '''[[Škotski Liga kup]]''' *'''Pobjednik (18)''': 1956/57, 1957/58, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1974/75, 1982/83, 1997/98, 1999/2000, 2000/01, 2005/06, 2008/09, 2014/15, 2016/17, 2017/18, 2018/19. '''Glasgow Cup''' (Od 1990 se takmiče samo mlađe selekcije)<ref>{{cite web|title=The Glasgow Cup 1887-1988|url=http://www.rsssf.com/tabless/scot-glasgowcuphist.html|website=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|access-date=1. 8. 2015|first=James|last=Ross|date=6. 1. 2003}}</ref> *'''Pobjednik (29)''': 1891, 1892, 1895, 1896, 1905, 1906, 1907, 1908, 1910, 1916, 1917, 1920, 1921, 1927, 1928, 1929, 1931, 1939, 1941, 1949, 1956, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1970, 1975*, 1982<br><nowiki>*</nowiki><small> Trofej podijeljen sa Rangersom nakon neriješanog ishoda.</small> === Kontinentalni uspjesi === '''[[Kup evropskih šampiona]]''' *'''Pobjednik (1)''': 1966/67. *'''Finalist (1)''': 1969/70. '''[[Kup Uefa]] *'''Finalist (1)''': 2002/03. '''[[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalni kup]]''' *'''Finalist (1)''': 1967. == Rekordi == === Klupski rekordi === * 24. april 1937., 147.365 gledalaca - Celtic u finalu kupa porazio [[Aberdeen FC]] na [[Hampden Park]]u pred 147.365 ljudi. Ta posjeta još uvijek važi za rekord kada su u pitanju finala nacionalnih kupova, ali i kada je u pitanju posjećenost klupske fudbalske utakmice u Evropi.<ref name="hampdenatten" /><ref>{{cite book|last1=Warfield|first1=Derek|last2=Daly|first2=Raymond|title=Celtic & Ireland in Song and Story|date=2008|publisher=Studio Print|isbn=9781620957646|url=https://books.google.com/books?id=BzVdDQAAQBAJ&pg=PT375&lpg=PT375&dq=highest+club+attendance+europe+football+1937&source=bl&ots=4JRzVtIrj3&sig=R-ABLIKAdGFV1RTqfefvK5ajqWc&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjsmbjXttbQAhWmKsAKHZFpBGQ4ChDoAQgaMAA#v=onepage&q=highest%20club%20attendance%20europe%20football%201937&f=false|access-date=2. 12. 2016}}{{Mrtav link}}</ref> * 1. januar 1938., 92.000 gledalaca - Celtic na svom Celtic Parku pobjedio [[Rangers FC|Rangers]], a utakmici je prisustvovalo 92.000 gledalaca što je rekord za neku škotsku utakmicu.<ref>{{cite web|title=Celtic in all time records|url=http://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=512&teamTabs=records|website=Soccerbase|access-date=28. 9. 2015}}</ref><ref name=WeeRed81>{{cite news |url=http://www.eveningtimes.co.uk/81-fascinating-football-facts-all-from-the-wee-red-book-1.970916 |title=81 fascinating football facts&nbsp;– all from the Wee Red Book |work=Evening Times |date=3. 7. 2009 |access-date=27. 2. 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/ExhibitionCup/empireexhibitioncup.htm |title=Empire Exhibition Cup 1938 |work=Celtic Programmes Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20061030052108/http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/ExhibitionCup/empireexhibitioncup.htm |archive-date=30. 10. 2006}}</ref> * 15. april 1970., 136.505 gledalaca - Celtic na Hampden Parku pobjedio [[Leeds United FC|Leeds United]] pred 136.505 ljudi. Rekordna posjeta takmičarske utakmice pod okriljem [[UEFA]]e.<ref name="hampdenatten" /><ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1969/matches/round=965/match=62798/postmatch/lineups/index.html |title=UEFA Champions League - Semi-finals , 2nd leg |publisher=UEFA |access-date= }}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?nid=GGgVawPscysC&dat=19700416&printsec=frontpage&hl=en |title=The Glasgow Herald - Apr 16, 1970 |work=The Glasgow Herald |date=16. 4. 1970 }}</ref> * 14 finala Liga kupa zaredom - Od 1964. do 1978. godine, Celtic je svake sezone stizao do finala Liga kupa, što je rekord u bilo kojem fudbalskom takmičenju.<ref>{{cite web |url=http://www.188-football.co.uk/content/feedstory/scottish-league-cup-history |title=Scottish League Cup&nbsp;– History |work=188 Football |access-date=18. 5. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902205348/http://www.188-football.co.uk/content/feedstory/scottish-league-cup-history |archive-date=2. 9. 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/7879/season7879.htm |title=Celtic FC 1978/79 |work=Celtic Programmes Online |access-date=23. 12. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314003833/http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/7879/season7879.htm |archive-date=14. 3. 2013}}</ref> * 196 golova (sezona 1966/67.) - Najviše postignutih golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=World Record and Statistics|url=http://xtrahistory.blogspot.co.uk/2014/04/Record-Statistics.html|work=World Football Historic Center|access-date=17. 6. 2014}}</ref> * 19. oktobar 1957., Celtic 7–1 Rangers - U finalu Liga kupa postignuto osam golova, što je rekord kada su u pitanju finala kupova na prostoru Britanije.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid=1023776.html |title=Celtic vs Rangers&nbsp;– Old Firm's enduring appeal |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215213453/http://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid%3D1023776.html |archive-date=15. 12. 2012 |work=FIFA.com |df= }}</ref> * 6. november 2010., Celtic 9–0 Aberdeen - Najveća pobjeda u historiji škotskog prvenstva.<ref>[{{cite web |url=http://www.scotprem.com/content/default.asp?page=s47 |title=Records |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930012915/http://www.scotprem.com/content/default.asp?page=s47 |archive-date=30. 9. 2011 |work=Scottish Premier League}}</ref> * 69 utakmica bez poraza (60 pobjeda, 9 neriješenih) - U periodu od 15. maja 2016. do 17. decembra 2017., Celtic je uspio ostati neporažen 582 dana u svim domaćim takmičenjima, što je rekord u Britaniji.<ref>{{cite web|title=Celtic's record-breaking unbeaten run comes to an end against Hearts|url=http://www.celticfc.net/news/13706|work=Celtic FC |access-date=17. 12. 2017}}</ref> * 77 utakmica bez poraza na domaćem terenu - U periodu od 2001. do 2004. Celtic je postao rekorder u Škotskoj po broju neporaženih utakmica na Celtic Parku.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3079953/Football-fortresses-Jose-Mourinho-makes-it-100-not-out-Football.html |title=Football fortresses: Jose Mourinho makes it 100 not out |work=The Telegraph |date=26. 9. 2008 |access-date=27. 2. 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/Dons+see+off+confident+Celtic.-a0115670761 |title=Dons see off confident Celtic |work=The Journal |date=21. 4. 2004 |access-date=27. 2. 2017}}</ref> * 2. april 2017. - Celtic pobjedom protiv [[Heart of Midlothian F.C.|Heartsa]] osvojio titulu čak osam kola prije kraja. To je najranije obezbjeđena titula u historiji škotskog prvenstva.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39396454 |title=Heart of Midlothian 0–5 Celtic |work=BBC Sport |date=2. 4. 2017}}</ref> * 16. maj 2007. - Celtic platio rekordnih £4.4 miliona [[Hibernian F.C.|Hibernianu]] za Scotta Browna. To je najveći transfer između dva škotska kluba.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/6661737.stm |title=Brown completes switch to Celtic |work=BBC Sport |date=16. 5. 2007}}</ref> * 31. august 2018. - Transfer Moussa Dembélé iz Celtica u [[Olympique Lyonnais|Lyon]] za £19.7 miliona je najveća prodaja nekog škotskog kluba.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45377409 | title=Moussa Dembele: Celtic striker joins Lyon in £19.7m move | publisher=BBC Sport | date=31. 8. 2018 | access-date=1. 9. 2018}}</ref> * 1936. godine, Mohammed Salim - Celtic postao prvi evropski klub koji je angažovao igrača iz [[Indija|Indije]].<ref name="Telegraph">{{cite web |last = Bose |first = Mihir |url = https://www.telegraph.co.uk/sport/2404435/A-unique-import-thrilled-Celtic-fans-back-in-the-1930s.html |title = ''A unique import thrilled Celtic fans back in the 1930s'' |publisher = The Daily Telegraph |date = 21. 5. 2003 |access-date=15. 4. 2013 }}</ref><ref name="Mohammed Salim at Celtic">{{cite news|url=http://www.scotsman.com/sport/barefooted_indian_who_left_calcutta_to_join_celtic_1_1151472|title=Barefooted Indian who left Calcutta to join Celtic|work=The Scotsman|date=12. 12. 2008|access-date=10. 4. 2013|archive-date=16. 1. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116193832/http://www.scotsman.com/sport/barefooted_indian_who_left_calcutta_to_join_celtic_1_1151472|url-status=dead}}</ref> * 1951. godine, Gil Heron- Celtic angažovao prvog crnaca koji je zaigrao u Škotskoj.<ref>{{cite web|title=The Gillie Heron story|url=http://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2009/01/090108_heron.shtml|website=BBC Caribbean|access-date=26. 9. 2015|date=9. 1. 2009}}</ref> === Individualni rekordi === * Billy McNeill, 822 nastupa (u periodu 1957.–1975.) - Najviše nastupa za Celtic u svim takmičenjima.<ref name="atp">{{cite web|title=Alltime Player Records|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_overall.php|website=FitbaStats|access-date=27. 8. 2015}}</ref> * Alec McNair, 583 nastupa (u periodu 1904.–1925.) - Najviše nastupa za Celtic u ligi.<ref name="atplg">{{cite web|title=Filtered Player Records (League)|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_filtered.php?opposition=0&from=105&to=145&competition=1&venue=0&update=Update|website=FitbaStats|access-date=27. 8. 2015|archive-date=4. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904075247/http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_filtered.php?opposition=0&from=105&to=145&competition=1&venue=0&update=Update|url-status=dead}}</ref> * Kenny Dalglish, 102 nastupa (47 kao igrač Celtica) - Najviše nastupa za [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotsku]].<ref>{{cite news |last=Grahame |first=Ewing |date=8. 10. 2008 |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/scotland/3161435/George-Burley-backs-Darren-Fletcher-to-beat-Kenny-Dalglishs-Scotland-cap-record-Football.html |title=George Burley backs Darren Fletcher to beat Kenny Dalglish's Scotland cap record |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=18. 6. 2009 |archive-date=11. 9. 2012 |archive-url=https://archive.today/20120911042115/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/scotland/3161435/George-Burley-backs-Darren-Fletcher-to-beat-Kenny-Dalglishs-Scotland-cap-record-Football.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/159429.stm |title=The Kenny Dalglish file |publisher=BBC Sport |date=27. 8. 1998 |access-date=18. 6. 2009}}</ref> * Paul McStay, 76 utakmica - Najviše nastupa za [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotsku]] kao igrač Celtica.<ref>{{cite web |url=http://www.national-football-teams.com/player/15971/Paul_Mcstay.html |title=National Football Teams profile - McStay, Paul |publisher=National Football Teams |access-date=20. 3. 2019}}</ref> * Jimmy McGrory, 522 gola (u periodu 1922.-1938.) - Najviše golova za Celtic ikad.<ref name="atp" /> * Jimmy McGrory, 396 golova - Najviše ligaških golova za Celtic.<ref name="atplg" /> * Jimmy McGrory, 62 gola (sezona 1927/28.) - Najviše postignutih golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=The Most Goals Scored in a Single European Season|url=http://sportige.com/top-10-players-most-goals-single-season/|website=Sportige|access-date=6. 2. 2016|date=9. 4. 2012|archive-date=20. 2. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220100338/http://sportige.com/top-10-players-most-goals-single-season/|url-status=dead}}</ref> * Jimmy McGrory, 50 golova (sezona 1935/36.) - Najviše ligaških golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=ARFTS – Jimmy McGrory(James McGrory) 1935–1936 Scottish First Division|url=http://arfts.com/paginas/archive/reports/mcgrory3536.php|access-date=20. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021062116/http://arfts.com/paginas/archive/reports/mcgrory3536.php|archive-date=21. 10. 2017|df=}}</ref><ref name="wfl">{{cite web|title=Jimmy McGrory|url=http://www.world-football-legends.co.uk/index.php/sco/27-mcgrory-jimmy|website=World Football Legends|access-date=27. 8. 2015|archive-date=29. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929172633/http://www.world-football-legends.co.uk/index.php/sco/27-mcgrory-jimmy|url-status=dead}}</ref> * 14. januar 1928., Celtic 9-0 Dunfermline, Jimmy McGrory postigao osam golova - Najviše golova postignutih u jednoj ligaškoj utakmici.<ref>{{cite web|last=Sullivan|first=Joe|title=Jimmy McGrory’s record goal-scoring day|url=http://www.celticfc.net/news/7470|website=Celtic FC|access-date=27. 8. 2015|date=14. 1. 2015}}</ref> * 24. august 2000., Celtic 7-0 Jeunesse Esch, Mark Burchill postigao tri gola - Najbrži het-trik svih vremena postignut za 3 minute.<ref name=WeeRed81/><ref>{{cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/THREE+WHIZZ%3B+O'Neill+tells+hat-trick+hero+Burch%3A+You're+not+moving.-a064562738 |title=O'Neill tells hat-trick hero Burch: You're not moving |work=Daily Record |date=25. 8. 2000 |last=Campbell |first=Iain |access-date=11. 10. 2015}}</ref> === Igrači s najviše nastupa === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width=90% !width=4%|# !width=18%|Igrač !width=10%|Period !width=10%|Liga !width=10%|[[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] !width=10%|[[Škotski Liga kup|Liga kup]] !width=10%|[[UEFA|UEFA takmičenja]]<sup>[[#notes gs1|1]]</sup> !width=10%|Ostalo<sup>[[#notes gs2|2]]</sup> !width=14%|Ukupno !width=7% class="unsortable"|Ref |- |1||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill||1957–1975||486||94||138||72||32||{{sort|822|'''822'''}}||<ref>{{cite web|title=McNeill, Billy|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2637|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |2||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Alec McNair||1904–1925||583||57||0||0||44||{{sort|684|'''684'''}}||<ref>{{cite web|title=McNair, Alec |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2324|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |3||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Paul McStay||1981–1997||515||66||54||43||5||{{sort|683|'''683'''}}||<ref>{{cite web|title=McStay,Paul |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2745|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |4||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Roy Aitken||1976–1990||484||55||82||48||13||{{sort|682|'''682'''}}||<ref>{{cite web|title=Aitken, Roy |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2713|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |5||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Danny McGrain||1970–1987||439||60||106||54||22||{{sort|681|'''681'''}}||<ref>{{cite web|title=McGrain, Danny |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2692|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |6||align="left"|{{ZD|IRS}} Patrick Bonner||1978–1995||483||55||64||40||4||{{sort|646|'''646'''}}||<ref>{{cite web|title=Bonner, Pat |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2736|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |7||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox||1961–1978<br />1979–1980||340||51||118||68||22||{{sort|599|'''599'''}}||<ref name="lennox" /> |- |8||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Evans||1944–1960||384||64||87||0||45||{{sort|580|'''580'''}}||<ref>{{cite web|title=Evans, Bobby |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2541|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |9||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McMenemy||1902–1920||456||59||0||0||43||{{sort|558|'''558'''}}||<ref name="jimmcm" /> |- |10||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone||1962–1975||306||48||92||68||15||{{sort|529|'''529'''}}||<ref>{{cite web|title=Johnstone, Jimmy |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2666|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |} === Igrači s najviše golova === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width = 90%; !width=4%|# !width=18%|Igrač !width=10%|Period !width=10%|Liga !width=10%|[[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] !width=10%|[[Škotski Liga kup|Liga kup]] !width=10%|[[UEFA|UEFA takmičenja]]<sup>[[#notes gs1|1]]</sup> !width=10%|Ostalo<sup>[[#notes gs2|2]]</sup> !width=14%|Ukupno !width=7% class="unsortable"|Ref |- |1||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McGrory||1922–1937||396||74||0||0||32||{{sort|522|'''522'''}}||<ref name="jmfb">{{cite web|title=McGrory, James|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2438|website=FitbaStats|access-date=4. 6. 2015}}</ref> |- |2||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox||1961–1978<br />1979–1980||171||31||63||13||23||{{sort|301|'''301'''}}||<ref name="lennox">{{cite web|title=Lennox, Bobby|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2658|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |3||align="left"|{{ZD|ŠVE}} Henrik Larsson||1997–2004||174||23||10||35||0||{{sort|242|'''242'''}}||<ref name="Larsson, Henrik">{{cite web|title=Larsson, Henrik|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2842|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |4||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy Quinn||1900–1917||188||30||0||0||21||{{sort|239|'''239'''}}||<ref>{{cite web|title=Quinn, James|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2296|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |5||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Stevie Chalmers||1958–1971||155||29||31||13||8||{{sort|236|'''236'''}}||<ref>{{cite web|title=Chalmers, Stevie|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2641|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |6||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Sandy McMahon||1891–1903||131||48||0||0||21||{{sort|200|'''200'''}}||<ref>{{cite web|title=McMahon, Alex |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2194|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |7||align="left"|{{ZD|IRS}} Patsy Gallacher||1911–1926||186||9||0||0||5||{{sort|200|'''200'''}}||<ref>{{cite web|title=Gallagher, Patrick|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2987|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |8||align="left"|{{ZD|ŠKO}} John Hughes||1960–1971||114||25||38||10||10||{{sort|197|'''197'''}}||<ref>{{cite web|title=Hughes, John|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2650|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |9||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McMenemy||1902–1920||142||24||0||0||10||{{sort|178|'''178'''}}||<ref name="jimmcm">{{cite web|title=McMenemy, James |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2309|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |10||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish||1968–1977||111||11||35||9||7||{{sort|174|'''173'''}}||<ref>{{cite web|title=Dalglish, Kenny |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2687|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |} <div id="notes gs1"></div><sup>1</sup><small> Podrazumijeva [[UEFA Liga prvaka|Kup evropskih šampiona / UEFA Ligu prvaka]], [[UEFA Kup pobjednika kupova]], [[UEFA Evropska liga|Kup UEFA / UEFA Evropsku ligu]], [[Kup velesajamskih gradova]] i [[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalni kup]].</small> <div id="notes gs2"></div><sup>2</sup><small> Uključuje Glasgow kup, Drybrough kup i Anglo-Škotski kup.</small> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.celticfc.net Službena stranica] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50050/profile/index.html Celtic FC] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [http://www.fitbastats.com/celtic/index.php Celtic FC] na ''Fitbastats.com'' {{Osvajači KEŠ-a/UEFA Lige prvaka}} [[Kategorija:Nogometni klubovi u Škotskoj|Celtic FC]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1887.|Celtic FC]] [[Kategorija:Sport u Glasgowu]] [[Kategorija:Klubovi osvajači Kupa evropskih šampiona]] gz9o1k5ug5bnjrwdueb5plaz160mz47 3916851 3916850 2026-08-07T14:49:32Z Makenzis 98619 /* Domaći uspjesi */ 3916851 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometni klub | boja1 = #FFFFFF | boja2 = #008000 | ime = Celtic FC | puno_ime = The Celtic Football Club | grb = Logo FC Celtic.png | nadimak = ''The Bhoys, The Celts, The Hoops'' | osnovan = [[6. novembar]] [[1887]] | lokacija = [[Glasgow]], [[Škotska]] | boje = {{colorbox|green}} {{colorbox|white}} | federacija = [[Nogometni savez Škotske|SFA]] | konfederacija = [[UEFA]] | liga = [[Škotski Premiership|Premiership]] | stadion = [[Celtic Park]]<ref name="Celtic Football Club, spfl.co.uk">[http://spfl.co.uk/clubs/celtic/ ''Celtic Football Club, spfl.co.uk'']; pristupljeno: 12. juli 2014.</ref> | kapacitet = 60.411 | vlasnik = Celtic d.d.<ref>[https://www.londonstockexchange.com/exchange/searchengine/search.html?lang=en&x=0&y=0&q=CCP ''London Stock Exchange, CELTIC PLC'']</ref> | predsjednik = Ian Bankier | direktor = | odbor = | menadžer = Ange Postecoglou | trener = | uspjesi = 111 trofeja | nacionalni_kupovi = | evropski_kupovi = | plasman_u_prethodnoj_sezoni = 1. mjesto | prethodna_sezona = 2025/26. | veb-sajt = [http://www.celticfc.net celticfc.net] | trenutna_sezona = <!-- Dresovi --> | uzorak_lr1 = _celtic2122h | uzorak_t1 = _celtic2122h | uzorak_dr1 = _celtic2122h | uzorak_š1 = _celtic2021h | uzorak_č1 = _celtic2122h | lijeva ruka1 = | tijelo1 = | desna ruka1 = | šorc1 = | čarape1 = <!-- Gostujući --> | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _celtic2122a | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = _celtic2122a | uzorak_č2 = _celtic2122a | lijeva ruka2 = 053E29 | tijelo2 = 053E29 | desna ruka2 = 053E29 | šorc2 = 053E29 | čarape2 = 053E29 <!-- Treći --> | uzorak_lr3 = _celtic2122t | uzorak_t3 = _celtic2122t | uzorak_dr3 = _celtic2122t | uzorak_š3 = _celtic2122t | uzorak_č3 = _celtic2122t | lijeva ruka3 = F2F5F0 | tijelo3 = F2F5F0 | desna ruka3 = F2F5F0 | šorc3 = F2F5F0 | čarape3 = F2F5F0 }} '''The Celtic Football Club''' je nogometni klub iz [[Glasgow]]a, [[Škotska]]. Takmiči se u [[Škotski Premiership|škotskom Premiershipu]]. Klub je osnovan 6. novembra 1887. godine. U maju 1888. je odigrana prva utakmica. To je bio prijateljski meč protiv [[Rangers FC|Rangersa]] u kojoj je Celtic slavio rezultatom 5-2. Od te prve utakmice odigrane 1888., Celtic nikada nije ispao u niži rang. Najuspješniji period u historiji kluba veže se za 60te i 70te godine prošlog stoljeća kada su pod vodstvom Jock Steina osvojili devet uzastopnih ligaških titula, kao i [[Kup evropskih šampiona]] u sezoni [[Kup evropskih šampiona 1966/1967.|1966/67.]] Celtik je osvajao ligu Škotske 54 puta, posljednji put u sezoni 2019/20. što je ujedno bila sedma uzastopna titula kluba. [[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] su osvojili 40 puta, a [[Škotski liga kup]] 19 puta. Sezona 1966/67. je najuspješnija sezona kluba jer je Celtic osvojio čak pet trofeja, tj. [[Kup evropskih šampiona]], Prvu diviziju Škotske, [[Škotski nogometni kup|Škotski kup]], [[Škotski liga kup]] i [[Glasgow kup]]. Osvajanjem kupa evropskih šampiona, Celtic je postao prvi [[Velika Britanija|Britanski]] klub koji je osvojio ovo takmičenje.<ref name="Celtic win European Cup 1967, bbc.co.uk">[http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0045/print.shtml ''Celtic win European Cup 1967, bbc.co.uk'']; pristupljeno: 12. juli 2014.</ref>. Celtic ima dugogodišnje užareno rivalstvo sa [[Rangers FC|Rangersom]]. Taj gradski derbi se naziva [[Old Firm]] i spada među najčuvenije nogometne derbije.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|author=Ken McNab|date=11. 3. 2017}}</ref><ref>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326141358/https://www.fifa.com/news/y=2009/m=2/news=old-firm-enduring-appeal-1023776.html|archive-date=26. 3. 2018|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1023776/index.html |title=Classic Rivalries: Old Firm's enduring appeal |publisher=[[FIFA]] |date=16. 4. 2016|access-date=16. 12. 2018}}</ref> == Historija == [[File:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|thumb|200px|Brat Walfrid, osnivač Celtic FC]] Celtic FC je osnovan 6. novembra 1887. godine, u crkvi St. Mary's u [[Glasgow]]u, od strane irskog Brata Walfrida, pripadnika kongregacije marista.<ref>{{cite book |last=Coogan |first=Tim Pat |title=Wherever Green Is Worn: The Story of the Irish Diaspora |url=https://archive.org/details/wherevergreenisw0000coog |publisher=Palgrave Macmillan |year=2002 |page=[https://archive.org/details/wherevergreenisw0000coog/page/250 250] |isbn=978-1-4039-6014-6}}</ref> Klub je osnovan kako bi se prikupljao novac, s ciljem da se smanji siromaštvo u istočnom kraju Glasgowa. Kao inspiracija poslužio je [[Hibernian FC|Hibernian]], nogometni klub osnovan od strane irskih imigranata nekoliko godina ranije u [[Edinburgh]]u.<ref>{{harvnb|Wilson|1988|pp=1–2}}</ref> Ime kluba, ''Celtic'', je predložio Walfrid s ciljem da izrazi irske i škotske korijene. [[File:EarlyCeltic.jpg|thumb|left|Ekipa Celtica iz ranih dana kluba]] Iako je klub zvanično osnovan 1887., svoj prvi meč je odigrao tek 1888. godine. To je bila prijateljska utakmica protiv [[Rangers FC|Rangersa]] u kojoj je Celtic slavio rezultatom 5-2.<ref name="CFCBriefHistory">{{cite web |url=http://www.celticfc.net/pages/history|title=Brief History |work=Celtic FC |access-date=11. 5. 2016}}</ref> Prvi gol ikad za Celtic je postigao Neil McCallum.<ref name="firstg">{{cite web|title=The men who kicked it all off for the Celts|url=http://www.celticfc.net/news/4095|website=Celtic FC|access-date=28. 8. 2015}}</ref> Utakmica je odigrana na Celtic Parku, no to nije današnji stadion Celtica. Prvobitni stadion kluba je izgrađen 1888. godine i na njemu su igrali utakmice sve do 1892. godine, kada je vlasnik posjeda povećao godišnji najam sa £50 na £450.<ref name=FIFA>[https://www.fifa.com/news/y=2008/m=7/news=celtic-spirit-shines-823367.html Celtic spirit shines on] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605213523/http://www.fifa.com/news/y=2008/m=7/news=celtic-spirit-shines-823367.html |date=5. 6. 2018 }} FIFA, 8 July 2008</ref> Novi stadion, također [[Celtic Park]], na kojem i dan danas Celtic igra svoje utakmice, izgrađen je samo 180 metara od starog stadiona. Prvi dres Celtica je činila bijela majica sa zelenom kragnom, crni šorc, te zelene štucne.<ref name="kits">{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Scottish_Football_League/Celtic/Celtic.htm |title=Celtic – Kit History |work=Historical Football Kits |access-date=18. 3. 2015}}</ref> Prvi grb kluba je bio zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="kits" /> Prvi značajniji uspjeh klub je zabilježio 1892. godine. U finalu škotskog kupa pobjedili su Queen's Park rezultatom 5-1.<ref>{{cite book|last1=Cuddihy|first1=Paul|last2=Friel|first2=David|title=The Century Bhoys: The Official History of Celtic's Greatest Goalscorers|date=juli 2010|publisher=Black and White Publishing|isbn=978-1845022976|url=https://books.google.com/books?id=2hsjAwAAQBAJ&pg=PT64&lpg=PT64&dq=celtic+1892+first+major+honour&source=bl&ots=3IcTD1I78D&sig=QsiK9CWgdoEPlePVVNivQWSvg1c&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihmtDMgb7LAhWJ1xoKHZmnAokQ6AEIQTAF#v=onepage&q=celtic%201892%20first%20major%20honour&f=false|access-date=13. 3. 2016}}</ref> U narednu sezonu, klub ulazi sa novim stadionom i osvaja svoju prvu titulu prvaka Škotske.<ref name="CFCBriefHistory"/> [[File:Jimmy McGrory.jpg|thumb|left|Jimmy McGrory]] 1897., Celtic postaje privatno društvo s ograničenom odgovornošću, a Willie Maley je imenovan za prvog menadžera kluba. Na toj poziciji, Maley je bio sve do 1940. godine kada je objavio povlačenje. U tom periodu je osvojio čak 44 trofeja, te važi za najtrofejnijeg menadžera kluba.<ref>{{cite web|title=Willie Maley|url=http://img4.imageshack.us/img4/7264/9o2e.jpg|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016115742/http://img4.imageshack.us/img4/7264/9o2e.jpg|archive-date=16. 10. 2015|work=The Celtic Graves Society|access-date=17. 9. 2013}}</ref> Tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], Celtic je osvojio ligu četiri puta zaredom i zabilježio 62 meča bez poraza u periodu od novembra 1915. do aprila 1917. godine.<ref name="CFCBriefHistory"/> U 1920tim godinama u Celticu se pojavljuje [[Jimmy McGrory]], jedan od najefikasnijih napadača u fudbalskoj historiji Britanije. U toku svoje karijere, postitgao je 550 golova u 547 utakmica, čime je i danas rekorder po broju postignutih golova.<ref name="mcg1">{{cite web|url=https://ntvceltic.wordpress.com/2016/11/12/mcgrory-stands-tall-among-games-giants/ |title=McGrory stands tall among game's giants |work=FIFA |date=12. 11. 2016 |access-date=12. 11. 2016}}</ref> 24. aprila 1937. na [[Hampden Park]]u u Glasgowu Celtic je slavio protiv [[Aberdeen FC|Aberdeena]] te osvojio Škotski kup. Utakmicu je posmatralo 147.365 ljudi, što je najveća posjećenost neke utakmice u Evropi.<ref name="hampdenatten">{{cite web |url=http://www.scottishfa.co.uk/scottish_football.cfm?page=139 |title=Hampden Park |website=Scottish Football Association |access-date=2. 12. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126075717/http://www.scottishfa.co.uk/scottish_football.cfm?page=139 |archive-date=26. 1. 2012 |df= }}</ref> Nakon Maleya, narednih pet godina klub je s klupe vodio Jimmy McStay, a nakon njega dolazi bivši igrač i kapiten, Jimmy McGrory. On se kao menadžer zadržao 20 godina, a klub je nastavio s osvajanjem trofeja. [[File:Celtic manager Jock Stein in 1971.jpg|thumb|right|Jock Stein, 1971]] 1965. godine, menadžer Celtica postaje [[Jock Stein]], bivši kapiten kluba.<ref>{{cite web|last=Jacobs|first=Raymond|title=Mr Stein to become Celtic manager – New post for McGrory|url=https://news.google.com/newspapers?id=4GJAAAAAIBAJ&sjid=mqMMAAAAIBAJ&pg=1782%2C39375|newspaper=The Glasgow Herald|access-date=27. 1. 2015|date=1. 2. 1965}}</ref> Već u prvih nekoliko mjeseci je osvojio kup, iste sezone je osvojio i ligu, te tako najavio uspješnu menadžersku karijeru u klubu.<ref>{{cite book|last=MacPherson|first=Archie|title=Jock Stein: The Definitive Biography|url=https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4|date=2007|publisher=Highdown|isbn=978-1-905156-37-5|page=[https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4/page/119 119]}}</ref><ref>{{cite book|last=MacPherson|first=Archie|title=Jock Stein: The Definitive Biography|url=https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4|date=2007|publisher=Highdown|isbn=978-1-905156-37-5|page=[https://archive.org/details/jocksteindefinit0000macp_a6k4/page/152 152]}}</ref> Najuspješnija godina u historiji kluba se desila 1967. godine, upravo pod vodstvom Steina. Celtic je osvojio prvenstvo, Škotski kup, Škotski liga kup, Glasgow kup i za kraj, sigurno najvažniji, Kup evropskih šampiona.<ref>{{harvnb|Wilson|1988|p=134}}</ref><ref>{{cite news|title=Celtic fight in final|url=http://image.wikifoundry.com/image/1/AlI2v8uzdNzMWiAJCrOPTA118142|access-date=20. 1. 2014|newspaper=The Times|date=31. 10. 1966|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003015905/http://image.wikifoundry.com/image/1/AlI2v8uzdNzMWiAJCrOPTA118142|archive-date=3. 10. 2018|url-status=dead}}</ref> Na nacionalnom stadionu u Lisabonu, 25. maja 1967., Celtic je porazio [[Inter Milan|milanski Inter]] rezultatom 2-1. Golove za Celtic su postigli Tommy Gemmell i Stevie Chalmers u 62. i 85. minuti, za potpuni preokret. Tom pobjedom, Celtic je postao prvi britanski tim koji je osvojio Kup evropskih šampiona.<ref name="ecwinner67">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0045/print.shtml |title=A Sporting Nation&nbsp;– Celtic win European Cup 1967 |work=BBC Scotland |access-date=28. 1. 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2003/05/20/celtic_history/ |title=Celtic immersed in history before UEFA Cup final |work=Sports Illustrated |date=20. 5. 2003 |access-date=15. 5. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111162522/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2003/05/20/celtic_history/ |archive-date=11. 1. 2012}}</ref> Ta generacija nazvana je ''"Lisabonski lavovi"'', a zanimljivo da su je činili isključivo lokalni igrači. Kao osvajači ovog takmičenja, Celtic je naredne sezone nastupio u [[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalnom kupu]]. Protivnik je bio [[Racing Club|argentinski Racing]] koji je nakon poraza 0-1 u prvoj utakmici u Škotskoj, pobjedio u uzvratu u Argentini rezultatom 2-1. Obzirom da je rezultat nakon dvomeča bio neriješen, 2-2, treća utakmica se odigrala na neutralnom terenu u [[Urugvaj]]u, gdje je argentinska momčad slavila minimalnom pobjedom od 1-0.<ref name="racing">{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?id=eH5AAAAAIBAJ&sjid=uqMMAAAAIBAJ&pg=2223%2C905818 |newspaper=The Glasgow Herald |date=6. 11. 1967 |page=6 |title=Referee and both sides blamed for "war" |access-date=29. 1. 2015}}</ref> Tri godine nakon finala u Lisabonu, Celtic igra novo finale Kupa evropskih šampiona, ovog puta protiv [[Feyenoord]]. Utakmica se igrala na [[San Siro|San Siru]] u [[Milano|Milanu]], a pobjednik je bio holandski predstavnik rezultatom 2-1 nakon produžetaka. Celtic je vodio golom Gemmella, ali su holandžani preokrenuli rezultat i slavili kasnim golom Ove Kindvalla u 117. minuti.<ref name="ec6970">{{cite web|title=Season 1969–70|url=http://www.europeancuphistory.com/euro70.html|work=European Cup History|access-date=6. 10. 2013}}</ref> Pod vodstvom Steina klub je dominirao u ligi, a dokaz toga je i sedam uzastopnih ligaških titula što je u to vrijeme bio rekord.<ref>{{cite news|last=Reynolds|first=Jim|title=Dalglish goal gives Celtic world record|url=https://news.google.com/newspapers?id=r45AAAAAIBAJ&sjid=3KQMAAAAIBAJ&pg=5173%2C6224604|access-date=27. 2. 2017|work=The Glasgow Herald|issue=29 April 1974|page=4}}</ref> U julu 1975, Stein doživljava prometnu nesreću pa narednih godinu dana provodi u oporavku, a dužnost glavnog trenera je obavljao njegov asistent Sean Fallon.<ref name="ipost">{{cite news|last=Purden|first=Richard|title=Jock Stein: 30 years on from his death, we reflect on an unsung season|url=http://irishpost.co.uk/jock-stein-30-years-on-since-his-death-we-reflect-on-an-unsung-season/|access-date=17. 9. 2015|newspaper=The Irish Post|location=London|date=10. 9. 2015|archive-date=12. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150912043622/http://irishpost.co.uk/jock-stein-30-years-on-since-his-death-we-reflect-on-an-unsung-season/|url-status=dead}}</ref> Jock se vratio naredne sezone 1976/77. i osvojio duplu krunu što će mu ujedno biti i posljednji trofeji na klupi Celtica obzirom da se naredne sezone povukao s klupe usljed nešto slabijih rezultata. Jock Stein je sa klubom osvojio 25 velikih trofeja, a osvajanje za sada jedine titule evropskog prvaka ga je učinila najvećim menadžerom u klupskoj historiji.<ref name="ipost" /><ref>{{cite web |last=Cuddihy|first=Paul|title=Ronny Deila is Celtic's No.17|url=http://www.celticfc.net/news/6009|access-date=15. 9. 2015|publisher=Celtic F.C. |date=6. 6. 2014}}</ref> U 90tim godinama prošlog stoljeća klub upada u finansijsku krizu, što se odrazilo i na rezultate kluba. 3. marta 1994. godine [[Banka Škotske]] (''Bank of Scotland)'' je obavjestila klub da su pred bankrotom obzirom na dug od £5 miliona.<ref name="newmt">{{cite web |url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/new-celtic-team-takes-over-three-directors-ousted-as-17-8m-rescue-package-pledged-the-new-team-takes-over-with-a-promise-1.717089 |title=New Celtic team takes over. Three directors ousted as £17.8m rescue package pledged. The new team takes over with a promise |work=Herald Scotland |date=5. 3. 1994 |access-date=6. 8. 2013}}</ref> Iako je sve ukazivalo na bankrot, biznismen Fergus McCann je preuzeo i spasio klub.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/celtic/6469284/Celtic-chairman-John-Reid-pledges-to-keep-the-clubs-finances-under-control.html |title=Celtic chairman John Reid pledges to keep the club's finances under control |work=The Telegraph |date=30. 10. 2009 |access-date=23. 7. 2011 |first=Roddy |last=Forsyth}}</ref> McCann je izvršio rekonstituciju kluba te je tako Celtic postao javno društvo s ograničenom odgovornošću. Taj pad Celtica koristi njihov ljuti rival Rangers i u periodu od 1988. do 1997. godine osvaja devet uzastopnih ligaških titula. Ipak, Celtic u sezoni 1997/98. igra šampionski fudbal te na taj način sprječava Rangers da postavi novi rekord po broju uzastopnih titula.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/90174.stm |title=Celtic get by with a little help from their Scandinavians |work=BBC Sport |date=9. 5. 1998}}</ref> Juna 2000. godine dolazi [[Martin O'Neill]] koji se u klubu zadržava pet godina.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/01/newsstory.sport9 |title=O'Neill confirmed as Celtic manager |work=The Guardian |date=1. 6. 2000}}</ref> U svojoj prvoj sezoni on osvaja triplu krunu, što je prije njega uspjelo samo Jocku Steinu.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scottish_cup/1343842.stm |title=Celtic lift cup to complete Treble |work=BBC Sport |date=26. 5. 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/scottish-premier/3001249/ONeill-vows-to-stay-and-savour-Celtic-in-Europe.html |title=O'Neill vows to stay and savour Celtic in Europe |work=The Telegraph |date=19. 3. 2001}}</ref> Pored te titule, sa Celticom je Martin osvojio još dvije titule prvaka Škotske, te još dva kupa Škotske.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/newsstory.sport2 |title=O'Neill sees a brilliant new era for Celtic under Strachan |work=The Guardian |date=26. 5. 2005}}</ref> Dobre rezultate je ostvario i u evropskim takmičenjima obzirom da su igrali finale [[Kup UEFA 2002/2003.|Kupa UEFA]] u [[Sevilla|Sevilli]]. Protivnik je bio [[FC Porto|Porto]] koji je i slavio rezultatom 3-2 nakon produžetaka.<ref name="uefa03">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/3043029.stm |title=Porto end Celtic's Uefa dream |work=BBC Sport |date=21. 5. 2003}}</ref> Ostat će upamćeno 80.000 navijača Celtica koji su doputovali u Sevillu da prate ovo finale. Dobili su nadimak ''The Bhoys from Seville'', a njihovu podršku klubu su nagradile i [[FIFA]] i [[UEFA]] nagradom '''Fair Play Awards'''.<ref name=FIFA1>{{cite web |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=90249.html |title=Celebrating Celtic pride in the heart of Andalusia |work=FIFA.com |date=15. 12. 2003 |access-date=20. 3. 2019 |archive-date=23. 10. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023065227/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=90249.html |url-status=dead }}</ref><ref name=EuropesBest>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/3189853.stm |title=Celtic fans 'Europe's best' |work=BBC Sport |date=28. 8. 2003}}</ref> Nakon O'Neilla na klupu sjeda [[Gordon Strachan]]<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/scottish/celtic-1-heart-of-midlothian-0-strachans-joy-as-celtic-are-crowned-champions-6104530.html |title=Celtic 1 Heart Of Midlothian 0: Strachan's joy as Celtic are crowned champions |work=The Independent |date=6. 4. 2006 |access-date=20. 3. 2019 |archive-date=21. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021013751/https://www.independent.co.uk/sport/football/scottish/celtic-1-heart-of-midlothian-0-strachans-joy-as-celtic-are-crowned-champions-6104530.html |url-status=dead }}</ref> koji osvaja tri uzastopne titule prvaka Škotske, a u okviru [[UEFA Liga Prvaka|Lige Prvaka]] uspijeva dva puta zaredom obezbijediti nokaut fazu takmičenja. Ipak, 2009. godine mu ne polazi za rukom da osvoji novu titulu, pa dolazi do smjene. Njegov nasljednik [[Tony Mowbray]] se zadržao samo godinu dana jer ni on ne uspijeva osvojiti titulu.<ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/celtic/5383302/Gordon-Strachan-stands-down-at-Celtic.html |title=Gordon Strachan stands down at Celtic |work=The Telegraph |date=25. 5. 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2009/jun/16/tony-mowbray-celtic-west-bromwich |title=Tony Mowbray confirmed as new manager of Celtic |work=The Guardian |date=16. 6. 2009}}</ref> 2010. godine [[Neil Lennon]] biva imenovan za novog menadžera Celtica.<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1496724.html |title=Lennon the way forward for Celtic |website=UEFA.com |date=9. 6. 2010}}</ref> 6. novembra 2010. godine na Celtic Parku, Celtic je porazio Aberdeen sa čak 9-0 i tako upisao največu pobjedu u historiji škotskog prvenstva. Het-trikove su postigli Stokes i Hooper, a pored njih golove su postizali još Magennis, Ledley i McCourt.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2010/nov/06/celtic-aberdeen-scottish-premier-league |title=Celtic hit nine past Aberdeen in record SPL victory |work=The Guardian |date=6. 11. 2010}}</ref> Sa Lennonom na klupi, klub bilježi dobre rezultate i igra neke vrlo značajne utakmice. Jedna takva je bila i utakmica odigrana novembra 2012., sa [[FC Barcelona|Barcelonom]] na Celtic Parku u okviru grupne faze Lige prvaka. Te sedmice, Celtic je slavio 125 rođendan, a igrači su u sjajnoj atmosferi pobjedili rezultatom 2-1.<ref>{{cite news|last=Corrigan|first=Dermot|title=Barca stars praise Celtic atmosphere|url=http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1218239/barcelona-stars-praise-celtic-atmosphere|access-date=6. 2. 2018|work=ESPN News|date=8. 11. 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=Lamont |first=Alasdair |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20150451 |title=Celtic 2–1 Barcelona |work=BBC Sport |date=7. 11. 2012 |access-date=12. 11. 2013}}</ref> Na kraju sezone 2013/14. Neil je objavio povlačenje. U toku njegovog boravka u klubu, osvojene su četiri ligaške titule i dva kupa.<ref>{{cite web|last=McLaughlin|first=Chris|title=Neil Lennon ends his four-year spell as manager|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27519596|work=BBC Sport|access-date=22. 5. 2014|date=22. 5. 2014}}</ref> Njegov nasljednik je bio [[Ronny Deila]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27718845 |title=Celtic confirm Ronny Deila as new manager |work=BBC Sport |date=6. 6. 2014 |access-date=6. 6. 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.celticfc.net/news/6007|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707202727/http://www.celticfc.net/news/6007|archive-date=7. 7. 2014 |title=Ronny Deila appointed as new Celtic manager |work=Celtic FC |date=6. 6. 2014 |access-date=6. 6. 2014}}</ref> Iako je osvojio dvije vezane titule, učinak u evropskim takmičenjima je bio očajan, a ispadanjem u polufinalu kupa 2016. nakon utakmice sa Rangersom, bilo je jasno da se Norvežanin neće dugo zadržati u klubu.<ref>{{cite news|title=Ronny Deila admits "disappointments" in announcing Celtic resignation|url=http://www.thenational.ae/sport/football/ronny-deila-admits-disappointments-in-announcing-celtic-resignation|access-date=21. 5. 2016|work=The National|date=20. 4. 2016}}</ref> 20. maja 2016. je objavljeno da na klupu Celtica dolazi [[Brendan Rodgers]].<ref name="brendan">{{cite news|last=Murray|first=Ewan|title=Celtic appoint Brendan Rodgers as manager to take over from Ronny Deila|url=https://www.theguardian.com/football/2016/may/20/celtic-appoint-brendan-rodgers-manager|access-date=21. 5. 2016|work=The Guardian|date=20. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite news|last=Kane|first=Desmond|title=Brendan Rodgers finds his Paradise: Why Glasgow Celtic remain one of world's great clubs|url=http://www.eurosport.co.uk/football/scottish-premiership/2015-2016/brendan-rodgers-discovers-his-paradise-why-glasgow-celtic-remain-one-of-world-s-truly-great-clubs_sto5579989/story.shtml|access-date=23. 5. 2016|work=Eurosport|date=21. 5. 2016}}</ref> Već u prvoj sezoni Brendanu polazi za rukom da uzme triplu krunu. Najprije su u finalu Liga kupa 2016. porazili Aberdeen 3–0.<ref>{{cite news|title=League Cup final: Aberdeen 0–3 Celtic as it happened|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/scotland/38121946|access-date=1. 12. 2016|work=BBC Sport|date=27. 11. 2016}}</ref> Zatim je još u aprilu 2017. osigurana titula, iako je do kraja sezone ostalo još osam utakmica. Na kraju, Celtic je sezonu završio neporažen sa rekordnih 106 bodova.<ref>{{cite news|title=Celtic's title triumph by numbers|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39330673|access-date=4. 4. 2017|work=BBC Sport|date=2. 4. 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=Campbell|first=Andy|title=Celtic 2 – 0 Hearts|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39911911|access-date=22. 5. 2017|work=BBC Sport|date=21. 5. 2017}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://www.bbc.com/sport/football/39988689|title=Celtic's unbeaten season: Records tumble for Scotland's 'invincibles'|date=21. 5. 2017|work=BBC Sport|access-date=25. 5. 2017}}</ref> Na samom kraju sezone, Celtic se u finalu, ovog puta Škotskog kupa, opet susreće s Aberdeenom i opet ih pobjeđuje, no sada rezultatom 2–1.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39984102 |work=BBC Sport |date=27. 5. 2016 |access-date=28. 5. 2016 |first=Tom |last=English |title=Celtic 2 – 1 Aberdeen}}</ref> Sezona 2016/17. ostaće zapisana u historiji Celtica kao sezona bez ijednog poraza u domaćim takmičenjima. Taj svoj niz bez poraza, Celtic je nastavio i u narednoj sezoni. Niz je stao na broju 69 utakmica, u novembru 2017. nakon poraza od [[Heart of Midlothian FC|Heartsa]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41870987|title=Celtic: Incredible feat to beat 100-year-old British record – Brendan Rodgers|date=4. 11. 2017|publisher=BBC Sport|access-date=7. 11. 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=McLauchlin|first=Brian|title=Heart of Midlothian 4–0 Celtic|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42297312|access-date=17. 1. 2018|publisher=BBC Sport|date=17. 12. 2017}}</ref> Baš kao i u prethodnoj, Celtic je i u sezoni 2017/18. osvojio sva tri trofeja, čime je postao prvi klub u Škotskoj kome je pošlo za rukom da u dvije uzastopne sezone osvoji triplu krunu.<ref>{{cite news|last=Forsyth|first=Roddy|title=Celtic claim unprecedented double treble with comfortable Scottish Cup final win over Motherwell|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/05/19/celtic-claim-unprecedented-double-treble-comfortable-scottish/|access-date=20. 5. 2018|work=The Telegraph|date=19. 5. 2018}}</ref> Titula u ligi je bila sedma uzastopna.<ref>{{cite news|last=Murray|first=Ewan|title=Celtic seal Scottish Premiership title with 5-0 rampage over Rangers|url=https://www.theguardian.com/football/2018/apr/29/celtic-rangers-scottish-premiership-match-report|access-date=20. 5. 2018|work=The Guardian|date=29. 4. 2018}}</ref> U finalu Liga kupa je poražen [[Motherwell FC|Motherwell]] rezultatom 2-0.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2017/nov/26/celtic-motherwell-scottish-league-cup-final-match-report |title=Forrest and Dembélé seal Scottish League Cup for Celtic over Motherwell |last=Murray |first=Ewan |newspaper=The Guardian |date=26. 11. 2017 |access-date=27. 1. 2018}}</ref> A istim rezultatom je poražen identičan protivnik, ovog puta u okviru Škotskog kupa 2018. Iako je u početku sezone odbio neke ponude klubova iz [[Kina|Kine]], u februaru 2019. godine Rodgers dobija dozvolu od Celtica da napusti klub i ode u [[Leicester City]], a umjesto njega Celtic imenuje povratinka u klub, Neil Lenonna.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47368712|title=Brendan Rodgers: Leicester City appoint former Celtic boss as manager|date=26. 2. 2019|publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47371095 |title=Celtic: Neil Lennon replaces Brendan Rodgers as manager |work= |publisher=BBC Sport |date=26. 2. 2019 |access-date=26. 2. 2019}}</ref> == Grb i dresovi == === Grb === U početku grb Celtica je bio jednostavan, a činio ga je zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="crests" /> 1930tih klub mijenja grb. Zelena djetelina s tri lista bila je okružena tadašnjim nazivom kluba, "The Celtic Football and Athletic Coy. Ltd 1888", ispisanog zelenom bojom na bijeloj podlozi.<ref name="crests">{{cite web|title=Celtic badge|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Celtic+badge|website=The Celtic Wiki|access-date=6. 10. 2015|archive-date=7. 10. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151007080802/http://www.thecelticwiki.com/page/Celtic+badge|url-status=dead}}</ref> 1977. godine uvodi se novi grb, sličan današnjem. Djetelina je zelena i s četiri lista, a naziv kluba je ispisan je bijelom bojom na zelenoj podlozi.<ref name="crests" /> Za svoju stogodišnjicu, 1988. godine, izrađen je komemorativn grb koji je sadržao zeleni keltski križ, po uzoru na njihov prvobitni grb. Taj grb se nosio samo u sezoni 1988/89.<ref name="crests" /> Današnji grb se koristi od 1995, odnosno nakon promjene vlasničke strukture kluba. Na grbu su izvršene manje korekcije, a naziv kluba je skraćen, "The Celtic Football Club 1888".<ref name="crests" /> Do danas, klub nije radio nikakve korekcije na grbu, međutim određene godišnjice klub je obilježavao modifikovanim grbovima samo za određenu sezonu. Tako je klub za sezone 2007/08. i 2017/18. imao komemorativni grb kako bi proslavio 40. odnosno 50. godišnjicu od osvajanja Evropskog kupa u Lisabonu.<ref>{{cite web |url=http://www.celticfc.net/news/12536 |title=Introducing the New Celtic FC Lisbon Commemorative Kit Crest |work=Celtic FC |date=3. 5. 2017 |access-date=25. 7. 2017}}</ref> Također je napravljen i poseban grb za sezonu 2012/13. kako bi obilježili 125 rođendan kluba.<ref name="crests" /> {| class="wikitable center" |+Grbovi Celtica<ref name="kits"/> |[[Datoteka:Logo FC Celtic 1888.jpg|thumb|center|160px|Prvobitni grb kluba 1888]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 1977.jpg|thumb|center|160px|Grb kluba uveden 1977.]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 100.png|thumb|center|160px|Grb za stogodišnjicu kluba, sezona 1987/88.]] |[[Datoteka:Logo FC Celtic 50 god Lisabon1967.jpg|thumb|center|160px|Komemorativni grb za proslavu 50. godišnjice osvajanja Kupa evropskih šampiona, sezona 2017/18.]] |} === Dresovi === {| class="wikitable center" |+Dresovi Celtica kroz historiju<ref name="kits"/> | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _collargreen | pattern_ra = | pattern_so =_hoops_black | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = 006014 | title = 1888 }} | {{Football kit | pattern_la = _green_stripes | pattern_b = _greenstripes | pattern_ra = _green_stripes | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1889–1903 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = 000000 | title = 1903–1932 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = 009F00 | title = 1932–1965 }} | {{Football kit | pattern_la = _celtic0810h | pattern_b = _Temuco | pattern_ra = _celtic0810h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1965- }} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" !Period<ref name="kits" /> !Dobavljač<ref name="kits" /> !Sponzor na dresu<ref name="kits" /> |- |1960–1984 | rowspan="8" |[[File:Umbro logo (current).svg|75px]] | - |- |1984–1991 |CR Smith |- |1991–1992 |Peoples |- |1992–1993 | - |- |1993–1997 |CR Smith |- |1997–1999 |Umbro |- |1999–2003 |NTL |- |2003–2005 | rowspan="2" |Carling |- |2005–2010 | rowspan="3" |[[File:Logo_NIKE.svg|75px]] |- |2010–2013 |Tennents |- |2013–2015 | rowspan="2" |Magners |- |2015–2016 | rowspan="2" |[[File:New_Balance_logo.svg|75px]] |- |2016– |Dafabet |} Sinonim za Celtic FC su zelene i bijele horizontalne pruge koje se nalaze na dresovima kluba. Ipak, prvobitni klupski dres je bio bijele boje sa zelenom kragnom, crni šorc te štucne sa zelenim i crnim prugama. Na dresu je bio grb Braće Marista, te zeleni keltski križ na crvenoj ovalnoj pozadini.<ref name="kits" /> Već naredne godine, dolazi do promjena, te se uvode dresovi sa zelenim i bijelim uspravnim prugama. Ti dresovi su se koristili narednih četrnaest godina, dok su se boje šorca i štucni mijenjali. Dresovi nisu sadržavali grb.<ref name="ntv">{{cite web|title=1009 years in the hoops – 1903–2013|url=http://en.calameo.com/read/000901052dcd8b3a94b18|website=Not the View – Issue 208|access-date=24. 8. 2015|pages=14–15|date=13. 5. 2012}}</ref> 1903. godine Celtic uvodi čuveni dres sa zelenim i bijelim horizontalnim prugama, i bijeli šorc. Prvu utakmicu, u tim dresovima, su odigrali 15. augusta 1903. godine protiv [[Partick Thistle F.C.|Partick Thistle]]a i pobjedili su rezultatom 2-1. Od tada, pa sve do danas, klub nije mijenjao dizajn. Ipak, u nekoliko navrata su mijenjane boje štucni. Prvih tridesetak godina štucne su bile crne boje, narednih trideset godina zelene, da bi se na kraju 1965 uvele bijele štucne koje se koriste i danas, sa manjim izmjenama u dizajnu. Sve do 1977. godine, na dresovima nije bilo grba kluba.<ref name="kits" /> Iako su do 1960tih, svi klubovi printali brojeve na poleđini dresova, Celtic je to uporno odbijao. Tadašnji predsjednik kluba, tradicionalist Robert Kelly, smatrao je da su čuveni prugasti dresovi unakaženi brojevima, pa su se brojevi printali samo na šorcevima. U sezoni 1994/95., [[Nogometni savez Škotske|škotski savez]] je poslao instrukcije klubu da se za novu sezonu moraju printati brojevi na dresovima. Iako su u Celticu to pokušal izbjeći printajući brojeve na rukavima, uskoro su i konačno uveli brojeve na poleđini dresa.<ref name="kits"/> Dugogodišnji dobavljač opreme Celtica je bio Umbro. Ugovor s ovom britanskom firmom klub je imao skoro 45 godina, odnosno do 2005. godine, kada potpisuju petogodišnji ugovor sa kompanijom [[Nike, Inc.|Nike]] u iznosu od £5 miliona godišnje. Partnerstvo s Nikeom se produžavao sve do marta 2015. godine, kada Celtic dobija novog i aktuelnog dobavljača, New Balance. Taj ugovor sa kompanijom New Balance je najveći u historiji kluba.<ref>{{cite web|last=Friel|first=David|title=Hoops’ record kit deal|url=http://www.thescottishsun.co.uk/scotsol/homepage/sport/spl/celtic/6354610/Hoops-record-kit-deal.html|work=The Sun|access-date=4. 3. 2015|date=4. 3. 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Celtic confirm kit deal with New Balance|url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/celtic-confirm-kit-deal-with-new-balance-1-3710125|work=The Scotsman|access-date=5. 3. 2015|date=5. 3. 2015|archive-date=7. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150307123526/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/celtic-confirm-kit-deal-with-new-balance-1-3710125|url-status=dead}}</ref> Sponzorstvo na dresovima Celtic dobija 1984. godine. Prvi takav sponzorski ugovor je potpisan sa firmom CR Smith, čiji je logo bio na prednjoj strani dresa do 1991. godine.<ref name="trshirt">{{cite web|url=http://tribal-colours.co.uk/?portfolio=242 |title=Celtic |work=Tribal Colours |access-date=5. 8. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130818042039/http://tribal-colours.co.uk/?portfolio=242 |archive-date=18. 8. 2013 }}</ref><ref>{{cite web |last=Halliday |first=Stephen |url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282 |title=Magners shirt cash for Celtic ends Old Firm double deals |work=The Scotsman |date=9. 1. 2013 |access-date=5. 8. 2013 |archive-date=2. 4. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402135510/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282 |url-status=dead }}</ref> Pored firme CR Smith, klub je još imao ugovore sa lokalnom kompanijom koja se bavila prodajom auta, Peoples<ref>{{cite web|last=Halliday|first=Stephen|title=Magners shirt cash for Celtic ends Old Firm double deals|url=http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282|website=The Scotsman|access-date=28. 8. 2015|date=9. 1. 2013|archive-date=24. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153420/http://www.scotsman.com/sport/football/latest/magners-shirt-cash-for-celtic-ends-old-firm-double-deals-1-2727282|url-status=dead}}</ref>, zatim Umbro, NTL, Carling, Tennents, Magners i trenutni sponzor Dafabet. == Celtic Park == '''Celtic Park''' je stadion Fudbalskog kluba Celtic koji se nalazi se u Parkheadu, distriktu Glasgowa. Kapacitet od 60.411<ref name="capacity">{{cite web |url=http://spfl.co.uk/clubs/celtic/ |title=Celtic Football Club|work=Scottish Professional Football League |access-date=30. 9. 2013}}</ref> sjedećih mjesta, čini ga najvećim stadionom u Škotskoj i osmim najvećim stadionom u Britaniji, nakon [[Wembley Stadium|Wembley]]a, [[Twickenham Stadium|Twickenhama]], [[Old Trafford]]a, [[Millennium Stadium|Millenniuma]], [[Murrayfield Stadium|Murrayfielda]], [[Olimpijski stadion (London)|London Stadiona]] i [[Tottenham Hotspur Stadium|stadiona Tottenham Hotspura]]. Navijači ga još nazivaju '''Parkhead'''<ref>{{cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/2011/11/11/former-celtic-star-urges-old-firm-to-sell-stadium-names-to-save-clubs-86908-23553514/ |title=Former Celtic star urges Old Firm to sell stadium names to save clubs |work=Daily Record |date=11. 11. 2011 |first=Craig |last=Swan |access-date=11. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114002446/http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/2011/11/11/former-celtic-star-urges-old-firm-to-sell-stadium-names-to-save-clubs-86908-23553514/ |archive-date=14. 11. 2011 |df= }}</ref> ili '''Paradise'''.<ref name="sfgg">{{cite web |url=http://www.scottishgrounds.co.uk/celtic.htm |access-date=9. 11. 2011 |title=Celtic |work=Scottish Football Ground Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311162746/http://www.footballgroundguide.com/scotland//celtic.htm |archive-date=11. 3. 2016 |df= }}</ref><ref name="paradise">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=31002/index.html |title=Celtic spirit shines on |work=FIFA.com |access-date=11. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314003722/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club%3D31002/index.html |archive-date=14. 3. 2013 |df=}}</ref> Prvobitni stadion kluba je izgrađen 1888. godine i na njemu su igrali utakmice sve do 1892. godine.<ref name="first game">{{cite web|url=http://www.hibernianfc.co.uk/page/TimelineDetail/0,,10290~1750603,00.html |title=The Birth of Celtic |work=Hibernian FC |date=11. 8. 2009 |access-date=9. 11. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121024557/http://www.hibernianfc.co.uk/page/TimelineDetail/0%2C%2C10290~1750603%2C00.html |archive-date=21. 1. 2012 |df=}}</ref> No, kada vlasnik posjeda poveća godišnji najam sa £50 na £450,<ref name=FIFA/> klub se odluči na gradnju svog stadiona. Novi stadion, koji je također nazvan Celtic Park, izgrađen je samo 180 metara od starog stadiona. Na njemu Celtic igra svoje utakmice i dan danas. U početku je izgrađen ovalni stadion sa tribinama. Najveća posjećenost zabilježena je 1. januara 1938. godine na Old Firmu.<ref>{{cite news|title=Happy New Year for Celtic and Queens Park|url= https://news.google.com/newspapers?id=qz9AAAAAIBAJ&sjid=fVkMAAAAIBAJ&pg=3781%2C312161|access-date=26. 11. 2017|newspaper=The Glasgow Herald|date=3. 1. 1938|page=16}}</ref><ref>{{cite book|last=Hannan|first=Martin|title=Hail! Hail!: Classic Celtic Old Firm Clashes|year=2012|publisher=Mainstream Publishing|url= https://books.google.co.uk/books?id=MKBefdszfwMC&pg=PT70&lpg=PT70&dq=celtic+92000+83500&source=bl&ots=BvQUD1rSDK&sig=AYSEw97WwdJHj0L5m4LkGIAOwXs&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpwOLZsqnQAhWH2RoKHSu8DnEQ6AEIQzAH#v=onepage&q=celtic%2092000%2083500&f=false|ISBN=9781780577128}}</ref> U periodu između 1957. i 1971. aktivno se radi na popravljanju infrastrukture stadiona. Tribine su pokrivene, i postavljeni su reflektori. Obzirom da 90tih godina prošlog stoljeća klub prolazi kroz finansijsku krizu, nije se radilo na infrastrukturi sve dok McCann nije preuzeo klub 1994. godine. Iste godine, nakon velike nesreće na [[Stadion Hillsborough|stadionu Hillsborough]], u Britaniji je naređeno da svi klubovi moraju uvesti isključivo sjedeća mjesta na stadionima, što se sprovelo i u Celticu. Naredne četiri godine, McCann se posvetio potpunoj rekonstrukciji stadiona. Stare tribine su srušene, obnavljalo se u fazama, a stadion je u potpunosti završen u Augustu 1998. Obzirom da nisu mogli igrati na svom stadionu zbog radova u sezoni 1994/95., Celtic je svoje domaće utakmice igrao na [[Hampden Park]]u. Krajnji trošak obnove Celtic Parka iznosio je £40 miliona.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/452152.stm |title=McCann sells Celtic shares |work=BBC Scotland |date=20. 9. 1999 |access-date=28. 5. 2012}}</ref> Pred početak sezone 2018/19., izvršeni su dodatni radovi na stadionu. Instalirani su novi [[Svijetleća dioda|LED]] reflektori na krovu, novo ozvučenje, a implantirana je i nova hibridna trava.<ref>{{cite news|url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/celtic-reveal-further-details-about-12640672|title=Celtic reveal further details about £4m stadium investment as upgrades begin to take shape|work=Daily Record|date=3. 6. 2018|access-date=5. 6. 2018}}</ref> Na ovom stadionu se često održavaju i koncerti kao što su koncerti [[Bryan Adams]]a, grupa [[The Who]], [[U2]] itd..<ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+At+Celtic+Park+-+Bryan+Adams|title=Concerts At Celtic Park - Bryan Adams|work=The Celtic Wiki|date=|access-date=1. 3. 2017|archive-date=8. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308205421/http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts%20At%20Celtic%20Park%20-%20Bryan%20Adams|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+at+Celtic+Park+-+The+Who|title=Concerts At Celtic Park - The Who|work=The Celtic Wiki|date=1997|access-date=13. 1. 2018}}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thecelticwiki.com/page/Concerts+At+Celtic+Park+-+U2|title=Concerts At Celtic Park - U2|work=The Celtic Wiki|date=|access-date=24. 12. 2018}}{{Mrtav link}}</ref> {{široka slika|Celtic_park_2.jpg|900px|Celtic Park}} == Navijači == [[File:CelticKilmarnockSPL.jpg|thumb|right|300px|Navijači Celtica na Celtic Parku]] Celtic FC osnovan je od strane Irca Brata Walfrida kao katolička dobrotvorna organizacija, s ciljem da se pomognu siromašni Irski imigranti u Glasgowu. Shodno tome, Celtic predstavlja simbol Irske zajednice u Škotskoj. Klub i navijači su povezani sa svim političkim dešavanjima vezanim za [[Irci|Irce]] u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]]. Čak i nakon 130 godina, ništa se nije promijenilo. Celtic je i dalje simbol irskog nacionalizma, a to se najbolje može vidjeti na domaćim utakmicama Celtica. Zastave Irske, ''shamrock'' odnosno djetelina, te boje kluba se nalaze na tribinama Celtic Parka svaku utakmicu. Iako time samo izražavaju ljubav prema svojim irskim korijenima i nasljeđu, to itekako izaziva prezir kod navijača ostalih škotskih klubova, a najviše kod navijača Rangersa.<ref>{{cite web|url=https://howtheyplay.com/team-sports/Celtic-vs-Rangers-A-Complete-History-of-the-Old-Firm|title=Celtic vs. Rangers: A Complete History of the Old Firm|work=HowTheyPlay|date=24. 9. 2018|access-date=}}</ref> [[File:Seville celtic fans.jpg|thumb|left|Navijači Celtica u Sevilli]] Celtic ima veliku bazu navijača kako u Britaniji, tako i širom svijeta. Istraživanje iz 2003., od strane firme "Capita Consulting" u saradnji sa "Cranfield Institutom", procijenilo je da klub ima preko devet miliona navijača širom svijeta.<ref>{{cite web |url=http://www.scotsman.com/business/companies/media-leisure/celtic-to-launch-credit-card-for-us-fans-1-1291697 |title=Celtic to launch credit card for US fans |work=The Scotsman |date=20. 7. 2003 |access-date=6. 7. 2011 |archive-date=15. 3. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315035623/http://www.scotsman.com/business/companies/media-leisure/celtic-to-launch-credit-card-for-us-fans-1-1291697 |url-status=dead }}</ref> Prosječna posjećenost Celtic Parka ne pada ispod 45.000. Najveća posjećenost iznosila je u sezoni 2005/06., kada je prosjek bio 58.150, što je impresivna brojka ako se uzme u obzir da je kapacitet stadiona 60.501 sjedećih mjesta.<ref>{{cite web |url=https://www.scottishgrounds.co.uk/celtic.htm|title=Celtic - Record & Average Attendance|work=Scottish Grounds|date=|access-date=7. 1. 2008 }}</ref> 2003. godine Celtic se plasirao u finale [[Kup UEFA 2002/2003.|Kupa UEFA]]. koje se igralo u [[Sevilla|Sevilli]]. Čak 80.000 navijača Celtica je doputovalo u [[Španija|Španiju]] i tako privuklo pažnju i divljenje fudbalske javnosti.<ref name=FIFA1 /><ref name=EuropesBest /> Za korektno i fer sportsko ponašanje, [[FIFA]] i [[UEFA]] su odlučile nagraditi navijače Celtica nagradom '''Fair Play Awards''', a tadašnji predsjednik FIFA-e [[Sepp Blatter]] ih je proglasio ''najvećim na svijetu'' <ref>{{cite news |url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/leeds-united/latest-whites-news/leeds_united_fans_deserve_so_much_more_o_dea_interview_1_3661865 |title=Leeds United: Fans deserve so much more – O’Dea INTERVIEW |publisher=Yorkshire Evening Post |date=9. 8. 2011 |access-date=20. 8. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810230613/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/leeds-united/latest-whites-news/leeds_united_fans_deserve_so_much_more_o_dea_interview_1_3661865 |archive-date=10. 8. 2011 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/3313371.stm |title = Celtic fans get Fifa award |publisher=BBC Sport |date=12. 12. 2003 |access-date=20. 8. 2011}}</ref> Ova družina od 80.000 navijača dobila je ime ''The Bhoys from Seville''.<ref name="play">{{cite news|last1=McGuire|first1=Joe|title=Tony Roper: Even Rangers fans will enjoy Celts in Seville.. because Celtic get beat|url=http://www.dailyrecord.co.uk/whats-on/arts-culture-news/tony-roper-even-rangers-fans-3339764|access-date=3. 12. 2016|work=Daily Record|date=2. 4. 2012}}</ref> == Old Firm == '''Old Firm''' je naziv za gradski derbi [[Glasgow]]a. Celtic FC i [[Rangers FC]] dva su najuspješnija i najveća kluba u Škotskoj, a njihovo rivalstvo je duboko ukorijenjeno kako u škotsku kulturu, tako i nogometnu. Na početku prijateljski klubovi, vremenom su razvili veliko rivalstvo koje se, preko zelenih terena, prenijelo i na ostale sfere života. Rivalstvo se ogleda i kroz politiku i religiju.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Passion, pride, tradition and nastiness: Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|date=11. 3. 2017|access-date=31. 7. 2018}}</ref> Kada je Celtic osnovan 1888., pozvali su upravo Rangers da odigraju prijateljsku utakmicu na Parkheadu. Utakmica je završila pobjedom Celtica 5-2, ali je rezultat bio u drugom planu, obzirom da se razvilo veliko prijateljstvo između dva kluba. To prijateljstvo trajalo je čak i nakon što se ''mlađi'' Celtic etablirao kao vrlo uspješan škotski klub, jer iako je Rangers osnovan 16 godina ranije, Celtic je početkom 1900. imao više trofeja. Nakon što 1912. godine, kompanija Harland & Wolff iz [[Belfast]]a otvori brodogradilište u [[Govan]]u, Irska politika dolazi do izražaja u Glasgowu. Također događaji, kao što su [[Uskršnji ustanak]] u [[Dublin]]u i veliki gubici koje je pretrpilo stanovništvo Škotske i Sjeverne Irske, dovest će do dodatnih podjela stavova u Škotskoj.<ref name=oldfirm>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/15/celtic-vs-rangers-the-old-firm-explained/|title=Celtic vs Rangers: The Old Firm explained|work=The Telegraph|date=15. 4. 2016|access-date=15. 4. 2016}}</ref> Obzirom da je Celtic klub sa irskim korijenima, i da su navijači kluba uglvanom Irci te Škoti irskog porijekla, ova politička dešavanja u Irskoj su bila itekako podržana od strane Celtica i njihovih navijača. S druge strane, navijači Rangersa, koje čine Škoti i Sjeverni Irci, su [[Protestantizam|protestanti]], koji su formirali klub na idealima protestanskog učenja i koji simpatišu savezništvo s Engleskom. U ovom periodu, Rangers usvaja i politiku nedovođenja fudbalera [[Katoličanstvo|rimokatoličke vjeroispovjesti]].<ref name=oldfirm /> Rivalstvo je jačalo iz godine u godinu, a krajem 1960. dolazi i do kulminacije nereda u [[Sjevernoirski sukob|Sjevernoirskim sukobima]]. Politička previranja u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]] zbog statusa Sjeverne Irske su podijelila Glasgow. Naime, '''IRA'''(Irska Republikanska Armija) je pokrenula [[Gerilsko ratovanje|gerilski način ratovanja]] protiv Velike Britanije s ciljem da se [[Sjeverna Irska]] odvoji od Britanije i pripoji [[Irska|Republici Irskoj]]. Ircima su se sutprotstavili unionisti protestanti. Sve će se to prenijeti i na '''Old Firm''', pa će tako na tribinama biti sve više simpatizera IRA-e i unionista.<ref>{{cite web|url=http://live387.ba/the-old-firm-od-ljubavi-do-mrznje/|title=The Old Firm – Od ljubavi do mržnje|work=live387|date=18. 11. 2016|access-date=18. 11. 2016}}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Uzimajući u obzir najznačajnija takmičenja, Rangers je uspješniji klub sa 115 trofeja, dok Celtic ima 106.<ref>{{cite web|url=http://www.celticfc.net/pages/about|title=About|publisher=[[Celtic F.C.]] official website|access-date=11. 3. 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://rangers.co.uk/club/history/honours/|title=Honours|publisher=[[Rangers F.C.]] official website|access-date=11. 3. 2018|archive-date=24. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924201133/https://rangers.co.uk/club/history/honours/|url-status=dead}}</ref> Old Firm se odigrao preko 550 puta, a kada su u pitanju ishodi utakmica, i tu je Rangers uspješniji. Uzimajući u obzir samo velika takmičenja, Celtic i Rangers su igrali 415 međusobnih duela iz kojih Rangers ima 160 pobjeda, Celtic 156, a 99 utakmica je završeno neriješeno.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerbase.com/teams/head_to_head.sd?team_id=2104&team2_id=512|title=Head to head Rangers vs. Celtic|access-date=29. 4. 2018|publisher=Soccerbase}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesr/rangersceltic.html|title=1957-10-19: Celtic 7-1 Rangers, League Cup|access-date=14. 1. 2019|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Međutim, najveću pobjedu u historiji '''Old Firma''' je ostvario Celtic i to u finalu Liga kupa 19. oktobra 1957., kada su slavili sa visokih 7-1.<ref>{{cite web|url=http://www.thecelticwiki.com/page/1957-10-19%3A+Celtic+7-1+Rangers%2C+League+Cup|title=Rangers FC vs Celtic FC since 1888|access-date=29. 4. 2018|publisher=The Celtic Wiki|archive-date=6. 2. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206070256/http://www.thecelticwiki.com/page/1957-10-19%3A+Celtic+7-1+Rangers%2C+League+Cup|url-status=dead}}</ref> == Lisabonski lavovi == [[File:Celtic - trophys.JPG|thumb|right|250px|Lisabosnki lavovi - osvojeni trofeji u sezoni 1966/67.]] '''Lisabonski lavovi''' naziv je za čuvenu generaciju Celtica koja je u sezoni 1966/67. osvojila [[Kup evropskih šampiona]].<ref name="ecwinner67" /> Celtic je najprije godinu ranije osvojio prvenstvo Škotske, pa se tako kvalifikovao za Kup evropskih šampiona. Tu su u prvom kolu odmjerili snage sa [[FC Zürich]]. Najprije su ih pobijedili u Glasgowu golovima Tommy Gemmella i Joe McBridea, da bi sedam dana kasnije u uzvratu potvrdili plasman u naredno kolo rezultatom 3-0. Gemmell je postigao nova dva gola, a jedan je dao Stevie Chalmers.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-09-28%3A+Celtic+2-0+Zurich%2C+European+Cup |title=1966-09-28: Celtic 2-0 Zurich, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-10-05%3A+Zurich+0-3+Celtic%2C+European+Cup |title=1966-10-05: Zurich 0-3 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Naredni protivnik bio je [[FC Nantes|francuski Nantes]]. U obje utakmice Celtic je slavio identičnim rezultatom 3-1. U prvoj utakmici, u Francuskoj, Nantes je imao prednost golom Francis Magnya, ali Celtic se vratio golovima McBridea, Bobby Lennoxa i Bertie Aulda.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-11-30%3A+Nantes+1-3+Celtic%2C+European+Cup |title=1966-11-30: Nantes 1-3 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 11. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> U revanšu su pogađali Jimmy Johnstone, Chalmers i Lennox, a jedini gol za Nantes u tom meču je postigao Gérard Georgin.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1966-12-07%3A+Celtic+3-1+Nantes%2C+European+Cup |title=1966-12-07: Celtic 3-1 Nantes, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Čatvrtfinale Kupa evropskih šampiona Celtic igra u martu 1967. Protivnik je bio prvak [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]], [[FK Vojvodina]]. Prvu utakmicu slavila je Vojvodina minimalnim rezultatom 1-0, a jedini strijelac je bio Milan Stanić. Ovo je ujedno bio i jedini poraz Celtica u takmičenju.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-03-01%3A+Vojvodina+Novi+Sad+1-0+Celtic |title=1967-03-01: Vojvodina Novi Sad 1-0 Celtic |publisher=The Celtic Wiki |access-date=9. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Naredne sedmice, na Celtic Parku je odigrana uzvratna utakmica. Već na samom startu, u petoj minuti, Vasa Pušibrk fula zicer sa šest metara. Narednih 40 minuta prvog poluvremena Celtic je konstantno napadao, ali su se igrači Vojvodine znali odbraniti. Ipak, nakon taktičkih odluka Steina, Celtic u 13. minuti drugog poluvremena dolazi do vodstva, a strijelac je bio Chalmers. Celtic je nastavio s napadima, a ''Voša'' s branjenjem. Kada se već činilo da će krajnji ishod meča biti 1-1, te da će se morati igrati odlučujuća utakmica na neutralnom terenu u [[Rotterdam]]u, Gallagher u 90. minuti izvodi korner a najviši u skoku bio je McNeill. Smatra se da je ovo jedna od najdramatičnijih završnica odigranih na Celtic Parku ikad.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-03-08%3A+Celtic+2-0+Vojvodina+Novi+Sad%2C+European+Cup |title=1967-03-08: Celtic 2-0 Vojvodina Novi Sad, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> U polufinalu, Celtic ja u Glasgowu dočekao [[FC Dukla Prag|prašku Duklu]] i slavio rezultatom 3-1. Johnstone je doveo Celtic u vodstvo, a pred sami kraj prvog poluvremana Stanislav Štrunc je izjednačio. U drugom poluvremenu William Wallace sa svoja dva brza gola donosi klubu pobjedu i Celtic je već jednom nogom bio u finalu.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-04-12%3A+Celtic+3-1+Dukla+Prague%2C+European+Cup |title=1967-04-12: Celtic 3-1 Dukla Prague, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> Remi bez golova u uzvratu u [[Prag]]u, značio je da se Celtic može spremati za Lisabon.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-04-25%3A+Dukla+Prague+0-0+Celtic%2C+European+Cup |title=1967-04-25: Dukla Prague 0-0 Celtic, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=10. 10. 2017 }}{{Mrtav link}}</ref> 25. maja 1967., na nacionalnom stadionu u Lisabonu odigralo se finale Kupa evropskih šampiona. Protivnik Celtica bio je tada vrlo jaki [[Inter Milan|Inter]] iz [[Milano|Milana]], koji je već imao dvije uzastopne titule pravaka evrope. To je ujedno bio i sukob različitih stilova. Na jednoj strani se nalazio [[Helenio Herrera]] koji je preferirao popularni ''katanaćo'', a s druge strane Jock Stein čiji je pristup bio je dijametralno suprotan. Celtic je bila napadačka momčad, a pred samo finale, Stein je izjavio da će "''napadati kao što nikad prije nisu napadali, te da će igrati kao da ne postoji sutra"''.<ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/Jock+Stein+-+Quotes |title=Jock Stein - Quotes |publisher=The Celtic Wiki |access-date=4. 12. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> Navijači Intera nisu mogli zamisliti bolji start utakmice jer su poveli već u 7. minuti. Gol sa penala postigao je Sandro Mazzola. Odmah nakon vodećeg gola, Inter se povukao u svoju poznatu obranu sa svih 11 igrača, a do kraja utakmice su uputili samo dva udarca u okvir gola. S druge strane, Celtic je uputio čak 39 udaraca prema golu Intera. Iako je italijanski golman Sarti dobro branio, u 63. minuti Tommy Gemmella šutira sa 20 metara i postiže gol za 1-1. Nastavio je Celtic s napadima a samo pet minuta prije kraja utakmice, dalekometni udarac Bobby Murdocha u mrežu je skrenuo Steve Chalmers i postavio konačnih 2-1 za Celtic. Celtic je tako postao prvi britanski tim koji je osvojio Kup evropskih šampiona. '''Lisabosnke lavove''' činili su lokalni igrači, obzirom da su svi bili rođeni u krugu 15 kilometara od Celtic Parka. Jedino je Bobby Lennox rođen 50 kilometara dalje.<ref name="ecwinner67" /><ref>{{cite web |url=http://www.thecelticwiki.com/page/1967-05-25%3A+Celtic+2-1+Inter+Milan%2C+European+Cup |title=1967-05-25: Celtic 2-1 Inter Milan, European Cup |publisher=The Celtic Wiki |access-date=21. 8. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/legenda-o-lisabonskim-lavovima-50-godina-od-finala-celtica-i-intera---477817.html |title=Uspjeh koji više nitko neće ponoviti: Barcina La Masia se može sakriti |publisher=The Celtic Wiki |date=25. 5. 2017 }}</ref> {| class="wikitable" width=80% |- !colspan=7|[[Kup evropskih šampiona 1966/1967.|Kup evropskih šampiona 1966/67.]] |- !Datum !Kolo !Stadion !Protivnik !Rezultat !Strijelci za Celtic |- |28. septembar 1966. |Prvo kolo, 1. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|ŠVI}} [[FC Zürich]] |align=center|2–0 |Gemmell, McBride |- |5. oktobar 1966. |Prvo kolo, 2. utakmica |[[Letzigrund]], [[Zurich]] (G) |{{ZD|ŠVI}} [[FC Zürich]] |align=center|3–0 |Gemmell 2x(1 [[Jedanaesterac|pen.]]), Chalmers |- |30. novembar 1966. |Drugo kolo, 1. utakmica |Stade Marcel Saupin, [[Nantes]] (G) |{{ZD|FRA}} [[FC Nantes]] |align=center|3–1 |McBride, Lennox, Chalmers |- |7. decembar 1966. |Drugo kolo, 2. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|FRA}} [[FC Nantes]] |align=center|3–1 |Johnstone, Chalmers, Lennox |- |1. mart 1967. |Četvrtfinale, 1. utakmica |Stadion Karađorđe, [[Novi Sad]] (G) |{{ZD|JUG}} [[FK Vojvodina]] |align=center|0–1 | - |- |8. mart 1967. |Četvrtfinale, 2. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|JUG}} [[FK Vojvodina]] |align=center|2–0 |Chalmers, McNeill |- |12. april 1967. |Polufinale, 1. utakmica |Celtic Park, [[Glasgow]] (D) |{{ZD|ČSSR}} [[FC Dukla Prag|Dukla Prag]] |align=center|3–1 |Johnstone, Wallace 2x |- |25. april 1967. |Polufinale, 2. utakmica |Stadion Juliska, [[Prag]] (G) |{{ZD|ČSSR}} [[FC Dukla Prag|Dukla Prag]] |align=center|0–0 | - |- |25. maj 1967. |Finale |Estádio Nacional, [[Lisabon]] (N) |{{ZD|ITA}} [[Inter Milan]] |align=center|2–1 |Gemmell, Chalmers |} === Sastav u finalu === {{col-begin}} {{col-2}} #{{ZD|ŠKO}} Ronnie Simpson #{{ZD|ŠKO}} Jim Craig #{{ZD|ŠKO}} Tommy Gemmell #{{ZD|ŠKO}} Bobby Murdoch #{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill {{kapiten}} #{{ZD|ŠKO}} John Clark #{{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone #{{ZD|ŠKO}} Willie Wallace #{{ZD|ŠKO}} Stevie Chalmers #{{ZD|ŠKO}} Bertie Auld #{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox *Jock Stein - menadžer *Sean Fallon - asistent *Neil Mochan - trener {{col-2}} <table style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 140px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative;"> [[Image:Soccer.Field Transparant.png {{Image label|x=0.19|y=0.05|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Simpson'''</span>}} {{Image label|x=0.13|y=0.15|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''McNeill'''</span>}} {{Image label|x=0.28|y=0.15|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Clark'''</span>}} {{Image label|x=0.35|y=0.22|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Gemmell'''</span>}} {{Image label|x=0.04|y=0.22|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Craig'''</span>}} {{Image label|x=0.06|y=0.46|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Johnstone'''</span>}} {{Image label|x=0.31|y=0.35|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Auld'''</span>}} {{Image label|x=0.13|y=0.31|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Murdoch'''</span>}} {{Image label|x=0.15|y=0.53|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Wallace'''</span>}} {{Image label|x=0.27|y=0.58|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Chalmers'''</span>}} {{Image label|x=0.37|y=0.49|scale=610|text=<span style="font-size:18px; color:black;">'''Lennox'''</span>}} </div></td></tr> <tr><td><small>Postava Celtica u finalu u Lisabonu</small></td></tr> </table> {{col-end}} == Klupski zvaničnici == {{col-begin}} {{col-2}} === Uprava === {| class="wikitable" |- ! Pozicija<ref>{{cite web|title=Corporate – Board of Directors|url=http://www.celticfc.net/pages/corporate_boardofdirectors|website=Celtic FC|access-date=30. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Appointment of Financial Director|url=http://www.celticfc.net/news/9612|access-date=30. 5. 2016|work=Celtic FC|date=27. 11. 2015}}</ref>!! Ime |- |Predsjednik || Ian Bankier |- |Izvršni direktor || Peter Lawwell |- |Direktor finansija || Chris McKay |- |Viši nezavisni direktor || Tom Allison |- |Neizvršni direktor || Sharon Brown |- |Neizvršni direktor || Dermot Desmond |- |Neizvršni direktor || Brian Wilson |- |Tajnik || Michael Nicholson |} {{col-2}} === Menadžment === {| class="wikitable" |- ! Position !! Name |- |Menadžer || [[Neil Lennon]] (privremeno) |- |Asistent || John Kennedy |- |Trener || [[Damien Duff]] |- |Trener golmana || Stevie Woods |- |Šef skautinga || Lee Congerton |} {{col-end}} == Igrači == === Trenutni sastav === ''Posljednja izmjena: 31. januar 2019.''<ref>{{cite web|title=First team|url=http://www.celticfc.net/team|website=Celtic FC|access-date=5. 2. 2019}}</ref> {{Nogometna ekipa početak}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 1|nac=ŠKO|poz=GK|ime=Craig Gordon}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 2|nac=GER|poz=DF|ime=Jeremy Toljan (na posudbi iz [[Borussia Dortmund]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 3|nac=HON|poz=DF|ime=Emilio Izaguirre}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 4|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Jack Hendry}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 5|nac=BIH|poz=DF|ime=[[Jozo Šimunović]]}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 6|nac=IZR|poz=MF|ime=Nir Bitton}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 8|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Scott Brown}} {{kapiten}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 9|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Leigh Griffiths}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=OBS|poz=FW|ime=Vakoun Issouf Bayo}} {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=ENG|poz=MF|ime=Scott Sinclair}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=KOS|poz=DF|ime=Cristian Gamboa}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=AUS|poz=MF|ime=Daniel Arzani (na posudbi iz [[Manchester City F.C.|Manchester City]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=15|nac=IRS|poz=MF|ime=Jonny Hayes}} {{Nogometna ekipa igrač|br=17|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Ryan Christie}} {{Nogometna ekipa igrač|br=18|nac=AUS|poz=MF|ime=Tom Rogic}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Scott Allan}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=BEL|poz=DF|ime=Dedryck Boyata}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=21|nac=FRA|poz=MF|ime=Olivier Ntcham}} {{Nogometna ekipa igrač|br=22|nac=FRA|poz=FW|ime=Odsonne Édouard}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=ŠVE|poz=DF|ime=Mikael Lustig}} {{Nogometna ekipa igrač|br=24|nac=HOL|poz=GK|ime=Dorus de Vries}} {{Nogometna ekipa igrač|br=25|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Oliver Burke (na posudbi iz [[West Bromwich Albion FC|West Bromwich Albion]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=29|nac=ŠKO|poz=GK|ime=Scott Bain}} {{Nogometna ekipa igrač|br=30|nac=SAD|poz=FW|ime=Timothy Weah (na posudbi iz [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=32|nac=HRV|poz=DF|ime=Filip Benković (na posudbi iz [[Leicester City FC|Leicester City]])}} {{Nogometna ekipa igrač|br=33|nac=NJE|poz=DF|ime=Marvin Compper}} {{Nogometna ekipa igrač|br=35|nac=NOR|poz=DF|ime=Kristoffer Ajer}} {{Nogometna ekipa igrač|br=42|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Callum McGregor}} {{Nogometna ekipa igrač|br=49|nac=ŠKO|poz=MF|ime=James Forrest}} {{Nogometna ekipa igrač|br=56|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Anthony Ralston}} {{Nogometna ekipa igrač|br=63|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Kieran Tierney}} {{Nogometna ekipa igrač|br=73|nac=ŠKO|poz=FW|ime=Michael Johnston}} {{Nogometna ekipa igrač|br=88|nac=OBS|poz=MF|ime=Eboue Kouassi}} {{Nogometna ekipa kraj}} ==== Igrači na posudbi ==== {{Nogometna ekipa početak}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=ŠKO|poz=MF|ime=Lewis Morgan}} (''u [[Sunderland AFC|Sunderland]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=26|nac=ZIM|poz=MF|ime=Kundai Benyu}} (''u [[Helsingborgs IF|Helsingborgs]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=27|nac=DR KONGO|poz=MF|ime=Youssouf Mulumbu}} (''u [[Kilmarnock FC|Kilmarnock]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=59|nac=ŠKO|poz=DF|ime=Calvin Miller}} (''u [[Ayr United FC|Ayr United]]'') {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=65|nac=SJI|poz=GK|ime=Conor Hazard}} (''u [[Partick Thistle FC|Partick Thistle]]'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=SAD|poz=DF|ime=Andrew Gutman}} (''u Charlotte Independence FC'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=SAD|poz=DF|ime=Manny Perez}} (''u North Carolina FC'') {{Nogometna ekipa igrač|br=— |nac=UKR|poz=FW|ime=Maryan Shved}} (''u [[FC Karpaty Lviv|Karpaty Lviv]]'') {{Nogometna ekipa kraj}} === Kapiteni kluba === Trenutni kapiten kluba je Scott Brown.<ref>Campbell, Tom; Woods, Pat (1992). ''A Celtic A-Z''. Greenfield Press. {{ISBN|978-0951950104}}. * Kujawa, Krys. [https://books.google.com/books?id=6DtcCAAAQBAJ&pg=PT20&lpg=PT20&dq=tom+boyd+celtic+captain+mcstay+1997&source=bl&ots=bOIgqGxfsq&sig=djhlTv5BWn92IWAHZeTBV3DVd4A&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiuw6yb1szRAhUhAcAKHc8uBHMQ6AEIVDAM#v=onepage&q=tom%20boyd%20celtic%20captain%20mcstay%201997&f=false ''From Seville To Sevilla: The Story of Celtic's 2003/04 Season'']{{Mrtav link}} Lulu. {{ISBN|978-1-4717-2987-4}}. Retrieved 18 January 2017. * Kujawa, Krys. [https://books.google.com/books?id=zfrBAwAAQBAJ&pg=PA138&dq=seville+sevilla+new+captain+lambert&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjw_9OhoPHRAhXCJ8AKHb9CDwwQ6AEIGjAA#v=onepage&q=seville%20sevilla%20new%20captain%20lambert&f=false ''From Seville To Sevilla: The Story of Celtic's 2003/04 Season''] Lulu. {{ISBN|978-1-4717-2987-4}}. Retrieved 18 January 2017. * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_prem/3538110.stm "Celtic 2 – 0 Motherwell"] ''BBC Sport''. 8 August 2004. Retrieved 2 February 2017. * Johnstone, Darren (9 June 2016). [http://www.deadlinenews.co.uk/2016/06/09/look-back-career-neil-lennon-former-celtic-manager-captain-appointed-hibs-head-coach/ "A look back at the career of Neil Lennon after former Celtic manager and captain is appointed Hibs head coach"] ''Deadline News''. Retrieved 2 February 2017. * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/6923901.stm "McManus named new Celtic captain"] ''BBC Sport''. 31 July 2007. Retrieved 2 February 2017. * [http://www.scotsman.com/sport/scott-brown-brimming-with-enthusiasm-for-another-season-as-celtic-captain-1-815464 "Scott Brown brimming with enthusiasm for another season as Celtic captain"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202234951/http://www.scotsman.com/sport/scott-brown-brimming-with-enthusiasm-for-another-season-as-celtic-captain-1-815464 |date=2. 2. 2017 }} ''The Scotsman''. 28 June 2010. Retrieved 2 February 2017.</ref> {| |- valign="top" | {| class="wikitable alternance" |- !|Kapiten !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} James Kelly || 1888–1897 |- |{{ZD|ŠKO}} Dan Doyle || 1897–1899 |- |{{ZD|ŠKO}} Sandy McMahon || 1899–1903 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Orr || 1903–1906 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy Hay || 1906–1911 |- |{{ZD|ŠKO}} James Young || 1911–1917 |- |{{ZD|ŠKO}} Alec McNair || 1917–1920 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Cringan || 1920–1923 |- |{{ZD|ŠKO}} Charlie Shaw || 1923–1925 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie McStay || 1925–1929 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McStay || 1929–1934 |- |{{ZD|ŠKO}} Bobby Hogg || 1934–1935 |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Lyon || 1935–1939 |- |{{ZD|ŠKO}} John McPhail || 1948–1953 |- |{{ZD|IRS}} Sean Fallon || 1952–1953 |} | {| class="wikitable alternance" |- !|Kapiten !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} Jock Stein || 1953–1955 |- |{{ZD|ŠKO}} Bobby Evans || 1955–1957 |- |{{ZD|SJI}} Bertie Peacock || 1957–1961 |- |{{ZD|ŠKO}} Duncan MacKay || 1961–1963 |- |{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill || 1963–1975 |- |{{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish || 1975–1977 |- |{{ZD|ŠKO}} Danny McGrain || 1977–1987 |- |{{ZD|ŠKO}} Roy Aitken || 1987–1990 |- |{{ZD|ŠKO}} Paul McStay || 1990–1997 |- |{{ZD|ŠKO}} Tom Boyd || 1997–2002 |- |{{ZD|ŠKO}} Paul Lambert || 2002–2004 |- |{{ZD|ŠKO}} Jackie McNamara || 2004–2005 |- |{{ZD|SJI}} Neil Lennon || 2005–2007 |- |{{ZD|ŠKO}} Stephen McManus || 2007–2010 |- |{{ZD|ŠKO}} Scott Brown || 2010– |} |} [[File:Jimmy Johnstone.jpg|thumb|right|Jimmy Johnstone - Celticova legenda]] === Najbolji tim ikad === 2002 navijači Celtica su birali najboljih jedanaest kluba ikad:<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/celtic/2245965.stm |title=Jinky best-ever Celtic player |work=BBC Sport |date=9. 9. 2002 |access-date=27. 2. 2017}}</ref> * {{ZD|ŠKO}} Ronnie Simpson * {{ZD|ŠKO}} Danny McGrain * {{ZD|ŠKO}} Tommy Gemmell * {{ZD|ŠKO}} Bobby Murdoch * {{ZD|ŠKO}} Paul McStay * {{ZD|ŠKO}} Billy McNeill – Celticov najveći kapiten ikad * {{ZD|ŠKO}} Bertie Auld * {{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone – Celticov najveći igrač ikad * {{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox * {{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish * {{ZD|ŠVE}} Henrik Larsson – Celticov najveći strani igrač ikad == Menadžeri == [[File:Neil lennon and excalibur.jpg|thumb|right|Neil Lennon, trenutni menadžer]] Trenutni menadžer kluba je Neil Lennon.<ref>{{cite web|title=Celtic – Managers|url=http://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=512&teamTabs=managers|website=Soccerbase|access-date=28. 8. 2015}}</ref> {| |- valign="top" | {| class="wikitable alternance" |+ |- !|Menadžer !|Period |- |{{ZD|ŠKO}} Willie Maley || 1897–1940 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McStay || 1940–1945 |- |{{ZD|ŠKO}} Jimmy McGrory || 1945–1965 |- |{{ZD|ŠKO}} Jock Stein || 1965–1978 |- |rowspan="2"|{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill || 1978–1983 |- | 1987–1991 |- |{{ZD|ŠKO}} David Hay || 1983–1987 |- |{{ZD|IRS}} Liam Brady || 1991–1993 |- |{{ZD|ŠKO}} Lou Macari || 1993–1994 |- |{{ZD|ŠKO}} Tommy Burns || 1994–1997 |} | {| class="wikitable alternance" |- !|Menadžer !|Period |- |{{ZD|HOL}} Wim Jansen || 1997–1998 |- |{{ZD|SVK}} Jozef Vengloš || 1998–1999 |- |{{ZD|ENG}} John Barnes || 1999–2000 |- |{{ZD|SJI}} Martin O'Neill || 2000–2005 |- |{{ZD|ŠKO}} Gordon Strachan || 2005–2009 |- |{{ZD|ENG}} Tony Mowbray || 2009–2010 |- |rowspan="2"|{{ZD|SJI}} Neil Lennon || 2010–2014 |- | 2019– |- |{{ZD|NOR}} Ronny Deila || 2014–2016 |- |{{ZD|SJI}} Brendan Rodgers || 2016–2019 |} |} == Kuća slavnih == === Kuća slavnih škotskog fudbala === Celtic trenutno ima 27 igrača i menadžera u kući slavnih škotskog fudbala:<ref>{{cite web |url=http://scottishfootballhalloffame.co.uk/hall-of-fame/ |title=Hall of Fame |work=The Scottish Football Hall of Fame |access-date=19. 12. 2018 |archive-date=10. 8. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810215150/http://scottishfootballhalloffame.co.uk/hall-of-fame/ |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}} {{col-3}} * Roy Aitken * Bertie Auld * Stevie Chalmers * John Clark * Jim Craig * Paddy Crerand * Kenny Dalglish (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]") * Jimmy Delaney * Bobby Evans {{col-3}} * Tommy Gemmell * Mo Johnston * Jimmy Johnstone * Paul Lambert * Henrik Larsson * Bobby Lennox * Willie Maley * Danny McGrain * Jimmy McGrory {{col-3}} * Billy McNeill * Paul McStay * Bobby Murdoch * Charlie Nicholas * Ronnie Simpson * Jock Stein (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]") * Gordon Strachan * John Thomson * Willie Wallace {{col-end}} === Kuća slavnih škotskog sporta === * Kenny Dalglish (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/a-f/kenny-dalglish-mbe/ |title=Kenny Dalglish, MBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005143759/http://www.sshf.co.uk/inductees/a-f/kenny-dalglish-mbe/ |archive-date=5. 10. 2015 |url-status=dead }}</ref> * Jimmy Johnstone<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/g-k/jimmy-johnstone/ |title=Jimmy Johnstone |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005153923/http://www.sshf.co.uk/inductees/g-k/jimmy-johnstone/ |archive-date=5. 10. 2015 |url-status=dead }}</ref> * Jimmy McGrory<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/jimmy-mcgrory/ |title=Jimmy McGrory |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2004 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005134753/http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/jimmy-mcgrory/ |url-status=dead }}</ref> * Billy McNeill (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/billy-mcneill-mbe/ |title=Billy McNeill, MBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2002 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005170953/http://www.sshf.co.uk/inductees/l-p/billy-mcneill-mbe/ |url-status=dead }}</ref> * Jock Stein (nosilac "[[Red britanske imperije|Reda britanske imperije]]")<ref>{{cite web |url=http://www.sshf.co.uk/inductees/q-u/jock-stein-cbe/ |title=Jock Stein, CBE |publisher=SportScotland / National Museums of Scotland |work=Scottish Sports Hall of Fame |year=2004 |access-date=7. 12. 2011 |archive-date=5. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005134755/http://www.sshf.co.uk/inductees/q-u/jock-stein-cbe/ |url-status=dead }}</ref> == Uspjesi == === Domaći uspjesi === '''[[Škotski Premiership|Prva liga Škotske]]''' *'''Prvak (56)''': 1892/93, 1893/94, 1895/96, 1897/98, 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1908/09, 1909/10, 1913/14, 1914/15, 1915/16, 1916/17, 1918/19, 1921/22, 1925/26, 1935/36, 1937/38, 1953/54, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1973/74, 1976/77, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1985/86, 1987/88, 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24, 2024/25, 2025/26. '''[[Kup Škotske u nogometu|Kup Škotske]]''' *'''Pobjednik (39)''': 1891/92, 1898/99, 1899/1900, 1903/04, 1906/07, 1907/08, 1910/11, 1911/12, 1913/14, 1922/23, 1924/25, 1926/27, 1930/31, 1932/33, 1936/37, 1950/51, 1953/54, 1964/65, 1966/67, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1973/74, 1974/75, 1976/77, 1979/80, 1984/85, 1987/88, 1988/89, 1994/95, 2000/01, 2003/04, 2004/05, 2006/07, 2010/11, 2012/13, 2016/17, 2017/18, 2018/19. '''[[Škotski Liga kup]]''' *'''Pobjednik (18)''': 1956/57, 1957/58, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1974/75, 1982/83, 1997/98, 1999/2000, 2000/01, 2005/06, 2008/09, 2014/15, 2016/17, 2017/18, 2018/19. '''Glasgow Cup''' (Od 1990 se takmiče samo mlađe selekcije)<ref>{{cite web|title=The Glasgow Cup 1887-1988|url=http://www.rsssf.com/tabless/scot-glasgowcuphist.html|website=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|access-date=1. 8. 2015|first=James|last=Ross|date=6. 1. 2003}}</ref> *'''Pobjednik (29)''': 1891, 1892, 1895, 1896, 1905, 1906, 1907, 1908, 1910, 1916, 1917, 1920, 1921, 1927, 1928, 1929, 1931, 1939, 1941, 1949, 1956, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1970, 1975*, 1982<br><nowiki>*</nowiki><small> Trofej podijeljen sa Rangersom nakon neriješanog ishoda.</small> === Kontinentalni uspjesi === '''[[Kup evropskih šampiona]]''' *'''Pobjednik (1)''': 1966/67. *'''Finalist (1)''': 1969/70. '''[[Kup Uefa]] *'''Finalist (1)''': 2002/03. '''[[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalni kup]]''' *'''Finalist (1)''': 1967. == Rekordi == === Klupski rekordi === * 24. april 1937., 147.365 gledalaca - Celtic u finalu kupa porazio [[Aberdeen FC]] na [[Hampden Park]]u pred 147.365 ljudi. Ta posjeta još uvijek važi za rekord kada su u pitanju finala nacionalnih kupova, ali i kada je u pitanju posjećenost klupske fudbalske utakmice u Evropi.<ref name="hampdenatten" /><ref>{{cite book|last1=Warfield|first1=Derek|last2=Daly|first2=Raymond|title=Celtic & Ireland in Song and Story|date=2008|publisher=Studio Print|isbn=9781620957646|url=https://books.google.com/books?id=BzVdDQAAQBAJ&pg=PT375&lpg=PT375&dq=highest+club+attendance+europe+football+1937&source=bl&ots=4JRzVtIrj3&sig=R-ABLIKAdGFV1RTqfefvK5ajqWc&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjsmbjXttbQAhWmKsAKHZFpBGQ4ChDoAQgaMAA#v=onepage&q=highest%20club%20attendance%20europe%20football%201937&f=false|access-date=2. 12. 2016}}{{Mrtav link}}</ref> * 1. januar 1938., 92.000 gledalaca - Celtic na svom Celtic Parku pobjedio [[Rangers FC|Rangers]], a utakmici je prisustvovalo 92.000 gledalaca što je rekord za neku škotsku utakmicu.<ref>{{cite web|title=Celtic in all time records|url=http://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=512&teamTabs=records|website=Soccerbase|access-date=28. 9. 2015}}</ref><ref name=WeeRed81>{{cite news |url=http://www.eveningtimes.co.uk/81-fascinating-football-facts-all-from-the-wee-red-book-1.970916 |title=81 fascinating football facts&nbsp;– all from the Wee Red Book |work=Evening Times |date=3. 7. 2009 |access-date=27. 2. 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/ExhibitionCup/empireexhibitioncup.htm |title=Empire Exhibition Cup 1938 |work=Celtic Programmes Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20061030052108/http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/ExhibitionCup/empireexhibitioncup.htm |archive-date=30. 10. 2006}}</ref> * 15. april 1970., 136.505 gledalaca - Celtic na Hampden Parku pobjedio [[Leeds United FC|Leeds United]] pred 136.505 ljudi. Rekordna posjeta takmičarske utakmice pod okriljem [[UEFA]]e.<ref name="hampdenatten" /><ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1969/matches/round=965/match=62798/postmatch/lineups/index.html |title=UEFA Champions League - Semi-finals , 2nd leg |publisher=UEFA |access-date= }}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?nid=GGgVawPscysC&dat=19700416&printsec=frontpage&hl=en |title=The Glasgow Herald - Apr 16, 1970 |work=The Glasgow Herald |date=16. 4. 1970 }}</ref> * 14 finala Liga kupa zaredom - Od 1964. do 1978. godine, Celtic je svake sezone stizao do finala Liga kupa, što je rekord u bilo kojem fudbalskom takmičenju.<ref>{{cite web |url=http://www.188-football.co.uk/content/feedstory/scottish-league-cup-history |title=Scottish League Cup&nbsp;– History |work=188 Football |access-date=18. 5. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902205348/http://www.188-football.co.uk/content/feedstory/scottish-league-cup-history |archive-date=2. 9. 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/7879/season7879.htm |title=Celtic FC 1978/79 |work=Celtic Programmes Online |access-date=23. 12. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314003833/http://www.celticprogrammesonline.com/PROGRAMME%20COVERS/7879/season7879.htm |archive-date=14. 3. 2013}}</ref> * 196 golova (sezona 1966/67.) - Najviše postignutih golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=World Record and Statistics|url=http://xtrahistory.blogspot.co.uk/2014/04/Record-Statistics.html|work=World Football Historic Center|access-date=17. 6. 2014}}</ref> * 19. oktobar 1957., Celtic 7–1 Rangers - U finalu Liga kupa postignuto osam golova, što je rekord kada su u pitanju finala kupova na prostoru Britanije.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid=1023776.html |title=Celtic vs Rangers&nbsp;– Old Firm's enduring appeal |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215213453/http://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid%3D1023776.html |archive-date=15. 12. 2012 |work=FIFA.com |df= }}</ref> * 6. november 2010., Celtic 9–0 Aberdeen - Najveća pobjeda u historiji škotskog prvenstva.<ref>[{{cite web |url=http://www.scotprem.com/content/default.asp?page=s47 |title=Records |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930012915/http://www.scotprem.com/content/default.asp?page=s47 |archive-date=30. 9. 2011 |work=Scottish Premier League}}</ref> * 69 utakmica bez poraza (60 pobjeda, 9 neriješenih) - U periodu od 15. maja 2016. do 17. decembra 2017., Celtic je uspio ostati neporažen 582 dana u svim domaćim takmičenjima, što je rekord u Britaniji.<ref>{{cite web|title=Celtic's record-breaking unbeaten run comes to an end against Hearts|url=http://www.celticfc.net/news/13706|work=Celtic FC |access-date=17. 12. 2017}}</ref> * 77 utakmica bez poraza na domaćem terenu - U periodu od 2001. do 2004. Celtic je postao rekorder u Škotskoj po broju neporaženih utakmica na Celtic Parku.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3079953/Football-fortresses-Jose-Mourinho-makes-it-100-not-out-Football.html |title=Football fortresses: Jose Mourinho makes it 100 not out |work=The Telegraph |date=26. 9. 2008 |access-date=27. 2. 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/Dons+see+off+confident+Celtic.-a0115670761 |title=Dons see off confident Celtic |work=The Journal |date=21. 4. 2004 |access-date=27. 2. 2017}}</ref> * 2. april 2017. - Celtic pobjedom protiv [[Heart of Midlothian F.C.|Heartsa]] osvojio titulu čak osam kola prije kraja. To je najranije obezbjeđena titula u historiji škotskog prvenstva.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39396454 |title=Heart of Midlothian 0–5 Celtic |work=BBC Sport |date=2. 4. 2017}}</ref> * 16. maj 2007. - Celtic platio rekordnih £4.4 miliona [[Hibernian F.C.|Hibernianu]] za Scotta Browna. To je najveći transfer između dva škotska kluba.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/celtic/6661737.stm |title=Brown completes switch to Celtic |work=BBC Sport |date=16. 5. 2007}}</ref> * 31. august 2018. - Transfer Moussa Dembélé iz Celtica u [[Olympique Lyonnais|Lyon]] za £19.7 miliona je najveća prodaja nekog škotskog kluba.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45377409 | title=Moussa Dembele: Celtic striker joins Lyon in £19.7m move | publisher=BBC Sport | date=31. 8. 2018 | access-date=1. 9. 2018}}</ref> * 1936. godine, Mohammed Salim - Celtic postao prvi evropski klub koji je angažovao igrača iz [[Indija|Indije]].<ref name="Telegraph">{{cite web |last = Bose |first = Mihir |url = https://www.telegraph.co.uk/sport/2404435/A-unique-import-thrilled-Celtic-fans-back-in-the-1930s.html |title = ''A unique import thrilled Celtic fans back in the 1930s'' |publisher = The Daily Telegraph |date = 21. 5. 2003 |access-date=15. 4. 2013 }}</ref><ref name="Mohammed Salim at Celtic">{{cite news|url=http://www.scotsman.com/sport/barefooted_indian_who_left_calcutta_to_join_celtic_1_1151472|title=Barefooted Indian who left Calcutta to join Celtic|work=The Scotsman|date=12. 12. 2008|access-date=10. 4. 2013|archive-date=16. 1. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116193832/http://www.scotsman.com/sport/barefooted_indian_who_left_calcutta_to_join_celtic_1_1151472|url-status=dead}}</ref> * 1951. godine, Gil Heron- Celtic angažovao prvog crnaca koji je zaigrao u Škotskoj.<ref>{{cite web|title=The Gillie Heron story|url=http://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2009/01/090108_heron.shtml|website=BBC Caribbean|access-date=26. 9. 2015|date=9. 1. 2009}}</ref> === Individualni rekordi === * Billy McNeill, 822 nastupa (u periodu 1957.–1975.) - Najviše nastupa za Celtic u svim takmičenjima.<ref name="atp">{{cite web|title=Alltime Player Records|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_overall.php|website=FitbaStats|access-date=27. 8. 2015}}</ref> * Alec McNair, 583 nastupa (u periodu 1904.–1925.) - Najviše nastupa za Celtic u ligi.<ref name="atplg">{{cite web|title=Filtered Player Records (League)|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_filtered.php?opposition=0&from=105&to=145&competition=1&venue=0&update=Update|website=FitbaStats|access-date=27. 8. 2015|archive-date=4. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904075247/http://www.fitbastats.com/celtic/player_records_filtered.php?opposition=0&from=105&to=145&competition=1&venue=0&update=Update|url-status=dead}}</ref> * Kenny Dalglish, 102 nastupa (47 kao igrač Celtica) - Najviše nastupa za [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotsku]].<ref>{{cite news |last=Grahame |first=Ewing |date=8. 10. 2008 |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/scotland/3161435/George-Burley-backs-Darren-Fletcher-to-beat-Kenny-Dalglishs-Scotland-cap-record-Football.html |title=George Burley backs Darren Fletcher to beat Kenny Dalglish's Scotland cap record |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=18. 6. 2009 |archive-date=11. 9. 2012 |archive-url=https://archive.today/20120911042115/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/scotland/3161435/George-Burley-backs-Darren-Fletcher-to-beat-Kenny-Dalglishs-Scotland-cap-record-Football.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/159429.stm |title=The Kenny Dalglish file |publisher=BBC Sport |date=27. 8. 1998 |access-date=18. 6. 2009}}</ref> * Paul McStay, 76 utakmica - Najviše nastupa za [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotsku]] kao igrač Celtica.<ref>{{cite web |url=http://www.national-football-teams.com/player/15971/Paul_Mcstay.html |title=National Football Teams profile - McStay, Paul |publisher=National Football Teams |access-date=20. 3. 2019}}</ref> * Jimmy McGrory, 522 gola (u periodu 1922.-1938.) - Najviše golova za Celtic ikad.<ref name="atp" /> * Jimmy McGrory, 396 golova - Najviše ligaških golova za Celtic.<ref name="atplg" /> * Jimmy McGrory, 62 gola (sezona 1927/28.) - Najviše postignutih golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=The Most Goals Scored in a Single European Season|url=http://sportige.com/top-10-players-most-goals-single-season/|website=Sportige|access-date=6. 2. 2016|date=9. 4. 2012|archive-date=20. 2. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220100338/http://sportige.com/top-10-players-most-goals-single-season/|url-status=dead}}</ref> * Jimmy McGrory, 50 golova (sezona 1935/36.) - Najviše ligaških golova u jednoj sezoni.<ref>{{cite web|title=ARFTS – Jimmy McGrory(James McGrory) 1935–1936 Scottish First Division|url=http://arfts.com/paginas/archive/reports/mcgrory3536.php|access-date=20. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021062116/http://arfts.com/paginas/archive/reports/mcgrory3536.php|archive-date=21. 10. 2017|df=}}</ref><ref name="wfl">{{cite web|title=Jimmy McGrory|url=http://www.world-football-legends.co.uk/index.php/sco/27-mcgrory-jimmy|website=World Football Legends|access-date=27. 8. 2015|archive-date=29. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929172633/http://www.world-football-legends.co.uk/index.php/sco/27-mcgrory-jimmy|url-status=dead}}</ref> * 14. januar 1928., Celtic 9-0 Dunfermline, Jimmy McGrory postigao osam golova - Najviše golova postignutih u jednoj ligaškoj utakmici.<ref>{{cite web|last=Sullivan|first=Joe|title=Jimmy McGrory’s record goal-scoring day|url=http://www.celticfc.net/news/7470|website=Celtic FC|access-date=27. 8. 2015|date=14. 1. 2015}}</ref> * 24. august 2000., Celtic 7-0 Jeunesse Esch, Mark Burchill postigao tri gola - Najbrži het-trik svih vremena postignut za 3 minute.<ref name=WeeRed81/><ref>{{cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/THREE+WHIZZ%3B+O'Neill+tells+hat-trick+hero+Burch%3A+You're+not+moving.-a064562738 |title=O'Neill tells hat-trick hero Burch: You're not moving |work=Daily Record |date=25. 8. 2000 |last=Campbell |first=Iain |access-date=11. 10. 2015}}</ref> === Igrači s najviše nastupa === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width=90% !width=4%|# !width=18%|Igrač !width=10%|Period !width=10%|Liga !width=10%|[[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] !width=10%|[[Škotski Liga kup|Liga kup]] !width=10%|[[UEFA|UEFA takmičenja]]<sup>[[#notes gs1|1]]</sup> !width=10%|Ostalo<sup>[[#notes gs2|2]]</sup> !width=14%|Ukupno !width=7% class="unsortable"|Ref |- |1||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Billy McNeill||1957–1975||486||94||138||72||32||{{sort|822|'''822'''}}||<ref>{{cite web|title=McNeill, Billy|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2637|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |2||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Alec McNair||1904–1925||583||57||0||0||44||{{sort|684|'''684'''}}||<ref>{{cite web|title=McNair, Alec |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2324|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |3||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Paul McStay||1981–1997||515||66||54||43||5||{{sort|683|'''683'''}}||<ref>{{cite web|title=McStay,Paul |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2745|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |4||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Roy Aitken||1976–1990||484||55||82||48||13||{{sort|682|'''682'''}}||<ref>{{cite web|title=Aitken, Roy |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2713|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |5||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Danny McGrain||1970–1987||439||60||106||54||22||{{sort|681|'''681'''}}||<ref>{{cite web|title=McGrain, Danny |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2692|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |6||align="left"|{{ZD|IRS}} Patrick Bonner||1978–1995||483||55||64||40||4||{{sort|646|'''646'''}}||<ref>{{cite web|title=Bonner, Pat |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2736|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |7||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox||1961–1978<br />1979–1980||340||51||118||68||22||{{sort|599|'''599'''}}||<ref name="lennox" /> |- |8||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Evans||1944–1960||384||64||87||0||45||{{sort|580|'''580'''}}||<ref>{{cite web|title=Evans, Bobby |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2541|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |- |9||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McMenemy||1902–1920||456||59||0||0||43||{{sort|558|'''558'''}}||<ref name="jimmcm" /> |- |10||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy Johnstone||1962–1975||306||48||92||68||15||{{sort|529|'''529'''}}||<ref>{{cite web|title=Johnstone, Jimmy |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2666|website=FitbaStats|access-date=28. 8. 2015}}</ref> |} === Igrači s najviše golova === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width = 90%; !width=4%|# !width=18%|Igrač !width=10%|Period !width=10%|Liga !width=10%|[[Škotski nogometni kup|Škotski kup]] !width=10%|[[Škotski Liga kup|Liga kup]] !width=10%|[[UEFA|UEFA takmičenja]]<sup>[[#notes gs1|1]]</sup> !width=10%|Ostalo<sup>[[#notes gs2|2]]</sup> !width=14%|Ukupno !width=7% class="unsortable"|Ref |- |1||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McGrory||1922–1937||396||74||0||0||32||{{sort|522|'''522'''}}||<ref name="jmfb">{{cite web|title=McGrory, James|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2438|website=FitbaStats|access-date=4. 6. 2015}}</ref> |- |2||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Bobby Lennox||1961–1978<br />1979–1980||171||31||63||13||23||{{sort|301|'''301'''}}||<ref name="lennox">{{cite web|title=Lennox, Bobby|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2658|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |3||align="left"|{{ZD|ŠVE}} Henrik Larsson||1997–2004||174||23||10||35||0||{{sort|242|'''242'''}}||<ref name="Larsson, Henrik">{{cite web|title=Larsson, Henrik|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2842|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |4||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy Quinn||1900–1917||188||30||0||0||21||{{sort|239|'''239'''}}||<ref>{{cite web|title=Quinn, James|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2296|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |5||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Stevie Chalmers||1958–1971||155||29||31||13||8||{{sort|236|'''236'''}}||<ref>{{cite web|title=Chalmers, Stevie|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2641|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |6||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Sandy McMahon||1891–1903||131||48||0||0||21||{{sort|200|'''200'''}}||<ref>{{cite web|title=McMahon, Alex |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2194|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |7||align="left"|{{ZD|IRS}} Patsy Gallacher||1911–1926||186||9||0||0||5||{{sort|200|'''200'''}}||<ref>{{cite web|title=Gallagher, Patrick|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2987|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |8||align="left"|{{ZD|ŠKO}} John Hughes||1960–1971||114||25||38||10||10||{{sort|197|'''197'''}}||<ref>{{cite web|title=Hughes, John|url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2650|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |9||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Jimmy McMenemy||1902–1920||142||24||0||0||10||{{sort|178|'''178'''}}||<ref name="jimmcm">{{cite web|title=McMenemy, James |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2309|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |- |10||align="left"|{{ZD|ŠKO}} Kenny Dalglish||1968–1977||111||11||35||9||7||{{sort|174|'''173'''}}||<ref>{{cite web|title=Dalglish, Kenny |url=http://www.fitbastats.com/celtic/player.php?playerid=2687|website=FibaStats|access-date=31. 7. 2015}}</ref> |} <div id="notes gs1"></div><sup>1</sup><small> Podrazumijeva [[UEFA Liga prvaka|Kup evropskih šampiona / UEFA Ligu prvaka]], [[UEFA Kup pobjednika kupova]], [[UEFA Evropska liga|Kup UEFA / UEFA Evropsku ligu]], [[Kup velesajamskih gradova]] i [[Interkontinentalni kup (nogomet)|Interkontinentalni kup]].</small> <div id="notes gs2"></div><sup>2</sup><small> Uključuje Glasgow kup, Drybrough kup i Anglo-Škotski kup.</small> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.celticfc.net Službena stranica] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50050/profile/index.html Celtic FC] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [http://www.fitbastats.com/celtic/index.php Celtic FC] na ''Fitbastats.com'' {{Osvajači KEŠ-a/UEFA Lige prvaka}} [[Kategorija:Nogometni klubovi u Škotskoj|Celtic FC]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1887.|Celtic FC]] [[Kategorija:Sport u Glasgowu]] [[Kategorija:Klubovi osvajači Kupa evropskih šampiona]] 9fzz0828u1hwx0qt4xcazacvg3snxnr La Liga 2014/2015. 0 362115 3916937 3345380 2026-08-08T03:59:14Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916937 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2014/15. | slika = Liga BBVA.svg | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Elche CF|Elche]]<br />[[UD Almería|Almería]]<br />[[Córdoba CF|Córdoba]] | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Atlético Madrid]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2015/16.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Athletic Bilbao]] | najbolji_strijelac = {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] (48)<ref>[http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/scorers ''Lista strijelaca La Lige 2014/15, espnfc.com'']; pristupljeno: 26. 5. 2015.</ref> | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 9-1 [[Granada CF|Granada]] <br /><small>(5. april 2015.)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Córdoba CF|Córdoba]] 0-8 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(2. maj 2015.)</small> | najviše_golova = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] 2-8 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>20. septembar 2014.</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 9-1 [[Granada CF|Granada]] <br /><small>(5. april 2015.)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7-3 [[Getafe CF|Getafe]] <br /><small>(23. maj 2015.)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1009 | najduže_pobjede = 12 utakmica - [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<ref name="Statistika La Lige 2014/15, statto.com">[http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-division/2014-2015/longest-sequences/full ''Statistika La Lige 2014/15, statto.com'']; pristupljeno: 26. 5. 2015.</ref> | najduže_porazi = 10 utakmica - [[Córdoba CF|Córdoba]]<ref name="Statistika La Lige 2014/15, statto.com" /> | najduže_neporažen = 14 utakmica - [[FC Barcelona|Barcelona]]<ref name="Statistika La Lige 2014/15, statto.com" /> | najduži_niz_bez_pobjede = 20 utakmica - [[Córdoba CF|Córdoba]]<ref name="Statistika La Lige 2014/15, statto.com" /> | najveća_posjećenost = 98.760<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 2-1 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(22. mart 2015.)</small><ref name="Statistika La Lige 2014/15, espnfc.com">[http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/performance ''Statistika La Lige 2014/15, espnfc.com'']; pristupljeno: 26. 5. 2015.</ref> | najmanja_posjećenost = 3.500<br />[[Getafe CF|Getafe]] 2-1 [[Celta de Vigo|Celta Vigo]]<br /><small>(26. januar 2015.)</small><ref name="Statistika La Lige 2014/15, espnfc.com" /> | prosječna_posjećenost = 26.741<ref name="Statistika La Lige 2014/15, espnfc.com" /> | ukupno_gledalaca = 10.161.726<ref name="Statistika La Lige 2014/15, espnfc.com" /> | prethodna_sezona = [[La Liga 2013/14.|2013/14]]. | sljedeća_sezona = [[La Liga 2015/16.|2015/16]]. }} '''La Liga 2014/15.''' je bila 84. sezona od osnivanja prve nogometne lige [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 23. augusta 2014. a završila 24. maja 2015 godine. [[FC Barcelona|Barcelona]] je osvojila prvenstvo 23. put u svojoj historiji. [[Real Madrid CF|Real Madrid]] kao drugoplasirana ekipa i [[Atlético Madrid]] kao trećeplasirana uz prvaka Barcelonu osigurali su učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Lige prvaka 2015/16.]] dok je četvrtoplasirana ekipa La Lige [[Valencia CF|Valencia]] osigurala plasman u baraž za [[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Ligu prvaka 2015/16.]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]] kao pobjednik [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropske lige 2014/15]]. stekla je pravo igranja u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Lige prvaka 2015/16.]]. [[Villarreal CF|Villarreal]] kao šestoplasirana ekipa osigurao je igranje u grupnoj fazi [[UEFA Evropska liga 2015/16.|Evropske lige 2015/16.]] dok je [[Athletic Bilbao]] kao sedmoplasirana ekipa lige osigurao učešće u trećem krugu kvalifikacija za [[UEFA Evropska liga 2015/16.|Evropsku ligu 2015/16.]]<br />Iz lige su ispali [[Elche CF|Elche]], [[UD Almería|Almería]] i [[Córdoba CF|Córdoba]]. Najbolji strijelac La Lige 2014/15. je bio [[Cristiano Ronaldo]], nogometaš [[Real Madrid CF|Real Madrida]] sa 48 postignutih golova. == Ekipe == Ukupno 20 timova učestvovalo je u ligi, uključujući 17 iz prethodne sezone [[La Liga 2013/14.|2013-14.]] i dva prvoplasirana iz prethodne sezone [[Segunda División 2013/14.]], te pobjednika baraža [[Segunda División 2013/14.]] u kojem su učestvovala četiri kluba: [[Real Murcia]] kao četvrtoplasirana, [[Sporting de Gijón|Sporting]] petoplasirana, [[UD Las Palmas|Las Palmas]] šestoplasirana i [[Córdoba CF|Córdoba]] kao sedmoplasirana ekipa [[Segunda División 2013/14.|druge španske lige]]. [[CA Osasuna|Osasuna]], [[Real Valladolid]] i [[Real Betis]] su ekipe koje su ispale iz prethodne sezone u drugu ligu Španije: [[CA Osasuna|Osasuna]] je ispala nakon četrnaest godina provedenih u La Ligi, [[Real Valladolid]] se vratio u drugu ligi nakon dvije godine provedenih u La Ligi, dok je [[Real Betis]] nakon tri sezone provedene u prvoj ligi kao posljednja ekipa iz prethodne sezone preselio u niži rang takmičenja. [[SD Eibar|Eibar]] kao prvoplasirana ekipa [[Segunda División 2013/14.]] prvi put se u svojoj historiji plasirao u [[La Liga|La Ligu]], [[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] kao drugoplasirana ekipa [[Segunda División 2013/14.]] se vratio u prvu ligu nakon jedne sezone provedene u nižem rangu, te [[Córdoba CF|Córdoba]] kao sedmoplasirana ekipa nakon regularnog dijela druge lige preko baraža obezbjeđuje ulazak u [[La Liga|La Ligu]] nakon 42 godine provedenih u niželigaškim ligama. U finalu baraža [[Córdoba CF|Córdoba]] je odigrala 0-0 i 1-1 protiv [[UD Las Palmas|Las Palmasa]] te zbog pravila gola u gostima plasirala se u [[La Liga|La Ligu]]. {| |- style="vertical-align: top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[La Liga 2013/14.]] |- style="background: #FF8888;" |<center>'''18.''' |'''[[CA Osasuna|Osasuna]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''19.''' |'''[[Real Valladolid]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''20.''' |'''[[Real Betis]]''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" width=100% |- |width=20px bgcolor=FF8888| ||<small>Ispali iz [[La Liga 2013/14.|La Lige]]</small> |} <td valign="top"> {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[Segunda División 2013/14.]] |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''1.''' |'''[[SD Eibar|Eibar]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''2.''' |'''[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]''' |- style="background: #007FFF;" |<center>'''3.''' |'''[[FC Barcelona B|Barcelona B]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''4.''' |'''[[Real Murcia]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''5.''' |'''[[Sporting de Gijón]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''6.''' |'''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' |- style="background: #00FFAA;" |<center>'''7.''' |'''[[Córdoba CF|Córdoba]]''' <small>(Pobjednik baraža)</small> |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" width=100% |- |width=20px bgcolor=ACE1AF| ||<small>Plasirali se u ''La Ligu''</small> |- |width=20px bgcolor=00FFAA| ||<small>Igraju baraž za ulazak u ''La Ligu''</small> |- |width=20px bgcolor=007FFF| ||<small>Kao druga ekipa [[FC Barcelona|Barcelone]] nisu imali pravo učestvovanja u baražu</small> |} |} === Baraž za ulazak u La Ligu 2014/15. === {{Polufinale (2 utakmice) | RD1 = Polufinale | RD2 = Finale | RD1-nosioc1 = 5. | RD1-tim1 = [[Sporting de Gijón]] | RD1-rezultat1-1 = 0 | RD1-rezultat1-2 = 0 | RD1-rezultat1-A = '''0''' | RD1-nosioc2 = 6. | RD1-tim2 = '''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' | RD1-rezultat2-1 = 1 | RD1-rezultat2-2 = 1 | RD1-rezultat2-A = 2 | RD1-nosioc3 = 4. | RD1-tim3 = [[Real Murcia]] | RD1-rezultat3-1 = 0 | RD1-rezultat3-2 = 1 | RD1-rezultat3-A = 1 | RD1-nosioc4 = 7. | RD1-tim4 = '''[[Córdoba CF|Córdoba]]''' | RD1-rezultat4-1 = 0 | RD1-rezultat4-2 = 2 | RD1-rezultat4-A = 2 | RD2-nosioc1 = | RD2-tim1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | RD2-rezultat1-1 = 0 | RD2-rezultat1-2 = 1 | RD2-rezultat1-A = 1 | RD2-nosioc2 = | RD2-tim2 = '''[[Córdoba CF|Córdoba]]''' | RD2-rezultat2-1 = 0 | RD2-rezultat2-2 = 1 | RD2-rezultat2-A = 1 }} == Ekipe i njihove lokacije == {{Location map+ |Španija sa Kanarskim ostrvima |width=500 |float=right |caption=<center><small>Ekipe La Lige 2014/15.</small> |places= {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima|lat=37.384|long=-5.9705 |label={{small|[[Sevilla FC|Sevilla]]}}|mark=Orange_pog.svg|position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.840028 |long=-2.435436 |label={{small|[[UD Almería|Almería]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.264283 |long=-2.950153 |label={{small|[[Athletic]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628 |label={{small|[[Atlético Madrid|Atlético]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167 |label={{small|[[FC Barcelona|Barcelona]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.181706 |long=-2.475803 |label={{small|[[SD Eibar|Eibar]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706 |label={{small|[[Celta de Vigo|Celta]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.267111 |long=-0.663272 |label={{small|[[Elche CF|Elche]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667 |label={{small|[[RCD Espanyol|Espanyol]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950 |label={{small|[[Getafe CF|Getafe]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744 |label={{small|[[Granada CF|Granada]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603 |label={{small|[[Málaga CF|Málaga]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842 |label={{small|[[Levante UD|Levante]]}}|mark=Orange_pog.svg }} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514 |label={{small|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.391828 |long=-3.658586 |label={{small|[[Rayo Vallecano|Rayo]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356 |label={{small|[[Real Madrid C.F.|Real]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536 |label={{small|[[Real Soc.]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.872219 |long=-4.764550 |label={{small|[[Córdoba CF|Córdoba]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219 |label={{small|[[Valencia CF|Valencia]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom }} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472 |label={{small|[[Villarreal CF|Villarreal]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" style="font-size:85%;" ! Ekipa ! Lokacija stadiona ! Stadion ! Kapacitet |- | [[UD Almería|Almería]] | [[Almería]] | [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Estadio del Mediterráneo]] | align="center" | 21.350 |- | [[Athletic Bilbao]] |[[Bilbao]] |[[San Mamés]] | align="center" | 53.332 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | align="center" | 54.960 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | 99.786 |- | [[Celta de Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] | align="center" | 31.800 |- | [[Córdoba CF|Córdoba]] | [[Córdoba (Španija)|Córdoba]] | [[Estadio Nuevo Arcángel|Nuevo Arcángel]] | align="center" | 21.822 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] | align="center" | 34.600 |- | [[SD Eibar|Eibar]] | [[Eibar]] | [[Estadio Municipal de Ipurúa|Ipurúa]] | align="center" | 5.250 |- | [[Elche CF|Elche]] | [[Elche]] | [[Estadio Manuel Martínez Valero|Martínez Valero]] | align="center" | 36.017 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Cornellà-El Prat]] | align="center" | 40.500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | align="center" | 17.393 |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | align="center" | 23.156 |- | [[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] | align="center" | 26.354 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[La Rosaleda Stadium|La Rosaleda]] | align="center" | 30.044 |- | [[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Campo de Vallecas]] | align="center" | 14.708 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion "Santiago Bernabéu"|Santiago Bernabéu]] | align="center" | 81.044 |- | [[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] | align="center" | 32.076 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | 45.500 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | align="center" | 55.000 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | align="center" | 25.000 |} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p= 1.|t=Barcelona |w=30|d=4 |l=4 |gf=110|ga=21|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2015-16 |c=UCL |r=GS}} {{Fb cl team |p= 2.|t=Real Madrid |w=30|d=2 |l=6 |gf=118|ga=38|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p= 3.|t=Atlético Madrid |w=23|d=9 |l=6 |gf=67|ga=29|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p= 4.|t=Valencia |w=22|d=11|l=5 |gf=70|ga=32|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UCL |r=PO}} {{Fb cl team |p= 5.|t=Sevilla |w=23|d=7 |l=8 |gf=71|ga=45|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UCL |r=GS |nt=1}} {{Fb cl team |p= 6.|t=Villarreal |w=16|d=12|l=10|gf=48|ga=37|bc=#CCF3FF}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UEL |r=GS}} {{Fb cl team |p= 7.|t=Athletic Bilbao |w=15|d=10|l=13|gf=42|ga=41|bc=#CCF3FF}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UEL |r=QR3 }} {{Fb cl team |p= 8.|t=Celta Vigo |w=13|d=12|l=13|gf=47|ga=44}} {{Fb cl3 qr |rows=5}} {{Fb cl team |p= 9.|t=Malaga |w=14|d=8 |l=16|gf=42|ga=48}} {{Fb cl team |p=10.|t=Espanyol |w=13|d=10|l=15|gf=47|ga=51}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Espanyol - Rayo 1-1<br>Rayo - Espanyol 1-3}} {{Fb cl team |p=11.|t=Rayo Vallecano |w=15|d=4 |l=19|gf=46|ga=68}} {{Fb cl team |p=12.|t=Real Sociedad |w=11|d=13|l=14|gf=44|ga=51}} {{Fb cl team |p=13.|t=Elche |w=11|d=8 |l=19|gf=35|ga=62|bc=#FFCCCC}} {{Fb cl3 qr|rows=1|competition=[[Segunda División 2015/16.]]|nt=2}} {{Fb cl team |p=14.|t=Levante |w=9 |d=10|l=19|gf=34|ga=67}} {{Fb cl3 qr |rows=5}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Levante - Getafe 1-1<br>Getafe - Levante 0-1}} {{Fb cl team |p=15.|t=Getafe |w=10|d=7 |l=21|gf=33|ga=64}} {{Fb cl team |p=16.|t=Deportivo de La Coruña |w=7 |d=14|l=17|gf=35|ga=60}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=Deportivo 7 b.<br>Granada 6 b.<br>Eibar 2 b.}} {{Fb cl team |p=17.|t=Granada |w=7 |d=14|l=17|gf=29|ga=64}} {{Fb cl team |p=18.|t=Eibar |w=9 |d=8 |l=21|gf=34|ga=55}} {{Fb cl team |p=19.|t=Almeria |w=8 |d=8 |l=22|gf=35|ga=64|bc=#FFCCCC}} {{Fb cl3 qr|rows=2|competition=[[Segunda División 2015/16.]]}} {{Fb cl team |p=20.|t=Córdoba |w=3 |d=11|l=24|gf=22|ga=68|bc=#FFCCCC}} |} {|style=" {{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}; background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; font-size:85%;" width=54% |Ažurirano: 27. maj 2015. |- |Izvor: [https://web.archive.org/web/20141026112730/http://www.ligabbva.com/3176_clasificacion/index.html LigaBBVA.com] ---- |- |<sup>1</sup>''[[Sevilla FC|Sevilla]], pobjednik [[UEFA Evropska liga 2014/15.|Evropske lige 2014/15]]. je obezbjedila učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Lige prvaka 2015/16]].''<br> <sup>2</sup>''[[Elche CF|Elche]], iako je prvobitno osigurao opstanak u La Ligi, zbog poreznih dugova je izbačen u [[Segunda División 2015/16.]]''<ref>[http://www.laliga.es/en/news/official-statement-27 ''Official Statement, laliga.es''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150824225224/http://www.laliga.es/en/news/official-statement-27 |date=24. 8. 2015 }}; pristupljeno: 21. 8. 2015.</ref> ---- |- |Pravila kvalificiranja:<br /> a) broj bodova;<br /> a) međusobne utakmice;<br /> c) gol-razlika;<br /> d) veći broj postignutih golova. |} == Rezultati == {{fb r header |nt=20 |Almería |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Celta de Vigo |Córdoba |Deportivo |Eibar |Elche |Espanyol |Getafe |Granada |Levante |Málaga |Rayo Vallecano |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Valencia |Villarreal }} {{fb r team |t=Almería}} <!-- Almería --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=4}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=4}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=4}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=5}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 |ma=Baskijski derbi}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=0}} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=0|ma=Madridski derbi}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1}} {{fb r team |t=Barcelona}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=1|ma=Derbi barceloní}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=6|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1|ma=El Clásico}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=2}} {{fb r team |t=Celta Vigo}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |r=null }} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1|ma=Galicijski derbi}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=6|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=4}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3}} {{fb r team |t=Córdoba}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=8}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2}} {{fb r team |t=Deportivo}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=2|ma=Galicijski derbi}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=8}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=4}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Eibar}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=5|ga=2}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |r=null }} <!-- Elche --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=3}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Elche}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=6}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Elche --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2}} {{fb r team |t=Espanyol}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2|ma=Derbi barceloní}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=4}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Getafe}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Granada}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 |ma=Derbi istočne Andaluzije}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Levante}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=5}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=5}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2}} {{fb r team |t=Málaga}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=1|ma=Derbi istočne Andaluzije}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Rayo Vallecano}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=4}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0}} {{fb r team |t=Real Madrid}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2|ma=Madridski derbi}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=1|ma=El Clásico}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=7|ga=3}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=9|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Real Sociedad}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=1|ma=Baskijski derbi}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=3}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Sevilla}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1}} {{fb r team |t=Valencia}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Villarreal}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Celta Vigo --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Córdoba --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Elche --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} {{Fb r footer |s=[http://www.lfp.es/LigaBBVA/Liga_BBVA_Tabla_Resultados.aspx La Liga] |a=yes |u=26. maj 2015 }} == Prikaz tabele po odigranim kolima == {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; width: 22em;" |- | style="width:10px; background:gold;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Lider na tabeli]]</small> |- | style="width:10px; background:#d0f0c0;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Liga prvaka]]</small> |- | style="width:10px; background:#e8ffd8;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2015/16.|Baraž za Ligu prvaka]]</small> |- | style="width:10px; background:#79bdff;"| ||<small>[[UEFA Evropska liga 2015/16.|Evropska liga]]</small> |- | style="width:10px; background:#97deff;"| ||<small>[[UEFA Evropska liga 2015/16.|Baraž za Evropsku liga]]</small> |- | style="width:10px; background:#bbebff;"| ||<small>[[UEFA Evropska liga 2015/16.|Treća kvalifikacijska runda za Evropsku liga]]</small> |- | style="width:10px; background:#fcc;"| ||<small>Ispada u [[Segunda División 2015/16.|Segunda División]]</small> |} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 75%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |- align=center |align=left|{{Fb team Barcelona}} ||style="background:gold;"|1 || style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Madrid}} || style="background:#D0F0C0"|3 ||10 ||13 ||7 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 |- align=center |align=left|{{Fb team Atlético Madrid}} ||12 || style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 |- align=center |align=left|{{Fb team Valencia}} ||11 || style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:gold;"|1 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 |- align=center |align=left|{{Fb team Sevilla}} ||10 || style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#D0F0C0"|2 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#E8FFD8"|4 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#97DEFF"|5 |- align=center |align=left|{{Fb team Villarreal}} || style="background:#E8FFD8"|4 ||9 ||8 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||7 ||7 ||7 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||8 ||8 ||8 ||8 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#97DEFF"|5 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 |- align=center |align=left|{{Fb team Athletic Bilbao}} ||15 ||7 ||12 ||15 ||style="background:#fcc;"|18 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||15 ||11 ||11 ||9 ||9 ||10 ||10 ||11 ||12 ||13 ||13 ||13 ||11 ||13 ||13 ||12 ||10 ||8 ||8 ||8 ||8 ||8 ||9 ||8 ||8 ||8 ||7 ||8 ||7 ||7 |- align=center |align=left|{{Fb team Celta de Vigo}} || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#97DEFF"|5 ||8 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||7 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||7 ||7 ||8 ||8 ||8 ||8 ||9 ||9 ||11 ||12 ||10 ||10 ||9 ||8 ||8 ||9 ||11 ||10 ||11 ||12 ||10 ||9 ||9 ||9 ||10 ||10 ||11 ||8 |- align=center |align=left|{{Fb team Málaga}} ||7 ||13 ||11 ||10 ||10 ||13 ||11 ||8 ||7 ||7 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#BBEBFF"|6 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||7 ||8 ||7 ||8 ||9 |- align=center |align=left|{{Fb team Espanyol}} || 9 ||16 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|18 ||11 ||12 ||8 ||11 ||10 ||13 ||12 ||14 ||12 ||13 ||11 ||10 ||10 ||10 ||9 ||9 ||9 ||9 ||8 ||9 ||9 ||10 ||9 ||12 ||12 ||9 ||8 ||10 ||10 ||10 ||9 ||9 ||9 ||10 |- align=center |align=left|{{Fb team Rayo Vallecano}} ||13 ||14 ||16 ||17 ||13 ||9 ||12 ||9 ||9 ||12||13 ||11 ||10 ||11 ||12 ||13 ||11 ||11 ||10 ||10 ||12 ||15 ||11 ||14 ||11 ||13 ||12 ||11 ||9 ||10 ||12 ||11 ||11 ||11 ||12 ||11 ||10 ||11 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Sociedad}} || 16 ||8 ||7 ||12 ||14 ||15 ||15 ||16 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||15 ||16 ||14 ||14 ||14 ||14 ||13 ||12 ||12 ||11 ||13 ||12 ||12 ||10 ||12 ||11 ||10 ||9 ||10 ||11 ||11 ||12 ||12 ||12 ||11 ||12 ||12 ||12 |- align=center |align=left|{{Fb team Elche}} || style="background:#fcc;"|20 || style="background:#fcc;"|19 ||10 ||13 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 || style="background:#fcc;"|19 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 || style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|19 ||16 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||17 ||17 ||17 ||17 ||15 ||15 ||15 ||15 ||16 ||15 ||14 ||14 ||13 ||13 ||13 ||13 ||13 |- align=center |align=left|{{Fb team Levante}} || style="background:#fcc;"|19 || style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 || style="background:#fcc;"|20 || style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||13 ||15 ||15 ||15 ||15 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||16 ||15 ||style="background:#fcc;"|18 ||16 ||15 ||15 ||15 ||14 ||15 ||14 |- align=center |align=left|{{Fb team Getafe}} || 17 ||12 ||15 ||16 ||style="background:#fcc;"|19 ||14 ||14 ||10 ||12 ||10 ||9 ||10 ||13 ||12 ||13 ||12 ||14 ||14 ||15 ||14 ||15 ||14 ||15 ||13 ||14 ||12 ||13 ||13 ||13 ||13 ||13 ||13 ||13 ||14 ||14 ||15 ||14 ||15 |- align=center |align=left|{{Nowrap|{{Fb team Deportivo}}}} || 14 ||15 ||9 ||14 ||15 ||17 ||style="background:#fcc;"|20 ||15 ||16 ||16 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||16 ||17 ||16 ||16 ||17 ||16 ||14 ||11 ||14 ||15 ||15 ||16 ||16 ||16 ||17 ||17 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||16 ||16 |- align=center |align=left|{{Fb team Granada}} || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#BBEBFF"|6 ||style="background:#97DEFF"|5 ||8 ||11 ||13 ||14 ||14 ||15 ||14 ||15 ||16 ||16 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||17 |- align=center |align=left|{{Fb team Eibar}} || style="background:#BBEBFF"|6 ||11 ||14 ||9 ||9 ||8 ||9 ||12 ||11 ||9 ||10 ||12 ||11 ||9 ||9 ||9 ||8 ||8 ||8 ||8 ||8 ||8 ||10 ||11 ||13 ||14 ||14 ||14 ||14 ||14 ||14 ||15 ||16 ||16 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|18 |- align=center |align=left|{{Fb team Almería}} || 8 ||17 ||17 ||11 ||12 ||10 ||10 ||13 ||13 ||14 ||16 ||17 ||17 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||16 ||15 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||16 ||16 ||16 ||16 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||17 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||17 ||17 ||17 ||17 ||16 ||16 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 |- align=center |align=left|{{Fb team Córdoba}} ||style="background:#fcc;"|18 || style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|18 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|18 ||15 ||14 ||15 ||17 ||style="background:#fcc;"|19 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 ||style="background:#fcc;"|20 |} <small>Ažurirano: 27. maj 2015.<br />Izvor: [http://www.kicker.de/news/fussball/intligen/spanien/liga-bbva/2014-15/-1/0/spieltag.html Kicker.de]<br /> </div> {{raščistiti}} == Statistika == === Broj golova po odigranim kolima === {| Cellpadding="0" CellSpacing="1" style="font-size:100%; border:1px solid #a0a0a0; padding:1px; text-align:center;" |- valign="bottom" | {{Postignuti golovi|10.0|20|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.0|28|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.5|23|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|21.0|42|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.0|22|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|9.5|19|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|18.5|37|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|13.0|26|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|12.0|24|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|15.5|31|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|9.5|19|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.5|29|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|12.5|25|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.5|29|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|8.0|16|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.5|29|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|12.5|25|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.0|22|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.5|23|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|15.5|31|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.0|28|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|16.5|33|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.0|22|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|13.0|26|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.5|23|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|15.5|31|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|9.5|19|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|10.0|20|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|15.0|30|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.0|22|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|16.5|33|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.5|23|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|11.5|23|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|13.5|27|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|17.0|34|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|12.0|24|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|14.5|29|#00FF7F}} | {{Postignuti golovi|21.0|42|#00FF7F}} |- align=center style="font-size:80%;" |{{0}}1||{{0}}2||{{0}}3||{{0}}4||{{0}}5||{{0}}6||{{0}}7||{{0}}8||{{0}}9||10||11||12||13||14||15||16||17||18||19||20||21||22||23||24||25||26||27||28||29||30||31||32||33||34||35||36||37||38 |- | colspan="36" | {|align="center" |valign="top" | {| Cellpadding="0" CellSpacing="0" style="font-size:80%;border:1px solid #AAAAAA;text-align:center;" width="250" |-bgcolor="#00FF7F" | [[La Liga]] |} |} |}{{raščistiti}} === Vodeći tim na tabeli === <br /> <center>'''Vodeći tim na tabeli tokom sezone'''</center> <timeline> ImageSize = width:600 height:140 PlotArea = left:15 right:26 bottom:40 top:0 DateFormat = x.y Period = from:0.0 till:38.5 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1 Colors = id:Barcelona value:rgb(1,0,0) id:Valencia value:rgb(0.5,1,0.2) id:Real value:rgb(0,0,1) PlotData= anchor:from bar:Leaders width:15 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:1 till:5 shift:(10,20) text:"[[FC Barcelona|Barcelona]]" color:Barcelona from:5 till:6 shift:(-10,10) text:"[[Valencia CF|Valencia]]" color:Valencia from:6 till:10 shift:(10,20) text:"[[FC Barcelona|Barcelona]]" color:Barcelona from:10 till:26 shift:(100,20) text:"[[Real Madrid CF|Real Madrid]]" color:Real from:26 till:38 shift:(75,20) text:"[[FC Barcelona|Barcelona]]" color:Barcelona </timeline> {{raščistiti}} === Posljednji tim na tabeli === <br /> <center>'''Posljednji tim na tabeli tokom sezone'''</center> <timeline> ImageSize = width:600 height:140 PlotArea = left:15 right:26 bottom:40 top:0 DateFormat = x.y Period = from:0.0 till:38.5 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1 Colors = id:Elche value:rgb(0,1,0) id:Levante value:rgb(1,0,0) id:Córdoba value:rgb(0,0,1) id:Deportivo value:rgb(1,0,1) id:Granada value:rgb(0,1,1) PlotData= anchor:from bar:Leaders width:15 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:1 till:2 shift:(-5,30) text:"[[Elche CF|Elche]]" color:Elche from:2 till:5 shift:(5,10) text:"[[Levante UD|Levante]]" color:Levante from:5 till:7 shift:(0,10) text:"[[Córdoba CF|Córdoba]]" color:Córdoba from:7 till:8 shift:(-10,30) text:"[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]" color:Deportivo from:8 till:9 shift:(-10,20) text:"[[Córdoba CF|Córdoba]]" color:Córdoba from:9 till:10 shift:(-10,10) text:"[[Levante UD|Levante]]" color:Levante from:10 till:14 shift:(15,20) text:"[[Córdoba CF|Córdoba]]" color:Córdoba from:14 till:18 shift:(15,20) text:"[[Elche CF|Elche]]" color:Elche from:18 till:21 shift:(10,20) text:"[[Granada CF|Granada]]" color:Granada from:21 till:22 shift:(-10,10) text:"[[Levante UD|Levante]]" color:Levante from:22 till:23 shift:(-10,20) text:"[[Granada CF|Granada]]" color:Granada from:23 till:38 shift:(100,20) text:"[[Córdoba CF|Córdoba]]" color:Córdoba </timeline> {{raščistiti}} === Lista strijelaca === [[Datoteka:Cristiano Ajax.jpg|thumb|desno|180px|<center><small>[[Cristiano Ronaldo]], najbolji strijelac lige sa 48 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !# !Nogometaš !Tim !Dati golovi<ref>[http://pichichi.es/clasificacion-maximo-goleador-ligabbva/ ''PICHICHI 2013/2014, pichichi.es'']; pristupljeno: 28. 5. 2015.</ref> |- |1. |align="left"|{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|Real Madrid |48 |- |2. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |43 |- |rowspan=2|3. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|Atlético Madrid |rowspan=2|22 |- |align="left"|{{ZD|BRA}} [[Neymar]] |align="left"|Barcelona |- |5 |align="left"|{{ZD|COL}} [[Carlos Bacca]] |align="left"|Sevilla |20 |- |6. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] |align="left"|Athletic Bilbao |18 |- |7. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Alberto Bueno]] |align="left"|Rayo Vallecano |17 |- |8. |align="left"|{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |16 |- |9. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] |align="left"|Real Madrid |15 |- |rowspan=2|10. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Sergio García de la Fuente|Sergio García]] |align="left"|Espanyol |rowspan=2|14 |- |align="left"|{{ZD|BRA}} [[Jonathas de Jesus|Jonathas]] |align="left"|Elche |} === Najbolji asistenti === [[Datoteka:Leo Messi v Almeria 020314 (extra crop).jpg|thumb|desno|180px|<center><small>[[Lionel Messi]], najbolji asistent lige sa 18 asistencija.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !# !Nogometaš !Tim !Dati golovi<ref>[http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/assists ''Lista najboljih asistenata La Lige 2014/15, espnfc.com'']; pristupljeno: 28. 5. 2015.</ref> |- |1. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |18 |- |2. |align="left"|{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|Real Madrid |16 |- |3. |align="left"|{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |14 |- |rowspan=2|4. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Nolito]] |align="left"|Celta Vigo |rowspan=2|13 |- |align="left"|{{ZD|KOL}} [[James Rodríguez]] |align="left"|Real Madrid |- |rowspan=2|6. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] |align="left"|Real Madrid |rowspan=2|10 |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Koke (nogometaš)|Koke]] |align="left"|Atlético Madrid |- |rowspan=4|8. |align="left"|{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] |align="left"|Real Madrid |rowspan=4|9 |- |align=left|{{ZD|RUS}} [[Denis Cheryshev]] |align=left|Villarreal |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Isco]] |align="left"|Real Madrid |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Sergio García de la Fuente|Sergio García]] |align="left"|Espanyol |} === Trofej Zamora === [[Datoteka:Claudio Bravo - Spain vs. Chile, 10th September 2013.jpg|thumb|desno|180px|<center><small>[[Claudio Bravo (nogometaš)|Claudio Bravo]]</small>]] {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !# !Nogometaš<ref>[http://www.marca.com/deporte/futbol/trofeos/2014-2015/pichichi-zamora/zamora-primera.html ''Trofej Zamora 2014–15, marca.com'']; pristupljeno: 28. 5. 2015.</ref> !Klub !Primljeni golovi !Utakmice !Prosjek |- |1. |align="left"|{{ZD|ČIL}} [[Claudio Bravo (nogometaš)|Claudio Bravo]] |align="left"|Barcelona |19 |37 |0.51 |- |2. |align="left"|{{ZD|BRA}} [[Diego Alves]] |align="left"|Valencia |29 |37 |0.78 |- |3. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Sergio Asenjo]] |align="left"|Villareal |31 |34 |0.91 |- |4. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |align="left"|Real Madrid |35 |32 |1.09 |- |5. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Gorka Iraizoz]] |align="left"|Athletic Bilbao |38 |34 |1.12 |} === Hattrick-ovi tokom sezone === {| class="wikitable sortable" |- ! Nogometaš!! Za !! Protiv !! Rezultat !! Datum !! Izvještaji |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 8–2 || 20. septembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/4/deportivo_real-madrid Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505004137/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/4/deportivo_real-madrid |date=5. 5. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]<sup>4</sup> || Real Madrid || Elche || style="text-align:center"| 5–1 || 23. septembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/5/real-madrid_elche Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505055042/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/5/real-madrid_elche |date=5. 5. 2015 }} |- | {{ZD|BRA}} [[Neymar]] || Barcelona || Granada || style="text-align:center"| 6–0 || 27. septembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/6/barcelona_granada Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417084652/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/6/barcelona_granada |date=17. 4. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Athletic Bilbao || style="text-align:center"| 5–0 || 5. oktobar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/7/real-madrid_athletic Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429023956/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/7/real-madrid_athletic |date=29. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Sevilla || style="text-align:center"| 5–1 || 22. novembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/12/barcelona_sevilla Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418123223/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/12/barcelona_sevilla |date=18. 4. 2015 }} |- | {{ZD|MEX}} [[Carlos Vela]] || Real Sociedad || Elche || style="text-align:center"| 3–0 || 28. novembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/13/real-sociedad_elche Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417174012/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/13/real-sociedad_elche |date=17. 4. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Celta Vigo || style="text-align:center"| 3–0 || 6. decembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/real-madrid_celta Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429023936/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/real-madrid_celta |date=29. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Espanyol || style="text-align:center"| 5–1 || 7. decembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/barcelona_espanyol Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417204520/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/barcelona_espanyol |date=17. 4. 2015 }} |- | {{ZD|FRA}} [[Antoine Griezmann]] || Atlético Madrid || Athletic Bilbao || style="text-align:center"| 4–1 || 21. decembar 2014. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/16/athletic_atletico Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418091700/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/16/athletic_atletico |date=18. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 4–0 || 18. januar 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/19/deportivo_barcelona Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418153725/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/19/deportivo_barcelona |date=18. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ŠPA}} [[David Barral]] || Levante || Málaga || style="text-align:center"| 4–1 || 7. februar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151006175024/http://mex.laliga.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/22/levante_malaga Izvještaj] |- | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Levante || style="text-align:center"| 5–0 || 15. februar 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/23/barcelona_levante Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426063139/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/23/barcelona_levante |date=26. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ŠPA}} [[Alberto Bueno]]<sup>4</sup> || Rayo Vallecano || Levante || style="text-align:center"| 4–2 || 28. februar 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/25/rayo_levante Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150504033130/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/25/rayo_levante |date=4. 5. 2015 }} |- | {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 6–1 || 8. mart 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/26/barcelona_rayo Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150607233429/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/26/barcelona_rayo |date=7. 6. 2015 }} |- | {{ZD|ŠPA}} [[David Barral]] || Levante || Almería || style="text-align:center"| 4–1 || 4. april 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/29/almeria_levante Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426121243/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/29/almeria_levante |date=26. 4. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]<sup>5</sup> || Real Madrid || Granada || style="text-align:center"| 9–1 || 5. april 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/29/real-madrid_granada Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404052739/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/29/real-madrid_granada |date=4. 4. 2015 }} |- | {{ZD|ŠPA}} [[Santi Mina]]<sup>4</sup> || Celta Vigo || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 6–1 || 11. april 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/31/celta_rayo Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515103954/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/31/celta_rayo |date=15. 5. 2015 }} |- | {{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] || Barcelona || Córdoba || style="text-align:center"| 8–0 || 2. maj 2015. || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/35/cordoba_barcelona Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503215938/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/35/cordoba_barcelona |date=3. 5. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Sevilla || style="text-align:center"| 3–2 || 2. maj 2015. ||[http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/35/sevilla_real-madrid Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150607233433/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/35/sevilla_real-madrid |date=7. 6. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Espanyol || style="text-align:center"| 4–1 || 17. maj 2015. ||[http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/37/espanyol_real-madrid Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150520003037/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/37/espanyol_real-madrid |date=20. 5. 2015 }} |- | {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Getafe || style="text-align:center"| 7–3 || 23. maj 2015. ||[http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/38/real-madrid_getafe Izvještaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526015618/http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/38/real-madrid_getafe |date=26. 5. 2015 }} |} <sup>4</sup> <small>Nogometaš postigao 4 gola.</small><br /> <sup>5</sup> <small>Nogometaš postigao 5 golova.</small> == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2014-2015 La Liga 2014/15.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150215202009/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2014-2015 |date=15. 2. 2015 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2015 La Liga 2014/15.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170128212828/http://www.resultados-futbol.com/primera2015 |date=28. 1. 2017 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151223032140/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2014-2015/ La Liga 2014/15.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2014-2015/ La Liga 2014/15.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2015.html Nogometna takmičenja u Španiji 2014/15.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2014/15.}} k56xxl7dqxha1ooy5zjlca5i24kggou Heart of Midlothian FC 0 370701 3916843 3857243 2026-08-07T13:28:08Z Makenzis 98619 3916843 wikitext text/x-wiki {{Infokutija fudbalski klub | Boja1 = #FFFFFF | Boja2 = #800020 | Ime kluba = '''Heart of Midlothian FC''' | Puno ime = Heart of Midlothian<br>Football Club | Grb = Heart of Midlothian FC (grb).png | Nadimak = ''Hearts'' | Osnovan = 1874. | Raspušten = | Lokacija = [[Edinburgh]]<br>[[Škotska]] | Boje = {{colorbox|maroon}} {{colorbox|white}} | Federacija = [[Nogometni savez Škotske|SFA]] | Konfederacija = | Liga = [[Škotski Premiership|Premiership]] | Stadion = [[Stadion Tynecastle|Tynecastle]] <ref>* http://www.stadionwelt.de/sw_stadien/index.php?folder=sites&site=ligen&land=Schottland</ref> | Kapacitet = 17.529 | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = | Menadžer = | Uspjesi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 2. mjesto | Prethodna sezona = 2025/26. | Webstranica = [http://www.heartsfc.co.uk/ heartsfc.co.uk] | Trenutna sezona = <!-- Domaći --> | uzorak_lr1 = _heart1920h | uzorak_t1 = _heart1920h | uzorak_dr1 = _heart1920h | uzorak_š1 = _heart1920h | uzorak_č1 = _heart1920h | lijeva ruka1 = 800910 | tijelo1 = 800910 | desna ruka1 = 800910 | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = 800910 <!-- Gostujući --> | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _heart1920a | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _heart1920a | lijeva ruka2 = DDDDDD | tijelo2 = DDDDDD | desna ruka2 = DDDDDD | šorc2 = 800000 | čarape2 = FFFFFF <!-- Treći --> | uzorak_lr3 = _heart1920t | uzorak_t3 = _heart1920t | uzorak_dr3 = _heart1920t | uzorak_š3 = _heart1920t | uzorak_č3 = _heart1920t | lijeva ruka3 = 000000 | tijelo3 = 000000 | desna ruka3 = 000000 | šorc3 = 000000 | čarape3 = 000000 }} '''Heart of Midlothian Football Club''' je profesionalni nogometni klub iz [[Edinburgh]]a, [[Škotska]]. Trenutno nastupa u [[Škotski Premiership|Premiershipu]], prvom rangu [[Nogometni ligaški sistem u Škotskoj|škotskog nogometa]]. Klub je osnovan 1874. od strane grupe prijatelja iz ''Heart of Midlothian Dancing Club''. Među najveće uspjehe kluba se ubrajaju osvajanje prve lige četiri puta, [[Škotski nogometni kup|nacionalnog kupa]] osam puta, te osvajanje [[Škotski Liga kup|Liga kupa]] četiri puta. Najveći rival kluba je [[Hibernian FC|Hibernian]]. Od 1886. godine domaće utakmice igra na stadionu [[Stadion Tynecastle|Tynecastle]]. Prethodno je igrao na terenima u ''Meadowsu'' i ''Gorgiu''. == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.heartsfc.co.uk/ Službena stranica] * [http://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=1289 Heart of Midlothian na Soccerbase] * [http://www.transfermarkt.com/heart-of-midlothian-fc/startseite/verein/43 Heart of Midlothian na Transfermarkt] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50120/profile/index.html Heart of Midlothian na zvaničnoj stranici UEFA-e] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Škotskoj]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1874.]] tmjipkuicy655wqme06g0d4r35vv49q 3916844 3916843 2026-08-07T13:28:16Z Makenzis 98619 /* Vanjski linkovi */ 3916844 wikitext text/x-wiki {{Infokutija fudbalski klub | Boja1 = #FFFFFF | Boja2 = #800020 | Ime kluba = '''Heart of Midlothian FC''' | Puno ime = Heart of Midlothian<br>Football Club | Grb = Heart of Midlothian FC (grb).png | Nadimak = ''Hearts'' | Osnovan = 1874. | Raspušten = | Lokacija = [[Edinburgh]]<br>[[Škotska]] | Boje = {{colorbox|maroon}} {{colorbox|white}} | Federacija = [[Nogometni savez Škotske|SFA]] | Konfederacija = | Liga = [[Škotski Premiership|Premiership]] | Stadion = [[Stadion Tynecastle|Tynecastle]] <ref>* http://www.stadionwelt.de/sw_stadien/index.php?folder=sites&site=ligen&land=Schottland</ref> | Kapacitet = 17.529 | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = | Menadžer = | Uspjesi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 2. mjesto | Prethodna sezona = 2025/26. | Webstranica = [http://www.heartsfc.co.uk/ heartsfc.co.uk] | Trenutna sezona = <!-- Domaći --> | uzorak_lr1 = _heart1920h | uzorak_t1 = _heart1920h | uzorak_dr1 = _heart1920h | uzorak_š1 = _heart1920h | uzorak_č1 = _heart1920h | lijeva ruka1 = 800910 | tijelo1 = 800910 | desna ruka1 = 800910 | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = 800910 <!-- Gostujući --> | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _heart1920a | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _heart1920a | lijeva ruka2 = DDDDDD | tijelo2 = DDDDDD | desna ruka2 = DDDDDD | šorc2 = 800000 | čarape2 = FFFFFF <!-- Treći --> | uzorak_lr3 = _heart1920t | uzorak_t3 = _heart1920t | uzorak_dr3 = _heart1920t | uzorak_š3 = _heart1920t | uzorak_č3 = _heart1920t | lijeva ruka3 = 000000 | tijelo3 = 000000 | desna ruka3 = 000000 | šorc3 = 000000 | čarape3 = 000000 }} '''Heart of Midlothian Football Club''' je profesionalni nogometni klub iz [[Edinburgh]]a, [[Škotska]]. Trenutno nastupa u [[Škotski Premiership|Premiershipu]], prvom rangu [[Nogometni ligaški sistem u Škotskoj|škotskog nogometa]]. Klub je osnovan 1874. od strane grupe prijatelja iz ''Heart of Midlothian Dancing Club''. Među najveće uspjehe kluba se ubrajaju osvajanje prve lige četiri puta, [[Škotski nogometni kup|nacionalnog kupa]] osam puta, te osvajanje [[Škotski Liga kup|Liga kupa]] četiri puta. Najveći rival kluba je [[Hibernian FC|Hibernian]]. Od 1886. godine domaće utakmice igra na stadionu [[Stadion Tynecastle|Tynecastle]]. Prethodno je igrao na terenima u ''Meadowsu'' i ''Gorgiu''. == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.heartsfc.co.uk/ Službena stranica] * [http://www.transfermarkt.com/heart-of-midlothian-fc/startseite/verein/43 Heart of Midlothian na Transfermarkt] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50120/profile/index.html Heart of Midlothian na zvaničnoj stranici UEFA-e] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Škotskoj]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1874.]] 525ctaff4hj7eiuj7c9m8hi1fqok7rp La Liga 2000/2001. 0 370924 3916922 3857255 2026-08-08T03:36:20Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916922 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2000/01. | slika = | pobjednici = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | ispao = [[Real Oviedo]]<br />[[Racing de Santander]]<br />[[CD Numancia|Numancia]] | najbolji_strijelac = [[Raúl González|Raúl]] (24) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2001/02.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Deportivo de La Coruña]]<br />[[RCD Mallorca|Mallorca]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2001/02.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Celta de Vigo]]<br />[[Real Zaragoza]] | najveća_domaća_pobjeda = [[FC Barcelona|Barcelona]] 7&ndash;0 [[Athletic Bilbao]]<br /><small>(3. februar 2001)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Real Sociedad]] 0&ndash;6 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(14. oktobar 2000)</small> | najviše_golova = [[FC Barcelona|Barcelona]] 4&ndash;4 [[Real Zaragoza]]<br /><small>(14. april 2001)</small><br />[[Villarreal CF|Villarreal]] 4&ndash;4 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(8. april 2001)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1095 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 1999/00.|1999/00]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2001/02.|2001/02]] }} '''La Liga 2000/2001.''' je bila 70. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 9. septembra 2000. a završila 17. juna 2001. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je 28. put u svojoj historiji osvojio prvenstvo sa sedam poena više od drugoplasiranog [[Deportivo de La Coruña|Deportivo Coruñe]]. [[Real Oviedo]], [[Racing de Santander]] i [[CD Numancia|Numancia]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 1.095 golova što je iznosilo 2.88 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Raúl González]], nogometaš [[Real Madrid CF|Real Madrida]] je bio najbolji strijelac lige sa 24 postignuta gola.<ref name="Primera División 2000/01, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2000-01.html ''Primera División 2000/01, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 22. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2000/01.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]&nbsp;&nbsp;</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837078 |long=-2.688250|label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés&nbsp;&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.754619 |long=-2.467950|label=<small>[[CD Numancia|Numancia]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.356256 |long=-5.937419|label=<small>[[Real Oviedo|Oviedo&nbsp;&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=&nbsp;<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=35.7 |long=1.95|label=<small>[[UD Las Palmas|Las Palmas]]</small>|position=right}} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Real Madrid |w=24|d=8 |l=6 |gf=81|ga=40|bc=#D0F0C0|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2001-02 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Deportivo |w=22|d=7 |l=9 |gf=73|ga=44|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Mallorca |w=20|d=11|l=7 |gf=61|ga=43|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2001-02 |c=ULP |r=KR3 }} {{Fb cl team |p=4. |t=Barcelona |w=17|d=12|l=9 |gf=80|ga=57|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=VAL 0–1 BAR<br>BAR 3–2 VAL}} {{Fb cl team |p=5. |t=Valencia |w=18|d=9 |l=11|gf=55|ga=34|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2001-02 |c=Kup UEFA |r=R1}} {{Fb cl team |p=6. |t=Celta |w=16|d=11|l=11|gf=51|ga=49|bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=7. |t=Villarreal |w=16|d=9 |l=13|gf=58|ga=52}} {{Fb cl team |p=8. |t=Málaga |w=16|d=8 |l=14|gf=60|ga=61}} {{Fb cl team |p=9. |t=Espanyol |w=14|d=8 |l=16|gf=46|ga=44}} {{Fb cl team |p=10.|t=Alavés |w=14|d=7 |l=17|gf=58|ga=59}} {{Fb cl team |p=11.|t=Las Palmas |w=13|d=7 |l=18|gf=42|ga=62}} {{Fb cl team |p=12.|t=Athletic Bilbao |w=11|d=10|l=17|gf=44|ga=60}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=ATH: 9 p.<br>RSO: 6 p.<br>RVA: 3 p.}} {{Fb cl team |p=13.|t=Real Sociedad |w=11|d=10|l=17|gf=52|ga=68}}|| {{Fb cl team |p=14.|t=Rayo Vallecano |w=10|d=13|l=15|gf=56|ga=68}}|| {{Fb cl team |p=15.|t=Osasuna |w=10|d=12|l=16|gf=43|ga=54}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=OSA: 7 p.<br>VLD: 5 p.<br>ZAR: 4 p.}} {{Fb cl team |p=16.|t=Valladolid |w=9 |d=15|l=14|gf=42|ga=50}}|| {{Fb cl team |p=17.|t=Zaragoza |w=9 |d=15|l=14|gf=54|ga=57|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |s=2001-02 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1}} {{Fb cl team |p=18.|t=Real Oviedo |w=11|d=8 |l=19|gf=51|ga=67|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2001-02 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19.|t=Racing |w=10|d=9 |l=19|gf=48|ga=62|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RAC 4–2 NUM<br>NUM 1–0 RAC}} {{Fb cl team |p=20.|t=Numancia |w=10|d=9 |l=19|gf=40|ga=64|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Real Zaragoza]] je učešće u [[Kup UEFA 2001/02.|Kupu UEFA 2001/02]]. obezbjedila kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=76EE00| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Treća kvalifikacijska runda za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97DEFF| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispada iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|<small>[[Real Madrid CF|Real Madrid]]</small> || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || 7 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 |- |align="left"|<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 |- |align="left"|<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small> || 11 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 13 || 10 || 8 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 |- |align="left"|<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> || style="background: #97DEFF"| 6 || 10 || style="background: #97DEFF"| 5 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 3 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || 7 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 |- |align="left"|<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> || 15 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 |- |align="left"|<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small> || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || 7 || 10 || 9 || 13 || 11 || 14 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 15 || 15 || 15 || 13 || 10 || 9 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 |- |align="left"|<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 20 || 13 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 8 || 11 || 9 || 13 || 9 || 9 || 11 || 15 || 13 || 9 || 9 || 8 || 10 || 9 || 10 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || 8 || 10 || 7 || 7 || 8 || 7 || 7 || 8 || 7 |- |align="left"|<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> || 14 || 14 || 10 || 14 || 17 || 12 || 12 || 9 || 11 || 13 || 15 || 12 || 14 || 10 || 13 || 10 || 8 || 7 || 8 || 8 || 10 || 13 || 14 || 12 || 9 || 8 || 8 || 10 || 9 || 10 || 9 || 9 || 9 || 7 ||8 || 8 || 7 || 8 |- |align="left"|<small>[[RCD Español|Español]]</small> || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || 12 || 16 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 15 || 14 || 10 || 12 || 10 || 8 || 10 || 12 || 14 || 16 || 13 || 15 || 13 || 11 || 8 || 9 || 11 || 11 || 11 || 12 || 10 || 9 || 10 || 9 || 8 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 9 || 9 |- |align="left"|<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]</small> || style="background: #76EE00"| 2 || 7 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || 7 || 10 || 11 || 10 || 11 || 10 || 8 || 8 || 7 || 7 || 7 || 8 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 8 || 8 || 9 || 9 || 9 || 10 || 10 |- |align="left"|<small>[[UD Las Palmas|Las Palmas]]</small>|| style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 14 || 10 || 8 || 11 || 14 || 16 || 12 || 11 || 11 || 14 || 15 || 11 || 9 || 8 || 7 || 9 || 7 || 8 || 9 || 13 || 14 || 14 || 12 || 13 || 14 || 15 || 14 || 13 || 14 || 12 || 12 || 12 || 14 || 11 |- |align="left"|<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]] || style="background:#FFCCCC"| 18 || 9 || 13 || 10 || 10 || 14 || 14 || 17 || 17 || 14 || 16 || 14 || 15 || 11 || 10 || 12 || 15 || 12 || 9 || 12 || 13 || 11 || 12 || 9 || 10 || 9 || 11 || 12 || 12 || 13 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 12 || 12 |- |align="left"|<small>[[Real Sociedad]]</small> || 10 || 17 || 16 || 12 || 15 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 ||17 || 15 || 17 || 13 || 13 |- |align="left"|<small>[[Rayo Vallecano|Rayo]]</small> || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 9 || 7 || 7 || 7 || 8 || 11 || 13 || 11 || 11 || 11 || 12 || 12 || 12 || 13 || 14 || 15 || 11 || 14 |- |align="left"|<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> || 17 || 11 || 11 || 15 || 13 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 15 |- |align="left"|<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small> || 12 || style="background: #B0EE90"| 4 || 8 || 8 || 9 || 8 || 10 || 12 || 16 || 11 || 14 || 13 || 12 || 15 || 16 || 15 || 12 || 14 || 15 || 14 || 15 || 12 || 13 || 10 || 12 || 13 || 15 || 15 || 15 || 14 || 15 || 15 || 16 || 15 || 16 || 14 || 15 || 16 |- |align="left"|<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small> || 13 || 16 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 15 || 17 || 13 || 16 || 16 || 16 || 12 || 13 || 14 || 11 || 12 || 15 || 12 || 14 || 10 || 14 || 15 || 15 || 14 || 14 || 13 || 12 || 13 || 14 || 13 ||14 || 13 || 13 || 16 || 17 |- |align="left"|<small>[[Real Oviedo|Oviedo]]</small> || 16 || 15 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 13 || 12 || 9 || 11 || 8 || 12 || 10 || style="background: #97DEFF"| 6 || 9 || 8 || 8 || 8 || 9 || 11 || 13 || 14 || 13 || 14 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 15 || 16 || 17 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 |- |align="left"|<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small> || 9 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 15 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 |- |align="left"|<small>[[CD Numancia|Numancia]]</small> || 8 || 12 || 14 || 11 || 11 || 13 || 16 || 16 || 13 || 15 || 17 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Barcelona |Celta |Deportivo Alavés |Deportivo |Espanyol |Palmas |Málaga |Mallorca |Numancia |Osasuna |Racing |Rayo |Real Madrid |Real Oviedo |Real Sociedad |Valencia |Valladolid |Villarreal |Zaragoza}} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=7|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=4 }} {{fb r team |t=Celta }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |r=null }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Deportivo Alavés }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} {{fb r team |t=Palmas }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Numancia }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Rayo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} {{fb r team |t=Real Oviedo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=6 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4|ga=4 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=6|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Oviedo --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Raúl González in Real Madrid 2009.jpg|thumb|desno|200px|<center><small>[[Raúl González|Raúl]], najbolji strijelac lige sa 24 postignuta gola.</small>]] {| class="wikitable" |- !# !Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2000/01, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2000.html ''Lista strijelaca La Lige 2000/01, free-elements.com'']; pristupljeno: 22. 11. 2014.</ref> !Tim !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|Pen.|Dati golovi iz jedanaesterca tokom sezone}} |- |align=center|'''1.''' || {{ZD|ŠPA}} '''[[Raúl González|Raúl]]'''|| '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' ||align=center|'''24'''||align=center|'''0''' |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|2. |{{ZD|BRA}} [[Rivaldo Vítor Borba Ferreira|Rivaldo]]||[[FC Barcelona|Barcelona]]||align=center|23||align=center|5 |- |align=center|3. |{{ZD|ŠPA}} [[Javier Moreno Valera|Javi Moreno]]||[[Deportivo Alavés|Alavés]]||align=center|22||align=center|7 |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|4. |{{ZD|ŠPA}} [[Diego Tristán]]||[[Deportivo de La Coruña]]||align=center|19||align=center|2 |- |align=center|5. |{{ZD|HOL}} [[Patrick Kluivert]]||[[FC Barcelona|Barcelona]]||align=center|18||align=center|0 |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|6. |{{ZD|PAN}} {{ZD|ŠPA}} [[Julio César Dely Valdés|Julio C. Dely Valdés]]||[[Málaga CF|Málaga]]||align=center|17||align=center|1 |- |align=center|7. ||{{ZD|BRA}}{{ZD|ŠPA}} [[Henrique Guedes da Silva|Catanha]]||[[Celta de Vigo]]||align=center|16||align=center|0 |- bgcolor="#EFEFEF" | |{{ZD|HOL}} [[Roy Makaay]]||[[Deportivo de La Coruña]]||align=center|16||align=center|0 |- |align=center|9. |{{ZD|ŠPA}} [[Oliverio Jesús Álvarez González|Oli Álvarez]]||[[Real Oviedo]]||align=center|15||align=center|0 |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|10. |{{ZD|ŠPA}} [[José María Gutiérrez Hernández|Guti]]||[[Real Madrid CF|Real Madrid]]||align=center|14||align=center|0 |- | |{{ZD|ŠPA}} [[Iván Rosado]]||[[CA Osasuna|Osasuna]]||align=center|14||align=center|1 |- bgcolor="#EFEFEF" | |{{ZD|ŠPA}} [[Víctor Manuel Fernández|Víctor Fernández]]||[[Villarreal CF|Villarreal]]||align=center|14||align=center|1 |- |align=center|13. |{{ZD|ARG}} [[Ignacio Carlos González|Nacho González]]||[[UD Las Palmas|Las Palmas]]||align=center|12||align=center|2 |- bgcolor="#EFEFEF" |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * [http://www.lfp.es/ ''Zvanična stranica La Lige''] * [http://www.rfef.es/ ''Zvanična stranica nogometnog saveza Španije''] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2000-2001 ''La Liga 2000/01, statto.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140225003830/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2000-2001 |date=25. 2. 2014 }} * [http://www.resultados-futbol.com/primera2001 ''La Liga 2000/01, resultados-futbol.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221141141/http://www.resultados-futbol.com/primera2001 |date=21. 12. 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20151008222906/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2000-2001/ ''La Liga 2000/01, myscores.ca''] * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2000-2001/ ''La Liga 2000/01, scoreboard.com''] {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2000/01.}} [[Kategorija:Nacionalna nogometna prvenstva 2000/2001.]] [[Kategorija:2000. u nogometu]] [[Kategorija:2001. u nogometu]] p5qp38ji5xtnbhwa6unj1uou1m33fqe La Liga 2001/2002. 0 370934 3916923 3857258 2026-08-08T03:38:06Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916923 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2001/02. | slika = | pobjednici = [[Valencia CF|Valencia]] | ispao = [[UD Las Palmas|Las Palmas]]<br />[[CD Tenerife|Tenerife]]<br />[[Real Zaragoza]] | najbolji_strijelac = [[Diego Tristán]] (21) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2002/03.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Deportivo de La Coruña]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2002/03.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Celta de Vigo]]<br />[[Real Betis]]<br />[[Deportivo Alavés|Alavés]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2002.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Málaga CF|Málaga]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;0 [[UD Las Palmas|Las Palmas]]<br /><small>(10. februar 2002)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[CD Tenerife|Tenerife]] 0&ndash;6 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(2. februar 2002)</small> | najviše_golova = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;0 [[UD Las Palmas|Las Palmas]]<br /><small>(10. februar 2002)</small><br />[[Athletic Bilbao]] 1&ndash;6 [[Celta de Vigo]]<br /><small>(24. mart 2002)</small><br />[[Villarreal CF|Villarreal]] 5&ndash;2 [[Athletic Bilbao]]<br /><small>(31. mart 2002)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 961 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2000/01.|2000/01]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2002/03.|2002/03]] }} '''La Liga 2001/2002.''' je bila 71. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 25. augusta 2001. a završila 11. maja 2002. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Valencia CF|Valencia]] je peti put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa sedam poena više od drugoplasiranog [[Deportivo de La Coruña|Deportivo Coruñe]]. [[UD Las Palmas|Las Palmas]], [[CD Tenerife|Tenerife]] i [[Real Zaragoza]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignut 961 gol što je iznosilo 2.53 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Diego Tristán]], nogometaš [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñe]] je bio najbolji strijelac lige sa 21 postignutim golom.<ref name="Primera División 2001/02, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2001-02.html ''Primera División 2001/02, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 22. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2001/02.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837078 |long=-2.688250|label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.0 |long=0.97|label=<small>[[CD Tenerife|Tenerife]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=35.7 |long=1.95|label=<small>[[UD Las Palmas|Las Palmas]]</small>|position=right}} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Valencia |w=21|d=12|l=5 |gf=51|ga=27|bc=#D0F0C0|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2002-03 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Deportivo |w=20|d=8 |l=10|gf=65|ga=41|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Real Madrid |w=19|d=9 |l=10|gf=69|ga=44|bc=#D0F0C0|pn=1}} {{Fb cl team |p=4. |t=Barcelona |w=18|d=10|l=10|gf=65|ga=37|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2002-03 |c=ULP |r=KR3}} {{Fb cl team |p=5. |t=Celta |w=16|d=12|l=10|gf=64|ga=46|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2002-03 |c=Kup UEFA |r=R1}} {{Fb cl team |p=6. |t=Betis |w=15|d=14|l=9 |gf=42|ga=34|bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=7. |t=Alavés |w=17|d=3 |l=18|gf=41|ga=44|bc=#97DEFF|pn=2}} {{Fb cl team |p=8. |t=Sevilla |w=14|d=11|l=13|gf=51|ga=40}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=<div align="left">SEV: 7 p. → SEV 3–3 ATH<br>ATH: 7 p. → ATH 0–1 SEV<br>MLG: 3 p.}} {{Fb cl team |p=9. |t=Athletic Bilbao |w=14|d=11|l=13|gf=54|ga=66}}|| {{Fb cl team |p=10.|t=Málaga |w=13|d=14|l=11|gf=44|ga=44|bc=#CCCCFF}} {{Fb cl2 qr |s=2002 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=11.|t=Rayo Vallecano |w=13|d=10|l=15|gf=46|ga=52}} {{Fb cl team |p=12.|t=Valladolid |w=13|d=9 |l=16|gf=45|ga=58}} {{Fb cl team |p=13.|t=Real Sociedad |w=13|d=8 |l=17|gf=48|ga=54}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=ESP 1–2 RSO<br>RSO 1–0 ESP}} {{Fb cl team |p=14.|t=Espanyol |w=13|d=8 |l=17|gf=47|ga=56}}|| {{Fb cl team |p=15.|t=Villarreal |w=11|d=10|l=17|gf=46|ga=55|bc=#DDDDFF}} {{Fb cl2 qr |s=2002 |c=Intertoto kup |r=R2}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=MLL 0–1 VILL<br>VILL 2–1 MLL}} {{Fb cl team |p=16.|t=Mallorca |w=11|d=10|l=17|gf=40|ga=52}} {{Fb cl team |p=17.|t=Osasuna |w=10|d=12|l=16|gf=36|ga=49}} {{Fb cl team |p=18.|t=Las Palmas |w=9 |d=13|l=16|gf=40|ga=50|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2002-03 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19.|t=Tenerife |w=10|d=8 |l=20|gf=32|ga=58|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Zaragoza |w=9 |d=10|l=19|gf=35|ga=54|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] se kvalificirao u [[UEFA Liga prvaka 2002/03.|Ligu prvaka 2002/03]]. kao aktuelni prvak Evrope.''<br /> <sup>2</sup>''[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] i [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], finalisti [[Kup kralja|kupa Španije]], su se već kvalificirali u [[UEFA Liga prvaka 2002/03.|Ligu prvaka 2002/03]]. te je [[Deportivo Alavés|Alavés]] kao sedmoplasirana ekipa prvenstva dobila mogućnost učestvovanja u [[Kup UEFA 2002/03.|Kupu UEFA 2002/03]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=76EE00| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Treća kvalifikacijska runda za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97DEFF| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispada iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|| 10 || 7 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || 8 || 8 || 7 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 |- |align="left"|<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || 7 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 |- |align="left"|<small>[[Real Madrid CF|Real Madrid]]</small> || 15 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18|| 11 || 12 || 14 || 13 || 16 || 15 || 10 || 7 || 11 || 7 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 |- |align="left"|<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || 8 || 7 || 7 || 8 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 9 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 |- |align="left"|<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small> || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 |- |align="left"|<small>[[Real Betis Balompié|Betis]]</small> || 11 || 9 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || 8 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 |- |align="left"|<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]</small> || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || 7 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 9 || 8 || 9 || 7 || 7 || 7 || 7 |- |align="left"|<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> || 13 || 13 || 10 || 9 || 9 || 8 || 8 || 8 || 9 || 11 || 8 || 8 || 11 || 10 || 11 || 10 || 9 || 9 || 9 || 11 || 10 || 8 || 9 || 10 || 9 || 10 || 10 || 10 || 11 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 11 || 8 || 8 |- |align="left"|<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small> || style="background: #B0EE90"| 4 || 10 || 7 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 9 || 10 || 10 || 13 || 9 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || 8 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || 9 || 7 || 9 || 9 || 10 || 9 |- |align="left"|<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || 9 || 10 || 13 || 15 || 17 || 17 || 16 || 12 || 16 || 17 || 14 || 16 || 14 || 13 || 12 || 15 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 16 || 13 || 13 || 12 || 12 || 12 || 9 || 9 || 8 || 7 || 8 || 8 || 8 || 9 || 10 |- |align="left"|<small>[[Rayo Vallecano|Rayo]]</small>|| 12 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 14 || 13 || 14 || 11 |- |align="left"|<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 20 || 17 || 13 || 15 || 15 || 16 || 14 || 11 || 13 || 14 || 10 || 13 || 10 || 12 || 10 || 12 || 11 || 14 || 10 || 9 || 9 || 10 || 10 || 9 || 10 || 9 || 9 || 9 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 10 || 11 || 12 |- |align="left"|<small>[[Real Sociedad|R. Sociedad]]</small> || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18|| style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 16 || 13 || 14 || 15 || 14 || 15 || 14 || 13 || 13 |- |align="left"|<small>[[RCD Español|Español]]</small> || 7 || 11 || 15 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 11 || 11 || 12 || 15 || 8 || 9 || 14 || 15 || 12 || 15 || 13 || 11 || 13 || 10 || 13 || 13 || 13 || 17 || 11 || 12 || 11 || 11 || 11 || 11 || 9 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 12 || 12 || 14 |- |align="left"|<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> || 8 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || 12 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 10 || 13 || 15 || 15 || 14 || 13 || 16 || 11 || 14 || 14 || 14 || 14 || 15 || 14 || 16 || 13 || 14 || 13 || 13 || 16 || 15 || 15 |- |align="left"|<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 19 || 12 || 12 || 14 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 13 || 16 || 16 || 16 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 16 || 17 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || 14 || 13 || 15 || 15 || 16 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 16 |- |align="left"|<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || 16 || 10 || 10 || 11 || 12 || 14 || 8 || 15 || 12 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 15 || 14 || 14 || 14 || 12 || 12 || 13 || 13 || 13 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 15 || 16 || 17 |- |align="left"|<small>[[UD Las Palmas|Las Palmas]]</small> || style="background:#B0EE90"| 3 || 8 || 14 || 12 || 16 || 13 || 15 || 13 || 11 || 15 || 11 || 14 || 15 || 17 || 15 || 15 || 14 || 11 || 11 || 10 || 11 || 11 || 12 || 13 || 15 || 16 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 16 || 17 || 14 || 16 || 13 || 15 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 |- |align="left"|<small>[[CD Tenerife|Tenerife]]</small> || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19|| 16 || 17 || 17 || 17 || 16 || 14 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 14 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 |- |align="left"|<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small> || 14 || 14 || 11 || 13 || 14 || 12 || 10 || 9 || 12 || 16 || 13 || 10 || 13 || 11 || 12 || 14 || 15 || 12 || 14 || 14 || 16 || 15 || 15 || 15 || 16 || 15 || 15 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic |Barcelona |Betis |Celta |Deportivo Alavés |Deportivo |Espanyol |Málaga |Mallorca |Osasuna |Rayo |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Tenerife |Palmas |Valencia |Valladolid |Villarreal |Zaragoza}} {{fb r team |t=Athletic }} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=6 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Celta }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |r=null }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Deportivo Alavés }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Rayo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=7|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=6|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} {{fb r team |t=Tenerife }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=6 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |r=null }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Palmas }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alavés --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Tenerife --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Diego tristan.jpg|thumb|desno|200px|<center><small>[[Diego Tristán]], najbolji strijelac lige sa 21 postignutim golom.</small>]] {| class="wikitable" |- !# !Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2001/02, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2001.html ''Lista strijelaca La Lige 2001/02, free-elements.com'']; pristupljeno: 22. 11. 2014.</ref> !Tim !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|Pen.|Dati golovi iz jedanaesterca tokom sezone}} |- |align=center|'''1.''' |{{ZD|ŠPA}} ''' [[Diego Tristán]]''' ||'''[[Deportivo de La Coruña]]'''||align=center|'''21'''||align=center|'''2''' |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|2. |{{ZD|HOL}} [[Patrick Kluivert]]|| [[FC Barcelona|Barcelona]] ||align=center|18||align=center|0 |- | |{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Morientes]]||[[Real Madrid CF|Real Madrid]]||align=center|18||align=center|2 |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|4. |{{ZD|BRA}}{{ZD|ŠPA}} [[Henrique Guedes da Silva|Catanha]]||[[Celta de Vigo]]||align=center|17||align=center|1 |- | |{{ZD|ARG}} {{ZD|ŠPA}} [[Javier Saviola]]||[[FC Barcelona]] ||align=center|17||align=center|0 |- bgcolor="#EFEFEF" | |{{ZD|ŠPA}} [[Raúl Tamudo]]||[[RCD Espanyol|Espanyol]] ||align=center|17||align=center|4 |- |align=center|7. |{{ZD|ŠPA}} [[Ismael Urzaiz]]|| [[Athletic Bilbao]] ||align=center|16||align=center|1 |- bgcolor="#EFEFEF" |align=center|8. |{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Fernández Escribano|Fernando Fernández]]|| [[Real Valladolid]] ||align=center|14||align=center|4 |- | |{{ZD|ŠPA}} [[Albert Luque]]|| [[RCD Mallorca|Mallorca]] ||align=center|14||align=center|0 |- bgcolor="#EFEFEF" | |{{ZD|ŠPA}} [[Raúl González|Raúl]]|| [[Real Madrid CF|Real Madrid]] ||align=center|14||align=center|0 |- | |{{ZD|ŠPA}} [[Víctor Manuel Fernández|Víctor Fernández]]|| [[Villarreal CF|Villarreal]] ||align=center|14||align=center|4 |- |align=center|12. |{{ZD|ARG}} [[Ignacio Carlos González|Nacho González]]|| [[UD Las Palmas|Las Palmas]] ||align=center|14||align=center|4 |- |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2001-2002 La Liga 2001/02.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140224143318/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2001-2002 |date=24. 2. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2002 La Liga 2001/02.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221140727/http://www.resultados-futbol.com/primera2002 |date=21. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008222508/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2001-2002/ La Liga 2001/02.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2001-2002/ La Liga 2001/02.] na scoreboard.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2001/02.}} nme2t92lp6c7bp9raqwv7udf24x52ik La Liga 2002/2003. 0 371102 3916924 3857270 2026-08-08T03:39:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916924 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2002/03. | slika = | pobjednici = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | ispao = [[Recreativo de Huelva]]<br />[[Deportivo Alavés|Alavés]]<br />[[Rayo Vallecano]] | najbolji_strijelac = [[Roy Makaay]] (29) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2003/04.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Real Sociedad]]<br />[[Deportivo de La Coruña]]<br />[[Celta de Vigo]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2003/04.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Valencia CF|Valencia]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[RCD Mallorca|Mallorca]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2003.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Racing de Santander]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Deportivo de La Coruña]] 6&ndash;0 [[Deportivo Alavés|Alavés]]<br /><small>(22. februar 2003)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[RCD Mallorca|Mallorca]] 1&ndash;5 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(8. decembar 2002)</small><br />[[Deportivo Alavés|Alavés]] 1&ndash;5 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(1. mart 2003)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 1&ndash;5 [[RCD Mallorca|Mallorca]]<br /><small>(3. maj 2003)</small><br />[[CA Osasuna|Osasuna]] 1&ndash;5 [[Athletic Bilbao]]<br /><small>(4. maj 2003)</small><br />[[RCD Mallorca|Mallorca]] 0&ndash;4 [[Atlético Madrid]]<br /><small>(22. septembar 2002)</small><br />[[RCD Mallorca|Mallorca]] 0&ndash;4 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(21. decembar 2002)</small><br />[[Rayo Vallecano]] 0&ndash;4 [[Valencia CF|Valencia]]<br /><small>(23. februar 2003)</small><br />[[Atlético Madrid]] 0&ndash;4 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(15. juni 2003)</small> | najviše_golova = [[FC Barcelona|Barcelona]] 6&ndash;1 [[Deportivo Alavés|Alavés]]<br /><small>(26. oktobar 2002)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 6&ndash;1 [[Racing de Santander]]<br /><small>(23. mart 2003)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 5&ndash;2 [[Deportivo Alavés|Alavés]]<br /><small>(6. oktobar 2002)</small><br />[[Racing de Santander]] 5&ndash;2 [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br /><small>(1. juni 2003)</small><br />[[Villarreal CF|Villarreal]] 4&ndash;3 [[Atlético Madrid]]<br /><small>(5. januar 2003)</small><br />[[Málaga CF|Málaga]] 3&ndash;4 [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br /><small>(27. oktobar 2002)</small><br />[[Racing de Santander]] 3&ndash;4 [[Athletic Bilbao]]<br /><small>(4. januar 2003)</small><br /> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1016 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2001/02.|2001/02]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2003/04.|2003/04]] }} '''La Liga 2002/2003.''' je bila 72. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 31. augusta 2002. a završila 22. juna 2003. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je 29. put u svojoj historiji osvojio prvenstvo sa dva poena više od drugoplasiranog [[Real Sociedad]]a. [[Recreativo de Huelva]], [[Deportivo Alavés|Alavés]] i [[Rayo Vallecano]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 1.016 golova što je iznosilo 2.67 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Roy Makaay]], nogometaš [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñe]] je bio najbolji strijelac lige sa 29 postignutih golova.<ref name="Primera División 2002/03, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2002-03.html ''Primera División 2002/03, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 24. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2002/03.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837078 |long=-2.688250|label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.246517 |long=-6.954050|label=<small>[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Real Madrid |w=22 |d=12 |l=4 |gf=86 |ga=42 |bc=#D0F0C0 |champion=y }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2003-04 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Sociedad |w=22 |d=10 |l=6 |gf=71 |ga=45 |bc=#D0F0C0 }} {{Fb cl team |p=3. |t=Deportivo |w=22 |d=6 |l=10 |gf=67 |ga=47 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2003-04 |c=ULP |r=KR3 }} {{Fb cl team |p=4. |t=Celta de Vigo |w=17 |d=10 |l=11 |gf=45 |ga=36 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl team |p=5. |t=Valencia |w=17 |d=9 |l=12 |gf=56 |ga=35 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2003-04 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Barcelona |w=15 |d=11 |l=12 |gf=63 |ga=47 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl team |p=7. |t=Athletic Bilbao |w=15 |d=10 |l=13 |gf=63 |ga=61 }} {{Fb cl team |p=8. |t=Betis |w=14 |d=12 |l=12 |gf=56 |ga=53 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Mallorca |w=14 |d=10 |l=14 |gf=49 |ga=56 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |s=2003-04 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1 }} {{Fb cl team |p=10. |t=Sevilla |w=13 |d=11 |l=14 |gf=38 |ga=39 }} {{Fb cl team |p=11. |t=Osasuna |w=12 |d=11 |l=15 |gf=40 |ga=48 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=OSA 1–0 ATM<br>ATM 0–1 OSA}} {{Fb cl team |p=12. |t=Atlético Madrid |w=12 |d=11 |l=15 |gf=51 |ga=56 }}|| {{Fb cl team |p=13. |t=Málaga |w=11 |d=13 |l=14 |gf=44 |ga=49 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=VLD 0–0 MLG<br>MLG 1–0 VLD}} {{Fb cl team |p=14. |t=Valladolid |w=12 |d=10 |l=16 |gf=37 |ga=40 }}|| {{Fb cl team |p=15. |t=Villarreal |w=11 |d=12 |l=15 |gf=44 |ga=53 |bc=#CCCCFF }} {{Fb cl2 qr |s=2003 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=16. |t=Racing |w=13 |d=5 |l=20 |gf=54 |ga=64 |bc=#DDDDFF }} {{Fb cl2 qr |s=2003 |c=Intertoto kup |r=R2}} {{Fb cl team |p=17. |t=Espanyol |w=10 |d=13 |l=15 |gf=48 |ga=54 }} {{Fb cl team |p=18. |t=Recreativo |w=8 |d=12 |l=18 |gf=35 |ga=61 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2003-04 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Alavés |w=8 |d=11 |l=19 |gf=38 |ga=68 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl team |p=20. |t=Rayo Vallecano |w=7 |d=11 |l=20 |gf=31 |ga=62 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[RCD Mallorca|Mallorca]] se kvalificirala u [[Kup UEFA 2003/04.|Kup UEFA 2003/04]]. kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=76EE00| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Treća kvalifikacijska runda za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97DEFF| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispada iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|<small>[[Real Madrid CF|R. Madrid]]</small>|| style="background: #B0EE90"| 4 || 8 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 |- |align="left"|<small>[[Real Sociedad|R. Sociedad]]</small> || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 |- |align="left"|<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 18 || 10 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || 7 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 9 || 7 || 7 || 7 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 |- |align="left"|<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small> || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 |- |align="left"|<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #FFD700"| 1 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 |- |align="left"|<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> || 8 || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || 8 || 11 || 8 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || 10 || 10 || 10 || 10 || 13 || 10 || 8 || 9 || 10 || 12 || 15 || 15 || 11 || 8 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 12 || 12 || 12 || 8 || 7 || 8 || 7 || 7 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 |- |align="left"|<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small> || 17 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 15 || 14 || 12 || 11 || 11 || 13 || 17 || 13 || 10 || 13 || 15 || 16 || 13 || 13 || 8 || 9 || 12 || 14 || 10 || 11 || 10 || 10 || 10 || 10 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 |- |align="left"|<small>[[Real Betis Balompié|Betis]]</small> || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 6 || 10 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || 8 || 9 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || style="background: #B0EE90"| 4 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || 8 || 10 || 8 || 11 || 11 || 9 || 8 || 8 |- |align="left"|<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || 15 || 12 || 10 || 7 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #76EE00"| 2 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 10 || 11 || 15 || 15 || 16 || 13 || 12 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 7 || 9 || 7 || 10 || 10 || 10 || 9 |- |align="left"|<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> || 15 || 16 || 14 || 14 || 14 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 15 || 17 || 13 || 16 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 14 || 11 || 10 || 11 || 14 || 11 || 12 || 16 || 11 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 11 || 11 || 10 || 9 || 8 || 9 || 10 |- |align="left"|<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|| 11 || 13 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 16 || 12 || 10 || 12 || 17 || 17 || 17 || 13 || 16 || 16 || 13 || 16 || 15 || 16 || 17 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 11 |- |align="left"|<small>[[Atlético Madrid|At. Madrid]]</small> || 9 || 11 || 9 || 10 || 11 || 13 || 12 || 10 || 11 || 9 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || 7 || 8 || 8 || 9 || 8 || 8 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || 8 || 8 || 9 || 12 || 12 || 9 || 8 || 11 || 11 || 12 |- |align="left"|<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> || style="background: #97DEFF"| 5 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #97DEFF"| 6 || 7 || style="background: #B0EE90"| 4 || style="background: #B0EE90"| 3 || style="background: #97DEFF"| 5 || 9 || 7 || 8 || 9 || 9 || 9 || 9 || 11 || 14 || 14 || 13 || 9 || 8 || 9 || 12 || 12 || 14 || 10 || 13 || 12 || 12 || 9 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 9 || 10 || 12 || 12 || 14 || 12 || 13 |- |align="left"|<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small> || 7 || style="background: #97DEFF"| 5 || 8 || 9 || 10 || 7 || 11 || 12 || 10 || 11 || 12 || 14 || 15 || 12 || 15 || 13 || 12 || 9 || 10 || 9 || 10 || 14 || 17 || 11 || 11 || 11 || 13 || 14 || 15 || 15 || 15 || 14 || 14 || 14 || 15 || 16 || 13 || 14 |- |align="left"|<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> || 12 || 14 || 15 || 16 || 17 || 14 || 14 || 16 || 17 || 15 || 14 || 12 || 11 || 15 || 17 || 16 || 11 || 12 || 15 || 12 || 8 || 9 || 13 || 10 || 12 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 16 || 16 || 15 || 13 || 13 || 12 || 14 || 15 |- |align="left"|<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small> || 16 || 9 || 13 || 13 || 9 || style="background: #97DEFF"| 6 || 10 || 11 || 12 || 13 || 15 || 13 || 14 || 11 || 9 || 12 || 15 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || 17 || 10 || 13 || 15 || 15 || 17 || 15 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 15 || 16 || 13 || 15 || 16 |- |align="left"|<small>[[RCD Español|Espanyol]]</small> || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 16 || 15 || 16 || 16 || 16 || 14 || 15 || 16 || 16 || 14 || 15 || 17 || 17 |- |align="left"|<small>[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]</small> || 14 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 |- |align="left"|<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]</small> || 13 || 15 || 12 || 11 || 15 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || 14 || 16 || 14 || 13 || 15 || 16 || 14 || 16 || 15 || 16 || 14 || 11 || 14 || 14 || 10 || 14 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 |- |align="left"|<small>[[Rayo Vallecano|Rayo]]</small> || 10 || 12 || 11 || 12 || 13 || 12 || 13 || 13 || 15 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC"| 19 || 17 || 16 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 18 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 19 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 || style="background:#FFCCCC"| 20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Atlético Madrid|Barcelona |Betis |Celta |Deportivo Alavés |Deportivo |Espanyol |Málaga |Mallorca |Osasuna |Racing |Rayo |Real Madrid |Real Sociedad |Recreativo |Sevilla |Valencia |Valladolid |Villarreal}} {{fb r team |t=Athletic }} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Atlético --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=6|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=6|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Celta }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |r=null }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Deportivo Alavés }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=6|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=4 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=4 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Rayo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Recreativo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Rayo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Roy Makaay 001.jpg|thumb|desno|200px|<center><small>[[Roy Makaay]], najbolji strijelac lige sa 29 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" |- !# !Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2002/03, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2002.html ''Lista strijelaca La Lige 2002/03, free-elements.com'']; pristupljeno: 24. 11. 2014.</ref> !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !Tim |- |<center>1. |{{ZD|HOL}} [[Roy Makaay]] |<center>29 |[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] |- |rowspan=2|<center>2. |{{ZD|BRA}} [[Ronaldo]] |<center>23 |[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |- |{{ZD|TUR}} [[Nihat Kahveci]] |<center>23 |[[Real Sociedad]] |- |<center>4. |{{ZD|SRJ}} [[Darko Kovačević]] |<center>20 |[[Real Sociedad]] |- |rowspan=2|<center>5. |{{ZD|ŠPA}} [[Raúl González|Raúl]] |<center>16 |[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |- |{{ZD|HOL}} [[Patrick Kluivert]] |<center>16 |[[FC Barcelona|Barcelona]] |- |rowspan=2|<center>7. |{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Fernández Escribano|Fernando]] |<center>15 |[[Real Betis]] |- |{{ZD|ŠPA}} [[Javi Guerrero]] |<center>15 |[[Racing de Santander]] |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2002-2003 La Liga 2002/03.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902053537/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2002-2003 |date=2. 9. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2003 La Liga 2002/03.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208172144/http://www.resultados-futbol.com/primera2003 |date=8. 2. 2017 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151009024510/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2002-2003/ La Liga 2002/03.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2002-2003/ La Liga 2002/03.] na scoreboard.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2002/03.}} 5do8zjc1dz967g8at8oaq126i6xig8t La Liga 2003/2004. 0 371233 3916925 3857283 2026-08-08T03:41:20Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916925 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2003/04. | slika = | pobjednici = [[Valencia CF|Valencia]] | ispao = [[Real Valladolid]]<br />[[Celta de Vigo]]<br />[[Real Murcia]] | najbolji_strijelac = [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]] (24) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2004/05.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Valencia CF|Valencia]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Deportivo de La Coruña]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2004/05.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Athletic Bilbao]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Real Zaragoza]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2004.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Atlético Madrid]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;2 [[Real Vallaolid]]<br /><small>(13. septembar 2003)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 5&ndash;0 [[Albacete Balompié|Albacete]]<br /><small>(1. februar 2004)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Málaga CF|Málaga]] 1&ndash;6 [[Valencia CF|Valencia]]<br /><small>(31. januar 2004)</small><br />[[RCD Mallorca|Mallorca]] 0&ndash;5 [[Valencia CF|Valencia]]<br /><small>(2. novembar 2003)</small><br />[[Celta de Vigo]] 0&ndash;5 [[Deportivo de La Coruña]]<br /><small>(3. januar 2004)</small> | najviše_golova = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;2 [[Real Vallaolid]]<br /><small>(13. septembar 2003)</small><br />[[Villarreal CF|Villarreal]] 6&ndash;3 [[Racing de Santander|Racing]]<br /><small>(15. februar 2004)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1015 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2002/03.|2002/03]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2004/05.|2004/05]] }} '''La Liga 2003/2004.''' je bila 73. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 30. augusta 2003. a završila 23. maja 2004. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Valencia CF|Valencia]] je šesti put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa pet poena više od drugoplasirane [[FC Barcelona|Barcelone]]. [[Real Valladolid]], [[Celta de Vigo]] i [[Real Murcia]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 1.015 golova što je iznosilo 2.67 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]], nogometaš [[Real Madrid CF|Real Madrida]] je bio najbolji strijelac lige sa 24 postignuta gola.<ref name="Primera División 2003/04, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2003-04.html ''Primera División 2003/04, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 25. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2003/04.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.981136 |long=-1.852131|label=<small>[[Albacete Balompié|Albacete]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.986175 |long=-1.121389|label=<small>[[Real Murcia|Murcia]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Valencia |w=23 |d=8 |l=7 |gf=71 |ga=27 |bc=#D0F0C0 |champion=y }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2004-05 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Barcelona |w=21 |d=9 |l=8 |gf=63 |ga=39 |bc=#D0F0C0 }} {{Fb cl team |p=3. |t=Deportivo |w=21 |d=8 |l=9 |gf=60 |ga=34 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2004-05 |c=ULP |r=KR3}} {{Fb cl team |p=4. |t=Real Madrid |w=21 |d=7 |l=10 |gf=72 |ga=54 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl team |p=5. |t=Athletic Bilbao |w=15 |d=11 |l=12 |gf=53 |ga=49 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2004-05 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Sevilla |w=15 |d=10 |l=13 |gf=56 |ga=45 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=SEV 2–0 ATM<br>ATM 2–1 SEV}} {{Fb cl team |p=7. |t=Atlético Madrid |w=15 |d=10 |l=13 |gf=51 |ga=53 |bc=#CCCCFF }} {{Fb cl2 qr |s=2004 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=8. |t=Villarreal |w=15 |d=9 |l=14 |gf=47 |ga=49 |bc=#DDDDFF }} {{Fb cl2 qr |s=2004 |c=Intertoto kup |r=R2}} {{Fb cl team |p=9. |t=Betis |w=13 |d=13 |l=12 |gf=46 |ga=43 }} {{Fb cl team |p=10. |t=Málaga |w=15 |d=6 |l=17 |gf=50 |ga=55 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=MLG 3–1 MLL<br>MLL 2–1 MLG}} {{Fb cl team |p=11. |t=Mallorca |w=15 |d=6 |l=17 |gf=54 |ga=66 }}|| {{Fb cl team |p=12. |t=Zaragoza |w=13 |d=9 |l=16 |gf=46 |ga=55 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |s=2004-05 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1 }} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=OSA 0–1 ZAR<br>ZAR 1–0 OSA}} {{Fb cl team |p=13. |t=Osasuna |w=11 |d=15 |l=12 |gf=38 |ga=37 }} {{Fb cl team |p=14. |t=Albacete |w=13 |d=8 |l=17 |gf=40 |ga=48 }} {{Fb cl team |p=15. |t=Real Sociedad |w=11 |d=13 |l=14 |gf=49 |ga=53 }} {{Fb cl team |p=16. |t=Racing |w=11 |d=10 |l=17 |gf=48 |ga=63 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RAC 0–1 ESP<br>ESP 0–1 RAC}} {{Fb cl team |p=17. |t=Espanyol |w=13 |d=4 |l=21 |gf=48 |ga=64 }}|| {{Fb cl team |p=18. |t=Valladolid |w=10 |d=11 |l=17 |gf=46 |ga=56 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2004-05 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Celta de Vigo |w=9 |d=12 |l=17 |gf=48 |ga=68 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl team |p=20. |t=Murcia |w=5 |d=11 |l=22 |gf=29 |ga=57 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Real Zaragoza]] se kvalificirala u [[Kup UEFA 2004/05.|Kup UEFA 2004/05]]. kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]].'' |datum=novembar 2014}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Albacete |Athletic Bilbao |Atlético Madrid|Barcelona |Betis |Celta |Deportivo |Espanyol |Málaga |Mallorca |Murcia |Osasuna |Racing |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Valencia |Valladolid |Villarreal |Zaragoza}} {{fb r team |t=Albacete }} <!-- Albacete --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Celta }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=5 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=5 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=6 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=5 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Murcia }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=4|ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=7|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=6|ga=3 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Football against poverty 2014 - Ronaldo.jpg|thumb|desno|300px|<center><small>[[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]], najbolji strijelac lige sa 24 postignuta gola.</small>]] {| class="wikitable" |- !# !Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2003/04, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2003.html ''Lista strijelaca La Lige 2003/04, free-elements.com'']; pristupljeno: 25. 11. 2014.</ref> !Tim !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |<center>1. | align="left"| {{ZD|BRA}} [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |24 |- |<center>2. | align="left"| {{ZD|BRA}} [[Júlio Baptista]] | align="left"| [[Sevilla FC|Sevilla]] |20 |- |rowspan=3|<center>3. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Miguel Ángel Ferrer Martínez|Mista]] | align="left"| [[Valencia CF|Valencia]] |19 |- |align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Raúl Tamudo]] |align="left"| [[RCD Espanyol|Espanyol]] |19 |- |align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Torres]] |align="left"| [[Atlético Madrid]] |19 |- |<center>6. |align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Salva Ballesta]] |align="left"| [[Málaga CF|Málaga]] |18 |- |<center>7. |align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] |align="left"| [[Real Zaragoza]] |17 |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2003-2004 La Liga 2003/04.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140905234332/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2003-2004 |date=5. 9. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2004 La Liga 2003/04.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220054609/http://www.resultados-futbol.com/primera2004 |date=20. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008222319/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2003-2004/ La Liga 2003/04.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2003-2004/ La Liga 2003/04.] na scoreboard.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2003/04.}} mfgis6m1cha9s26772939qkbnunudel La Liga 2004/2005. 0 371280 3916926 3345370 2026-08-08T03:42:55Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916926 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2004/05. | slika = | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Levante UD|Levante]]<br />[[CD Numancia|Numancia]]<br />[[Albacete Balompié|Albacete]] | najbolji_strijelac = [[Diego Forlán]] (25) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2005/06.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Real Betis]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[CA Osasuna|Osasuna]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2005.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Deportivo de La Coruña]]<br />[[Athletic Bilbao]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 6&ndash;1 [[Albacete Balompié|Albacete]]<br /><small>(14. novembar 2004)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 5&ndash;0 [[Levante UD|Levante]]<br /><small>(28. novembar 2004)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 5&ndash;0 [[Racing de Santander|Racing]]<br /><small>(7. maj 2005)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[CA Osasuna|Osasuna]] 1&ndash;6 [[Málaga CF|Málaga]]<br /><small>(27. februar 2005)</small> | najviše_golova = [[Athletic Bilbao]] 4&ndash;4 [[Real Betis]]<br /><small>(13. februar 2005)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 980 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2003/04.|2003/04]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2005/06.|2005/06]] }} '''La Liga 2004/2005.''' je bila 74. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 28. augusta 2004. a završila 29. maja 2005. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 17. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa četiri poena više od drugoplasiranog [[Real Madrid CF|Real Madrida]]. [[Levante UD|Levante]], [[CD Numancia|Numancia]] i [[Albacete Balompié|Albacete]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 980 golova što je iznosilo 2.58 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bila [[FC Barcelona|Barcelona]]. [[Diego Forlán]], nogometaš [[Villarreal CF|Villarreala]] je bio najbolji strijelac lige sa 25 postignutih golova.<ref name="Primera División 2004/05, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2004-05.html ''Primera División 2004/05, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2004/05.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.981136 |long=-1.852131|label=<small>[[Albacete Balompié|Albacete]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.754619 |long=-2.467950|label=<small>[[CD Numancia|Numancia]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=left }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=25 |d=9 |l=4 |gf=73 |ga=29 |bc=#D0F0C0 |champion=y }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2005-06 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=25 |d=5 |l=8 |gf=71 |ga=32 |bc=#D0F0C0 }} {{Fb cl team |p=3. |t=Villarreal |w=18 |d=11 |l=9 |gf=69 |ga=37 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2005-06 |c=ULP |r=KR3}} {{Fb cl team |p=4. |t=Betis |w=16 |d=14 |l=8 |gf=62 |ga=50 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl team |p=5. |t=Espanyol |w=17 |d=10 |l=11 |gf=54 |ga=46 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2005-06 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Sevilla |w=17 |d=9 |l=12 |gf=44 |ga=41 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl team |p=7. |t=Valencia |w=14 |d=16 |l=8 |gf=54 |ga=39 |bc=#CCCCFF }} {{Fb cl2 qr |s=2005 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=8. |t=Deportivo |w=12 |d=15 |l=11 |gf=46 |ga=50 |bc=#DDDDFF }} {{Fb cl2 qr |s=2005 |rows=2 |c=Intertoto kup |r=R2}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=<div align="left">DEP: 8 p.<br>ATH: 4 p. → ATH 1–0 MLG<br>MLG: 4 p. → MLG 1–0 ATH</div>}} {{Fb cl team |p=9. |t=Athletic Bilbao |w=14 |d=9 |l=15 |gf=59 |ga=54 |bc=#DDDDFF }} {{Fb cl team |p=10. |t=Málaga |w=15 |d=6 |l=17 |gf=40 |ga=48 }} {{Fb cl team |p=11. |t=Atletico Madrid |w=13 |d=11 |l=14 |gf=40 |ga=34 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=ATM 1–1 ZAR<br>ZAR 0–0 ATM}} {{Fb cl team |p=12. |t=Zaragoza |w=14 |d=8 |l=16 |gf=52 |ga=57 }}|| {{Fb cl team |p=13. |t=Getafe |w=12 |d=11 |l=15 |gf=38 |ga=46 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RSO 1–1 GET<br>GET 2–0 RSO}} {{Fb cl team |p=14. |t=Real Sociedad |w=13 |d=8 |l=17 |gf=47 |ga=56 }}|| {{Fb cl team |p=15. |t=Osasuna |w=12 |d=10 |l=16 |gf=46 |ga=65 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |s=2005-06 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1 }} {{Fb cl team |p=16. |t=Racing |w=12 |d=8 |l=18 |gf=41 |ga=58 }} {{Fb cl team |p=17. |t=Mallorca |w=10 |d=9 |l=19 |gf=42 |ga=63 }} {{Fb cl team |p=18. |t=Levante |w=9 |d=10 |l=19 |gf=39 |ga=58 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2005-06 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Numancia |w=6 |d=11 |l=21 |gf=30 |ga=61 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl team |p=20. |t=Albacete |w=6 |d=10 |l=22 |gf=33 |ga=56 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Real Betis]] se kvalificirao u [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA 2005/06]]. kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]].'' |datum=novembar 2014}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Albacete |Athletic |Atlético Madrid|Barcelona |Betis |Deportivo |Espanyol |Getafe |Levante |Málaga |Mallorca |Numancia |Osasuna |Racing |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Valencia |Villarreal |Zaragoza}} {{fb r team |t=Albacete }} <!-- Albacete --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Athletic }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4|ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Getafe }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} {{fb r team |t=Levante }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=5 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} {{fb r team |t=Numancia }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=6 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=6|ga=1 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Albacete --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == {| class="wikitable" style="text-align:center" width=55% |- !width=5%|# !width=21%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2004/05, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2004.html ''Lista strijelaca La Lige 2004/05, free-elements.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> !width=15%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=7%|{{Tooltip|Pen.|Jedanesterci}} |- | 1. | align="left"|{{ZD|URU}} [[Diego Forlán]] | align="left"| [[Villarreal CF|Villarreal]] | 25 || 1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" | 2. | align="left"|{{ZD|KAM}} [[Samuel Eto'o]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] | 24 || 4 |- | 3. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ricardo Oliveira]] | align="left"| [[Real Betis]] | 22 || 1 |- | 4. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | 21 || 1 |- | 5. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Júlio Baptista]] | align="left"| [[Sevilla FC|Sevilla]] | 18 || 2 |- | 6. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Torres]] | align="left"| [[Atlético Madrid]] | 16 || 4 |- | rowspan=3|7. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"| [[Real Zaragoza]] | 15 || 3 |- | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Maxi Rodríguez]] | align="left"| [[RCD Espanyol|Espanyol]] | 15 || 1 |- | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Juan Román Riquelme]] | align="left"| [[Villarreal CF|Villarreal]] | 15 || 8 |- | rowspan=2|10. | align="left"|{{ZD|ENG}} [[Michael Owen]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | 13 || 0 |- | align="left"|{{ZD|TUR}} [[Nihat Kahveci]] | align="left"| [[Real Sociedad]] | 13 || 0 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2004-2005}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2004-2005 La Liga 2004/05.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130427070331/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2004-2005 |date=27. 4. 2013 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2005 La Liga 2004/05.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120125730/http://www.resultados-futbol.com/primera2005 |date=20. 11. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008222529/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2004-2005/ La Liga 2004/05.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2004-2005/ La Liga 2004/05.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span05.html Nogometna takmičenja u Španiji 2004/05.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2004/05.}} dmg8wnlem7hk0mlibom4156cgcthzco La Liga 2005/2006. 0 371306 3916927 3345371 2026-08-08T03:44:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916927 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2005/06. | slika = | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Deportivo Alavés|Alavés]]<br />[[Cádiz CF|Cádiz]]<br />[[Málaga CF|Málaga]] | najbolji_strijelac = [[Samuel Eto'o]] (26) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2006/07.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[CA Osasuna|Osasuna]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Celta de Vigo]]<br />[[RCD Espanyol|Espanyol]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2006.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Villarreal CF|Villarreal]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Málaga CF|Málaga]] 5&ndash;0 [[Real Betis]]<br /><small>(23. oktobar 2005)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 5&ndash;0 [[Real Sociedad]]<br /><small>(30. oktobar 2005)</small><br />[[Getafe CF|Getafe]] 5&ndash;0 [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br /><small>(22. januar 2006)</small><br />[[Atlético Madrid]] 5&ndash;0 [[Málaga CF|Málaga]]<br /><small>(25. februar 2006)</small><br />[[RCD Espanyol|Espanyol]] 5&ndash;0 [[Sevilla FC|Sevilla]]<br /><small>(26. februar 2006)</small><br />[[Cádiz CF|Cádiz]] 5&ndash;0 [[Málaga CF|Málaga]]<br /><small>(13. maj 2006)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[CA Osasuna|Osasuna]] 0&ndash;4 [[Getafe CF|Getafe]]<br /><small>(2. april 2006)</small><br />[[Cádiz CF|Cádiz]] 0&ndash;4 [[Sevilla FC|Sevilla]]<br /><small>(11. februar 2006)</small> | najviše_golova = [[Valencia CF|Valencia]] 5&ndash;3 [[Cádiz CF|Cádiz]]<br /><small>(2. april 2006)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 936 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2004/05.|2004/05]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2006/07.|2006/07]] }} '''La Liga 2005/2006.''' je bila 75. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 27. augusta 2005. a završila 20. maja 2006. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 18. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa 12 poena više od drugoplasiranog [[Real Madrid CF|Real Madrida]]. [[Deportivo Alavés|Alavés]], [[Cádiz CF|Cádiz]] i [[Málaga CF|Málaga]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 936 golova što je iznosilo 2.46 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bila [[FC Barcelona|Barcelona]]. [[Samuel Eto'o]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] je bio najbolji strijelac lige sa 26 postignutih golova.<ref name="Primera División 2005/06, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2005-06.html ''Primera División 2005/06, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=400|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2005/06.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.502539 |long=-6.272978|label=<small>[[Cádiz CF|Cádiz]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837078 |long=-2.908250|label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés&nbsp;&nbsp;&nbsp;]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} }} {{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=25 |d=7 |l=6 |gf=80 |ga=35 |bc=#D0F0C0 |champion=y }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2006-07 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=20 |d=10 |l=8 |gf=70 |ga=40 |bc=#D0F0C0 }} {{Fb cl team |p=3. |t=Valencia |w=19 |d=12 |l=7 |gf=58 |ga=33 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2006-07 |c=ULP |r=KR3}} {{Fb cl team |p=4. |t=Osasuna |w=21 |d=5 |l=12 |gf=49 |ga=43 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=OSA 1–0 SEV<br>SEV 0–1 OSA}} {{Fb cl team |p=5. |t=Sevilla |w=20 |d=8 |l=10 |gf=54 |ga=39 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2006-07 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Celta de Vigo |w=20 |d=4 |l=14 |gf=45 |ga=33 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl team |p=7. |t=Villarreal |w=14 |d=15 |l=9 |gf=50 |ga=39 |bc=#CCCCFF }} {{Fb cl2 qr |s=2006 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=8. |t=Deportivo |w=15 |d=10 |l=13 |gf=47 |ga=45 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Getafe |w=15 |d=9 |l=14 |gf=54 |ga=49 }} {{Fb cl team |p=10. |t=Atlético Madrid |w=13 |d=13 |l=12 |gf=45 |ga=37 }} {{Fb cl team |p=11. |t=Zaragoza |w=10 |d=16 |l=12 |gf=46 |ga=51 }} {{Fb cl team |p=12. |t=Athletic Bilbao |w=11 |d=12 |l=15 |gf=40 |ga=46 }} {{Fb cl team |p=13. |t=Mallorca |w=10 |d=13 |l=15 |gf=37 |ga=51 }} {{Fb cl team |p=14. |t=Betis |w=10 |d=12 |l=16 |gf=34 |ga=51 }} {{Fb cl team |p=15. |t=Espanyol |w=10 |d=11 |l=17 |gf=36 |ga=56 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |s=2006-07 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1 }} {{Fb cl team |p=16. |t=Real Sociedad |w=11 |d=7 |l=20 |gf=48 |ga=65 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RAC 2–2 RSO<br>RSO 1–0 RAC}} {{Fb cl team |p=17. |t=Racing |w=9 |d=13 |l=16 |gf=36 |ga=49 }}|| {{Fb cl team |p=18. |t=Alavés |w=9 |d=12 |l=17 |gf=35 |ga=54 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2006-07 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Cádiz |w=8 |d=12 |l=18 |gf=36 |ga=52 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl team |p=20. |t=Málaga |w=5 |d=9 |l=24 |gf=36 |ga=68 |bc=#FFCCCC |relegated=y }} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[RCD Espanyol|Espanyol]] se kvalificirao u [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA 2006/07]]. kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]].'' |datum=novembar 2014}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao|Atlético Madrid |Barcelona |Betis |Cadiz |Celta |Deportivo Alavés |Deportivo |Espanyol |Getafe |Málaga |Mallorca |Osasuna |Racing |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Valencia |Villarreal |Zaragoza}} {{fb r team |t=Athletic Bilbao }} <!-- Athletic --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=5|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Cadiz }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} {{fb r team |t=Celta }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |r=null }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} {{fb r team |t=Deportivo Alavés }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=4 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Getafe }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=5|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=4 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=5|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=4 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=3 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=3 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=5|ga=3 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2|ga=0 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0|ga=0 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Athletic --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Atlético --> {{fb r |gf=3|ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4|ga=3 }} <!-- Cadiz --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Celta --> {{fb r |gf=1|ga=0 }} <!-- D.Alaves --> {{fb r |gf=3|ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3|ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1 }} <!-- R.Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Samuel Eto'o (Inter).jpg|thumb|desno|200px|<center><small>[[Samuel Eto'o]], najbolji strijelac lige sa 26 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=48% |- !width=5%|# !width=21%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2005/06, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2005.html ''Lista strijelaca La Lige 2005/06, free-elements.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=15%|Tim |- |<center>1. | align="left"|{{ZD|KAM}} '''[[Samuel Eto'o]]''' |<center>26 | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |- |<center>2. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] |<center>25 | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |- |<center>3. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ronaldo de Assis Moreira|Ronaldinho]] |<center>17 | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |- |<center>4. | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Diego Milito]] |<center>15 | align="left"|[[Real Zaragoza]] |- |<center>5. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]] |<center>14 | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |- | rowspan=2|<center>6. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Fernando Baiano]] |<center>13 | align="left"|[[Celta de Vigo]] |- | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Torres]] |<center>13 | align="left"|[[Atlético Madrid]] |- |rowspan=3|<center>8. | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Juan Román Riquelme]] |<center>12 | align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] |- | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ewerthon Henrique de Souza|Éwerthon]] |<center>12 | align="left"|[[Real Zaragoza]] |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2005-2006}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2005-2006 La Liga 2005/06.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110305092045/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2005-2006 |date=5. 3. 2011 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2006 La Liga 2005/06.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120222423/http://www.resultados-futbol.com/primera2006 |date=20. 11. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008223031/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2005-2006/ La Liga 2005/06.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2005-2006/ La Liga 2005/06.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span06.html Nogometna takmičenja u Španiji 2005/06.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2005/06.}} ooo2lgsho8o7ipw4dnbfq5h0uxnsqnj La Liga 2006/2007. 0 371327 3916928 3345372 2026-08-08T03:46:14Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916928 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2006/07. | slika = | pobjednici = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | ispao = [[Celta de Vigo]]<br />[[Real Sociedad]]<br />[[Gimnàstic de Tarragona|Gimnàstic]] | najbolji_strijelac = [[Ruud van Nistelrooy]] (25) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2007/08.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Valencia CF|Valencia]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2007/08.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Real Zaragoza]]<br />[[Getafe CF|Getafe]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2007.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Atlético Madrid]] | najveća_domaća_pobjeda = [[CA Osasuna|Osasuna]] 5&ndash;1 [[Real Betis]]<br /><small>(14. januar 2007)</small><br />[[Gimnàstic de Tarragona|Gimnàstic]] 4&ndash;0 [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br /><small>(28. januar 2007)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 4&ndash;0 [[Villarreal CF|Villarreal]]<br /><small>(25. novembar 2006)</small><br />[[Sevilla FC|Sevilla]] 4&ndash;0 [[Levante UD|Levante]]<br /><small>(29. august 2006)</small><br />[[Sevilla FC|Sevilla]] 4&ndash;0 [[Deportivo de La Coruña]]<br /><small>(20. decembar 2006)</small><br />[[Valencia CF|Valencia]] 4&ndash;0 [[Gimnàstic de Tarragona|Gimnàstic]]<br /><small>(1. oktobar 2006)</small><br />[[Valencia CF|Valencia]] 4&ndash;0 [[Deportivo de La Coruña]]<br /><small>(10. decembar 2006)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Atlético Madrid]] 0&ndash;6 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(20. maj 2007)</small> | najviše_golova = [[Racing de Santander|Racing]] 5&ndash;4 [[Athletic Bilbao]]<br /><small>(1. april 2007)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 942 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2005/06.|2005/06]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2007/08.|2007/08]] }} '''La Liga 2006/2007.''' je bila 76. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 27. augusta 2006. a završila 17. juna 2007. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je 30. put u svojoj historiji osvojio prvenstvo. [[Celta de Vigo]], [[Real Sociedad]] i [[Gimnàstic de Tarragona]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 942 gola što je iznosilo 2.48 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bila [[FC Barcelona|Barcelona]]. [[Ruud van Nistelrooy]], nogometaš [[Real Madrid CF|Real Madrida]] je bio najbolji strijelac lige sa 25 postignutih golova.<ref name="Primera División 2006/07, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2006-07.html ''Primera División 2006/07, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2006/07.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263506 |long=-2.948392|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401719 |long=-3.720606|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.122831|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.36875 |long=-8.417286|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325556 |long=-3.714722|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.127039 |long=1.2728472|label=<small>[[Gimnàstic de Tarragona|Gimnàstic]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796667 |long=-1.636944|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476389 |long=-3.793333|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.452778 |long=-3.688056|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.246517 |long=-6.954050|label=<small>[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474656 |long=-0.358361|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944167 |long=-0.103611|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=left }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Stadion ! Kapacitet |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] || [[Camp Nou]] || align="center" | 98.772 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] || [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] || align="center" | 80.354 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] || [[Estadi Olímpic Lluís Companys|Olímpic Lluís Companys]] || align="center" | 55.926 |- | [[Atlético Madrid]] || [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] || align="center" | 55.005 |- | [[Valencia CF|Valencia]] || [[Estadio Mestalla|Mestalla]] || align="center" | 55.000 |- | [[Real Betis]] || [[Estadio Manuel Ruiz de Lopera|Manuel Ruiz de Lopera]] || align="center" | 52.132 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] || [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] || align="center" | 45.500 |- | [[Athletic Bilbao]] || [[Stadion San Mamés|San Mamés]] || align="center" | 39.750 |- | [[Deportivo de La Coruña]] || [[Estadio Riazor|Riazor]] || align="center" | 34.600 |- | [[Real Zaragoza]] || [[La Romareda]] || align="center" | 34.596 |- | [[Celta de Vigo]] || [[Estadio Balaídos|Balaídos]] || align="center" | 32.500 |- | [[Real Sociedad]] || [[Estadio Anoeta|Anoeta]] || align="center" | 32.200 |- | [[Levante UD|Levante]] || [[Estadio Ciudad de Valencia|Ciudad de Valencia]] || align="center" | 25.354 |- | [[RCD Mallorca|Mallorca]] || [[ONO Estadi]] || align="center" | 23.142 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] || [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] || align="center" | 23.000 |- | [[Racing de Santander]] || [[Estadio El Sardinero|El Sardinero]] || align="center" | 22.400 |- | [[Recreativo de Huelva]] || [[Estadio Nuevo Colombino|Nuevo Colombino]] || align="center" | 19.860 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] || [[Estadio Reyno de Navarra|Reyno de Navarra]] || align="center" | 19.553 |- | [[Getafe CF|Getafe]] || [[Coliseum Alfonso Pérez]] || align="center" | 16.300 |- | [[Gimnàstic de Tarragona]] || [[Nou Estadi de Tarragona|Nou Estadi]] || align="center" | 14.500 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Real Madrid |w=23 |d=7 |l=8 |gf=66 |ga=40 |bc=#D0F0C0 |champion=y }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2007-08 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RMA 2–0 BAR<br>BAR 3–3 RMA}} {{Fb cl team |p=2. |t=Barcelona |w=22 |d=10 |l=6 |gf=78 |ga=33 |bc=#D0F0C0 }} {{Fb cl team |p=3. |t=Sevilla |w=21 |d=8 |l=9 |gf=64 |ga=35 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2007-08 |c=ULP |r=KR3}} {{Fb cl team |p=4. |t=Valencia |w=20 |d=6 |l=12 |gf=57 |ga=42 |bc=#E8FFD8 }} {{Fb cl team |p=5. |t=Villarreal |w=18 |d=8 |l=12 |gf=48 |ga=44 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2007-08 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Zaragoza |w=16 |d=12 |l=10 |gf=55 |ga=43 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=ATM 0–1 ZAR<br>ZAR 1–0 ATM}} {{Fb cl team |p=7. |t=Atlético Madrid |w=17 |d=9 |l=12 |gf=46 |ga=39 |bc=#CCCCFF }} {{Fb cl2 qr |s=2007 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=8. |t=Recreativo |w=15 |d=9 |l=14 |gf=54 |ga=52 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Getafe |w=14 |d=10 |l=14 |gf=39 |ga=33 |bc=#97DEFF }} {{Fb cl2 qr |s=2007-08 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1 }} {{Fb cl team |p=10. |t=Racing |w=12 |d=14 |l=12 |gf=42 |ga=48 }} {{Fb cl team |p=11. |t=Espanyol |w=12 |d=13 |l=13 |gf=46 |ga=53 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=MLL 1–0 ESP<br>ESP 3–1 MLL}} {{Fb cl team |p=12. |t=Mallorca |w=14 |d=7 |l=17 |gf=41 |ga=47 }}|| {{Fb cl team |p=13. |t=Deportivo |w=12 |d=11 |l=15 |gf=32 |ga=45 }} {{Fb cl team |p=14. |t=Osasuna |w=13 |d=7 |l=18 |gf=51 |ga=49 }} {{Fb cl team |p=15. |t=Levante |w=10 |d=12 |l=16 |gf=37 |ga=53 }} {{Fb cl team |p=16. |t=Betis |w=8 |d=16 |l=14 |gf=36 |ga=49 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=BET 3–0 ATH<br>ATH 1–2 BET}} {{Fb cl team |p=17. |t=Athletic Bilbao |w=10 |d=10 |l=18 |gf=44 |ga=62 }}|| {{Fb cl team |p=18. |t=Celta de Vigo |w=10 |d=9 |l=19 |gf=40 |ga=59 |bc=#FFCCCC }} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2007-08 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Real Sociedad |w=8 |d=11 |l=19 |gf=32 |ga=47 |bc=#FFCCCC }} {{Fb cl team |p=20. |t=Gimnàstic |w=7 |d=7 |l=24 |gf=34 |ga=69 |bc=#FFCCCC }} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Sevilla FC|Sevilla]], pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]] se kvalificirala u [[UEFA Liga prvaka 2007/2008.|Ligu prvaka 2007/08]]. te se [[Getafe CF|Getafe]] kao finalsita kupa kvalificirao u [[Kup UEFA 2007/08.|Kup UEFA 2007/08]].'' |datum=novembar 2014}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Atletico Madrid |Barcelona |Betis |Celta de Vigo |Deportivo |Espanyol |Getafe |Levante |Mallorca |Gimnastic |Osasuna |Racing |Real Madrid |Real Sociedad |Recreativo |Sevilla |Valencia |Villarreal |Zaragoza }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Atletico Madrid }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=6 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Betis }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Celta de Vigo }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team|bg=y|t=Deportivo}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=5 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Getafe }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team |t=Levante }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Mallorca }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Gimnastic }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Osasuna }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5 |ga=4 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Real Madrid }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Real Sociedad }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} {{fb r team |t=Recreativo }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Sevilla }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Zaragoza }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Gimnàstic --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Ruud Van Nistelrooy madrid.jpg|thumb|desno|300px|<center><small>[[Ruud van Nistelrooy]], najbolji strijelac lige sa 25 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=53% |- !width=5%|# !width=21%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2006/07, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2006.html ''Lista strijelaca La Lige 2006/07, free-elements.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |1. | align="left"|{{ZD|HOL}} '''[[Ruud van Nistelrooy]]''' | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |25 |- |2. | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Diego Milito]] | align="left"|[[Real Zaragoza]] |23 |- |rowspan=2 |3. | align="left"|{{ZD|MALI}} [[Frédéric Kanouté]] | align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |21 |- | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ronaldo de Assis Moreira|Ronaldinho]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |21 |- |5. | align="left"|{{ZD|URU}} [[Diego Forlán]] | align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] |19 |- |6. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |16 |- |rowspan=2 |7. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Raúl Tamudo]] | align="left"|[[RCD Espanyol|Espanyol]] |15 |- | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Fernando Baiano]] | align="left"|[[Celta de Vigo]] |15 |- |9. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Torres]] | align="left"|[[Atlético Madrid]] |14 |- |rowspan=2 |10. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Fernando Morientes]] | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |12 |- | align="left"|{{ZD|FRA}} [[Florent Sinama Pongolle]] | align="left"|[[Recreativo de Huelva|Recreativo Huelva]] |12 |- |rowspan=5 |12. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Dani Güiza]] | align="left"|[[Getafe CF|Getafe]] |11 |- | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Javier Portillo]] | align="left"|[[Gimnàstic de Tarragona]] |11 |- | align="left"|{{ZD|SRB}} [[Nikola Žigić]] | align="left"|[[Racing de Santander]] |11 |- | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] | align="left"|[[CA Osasuna|Osasuna]] |11 |- | align="left"|{{ZD|KAM}} [[Samuel Eto'o]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |11 |- |rowspan=2 |17. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Luís Fabiano]] | align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |10 |- | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Luis García Fernández|Luis García]] | align="left"|[[RCD Espanyol|Espanyol]] |10 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2006-2007}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2006-2007 La Liga 2006/07.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140724025836/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2006-2007 |date=24. 7. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2007 La Liga 2006/07.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120125735/http://www.resultados-futbol.com/primera2007 |date=20. 11. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20150918222658/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2006-2007/ La Liga 2006/07.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2006-2007/ La Liga 2006/07.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span07.html Nogometna takmičenja u Španiji 2006/07.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2006/07.}} mi65guq060fgligp3ci7f3jdqcr8hmf La Liga 2007/2008. 0 371340 3916929 3345373 2026-08-08T03:47:51Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916929 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2007/08. | slika = | pobjednici = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | ispao = [[Real Zaragoza]]<br />[[Real Murcia]]<br />[[Levante UD|Levante]] | najbolji_strijelac = [[Daniel Güiza]] (27) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2008/09.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Atlético Madrid]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2008/09.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Racing de Santander]]<br />[[Valencia CF|Valencia]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Intertoto kup 2008.|Intertoto kup]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Deportivo de La Coruña]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;0 [[Real Valladolid]]<br /><small>(10. februar 2008)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Villarreal CF|Villarreal]] 0&ndash;5 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(2. septembar 2007)</small> | najviše_golova = [[Atlético Madrid]] 6&ndash;3 [[UD Almería|Almería]]<br /><small>(6. april 2008)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1021 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2006/07.|2006/07]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2008/09.|2008/09]] }} '''La Liga 2007/2008.''' je bila 77. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 25. augusta 2007. a završila 18. maja 2008. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je 31. put u svojoj historiji osvojio prvenstvo sa osam poena više od drugoplasiranog [[Villarreal CF|Villarreala]]. [[Real Zaragoza]], [[Real Murcia]] i [[Levante UD|Levante]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignut 1.021 gol što je iznosilo 2.69 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Daniel Güiza]], nogometaš [[RCD Mallorca|Mallorce]] je bio najbolji strijelac lige sa 27 postignutih golova.<ref name="Primera División 2007/08, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2007-08.html ''Primera División 2007/08, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2007/08.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.84 |long=-2.435278|label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263506 |long=-2.948392|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]&nbsp;&nbsp;</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401719 |long=-3.720606|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.122831|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.36875 |long=-8.417286|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325556 |long=-3.714722|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.042247 |long=-1.144739|label=<small>[[Real Murcia|Murcia]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796667 |long=-1.636944|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476389 |long=-3.793333|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.452778 |long=-3.688056|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.246517 |long=-6.954050|label=<small>[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474656 |long=-0.358361|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644444 |long=-4.761111|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944167 |long=-0.103611|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Stadion ! Kapacitet |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] || [[Camp Nou]] || align="center" | 98.772 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] || [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] || align="center" | 80.354 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] || [[Estadi Olímpic Lluís Companys|Lluís Companys]] || align="center" | 55.926 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Atlético Madrid]] || [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] || align="center" | 55.005 |- | [[Valencia CF|Valencia]] || [[Estadio Mestalla|Mestalla]] || align="center" | 55.000 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Real Betis]] || [[Estadio Manuel Ruiz de Lopera|Manuel Ruiz de Lopera]] || align="center" | 52.132 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] || [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] || align="center" | 45.500 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Athletic Bilbao]] || [[Stadion San Mamés|San Mamés]] || align="center" | 39.750 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] || [[Estadio Riazor|Riazor]] || align="center" | 34.600 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Real Zaragoza]] || [[La Romareda]] || align="center" | 34.596 |- | [[Real Murcia]] || [[Estadio Nueva Condomina|Nueva Condomina]] || align="center" | 33.045 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Real Valladolid]] || [[Estadio José Zorrilla|José Zorrilla]] || align="center" | 26.512 |- | [[Levante UD|Levante]] || [[Estadio Ciudad de Valencia|Ciudad de Valencia]] || align="center" | 25.354 |-bgcolor="EEEEEE" | [[RCD Mallorca|Mallorca]] || [[ONO Estadi]] || align="center" | 23.142 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] || [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] || align="center" | 23.000 |-bgcolor="EEEEEE" | [[Racing de Santander|Racing]] || [[Estadio El Sardinero|El Sardinero]] || align="center" | 22.400 |- | [[Recreativo de Huelva|Recreativo]] || [[Estadio Nuevo Colombino|Nuevo Colombino]] || align="center" | 21.600 |-bgcolor="EEEEEE" | [[CA Osasuna|Osasuna]] || [[Estadio Reyno de Navarra]] || align="center" | 19.553 |- | [[Getafe CF|Getafe]] || [[Coliseum Alfonso Pérez]] || align="center" | 16.300 |-bgcolor="EEEEEE" | [[UD Almería|Almería]] || [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Estadio del Mediterráneo]] || align="center" | 15.000 |- |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Real Madrid |w=27|d=4 |l=7 |gf=84|ga=36|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2008-09 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Villarreal |w=24|d=5 |l=9 |gf=63|ga=40|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Barcelona |w=19|d=10|l=9 |gf=76|ga=43|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2008-09 |c=ULP |r=KR3 }} {{Fb cl team |p=4. |t=Atlético Madrid |w=19|d=7 |l=12|gf=66|ga=47|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=ATM 4–3 SEV<br>SEV 1–2 ATM}} {{Fb cl team |p=5. |t=Sevilla |w=20|d=4 |l=14|gf=75|ga=49|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2008-09 |c=Kup UEFA |r=R1 }} {{Fb cl team |p=6. |t=Racing |w=17|d=9 |l=12|gf=42|ga=41|bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=7. |t=Mallorca |w=15|d=14|l=9 |gf=69|ga=54}} {{Fb cl team |p=8. |t=Almeria |w=14|d=10|l=14|gf=42|ga=45}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=DEP 0–3 ALM<br>ALM 1–0 DEP}} {{Fb cl team |p=9. |t=Deportivo de La Coruña |w=15|d=7 |l=16|gf=46|ga=47|bc=#CCCCFF}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2008 |c=Intertoto kup |r=R3}} {{Fb cl team |p=10.|t=Valencia |w=15|d=6 |l=17|gf=48|ga=62|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2008-09 |c=Kup UEFA |r=R1 |nt=1}} {{Fb cl team |p=11.|t=Athletic Bilbao |w=13|d=11|l=14|gf=40|ga=43}} {{Fb cl team |p=12.|t=Espanyol |w=13|d=9 |l=16|gf=43|ga=53}} {{Fb cl team |p=13.|t=Betis |w=12|d=11|l=15|gf=45|ga=51}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=BET 3–2 GET<br>GET 1–1 BET}} {{Fb cl team |p=14.|t=Getafe |w=12|d=11|l=15|gf=44|ga=48}}|| {{Fb cl team |p=15.|t=Valladolid |w=11|d=12|l=15|gf=42|ga=57}} {{Fb cl team |p=16.|t=Recreativo |w=11|d=11|l=16|gf=40|ga=60}} {{Fb cl team |p=17.|t=Osasuna |w=12|d=7 |l=19|gf=37|ga=44}} {{Fb cl team |p=18.|t=Zaragoza |w=10|d=12|l=16|gf=50|ga=61|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |relegation=y |rows=3 |s=2008-09 |c=Segunda División }} {{Fb cl team |p=19.|t=Murcia |w=7 |d=9 |l=22|gf=36|ga=65|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Levante |w=7 |d=5 |l=26|gf=33|ga=75|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Valencia CF|Valencia]] kao pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]] se kvalificirala u [[Kup UEFA 2008/09.|Kup UEFA 2008/09]].'' |datum=novembar 2014}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Almeria |Athletic Bilbao |Atletico Madrid |Barcelona |Betis |Deportivo |Espanyol |Getafe |Levante |Mallorca |Murcia |Osasuna |Racing |Real Madrid |Recreativo |Sevilla |Valencia |Valladolid |Villarreal |Zaragoza }} {{fb r team |t=Almeria }} <!-- Almería --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Athletic Bilbao }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Atletico Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=6 |ga=3 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=4 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Barcelona }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team|bg=y|t=Deportivo}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Getafe }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Levante }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Mallorca }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=7 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |t=Murcia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=5 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Murcia --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Osasuna }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Real Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=7 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Recreativo }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r|r=null}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Sevilla }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf= 2|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Valladolid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Zaragoza }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Murcia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Danig.jpg|thumb|desno|180px|<center><small>[[Daniel Güiza]], najbolji strijelac lige sa 27 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=59% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2007/08, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2007.html ''Lista strijelaca La Lige 2007/08, free-elements.com'']; pristupljeno: 26. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=7%|{{Tooltip|Pen.|Jedanesterci}} |- |<center>1. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Daniel Güiza]] | align="left"|[[RCD Mallorca|Mallorca]] |'''27''' |'''0''' |- |<center>2. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Luís Fabiano]] | align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |24 |2 |- |<center>3. | align="left"|{{ZD|ARG}} [[Sergio Agüero]] | align="left"|[[Atlético Madrid]] |19 |0 |- |<center>4. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Raúl González|Raúl]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |18 |3 |- |rowspan=2|<center>5. | align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |18 |2 |- | align="left"|{{ZD|TUR}} [[Nihat Kahveci]] | align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] |18 |0 |- |<center>7. | align="left"|{{ZD|BRA}} [[Ricardo Oliveira]] | align="left"|[[Real Zaragoza|Zaragoza]] |17 |1 |- |rowspan=4|<center>8. | align="left"|{{ZD|HOL}} [[Ruud van Nistelrooy]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |16 |3 |- | align="left"|{{ZD|URU}} [[Diego Forlán]] | align="left"|[[Atlético Madrid]] |16 |2 |- | align="left"|{{ZD|MALI}} [[Frédéric Kanouté]] | align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |16 |1 |- | align="left"|{{ZD|KAM}} [[Samuel Eto'o]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |16 |0 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2007-2008}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2007-2008 La Liga 2007/08.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906155701/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2007-2008 |date=6. 9. 2011 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2008 La Liga 2007/08.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220193333/http://www.resultados-futbol.com/primera2008 |date=20. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008222008/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2007-2008/ La Liga 2007/08.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2007-2008/ La Liga 2007/08.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span08.html Nogometna takmičenja u Španiji 2007/08.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2007/08.}} 20qygzqqnuv500qw9wzieju1ja755kh La Liga 2008/2009. 0 371381 3916931 3345374 2026-08-08T03:49:30Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916931 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2008/09. | slika = | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Real Betis]]<br />[[CD Numancia|Numancia]]<br />[[Recreativo de Huelva]] | najbolji_strijelac = [[Diego Forlán]] (32) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2009/10.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Atlético Madrid]] | kontinentalni_kup2 = [[Kup UEFA 2009/10.|Kup UEFA]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Athletic Bilbao]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;1 [[Sporting de Gijón|Sporting]]<br /><small>(24. septembar 2008)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 6&ndash;0 [[Real Valladolid]]<br /><small>(8. novembar 2008)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 6&ndash;0 [[Málaga CF|Málaga]]<br /><small>(22. mart 2009)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Sporting de Gijón|Sporting]] 1&ndash;6 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(21. septembar 2008)</small> | najviše_golova = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;1 [[Sporting de Gijón|Sporting]]<br /><small>(24. septembar 2008)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 2&ndash;6 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(2. maj 2009)</small><br />[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] 5&ndash;3 [[Racing de Santander|Racing]]<br /><small>(8. mart 2009)</small><br />[[Villarreal CF|Villarreal]] 4&ndash;4 [[Atlético Madrid]]<br /><small>(26. oktobar 2008)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1101 | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2007/08.|2007/08]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2009/10.|2009/10]] }} '''La Liga 2008/2009.''' je bila 78. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 30. augusta 2008. a završila 31. maja 2009. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 19. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa devet poena više od drugoplasiranog [[Real Madrid CF|Real Madrida]]. [[Real Betis]], [[CD Numancia|Numancia]] i [[Recreativo de Huelva]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignut 1.101 gol što je iznosilo 2.9 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bila [[FC Barcelona|Barcelona]]. [[Diego Forlán]], nogometaš [[Atlético Madrid]]a je bio najbolji strijelac lige sa 32 postignuta gola.<ref name="Primera División 2008/09, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2008-09.html ''Primera División 2008/09, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2008/09.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.84 |long=-2.435278|label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263506 |long=-2.948392|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401719 |long=-3.720606|label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.122831|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.36875 |long=-8.417286|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.364794 |long=2.1557139|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325556 |long=-3.714722|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.733889 |long=-4.426389|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.754619 |long=-2.467950|label=<small>[[CD Numancia|Numancia]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796667 |long=-1.636944|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476389 |long=-3.793333|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.452778 |long=-3.688056|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.246517 |long=-6.954050|label=<small>[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384064 |long=-5.9705|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536111 |long=-5.637222|label=<small>[[Sporting de Gijón|Sporting]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474656 |long=-0.358361|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644444 |long=-4.761111|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944167 |long=-0.103611|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Stadion ! Kapacitet |- | [[UD Almería|Almería]] |[[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Estadio del Mediterráneo]] |22.000 |- |[[Athletic Bilbao]] |[[Stadion San Mamés|San Mamés]] |39.750 |- | [[Atlético Madrid]] |[[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] |54.851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] |[[Camp Nou]] |98.772 |- | [[Real Betis|Betis]] |[[Estadio Manuel Ruiz de Lopera|Manuel Ruiz de Lopera]] |52.132 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] |[[Estadio Riazor|Riazor]] |34.600 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] |[[Estadi Olímpic Lluís Companys|Olímpic Lluís Companys]] |55.926 |- | [[Getafe CF|Getafe]] |[[Coliseum Alfonso Pérez]] |16.300 |- | [[Málaga CF|Málaga]] |[[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]] |35.530 |- | [[RCD Mallorca|Mallorca]] |[[ONO Estadi]] |23.142 |- | [[CD Numancia|Numancia]] |[[Nuevo Estadio Los Pajaritos|Los Pajaritos]] |9.700 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] |[[Estadio Reyno de Navarra|Reyno de Navarra]] |19.553 |- | [[Racing de Santander|Racing Santander]] |[[Estadio El Sardinero|El Sardinero]] |22.400 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |[[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] |80.354 |- | [[Recreativo de Huelva|Recreativo]] |[[Estadio Nuevo Colombino|Nuevo Colombino]] |21.600 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] |[[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] |45.500 |- | [[Sporting de Gijón|Sporting]] |[[El Molinón]] |25.885 |- | [[Valencia CF|Valencia]] |[[Stadion Mestalla|Mestalla]] |55.000 |- | [[Real Valladolid|Valladolid]] |[[Estadio José Zorrilla|José Zorrilla]] |26.512 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] |[[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] |23.000 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=27|d=6 |l=5 |gf=105|ga=35|bc=#ACE1AF|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2009-10 |c=ULP |r=GF }} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=25|d=3 |l=10|gf=83|ga=52|bc=#ACE1AF}} {{Fb cl team |p=3. |t=Sevilla |w=21|d=7 |l=10|gf=54|ga=39|bc=#ACE1AF}} {{Fb cl team |p=4. |t=Atlético Madrid |w=20|d=7 |l=11|gf=80|ga=57|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2009-10 |c=ULP |r=PO }} {{Fb cl team |p=5. |t=Villarreal |w=18|d=11|l=9 |gf=61|ga=54|bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2009-10 |c=UEL |r=PO }} {{Fb cl team |p=6. |t=Valencia |w=18|d=8 |l=12|gf=68|ga=54|bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=7. |t=Deportivo |w=16|d=10|l=12|gf=48|ga=47}} {{Fb cl team |p=8. |t=Málaga |w=15|d=10|l=13|gf=55|ga=59}} {{Fb cl team |p=9. |t=Mallorca |w=14|d=9 |l=15|gf=53|ga=60}} {{Fb cl team |p=10.|t=Espanyol |w=12|d=11|l=15|gf=46|ga=49}} {{Fb cl team |p=11.|t=Almería |w=13|d=7 |l=18|gf=45|ga=61}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=ALM 1–1 RAC<br>RAC 0–2 ALM}} {{Fb cl team |p=12.|t=Racing |w=12|d=10|l=16|gf=49|ga=48}}|| {{Fb cl team |p=13.|t=Athletic Bilbao |w=12|d=8 |l=18|gf=47|ga=62|bc=#BBEBFF}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2009-10 |c=UEL |r=KR3 |nt=1}} {{Fb cl team |p=14.|t=Sporting de Gijón |w=14|d=1 |l=23|gf=47|ga=79}}|| {{Fb cl hth |rows=3 |qr=y |hth=<div align="left">SPG: 12 p.<br>OSA: 2 p. → OSA 3–3 VLD<br>VLD: 2 p. → VLD 0–0 OSA}} {{Fb cl team |p=15.|t=Osasuna |w=10 |d=13|l=15|gf=41|ga=47}}|| {{Fb cl team |p=16.|t=Valladolid |w=12|d=7 |l=19|gf=46|ga=58}}|| {{Fb cl team |p=17.|t=Getafe |w=10|d=12|l=16|gf=50|ga=56}}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=GET 0–0 BET<br>BET 2–2 GET}} {{Fb cl team |p=18.|t=Betis |w=10|d=12|l=16|gf=51|ga=58|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |relegation=y |rows=3 |s=2009-10 |c=Segunda División }} {{Fb cl team |p=19.|t=Numancia |w=10|d=5 |l=23|gf=38|ga=69|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Recreativo |w=8 |d=9 |l=21|gf=34|ga=57|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[FC Barcelona|Barcelona]], pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]] se kvalificirala u [[UEFA Liga prvaka 2009/10.|Ligu prvaka 2009/10]]. te se [[Athletic Bilbao]] kao finalista kupa kvalificirao u [[UEFA Evropska liga 2009/2010.|UEFA Evropsku ligu 2009/10]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=90EE90| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Baraž za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97deff| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispadaju iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]]|| 15 || 15 || 9|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1 |- |align="left"|[[Real Madrid CF|R. Madrid]]|| 13 || 8|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2 |- |align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]]|| 10 || style="background: #B0EE90"|4|| 7|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3 |- |align="left"|[[Atlético Madrid|At. Madrid]]|| style="background: #FFD700"|1|| 7|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| 7|| 7|| 8|| 10 || style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|5|| 7|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4 |- |align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] || 9|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5 |- |align="left"|[[Valencia CF|Valencia]]|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #90EE90"|2|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| 8|| 8|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #B0EE90"|4|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6 |- |align="left"|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]|| style="background: #B0EE90"|4|| 10 || 11 || 12 || 13 || 10 || 11 || 12 || 9|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| 7|| 7|| 7|| 7|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| 8|| 8|| style="background: #97DEFF"|6|| 8|| 8|| 8|| 8|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| 7|| 8|| 8|| 8|| 8|| 8|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| 7|| 7 |- |align="left"|[[Málaga CF|Málaga]] || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || 17 || 12 || 7|| style="background: #97DEFF"|6|| 8|| 9|| 11 || 11 || 9|| 11 || 10 || 9|| 8|| 8|| 7|| 7|| 8|| 7|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|6|| 8|| 7|| 7|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| 7|| 8|| 8|| 8|| 8|| 8 |- |align="left"|[[RCD Mallorca|Mallorca]]|| style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 13 || 9|| 11 || 12 || 8|| 13 || 11 || 15 || 15 || 15 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 16 || 17 || 16 || 12 || 15 || 12 || 12 || 10 || 9|| 9|| 10 || 9|| 9|| 9 |- |align="left"|[[RCD Español|Español]]|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #FFD700"|1|| style="background: #B0EE90"|4|| 8|| 10 || 9|| 10 || 11 || 10 || 12 || 16 || 16 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|18 || 16 || 14 || 14 || 14 || 12 || 10 |- |align="left"|[[UD Almería|Almería]]|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|3|| style="background: #90EE90"|2|| 7|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| style="background: #97DEFF"|6|| 9|| 11 || 13 || 8|| 12 || 14 || 14 || 15 || 16 || 14 || 14 || 15 || 13 || 14 || 15 || 13 || 13 || 10 || 10 || 12 || 13 || 11 || 16 || 11 || 14 || 11 || 10 || 9|| 10 || 10 || 11 |- |align="left"|[[Racing de Santander|Racing]]|| 11 || 14 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|19 || 14 || 14 || 17 || 15 || 10 || 14 || 10 || 13 || 13 || 13 || 14 || 11 || 12 || 10 || 9|| 10 || 11 || 11 || 11 || 12 || 12 || 10 || 10 || 10 || 10 || 13 || 11 || 13 || 13 || 13 || 12 || 11 || 12 |- |align="left"|[[Athletic Bilbao|Athletic]]|| style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || 10 || 10 || 12 || 15 || 17 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 16 || 16 || 14 || 12 || 13 || 11 || 9|| 10 || 9|| 10 || 9|| 9|| 11 || 11 || 13 || 15 || 12 || 15 || 16 || 13 || 11 || 11 || 11 || 11 || 13 || 13 |- |align="left"|[[Sporting de Gijón|Sporting]] || 14 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || 15 || 13 || 12 || 14 || 9|| 13 || 10 || 12 || 12 || 11 || 12 || 9|| 11 || 14 || 12 || 12 || 14 || 14 || 17 || 13 || 11 || 11 || 13 || 17 || 17 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || 17 || 14 |- |align="left"|[[CA Osasuna|Osasuna]]|| 12 || 13 || 15 || 15 || 14 || 16 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || 17 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 14 || 11 || 14 || 15 || 15 || 16 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 15 |- |align="left"|[[Real Valladolid|Valladolid]]|| 17 || 11 || 13 || 9|| 11 || 13 || 13 || 15 || 14 || 16 || 13 || 9|| 8|| 8|| 8|| 8|| 9|| 10 || 12 || 12 || 11 || 9|| 10 || 10 || 9|| 9|| 9|| 9|| 9|| 9|| 9|| 9|| 10 || 12 || 12 || 13 || 14 || 16 |- |align="left"|[[Getafe CF|Getafe]]|| style="background: #97DEFF"|5|| style="background: #97DEFF"|5|| 8|| 11 || 8|| 8|| 9|| 7|| 7|| 8|| 12 || 14 || 12 || 10 || 9|| 10 || 10 || 13 || 14 || 11 || 13 || 13 || 12 || 12 || 14 || 15 || 17 || 14 || 17 || 14 || 15 || 16 || 17 || 17 || 15 || 16 || 15 || 17 |- |align="left"|[[Real Betis Balompié|Betis]]|| 16 || 16 || 16 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|20 || 16 || 14 || 16 || 15 || 10 || 8|| 11 || 9 || 11 || 13 || 15 || 16 || 13 || 16 || 16 || 14 || 15 || 16 || 15 || 16 || 15 || 17 || 16 || 13 || 10 || 12 || 14 || 15 || 16 || 15 || 16 || style="background: #FFCCCC"|18 |- |align="left"|[[CD Numancia de Soria|Numancia]]|| 8|| 9|| 12 || 16 || 15 || 17 || style="background: #FFCCCC"|20 || 16 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || 15 || 16 || 15 || 16 || 15 || 17 || 17 || 17 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 |- |align="left"|[[Recreativo de Huelva|Recreativo]]|| 7|| 12 || 14 || 14 || 16 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || 17 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || 17 || 17 || 16 || 15 || 15 || 16 || 16 || 15 || 13 || 14 || 14 || 16 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|18 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|19 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 || style="background: #FFCCCC"|20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Almería |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Betis |Deportivo |Espanyol |Getafe |Málaga |Mallorca |Numancia |Osasuna |Racing |Real Madrid |Recreativo |Sevilla |Sporting de Gijón |Valencia |Valladolid |Villarreal }} {{fb r team |t=Almería }} <!-- Almería --> {{fb r |r=null}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=5 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Barcelona }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null}} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} {{fb r team |t=Betis }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team|bg=y|t=Deportivo }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=5 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3 |ga=4 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Getafe }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null}} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Mallorca }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null}} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} {{fb r team |t=Numancia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |r=null}} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Osasuna }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=5 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null}} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Real Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=6 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null}} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=4 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=7 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Recreativo }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |r=null}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |bg=y |t=Sevilla }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null}} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Sporting de Gijón }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=5 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=6 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |r=null}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} {{fb r team |bg=y |t=Valencia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null}} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} {{fb r team |t=Valladolid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |bg=y |t=Villarreal}} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Numancia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Recreativo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null}} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Diego Forlán (Atlético Madrid).jpg|thumb|desno|250px|<center><small>[[Diego Forlán]], najbolji strijelac lige sa 32 postignuta gola.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=52% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2008/09, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2008.html ''Lista strijelaca La Lige 2008/09, free-elements.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |- | align="center"|1. | align="left"| {{ZD|URU}} [[Diego Forlán]] | align="left"| [[Atlético Madrid]] |align=center|'''32''' |- |align="center"|2. | align="left"| {{ZD|KAM}} [[Samuel Eto'o]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] |align=center|'''30''' |- |align="center"|3. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"| [[Valencia CF|Valencia]] |align=center|'''28''' |- |align="center"|4. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] |align=center|'''23''' |- |align="center"|5. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Gonzalo Higuaín]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |align=center|'''22''' |- |rowspan=2 align="center"|6. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Álvaro Negredo]] | align="left"| [[UD Almería|Almería]] |align=center|'''19''' |- | align="left"| {{ZD|FRA}} [[Thierry Henry]] | align="left"| [[FC Barcelona|Barcelona]] |align=center|'''19''' |- |rowspan=2 align="center"|8. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Raúl González]] | align="left"| [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |align=center|'''18''' |- | align="left"| {{ZD|MALI}} [[Frédéric Kanouté]] | align="left"| [[Sevilla FC|Sevilla]] |align=center|'''18''' |- |align="center"|10. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Sergio Agüero]] | align="left"| [[Atlético Madrid]] |align=center|'''17''' |- |align="center"|11. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Joseba Llorente]] | align="left"| [[Villarreal CF|Villarreal]] |align=center|'''15''' |- align="center" |12. |colspan=2| ''3 nogometaša'' |align=center|'''13''' |- align="center" |15. |colspan=2| ''3 nogometaša'' |align=center|'''12''' |- align="center" |18. |colspan=2| ''4 nogometaša'' |align=center|'''11''' |- align="center" |22. |colspan=2| ''3 nogometaša'' |align=center|'''10''' |- align="center" |25. |colspan=2| ''5 nogometaša'' |align=center|'''9''' |- align="center" |30. |colspan=2| ''9 nogometaša'' |align=center|'''8''' |- align="center" |39. |colspan=2| ''8 nogometaša'' |align=center|'''7''' |- align="center" |47. |colspan=2| ''11 nogometaša'' |align=center|'''6''' |- align="center" |58. |colspan=2| ''23 nogometaša'' |align=center|'''5''' |- align="center" |81. |colspan=2| ''17 nogometaša'' |align=center|'''4''' |- align="center" |98. |colspan=2| ''29 nogometaša'' |align=center|'''3''' |- align="center" |127. |colspan=2| ''42 nogometaša'' |align=center|'''2''' |- align="center" |169. |colspan=2| ''96 nogometaša'' |align=center|'''1''' |- |colspan=3 align="center"|''Autogolovi'' |align="center"|'''22''' |- |bgcolor=#F2F2F2 colspan=3 align=right|'''Ukupno golova''' |align="center"|'''1101''' |- |bgcolor=#F2F2F2 colspan=3 align=right|'''Ukupno utakmica''' |align=center|'''380''' |- |bgcolor=#F2F2F2 colspan=3 align=right|'''Prosjek golova po utakmici''' |align="center"|'''2.9''' |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2008-2009}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2008-2009 La Liga 2008/09.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819022117/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2008-2009 |date=19. 8. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2009 La Liga 2008/09.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221051219/http://www.resultados-futbol.com/primera2009 |date=21. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008222052/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2008-2009/ La Liga 2008/09.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2008-2009/ La Liga 2008/09.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span09.html Nogometna takmičenja u Španiji 2008/09.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2008/09.}} 8oxknyghvsgvti8s7grxazph1j86n34 La Liga 2010/2011. 0 371410 3916933 3426705 2026-08-08T03:52:44Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916933 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2010/11. | slika = | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]<br />[[Hércules CF|Hércules]]<br />[[UD Almería|Almería]] | najbolji_strijelac = [[Cristiano Ronaldo]] (40) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2011/12.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2011/12.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Sevilla FC|Sevilla]]<br />[[Athletic Bilbao]]<br />[[Atlético Madrid]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;0 [[Málaga CF|Málaga]]<br /><small>(3. mart 2011)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 8&ndash;1 [[UD Almería|Almería]]<br /><small>(21. maj 2011)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[UD Almería|Almería]] 0&ndash;8 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(20. novembar 2010)</small> | najviše_golova = [[Valencia CF|Valencia]] 3&ndash;6 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(23. april 2011)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 8&ndash;1 [[UD Almería|Almería]]<br /><small>(21. maj 2011)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1042 | najduže_pobjede = [[FC Barcelona|Barcelona]] (16) | najduže_neporažen = [[FC Barcelona|Barcelona]] (31) | najduže_porazi = [[UD Almería|Almería]] (7) | najduži_niz_bez_pobjede = [[Sporting de Gijón]] (11) | najveća_posjećenost = 98.000<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] &ndash; [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | najmanja_posjećenost = 5.000<br />[[UD Almería|Almería]] &ndash; [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[UD Almería|Almería]] &ndash; [[RCD Mallorca|Mallorca]] | prosječna_posjećenost = 29.099 | prethodna_sezona = [[La Liga 2009/10.|2009/10]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2011/12.|2011/12]] }} '''La Liga 2010/2011.''' je bila 80. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 28. augusta 2010. a završila 21. maja 2011. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 21. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa četiri poena više od drugoplasiranog [[Real Madrid CF|Real Madrida]]. [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]], [[Hércules CF|Hércules]] i [[UD Almería|Almería]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 1.042 gola što je iznosilo 2.74 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Cristiano Ronaldo]], nogometaš [[Real Madrid CF|Real Madrida]] je bio najbolji strijelac lige sa 40 postignutih golova.<ref name="Primera División 2010/11, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2010-11.html ''Primera División 2010/11, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2010/11.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.840028 |long=-2.435436|label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|At. Madrid]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=38.357331 |long=-0.492706|label=<small>[[Hércules CF|Hércules]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real&nbsp;Madrid]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536256 |long=-5.637419|label=<small>[[Sporting de Gijón|Sporting]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=top }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Grad ! Stadion ! Kapacitet |- | [[UD Almería|Almería]] | [[Almería]] | [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Del Mediterráneo]] | <center>22.000 |- | [[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[Stadion San Mamés|San Mamés]] | <center>39.750 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | <center>54.851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | <center>99.354 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] | <center>34.600 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat]] | <center>40.500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | <center>17.700 |- | [[Hércules CF|Hércules]] | [[Alicante]] | [[Estadio José Rico Pérez]] | <center>30.000 |- | [[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València]] | <center>25.534 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]] | <center>28.963 |- | [[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[Palma. Majorca|Palma]] | [[Son Moix|Iberostar]] | <center>23.142 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[Estadio Reyno de Navarra|Reyno de Navarra]] | <center>19.800 |- | [[Racing de Santander|Racing Santander]] | [[Santander, Cantabria|Santander]] | [[Estadio El Sardinero|El Sardinero]] | <center>22.271 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] | <center>80.354 |- | [[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Estadio Anoeta]] | <center>32.076 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | <center>45.500 |- | [[Sporting de Gijón]] | [[Gijón]] | [[El Molinón]] | <center>29.800 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | <center>55.000 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Vila-real]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | <center>25.000 |- | [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | [[Zaragoza]] | [[La Romareda]] | <center>34.596 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=30|d=6 |l=2 |gf=95|ga=21 |bc=#D0F0C0|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2011-12 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=29|d=5 |l=4 |gf=102|ga=33 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Valencia |w=21|d=8 |l=9 |gf=64|ga=44 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=4. |t=Villarreal |w=18|d=8 |l=12|gf=54|ga=44 |bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2011-12 |c=ULP |r=PO}} {{Fb cl team |p=5. |t=Sevilla |w=17|d=7 |l=14|gf=62|ga=61 |bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |rows=2 |s=2011-12 |c=UEL |r=PO}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=SEV: 7 p.<br/>ATH: 6 p.<br/>ATM: 4 p.}} {{Fb cl team |p=6. |t=Athletic Bilbao |w=18|d=4 |l=16|gf=59|ga=55 |bc=#97DEFF}} {{Fb cl team |p=7. |t=Atlético Madrid |w=17|d=7 |l=14|gf=62|ga=53 |bc=#BBEBFF}} {{Fb cl2 qr |s=2011-12 |c=UEL |r=KR3|nt=1}} {{Fb cl team |p=8. |t=Espanyol |w=15|d=4 |l=19|gf=46|ga=55 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Osasuna |w=13|d=8 |l=17|gf=45|ga=46 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=OSA 1–1 SPG<br/>SPG 1–1 OSA}} {{Fb cl team |p=10. |t=Sporting Gijón |w=11|d=14|l=13|gf=35|ga=42 }}|| {{Fb cl team |p=11. |t=Málaga |w=13|d=7 |l=18|gf=54|ga=68 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=MLG 4–1 RAC<br/>RAC 1–2 MLG}} {{Fb cl team |p=12. |t=Racing |w=12|d=10|l=16|gf=41|ga=56 }}|| {{Fb cl team |p=13. |t=Zaragoza |w=12|d=9 |l=17|gf=40|ga=53 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=<div align="left">ZAR: 9 p.<br>LEV: 4 p. → LEV 2–1 RSO<br>RSO: 4 p. → RSO 1–1 LEV</div>}} {{Fb cl team |p=14. |t=Levante |w=12|d=9 |l=17|gf=41|ga=52 }}|| {{Fb cl team |p=15. |t=Real Sociedad |w=14|d=3 |l=21|gf=49|ga=66 }}|| {{Fb cl team |p=16. |t=Getafe |w=12|d=8 |l=18|gf=49|ga=60 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=GET 3–0 MLL<br/>MLL 2–0 GET}} {{Fb cl team |p=17. |t=Mallorca |w=12|d=8 |l=18|gf=41|ga=56 }}|| {{Fb cl team |p=18. |t=Deportivo |w=10|d=13|l=15|gf=31|ga=47 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y|s=2011-12 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19. |t=Hércules |w=9 |d=8 |l=21|gf=36|ga=60 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20. |t=Almería |w=6 |d=12|l=20|gf=36|ga=70 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Real Madrid CF|Real Madrid]], pobjednik [[Kup kralja|kupa Španije]] i [[FC Barcelona|Barcelona]], finalista [[Kup kralja|kupa Španije]] su se kvalificirali u [[UEFA Liga prvaka 2011/12.|Ligu prvaka 2011/12]]. te se [[Atlético Madrid]] kao sedmoplasirana ekipa na tabeli kvalificirao u [[UEFA Evropska liga 2011/2012.|UEFA Evropsku ligu 2011/12]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=FFD700| ||<small>Lider na tabeli</small> |- |width=25px bgcolor=90EE90| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=B0EE90| ||<small>Baraž za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=97deff| ||<small>Osiguravaju plasman u Kup UEFA</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispadaju iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] ||style="background: #90EE90"|<center>3||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #FFD700"|<center>1||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1''' |- |align="left"|[[Real Madrid CC|R. Madrid]] ||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #FFD700"|'''<center>1'''||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2 |- |align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] ||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3 |- |align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] ||<center>15||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4 |- |align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] ||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #90EE90"|<center>3||style="background: #90EE90"|<center>2||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>7||<center>8||<center>10||<center>11||<center>11||<center>10||<center>10||<center>10||<center>8||<center>8||style="background: #C0DEFF"|<center>7||<center>8||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5 |- |align="left"|[[Athletic Bilbao|Athletic]] ||<center>7||<center>11||<center>9||<center>7||<center>9||<center>11||<center>8||<center>10||<center>9||<center>10||<center>8||<center>10||<center>10||<center>11||<center>8||<center>8||<center>8||<center>9||<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6 |- |align="left"|[[Atlético Madrid|At. Madrid]] ||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #FFD700"|<center>'''1'''||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>8||<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>7||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>7||<center>7||<center>8||<center>11||<center>9||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7||style="background: #C0DEFF"|<center>7 |- |align="left"|[[RCD6 Espanyol|Espanyol]] ||style="background: #97DEFF"|<center>5||<center>12||<center>7||<center>9||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #B0EE90"|<center>4||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #97DEFF"|<center>5||style="background: #C0DEFF"|<center>7||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8||<center>8 |- |align="left"|[[CA Osasuna|Osasuna]] ||<center>12||<center>16||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>12||<center>14||<center>15||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>12||<center>13||<center>12||<center>12||<center>11||<center>12||<center>13||<center>15||<center>15||<center>15||<center>15||<center>15||<center>17||<center>16||<center>14||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>14||<center>16||<center>16||<center>15||<center>13||<center>11||<center>12||<center>14||<center>16||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>14||<center>14||<center>15||<center>9 |- |align="left"|[[Sporting de Gijón|Sporting]] ||style="background: #FFCCCC"|<center>20||<center>13||<center>12||<center>15||<center>17||<center>16||<center>12||<center>14||<center>15||<center>13||<center>17||<center>17||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>17||<center>15||<center>12||<center>13||<center>16||<center>16||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>17||<center>15||<center>13||<center>11||<center>11||<center>11||<center>10||<center>9||<center>15||<center>10||<center>10 |- |align="left"|[[Málaga CF|Málaga]] ||<center>17||<center>10||<center>15||<center>8||<center>12||<center>10||<center>14||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>20||<center>16||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>16||<center>16|| style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>17||<center>17||<center>14||<center>13||<center>10||<center>9||<center>11 |- |align="left"|[[Racing de Santander|Racing]] ||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>16||<center>14||<center>15||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>12||<center>14||<center>14||<center>16||<center>15||<center>16||<center>14||<center>14||<center>14||<center>14||<center>14||<center>14||<center>17||<center>16||<center>13||<center>12||<center>12||<center>12||<center>14||<center>15||<center>14||<center>11||<center>12||<center>15||<center>15||<center>13||<center>12||<center>9||<center>11||<center>12 |- |align="left"|[[Real Zaragoza|Zaragoza]] ||<center>9||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>15||<center>12||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>15||<center>17||<center>16||<center>17||<center>17||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>15||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>13 |- |align="left"|[[Levante UD|Levante]] ||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>17||<center>13||<center>15||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>15||<center>16||<center>15||<center>16||<center>16||<center>17||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>15||<center>17||<center>13||<center>13||<center>12||<center>12||<center>10||<center>10||<center>10||<center>9||<center>10||<center>9||<center>10||<center>12||<center>12||<center>14 |- |align="left"|[[Real Sociedad|R. Sociedad]] ||style="background: #97DEFF"|<center>6||style="background: #B0EE90"|<center>4||<center>10||<center>13||<center>16||<center>13||<center>15||<center>11||<center>11||<center>7||<center>9||<center>9||<center>9||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>9||<center>9||<center>11||<center>12||<center>11||<center>11||<center>9||<center>10||<center>9||<center>8||<center>9||<center>9||<center>9||<center>10||<center>12||<center>14||<center>13||<center>12||<center>12||<center>12||<center>15||<center>13||<center>14||<center>15 |- |align="left"|[[Getafe CF|Getafe]] ||<center>16||<center>7||<center>8||<center>11||<center>10||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>9||<center>7||<center>10||<center>11||<center>11||<center>12||<center>11||<center>9||<center>7||<center>7||<center>7||<center>7||<center>8||<center>10||<center>10||<center>9||style="background: #C0DEFF"|<center>7||<center>10||<center>10||<center>11||<center>11||<center>11||<center>13||<center>15||<center>16||<center>14||<center>14||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>17||<center>16||<center>16 |- |align="left"|[[RCD Mallorca|Mallorca]] ||<center>11||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>11||<center>16||<center>11||<center>9||<center>11||<center>9||<center>7||<center>9||<center>10||<center>8||style="background: #97DEFF"|<center>6||<center>7||<center>10||<center>10||<center>9||<center>8||<center>9||<center>9||<center>11||<center>11||<center>10||<center>11||<center>11||<center>10||<center>10||<center>9||<center>9||<center>9||<center>9||<center>10||<center>9||<center>11||<center>11||<center>11||<center>13||<center>17 |- |align="left"|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] ||<center>13||<center>15||<center>14||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>15||<center>15||<center>13||<center>14||<center>12||<center>13||<center>13||<center>12||<center>13||<center>13||<center>13||<center>14||<center>17||<center>14||<center>13||<center>14||<center>14||<center>13||<center>14||<center>16||<center>16||<center>15||<center>13||<center>13||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||<center>16||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18 |- |align="left"|[[Hércules CF|Hércules]] ||<center>14||<center>9||<center>13||<center>10||<center>8||<center>12||<center>10||<center>13||<center>14||<center>17||<center>13||<center>14||<center>13|||<center>14||<center>12||<center>12||<center>13||<center>11||<center>12||<center>12||<center>13||<center>15||<center>12||<center>15||<center>15||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19 |- |align="left"|[[UD Almería|Almería]] ||<center>10||<center>14||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>13||<center>14||<center>17||<center>16||<center>16||<center>16||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||<center>17||<center>17||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>18||style="background: #FFCCCC"|<center>19||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20||style="background: #FFCCCC"|<center>20 ||style="background: #FFCCCC"|<center>20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Almería |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Deportivo |Espanyol |Getafe |Hércules |Levante |Málaga |Mallorca |Osasuna |Racing |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Sporting Gijón |Valencia |Villarreal |Zaragoza }} {{fb r team |t=Almería }} <!-- Almería --> {{fb r |r=null }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=8 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Barcelona }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Deportivo }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Espanyol }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |t=Getafe }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Hércules }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Levante }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga= 1}} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Málaga }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Mallorca }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Osasuna }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Racing }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=8 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=7 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} {{fb r team |t=Real Sociedad }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Sevilla }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=6 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Sporting de Gijón }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Valencia }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=6 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Villarreal }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Zaragoza }} <!-- Almería --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Hércules --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=5 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting de Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Real Madrid vs. Atlético Madrid 28 September 2013 a.JPG|thumb|desno|350px|<center><small>[[Cristiano Ronaldo]], najbolji strijelac lige sa 40 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=52% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2010/11, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2010.html ''Lista strijelaca La Lige 2010/11, free-elements.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |1. | align="left"| {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |40 |- |2. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |31 |- |rowspan=2|3. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Sergio Agüero]] | align="left"|[[Atlético Madrid]] |20 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Álvaro Negredo]] | align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |20 |- |rowspan=4|5. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Llorente]] | align="left"|[[Athletic Bilbao]] |18 |- | align="left"| {{ZD|ITA}} [[Giuseppe Rossi]] | align="left"|[[Villarreal CF|Villarreal]] |18 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |18 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[David Villa]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |18 |- |9. | align="left"| {{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |15 |- |10. | align="left"| {{ZD|VEN}} [[José Salomón Rondón|Salomón Rondón]] | align="left"|[[Málaga CF|Málaga]] |14 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2010-2011}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2010-2011 La Liga 2010/11.]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120521070413/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2010-2011 |date=21. 5. 2012 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2011 La Liga 2010/11.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220142810/http://www.resultados-futbol.com/primera2011 |date=20. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151223032121/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2010-2011/ La Liga 2010/11.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2010-2011/ La Liga 2010/11.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2011.html Nogometna takmičenja u Španiji 2010/11.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2010/11.}} 3keojd1hc97bkomqmg2bmefekg22a3k La Liga 2011/2012. 0 371458 3916934 3345377 2026-08-08T03:54:19Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916934 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2011/12. | slika = | pobjednici = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | ispao = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Sporting de Gijón]]<br />[[Racing de Santander]] | najbolji_strijelac = [[Lionel Messi]] (50) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2012/13.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Málaga CF|Málaga]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2012/13.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Athletic Bilbao]]<br />[[Atlético Madrid]]<br />[[Levante UD|Levante]] | najveća_domaća_pobjeda = [[FC Barcelona|Barcelona]] 8&ndash;0 [[CA Osasuna|Osasuna]]<br /><small>(17. septembar 2011)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Rayo Vallecano]] 0&ndash;7 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(29. april 2012)</small> | najviše_golova = [[FC Barcelona|Barcelona]] 8&ndash;0 [[CA Osasuna|Osasuna]]<br /><small>(17. septembar 2011)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 6&ndash;2 [[Rayo Vallecano]]<br /><small>(24. septembar 2011)</small><br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]] 7&ndash;1 [[CA Osasuna|Osasuna]]<br /><small>(6. novembar 2011)</small><br />[[Sevilla FC|Sevilla]] 2&ndash;6 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(17. decembar 2011)</small><br />[[Levant UD|Levante]] 3&ndash;5 [[Rayo Vallecano]]<br /><small>(19. februar 2012)</small><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 5&ndash;3 [[Granada CF|Granada]]<br /><small>(20. mart 2012)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1050 | najduže_pobjede = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br /> (11 utakmica) | najduže_porazi = [[Real Betis]]<br />[[Rayo Vallecano]]<br />[[Real Zaragoza]]<br /> (6 utakmica) | najduže_neporažen = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /> (23 utakmice) | najduži_niz_bez_pobjede = [[Racing de Santander]]<br />(20 utakmica) | najveća_posjećenost = 99.252<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] &ndash; [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | najmanja_posjećenost = 6.000<br />[[Getafe CF|Getafe]] &ndash; [[Racing de Santander|Racing]] | ukupno_gledalaca = 11.504.567 | prosječna_posjećenost = 30.275 | prethodna_sezona = [[La Liga 2010/11.|2010/11]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2012/13.|2012/13]] }} '''La Liga 2011/2012.''' je bila 81. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 27. augusta 2011. a završila 13. maja 2012. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je 32. put u svojoj historiji osvojio prvenstvo sa devet poena više od drugoplasirane [[FC Barcelona|Barcelone]]. [[Villarreal CF|Villarreal]], [[Sporting de Gijón]] i [[Racing de Santander]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignuto 1.050 golova što je iznosilo 2.76 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bio [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. [[Lionel Messi]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] je bio najbolji strijelac lige sa 50 postignutih golova.<ref name="Primera División 2011/12, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2011-12.html ''Primera División 2011/12, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2011/12.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|At.&nbsp;Madrid]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744|label=<small>[[Granada CF|Granada]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.391828 |long=-3.658586|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536256 |long=-5.637419|label=<small>[[Sporting de Gijón|Sporting]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.476292 |long=-3.793278|label=<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real&nbsp;Madrid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472|label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=bottom }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Grad ! Stadion ! Kapacitet |- | [[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[Stadion San Mamés|San Mamés]] | <center>39.750 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | <center>54.851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | <center>99.354 |- | [[Real Betis|Betis]] | [[Seville]] | [[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]] | <center>52.745 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Cornellà-El Prat]] | <center>40.500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | <center>17.700 |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | <center>22.524 |- | [[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] | <center>25.534 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]] | <center>28.963 |- | [[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[Palma. Majorca|Palma]] | [[Stadion Iberostar|Iberostar]] | <center>23.142 |- | [[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[Stadion El Sadar|El Sadar]] | <center>19.553 |- | [[Racing de Santander|Racing Santander]] | [[Santander, Cantabria|Santander]] | [[Campos de Sport de El Sardinero|El Sardinero]] | <center>22.271 |- | [[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Campo de Vallecas]] | <center>15.489 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] | <center>85.454 |- | [[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] | <center>32.076 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Seville]] | [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | <center>45.500 |- | [[Sporting de Gijón]] | [[Gijón]] | [[El Molinón]] | <center>29.800 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | <center>55.000 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal|Vila-real]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | <center>25.000 |- | [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | [[Zaragoza]] | [[La Romareda]] | <center>34.596 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Real Madrid |w=32 |d=4 |l=2 |gf=121|ga=32 |bc=#D0F0C0|champion=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2012-13 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl team |p=2. |t=Barcelona |w=28 |d=7 |l=3 |gf=114|ga=29 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Valencia |w=17 |d=10 |l=11 |gf=59 |ga=44 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=4. |t=Málaga |w=17 |d=7 |l=14 |gf=54 |ga=53 |bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2012-13 |c=ULP |r=PO}} {{Fb cl team |p=5. |t=Atlético Madrid |w=15 |d=11 |l=12 |gf=53 |ga=46 |bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr | s=2012–13 |c=UEL |r=GF |nt=1}} {{Fb cl team |p=6. |t=Levante |w=16 |d=7 |l=15 |gf=54 |ga=50 |bc=#BBEBFF}} {{Fb cl2 qr | s=2012–13 |c=UEL |r=PO |nt=2}} {{Fb cl team |p=7. |t=Osasuna |w=13 |d=15 |l=10 |gf=44 |ga=61 }} {{Fb cl team |p=8. |t=Mallorca |w=14 |d=10 |l=14 |gf=42 |ga=46 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Sevilla |w=13 |d=11 |l=14 |gf=48 |ga=47 }} {{Fb cl team |p=10.|t=Athletic Bilbao |w=12 |d=13 |l=13 |gf=49 |ga=52 |bc=#CCF3FF}} {{Fb cl2 qr | s=2012–13 |c=UEL |r=KR3|nt=2}} {{Fb cl team |p=11.|t=Getafe |w=12 |d=11 |l=15 |gf=40 |ga=51 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=3 |hth=GET: 8 p.<br>RSO: 5 p.<br>BET: 2 p.}} {{Fb cl team |p=12.|t=Real Sociedad |w=12 |d=11 |l=15 |gf=46 |ga=52 }}|| {{Fb cl team |p=13.|t=Betis |w=13 |d=8 |l=17 |gf=47 |ga=56 }}|| {{Fb cl team |p=14.|t=Espanyol |w=12 |d=10 |l=16 |gf=46 |ga=56 }} {{Fb cl team |p=15.|t=Rayo Vallecano |w=13 |d=4 |l=21 |gf=53 |ga=73 }}|| {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=RVA 0–0 ZAR<br/>ZAR 1–2 RVA}} {{Fb cl team |p=16.|t=Zaragoza |w=12 |d=7 |l=19 |gf=36 |ga=61 }}|| {{Fb cl team |p=17.|t=Granada |w=12 |d=6 |l=20 |gf=35 |ga=56 }} {{Fb cl team |p=18.|t=Villarreal |w=9 |d=14 |l=15 |gf=39 |ga=53 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2012-13 |relegation=y |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19.|t=Sporting Gijón |w=10 |d=7 |l=21 |gf=42 |ga=69 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Racing |w=4 |d=15 |l=19 |gf=28 |ga=63 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Atlético Madrid]] kao pobjednik [[UEFA Evropska liga 2011/12.|Evropske lige 2011/12]]. je imao obezbjeđeno mjesto u grupnoj fazi u [[UEFA Evropska liga 2012/13.|Evropskoj ligi 2012/13]].''<br /> <sup>2</sup>''[[Athletic Bilbao]] se kvalificirao u [[UEFA Evropska liga 2012/13.|Evropsku ligu 2012/13]]. kao finalista [[Kup kralja|kupa Španije]]. [[FC Barcelona|Barcelona]], pobjednik kupa je već imala obezbjeđeno mjesto u [[UEFA Liga prvaka 2012/13.|Ligi prvaka 2012/13]]. [[Levante UD|Levante]] se također plasirao u [[UEFA Evropska liga 2012/13.|Evropsku ligu 2012/13]].'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=25px bgcolor=b0c4de| ||<small>Grupna faza Lige prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=c5d2e4| ||<small>Baraž za Ligu prvaka</small> |- |width=25px bgcolor=fedf68| ||<small>Baraž za Evropsku ligu</small> |- |width=25px bgcolor=fdeeb4| ||<small>Kvalifikacije za Evropsku ligu</small> |- |width=25px bgcolor=ffcccc| ||<small>Ispadaju iz La Lige</small> |}{{raščistiti}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 80%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |align=left|<small>[[Real Madrid CF|R. Madrid]]</small>|| style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#FEDF68" | 5 || 7 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' |- |align=left|<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|| style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 |- |align=left|<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|| style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | 2 || 7 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 3 |- |align=left|<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|| 15 || 8 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 8 || 10 || 8 || 8 || 7 || 9 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" |4 |- |align=left|<small>[[Atlético Madrid|At. Madrid]]</small>|| 12 || 15 || 9 || 8 || 8 || 8 || 8 || 9 || 12 || 10 || 11 || 9 || 11 || 8 || 10 || 10 || 11 || 10 || 8 || 7 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 9 || 9 || 8 || 10 || 8 || 8 || 7 || 7 || 9 || 8 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 |- |align=left|<small>[[Levante UD|Levante]]</small>|| 9 || 11 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || 7 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || 7 || style="background:#FDEEB4" |6 |- |align=left|<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|| 13 || 7 || 12 || 12 || 12 || 11 || 15 || 10 || 11 || 8 || 10 || 11 || 7 || 7 || 7 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 10 || 9 || 8 || 10 || 7 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 8 || 8 || 9 || 8 || 7 |- |align=left|<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|| 7 || 10 || 14 || 15 || 11 || 10 || 12 || 12 || 13 || 14 || 15 || 15 || 12 || 14 || 11 || 14 || 14 || 16 || 14 || 15 || 13 || 16 || 13 || 15 || 14 || 14 || 13 || 12 || 13 || 13 || 14 || 12 || 13 || 12 || 10 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 8 |- |align=left|<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|| style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || 7 || 9 || 11 || 11 || 13 || 11 || 10 || 10 || 12 || 12 || 11 || 9 || 8 || 8 || 7 || 9 || 9 || 9 || 12 || 10 || 9 |- |align=left|<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>|| 11 || 14 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 16 || 11 || 11 || 8 || 9 || 9 || 7 || 8 || 9 || 9 || 9 || 9 || style="background:#FEDF68" | 5 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 9 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || 7 || 8 || 9 || 11 || 11 || 11 || 8 || 7 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || 8 || 9 || 10 |- |align=left|<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|| 8 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 16 || 17 || 17 || 17 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 20 || 14 || 16 || 14 || 16 || 15 || 12 || 12 || 13 || 11 || 9 || 10 || 12 || 14 || 14 || 15 || 13 || 11 || 13 || 10 || 10 || 10 || 11 || 11 || 11 || 12 || 10 || 11 || 11 |- |align=left|<small>[[Real Sociedad|R. Sociedad]]</small>|| style="background:#C5D2E4" | 4 || style="background:#FEDF68" | 5 || 10 || 9 || 9 || 9 || 13 || 15 || 15 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || 13 || 13 || 15 || 16 || 14 || 15 || 12 || 15 || 11 || 16 || 13 || 13 || 11 || 14 || 14 || 14 || 14 || 15 || 15 || 15 || 14 || 13 || 14 || 14 || 12 |- |align=left|<small>[[Real Betis Balompié|Betis]]</small>|| style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#B0C4DE" | 3 || style="background:#B0C4DE" | 2 || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || style="background:#B0C4DE" | '''1''' || 7 || 7 || 7 || 10 || 12 || 12 || 13 || 15 || 17 || 14 || 11 || 10 || 11 || 12 || 13 || 16 || 14 || 12 || 12 || 12 || 15 || 16 || 15 || 15 || 15 || 13 || 14 || 12 || 13 || 14 || 11 || 12 || 13 |- |align=left|<small>[[RCD Español|Español]]</small>|| 17 || 9 || 13 || 10 || 10 || 15 || 10 || 8 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || 7 || 8 || 9 || 10 || 8 || 8 || 8 || 9 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#FEDF68" | 5 || style="background:#C5D2E4" | 4 || 8 || 11 || 9 || style="background:#FDEEB4" | 6 || style="background:#FDEEB4" | 6 || 7 || 9 || 9 || 10 || 10 || 10 || 11 || 13 || 13 || 14 |- |align=left|<small>[[Rayo Vallecano|Rayo]]</small>|| 10 || 12 || 8 || 11 || 14 || 13 || 16 || 13 || 9 || 11 || 8 || 10 || 10 || 11 || 12 || 16 || 13 || 12 || 13 || 14 || 12 || 10 || 8 || 11 || 8 || 10 || 9 || 10 || 12 || 12 || 12 || 13 || 14 || 15 || 15 || 17 || 17 || 15 |- |align=left|<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|| style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 11 || 14 || 15 || 14 || 9 || 14 || 14 || 15 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 16 |- |align=left|<small>[[Granada CF|Granada]]</small>|| style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 20 || 15 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || 16 || 12 || 16 || 13 || 15 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 16 || 14 || 17 || 15 || 16 || 16 || 16 || 15 || 16 || 17 || 16 || 16 || 16 || 17 || 16 || 16 || 15 || 15 || 17 |- |align=left|<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small>|| style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 13 || 13 || 12 || 14 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 13 || 13 || 12 || 13 || 15 || 17 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 17 || 15 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 17 || 17 || 17 || 16 || 17 || 17 || 16 || 16 || style="background:#FFCCCC" | 18 |- |align=left|<small>[[Sporting de Gijón|Sporting]]</small>|| 16 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || 17 || 17 || 14 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 |- |align=left|<small>[[Racing de Santander|Racing]]</small>|| 14 || 13 || style="background:#FFCCCC" | 18 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || 17 || 15 || 16 || 17 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 18 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 19 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 || style="background:#FFCCCC" | 20 |} </div> {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Betis |Espanyol |Getafe |Granada |Levante |Málaga |Mallorca |Osasuna |Racing |Rayo Vallecano |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Sporting Gijón |Valencia |Villarreal |Zaragoza }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Barcelona}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=5 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=8 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |t=Betis}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} {{fb r team |t=Espanyol}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |t=Getafe}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |t=Granada}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Levante}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3 |ga=5 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Málaga}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf= 2|ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Osasuna}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} {{fb r team |t=Racing}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Racing --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Rayo Vallecano}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=7 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Real Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=7 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=6 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Real Sociedad}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} {{fb r team |t=Sevilla}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=5 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=6 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} {{fb r team |t=Sporting Gijón}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Valencia}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Villarreal}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} {{fb r team |t=Zaragoza}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Racing --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=6 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1 }} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Leo Messi v Granada 2014.jpg|thumb|desno|350px|<center><small>[[Lionel Messi]], najbolji strijelac lige sa 50 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=52% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2011/12, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2011.html ''Lista strijelaca La Lige 2011/12, free-elements.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |1. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] | align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |50 |- |2. | align="left"| {{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |46 |- |3. | align="left"| {{ZD|KOL}} [[Radamel Falcao]] | align="left"|[[Atlético Madrid]] |24 |- |4. | align="left"| {{ZD|ARG}} [[Gonzalo Higuaín]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |22 |- |5. | align="left"| {{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] | align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |21 |- |rowspan=2 align=center|6. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Llorente]] | align="left"|[[Athletic Bilbao]] |17 |- | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] | align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |17 |- |8. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Rubén Castro]] | align="left"|[[Real Betis|Betis]] |16 |- |rowspan=2 align=center|9. | align="left"| {{ZD|ŠPA}} [[Miguel Pérez Cuesta|Michu]] | align="left"|[[Rayo Vallecano]] |15 |- | align="left"| {{ZD|OBS}} [[Arouna Koné]] | align="left"|[[Levante UD|Levante]] |15 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2011-2012}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2011-2012 La Liga 2011/12.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140820110630/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2011-2012 |date=20. 8. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2012 La Liga 2011/12.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220074642/http://www.resultados-futbol.com/primera2012 |date=20. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151223032131/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2011-2012/ La Liga 2011/12.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2011-2012/ La Liga 2011/12.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2012.html Nogometna takmičenja u Španiji 2011/12.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2011/12.}} 7qxgqen08ru32127vakkdfugk2s9gdp La Liga 2012/2013. 0 371478 3916935 3345378 2026-08-08T03:56:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916935 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2012/13. | slika = | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] | ispao = [[RCD Mallorca|Mallorca]]<br />[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]<br />[[Real Zaragoza]] | najbolji_strijelac = [[Lionel Messi]] (46) | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2013/14.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br />[[Atlético Madrid]]<br />[[Real Sociedad]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2013/14.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Valencia CF|Valencia]]<br />[[Real Betis]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]] | najveća_domaća_pobjeda = [[Atlético Madrid]] 6&ndash;0 [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]<br /><small>(9. decembar 2012)</small> | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Rayo Vallecano]] 0&ndash;5 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(27. oktobar 2012)</small><br />[[RCD Mallorca|Mallorca]] 0&ndash;5 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(28. oktobar 2012)</small><br />[[Valencia CF|Valencia]] 0&ndash;5 [[Real Madrid CF|Real Madrid]]<br /><small>(20. januar 2013)</small> | najviše_golova = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] 4&ndash;5 [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /><small>(20. oktobar 2012)</small> | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1091 | najduže_pobjede = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /> (12 utakmica) | najduže_neporažen = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br /> (19 utakmica) | najduže_porazi = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]<br />[[RCD Mallorca|Mallorca]]<br /> (6 utakmica) | najduži_niz_bez_pobjede = [[Real Zaragoza]]<br />(15 utakmica) | najveća_posjećenost = 96.589<br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 2&ndash;2 [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | najmanja_posjećenost = | ukupno_gledalaca = | prosječna_posjećenost = 29.430 | prethodna_sezona = [[La Liga 2011/12.|2011/12]] | sljedeća_sezona = [[La Liga 2013/14.|2013/14]] }} '''La Liga 2012/2013.''' je bila 82. sezona nogometnog nacionalnog prvenstva [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 18. augusta 2012. a završila 1. juna 2013. U sezoni je učestvovalo 20 ekipa. Nakon završenog prvenstva [[FC Barcelona|Barcelona]] je 22. put u svojoj historiji osvojila prvenstvo sa 15 poena više od drugoplasiranog [[Real Madrid CF|Real Madrida]]. [[RCD Mallorca|Mallorca]], [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] i [[Real Zaragoza]] su na kraju sezone ispali iz lige. U cjelokupnoj sezoni je ukupno odigrano 380 utakmica te postignut 1.091 gol što je iznosilo 2.87 datih golova po utakmici. Najefikasnija ekipa lige je bila [[FC Barcelona|Barcelona]]. [[Lionel Messi]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] je bio najbolji strijelac lige sa 46 postignutih golova.<ref name="Primera División 2012/13, bdfutbol.com">[http://www.bdfutbol.com/es/t/t2012-13.html ''Primera División 2012/13, bdfutbol.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> == Ekipe i njihove lokacije == {{Lokacijska karta+|Španija sa Kanarskim ostrvima|float=left|width=350|caption=<center><small>Ekipe La Lige 2012/13.</small>|places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.263472 |long=-2.948150|label=<small>[[Athletic Bilbao|Athletic]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628|label=<small>[[Atlético Madrid|At.&nbsp;Madrid]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167|label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750|label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706|label=<small>[[Celta de Vigo|Celta]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514|label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667|label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small>|position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950|label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744|label=<small>[[Granada CF|Granada]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842|label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603|label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.589936 |long=2.6300778|label=<small>[[RCD Mallorca|Mallorca]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128|label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small>|position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.391828 |long=-3.658586|label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536|label=<small>[[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]]</small>|position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356|label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real&nbsp;Madrid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583|label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219|label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small>|position=bottom }} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.644583 |long=-4.761256|label=<small>[[Real Valladolid|Valladolid]]</small>|position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.636472 |long=-0.901828|label=<small>[[Real Zaragoza|Zaragoza]]</small>|position=bottom }} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Tim ! Grad ! Stadion ! Kapacitet |- |[[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[Stadion San Mamés|San Mamés]] |<center>39.750 |- |[[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] |<center>54.851 |- |[[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] |<center>99.354 |- |[[Real Betis|Betis]] | [[Sevilla]] | [[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]] |<center>52.745 |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] |<center>31.800 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] |<center>34.600 |- |[[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Cornellà de Llobregat]]/[[El Prat de Llobregat]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Cornellà-El Prat]] |<center>40.500 |- |[[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] |<center>17.700 |- |[[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] |<center>22.524 |- |[[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] |<center>25.534 |- |[[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]] |<center>28.963 |- |[[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[Palma, Majorca|Palma]] | [[Stadion Iberostar|Iberostar]] |<center>23.142 |- |[[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[Stadion El Sadar|El Sadar]] |<center>19.553 |- |[[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Campo de Vallecas]] |<center>15.489 |- |[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] |<center>85.454 |- |[[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] |<center>32.076 |- |[[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Seville]] | [[Estadio Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] |<center>45.500 |- |[[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] |<center>55.000 |- | [[Real Valladolid|Valladolid]] | [[Valladolid]] | [[Estadio Nuevo José Zorrilla|Nuevo José Zorrilla]] |<center>26.512 |- |[[Real Zaragoza|Zaragoza]] | [[Zaragoza]] | [[La Romareda]] |<center>34.596 |}{{raščistiti}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p=1. |t=Barcelona |w=32 |d=4 |l=2 |gf=115|ga=40 |bc=#D0F0C0|champion=yes}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2013-14 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl team |p=2. |t=Real Madrid |w=26 |d=7 |l=5 |gf=103|ga=42 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=3. |t=Atlético Madrid |w=23 |d=7 |l=8 |gf=65 |ga=31 |bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p=4. |t=Real Sociedad |w=18 |d=12 |l=8 |gf=70 |ga=49 |bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2013-14 |c=ULP |r=PO}} {{Fb cl team |p=5. |t=Valencia |w=19 |d=8 |l=11 |gf=67 |ga=54 |bc=#79BDFF}} {{Fb cl2 qr |s=2013-14 |c=UEL |r=GF |nt=1}} {{Fb cl team |p=6. |t=Málaga |w=16 |d=9 |l=13 |gf=53 |ga=50 }} {{Fb cl team |p=7. |t=Betis |w=16 |d=8 |l=14 |gf=57 |ga=56 |bc=#97DEFF}} {{Fb cl2 qr |s=2013-14 |c=UEL |r=PO |nt=1}} {{Fb cl team |p=8. |t=Rayo Vallecano |nt=2 |w=16 |d=5 |l=17 |gf=50 |ga=66 }} {{Fb cl team |p=9. |t=Sevilla |w=14 |d=8 |l=16 |gf=58 |ga=54 |bc=#BBEBFF}} {{Fb cl2 qr |s=2013-14 |c=UEL |r=KR3 | nt=1}} {{Fb cl team |p=10.|t=Getafe |w=13 |d=8 |l=17 |gf=43 |ga=57 }} {{Fb cl team |p=11.|t=Levante |w=12 |d=10 |l=16 |gf=40 |ga=57 }} {{Fb cl team |p=12.|t=Athletic Bilbao |w=12 |d=9 |l=17 |gf=44 |ga=65 }} {{Fb cl team |p=13.|t=Espanyol |w=11 |d=11 |l=16 |gf=43 |ga=52 }} {{Fb cl team |p=14.|t=Valladolid |w=11 |d=10 |l=17 |gf=49 |ga=58 }} {{Fb cl team |p=15.|t=Granada |w=11 |d=9 |l=18 |gf=37 |ga=54 }} {{Fb cl team |p=16.|t=Osasuna |w=10 |d=9 |l=19 |gf=33 |ga=50 }} {{Fb cl team |p=17.|t=Celta de Vigo |w=10 |d=7 |l=21 |gf=37 |ga=52 }} {{Fb cl team |p=18.|t=Mallorca |w=9 |d=9 |l=20 |gf=43 |ga=72|bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |relegation=y |s=2013–14 |c=Segunda División}} {{Fb cl team |p=19.|t=Deportivo |w=8 |d=11 |l=19 |gf=47 |ga=70 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl team |p=20.|t=Zaragoza |w=9 |d=7 |l=22 |gf=37 |ga=62 |bc=#FFCCCC|relegated=y}} {{Fb cl footer|hth=y |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es] |nt= <sup>1</sup>''[[Atlético Madrid]] i [[Real Madrid CF|Real Madrid]], pobjednik i finalist [[Kup kralja|kupa Španije]] su se već kvalificirali u [[UEFA Liga prvaka 2013/14.|Ligu prvaka 2013/14]]. te je [[Valencia CF|Valencia]] kao petoplasirana ekipa učestvovala u grupnoj fazi [[UEFA Evropska liga 2013/14.|Evropskoj ligi 2013/14]].''<br /> <sup>2</sup>''[[Málaga CF|Málaga]] i [[Rayo Vallecano]] nisu dobili licencu od [[Nogometni savez Španije|nogometnog saveza Španije]] te su isključeni iz UEFA-inih takmičenja.'' |datum=novembar 2014}} == Prikaz tabele po odigranim kolima== {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- |width=10px bgcolor=FFD700| ||Lider |- |width=10px bgcolor=D0F0C0| ||Grupna faza [[UEFA Liga prvaka 2013/14.|Lige prvaka 2013/14]]. |- |width=10px bgcolor=E8FFD8| ||Baraž za [[UEFA Liga prvaka 2013/14.|Ligu prvaka 2013/14]]. |- |width=10px bgcolor=79BDFF| ||Grupna faza [[UEFA Evropska liga 2013/14.|Evropske lige 2013/14]]. |- |width=10px bgcolor=97DEFF| ||Baraž za [[UEFA Evropska liga 2013/14.|Evropsku lige 2013/14]]. |- |width=10px bgcolor=BBEBFF| ||Treća kvalifikacijska runda za [[UEFA Evropska liga 2013/14.|Evropsku ligu 2013/14]]. |- |width=10px bgcolor=FFCCCC| ||Ispadaju iz lige |} {{raščistiti}} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 74%; text-align:center;" ! rowspan=2 width="76"| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] ! align=center|1 !! align=center|2 !! align=center|3 !! align=center|4 !! align=center|5 !! align=center|6 !! align=center|7 !! align=center|8 !! align=center|9 !! align=center|10 !! align=center|11 !! align=center|12 !! align=center|13 !! align=center|14 !! align=center|15 !! align=center|16 !! align=center|17 !! align=center|18 !! align=center|19 !! align=center|20 !! align=center|21 !! align=center|22 !! align=center|23 !! align=center|24 !! align=center|25 !! align=center|26 !! align=center|27 !! align=center|28 !! align=center|29 !! align=center|30 !! align=center|31 !! align=center|32 !! align=center|33 !! align=center|34 !! align=center|35 !! align=center|36 !! align=center|37 !! align=center|38 |- ! align=center height="20"| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| !! align=center| |- align=center |align=left|{{Fb team Barcelona}} ||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Madrid}} ||9||14||9||12||7||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2 |- align=center |align=left|{{Fb team Atlético Madrid}} ||9||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:gold"|1||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Sociedad}} ||style="background:#FFCCCC"|20||12||16||10||14||8||13||15||14||17||13||9||12||9||9||9||style="background:#BBEBFF"|7||9||9||9||9||8||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#79BDFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4 |- align=center |align=left|{{Fb team Valencia}} ||12||13||17||11||15||10||14||9||11||9||9||8||11||12||10||11||9||8||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#79BDFF"|5||style="background:#79BDFF"|6||style="background:#79BDFF"|5||style="background:#79BDFF"|5||style="background:#79BDFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#79BDFF"|5 |- align=center |align=left|{{Fb team Málaga}} ||style="background:#BBEBFF"|6||8||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||4||4||5||5||4||4||4||4||4||4||4||6||5||6||5||6||5||6||6||6||6||6 |- align=center |align=left|{{Fb team Betis}} ||style="background:#D0F0C0"|2||9||13||8||style="background:#BBEBFF"|6||9||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#E8FFD8"|5||style="background:#E8FFD8"|5||8||8||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7||style="background:#97DEFF"|7 |- align=center |align=left|{{Fb team Rayo Vallecano}} ||7||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#BBEBFF"|6||8||13||10||12||15||11||7||11||8||10||13||10||8||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#BBEBFF"|7||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#BBEBFF"|7||8||9||8||9||9||9||9||style="background:#BBEBFF"|8||style="background:#BBEBFF"|8||10||10||8||8||8 |- align=center |align=left|{{Fb team Sevilla}} ||style="background:#97DEFF"|5||7||8||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#E8FFD8"|4||7||style="background:#97DEFF"|5||7||7||10||7||10||11||11||13||14||12||12||12||11||11||11||10||12||10||12||10||11||10||10||11||10||9||style="background:#BBEBFF"|8||style="background:#BBEBFF"|9||style="background:#BBEBFF"|9||style="background:#BBEBFF"|9 |- align=center |align=left|{{Fb team Getafe}} ||14||10||10||13||17||11||9||11||8||10||14||10||7||style="background:#BBEBFF"|6||7||7||10||10||11||11||12||12||12||11||9||8||9||8||8||8||8||9||9||style="background:#BBEBFF"|8||9||10||10||10 |- align=center |align=left|{{Fb team Levante}} ||11||16||11||14||9||12||11||7||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#BBEBFF"|6||8||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||style="background:#97DEFF"|6||8||8||8||9||9||9||10||11||10||11||10||11||12||12||13||12||13||14||11||11 |- align=center |align=left|{{Fb team Athletic Bilbao}} ||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|20||15||15||16||style="background:#FFCCCC"|18||16||17||16||14||12||14||14||15||14||12||13||14||14|14||14||13||13||15||15||16||14||14||14||13||13||14||14||14||14||14||12||13||12 |- align=center |align=left|{{Fb team Espanyol}} ||13||17||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||16||15||15||14||13||12||13||13||13||13||12||12||11||10||11||11||11||11||12||13 |- align=center |align=left|{{Fb team Valladolid}} ||8||style="background:#D0F0C0"|2||style="background:#BBEBFF"|6||9||13||7||8||10||10||8||8||12||9||7||8||8||11||11||10||10||10||10||10||13||11||12||11||12||14||14||13||13||12||13||12||13||14||14 |- align=center |align=left|{{Fb team Granada}} ||15||15||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||17||15||16||17||style="background:#FFCCCC"|19||16||17||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||17||15||17||17||16||17||16||14||14||15||16||16||16||16||16||17||17||16||15||16||15||15||15 |- align=center |align=left|{{Fb team Osasuna}} ||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||16||16||16||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||17||17||16||14||15||15||15||15||15||15||15||15||17||15||16||16||16 |- align=center |align=left|{{Fb team Celta de Vigo}} ||16||style="background:#FFCCCC"|18||12||16||11||14||12||13||13||15||17||16||15||14||15||15||17||15||15||17||16||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|18||17 |- align=center |align=left|{{Fb team Mallorca}} ||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#BBEBFF"|6||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#E8FFD8"|4||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#97DEFF"|5||style="background:#BBEBFF"|6||8||12||13||15||15||16||17||17||style="background:#FFCCCC"|18||16||16||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|18 |- align=center |align=left|{{Fb team Deportivo}} ||style="background:#D0F0C0"|3||style="background:#97DEFF"|5||7||7||10||16||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||16||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||17||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|18||16||16||17||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|18||17||17||style="background:#FFCCCC"|19 |- align=center |align=left|{{Fb team Zaragoza}} ||16||11||14||17||12||15||17||14||9||12||11||13||13||13||12||14||12||13||13||13||14||15||16||17||17||17||17||17||17||17||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|20||style="background:#FFCCCC"|19||16||17||style="background:#FFCCCC"|18||style="background:#FFCCCC"|19||style="background:#FFCCCC"|20 |} {{raščistiti}} == Tabelarni prikaz rezultata == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Betis |Celta de Vigo |Deportivo |Espanyol |Getafe |Granada |Levante |Málaga |Mallorca |Osasuna |Rayo Vallecano |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Valencia |Valladolid |Zaragoza }} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=5 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=6 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Barcelona}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=5 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} {{fb r team |t=Betis}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |r=null }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |t=Celta de Vigo}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |r=null }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} {{fb r team |t=Deportivo}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4 |ga=5 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} {{fb r team |t=Espanyol}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Getafe}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Granada}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=5 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |r=null }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} {{fb r team |t=Levante}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Levante --> {{fb r |r=null }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} {{fb r team |t=Málaga}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Mallorca}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=4 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |r=null }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} {{fb r team |t=Osasuna}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |r=null }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} {{fb r team |t=Rayo Vallecano}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0 |ga=4 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} {{fb r team |t=Real Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=6 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=5 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |t=Real Sociedad}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Sevilla}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=4 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=4 |ga=3 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} {{fb r team |t=Valencia}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4 |ga=2 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=5 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=4 |ga=0 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=5 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=5 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Valladolid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=2 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=6 |ga=1 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2 |ga=3 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |r=null }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |gf=2 |ga=0 }} {{fb r team |t=Zaragoza}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=3 }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0 |ga=3 }} <!-- Betis --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=5 |ga=3 }} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0 |ga=0 }} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Mallorca --> {{fb r |gf=3 |ga=2 }} <!-- Osasuna --> {{fb r |gf=3 |ga=1 }} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1 |ga=1 }} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1 |ga=2 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2 |ga=1 }} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2 |ga=2 }} <!-- Valladolid --> {{fb r |gf=0 |ga=1 }} <!-- Zaragoza --> {{fb r |r=null }} <!-- -->{{fb r footer |u= |s=[http://www.lfp.es/estadisticas-historicas LFP.es]|a=yes |datum=novembar 2014}} == Lista strijelaca == [[Datoteka:Leo Messi v Granada 2014.jpg|thumb|desno|350px|<center><small>[[Lionel Messi]], najbolji strijelac lige sa 46 postignutih golova.</small>]] {| class="wikitable" style="text-align:center" width=52% |- !width=5%|# !width=20%|Nogometaš<ref name="Lista strijelaca La Lige 2012/13, free-elements.com">[http://www.free-elements.com/Spain/Seasons/E2012.html ''Lista strijelaca La Lige 2012/13, free-elements.com'']; pristupljeno: 27. 11. 2014.</ref> !width=20%|Tim !width=7%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} |- |1. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |46 |- |2. |align="left"|{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |34 |- |3. |align="left"|{{ZD|KOL}} [[Radamel Falcao]] |align="left"|[[Atlético Madrid]] |28 |- |4. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Álvaro Negredo]] |align="left"|[[Sevilla FC|Sevilla]] |25 |- |5. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] |align="left"|[[Valencia CF|Valencia]] |24 |- |rowspan="2"|6. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Rubén Castro]] |align="left"|[[Real Betis|Betis]] |18 |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Francisco Medina Luna|Piti]] |align="left"|[[Rayo Vallecano]] |18 |- |8. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Gonzalo Higuaín]] |align="left"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |16 |- |rowspan="3"|9. |align="left"|{{ZD|MEX}} [[Carlos Vela]] |align="left"|[[Real Sociedad]] |14 |- |align="left"|{{ZD|POR}} [[Hélder Postiga]] |align="left"|[[Real Zaragoza|Zaragoza]] |14 |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] |align="left"|[[Athletic Bilbao]] |14 |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2012-2013}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2012-2013 La Liga 2012/13.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140824073515/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2012-2013 |date=24. 8. 2014 }} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2013 La Liga 2012/13.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220112515/http://www.resultados-futbol.com/primera2013 |date=20. 12. 2014 }} na resultados-futbol.com * [https://web.archive.org/web/20151008221527/http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2012-2013/ La Liga 2012/13.] na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2012-2013/ La Liga 2012/13.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2013.html Nogometna takmičenja u Španiji 2012/13.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2012/13.}} shkygefeyihiv0qe916bj9iueb2te6d Rangers FC 0 371638 3916838 3857295 2026-08-07T12:09:12Z Makenzis 98619 3916838 wikitext text/x-wiki {{Infokutija fudbalski klub | Boja1 = #FFFFFF | Boja2 = #0000FF | Ime kluba = '''Rangers FC''' | Puno ime = Rangers Football Club | Grb = Rangers FC (grb).png | Nadimak = ''The Gers''<br>''The Teddy Bears''<br>''The Light Blues'' | Osnovan = [[Mart]] [[1872]] | Raspušten = | Lokacija = [[Glasgow]]<br>[[Škotska]] | Boje = {{colorbox|blue}} {{colorbox|white}} {{colorbox|red}} | Federacija = [[Nogometni savez Škotske|SFA]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Liga = [[Škotski Premiership|Premiership]] | Stadion = [[Stadion Ibrox|Ibrox]]<ref>{{Cite web |url=http://www.stadiumguide.com/ibrox/ |title=Stadion Ibrox |work=stadiumguide.com|access-date= 25. 6. 2018}}</ref> | Kapacitet = 50.817 | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{ZD|ŠKO}} Douglas Park | Menadžer = {{ZD|HOL}} Giovanni van Bronckhorst | Uspjesi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 3. mjesto | Prethodna sezona = 2025/26. | Webstranica = [http://www.rangers.co.uk/ rangers.co.uk] | Trenutna sezona = <!-- Domaći --> | uzorak_lr1 = _rangers1920h | uzorak_t1 = _rangers1920h | uzorak_dr1 = _rangers1920h | uzorak_š1 = _rangers1920h | uzorak_č1 = _rangers1819h | lijeva ruka1 = 0000FF | tijelo1 = 0000FF | desna ruka1 = 0000FF | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = 000000 <!-- Gostujući --> | uzorak_lr2 = _rangers1920a | uzorak_t2 = _rangers1920a | uzorak_dr2 = _rangers1920a | uzorak_š2 = _rangers1920a | uzorak_č2 = _rangers1920a | lijeva ruka2 = 000000 | tijelo2 = 000000 | desna ruka2 = 000000 | šorc2 = 000000 | čarape2 = 000000 <!-- Treći --> | uzorak_lr3 = _rangers1920t | uzorak_t3 = _rangers1920t | uzorak_dr3 = _rangers1920t | uzorak_š3 = _rangers1920t | uzorak_č3 = _rangers1920t | lijeva ruka3 = FF0000 | tijelo3 = FF0000 | desna ruka3 = FF0000 | šorc3 = BB0011 | čarape3 = FFFFFF }} '''Rangers Football Club''' je profesionalni nogometni klub iz [[Glasgow]]a, [[Škotska]]. Trenutno nastupa u [[Škotski Premiership|Premiershipu]], prvom rangu [[Nogometni ligaški sistem u Škotskoj|škotskog nogometa]]. == Historija == Klub su osnovali Moses McNeil, Peter McNeil, Peter Campbell i William McBeath koji su se sastali u West End Parku u Mart 1872. godine. Svoj prvi meč klub je igrao u maju iste godine protiv ekipe Callander. Utakmica je završena bez golova. 1886. godine Rangers je imao prvog igrača koji je nastupao za reprezentaciju. Radilo se o Moses McNeilu koji je igrao za Škotsku protiv Velsa. Prvi Old Firm derbi je odigran 1888. godine. Celtic je bio bolji sa 5-2. 1890. godine osnovana je Prva liga Škotske, a Rangers je bio jedan od osnivača. Prvu ligašku utakmicu je igrao 16. augusta 1890. godine protiv Heart of Midlothiana. Prvu sezonu je podijelio prvo mjesto sa ekipom Dumbarton. Četiri godine kasnije dolazi do trofeja nacionalnog kupa, nakon što je u finalu sa 3-1 bio bolji od Celtica. Rangers je 55 puta osvajao domaće prvenstvo, što je svjetski rekord, te je osvojio najviše trofeja od svih klubova. Među najveće uspjehe se ubrajaju osvajanje [[Škotski nogometni kup|nacionalnog kupa]], [[Škotski Liga kup|Liga kupa]], te osvajanje [[UEFA Liga prvaka|Kupa pobjednika kupova]]. Klub je također igrao finale [[UEFA Evropska liga|Kupa UEFA]] 2008. godine u [[Manchester]]u s približno 200.000 navijača koji su došli bodriti svoj klub. Rangers je 2012. godine bankrotirao zbog velikih poreskih dugova. Škotski klubovi odlučili su da sezonu 2012/13. počne u četvrtom rangu. Za odluku je glasalo 25 od 30 klubova, tako da je najuspešniji škotski klub i osvajač 55 nacionalne titule morao krenuti od početka. Najveći rival kluba je [[Celtic FC|Celtic]]. Derbi između ta dva kluba jedan je od najpoznatijih na svijetu, utakmice između njih nazivaju ''Old Firm''. Nadimak kluba je Teddy Bears (medvjedići), jer se rimuje sa Gers (skraćeno od Rangers). Od 1899. godine domaće utakmice igra na stadionu [[Stadion Ibrox|Ibrox]]. ==Uspjesi== '''[[Škotski Premiership|Prva liga Škotske]]''' *'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (55)''': 1890/91, 1898/99, 1899/1900, 1900/01, 1901/02, 1910/11, 1911/12, 1912/13, 1917/18, 1919/20, 1920/21, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1926/27, 1927/28, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1932/33, 1933/34, 1934/35, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1948/49, 1949/50, 1952/53, 1955/56, 1956/57, 1958/59, 1960/61, 1962/63, 1963/64, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1986/87, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/2000, 2002/03, 2004/05, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2020/21. '''[[Kup Škotske u nogometu|Kup Škotske]]''' *'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (33)''': 1893/94, 1896/97, 1897/98, 1902/03, 1927/28, 1929/30, 1931/32, 1933/34, 1934/35, 1935/36, 1947/48, 1948/49, 1949/50, 1952/53, 1959/60, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1965/66, 1972/73, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1980/81, 1991/92, 1992/93, 1995/96, 1998/99, 1999/2000, 2001/02, 2002/03, 2007/08, 2008/09. '''[[Škotski Liga-kup]]''' *'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (27)''': 1946/47, 1948/49, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1964/65, 1970/71, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1981/82, 1983/84, 1984/85, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1992/93, 1993/94, 1996/97, 1998/99, 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2007/08, 2009/10, 2010/11. '''[[UEFA Kup pobjednika kupova]]''' *'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (1)''': 1971/72. '''[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]]''' *'''[[Datoteka:Cup Finalist.png]] (1)''': 2007/08. '''[[UEFA Superkup]]''' *'''[[Datoteka:Cup Finalist.png]] (1)''': 1972. ==Menadžeri== {| valign=top |- |valign=top| * 1899-1920. : [[William Wilton]] * 1920-1954. : [[Bill Struth]] * 1954-1967. : [[Scott Symon]] * 1967-1969. : [[David White]] * 1969-1972. : [[William Waddell]] * 1972-1978. : [[Jock Wallace]] * 1978-1983. : [[John Greig]] * 1983-1986. : [[Jock Wallace]] * 1986-1991. : [[Graeme Souness]] * 1991-1998. : [[Walter Smith]] |valign=top| * 1998-2001. : [[Dick Advocaat]] * 2001-2006. : [[Alex McLeish]] * 2006-2007. : [[Paul Le Guen]] * 2007-2011. : [[Walter Smith]] * 2011-2014. : [[Ally McCoist]] * 2015-2017. : [[Mark Warburton]] * 2017. : [[Pedro Caixinha]] * 2017-2018. : [[Graeme Murty]] * 2018-2021. : [[Steven Gerrard]] * 2021-. : [[Giovanni van Bronckhorst]] |} ==Kapiteni== {| |- valign="top" | {| class="wikitable alternance" |- !|Igrač !|Godine |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Tom Vallance]] || 1876–1882 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[David Mitchell (footballer, born 1866)|David Mitchell]] || 1882–1894 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[John McPherson (footballer, born 1868)|John McPherson]] || 1894–1898 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Robert Hamilton (Scottish footballer)|Robert Hamilton]] || 1898–1906 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Robert Campbell (footballer, born 1883)|Robert Campbell]] || 1906–1916 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Tommy Cairns]] || 1916–1926 |- |{{flagicon|SJI}} [[Bert Manderson]] || 1926–1927 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Tommy Muirhead]] || 1927–1930 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[David Meiklejohn]] || 1930–1938 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Jimmy Simpson (footballer, born 1908)|Jimmy Simpson]] || 1938–1940 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Jock Shaw]] || 1940–1957 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[George Young (Scottish footballer)|George Young]] || 1953–1957 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Ian McColl]] || 1957–1960 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Eric Caldow]] || 1960–1962 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Bobby Shearer]] || 1962–1965 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[John Greig]] || 1965–1978 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Derek Johnstone]] || 1978–1983 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[John McClelland (footballer, born 1955)|John McClelland]] || 1983–1984 |} | {| class="wikitable alternance" |- !|Igrač !|Godine |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Craig Paterson]] || 1984–1986 |- |{{flagicon|ENG}} [[Terry Butcher]] || 1986–1990 |- |rowspan="2"|{{flagicon|ŠKO}} [[Richard Gough]] || 1990–1997 |- |1997–1998 |- |{{flagicon|DAN}} [[Brian Laudrup]] || 1997 |- |{{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Amoruso]] || 1998–2000 |- |rowspan="3"|{{flagicon|ŠKO}} [[Barry Ferguson]] || 2000–2003 |- |2005–2007 |- |2007–2009 |- |{{flagicon|AUS}} [[Craig Moore]] || 2003–2004 |- |{{flagicon|NJE}} [[Stefan Klos]] || 2004–2005 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Gavin Rae]] || 2007 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[David Weir (Scottish footballer)|David Weir]] || 2009–2012 |- |{{flagicon|SJI}} [[Steven Davis]] || 2012 |- |{{flagicon|SAD}} [[Carlos Bocanegra]] || 2012 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Lee McCulloch]] || 2012–2015 |- |{{flagicon|ŠKO}} [[Lee Wallace]] || 2015–2018 |- |{{flagicon|ENG}} [[James Tavernier]] || 2018- |} |} ==Najbolji sastav== Navijači su 1999. godine uzabrali najboljih 11 igrača Rangersa. * {{ZD|ŠKO}} [[Andy Goram]] * {{ZD|ŠKO}} [[Sandy Jardine]] * {{ZD|ŠKO}} [[Richard Gough]] * {{ZD|ENG}} [[Terry Butcher]] * {{ZD|ŠKO}} [[John Greig]] * {{ZD|DAN}} [[Brian Laudrup]] * {{ZD|ENG}} [[Paul Gascoigne]] * {{ZD|ŠKO}} [[Jim Baxter]] * {{ZD|ŠKO}} [[Davie Cooper]] * {{ZD|ŠKO}} [[Ally McCoist]] * {{ZD|ENG}} [[Mark Hateley]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.rangers.co.uk/ Službena stranica] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50121/profile/ Rangers] na zvaničnoj stranici UEFA-e {{Navkutije |ime = |naslov = Rangers FC u takmičenjima |naslovstil = background-color:#FFd700; border: solid 1px #000; color:#000000; |podaci1 = {{Osvajači UEFA Kupa pobjednika kupova}} {{EUK}} }} [[Kategorija:Nogometni klubovi u Škotskoj]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1872.]] [[Kategorija:Sport u Glasgowu]] [[Kategorija:Rangers FC]] biqvm5iptwi8y9u9i5k4xdyfkom32bw Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj 0 374107 3916982 3714582 2026-08-08T09:56:12Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916982 wikitext text/x-wiki {{Infokutija organizacija | ime = Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj | izvorno_ime = International Fund for Agricultural Development | slika = [[File:Emblem of the United Nations.svg|20px|Emblem of the United Nations]] | veličina_slike = | opis_slike = | karta = IFAD sede centrale a Roma.jpg| veličina_karte = 280px | opis_karte = | skraćenica = IFAD | uzrečica = | prethodnik = | nasljednik = | datum_osnivanja = {{Početni datum i godine|1977|12|15}} | datum_gašenja = | vrsta = Specijalizirana agencija Ujedinjenih naroda | status = Aktivna | cilj = | glavno_sjedište = [[Rim]], [[Italija]] | glavno_sjedište_koordinate = {{Coord|41|49|47|N|12|29|39|E|display=inline,title}} | područje_utjecaja = | članstvo = | jezik = [[Engleski jezik|Engleski]], [[Francuski jezik|francuski]], [[Španski jezik|španski]] i [[Arapski jezik|arapski]] | generalni_sekretar = | lider_vrsta1 = Predsjednik | lider_ime1 = [[Álvaro Lario]] | lider_vrsta2 = Potpredsjednik | lider_ime2 = [[Gérardine Mukeshimana]] | lider_vrsta3 = | lider_ime3 = | lider_vrsta4 = | lider_ime4 = | lider_vrsta5 = | lider_ime5 = | lider_vrsta6 = | lider_ime6 = | lider_vrsta7 = | lider_ime7 = | ključne_osobe = | glavni_organ = | budžet = | broj_zaposlenih = | broj_volontera = | veb-sajt = {{URL|ifad.org}} }} '''Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj''' ('''IFAD''' - '''I'''nternational '''F'''und for '''A'''gricultural '''D'''evelopment) je međunarodna finansijska institucija i specijalizirana agencija [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] posvećena iskorjenjivanju siromaštva i gladi u ruralnim krajevima država u razvoju. Jedina je multilateralna razvojna organizacija koja se isključivo fokusira na ruralne ekonomije i sigurnost hrane.<ref>{{Cite web|title=IFAD at a glance|url=https://www.ifad.org/en/web/knowledge/publication/asset/39186603|access-date=2020-08-28|website=IFAD|language=en-US}}</ref> Osnovana je kao međunarodna finansijska institucija 1977. kao jedan od glavnih rezultata ishoda Svjetske konferencije za hranu održane 1974. godine. 75 % siromašnih u svijetu žive u ruralnim područjima u zemljama u razvoju, ali samo 4% od zvanične razvojne pomoći odlazi na oblast poljoprivrede. IFAD je uključen u preko 200 projekata u gotovo 100 zemalja.<ref>{{cite web|url=https://www.ifad.org/documents/38714170/39211820/ifadglance.pdf/31f8d586-6f4e-44d4-b27e-13491bb7aab9|title=IFAD at a Glance|access-date=10. 6. 2025|archive-date=9. 11. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109025444/https://www.ifad.org/documents/38714170/39211820/ifadglance.pdf/31f8d586-6f4e-44d4-b27e-13491bb7aab9|url-status=dead}}</ref> Finansira i sponzorira inicijative koje poboljšavaju upravljanje zemljištem i vodama, razvijaju ruralnu infrastrukturu, obučavaju i obrazuju poljoprivrednike o efikasnijim tehnologijama, grade otpornost na klimatske promjene, poboljšavaju dostupnost tržišta i još mnogo toga.<ref>{{Cite web|title=Topics|url=https://www.ifad.org/en/topics|access-date=2020-08-28|website=IFAD|language=en-US}}</ref> IFAD ima 180 država članica sa [[OPEC|Organizacijom zemalja izvoznica nafte]] i članicama [[Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj|Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj]].<ref name=":1">{{cite web |title=Membership of IFAD |url=https://www.ifad.org/en/membership |access-date=6 December 2024 |publisher=International Fund for Agricultural Development}}</ref> Od 2021., od svog osnivanja, IFAD je obezbijedio 23,2 milijarde američkih dolara kredita i grantova i koordinirao dodatnih 31 milijardu američkih dolara međunarodnog i domaćeg sufinansiranja.<ref>{{Cite web |title=International Fund for Agricultural Development {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://forest-finance.un.org/content/international-fund-agricultural-development |access-date=2023-05-30 |website=forest-finance.un.org |archive-date=30. 5. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530001525/https://forest-finance.un.org/content/international-fund-agricultural-development |url-status=dead }}</ref> Sjedište organizacije je u [[italija]]nskom glavnom gradu [[Rim]]u i članica je Grupe za razvoj Ujedinjenih naroda.<ref>{{Cite web |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13 |title=Arhivirana kopija |access-date=25. 12. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511144047/http://www.undg.org/index.cfm?P=13 |archive-date=11. 5. 2011 |url-status=dead }}</ref> Trenutni predsjednik IFAD-a je Álvaro Lario iz Španije. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *[http://www.ifad.org Službena stranica IFAD-a] {{Ujedinjene nacije}} [[Kategorija:Međunarodne organizacije|Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj]] [[Kategorija:Organizacije osnovane 1977.|Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj]] [[Kategorija:Specijalizirane agencije Ujedinjenih nacija|Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj]] p7w7ow2hy43zgps8geaqofcx9ddrz1q La Liga 2015/2016. 0 393328 3916938 3532325 2026-08-08T04:00:53Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916938 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2015/16. | slika = Liga BBVA.svg | pobjednici = [[FC Barcelona|Barcelona]] <small>(24. titula)</small> | ispao = [[Rayo Vallecano]] <br> [[Getafe CF|Getafe]] <br> [[Levante UD|Levante]] | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2016/17.]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br />[[Atlético Madrid]]<br />[[Villarreal CF|Villarreal]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2016/17.]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[Athletic Bilbao]]<br />[[Celta Vigo]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]] | najbolji_strijelac = [[Luis Suárez]]<br />(40 golova) | najveća_domaća_pobjeda = {{Nowrap|[[Real Madrid]] 10–2 [[Rayo Vallecano]]}}<br />(20. decembar 2015) | najveća_gostujuća_pobjeda = {{Nowrap|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] 0–8 [[FC Barcelona|Barcelona]]}}<br />(20. april 2016) | najviše_golova = {{Nowrap|[[Real Madrid]] 10–2 [[Rayo Vallecano]]}}<br />(20. decembar 2015) | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1043 | najduže_pobjede = 12 utakmica<ref name="ESPN">{{cite web |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/performance |title=La Liga Statistics – 2015–16 |publisher=Entertainment and Sports Programming Network (ESPN) |work=ESPN FC |access-date=18. 5. 2016}}</ref><br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br/>[[Real Madrid]] | najduže_porazi = 7 utakmica<ref name="ESPN" /><br />[[Getafe CF|Getafe]] | najduže_neporažen = 23 utakmice<ref name="ESPN" /><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] | najduži_niz_bez_pobjede = 13 utakmicas<ref name="ESPN" /><br />[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] <br> [[Getafe CF|Getafe]] | najveća_posjećenost = 98.902 <br />{{Nowrap|[[FC Barcelona|Barcelona]] 1–2 [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]}}<br />(2. april 2016)<ref name="ESPN" /> | najmanja_posjećenost = 4.215<br />[[SD Eibar|Eibar]] 5–1 [[Granada CF|Granada]]<br />(18. januar 2016)<ref name="ESPN" /> | ukupno_gledalaca = 10.554.764<ref name="ESPN" /> | prosječna_posjećenost = 27.775<ref name="ESPN" /> | prethodna_sezona = [[La Liga 2014/15.|2014/15]]. | sljedeća_sezona = [[La Liga 2016/2017.|2016/17]]. }} '''La Liga 2015/16.''' je bila 85. sezona od osnivanja [[La Liga|prve nogometne lige]] [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 21. augusta 2015. a završila 15. maja 2016 godine. [[FC Barcelona|Barcelona]] je osvojila prvenstvo 24. put u svojoj historiji. [[Real Madrid CF|Real Madrid]] kao drugoplasirana ekipa i [[Atlético Madrid]] kao trećeplasirana uz prvaka Barcelonu osigurali su učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Lige prvaka 2016/17.]] dok je četvrtoplasirana ekipa La Lige [[Villarreal CF|Villarreal]] osigurao plasman u baraž za [[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Ligu prvaka 2016/17]]. [[Athletic Bilbao]] kao petoplasirana ekipa prvenstva stekla je pravo igranja u [[UEFA Evropska liga 2016/17.|Evropskoj ligi 2016/17]]. [[Celta de Vigo]] kao šestoplasirana i [[Sevilla FC|Sevilla]] kao sedmoplasirana ekipa lige, osigurali su učešće u trećem krugu kvalifikacija za [[UEFA Evropska liga 2016/17.|Evropsku ligu 2016/17]]. Iz lige su ispali [[Rayo Vallecano]], [[Getafe CF|Getafe]] i [[Levante UD|Levante]]. Najbolji strijelac La Lige 2015/16. bio je [[Luis Suárez]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] sa 40 postignutih golova. == Ekipe == Ukupno 20 timova učestvovalo je u ligi, uključujući 17 iz prethodne sezone [[La Liga 2014/15.|2014-15.]] i dva prvoplasirana iz prethodne sezone [[Segunda División 2014/15.]], te pobjednika baraža [[Segunda División 2014/15.]] u kojem su učestvovala četiri kluba: [[Girona FC|Girona]] kao četvrtoplasirana, [[UD Las Palmas|Las Palmas]] petoplasirana, [[Real Valladolid]] šestoplasirana i [[Real Zaragoza]] kao sedmoplasirana ekipa [[Segunda División 2013/14.|druge španske lige]]. [[Elche CF|Elche]], [[UD Almería|Almería]] i [[Córdoba CF|Córdoba]] su ekipe koje su ispale iz prethodne sezone u drugu ligu Španije. Iako je prvobitno osigurao opstanak u ligi osvajanjem 13. mjesta [[Elche CF|Elche]] je naknadno izbačen iz lige zbog poreskih dugovanja.<ref>{{Cite web |url=http://www.laliga.es/en/news/official-statement-27 |title=Official Statement |work=LaLiga.es |access-date=21. 8. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150824225224/http://www.laliga.es/en/news/official-statement-27 |archive-date=24. 8. 2015 |url-status=dead }}</ref> [[UD Almería|Almería]] se vratila u drugu ligi nakon dvije godine provedenih u La Ligi, dok je [[Córdoba CF|Córdoba]] nakon jedne sezone provedene u prvoj ligi kao posljednja ekipa iz prethodne sezone preselila u niži rang takmičenja. [[Real Betis]] kao prvoplasirana ekipa [[Segunda División 2014/15.]] se nakon jedne sezone igranja u drugoj ligi plasirao u [[La Liga|La Ligu]], [[Sporting de Gijón]] kao drugolpasirana ekipa [[Segunda División 2014/15.]] se vratio u prvu ligu nakon tri sezone provedene u nižem rangu, te [[UD Las Palmas|Las Palmas]] kao četvrtoplasirana ekipa nakon regularnog dijela druge lige preko doigravanja obezbjeđuje ulazak u [[La Liga|La Ligu]] nakon 13 godine provedenih u niželigaškim takmičenjima. {| |- style="vertical-align: top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[La Liga 2014/15.]] |- style="background: #FF8888;" |<center>'''13.''' |'''[[Elche CF|Elche]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''19.''' |'''[[UD Almería|Almería]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''20.''' |'''[[Córdoba CF|Córdoba]]''' |} <td valign="top"> {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[Segunda División 2014/15.]] |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''1.''' |'''[[Real Betis]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''2.''' |'''[[Sporting de Gijón]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''3.''' |'''[[Girona FC|Girona]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''4.''' |'''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' <small>(Pobjednik doigravanja)</small> |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''5.''' |'''[[Real Valladolid]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''6.''' |'''[[Real Zaragoza]]''' |} |} === Baraž za ulazak u La Ligu 2015/16. === {{Polufinale (2 utakmice) | RD1 = Polufinale | RD2 = Finale | RD1-nosioc1 = 3. | RD1-tim1 = [[Girona FC|Girona]] | RD1-rezultat1-1 = 3 | RD1-rezultat1-2 = 1 | RD1-rezultat1-A = 4 | RD1-nosioc2 = 6. | RD1-tim2 = '''[[Real Zaragoza|Zaragoza]]''' (a) | RD1-rezultat2-1 = 0 | RD1-rezultat2-2 = 4 | RD1-rezultat2-A = 4 | RD1-nosioc3 = 5. | RD1-tim3 = [[Real Valladolid|Valladolid]] | RD1-rezultat3-1 = 1 | RD1-rezultat3-2 = 0 | RD1-rezultat3-A = 1 | RD1-nosioc4 = 4. | RD1-tim4 = '''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' (a) | RD1-rezultat4-1 = 1 | RD1-rezultat4-2 = 0 | RD1-rezultat4-A = 1 | RD2-nosioc1 = 6. | RD2-tim1 = [[Real Zaragoza|Zaragoza]] | RD2-rezultat1-1 = 3 | RD2-rezultat1-2 = 0 | RD2-rezultat1-A = 3 | RD2-nosioc2 = 4. | RD2-tim2 = '''[[UD Las Palmas|Las Palmas]]''' (a) | RD2-rezultat2-1 = 1 | RD2-rezultat2-2 = 2 | RD2-rezultat2-A = 3 }} == Ekipe i njihove lokacije == {{Location map+ |Španija sa Kanarskim ostrvima |width=500 |float=right |caption=<center><small>Ekipe La Lige 2015/16.</small> |places= {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima|lat=37.384|long=-5.9705 |label={{small|[[Sevilla FC|Sevilla]]}}|mark=Orange_pog.svg|position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750 |label={{small|[[Real Betis]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.264283 |long=-2.950153 |label={{small|[[Athletic Bilbao|Athletic]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628 |label={{small|[[Atlético Madrid|Atlético]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167 |label={{small|[[FC Barcelona|Barcelona]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.181706 |long=-2.475803 |label={{small|[[SD Eibar|Eibar]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211842 |long=-8.739706 |label={{small|[[Celta de Vigo|Celta]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536256 |long=-5.637419 |label={{small|[[Sporting de Gijón|Sporting]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667 |label={{small|[[RCD Espanyol|Espanyol]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950 |label={{small|[[Getafe CF|Getafe]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744 |label={{small|[[Granada CF|Granada]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603 |label={{small|[[Málaga CF|Málaga]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842 |label={{small|[[Levante UD|Levante]]}}|mark=Orange_pog.svg }} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514 |label={{small|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=bottom}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.391828 |long=-3.658586 |label={{small|[[Rayo Vallecano|Rayo]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453053 |long=-3.688356 |label={{small|[[Real Madrid C.F.|Real]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536 |label={{small|[[Real Sociedad|Real Soc.]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=right}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=35.7 |long=1.95 |label={{small|[[UD Las Palmas|Las Palmas]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219 |label={{small|[[Valencia CF|Valencia]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=left }} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472 |label={{small|[[Villarreal CF|Villarreal]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" style="font-size:85%;" ! Ekipa ! Lokacija stadiona ! Stadion ! Kapacitet |- | [[Athletic Bilbao]] |[[Bilbao]] |[[Stadion San Mamés|San Mamés]] | align="center" | 53.289 |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | align="center" | 54.851 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | 99.354 |- | [[Celta de Vigo]] | [[Vigo]] | [[Stadion Balaídos|Balaídos]] | align="center" | 31.800 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo]] | [[A Coruña]] | [[Stadion Riazor|Riazor]] | align="center" | 34.600 |- | [[SD Eibar|Eibar]] | [[Eibar]] | [[Estadio Municipal de Ipurúa|Ipurúa]] | align="center" | 6.267 |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Cornellà-El Prat]] | align="center" | 40.500 |- | [[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez|Alfonso Pérez]] | align="center" | 17.393 |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | align="center" | 22.524 |- | [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]] | [[Stadion Gran Canaria|Gran Canaria]] | align="center" | 30.000 |- | [[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] | align="center" | 25.354 |- | [[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Stadion La Rosaleda|La Rosaleda]] | align="center" | 30.044 |- | [[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Campo de Vallecas]] | align="center" | 14.790 |- | [[Real Betis]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Benito Villamarín|Benito Villamarín]] | align="center" | 56.500 |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion "Santiago Bernabéu"|Santiago Bernabéu]] | align="center" | 85.454 |- | [[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] | align="center" | 32.076 |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | 45.500 |- | [[Sporting de Gijón]] | [[Gijón]] | [[Stadion El Molinón|El Molinón]] | align="center" | 30.000 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | align="center" | 55.000 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Stadion El Madrigal|El Madrigal]] | align="center" | 25.000 |} {{-}} == Tabela == {{Fb cl header navbar}} {{Fb cl team |p= 1.|t=Barcelona |w=29|d=4 |l=5 |gf=112|ga=29|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |rows=3 |s=2016-17 |c=ULP |r=GF}} {{Fb cl team |p= 2.|t=Real Madrid |w=28|d=6 |l=4 |gf=110|ga=34|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p= 3.|t=Atlético Madrid |w=28|d=4 |l=6 |gf=63|ga=18|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl team |p= 4.|t=Villarreal |w=18|d=10|l=10|gf=44|ga=35|bc=#E8FFD8}} {{Fb cl2 qr |s=2016-17 |c=ULP |r=PO}} {{Fb cl team |p= 5.|t=Athletic Bilbao |w=18|d=8 |l=12|gf=58|ga=45|bc=#ccf9cc}} {{Fb cl2 qr |s=2016-17 |c=UEL |r=GF}} {{Fb cl team |p= 6.|t=Celta Vigo |w=17|d=9 |l=12|gf=51|ga=59|bc=#CCF3FF}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2016-17 |c=UEL |r=KR3 }} {{Fb cl team |p= 7.|t=Sevilla |w=14|d=10|l=14|gf=51|ga=50|bc=#D0F0C0}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2016-17 |c=ULP |r=GF |nt=1}} {{Fb cl team |p= 8.|t=Malaga |w=12|d=12|l=14|gf=38|ga=35}} {{Fb cl3 qr |rows=10}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Malaga 3-1 Real Sociedad<br>Real Sociedad 1-1 Malaga}} {{Fb cl team |p= 9.|t=Real Sociedad |w=13|d=9 |l=16|gf=45|ga=48}} {{Fb cl team |p=10.|t=Real Betis |w=11|d=12|l=15|gf=33|ga=51}} {{Fb cl team |p=11.|t=Las Palmas |w=12|d=8 |l=18|gf=45|ga=53}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Las Palmas 2-1 Valencia<br>Valencia 1-1 Las Palmas}} {{Fb cl team |p=12.|t=Valencia |w=11|d=11|l=16|gf=46|ga=48}} {{Fb cl team |p=13.|t=Espanyol |w=12|d=7 |l=19|gf=40|ga=74}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Espanyol 4-2 Eibar<br>Eibar 2-1 Espanyol}} {{Fb cl team |p=14.|t=Eibar |w=11|d=10|l=17|gf=49|ga=61}} {{Fb cl team |p=15.|t=Deportivo de La Coruña |w=8 |d=18|l=12|gf=45|ga=61}} {{Fb cl team |p=16.|t=Granada |w=10|d=9 |l=19|gf=46|ga=69}} {{Fb cl hth |qr=y |rows=2 |hth=Granada 2-0 Sporting<br>Sporting 3-3 Granada}} {{Fb cl team |p=17.|t=Sporting de Gijón |w=10|d=9 |l=19|gf=40|ga=62}} {{Fb cl team |p=18.|t=Rayo Vallecano |w=9 |d=11|l=18|gf=52|ga=73|bc=#FFCCCC}} {{Fb cl3 qr|rows=3|competition=[[Segunda División 2016/17.]]}} {{Fb cl team |p=19.|t=Getafe |w=9 |d=9 |l=20|gf=37|ga=67|bc=#FFCCCC}} {{Fb cl team |p=20.|t=Levante |w=8 |d=8 |l=22|gf=37|ga=70|bc=#FFCCCC}} |} {|style=" {{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}; background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; font-size:85%;" width=54% |- |Izvor: [https://web.archive.org/web/20160407124806/https://www.ligabbva.com/liga-bbva/clasificacion/ LigaBBVA.com] ---- |- |Pravila kvalificiranja:<br> a) broj bodova,<br> a) međusobne utakmice,<br> c) gol-razlika,<br> d) veći broj postignutih golova. ---- |- |<sup>1</sup> ''[[Sevilla FC|Sevilla]], pobjednik [[UEFA Evropska liga 2015/16.|Evropske lige 2015/16]]. obezbjedila je učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Lige prvaka 2016/17]].'' |} == Rezultati == {{fb r header |nt=20 |Athletic Bilbao |Atlético Madrid |Barcelona |Celta de Vigo |Deportivo |Eibar |Espanyol |Getafe |Granada |Las Palmas |Levante |Málaga |Rayo Vallecano |Real Betis |Real Madrid |Real Sociedad |Sevilla |Sporting Gijón |Valencia |Villarreal}} {{fb r team |t=Athletic Bilbao}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |r=null}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=5|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1|ma=Baskijski derbi}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Atlético Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |r=null }} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1|ma=Madridski derbi}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3 |ga=0 }} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Barcelona}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |r=null}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=6|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=5|ga=0|ma=Barselonski derbi}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=5|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2|ma=El Clásico}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=0}} {{fb r team |t=Celta Vigo}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |r=null}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1|ma=Galicijski derbi}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=3}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=4|ga=3}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=5}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Deportivo}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=8}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=0|ma=Galicijski derbi}} <!-- Deportivo --> {{fb r |r=null}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=3}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2}} {{fb r team |t=Eibar}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |r=null}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=2}} {{fb r team |t=Espanyol}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=0|ma=Barselonski derbi}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |r=null}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=6}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=5}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=2}} {{fb r team |t=Getafe}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |r=null}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=5}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0}} {{fb r team |t=Granada}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |r=null}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0|ma=Derbi istočne Andaluzije}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=3}} {{fb r team |t=Las Palmas}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |r=null}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=0}} {{fb r team |t=Levante}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Levante --> {{fb r |r=null}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=0}} {{fb r team |t=Málaga}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=2|ma=Derbi istočne Andaluzije}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |r=null}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=1}} {{fb r team |t=Rayo Vallecano}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=5}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |r=null}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=1}} {{fb r team |t=Real Betis}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=0|ga=4}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |r=null}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=0|ga=0|ma=Seviljski derbi}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=1|ga=1}} {{fb r team |t=Real Madrid}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=4|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1|ma=Madridski derbi}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=0|ga=4|ma=El Clásico}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=7|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=6|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=4|ga=1}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=10|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |r=null}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=3|ga=0}} {{fb r team |t=Real Sociedad}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=0|ma=Baskijski derbi}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=3}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |r=null}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2}} {{fb r team |t=Sevilla}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=5|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=4}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=2|ga=0|ma=Seviljski derbi}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=3|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Sevilla --> {{fb r |r=null}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=4|ga=2}} {{fb r team |t=Sporting Gijón}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=4}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=3|ga=3}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=5|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |r=null}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=2|ga=0}} {{fb r team |t=Valencia}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=0|ga=3}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=3}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=4|ga=0}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Valencia --> {{fb r |r=null}} <!-- Villarreal --> {{fb r |gf=0|ga=2}} {{fb r team |t=Villarreal}} <!-- Athletic Bilbao --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Atlético Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Barcelona --> {{fb r |gf=2|ga=2}} <!-- Celta de Vigo --> {{fb r |gf=1|ga=2}} <!-- Deportivo --> {{fb r |gf=0|ga=2}} <!-- Eibar --> {{fb r |gf=1|ga=1}} <!-- Espanyol --> {{fb r |gf=3|ga=1}} <!-- Getafe --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Granada --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Las Palmas --> {{fb r |gf=0|ga=1}} <!-- Levante --> {{fb r |gf=3|ga=0}} <!-- Málaga --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Rayo Vallecano --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Real Betis --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Real Madrid --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Real Sociedad --> {{fb r |gf=0|ga=0}} <!-- Sevilla --> {{fb r |gf=2|ga=1}} <!-- Sporting Gijón --> {{fb r |gf=2|ga=0}} <!-- Valencia --> {{fb r |gf=1|ga=0}} <!-- Villarreal --> {{fb r |r=null}} {{Fb r footer |s=[http://www.laliga.es/en/liga-bbva#liga_bbva_box2 La Liga] |a=yes |date=juni 2015|u=18. maj 2016}} == Prikaz tabele po odigranim kolima == {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; width: 22em;" |- | style="width:10px; background:gold;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Lider na tabeli]]</small> |- | style="width:10px; background:#d0f0c0;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Liga prvaka]]</small> |- | style="width:10px; background:#e8ffd8;"| ||<small>[[UEFA Liga prvaka 2016/17.|Baraž za Ligu prvaka]]</small> |- | style="width:10px; background:#97deff;"| ||<small>[[UEFA Evropska liga 2016/17.|Evropska liga]]</small> |- | style="width:10px; background:#bbebff;"| ||<small>[[UEFA Evropska liga 2016/17.|Treća kvalifikacijska runda za Evropsku ligu]]</small> |- | style="width:10px; background:#fcc;"| ||<small>Ispada u [[Segunda División 2016/17.|Segunda División]]</small> |}{{-}} <div style="overflow-x:auto; margin:0 auto; border:1px solid #00FF7F"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 75%;" width=100% |- ! rowspan=2| Kolo [[Datoteka:Aiga rightarrow.png|10px]]<br />Ekipa [[Datoteka:Pfeil unten.svg|8px]] !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22!!23!!24!!25!!26!!27!!28!!29!!30!!31!!32!!33!!34!!35!!36!!37!!38 |- style="background:#F0F0F0;" !&nbsp;!! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |- align=center |align=left|{{Fb team Barcelona}} || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Madrid}} || 10 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 |- align=center |align=left|{{Fb team Atlético Madrid}} || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"| 2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 |- align=center |align=left|{{Fb team Villarreal}} || 7 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 |- align=center |align=left|{{Fb team Athletic Bilbao}} || 17 || style="background:#fcc"|20 || 10 || 13 || 15 || 17 || 13 || 14 || 12 || 8 || 8 || 9 || 7 || 7 || 9 || 7 || 7 || style="background:#BBEBFF"|6 || 8 || 9 || 8 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || 7 || 8 || 7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 |- align="center" |align=left|{{Fb team Celta}} || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 ||style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#D0F0C0"|3 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#E8FFD8"|4 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || 7 || 7 || 8 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 |- align=center |align=left|{{Fb team Sevilla}} || 13 || 17 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || 16 || 12 || 13 || 8 || 11 || 10 || 11 || 10 || 10 || 7 || 8 || 8 || 9 || 7 || 7 || 7 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#97DEFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 || style="background:#BBEBFF"|7 |- align=center |align=left|{{Fb team Málaga}} || 9 || 15 || 15 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 17 || 16 || 17 || 17 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 16 || 13 || 11 || 11 || 10 || 12 || 12 || 10 || 10 || 11 || 12 || 11 || 11 || 12 || 9 || 8 || 8 || 8 || 8 || 9 || 10 || 8 || 8 || 8 |- align=center | align="left" |{{Fb team Real Sociedad}} || 11 || 11 || 16 || 17 || 11 || 12 || 16 || 16 || 15 || 16 || 16 || 14 || 15 || 13 || 13 || 14 || 14 || 15 || 14 || 13 || 15 || 13 || 11 || 10 || 9 || 9 || 10 || 9 || 10 || 11 || 10 || 9 || 9 || 10 || 12 || 11 || 9 || 9 |- align="center" | align="left" |{{Fb team Real Betis}} || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#fcc"|18 || 9 || 11 || 14 || 10 || 8 || 10 || 10 || 13 || 11 || 12 || 11 || 11 || 11 || 11 || 12 || 14 || 15 || 15 || 14 || 14 || 13 || 14 || 13 || 13 || 13 || 10 || 11 || 13 || 14 || 13 || 14 || 12 || 13 || 13 || 14 || 10 |- align="center" |align=left|{{Fb team Las Palmas}} || style="background:#fcc"|19 || 14 || 13 || 16 || 12 || 14 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 ||style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || 16 || 16 || 16 || 16 ||style="background:#fcc"|18 || 16 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 15 || 15 || 15 || 15 || 12 || 10 || 11 || 13 || 9 || 10 || 10 || 11 |- align=center |align=left|{{Fb team Valencia}} || 15 || 10 || 8 || 7 || 10 || 8 || 9 || 8 || 9 || 7 || 7 || 7 || 9 || 8 || 8 || 9 || 10 || 10 || 11 || 11 || 11 || 12 || 14 || 12 || 11 || 12 || 9 || 11 || 12 || 14 || 15 || 14 || 12 || 8 || 8 || 9 || 11 || 12 |- align=center |align=left|{{Fb team Espanyol}} || style="background:#E8FFD8"|4 || 8 || 12 || 8 || style="background:#BBEBFF"|6 || 9 || 10 || 9 || 11 || 10 || 13 || 10 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 12 || 13 || 14 || 13 || 15 || 17 || 17 || 16 || 14 || 14 || 14 || 14 || 12 || 13 || 15 || 15 || 15 || 15 || 14 || 15 || 13 |- align=center | align="left" |{{Fb team Eibar}} || style="background:gold"|1 || style="background:#D0F0C0"|2 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || 8 || 7 || 7 || 7 ||7 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || 8 || 9 || 10 || 10 || 9 || 8 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || 8 || 8 || style="background:#BBEBFF"|6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 9 || 9 || 11 || 10 || 11 || 11 || 12 || 12 || 14 |- align=center |align=left|{{Fb team Deportivo}} || 8 || 9 || 7 || 9 || 7 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || 9 || 9 || 8 || style="background:#97DEFF"|5 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || style="background:#BBEBFF"|6 || 7 || 9 || 8 || 9 || 9 || 9 || 9 || 10 || 10 || 12 || 13 || 13 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 14 || 15 || 13 || 15 |- align=center |align=left|{{Fb team Granada}} || style="background:#fcc"|20 || 7 || 11 || 15 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || 17 || 17 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 17 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 17 || 17 || 16 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 16 |- align=center |align=left|{{Fb team Sporting Gijón}} || 14 || 12 || 17 || 10 || 13 || 15 || 11 || 12 || 17 || 12 || 14 || 15 || 16 || 14 || 14 || 16 || 17 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || 17 || 16 || 16 || 17 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || 17 |- align="center" |align=left|{{Fb team Rayo Vallecano}} || 12 || 16 || style="background:#fcc"|19 || 12 || 9 || 11 || 15 || 15 || 14 || 15 || 12 || 13 || 14 || 16 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || 17 || style="background:#fcc"|19 || 15 || 15 || 15 || 16 || 16 || 17 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 17 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 |- align=center | align="left" |{{Fb team Getafe}} || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || 14 || 17 || 13 || 14 || 11 || 13 || 14 || 15 || 16 || 13 || 15 || 15 || 15 || 15 || 13 || 12 || 10 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 17 || 16 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|19 || 17 || style="background:#fcc"|19 |- align=center |align=left|{{Fb team Levante}} || 16 || 13 || 14 || style="background:#fcc"|19 || 16 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|18 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|19 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 || style="background:#fcc"|20 |} <small>Izvor: [http://www.bdfutbol.com/en/t/t2015-16.html BDFutbol]<br /> </small></div> {{-}} == Statistika == === Golovi === *'''Prvi gol sezone''': <br> {{ZD|ŠPA}} [[Salva Sevilla]] za [[RCD Espanyol|Espanyol]] protiv [[Getafe CF|Getafea]] (22. august 2015).<ref>{{Cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpPartido?cod_primaria=1000144&CodActa=27683 |title=Espanyol 1-0 Getafe |work=rfef.es |access-date=18. 5. 2016 }}{{Mrtav link}}</ref> *'''Posljednji gol sezone''': <br> {{ZD|VEN}} [[Nicolás Ladislao Fedor Flores|Miku]] za [[Rayo Vallecano]] protiv [[Levante UD|Levantea]] (15. maj 2016).<ref>{{Cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpPartido?cod_primaria=1000144&CodActa=35049 |title=Rayo Vallecano 3-1 Levante |work=rfef.es |access-date=18. 5. 2016 |archive-date=28. 7. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160728152158/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpPartido?cod_primaria=1000144&CodActa=35049 |url-status=dead }}</ref> === Lista strijelaca === <ref name=topscorer>{{cite web |url=http://espnfc.com/stats/scorers/_/league/esp.1/spanish-primera-division?cc=5901 |title=2015–16 La Liga top goalscorers |work=ESPN FC |publisher=Entertainment and Sports Programming Network |access-date=18. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pichichi.es/clasificacion-maximo-goleador-ligabbva/ |title=Pichichi 2015-16 |work=Pichichi |access-date=18. 5. 2016}}</ref> [[Datoteka:Luis_Suarez_FCB_2014.jpg|mini|desno|[[Luis Suárez]], nogometaš Barcelone je osvajač trofeja [[Trofej "Pichichi"|"Pichichi"]], postigavši 40 golova u sezoni.]] {|class=wikitable style=text-align:center |- !Rang !Nogometaš !Klub !Golovi |- |1. |align="left"|{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |40 |- |2. |align="left"|{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|Real Madrid |35 |- |3. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |26 |- |rowspan="2"|4. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="2"|24 |- |align="left"|{{ZD|BRA}} [[Neymar]] |align="left"|Barcelona |- |6. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|Atlético Madrid |22 |- |7. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] |align="left"|Athletic Bilbao |20 |- |8. |align="left"|{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] |align="left"|Real Madrid |19 |- |9. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Rubén Castro]] |align="left"|Real Betis |18 |- |rowspan="2"|10. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Borja González|Borja Bastón]] |align="left"|Eibar |rowspan="2"|17 |- |align="left"|{{ZD|ESP}} [[Lucas Pérez]] |align="left"|Deportivo |} === Lista asistenata === [[Datoteka:Leo Messi v Almeria 020314 (extra crop).jpg|mini|desno|[[Lionel Messi]] (na slici) i [[Luis Suarez]] su najbolji asistenti u sezoni.]] <ref name=topassists>{{cite web |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/assists |title=Assists at ESPN |work=ESPN FC |publisher=Entertainment and Sports Programming Network |access-date=18. 5. 2016}}</ref> {|class=wikitable style=text-align:center |- !Rang !Nogometaš !Klub !Asistencije |- |rowspan="2"|1. |align="left"|{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |rowspan="2"|16 |- |align="left"|{{ZD|URU}} [[Luis Suarez]] |align="left"|Barcelona |- |rowspan="2"|3. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Jorge Resurrección Merodio|Koke]] |align="left"|Atlético Madrid |rowspan="2"|14 |- |align="left"|{{ZD|BRA}} [[Neymar]] |align="left"|Barcelona |- |rowspan="2"|4. |align="left"|{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="2"|11 |- |align="left"|{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] |align="left"|Real Madrid |- |6. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Roberto Soldado]] |align="left"|Villarreal |10 |- |rowspan="3"|7. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Marco Asensio]] |align="left"|Espanyol |rowspan="3"|9 |- |align="left"|{{ZD|NJE}} [[Toni Kroos]] |align="left"|Real Madrid |- |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Jonathan Viera]] |align="left"|Las Palmas |} === Trofej Zamora === <ref>{{cite web|url=http://www.ecured.cu/Trofeo_Zamora |title=Trofeo Zamora |work=EcuRed |access-date=18. 5. 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/deporte/futbol/trofeos/2015-2016/zamora/primera.html |title=Trofeo Zamora Liga BBVA - MARCA.com |work=MARCA.com |access-date=18. 5. 2016}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Rang !Nogometaš !Klub !Primljeni<br />golovi !Utakmice !Prosjek |- |1. |align="left"|{{ZD|SLO}} [[Jan Oblak]] |align="left"| Atlético Madrid |18 |38 |0.47 |- |2. |align="left"|{{ZD|ČIL}} [[Claudio Andrés Bravo Muñoz|Claudio Bravo]] |align="left"| Barcelona |22 |32 |0.69 |- |3. |align="left"|{{ZD|FRA}} [[Alphonse Areola]] |align="left"| Villarreal |26 |32 |0.81 |- |4. |align="left"|{{ZD|KOS}} [[Keylor Navas]] |align="left"| Real Madrid |28 |34 |0.82 |- |5. |align="left"|{{ZD|ŠPA}} [[Gorka Iraizoz]] |align="left"| Athletic Bilbao |37 |36 |1.03 |} === Hattrick-ovi tokom sezone === {| class="wikitable sortable" |- ! Nogometaš!! Za !! Protiv !! Rezultat !! Datum !! Reference |- |{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]<sup>5</sup> || Real Madrid || Espanyol || style="text-align:center"| 6–0 (G) || 12. septembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20150914232429/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/3/espanyol_real-madrid Izvještaj] |- |{{ZD|ŠPA}} [[Imanol Agirretxe]] || Real Sociedad || Granada || style="text-align:center"| 3–0 (G) || 22. septembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20150727200951/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/5/granada_real-sociedad Izvještaj] |- |{{ZD|BRA}} [[Charles Dias de Oliveira|Charles]] || Málaga || Real Sociedad || style="text-align:center"| 3–1 (D) || 3. oktobar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151005071405/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/7/malaga_real-sociedad Izvještaj] |- |{{ZD|BRA}} [[Neymar]]<sup>4</sup> || Barcelona || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 5–2 (D) || 17. oktobar 2015. || [https://web.archive.org/web/20150727182252/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/8/barcelona_rayo Izvještaj] |- |{{ZD|FRA}} [[Kévin Gameiro]] || Sevilla || Getafe || style="text-align:center"| 5–0 (D) || 24. oktobar 2015. || [https://web.archive.org/web/20150727180903/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/9/sevilla_getafe Izvještaj] |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] || Barcelona || Eibar || style="text-align:center"| 3–1 (D) || 25. oktobar 2015. || [https://web.archive.org/web/20150728025814/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/9/barcelona_eibar Izvještaj] |- |{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] || Athletic Bilbao || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 3–0 (G) ||29. novembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151128061159/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/13/rayo_athletic Izvještaj] |- |{{ZD|PAR}} [[Antonio Sanabria]] || Sporting Gijón || Las Palmas || style="text-align:center"| 3–1 (D) || 6. decembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151208214446/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/14/sporting_las-palmas Izvještaj] |- |{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]]<sup>4</sup> || Real Madrid || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 10–2 (D) || 20. decembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151222192926/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/16/real-madrid_rayo Izvještaj] |- |{{ZD|FRA}} [[Karim Benzema]] || Real Madrid || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 10–2 (D) || 20. decembar 2015. || [https://web.archive.org/web/20151222192926/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/16/real-madrid_rayo Izvještaj] |- |{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Granada || style="text-align:center"| 4–0 (D) || 9. januar 2016. || [https://web.archive.org/web/20151231040155/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/19/barcelona_granada Izvještaj] |- |{{ZD|WAL}} [[Gareth Bale]] || Real Madrid || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 5–0 (D) || 9. januar 2016. || [https://web.archive.org/web/20160112054048/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/19/real-madrid_deportivo Izvještaj] |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] || Barcelona || Athletic Bilbao || style="text-align:center"| 6–0 (D) || 17. januar 2016. || [https://web.archive.org/web/20151213142942/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/20/barcelona_athletic Izvještaj] |- |{{ZD|PAR}} [[Antonio Sanabria]] || Sporting Gijón || Real Sociedad || style="text-align:center"| 5–1 (D) || 22. januar 2016. || [https://web.archive.org/web/20160127180819/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/21/sporting_real-sociedad Izvještaj] |- |{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Espanyol || style="text-align:center"| 6–0 (D) || 31. januar 2016. || [http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/23/real-madrid_espanyol Izvještaj]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] || Barcelona || Celta Vigo || style="text-align:center"| 6–1 (D) || 14. februar 2016. || [https://web.archive.org/web/20160211041917/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/24/barcelona_celta Izvještaj] |- |{{ZD|ŠPA}} [[Aritz Aduriz]] || Athletic Bilbao || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 4–1 (D) ||2. mart 2016. || [https://web.archive.org/web/20160302082005/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/27/athletic_deportivo Izvještaj] |- |{{ZD|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Rayo Vallecano || style="text-align:center"| 5–1 (G) || 3. mart 2016. || [https://web.archive.org/web/20160302082049/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/27/rayo_barcelona Izvještaj] |- |{{ZD|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]<sup>4</sup> || Real Madrid || Celta Vigo || style="text-align:center"| 7–1 (D) || 5. mart 2016. || [https://web.archive.org/web/20160306081351/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/28/real-madrid_celta Izvještaj] |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]]<sup>4</sup> || Barcelona || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 8–0 (G) || 20. april 2016. || [https://web.archive.org/web/20160422201405/http://www.laliga.es/en/live/temporada-2015-2016/liga-bbva/34/deportivo_barcelona Izvještaj] |- |{{ZD|ŠPA}} [[Paco Alcácer]] || Valencia || Eibar || style="text-align:center"| 4–0 (D) || 20. april 2016. || [https://web.archive.org/web/20160423122741/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/34/valencia_eibar Izvještaj] |- |{{ZD|MAR}} [[Youssef El-Arabi]] || Granada || Levante || style="text-align:center"| 5–1 (D) || 21. april 2016. || [https://web.archive.org/web/20160423154939/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/34/granada_levante Izvještaj] |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]]<sup>4</sup> || Barcelona || Sporting Gijón || style="text-align:center"| 6–0 (D) || 23. april 2016. || [https://web.archive.org/web/20160426094845/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/35/barcelona_sporting Izvještaj] |- |{{ZD|URU}} [[Luis Suárez]] || Barcelona || Granada || style="text-align:center"| 3–0 (G) || 14. maj 2016. || [https://web.archive.org/web/20160517124321/http://www.laliga.es/directo/temporada-2015-2016/liga-bbva/38/granada_barcelona Izvještaj] |} <sup>4</sup> <small>Nogometaš postigao 4 gola.</small><br /><sup>5</sup> <small>Nogometaš postigao 5 golova.</small><br /><small>(D) – Domaćin ; (G) – Gost</small> === Disciplina === <ref>{{Cite web |url=http://www.laliga.es/en/statistics/liga-bbva/yellow-cards/ |title=Statistika žutih kartona u sezoni 2015/16. |work=laliga.es |access-date=18. 5. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504010154/http://www.laliga.es/en/statistics/liga-bbva/yellow-cards |archive-date=4. 5. 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.laliga.es/en/statistics/liga-bbva/red-cards/ |title=Statistika crvenih kartona u sezoni 2015/16. |work=laliga.es |access-date=18. 5. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504010043/http://www.laliga.es/en/statistics/liga-bbva/red-cards |archive-date=4. 5. 2016 |url-status=dead }}</ref> * Najviše žutih kartona (klub): '''136''' ** Granada * Najviše žutih kartona (igrač): '''17''' ** [[Rubén Pérez del Mármol|Rubén Pérez]] (Granada) * Najviše crvenih kartona (klub): '''6''' ** Rayo Vallecano * Najviše crvenih kartona (igrač): '''1''' ** ''35 nogometaša'' == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2015-2016 La Liga 2015/16.]{{Mrtav link}} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2016 La Liga 2015/16.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170128235349/http://www.resultados-futbol.com/primera2016 |date=28. 1. 2017 }} na resultados-futbol.com * [http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2015-2016/ La Liga 2015/16.]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2015-2016/ La Liga 2015/16.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2016.html Nogometna takmičenja u Španiji 2015/16.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2015/16.}} lsbbqn7w5zf00i3qqo6qhb3ttz8ozte Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine 0 411696 3916921 3915355 2026-08-08T03:29:27Z CommonsDelinker 1478 Uklanjam datoteku [[c:File:Acc_tag_jp_ac_fbih.jpg|Acc_tag_jp_ac_fbih.jpg]]; na Commonsu ju je izbrisao/-la [[c:User:Krd|Krd]]; razlog: No permission since 31 July 2026. 3916921 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kompanija| | grupa = | ime = Javno preduzeće Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine d.o.o. Mostar | slika = Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine.png | vrsta = Državno | osnivanje = 1. januar 2011. | osnivači = [[Vlada Federacije Bosne i Hercegovine]] | sjedište = [[Mostar]], [[Bosna i Hercegovina]] | predsjednik = Đenin Salčin | ključneosobe = Adnan Terzić | industrija = | proizvodi = | zaposleni = 449 (2021) | holding = | slogan = Gradimo da spajamo | web = {{URL|jpautoceste.ba}} | pod_posluženo = | usluge = održavanje i izgradnja autoputeva | prihod = 89.038.544 [[Konvertibilna marka|KM]] (2014) | operativni_prihod = | neto_dobit = 48.030.096 [[Konvertibilna marka|KM]] (2014) | divizije = | podruž = | vlasnik = Vlada Federacije Bosne i Hercegovine | prestala_postojati = | dodatak = }} '''Javno preduzeće Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine d.o.o. Mostar''' (skraćeno: '''JP Autoceste FBiH''' ili '''Autoceste FBiH''') [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačko]] je preduzeće u vlasništvu [[Vlada Federacije Bosne i Hercegovine|Vlade Federacije Bosne i Hercegovine]], koje je zaduženo za izgradnju novih [[autoput]]eva i [[Brzi put|brzih cesta]], te za održavanje postojećih na području [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/20130724631/o-nama|title=O nama|last=Admin|website=www.jpautoceste.ba|access-date=1. 5. 2016}}</ref> Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine su, pored [[Autoputevi Republike Srpske|Autoputeva Republike Srpske]], jedno od dva preduzeća zadužena za izgradnju novih i održavanje postojećih [[autoput]]eva i brzih cesta u Bosni i Hercegovini. == Dužnosti == Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine su osnovane 1. januara 2011. kao nasljednik Federalne direkcije za izgradnju, upravljanje i održavanje autoputeva i brzih cesta, koja je poslovala u sastavu [[Ministarstvo prometa i komunikacija Federacije Bosne i Hercegovine|Ministarstva prometa i komunikacija Federacije Bosne i Hercegovine]] sa dužnostima koja su potvrđena zakonom o cestama Federacije Bosne i Hercegovine. Te dužnosti sastoje se od izgradnje novih autoputeva i brzih cesta i održavanje istih na području Federacije Bosne i Hercegovine, te od naplačivanja [[putarina]] na izgrađenim dionicama Autocesta FBiH. Autoceste Federacije BiH imaju ukupno tri izvora finansija: naplaćivanje putarina i taksi, novac iz budžeta i kroz kredite raznih razvojnih banaka, kao što je [[Evropska banka za obnovu i razvoj]] (EBRD). [[Datoteka:A1 - Bijaca (5).JPG|mini|Novoizgrađena dionica [[Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)|autoputa A1]] u blizini graničnog prijelaza Bijača]] === Tarifna struktura i finansiranje === Za tekuću 2016. godinu Autoceste Federacije očekuju prihode u iznosu od 133,655 miliona KM, od čega bi trebali iznositi prihodi od akciza na gorivu 67 miliona KM, povećanja na akcizu za gorivo 35 miliona KM, cestarine 31 miliona KM, naknade za korištenje cestovnog zemljišta 450 hiljada KM, prodaje tenderske dokumentacije 5 hiljada KM, dok bi se trebalo ostvariti i 200 hiljada ostalih prihoda.<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/images/pp2016.pdf|title=Plan poslovanja za 2016. godinu|last=|first=|date=|website=|publisher=Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine|access-date=1. 5. 2016}}</ref> Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine vozila svrstaju u ukupno četiti klase: Kategorija I, II, III i IV<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/2010120624/kategorizacija-vozila|title=Kategorizacija vozila|last=Admin|website=www.jpautoceste.ba|access-date=1. 5. 2016}}</ref>. Kojoj kategoriji jedno vozilo pripada, odlučuje se prema visini i broju osovina, nosivost vozila, ali i broja registriranih sjedišta u vozilu. Osim toga, Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine od 14. juna 2012. pružaju i usluge mogućnosti plaćanja cestarine putem ACC TAG (Autoceste Card) električnog uređaja, što predstavlja, prema riječima Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine bržu i praktičnu mogućnost plaćanja cestarine. ACC korisnik se postaje time što se potpiše pristupnica. Od prihoda i drugih izvora finansija, Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine planiraju u 2016. godini ulaganja u ukupnom iznosu od oko 243.900.772 KM (bez PDV-a), dok ukupna vrijednost tih investicija iznosi prema procjeni 772.893.594 KM (bez PDV-a), od čega se najviše odnosi na izgradnju autocesta u Federaciji Bosne i Hercegovine sa ukupnom vrijednošću investicije od 680,4 miliona KM, a planiranim godišnjim investicijama u 2016. godini u iznosu od 212,6 miliona KM. == Brojke == Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine održavaju ukupno 91,6 kilometara ceste, koje se svi nalaze na [[Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)|autoputu A1]] [[Evropski put E73|koridora Vc]], sa dvanaest izlaza, jedanaest tunela sa ukupnom dužinom u iznosu od 9,484 kilometara i sedam mostova ukupne dužine od oko 1300 metara<ref>{{Cite web|url=https://www.motorways-exits.com/europe/bih/a1.html|title=Autocesta / Autoput / Аутопут A1|website=motorways-exits.com|access-date=1. 5. 2016}}</ref>. Osim toga, na tim autocestama se nalaze tri odmarališta, na kojima se nalaze dvije benzinske pumpe i tri restorana. [[Datoteka:A1 Ilijas toll booth.JPG|mini|Naplatne kućice za naplaćivanje putarine autoputa A1 na uzlazu u [[Ilijaš]]]] Trenutno se nalaze ukupno 20 kilometara autoceste Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine u izgradnji, koji se također nalaze na autoputu A1 koridora Vc, na kojima bi se trebali nalaziti četiri izlaza, tri tunela ukupne dužine u iznosu od 1,55 kilometara i šest mostova ukupne dužine u iznosu od 2,418 kilometara. Osim toga, u izgradnji se na toj dionici Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine se nalazi i [[granični prijelaz Svilaj]] kod [[Odžak]]a, te odmaralište [[Kravice (vodopad)|Kravice]] u blizini sela [[Studenci (Ljubuški)|Studenca]] u općini [[Ljubuški]]. Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine također planiraju završetak izgradnje autoputa A1 do 2021, [[Autoput A2 (Bosna i Hercegovina)|autoput A2]] od [[Orašje|Orašja]] do [[Tuzla|Tuzle]], [[Autoput A3 (Bosna i Hercegovina)|autoput A3]] od [[Žepče|Žepča]] do Tuzle, [[Brza cesta B1 (Bosna i Hercegovina)|brza cesta B1]] od [[Granični prijelaz Izačić|GP-a Izačić]] kod [[Bihać]]a do priključka na autoput A1 kod [[Lašva (Zenica)|Lašve]], [[Brza cesta B2 (Bosna i Hercegovina)|brza cesta B2]] od Donjeg Vakufa do [[Granični prijelaz Kamensko|GP Kamensko]] kod [[Livno|Livna]], [[Brza cesta B3 (Bosna i Hercegovina)|brza cesta B3]] od [[Granični prijelaz Osoje|GP Osoje]] kod Posušja do priključka na autoput A1 kod [[Mostar]]a i [[Brza cesta B4 (Bosna i Hercegovina)|brza cesta B4]] od Sarajeva do [[Goražde|Goražda]]. 2014. Autoceste [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] su izgradile ukupno 51,15 kilometara autoputa A1, za šta je izdvojeno 912.900.332 KM, finansirali iz ukupno 762.638.323 KM kreditnih sredstava [[Evropske investicione banke]] (EIB) i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD), dok je iz vlastitih sredstava Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine utrošeno 150.262.009 KM. Autoceste FBiH su u 2013. godini direktno zapošljavali 168 radnika, koji rade na naplaćivanju cestarina, održavanju autoputeva i tkd. U 2014. godini Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine su ostvarile ukupne prihode u iznosu od 89.038.544 miliona KM, od toga se odnose na akcizu na gorivo 62.358.560 KM ili 70,04%, cestarine 24.027.074 KM, naknade za korištenje putnog zemljišta 191.656 KM, prodaje tenderske dokumentacije 38.276 KM, kamata 691.029 KM, odobrenog popusta po osnovu naknade za cestarinu 629.684 KM i ostalih prihoda u iznosu od 1.102.265 KM<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/images/irpp.pdf|title=Izvještaj o poslovanju Autocesta FBiH|last=|first=|date=|website=|publisher=Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine|access-date=1. 5. 2016}}</ref>. U 2018. godini [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BIH]] je imala 102 [[Km (višeznačnica)|km]] [[autoput]]a. [[Datoteka:Autoput A1 (BiH).svg|mini|Autoput A1 (BiH)]] === Projekti u 2019. === {| class="wikitable" | |'''DIONICA''' | '''DUŽINA''' |- | |'''Dionice u izgradnji''' | |- |1. |[[Svilaj]] – [[Odžak]], Faza II |10,4&nbsp;km (Građenje: 95%) |- |2. |Drivuša – [[Klopce|Klopče]] |2,3&nbsp;km (Građenje: 97%) |- |3. |[[Klopce|Klopče]] – [[Gračanica|D.Gračanica]] |5,8&nbsp;km (Građenje: 65%) |- |4. |[[Buna]] – [[Počitelj]] |7.2&nbsp;km (Građenje: 3,5%) |- |5. |BC [[Prača (višeznačnica)|Prača]] – [[Goražde]] (I faza) |13,7&nbsp;km (Građenje: 0 %) |- | |'''Dionice – planirani početak izgradnje u 2019. godini''' | |- |6. |[[Vraca]] (tunel [[Zenica]]) – [[Donja Gračanica (Zenica)|Donja Gračanica]] (tunel Pečuj) |4&nbsp;km |- |7. |Putnikovo brdo – [[Medakovo]] |8.5&nbsp;km |- |8. |Poprikuše – [[Nemila]] |5.5&nbsp;km |- |9. |[[Nemila (Zenica)|Nemila]] – [[Vranduk (višeznačnica)|Vranduk]] |5,7&nbsp;km |- |10. |[[Vranduk (višeznačnica)|Vranduk]] – [[Ponirak]] |5,3&nbsp;km |- |11. |Ponirak – Vraca        (tunel Zenica) |2.7&nbsp;km |- |12. |[[Tarčin]] – Ivan |6.9&nbsp;km |- |13. |Tunel Prenj |12&nbsp;km |- |14. |Mostar Sjever – Mostar Jug |15.4&nbsp;km |- |15. |Mostar Jug – Kvanj |8.5&nbsp;km |- |16. |Kvanj – Buna (tunel Kvanj) |5,2&nbsp;km |- |17. |[[Počitelj]] – [[Zvirovići]] |11.1&nbsp;km |- |18. |BC [[Lašva (rijeka)|Lašva]] – [[Nević Polje]] (lot 1. Vitez – Nević Polje) |5&nbsp;km |- |19. |AC [[Tuzla]] – [[Žepče]] |55,4 (5.5)km |- |20. |Sarajevska obilaznica (Lot 3B) |1,5&nbsp;km |- | rowspan="2" |21. | rowspan="2" |Regionala R425a Tromeđa – [[Zvirovići]] | rowspan="2" |5.8&nbsp;km |} == Organizacija == [[Datoteka:Autobahn Visoko.jpg|mini|Autoput A1 prema [[Zenica|Zenici]]]] Organizacijski organi Autocesta FBiH jesu Skupština, Nadzorni odbor, Uprava i Odbor za reviziju.<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/20130801635/ogranizaciona-struktura|title=Ogranizaciona struktura|last=Admin|website=www.jpautoceste.ba|access-date=1. 5. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403065400/http://jpautoceste.ba/20130801635/ogranizaciona-struktura|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead}}</ref> === Skupština === Rad skupštine Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine potvrđen je Uredbom o vršenju ovlaštenja u privrednim društvima s učešćem državnog kapitala iz nadležnosti Federacije Bosne i Hercegovine SN 44/15<ref>{{Cite web|url=http://www.jpautoceste.ba/20130804636/skuptina|title=Skupština|last=Admin|website=www.jpautoceste.ba|access-date=1. 5. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403040735/http://jpautoceste.ba/20130804636/skuptina|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead}}</ref>. Pravo učešća u Skupštini Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine Vlada FBiH ispunjava putem opunomoćenika, koji dobija pismenu punomoć. === Nadzorni odbor === Nadzorni odbor Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine izabran je 18. oktobra 2015.<ref>{{Cite web|url=http://jpautoceste.ba/20130804637/nadzorni-odbor |title=Nadzorni odbor|last=Admin|website=jpautoceste.ba|access-date=1. 5. 2016}}</ref> ==== Uprava ==== Uprava Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine organizuje rad i rukovodi poslovanjem, zastupa i predstavlja to bosanskohercegovačko preduzeće. === Odbor za reviziju === [[Datoteka:Most Trebizat.JPG|mini|Most Trebižat na dionici A1 u blizini Stubice kod Ljubuškog]] Odbor za reviziju Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine sastoji se od predsjednika i dva člana, koje bira Skupština preduzeća.<ref>{{Cite web |url=http://www.jpautoceste.ba/20130804638/odbor-za-reviziju |title= Odbor za reviziju |last= Admin |website= www.jpautoceste.ba |access-date= 1. 5. 2016}}</ref> == Historija == Izgradnja autoputa u BiH počela je 1975. time, što je početa izgradnja autoputa [[Zenica]] - Sarajevo. Godine 1997, dvije godine nakon kraja [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u BiH]], koridor Vc je uvršten u mrežu panevropskih koridora, koji je danas najveći projekat Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine. Godinu dana kasnije, 1998. pristupilo je se studij izbora trase autoputa na koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu. Godine 2001. započeta je izgradnja autoputa [[Visoko]] - Sarajevo Sjever, čime je zvanično počela izgradnja koridora Vc kroz Bosnu i Hercegovinu, odnosno Autoputa A1, koja je 2003. završena i predstavljala time prvih 20 kilometara autoputa kroz Bosnu i Hercegovinu. Godine 2007. izrađena je na osnovu studije iz 1998. je izrađen idejni projekati i studija izvodljivosti autoputa na koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu. Godinu dana kasnije, 2008. počelo je naplaćivanje putarina na postojećim autputevima u Federaciji Bosne i Hercegovine. [[Datoteka:Direction sign BiH Autoput alt02.svg|mini|Znak]] Dvije godine kasnije, 1. jula 2010. Vlada Federacije Bosne i Hercegovine je na svojoj 149. sjednici u Sarajevu donijela je odluku o stasusnim pitanjima Autocesta Federacije Bosne i Hercegovine. Dana 28. oktobra 2010. Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine su registrovane u općinskom sudu u Mostaru. Dva mjeseca kasnije, 1. januara 2011. su zvanično počele sa radom Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine sa sjedištem u Mostaru, te kao nasljednik bivše Federalne direkcije za izgradnju, upravljanje i održavanje autocesta, koje je poslovala u sastavu ministarstva prometa i komunikacija Federacije Bosne i Hercegovine. '''Koridor Vc''' Autocesta na [[Koridor Vc|Koridoru Vc]] je ključni infrastrukturni regionalni i evropski projekata od vitalnog značaja za [[Bosna i Hercegovina|BiH.]] Odobreno je blizu 200 miliona KM bespovratnih sredstava [[Evropska unija|EU]] a aplicirali smo za nove ukupne vrijednosti preko 200 miliona KM što je rekord za jedno javno preduzeće, a sve to zahvaljujući efikasnim i dobro osmišljenim aplikacijama. Autocesta na [[Evropski put E73|Koridoru Vc]] se intezivno gradi. Do sada je izgrađeno 102 kilometra, a u izgradnji do kraja godine će biti osam dionica za 40 kilometara nove moderne autoceste. Pokrenut je teneder za još četiri dionice za 23 kilometra i završetak se očekuje tokom naredne godine. Vrlo brzo će se raspisati teneder za još dvije dionice za 17 kilometara. == Aktivna gradilišta == ====== Svilaj – Odžak ====== Svi radovi na dionici autoceste Svilaj – Odžak dugoj 10,7&nbsp;km su završeni. Ova dionica je strateški važna ne samo za poboljšanje cestovne infrastrukture nego i za regionalnu saradnju i bolju komunikaciju s EU.Radovi na ovoj dionici započeli su u septembru 2013, a izgradnja je bila podijeljena u dvije faze zbog uslovljenosti od završetka izgradnje mosta preko rijeke [[Sava|Save]] kao i graničnog prelaza [[Svilaj]]. ====== Vranduk – Ponirak ====== Ugovora o izgradnji autoceste na Koridoru Vc dionice Poprikuše – [[Zenica]] sjever (Donja Gračanica), poddionica [[Vranduk (višeznačnica)|Vranduk]] – Ponirak potpisan je 15. maja 2019. godine. Na dužini od 5,3 kilometra gradit će se potporni zidovi, dva mosta, tri vijadukta i tunel. Predviđeni rok izgradnje je 24 mjeseci. ====== Ponirak – Vraca ====== Ugovora o izgradnji autoceste na Koridoru Vc dionice Poprikuše – [[Zenica]] sjever ([[Donja Gračanica (Zenica)|Donja Gračanica]]), poddionica Ponirak – Vraca potpisan je 01. augusta 2019. godine. Poddionica Ponirak – Vraca duga je 2,65&nbsp;km, a najznačajniji objekat na poddionici je tunel [[Zenica]] dužine 2475 m lijeva cijev i 2420 m desna cijev. Predviđeni rok izgradnje je 30 mjeseci. ====== Tunel Zenica – Donja Gračanica ====== Ugovor o izgradnji autoceste na Koridoru Vc dionica Donja Gračanica (Zenica sjever) – tunel Zenica potpisan je 08. novembar 2018. godine. Dionica [[Donja Gračanica (Zenica)|Donja Gračanica]] (Zenica sjever) – tunel Zenica nastavlja se na dionicu [[Klopce|Klopče]] – tunel Pečuj i predstavlja treći lot zeničke obilaznice. Poddionice je duga 4 kilometra.Rok za završetak radova je 30 mjeseca. ====== Klopče – Donja Gračanica ====== Ugovor o izgradnji poddionice Klopče – Donja Gračanica potpisan je 9. maja 2016. Ukupna dužina projektovane trase autoputa predmetne poddionice iznosi 5,78&nbsp;km. Rok za izvođenje radova je 30 mjeseci. ====== Drivuša – Klopče ====== Svi tehnički radovi na izgradnji poddionice Drivuša-Klopče na Koridoru Vc, ukupne dužine 2,23 kilometra su završeni. Trasa poddionice Drivuša – Klopče, na početku se nadovezuje na dionicu Drivuša – Bilješevo u zoni petlje Drivuša, a završava u km 2+680,00. Minimalni primijenjeni polumjer iznosi 900 m, dok maksimalni polumjer iznosi 1800 m. Trasa je projektovana za brzinu od 120&nbsp;km/h. ====== Tunel Ivan ====== Ugovor o izgradnji autoceste na Koridoru Vc dionica Tarčin – [[Konjic]], poddionica Tarčin – Ivan, LOT 2, tunel Ivan potpisan je 28. oktobra 2019. godine. Predviđeni rok izgradnje je 30 mjeseci. ====== Buna – Počitelj ====== Ugovor o izgradnji poddionice [[Buna (Mostar)|Buna]] – [[Počitelj]] potpisan je 18. maja 2018. Rok za završetak radova je 18 mjeseci. Poddionica Buna – Počitelj je duga 7,2&nbsp;km i dio je dionice autoceste na Koridoru Vc Mostar jug – Počitelj. ====== Počitelj – Zvirovići ====== Ugovor o izgradnji poddionice Počitelj – Zvirovići potpisan je 20. 6. 2019. godine. Poddionica Počitelj – Zvirovići duga je 11,75 kilometara, predviđeni rok izgradnje za Lot 1 je 24 mjeseca, a za Lot 2 30 mjeseci. ====== BC Prača – Goražde ====== Ugovora o probijanju glavne i servisne cijevi i izrade primarne podgrade cestovnog tunela Hranjen, što predstavlja početak izgradnje prve faze brze ceste Sarajevo – Goražde potpisan je 22. septembra 2018. Tunel Hranjen bit će dug 5,5 kilometara.Rok za izgradnju ovog najdužeg cestovnog tunela u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] je 36 mjeseci. == Također pogledajte == * [[Autoputevi Republike Srpske]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://www.jpautoceste.ba/ Zvanični sajt] * [https://www.youtube.com/watch?v=m8vKyiPccy4 Video o Autocestama Federacije Bosne i Hercegovine] na [[YouTube]]u {{Autoputevi u BiH}} [[Kategorija:Kompanije u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Kompanije osnovane 2011.]] [[Kategorija:Autoputevi u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Autoceste Federacije Bosne i Hercegovine|*]] 6mg6bw3wwuz9k6u14t8zp7irwi7qmv8 Metoksid 0 411816 3916979 2774084 2026-08-08T09:41:05Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916979 wikitext text/x-wiki [[File:Methoxide-3D-balls.png|thumb|right|Struktura metoksidnog iona]] '''Metoksidi''' su [[organska so|organske soli]] i najednostavniji [[alkoksid]]i. [[Najtrij metoksid]] [[kalij metoksid]] imaju široku upotrebu, iako postoje i druge [[metal]]-[[kacij]]ske varijante, kao što su [[litij metoksid]], rubidij metoksid, cezij metoksid i francij metoksid. == Metoksidni ion == Ion metoksida ima formulu CH<sub>3</sub>O<sup>–</sup>, a to je [[konjugirana baza]] [[metanol]]a. To je jaka [[organska hemije | organska]] [[baza (hemija) | baza]], čak i jača od [[neorganska hemija|neorganskog]] [[hidroksid]]nog iona. Kao takvi, metoksidni rastvori moraju biti oslobođeni od vode; u suprotnom, metoksid će ukloniti proton molekule vode, stvarajući metanol i hidroksid. == Natrij metoksid== {{Glavni|Natrij metoksid}} Natrij metoksid, također zvani [[natrij]] metilat i natrij metanolat, je bijeli prah, kada je u čistom stanju.<ref name = MSDS>{{cite web |title=Sodium Methoxide Material Safety Data Sheet (MSDS) |publisher=NOAA.gov |url=http://cameochemicals.noaa.gov/chemical/4505 |access-date=3. 5. 2016 |archive-date=18. 2. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218123023/http://cameochemicals.noaa.gov/chemical/4505 |url-status=dead }}</ref> Koristi se kao [[inicijator radikala | inicijator]] [[polimerizacija|anionske polimerizacije]] sa [[etilen oksid]]om, formirajući [[polieter]] sa visokom molekulskom težinom. Natrij metoksid i njegovi parnjaci, pripremljeni sa [[kalij]] em, često se koriste kao [[katalizator]]i za proizvodnju komercijalne skale [[biodizel]]a. U tom procesu, biljna [[ulja]] ili životinjske [[masti]], koji su hemijski gledano, trigliceridi masnih kiselina, su [[transesterifikacija| transesterificirani]] [[ metanol]]om, dajući [[metil ester masne kiseline]] e (FAME).<ref name="Volet&Volet"">{{cite book|author=Voet D., Voet J. G.|title=Biochemistry, 3rd Ed.[publisher= Wiley|isbn=978-0-471-19350-0}}</ref> <ref name="Bajrović">{{Cite book |author=Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Eds.|title=Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju|publisher=Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB) Sarajevo|year=2005|isbn= 9958-9344-1-8}}</ref> Natrij metoksid se proizvodi na industrijskoj zazini i dostupan je kod brojnih hemijskih kompanija. == Kalij metoksid == Kalij metoksid se obično koristi kao [[katalizator]] za [[transesterifikacija|transesterifikaciju]] u [[biodizel | proizvodnji biodizela]]. ==Također pogledajte== *[[Biogorivo]] *[[Soli]] ==Reference== {{Refspisak}} [[Kategorija:Soli]] [[Kategorija:Alkoksidi]] 2v7emr4da8t2bd9p174q1ij8epz1fgz Lisa Lougheed 0 422227 3916944 3893221 2026-08-08T05:19:34Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916944 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Lisa Lougheed | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1968|09|09}} | mjesto_rođenja = [[Etobicoke]], [[Ontario]], [[Kanada]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = [[Kanada]] | druga_imena = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | poznat_po = Pjesma "Run with Us"<br/> album "Evergreen Nights" | značajni_radovi = }} '''Lisa Lougheed''' (rođena 9. septembra 1968) kanadska je [[Pjevanje|pjevačica]]. Njen najveći je uspjeh pjesma "Run with Us" iz [[Animirana serija|animirane serije]]  "The Raccoons".<ref>{{cite web|title=Lisa Lougheed 2016|url=http://www.vipfaq.com/Lisa%20Lougheed.html|website=VIPFAQ|access-date=16. 12. 2016|language=en}}</ref> == Biografija == Nakon obuke za [[ples]]ačicu na umjetničkoj školi u Etobikoku nastupala je u [[varijetet]]<nowiki/>u. Radila je kao sinhronizovani govornik u tv-seriji "Vid Kids". Najveći uspjeh, kao pjevačica, doživjela je sa 17 godina s New Wave pjesmom "Run with Us", koju je komponovao [[Kevin Gilis]]. Pjesma je korištena kod odjavne špice animirane serije The Raccoons.<ref>{{cite web|title=Lisa Lougheed|url=http://www.behindthevoiceactors.com/Lisa-Lougheed/|website=Behind the Voice Actors|access-date=16. 12. 2016|language=en}}</ref> U istoj seriji, za 40-tu epizodu, sinhronizovala je glas [[The Raccoons|Lise Raccoons]]. U 2011, ista pjesma je bila završni kredit u filmu ''[[Hobo with a Shotgun]]''. U Kanadi je singl "Run with Us" nekoliko sedmica bio na vrhu top liste. Sinti-pop bend "Spray" naprvio je kover ovog hita u 2004. Pjesma je objavljena albumu (1988.) "Evergreen Nights", koji je snimila Lougheed zajedno s Gillisom. Iste godine Lougheed je bila nominirana za "Juno Awards" kao najuspješniji muzički uzrast. U 1992. objavila je, u izdavačkoj kući Warner Music Canada, prvi vlastiti album "World Love". U istoj godini nominirana je dvaput za Juno Award (pjesme "World Love" i "Love Vibe") kao i za Canadian Music Video Award (video "Love Vibe").<ref>{{cite web|last1=Bush|first1=John|title=Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/lisa-lougheed-mn0001577334|website=Allmusic|access-date=16. 12. 2016|language=en}}</ref> Nakon njenog drugog albuma pojavljuje se kao prateći vokal [[R. Kelly]]a i [[Céline Dion|Celine Dion]] . == Diskografija == === Albumi === * 1993: Peace and Harmony (Warner Music Group) * 1992: World Love (Warner Music Group) * 1988: Evergreen Nights === Singli === *1993: Won’t Give Up My Music (Warner Music Group) *1992: Love You By Heart (Warner Music Group) *1992: World Love (Warner Music Group) *1992: Love Vibe (Warner Music Group) *1992: Running Out Of Love mit Acosta Russell (Warner Music Group) *1988: Run With Us == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.imdb.com/name/nm0521734 Lisa Lougheed] na [[IMDB]] * [http://www.gilsinan.com/raccoons/ Nezvanična stranica animirane serije "Rakuni"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218153228/http://www.gilsinan.com/raccoons/ |date=18. 2. 2020 }} * [http://raccoons.wikia.com/wiki/Lisa_Lougheed Lisa Lougheed na Racoons Wikia] * [https://www.discogs.com/Lisa-Lougheed-Run-With-Us/release/1161302 Pjesma "Run with Us" na Disclogu] [[Kategorija:Rođeni 1968.]] [[Kategorija:Kanadski pjevači]] [[Kategorija:Biografije, Etobicoke]] [[Kategorija:Živi ljudi]] kcoinfr2a7gs310ttyczj9mfxktb0d1 La Liga 2016/2017. 0 428259 3916939 3593080 2026-08-08T04:02:37Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916939 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2016/17. | slika = | pobjednici =[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | ispao = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]<br>[[CA Osasuna|Osasuna]]<br>[[Granada CF|Granada]] | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2017/18.|UEFA Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br>[[FC Barcelona]]<br>[[Atlético Madrid]]<br>[[Sevilla FC]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2017/18.|UEFA Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani =[[Villarreal CF|Villarreal]]<br>[[Real Sociedad]] | najbolji_strijelac = [[Lionel Messi]] (37 golova) | najveća_domaća_pobjeda = [[Atlético Madrid]] 7–1 [[Granada CF|Granada]]<br>[[FC Barcelona]] 7–1 [[CA Osasuna|Osasuna]] | najveća_gostujuća_pobjeda = [[Deportivo Alavés|Alavés]] 0–6 [[FC Barcelona]] | najviše_golova = [[Sevilla FC]] 6–4 [[RCD Espanyol]] | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1118 | najduže_pobjede = 6 utakmica<ref name="statistics">{{cite web|title=ESPN FC 2016-17 Spanish Primera Statistics|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/performance|website=ESPN FC|access-date=29. 8. 2016}}</ref><br>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br>[[FC Barcelona]] | najduže_porazi = 7 utakmica<ref name="statistics"/><br>[[Granada CF|Granada]] | najduže_neporažen = 19 utakmica<ref name="statistics"/><br>[[FC Barcelona]] | najduži_niz_bez_pobjede = 21 utakmica<ref name="statistics"/><br>[[CA Osasuna|Osasuna]] | najveća_posjećenost = 98.485<ref name="statistics"/><br>[[FC Barcelona]] 1-1 [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | najmanja_posjećenost = 3.576<ref name="statistics"/><br>[[SD Eibar|Eibar]] 1-0 [[Valencia CF]] | prosječna_posjećenost = 27.900 | ukupno_gledalaca =10.557.782 | prethodna_sezona = [[La Liga 2015/16.|2015/16]]. | sljedeća_sezona = [[La Liga 2017/18.|2017/18]]. }} '''La Liga 2017/18.''' je bila 86. sezona od osnivanja [[La Liga|prve nogometne lige]] [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 19. augusta 20165. a završila 21. maja 2017 godine. [[Real Madrid CF|Real Madrid]] je osvojio prvenstvo 33. put u svojoj historiji. [[FC Barcelona|Barcelona]] kao drugoplasirana ekipa i [[Atlético Madrid]] kao trećeplasirana uz prvaka Real Madrid osigurali su učešće u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2017/18.|Lige prvaka 2017/18.]] dok je četvrtoplasirana ekipa La Lige [[Sevilla FC|Sevilla]] osigurala plasman u baraž za [[UEFA Liga prvaka 2017/18.|Ligu prvaka 2017/18]]. [[Villarreal CF|Villarreal]] kao petoplasirana, te [[Real Sociedad]] kao šestoplasirana ekipa prvenstva stekli su pravo igranja u [[UEFA Evropska liga 2017/18.|Evropskoj ligi 2016/17]]. [[Athletic Bilbao]] kao sedmoplasirana ekipa lige, osigurao je učešće u trećem krugu kvalifikacija za [[UEFA Evropska liga 2017/18.|Evropsku ligu 2017/18]]. Iz lige su ispali [[Sporting de Gijón]], [[CA Osasuna|Osasuna]] i [[Granada CF|Granada]]. Najbolji strijelac La Lige 2016/17. bio je [[Lionel Messi]], nogometaš [[FC Barcelona|Barcelone]] sa 37 postignutih golova. == Ekipe == Ukupno 20 timova učestvovalo je u ligi, uključujući 17 iz prethodne sezone [[La Liga 2015/16.|2015-16.]] i dva prvoplasirana iz prethodne sezone [[Segunda División 2015/16.]], te pobjednik baraža [[Segunda División 2015/16.]] u kojem su učestvovala četiri kluba: [[Gimnàstic de Tarragona]] kao trećeplasirana, [[Girona FC|Girona]] kao četvrtoplasirana, [[Córdoba CF|Córdoba]] petoplasirana, i [[CA Osasuna|Osasuna]] kao šestoplasirana ekipa [[Segunda División 2015/16.|druge španske lige]]. [[Rayo Vallecano]], [[Getafe CF|Getafe]] i [[Levante UD|Levante]] su ekipe koje su ispale iz prethodne sezone u drugu ligu Španije. [[Rayo Vallecano]] se vratio u drugu ligi nakon pet sezona provedenih u La Ligi, [[Getafe CF|Getafe]] nakon 12 sezona, dok je [[Levante UD|Levante]] kao posljednja ekipa iz prethodne sezone preselila u niži rang takmičenja nakon šest sezona provedenih u La Ligi. [[Deportivo Alavés]] kao prvoplasirana ekipa [[Segunda División 2015/16.]] se nakon 10 sezona igranja u nižim ligama plasirao u [[La Liga|La Ligu]], [[CD Leganés|Leganés]] kao drugolpasirana ekipa [[Segunda División 2015/16.]] prvi put u historiji plasirao se u prvu ligu, te [[CA Osasuna|Osasuna]] kao šestoplasirana ekipa nakon regularnog dijela druge lige preko doigravanja obezbjeđuje ulazak u [[La Liga|La Ligu]] nakon dvije godine provedene u drugoj ligi. {| |- style="vertical-align: top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[La Liga 2015/16.]] |- style="background: #FF8888;" |<center>'''18.''' |'''[[Rayo Vallecano]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''19.''' |'''[[Getafe CF|Getafe]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''20.''' |'''[[Levante UD|Levante]]''' |} <td valign="top"> {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[Segunda División 2015/16.]] |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''1.''' |'''[[Deportivo Alavés]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''2.''' |'''[[CD Leganés|Leganés]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''3.''' |'''[[Gimnàstic de Tarragona]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''4.''' |'''[[Girona FC|Girona]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''5.''' |'''[[Córdoba CF|Córdoba]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''6.''' |'''[[CA Osasuna|Osasuna]]''' <small>(Pobjednik doigravanja)</small> |} |} === Baraž za ulazak u La Ligu 2016/17. === {{Polufinale (2 utakmice) | RD1 = Polufinale | RD2 = Finale | RD1-nosioc1 = 5. | RD1-tim1 = [[Córdoba CF|Córdoba]] | RD1-rezultat1-1 = 2 | RD1-rezultat1-2 = 1 | RD1-rezultat1-A = 3 | RD1-nosioc2 = 4. | RD1-tim2 = '''[[Girona FC|Girona]]''' | RD1-rezultat2-1 = 1 | RD1-rezultat2-2 = 3 | RD1-rezultat2-A = 4 | RD1-nosioc3 = 6. | RD1-tim3 = '''[[CA Osasuna|Osasuna]]''' | RD1-rezultat3-1 = 3 | RD1-rezultat3-2 = 3 | RD1-rezultat3-A = 6 | RD1-nosioc4 = 3. | RD1-tim4 = [[Gimnàstic de Tarragona]] | RD1-rezultat4-1 = 1 | RD1-rezultat4-2 = 2 | RD1-rezultat4-A = 3 | RD2-nosioc1 = 4. | RD2-tim1 = [[Girona FC|Girona]] | RD2-rezultat1-1 = 1 | RD2-rezultat1-2 = 0 | RD2-rezultat1-A = 1 | RD2-nosioc2 = 6. | RD2-tim2 = '''[[CA Osasuna|Osasuna]]''' | RD2-rezultat2-1 = 2 | RD2-rezultat2-2 = 1 | RD2-rezultat2-A = 3 }} == Ekipe i njihove lokacije == {{Location map+ |Španija sa Kanarskim ostrvima |width=500 |float=right |caption=<center><small>Ekipe La Lige 2016/17.</small> |places= {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837111 |long=-2.688044 |label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.256944 |long=-2.923611 |label=<small>{{nowrap|[[Athletic Bilbao]]}}|</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628 |mark=TransparentPlaceholder.png |label=<small>{{nowrap|[[Atlético Madrid]]}}</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380889 |long=2.1228167 |label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.231356 |long=-8.712447 |label=<small>[[Celta de Vigo|Celta Vigo]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514 |label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo {{nowrap|La Coruña}}]]</small> |position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.181706 |long=-2.475803 |label=<small>[[SD Eibar|Eibar]]</small> |position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347861 |long=2.0756667 |label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.152925 |long=-3.595744 |label=<small>[[Granada CF|Granada]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.328056 |long=-3.764444 |label=<small>[[CD Leganés|Leganés]]</small> |position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603 |label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.796675 |long=-1.637128 |label=<small>[[CA Osasuna|Osasuna]]</small> |position=bottom}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750 |label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small> |position=left}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.401703 |long=-3.720628 |label=<small>[[Real Madrid]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301364 |long=-1.973536 |label=<small>{{nowrap|[[Real Sociedad]]}}</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384039 |long=-5.970583 |label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.536256 |long=-5.637419 |label=<small>[[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]</small> |position=top}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474616 |long=-0.358219 |label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944128 |long=-0.103472 |label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> |position=right}} {{Lokacijska karta~ |Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=35.7 |long=1.95 |label={{small|[[UD Las Palmas|Las Palmas]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" style="font-size:85%;" ! Ekipa ! Lokacija stadiona ! Stadion ! Kapacitet |- | [[Deportivo Alavés|Alavés]] | [[Vitoria-Gasteiz]] | [[Stadion Mendizorrotza|Mendizorrotza]] | align="center" | {{Nts|19840}}<ref>{{cite web|url=http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/|title=Instalaciones|language=es|publisher=Deportivo Alavés|access-date=10. 3. 2017|archive-date=29. 10. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029013715/http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/|url-status=dead}}</ref> |- | [[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[Stadion San Mamés (2013)|San Mamés]] | align="center" | {{Nts|53289}}<ref>{{cite web|title=Athletic Club - San Mamés (2013)|url=http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html|publisher=Athletic Club|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313201514/http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html|archive-date=13. 3. 2018|url-status=dead}}</ref> |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Stadion Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | align="center" | {{Nts|54907}}<ref>{{cite web|title=Club Atlético de Madrid - Facilities|url=http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|publisher=Club Atlético de Madrid|access-date=10. 3. 2017|archive-date=14. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314101737/http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|url-status=dead}}</ref> |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | {{Nts|99354}}<ref>{{cite web |title=Camp Nou - FC Barcelona|url=http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/camp_nou|publisher=FC Barcelona |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] | align="center" | {{Nts|29000}}<ref>{{cite web|title=Celta de Vigo - CLUB|url=http://www.celtavigo.net/en/club|publisher=Real Club Celta de Vigo|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104000140/http://www.celtavigo.net/en/club|archive-date=4. 11. 2012|url-status=dead}}</ref> |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Stadion Riazor|Riazor]] | align="center" | {{Nts|34600}}<ref>{{cite web|url=http://canaldeportivo.com/club/estadio/|title=Riazor: datos generales|publisher=Deportivo de La Coruña|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603013156/http://canaldeportivo.com/club/estadio/|archive-date=3. 6. 2016|url-status=dead}}</ref> |- | [[SD Eibar|Eibar]] | [[Eibar]] | [[Gradski stadion Ipurua|Ipurua]] | align="center" | {{Nts|7083}}<ref>{{cite web|url=http://www.sdeibar.com/en/notice/capacity-of-ipurua-stands-at-7083|title=Capacity of Ipurua stands at 7,083|publisher=SD Eibar |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | Barcelona | [[Stadion RCDE|RCDE]] | align="center" | {{Nts|40500}}<ref>{{cite web|url=http://www.rcdespanyol.com/es/ficha-tecnica/|title=RCDE Stadium - Ficha Técnica|publisher=RCD Espanyol |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Stadion Los Cármenes|Los Cármenes]] | align="center" | {{Nts|22369}}<ref>{{cite web|url=http://www.granadacf.es/club/datos-del-club|title=DATOS DEL CLUB|publisher=Granada CF |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | [[Las Palmas]] | [[Stadion Gran Canaria|Gran Canaria]] | align="center" | {{Nts|33111}}<ref>{{cite web|title=Estadio de Gran Canaria|url=http://www.udlaspalmas.es/club/estadio|publisher=UD Las Palmas|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510065647/http://www.udlaspalmas.es/club/estadio|archive-date=10. 5. 2016|url-status=dead}}</ref> |- | [[CD Leganés|Leganés]] | [[Leganés]] | [[Gradski stadion Butarque|Butarque]] | align="center"| {{Nts|10958}}<ref>{{cite web|url=http://www.deportivoleganes.com/noticia/el-leganes-agota-el-cupo-de-abonos-disponibles-para-esta-temporada|title=El Leganés agota el cupo de abonos disponibles para esta temporada|publisher=CD Leganés|access-date=10. 3. 2017|archive-date=26. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826172859/http://www.deportivoleganes.com/noticia/el-leganes-agota-el-cupo-de-abonos-disponibles-para-esta-temporada|url-status=dead}}</ref> |- |[[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[Stadion La Rosaleda|La Rosaleda]] | align="center" | {{Nts|30044}}<ref>{{cite web|title=ESTADIO LA ROSALEDA|url=http://www.malagacf.com/club/la-rosaleda|publisher=Málaga CF |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- |[[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[Stadion El Sadar|El Sadar]] | align="center" | {{Nts|18761}}<ref>{{cite web|url=http://www.osasuna.es/el-club.html|title=El Club. Datos Generales.|publisher=CA Osasuna|language=es|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702233938/http://www.osasuna.es/el-club.html|archive-date=2. 7. 2016|url-status=dead}}</ref> |- |[[Real Betis]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Benito Villamarín|Benito Villamarín]] | align="center" | {{Nts|51700}}<ref>{{cite web|url=http://realbetisbalompie.es/es/club/estadio-benito-villamarin/|title=Real Betis Balompié - Estadio Benito Villamarín|publisher=Real Betis|access-date=10. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502211718/http://www.realbetisbalompie.es/es/club/estadio-benito-villamarin/|archive-date=2. 5. 2016|url-status=dead}}</ref> |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | Madrid | [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] | align="center" | {{Nts|85454}}<ref>{{cite web |title=Santiago Bernabéu Stadium|url=http://www.realmadrid.com/en/santiago-bernabeu-stadium|publisher=Real Madrid C.F. |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- |[[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Stadion Anoeta|Anoeta]] | align="center" | {{Nts|32000}}<ref>{{cite web|title= El estadio - Real Sociedad de Fútbol|url=http://www.realsociedad.com/document/view/spa/181/135328/el-estadio|publisher=Real Sociedad |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Sevilla]] | [[Stadion Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | {{Nts|42714}}<ref>{{cite web |title=Sevilla Fútbol Club - La entidad|url=http://www.sevillafc.es/es/el-club/la-entidad/sevilla-fc|publisher=Sevilla FC |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |- | [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | [[Gijón]] | [[El Molinón]] | align="center" | {{Nts|30000}}<ref>{{cite web|url=http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/el-molinon|title=El Molinón|publisher=Sporting Gijón|access-date=10. 3. 2017|archive-date=13. 11. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113102823/http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/el-molinon|url-status=dead}}</ref> |- |[[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Stadion Mestalla|Mestalla]] | align="center" | {{Nts|55000}}<ref>{{cite web|title=Valencia Club de Fútbol - Camp de Mestalla|url=http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|access-date=10. 3. 2017|archive-date=30. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830040005/http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Stadion Cerámica|Cerámica]] | align="center" | {{Nts|24890}}<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/StatDoc/competitions/UCL/01/67/63/79/1676379_DOWNLOAD.pdf|title=2011/12 UEFA Champions League statistics handbook - Clubs continued |publisher=UEFA |access-date=10. 3. 2017}}</ref> |} ===Osoblje i sponzorstva=== {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" ! Tim ! Manadžer ! Kapiten ! Proizvođač dresova ! Sponzor na dresu |- |Alavés | {{flagicon|Argentina}} [[Mauricio Pellegrino]] | {{flagicon|Španija}} [[Manu García]] | [[Hummel International|Hummel]] | LEA, [[Álava]], [[Kutxabank]], [[Euskaltel]] |- |Athletic Bilbao | {{flagicon| Španija }} [[Ernesto Valverde]] | {{flagicon| Španija }} [[Gorka Iraizoz]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | [[Kutxabank]] |- |Atlético Madrid | {{flagicon|Argentina}} [[Diego Simeone]] | {{flagicon| Španija }} [[Gabi (footballer)|Gabi]] | Nike | [[Plus500]] |- |Barcelona | {{flagicon| Španija }} [[Luis Enrique (footballer)|Luis Enrique]] | {{flagicon| Španija }} [[Andrés Iniesta]] | Nike | [[Qatar Airways]], [[UNICEF]], [[Beko]] |- |Celta Vigo | {{flagicon|Argentina}} [[Eduardo Berizzo]] | {{flagicon| Španija }} [[Hugo Mallo]] | [[Adidas]] | [[Estrella Galicia|Estrella Galicia 0,0]], [[Abanca]] |- | Deportivo La Coruña | {{flagicon| Španija }} [[Pepe Mel]] | {{flagicon| Španija }} [[Laureano Sanabria Ruiz|Laure]] | [[Lotto Sport Italia|Lotto]] | Estrella Galicia 0,0 |- |Eibar | {{flagicon| Španija }} [[José Luis Mendilibar]] | {{flagicon| Španija }} [[Dani García (footballer, born 1990)|Dani García]] | [[Puma SE|Puma]] | AVIA, [[Wiko]] |- |Espanyol | {{flagicon| Španija }} [[Quique Sánchez Flores]] | {{flagicon| Španija }} [[Javi López]] | [[Joma]] | Rastar Group, [[Riviera Maya]] |- |Granada | {{flagicon|Engleska}} [[Tony Adams]] | {{flagicon|Francuska}} [[Dimitri Foulquier]] | Joma | Energy King, Covirán |- |Las Palmas | {{flagicon| Španija }} [[Quique Setién]] | {{flagicon| Španija }} [[David García Santana|David García]] | Acerbis | [[Gran Canaria]], IOC, beCordial Sports, [[Volkswagen]], Domingo Alonso |- |Leganés | {{flagicon| Španija }} [[Asier Garitano]] | {{flagicon|Argentina}} [[Martín Mantovani]] | Joma | [[Royal Jordanian]], MBuzz Sport, GoldenPark |- |Málaga | {{flagicon| Španija }} [[Míchel (footballer)|Míchel]] | {{flagicon|Portugal}} [[Duda (Portuguese footballer)|Duda]] | Nike | [[Marathonbet]], [[Benahavís]] |- |Osasuna |{{flagicon|Srbija}} [[Petar Vasiljević]] |{{flagicon|Španija}} [[Miguel Flaño]] |Adidas |Victorino Vicente |- |Real Betis | {{flagicon|Španija}} [[Alexis Trujillo]] | {{flagicon|Španija}} [[Joaquín (footballer)|Joaquín]] | Adidas | Wiko |- |Real Madrid | {{flagicon|Francuska}} [[Zinedine Zidane]] | {{flagicon| Španija }} [[Sergio Ramos]] | Adidas | [[Fly Emirates]] |- |Real Sociedad | {{flagicon| Španija }} [[Eusebio Sacristán]] | {{flagicon| Španija }} [[Xabi Prieto]] | Adidas | Qbao.com |- |Sevilla | {{flagicon|Argentina}} [[Jorge Sampaoli]] | {{flagicon| Španija }} [[Vicente Iborra]] | [[New Balance]] | SeePuertoRico.com |- |Sporting Gijón | {{flagicon| Španija }} [[Rubi (footballer)|Rubi]] | {{flagicon| Španija }} [[Alberto Lora]] | Nike | [[Gijón]], [[Nissan]], [[Telecable]], CMP, [[Asturian Mountain cattle|Ternera Asturiana]] |- |Valencia | {{flagicon| Španija }} [[Voro (footballer)|Voro]] | {{flagicon|Argentina}} [[Enzo Pérez]] | Adidas | [[beIN Sports]] |- |Villarreal | {{flagicon| Španija }} [[Fran Escribá]] | {{flagicon| Španija }} [[Bruno Soriano|Bruno]] | Joma | Pamesa Cerámica |} == Tabela == {{Tabela La Lige 2016/17.}} == Rezultati == {{#invoke:sports results|main| source = [http://www.laliga.es/en/liga-bbva#liga_bbva_box2 La Liga], [http://www.rfef.es/competiciones/futbol-masculino/calendario/2/0 RFEF] | update = 21. 5. 2017 | matches_style = FBR | team1= ALV | team2= ATH | team3= ATM | team4= FCB | team5= CEL | team6= RCD | team7= EIB | team8= ESP | team9= GCF | team10= LPA | team11= LEG | team12= MCF | team13= OSA | team14= RBB | team15= RMA | team16= RSO | team17= SFC | team18= RSG | team19= VCF | team20= VIL | name_ALV = [[Deportivo Alavés|Alavés]] | name_ATH = [[Athletic Bilbao|Athletic&nbsp;Bilbao]] | name_ATM = [[Atlético Madrid|Atlético&nbsp;Madrid]] | name_FCB = [[FC Barcelona|Barcelona]] | name_CEL = [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | name_RCD = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo&nbsp;La&nbsp;Coruña]] | name_EIB = [[SD Eibar|Eibar]] | name_ESP = [[RCD Espanyol|Espanyol]] | name_GCF = [[Granada CF|Granada]] | name_LPA = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | name_LEG = [[CD Leganés|Leganés]] | name_MCF = [[Málaga CF|Málaga]] | name_OSA = [[CA Osasuna|Osasuna]] | name_RBB = [[Real Betis]] | name_RMA = [[Real Madrid C.F.|Real&nbsp;Madrid]] | name_RSO = [[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]] | name_SFC = [[Sevilla FC|Sevilla]] | name_RSG = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | name_VCF = [[Valencia CF|Valencia]] | name_VIL = [[Villarreal CF|Villarreal]] | match_ALV_ATH = 1–0 | match_ALV_ATM = 0–0 | match_ALV_FCB = 0–6 | match_ALV_CEL = 3–1 | match_ALV_RCD = 0–0 | match_ALV_EIB = 0–0 | match_ALV_ESP = 0–1 | match_ALV_GCF = 3–1 | match_ALV_LPA = 1–1 | match_ALV_LEG = 2–2 | match_ALV_MCF = 1–1 | match_ALV_OSA = 0–1 | match_ALV_RBB = 1–0 | match_ALV_RMA = 1–4 | match_ALV_RSO = 1–0 | match_ALV_SFC = 1–1 | match_ALV_RSG = 0–0 | match_ALV_VCF = 2–1 | match_ALV_VIL = 2–1 | match_ATH_ALV = 0–0 | match_ATH_ATM = 2–2 | match_ATH_FCB = 0–1 | match_ATH_CEL = 2–1 | match_ATH_RCD = 2–1 | match_ATH_EIB = 3–1 | match_ATH_ESP = 2–0 | match_ATH_GCF = 3–1 | match_ATH_LPA = 5–1 | match_ATH_LEG = 1–1 | match_ATH_MCF = 1–0 | match_ATH_OSA = 1–1 | match_ATH_RBB = 2–1 | match_ATH_RMA = 1–2 | match_ATH_RSO = [[Basque derby|3–2]] | match_ATH_SFC = 3–1 | match_ATH_RSG = 2–1 | match_ATH_VCF = 2–1 | match_ATH_VIL = 1–0 | match_ATM_ALV = 1–1 | match_ATM_ATH = 3–1 | match_ATM_FCB = 1-2 | match_ATM_CEL = 3–2 | match_ATM_RCD = 1–0 | match_ATM_EIB = 1–0 | match_ATM_ESP = 0–0 | match_ATM_GCF = 7–1 | match_ATM_LPA = 1–0 | match_ATM_LEG = 2–0 | match_ATM_MCF = 4–2 | match_ATM_OSA = 3–0 | match_ATM_RBB = 1–0 | match_ATM_RMA = [[Madrid Derby|0–3]] | match_ATM_RSO = 1–0 | match_ATM_SFC = 3–1 | match_ATM_RSG = 5–0 | match_ATM_VCF = 3–0 | match_ATM_VIL = 0–1 | match_FCB_ALV = 1–2 | match_FCB_ATH = 3–0 | match_FCB_ATM = 1–1 | match_FCB_CEL = 5-0 | match_FCB_RCD = 4–0 | match_FCB_EIB = 4–2 | match_FCB_ESP = [[Derbi barceloní|4–1]] | match_FCB_GCF = 1–0 | match_FCB_LPA = 5–0 | match_FCB_LEG = 2–1 | match_FCB_MCF = 0–0 | match_FCB_OSA = 7–1 | match_FCB_RBB = 6–2 | match_FCB_RMA = [[El Clásico|1–1]] | match_FCB_RSO = 3-2 | match_FCB_SFC = 3–0 | match_FCB_RSG = 6–1 | match_FCB_VCF = 4–2 | match_FCB_VIL = 4-1 | match_CEL_ALV = 1–0 | match_CEL_ATH = 0–3 | match_CEL_ATM = 0–4 | match_CEL_FCB = 4–3 | match_CEL_RCD = [[Galician derby|4–1]] | match_CEL_EIB = 0–2 | match_CEL_ESP = 2–2 | match_CEL_GCF = 3–1 | match_CEL_LPA = 3–1 | match_CEL_LEG = 0–1 | match_CEL_MCF = 3–1 | match_CEL_OSA = 3–0 | match_CEL_RBB = 0–1 | match_CEL_RMA = 1–4 | match_CEL_RSO = 2–2 | match_CEL_SFC = 0–3 | match_CEL_RSG = 2–1 | match_CEL_VCF = 2–1 | match_CEL_VIL = 0–1 | match_RCD_ALV = 0–1 | match_RCD_ATH = 0–1 | match_RCD_ATM = 1–1 | match_RCD_FCB = 2-1 | match_RCD_CEL = [[Galician derby|0–1]] | match_RCD_EIB = 2–1 | match_RCD_ESP = 1–2 | match_RCD_GCF = 0–0 | match_RCD_LPA = 3–0 | match_RCD_LEG = 1–2 | match_RCD_MCF = 2–0 | match_RCD_OSA = 2–0 | match_RCD_RBB = 1–1 | match_RCD_RMA = 2–6 | match_RCD_RSO = 5–1 | match_RCD_SFC = 2–3 | match_RCD_RSG = 2–1 | match_RCD_VCF = 1–1 | match_RCD_VIL = 0–0 | match_EIB_ALV = 0–0 | match_EIB_ATH = 0–1 | match_EIB_ATM = 0–2 | match_EIB_FCB = 0–4 | match_EIB_CEL = 1–0 | match_EIB_RCD = 3–1 | match_EIB_ESP = 1–1 | match_EIB_GCF = 4–0 | match_EIB_LPA = 3–1 | match_EIB_LEG = 2–0 | match_EIB_MCF = 3–0 | match_EIB_OSA = 2–3 | match_EIB_RBB = 3–1 | match_EIB_RMA = 1–4 | match_EIB_RSO = 2–0 | match_EIB_SFC = 1–1 | match_EIB_RSG = 0–1 | match_EIB_VCF = 1–0 | match_EIB_VIL = 2–1 | match_ESP_ALV = 1–0 | match_ESP_ATH = 0–0 | match_ESP_ATM = 0–1 | match_ESP_FCB = [[Derbi barceloní|0–3]] | match_ESP_CEL = 0–2 | match_ESP_RCD = 1–1 | match_ESP_EIB = 3–3 | match_ESP_GCF = 3–1 | match_ESP_LPA = 4–3 | match_ESP_LEG = 3–0 | match_ESP_MCF = 2–2 | match_ESP_OSA = 3–0 | match_ESP_RBB = 2–1 | match_ESP_RMA = 0–2 | match_ESP_RSO = 1–2 | match_ESP_SFC = 3–1 | match_ESP_RSG = 2–1 | match_ESP_VCF = 0–1 | match_ESP_VIL = 0–0 | match_GCF_ALV = 2–1 | match_GCF_ATH = 1–2 | match_GCF_ATM = 0–1 | match_GCF_FCB = 1–4 | match_GCF_CEL = 0–3 | match_GCF_RCD = 1–1 | match_GCF_EIB = 1–2 | match_GCF_ESP = 1–2 | match_GCF_LPA = 1–0 | match_GCF_LEG = 0–1 | match_GCF_MCF = [[Derby of eastern Andalusia|0–2]] | match_GCF_OSA = 1–1 | match_GCF_RBB = 4–1 | match_GCF_RMA = 0–4 | match_GCF_RSO = 0–2 | match_GCF_SFC = 2–1 | match_GCF_RSG = 0–0 | match_GCF_VCF = 1-3 | match_GCF_VIL = 1–1 | match_LPA_ALV = 1–1 | match_LPA_ATH = 3–1 | match_LPA_ATM = 0–5 | match_LPA_FCB = 1–4 | match_LPA_CEL = 3–3 | match_LPA_RCD = 1–1 | match_LPA_EIB = 1–0 | match_LPA_ESP = 0–0 | match_LPA_GCF = 5–1 | match_LPA_LEG = 1–1 | match_LPA_MCF = 1–0 | match_LPA_OSA = 5–2 | match_LPA_RBB = 4–1 | match_LPA_RMA = 2–2 | match_LPA_RSO = 0–1 | match_LPA_SFC = 0–1 | match_LPA_RSG = 1–0 | match_LPA_VCF = 3–1 | match_LPA_VIL = 1–0 | match_LEG_ALV = 1–1 | match_LEG_ATH = 0–0 | match_LEG_ATM = 0–0 | match_LEG_FCB = 1–5 | match_LEG_CEL = 0–2 | match_LEG_RCD = 4–0 | match_LEG_EIB = 1–1 | match_LEG_ESP = 0–1 | match_LEG_GCF = 1–0 | match_LEG_LPA = 3–0 | match_LEG_MCF = 0–0 | match_LEG_OSA = 2–0 | match_LEG_RBB = 4–0 | match_LEG_RMA = 2–4 | match_LEG_RSO = 0–2 | match_LEG_SFC = 2–3 | match_LEG_RSG = 0–2 | match_LEG_VCF = 1–2 | match_LEG_VIL = 0–0 | match_MCF_ALV = 1–2 | match_MCF_ATH = 2–1 | match_MCF_ATM = 0–2 | match_MCF_FCB = 2–0 | match_MCF_CEL = 3–0 | match_MCF_RCD = 4–3 | match_MCF_EIB = 2–1 | match_MCF_ESP = 0–1 | match_MCF_GCF = [[Derby of eastern Andalusia|1–1]] | match_MCF_LPA = 2–1 | match_MCF_LEG = 4–0 | match_MCF_OSA = 1–1 | match_MCF_RBB = 1–2 | match_MCF_RMA = 0–2 | match_MCF_RSO = 0–2 | match_MCF_SFC = 4–2 | match_MCF_RSG = 3–2 | match_MCF_VCF = 2–0 | match_MCF_VIL = 0–2 | match_OSA_ALV = 0–1 | match_OSA_ATH = 1–2 | match_OSA_ATM = 0–3 | match_OSA_FCB = 0–3 | match_OSA_CEL = 0–0 | match_OSA_RCD = 2–2 | match_OSA_EIB = 1–1 | match_OSA_ESP = 1–2 | match_OSA_GCF = 2–1 | match_OSA_LPA = 2–2 | match_OSA_LEG = 2–1 | match_OSA_MCF = 1–1 | match_OSA_RBB = 1–2 | match_OSA_RMA = 1–3 | match_OSA_RSO = 0–2 | match_OSA_SFC = 3–4 | match_OSA_RSG = 2–2 | match_OSA_VCF = 3–3 | match_OSA_VIL = 1–4 | match_RBB_ALV = 1–4 | match_RBB_ATH = 1–0 | match_RBB_ATM = 1–1 | match_RBB_FCB = 1–1 | match_RBB_CEL = 3–3 | match_RBB_RCD = 0–0 | match_RBB_EIB = 2–0 | match_RBB_ESP = 0–1 | match_RBB_GCF = 2–2 | match_RBB_LPA = 2–0 | match_RBB_LEG = 2–0 | match_RBB_MCF = 1–0 | match_RBB_OSA = 2–0 | match_RBB_RMA = 1–6 | match_RBB_RSO = 2–3 | match_RBB_SFC = [[Seville derby|1–2]] | match_RBB_RSG = 0–0 | match_RBB_VCF = 0–0 | match_RBB_VIL = 0–1 | match_RMA_ALV = 3-0 | match_RMA_ATH = 2–1 | match_RMA_ATM = [[Madrid Derby|1–1]] | match_RMA_FCB = [[El Clásico|2–3]] | match_RMA_CEL = 2–1 | match_RMA_RCD = 3–2 | match_RMA_EIB = 1–1 | match_RMA_ESP = 2–0 | match_RMA_GCF = 5–0 | match_RMA_LPA = 3–3 | match_RMA_LEG = 3–0 | match_RMA_MCF = 2–1 | match_RMA_OSA = 5–2 | match_RMA_RBB = 2–1 | match_RMA_RSO = 3–0 | match_RMA_SFC = 4–1 | match_RMA_RSG = 2–1 | match_RMA_VCF = 2–1 | match_RMA_VIL = 1–1 | match_RSO_ALV = 3–0 | match_RSO_ATH = [[Basque Derby|0–2]] | match_RSO_ATM = 2–0 | match_RSO_FCB = 1–1 | match_RSO_CEL = 1–0 | match_RSO_RCD = 1–0 | match_RSO_EIB = 2–2 | match_RSO_ESP = 1–1 | match_RSO_GCF = 2–1 | match_RSO_LPA = 4–1 | match_RSO_LEG = 1–1 | match_RSO_MCF = 2–2 | match_RSO_OSA = 3–2 | match_RSO_RBB = 1–0 | match_RSO_RMA = 0–3 | match_RSO_SFC = 0–4 | match_RSO_RSG = 3–1 | match_RSO_VCF = 3–2 | match_RSO_VIL = 0–1 | match_SFC_ALV = 2–1 | match_SFC_ATH = 1–0 | match_SFC_ATM = 1–0 | match_SFC_FCB = 1–2 | match_SFC_CEL = 2–1 | match_SFC_RCD = 4–2 | match_SFC_EIB = 2–0 | match_SFC_ESP = 6–4 | match_SFC_GCF = 2–0 | match_SFC_LPA = 2–1 | match_SFC_LEG = 1–1 | match_SFC_MCF = 4–1 | match_SFC_OSA = 5–0 | match_SFC_RBB = [[Seville derby|1–0]] | match_SFC_RMA = 2–1 | match_SFC_RSO = 1–1 | match_SFC_RSG = 0–0 | match_SFC_VCF = 2–1 | match_SFC_VIL = 0–0 | match_RSG_ALV = 2–4 | match_RSG_ATH = 2–1 | match_RSG_ATM = 1–4 | match_RSG_FCB = 0–5 | match_RSG_CEL = 1–1 | match_RSG_RCD = 0–1 | match_RSG_EIB = 2–3 | match_RSG_ESP = 1–1 | match_RSG_GCF = 3–1 | match_RSG_LPA = 1–0 | match_RSG_LEG = 2–1 | match_RSG_MCF = 0–1 | match_RSG_OSA = 3–1 | match_RSG_RBB = 2–2 | match_RSG_RMA = 2–3 | match_RSG_RSO = 1–3 | match_RSG_SFC = 1–1 | match_RSG_VCF = 1–2 | match_RSG_VIL = 1–3 | match_VCF_ALV = 2–1 | match_VCF_ATH = 2–0 | match_VCF_ATM = 0–2 | match_VCF_FCB = 2–3 | match_VCF_CEL = 3–2 | match_VCF_RCD = 3–0 | match_VCF_EIB = 0–4 | match_VCF_ESP = 2–1 | match_VCF_GCF = 1–1 | match_VCF_LPA = 2–4 | match_VCF_LEG = 1–0 | match_VCF_MCF = 2–2 | match_VCF_OSA = 4-1 | match_VCF_RBB = 2–3 | match_VCF_RMA = 2-1 | match_VCF_RSO = 2–3 | match_VCF_SFC = 0–0 | match_VCF_RSG = 1–1 | match_VCF_VIL = 1–3 | match_VIL_ALV = 0–2 | match_VIL_ATH = 3–1 | match_VIL_ATM = 3–0 | match_VIL_FCB = 1–1 | match_VIL_CEL = 5–0 | match_VIL_RCD = 0–0 | match_VIL_EIB = 2–3 | match_VIL_ESP = 2–0 | match_VIL_GCF = 2–0 | match_VIL_LPA = 2–1 | match_VIL_LEG = 2–1 | match_VIL_MCF = 1–1 | match_VIL_OSA = 3–1 | match_VIL_RBB = 2–0 | match_VIL_RMA = 2–3 | match_VIL_RSO = 2–1 | match_VIL_SFC = 0–0 | match_VIL_RSG = 3–1 | match_VIL_VCF = 0–2 }} == Prikaz tabele po odigranim kolima == {| style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%;" |- | style="width:10px; background:gold;"| ||[[UEFA Liga prvaka 2017/2018.#Grupna faza|Lider]] |- | style="width:10px; background:#BBF3BB;"| ||[[UEFA Liga prvaka 2017/2018.#Grupna faza|Grupna faza Lige prvaka 2017/18.]] |- | style="width:10px; background:#CCF9CC;"| ||[[UEFA Liga prvaka 2017/2018.#Baraž|Baraž za Ligu prvaka 2017/18.]] |- | style="width:10px; background:#BBF3FF;"| ||[[UEFA Evropska liga 2017/2018.#Grupna faza|Grupna faza Evropske lige 2017/18.]] |- | style="width:10px; background:#CCF3FF;"| ||[[UEFA Evropska liga 2017/2018.#Treća kvalifikacijska runda|Treći kvalifikacijski krug za Evropsku ligu 2017/18.]] |- | style="width:10px; background:#FFBBBB;"| ||Ispadaju u [[Segunda División 2017/2018.|Segunda División 2017/18.]] |} {| class="wikitable" style="font-size: 74%; text-align:center;" |- ! style="width:76px;"|Ekipa \ Kolo ! align=center|1 !! align=center|2 !! align=center|3 !! align=center|4 !! align=center|5 !! align=center|6 !! align=center|7 !! align=center|8 !! align=center|9 !! align=center|10 !! align=center|11 !! align=center|12 !! align=center|13 !! align=center|14 !! align=center|15 !! align=center|16 !! align=center|17 !! align=center|18 !! align=center|19 !! align=center|20 !! align=center|21 !! align=center|22 !! align=center|23 !! align=center|24 !! align=center|25 !! align=center|26 !! align=center|27 !! align=center|28 !! align=center|29 !! align=center|30 !! align=center|31 !! align=center|32 !! align=center|33 !! align=center|34 !! align=center|35 !! align=center|36 !! align=center|37 !! align=center|38 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Madrid}} || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 ||style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 ||style="background:gold|1 || style="background:gold|1 |- align=center |align=left|{{Fb team Barcelona}} || style="background:gold"|1 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 ||style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 ||style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB|2 || style="background:#BBF3BB|2 || style="background:#BBF3BB|2 ||style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 |- align=center |align=left|{{Fb team Atlético Madrid}} || 9 || 12 || 7 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:gold"|1 || style="background:gold"|1 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 |- align=center |align=left|{{Fb team Sevilla}} || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|2 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 |- align=center |align=left|{{Fb team Villarreal}} || 13 || 13 || 8 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Sociedad}} || style="background:#FFBBBB"|19 || 9 || 12 || 13 || 8 || 11 || 9 || 10 || 7 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3FF"|5 || 7 || style="background:#CCF3FF"|6 || 7 || 7 || 7 ||7 || 7 || 7 || style="background:#CCF3FF"|6 |- align=center |align=left|{{Fb team Athletic Bilbao}} || 14 || style="background:#FFBBBB"|18 || 14 || 10 || 7 || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || 7 || 7 || 7 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 9 || 8 || 8 || 8 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || style="background:#CCF3FF"|6 || 8 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || 7 |- align=center |align=left|{{Fb team Espanyol}} || 17 || 14 || 15 || 16 || 15 || style="background:#FFBBBB"|18 || 17 || 17 || 16 || 12 || 13 || 12 || 12 || 12 || 9 || 9 || 11 || 11 || 9 || 9 || 8 || 9 || 10 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 10 || 8 |- align=center |align=left|{{Fb team Alavés}} || 8 || 11 || 9 || 9 || 12 || 9 || 12 || 9 || 13 || 15 || 12 || 14 || 13 || 13 || 13 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 11 || 11 || 11 || 11 || 10 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 10 || 10 || 10 || 9 || 9 |- align=center |align=left|{{Fb team Eibar}} || 15 || 8 || style="background:#CCF3FF"|6 || 7 || 9 || 8 || 8 || 8 || 11 || 8 || 11 || 8 || 7 || 8 || 8 || 8 || 10 || 9 || 10 || 10 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 10 |- align=center |align=left|{{Fb team Málaga}} || 11 || 10 || 16 || 15 || 14 || 17 || 14 || 13 || 10 || 11 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 13 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 || 13 || 13 || 15 || 15 || 16 || 15 || 15 || 15 || 14 || 15 || 15 || 14 || 12 || 11 ||11 || 11 |- align=center |align=left|{{Fb team Valencia}} || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|18 || 15 || style="background:#FFBBBB"|18 || 14 || 15 || 14 || 15 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 15 || 15 || 15 || 15 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 14 || 13 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 13 ||12 || 12 |- align=center |align=left|{{Fb team Celta Vigo}} || 16 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || 17 || 12 || 10 || 12 || 8 || 9 || 8 || 9 || 9 || 9 || 12 || 13 || 9 || 8 || 8 || 8 || 10 || 10 || 9 || 10 || 10 || 10 || 11 || 11 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 11 || 11 || 12 ||13 || 13 |- align=center |align=left|{{Fb team Las Palmas}} || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:gold"|1 || style="background:#CCF9CC"|4 || style="background:#BBF3BB"|3 || style="background:#BBF3FF"|5 || 7 || 7 || 7 || 9 || 10 || 9 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 8 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 13 || 13 || 13 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Betis}} || style="background:#FFBBBB"|20 || 17 || 13 || 12 || 16 || 10 || 15 || 16 || 12 || 13 || 14 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 13 || 15 || 15 || 14 || 14 || 14 || 13 || 14 || 14|| 15 || 14 || 14 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 |- align=center |align=left|{{Fb team Deportivo}} || style="background:#BBF3FF"|5 || style="background:#BBF3FF"|5 || 10 || 11 || 13 || 16 || 13 || 15 || 17 || 17 || 16 || 17 || 17 || 16 || 16 || 15 || 15 || 15 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 16 || 15 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 16 |- align=center |align=left|{{Fb team Leganés}} || 7 || 7 || 11 || 14 || 10 || 13 || 11 || 11 || 14 || 16 || 17 || 15 || 15 || 15 || 15 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 17 |- align=center |align=left|{{Fb team Sporting Gijón}} || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#CCF3FF"|6 || style="background:#BBF3BB"|3 || 8 || 11 || 14 || 16 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 |- align=center |align=left|{{Fb team Osasuna}} || 12 || 15 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 |- align=center |align=left|{{Fb team Granada}} || 10 || 16 || 17 || 17 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|18 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|19 || style="background:#FFBBBB"|20 || style="background:#FFBBBB"|20 |} <small>Izvor: [http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/table espnfc.com]</small> == Statistika == === Lista strijelaca === <ref>{{cite web |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/scorers?season=2016 |title=2016–17 La Liga Top Scorers |work=ESPN FC |publisher=Entertainment and Sports Programming Network |access-date=25. 8. 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/statistics/laliga-santander|title=Stats - Liga de Fútbol Profesional|publisher=La Liga}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Poz ! Igrač ! Klub ! Golovi |- |1 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left" |[[FC Barcelona]] |37 |- |2 |align="left"|{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left" |[[FC Barcelona]] |29 |- |3 |align="left"|{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|[[Real Madrid]] |25 |- |4 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Iago Aspas]] |align="left"|[[Celta Vigo]] |19 |- |rowspan="2"|5 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|[[Atlético Madrid]] |rowspan="2"|16 |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Aritz Aduriz]] |align="left"|[[Athletic Bilbao]] |- |7 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Álvaro Morata]] |align="left"|[[Real Madrid]] |15 |- |8 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Sandro Ramírez]] |align="left"|[[Málaga CF]] |14 |- |rowspan="3"|9 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Gerard Moreno (nogometaš)|Gerard Moreno]] |align="left"|[[RCD Espanyol]] |rowspan="3"|13 |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align="left"|[[FC Barcelona]] |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Rubén Castro]] |align="left"|[[Real Betis]] |} === Het-trikovi === {| class="wikitable sortable" |- ! Igrač ! Klub ! Protiv ! align="center" | Rezultat ! Datum ! Ref. |- |{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |Barcelona |Real Betis |align=center|6–2 |20 august 2016 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/1/barcelona_betis] |- |{{flagicon|BEL}} [[Yannick Ferreira Carrasco|Yannick Carrasco]] |Atlético Madrid |Granada |align=center|7–1 |15 oktobar 2016 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/8/atletico_granada] |- |{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |Real Madrid |Alavés |align=center|4–1 |29 oktobar 2016 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/10/alaves_real-madrid] |- |{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |Real Madrid |Atlético Madrid |align=center|3–0 |19 novembar 2016 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/12/atletico_real-madrid] |- |{{flagicon|ESP}} [[Vicente Iborra]] |Sevilla |Celta Vigo |align=center|3–0 |11 decembar 2016 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/15/celta_sevilla] |- |{{flagicon|FRA}} [[Wissam Ben Yedder]] |Sevilla |Real Sociedad |align=center|4–0 |7 januar 2017 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/17/real-sociedad_sevilla] |- |{{flagicon|FRA}} [[Kévin Gameiro]] |Atlético Madrid |Sporting Gijón |align=center|4–1 |18 februar 2017 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/23/sporting_atletico] |- |{{flagicon|ITA}} [[Giuseppe Rossi]] |Celta Vigo |Las Palmas |align=center|3–1 |3 april 2017 |align=center|[http://www.laliga.es/directo/temporada-2016-2017/laliga-santander/29/celta_las-palmas] |- |{{flagicon|ESP}} [[Álvaro Morata]] |Real Madrid |Leganés |align=center|4–2 |5 april 2017 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/30/leganes_real-madrid] |- |{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |Barcelona |Las Palmas |align=center|4–1 |14 maj 2017 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/37/las-palmas_barcelona] |- |} === Lista asistenata === <ref>{{cite web |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/assists?season=2016 |title=2016–17 La Liga Top Assists |work=ESPN FC |publisher=Entertainment and Sports Programming Network |access-date=22. 1. 2017}}</ref> {|class=wikitable style=text-align:center ! Poz ! Igrač ! Klub ! Asistencije |- |1 |align="left"|{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |13 |- |2 |align="left" |{{flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] |align="left" |Real Madrid |12 |- |3 |align="left" |{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align="left" |Barcelona |11 |- |rowspan="2"|4 |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Marcelo (nogometaš, 1988)|Marcelo]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="2"|10 |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Pablo Piatti]] |align="left"|Espanyol |- |6 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |9 |- |rowspan="3"|7 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Ángel Correa]] |align="left"|Atlético Madrid |rowspan="3"|8 |- |align="left" |{{flagicon|ESP}} [[Isco]] |align="left" |Real Madrid |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Pablo Sarabia]] |align="left"|Sevilla |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2016-2017}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-liga/2016-2017 La Liga 2016/17.]{{Mrtav link}} na statto.com * [http://www.resultados-futbol.com/primera2017 La Liga 2016/17.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129015952/http://www.resultados-futbol.com/primera2017 |date=29. 1. 2017 }} na resultados-futbol.com * [http://www.myscores.ca/soccer/spain/la-liga-2016-2017/ La Liga 2016/17.]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} na myscores.ca * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2016-2017/ La Liga 2016/17.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2017.html Nogometna takmičenja u Španiji 2016/17.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2016/17.}} 298u5sr5qh60qol36tbst6usk4b0pff MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js 8 430148 3917027 3564422 2026-08-08T11:49:12Z Johannnes89 126540 updated per enwiki 3917027 javascript text/javascript // See [[mw:Reference Tooltips]] // Source https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js /*eslint space-in-parens: ["error", "always"], array-bracket-spacing: ["error", "always"]*/ ( function () { // If you're loading the script from another wiki and want to set your settings, do that in `window` // properties with `rt_` prefix, e.g. // window.rt_REF_LINK_SELECTOR = '...'; // They will be used instead of enwiki detaults. var REF_LINK_SELECTOR = window.rt_REF_LINK_SELECTOR || '.reference, a[href^="#CITEREF"]', COMMENTED_TEXT_CLASS = window.rt_COMMENTED_TEXT_CLASS || 'rt-commentedText', COMMENTED_TEXT_SELECTOR = ( window.rt_COMMENTED_TEXT_SELECTOR || ( COMMENTED_TEXT_CLASS ? '.' + COMMENTED_TEXT_CLASS + ', ' : '' ) + 'abbr[title]' ); if ( mw.messages.get( 'rt-settings' ) === null ) { mw.messages.set( { 'rt-settings': 'Postavke oblačića', 'rt-enable-footer': 'Uključi oblačiće za reference', 'rt-settings-title': 'Reference Tooltips', 'rt-save': 'Sačuvaj postavke', 'rt-enable': 'Uključi oblačiće za reference', 'rt-activationMethod': 'Oblačić se aktivira:', 'rt-hovering': 'prelaskom miša', 'rt-clicking': 'klikanjem', 'rt-delay': 'Kašnjenje prije nego što se oblačić pojavi (u milisekundama): ', 'rt-tooltipsForComments': 'Show the tooltip over <span title="Tooltip example" class="' + ( COMMENTED_TEXT_CLASS || 'rt-commentedText' ) + '" style="border-bottom: 1px dotted; cursor: help;">text with a dotted underline</span> in Reference Tooltips style (allows to see such tooltips on devices with no mouse support)', 'rt-disabledNote': 'Kad se isključe, oblačići se mogu ponovo uključiti pomoću linka u podnožju stranice.', 'rt-done': 'Done', 'rt-enabled': 'Reference Tooltips are enabled' } ); } // "Global" variables var SECONDS_IN_A_DAY = 60 * 60 * 24, CLASSES = { FADE_IN_DOWN: 'rt-fade-in-down', FADE_IN_UP: 'rt-fade-in-up', FADE_OUT_DOWN: 'rt-fade-out-down', FADE_OUT_UP: 'rt-fade-out-up' }, IS_TOUCHSCREEN = 'ontouchstart' in document.documentElement, // Quite a rough check for mobile browsers, a mix of what is advised at // https://stackoverflow.com/a/24600597 (sends to // https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Browser_detection_using_the_user_agent) // and https://stackoverflow.com/a/14301832 IS_MOBILE = /Mobi|Android/i.test( navigator.userAgent ) || typeof window.orientation !== 'undefined', CLIENT_NAME = $.client.profile().name, settingsString, settings, enabled, delay, activatedByClick, tooltipsForComments, cursorWaitCss, windowManager, $teleportTarget, $body = $( document.body ), $window = $( window ), $overlay = $( '<div>' ) .addClass( 'rt-overlay' ) .appendTo( $body ); // Can't use before https://phabricator.wikimedia.org/T369880 is resolved // mw.loader.using( 'mediawiki.page.ready' ).then( function ( require ) { // $teleportTarget = $( require( 'mediawiki.page.ready' ).teleportTarget ); // $overlay.appendTo( $teleportTarget ); // } ); function rt( $content ) { // Popups gadget if ( window.pg ) { return; } var teSelector, settingsDialogOpening = false; function setSettingsCookie() { mw.cookie.set( 'RTsettings', ( Number( enabled ) + '|' + delay + '|' + Number( activatedByClick ) + '|' + Number( tooltipsForComments ) ), { path: '/', expires: 90 * SECONDS_IN_A_DAY, prefix: '' } ); } function enableRt() { enabled = true; setSettingsCookie(); $( '.rt-enableItem' ).remove(); rt( $content ); mw.notify( mw.msg( 'rt-enabled' ) ); } function disableRt() { $content.find( teSelector ).removeClass( 'rt-commentedText' ).off( '.rt' ); $body.off( '.rt' ); $window.off( '.rt' ); } function addEnableLink() { // #footer-places – Vector // #f-list – Timeless, Monobook, Modern // parent of #footer li – Cologne Blue var $footer = $( '#footer-places, #f-list' ); if ( !$footer.length ) { $footer = $( '#footer li' ).parent(); } if ( !$footer.find( '.rt-enableItem' ).length ) { $footer.append( $( '<li>' ) .addClass( 'rt-enableItem' ) .append( $( '<a>' ) .text( mw.msg( 'rt-enable-footer' ) ) .attr( 'href', '#' ) .click( function ( e ) { e.preventDefault(); enableRt(); } ) ) ); } } function TooltippedElement( $element ) { var events, te = this; function onStartEvent( e ) { var showRefArgs; if ( activatedByClick && te.type !== 'commentedText' && e.type !== 'contextmenu' ) { e.preventDefault(); } if ( !te.noRef ) { showRefArgs = [ $( this ) ]; if ( te.type !== 'supRef' ) { showRefArgs.push( e.pageX, e.pageY ); } te.showRef.apply( te, showRefArgs ); } } function onEndEvent() { if ( !te.noRef ) { te.hideRef(); } } if ( !$element ) { return; } // TooltippedElement.$element and TooltippedElement.$originalElement will be different when // the first is changed after its cloned version is hovered in a tooltip this.$element = $element; this.$originalElement = $element; if ( this.$element.is( REF_LINK_SELECTOR ) ) { if ( this.$element.prop( 'tagName' ) === 'SUP' ) { this.type = 'supRef'; } else { this.type = 'harvardRef'; } } else { this.type = 'commentedText'; this.comment = this.$element.attr( 'title' ); if ( !this.comment ) { return; } this.$element.addClass( 'rt-commentedText' ); } if ( activatedByClick ) { events = { 'click.rt': onStartEvent }; // Adds an ability to see tooltips for links if ( this.type === 'commentedText' && ( this.$element.closest( 'a' ).length || this.$element.has( 'a' ).length ) ) { events[ 'contextmenu.rt' ] = onStartEvent; } } else { events = { 'mouseenter.rt': onStartEvent, 'mouseleave.rt': onEndEvent }; } this.$element.on( events ); this.hideRef = function ( immediately ) { clearTimeout( te.showTimer ); if ( this.type === 'commentedText' ) { this.$element.attr( 'title', this.comment ); } if ( this.tooltip && this.tooltip.isPresent ) { if ( activatedByClick || immediately ) { this.tooltip.hide(); } else { this.hideTimer = setTimeout( function () { te.tooltip.hide(); }, 200 ); } } else if ( this.$ref && this.$ref.hasClass( 'rt-target' ) ) { this.$ref.removeClass( 'rt-target' ); if ( activatedByClick ) { $body.off( 'click.rt touchstart.rt', this.onBodyClick ); } } }; this.showRef = function ( $element, ePageX, ePageY ) { // Popups gadget if ( window.pg ) { disableRt(); return; } if ( this.tooltip && !this.tooltip.$content.length ) { return; } var tooltipInitiallyPresent = this.tooltip && this.tooltip.isPresent; function reallyShow() { var viewportTop, refOffsetTop, teHref; if ( !te.$ref && !te.comment ) { teHref = te.type === 'supRef' ? te.$element.find( 'a' ).attr( 'href' ) : te.$element.attr( 'href' ); // harvardRef te.$ref = teHref && $( '#' + $.escapeSelector( teHref.slice( 1 ) ) ); if ( !te.$ref || !te.$ref.length || !te.$ref.text() ) { te.noRef = true; return; } } if ( !tooltipInitiallyPresent && !te.comment ) { viewportTop = $window.scrollTop(); refOffsetTop = te.$ref.offset().top; if ( !activatedByClick && viewportTop < refOffsetTop && viewportTop + $window.height() > refOffsetTop + te.$ref.height() && // There can be gadgets/scripts that make references horizontally scrollable. $window.width() > te.$ref.offset().left + te.$ref.width() ) { // Highlight the reference itself te.$ref.addClass( 'rt-target' ); return; } } if ( !te.tooltip ) { te.tooltip = new Tooltip( te ); if ( !te.tooltip.$content.length ) { return; } } // If this tooltip is called from inside another tooltip. We can't define it // in the constructor since a ref can be cloned but have the same Tooltip object; // so, Tooltip.parent is a floating value. te.tooltip.parent = te.$element.closest( '.rt-tooltip' ).data( 'tooltip' ); if ( te.tooltip.parent && te.tooltip.parent.disappearing ) { return; } te.tooltip.show(); if ( tooltipInitiallyPresent ) { if ( te.tooltip.$element.hasClass( 'rt-tooltip-above' ) ) { te.tooltip.$element.addClass( CLASSES.FADE_IN_DOWN ); } else { te.tooltip.$element.addClass( CLASSES.FADE_IN_UP ); } return; } te.tooltip.calculatePosition( ePageX, ePageY ); $window.on( 'resize.rt', te.onWindowResize ); } // We redefine this.$element here because e.target can be a reference link inside // a reference tooltip, not a link that was initially assigned to this.$element this.$element = $element; if ( this.type === 'commentedText' ) { this.$element.attr( 'title', '' ); } if ( activatedByClick ) { if ( tooltipInitiallyPresent || ( this.$ref && this.$ref.hasClass( 'rt-target' ) ) ) { return; } else { setTimeout( function () { $body.on( 'click.rt touchstart.rt', te.onBodyClick ); }, 0 ); } } if ( activatedByClick || tooltipInitiallyPresent ) { reallyShow(); } else { this.showTimer = setTimeout( reallyShow, delay ); } }; this.onBodyClick = function ( e ) { if ( !te.tooltip && !( te.$ref && te.$ref.hasClass( 'rt-target' ) ) ) { return; } var $current = $( e.target ); function contextMatchesParameter( parameter ) { return this === parameter; } // The last condition is used to determine cases when a clicked tooltip is the current // element's tooltip or one of its descendants while ( $current.length && ( !$current.hasClass( 'rt-tooltip' ) || !$current.data( 'tooltip' ) || !$current.data( 'tooltip' ).upToTopParent( contextMatchesParameter, [ te.tooltip ], true ) ) ) { $current = $current.parent(); } if ( !$current.length ) { te.hideRef(); } }; this.onWindowResize = function () { te.tooltip.calculatePosition(); }; } function Tooltip( te ) { function openSettingsDialog() { var settingsDialog, settingsWindow; if ( cursorWaitCss ) { cursorWaitCss.disabled = true; } function SettingsDialog() { SettingsDialog.parent.call( this ); } OO.inheritClass( SettingsDialog, OO.ui.ProcessDialog ); SettingsDialog.static.name = 'settingsDialog'; SettingsDialog.static.title = mw.msg( 'rt-settings-title' ); SettingsDialog.static.actions = [ { modes: 'main', action: 'save', label: mw.msg( 'rt-save' ), flags: [ 'primary', 'progressive' ] }, { modes: 'main', flags: [ 'safe', 'close' ] }, { modes: 'disabled', action: 'deactivated', label: mw.msg( 'rt-done' ), flags: [ 'primary', 'progressive' ] } ]; SettingsDialog.prototype.initialize = function () { var dialog = this; SettingsDialog.parent.prototype.initialize.apply( this, arguments ); this.enableCheckbox = new OO.ui.CheckboxInputWidget( { selected: true } ); this.enableCheckbox.on( 'change', function ( selected ) { dialog.activationMethodSelect.setDisabled( !selected ); dialog.delayInput.setDisabled( !selected || dialog.clickOption.isSelected() ); dialog.tooltipsForCommentsCheckbox.setDisabled( !selected ); } ); this.enableField = new OO.ui.FieldLayout( this.enableCheckbox, { label: mw.msg( 'rt-enable' ), align: 'inline', classes: [ 'rt-enableField' ] } ); this.hoverOption = new OO.ui.RadioOptionWidget( { label: mw.msg( 'rt-hovering' ) } ); this.clickOption = new OO.ui.RadioOptionWidget( { label: mw.msg( 'rt-clicking' ) } ); this.activationMethodSelect = new OO.ui.RadioSelectWidget( { items: [ this.hoverOption, this.clickOption ] } ); this.activationMethodSelect.selectItem( activatedByClick ? this.clickOption : this.hoverOption ); this.activationMethodSelect.on( 'choose', function ( item ) { dialog.delayInput.setDisabled( item === dialog.clickOption ); } ); this.activationMethodField = new OO.ui.FieldLayout( this.activationMethodSelect, { label: mw.msg( 'rt-activationMethod' ), align: 'top' } ); this.delayInput = new OO.ui.NumberInputWidget( { input: { value: delay }, step: 50, min: 0, max: 5000, disabled: activatedByClick, classes: [ 'rt-numberInput' ] } ); this.delayField = new OO.ui.FieldLayout( this.delayInput, { label: mw.msg( 'rt-delay' ), align: 'top' } ); this.tooltipsForCommentsCheckbox = new OO.ui.CheckboxInputWidget( { selected: tooltipsForComments } ); this.tooltipsForCommentsField = new OO.ui.FieldLayout( this.tooltipsForCommentsCheckbox, { label: new OO.ui.HtmlSnippet( mw.msg( 'rt-tooltipsForComments' ) ), align: 'inline', classes: [ 'rt-tooltipsForCommentsField' ] } ); new TooltippedElement( this.tooltipsForCommentsField.$element.find( '.' + ( COMMENTED_TEXT_CLASS || 'rt-commentedText' ) ) ); this.fieldset = new OO.ui.FieldsetLayout(); this.fieldset.addItems( [ this.enableField, this.activationMethodField, this.delayField, this.tooltipsForCommentsField ] ); this.panelSettings = new OO.ui.PanelLayout( { padded: true, expanded: false } ); this.panelSettings.$element.append( this.fieldset.$element ); this.panelDisabled = new OO.ui.PanelLayout( { padded: true, expanded: false } ); this.panelDisabled.$element.append( $( '<table>' ) .addClass( 'rt-disabledHelp' ) .append( $( '<tr>' ).append( $( '<td>' ).append( $( '<img>' ).attr( 'src', 'https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/MediaWiki_footer_link_ltr.svg' ) ), $( '<td>' ) .addClass( 'rt-disabledNote' ) .text( mw.msg( 'rt-disabledNote' ) ) ) ) ); this.stackLayout = new OO.ui.StackLayout( { items: [ this.panelSettings, this.panelDisabled ] } ); this.$body.append( this.stackLayout.$element ); }; SettingsDialog.prototype.getSetupProcess = function ( data ) { return SettingsDialog.parent.prototype.getSetupProcess.call( this, data ) .next( function () { this.stackLayout.setItem( this.panelSettings ); this.actions.setMode( 'main' ); }, this ); }; SettingsDialog.prototype.getActionProcess = function ( action ) { var dialog = this; if ( action === 'save' ) { return new OO.ui.Process( function () { var newDelay = Number( dialog.delayInput.getValue() ); enabled = dialog.enableCheckbox.isSelected(); if ( newDelay >= 0 && newDelay <= 5000 ) { delay = newDelay; } activatedByClick = dialog.clickOption.isSelected(); tooltipsForComments = dialog.tooltipsForCommentsCheckbox.isSelected(); setSettingsCookie(); if ( enabled ) { dialog.close(); disableRt(); rt( $content ); } else { dialog.actions.setMode( 'disabled' ); dialog.stackLayout.setItem( dialog.panelDisabled ); disableRt(); addEnableLink(); } } ); } else if ( action === 'deactivated' ) { dialog.close(); } return SettingsDialog.parent.prototype.getActionProcess.call( this, action ); }; SettingsDialog.prototype.getBodyHeight = function () { return this.stackLayout.getCurrentItem().$element.outerHeight( true ); }; tooltip.upToTopParent( function adjustRightAndHide() { if ( this.isPresent ) { if ( this.$element[ 0 ].style.right ) { this.$element.css( 'right', '+=' + ( window.innerWidth - $window.width() ) ); } this.te.hideRef( true ); } } ); if ( !windowManager ) { windowManager = new OO.ui.WindowManager(); $body.append( windowManager.$element ); } settingsDialog = new SettingsDialog(); windowManager.addWindows( [ settingsDialog ] ); settingsWindow = windowManager.openWindow( settingsDialog ); settingsWindow.opened.then( function () { settingsDialogOpening = false; } ); settingsWindow.closed.then( function () { windowManager.clearWindows(); } ); } var tooltip = this; // This variable can change: one tooltip can be called from a harvard-style reference link // that is put into different tooltips this.te = te; switch ( this.te.type ) { case 'supRef': this.id = 'rt-' + this.te.$originalElement.attr( 'id' ); this.$content = this.te.$ref .contents() .filter( function ( i ) { var $this = $( this ); if ( $this.hasClass( 'mw-subreference-list' ) ) { return false; } return ( this.nodeType === Node.TEXT_NODE || !( // `a[href^="#cite_ref-"]` is for Wiktionary and possibly other // sites (not English Wikipedia) where the output of the Cite // extension is slightly different $this.is( '.mw-cite-backlink, a[href^="#cite_ref-"]' ) || ( i === 0 && // Template:Cnote, Template:Note ( $this.is( 'b' ) || // Template:Note_label $this.is( 'a' ) && $this.attr( 'href' ).indexOf( '#ref' ) === 0 ) ) ) ); } ) .clone( true ); const $ol = this.te.$ref.closest( 'ol' ); if ( $ol.hasClass( 'mw-subreference-list' ) ) { this.$content = $( '<div>' ).append( $ol.siblings( '.reference-text' ).clone( true ) .css( { display: 'block', 'margin-bottom': '0.7em' } ), this.$content ); } break; case 'harvardRef': this.id = 'rt-' + this.te.$originalElement.closest( 'li' ).attr( 'id' ); this.$content = this.te.$ref .clone( true ) .removeAttr( 'id' ); break; case 'commentedText': this.id = 'rt-' + String( Math.random() ).slice( 2 ); this.$content = $( document.createTextNode( this.te.comment ) ); break; } if ( !this.$content.length ) { return; } this.isInsideWindow = Boolean( this.te.$element.closest( '.oo-ui-window' ).length ); this.$element = $( '<div>' ) .addClass( 'rt-tooltip' ) .attr( 'id', this.id ) .attr( 'role', 'tooltip' ) .data( 'tooltip', this ); var $hoverArea = $( '<div>' ) .addClass( 'rt-hoverArea' ) .appendTo( this.$element ); var $scroll = $( '<div>' ) .addClass( 'rt-scroll' ) .appendTo( $hoverArea ); this.$content = this.$content .wrapAll( '<div>' ) .parent() .addClass( 'rt-content' ) .addClass( 'mw-parser-output' ) .appendTo( $scroll ); if ( !activatedByClick ) { this.$element .on( 'mouseenter linkPopupHover', function ( e ) { if ( !tooltip.disappearing || e.type === 'linkPopupHover' ) { tooltip.upToTopParent( function () { this.show(); } ); } } ) .on( 'mouseleave', function ( e ) { // https://stackoverflow.com/q/47649442 workaround. Relying on relatedTarget // alone has pitfalls: when alt-tabbing, relatedTarget is empty too if ( CLIENT_NAME !== 'chrome' || ( !e.originalEvent || e.originalEvent.relatedTarget !== null || !tooltip.clickedTime || $.now() - tooltip.clickedTime > 50 ) ) { tooltip.upToTopParent( function () { this.te.hideRef(); } ); } } ) .click( function () { tooltip.clickedTime = $.now(); } ); } if ( !this.isInsideWindow ) { $( '<a>' ) .addClass( 'rt-settingsLink' ) .attr( 'role', 'button' ) .attr( 'href', '#' ) .attr( 'title', mw.msg( 'rt-settings' ) ) .click( function ( e ) { e.preventDefault(); if ( settingsDialogOpening ) { return; } settingsDialogOpening = true; if ( mw.loader.getState( 'oojs-ui' ) !== 'ready' ) { if ( cursorWaitCss ) { cursorWaitCss.disabled = false; } else { cursorWaitCss = mw.util.addCSS( 'body { cursor: wait; }' ); } } mw.loader.using( [ 'oojs', 'oojs-ui' ], openSettingsDialog ); } ) .prependTo( this.$content ); } // Tooltip tail element is inside tooltip content element in order for the tooltip // not to disappear when the mouse is above the tail this.$tail = $( '<div>' ) .addClass( 'rt-tail' ) .prependTo( this.$element ); this.disappearing = false; this.show = function () { this.disappearing = false; clearTimeout( this.te.hideTimer ); clearTimeout( this.te.removeTimer ); this.$element .removeClass( CLASSES.FADE_OUT_DOWN ) .removeClass( CLASSES.FADE_OUT_UP ); if ( !this.isPresent ) { $overlay.append( this.$element ); } this.isPresent = true; }; this.hide = function () { var tooltip = this; tooltip.disappearing = true; if ( tooltip.$element.hasClass( 'rt-tooltip-above' ) ) { tooltip.$element .removeClass( CLASSES.FADE_IN_DOWN ) .addClass( CLASSES.FADE_OUT_UP ); } else { tooltip.$element .removeClass( CLASSES.FADE_IN_UP ) .addClass( CLASSES.FADE_OUT_DOWN ); } tooltip.te.removeTimer = setTimeout( function () { if ( tooltip.isPresent ) { tooltip.$element.detach(); tooltip.$tail.css( 'left', '' ); if ( activatedByClick ) { $body.off( 'click.rt touchstart.rt', tooltip.te.onBodyClick ); } $window.off( 'resize.rt', tooltip.te.onWindowResize ); tooltip.isPresent = false; } }, 200 ); }; this.calculatePosition = function ( ePageX, ePageY ) { var teElement, teOffsets, teOffset, targetTailOffsetX, tailLeft; this.$tail.css( 'left', '' ); teElement = this.te.$element.get( 0 ); if ( ePageX !== undefined ) { targetTailOffsetX = ePageX; teOffsets = ( teElement.getClientRects && teElement.getClientRects() ) || teElement.getBoundingClientRect(); if ( teOffsets.length > 1 ) { for ( var i = teOffsets.length - 1; i >= 0; i-- ) { if ( ePageY >= Math.round( $window.scrollTop() + teOffsets[ i ].top ) && ePageY <= Math.round( $window.scrollTop() + teOffsets[i].top + teOffsets[ i ].height ) ) { teOffset = teOffsets[ i ]; } } } } if ( !teOffset ) { teOffset = ( teElement.getClientRects && teElement.getClientRects()[ 0 ] ) || teElement.getBoundingClientRect(); } teOffset = { top: $window.scrollTop() + teOffset.top, left: $window.scrollLeft() + teOffset.left, width: teOffset.width, height: teOffset.height }; if ( !targetTailOffsetX ) { targetTailOffsetX = teOffset.left + ( teOffset.width / 2 ); } // Value of `left` in `.rt-tooltip-above .rt-tail` var defaultTailLeft = 19; // Value of `width` in `.rt-tail` var tailSideWidth = 13; // We tilt the square 45 degrees, so we need square root to calculate the distance. var tailWidth = tailSideWidth * Math.SQRT2; var tailHeight = tailWidth / 2; var tailCenterDelta = tailSideWidth + 1 - ( tailWidth / 2 ); var tooltip = this; var getTop = function ( isBelow ) { var delta = isBelow ? teOffset.height + tailHeight : -tooltip.$element.outerHeight() - tailHeight + 1; return teOffset.top + delta; }; this.$element.css( { top: getTop(), left: targetTailOffsetX - defaultTailLeft - tailCenterDelta, right: '' } ); // Is it squished against the right side of the page? if ( this.$element.offset().left + this.$element.outerWidth() > $window.width() - 1 ) { this.$element.css( { left: '', right: 0 } ); tailLeft = targetTailOffsetX - this.$element.offset().left - tailCenterDelta; } // Is a part of it above the top of the screen? if ( teOffset.top < this.$element.outerHeight() + $window.scrollTop() + tailHeight ) { this.$element .removeClass( 'rt-tooltip-above' ) .addClass( 'rt-tooltip-below' ) .addClass( CLASSES.FADE_IN_UP ) .css( { top: getTop( true ) } ); if ( tailLeft ) { this.$tail.css( 'left', ( tailLeft + tailSideWidth ) + 'px' ); } } else { this.$element .removeClass( 'rt-tooltip-below' ) .addClass( 'rt-tooltip-above' ) .addClass( CLASSES.FADE_IN_DOWN ) // A fix for cases when a tooltip shown once is then wrongly positioned when it // is shown again after a window resize. .css( { top: getTop() } ); if ( tailLeft ) { this.$tail.css( 'left', tailLeft + 'px' ); } } }; // Run some function for all the tooltips up to the top one in a tree. Its context will be // the tooltip, while its parameters may be passed to Tooltip.upToTopParent as an array // in the second parameter. If the third parameter passed to ToolTip.upToTopParent is true, // the execution stops when the function in question returns true for the first time, // and ToolTip.upToTopParent returns true as well. this.upToTopParent = function ( func, parameters, stopAtTrue ) { var returnValue, currentTooltip = this; do { returnValue = func.apply( currentTooltip, parameters ); if ( stopAtTrue && returnValue ) { break; } } while ( ( currentTooltip = currentTooltip.parent ) ); if ( stopAtTrue ) { return returnValue; } }; } if ( !enabled ) { addEnableLink(); return; } teSelector = REF_LINK_SELECTOR; if ( tooltipsForComments ) { teSelector += ', ' + COMMENTED_TEXT_SELECTOR; } $content.find( teSelector ).each( function () { new TooltippedElement( $( this ) ); } ); } settingsString = mw.cookie.get( 'RTsettings', '' ); if ( settingsString ) { settings = settingsString.split( '|' ); enabled = Boolean( Number( settings[ 0 ] ) ); delay = Number( settings[ 1 ] ); activatedByClick = Boolean( Number( settings[ 2 ] ) ); // The forth value was added later, so we provide for a default value. See comments below // for why we use "IS_TOUCHSCREEN && IS_MOBILE". tooltipsForComments = settings[ 3 ] === undefined ? IS_TOUCHSCREEN && IS_MOBILE : Boolean( Number( settings[ 3 ] ) ); } else { enabled = true; delay = 200; // Since the mobile browser check is error-prone, adding IS_MOBILE condition here would probably // leave cases where a user interacting with the browser using touches doesn't know how to call // a tooltip in order to switch to activation by click. Some touch-supporting laptop users // interacting by touch (though probably not the most popular use case) would not be happy too. activatedByClick = IS_TOUCHSCREEN; // Arguably we shouldn't convert native tooltips into gadget tooltips for devices that have // mouse support, even if they have touchscreens (there are laptops with touchscreens). // IS_TOUCHSCREEN check here is for reliability, since the mobile check is prone to false // positives. tooltipsForComments = IS_TOUCHSCREEN && IS_MOBILE; } mw.hook( 'wikipage.content' ).add( rt ); }() ); 0qaq6puh6gf9m8j9a7ejcxml7ip8zcz MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.css 8 430149 3917028 2927892 2026-08-08T11:49:46Z Johannnes89 126540 updated per enwiki 3917028 css text/css /* Pogledajte [[mw:Reference Tooltips]] */ /* Preuzeto s https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.css */ .rt-overlay { position: absolute; width: 100%; font-size: calc(var(--font-size-medium, 1rem) * (13 / 14)); line-height: 1.5em; /* Remove after https://phabricator.wikimedia.org/T369880 is resolved and $teleportTarget is assigned */ z-index: 800; /* match z-index-tooltip in https://doc.wikimedia.org/codex/latest/design-tokens/z-index.html */ top: 0; } /* Remove after https://phabricator.wikimedia.org/T369880 is resolved and $teleportTarget is assigned */ .skin-vector-legacy .rt-overlay { font-size: 13px; } .skin-monobook .rt-overlay { font-size: 12.7px; } .rt-tooltip { position: absolute; max-width: 27em; background: var(--background-color-base, #fff); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-radius: 2px; box-shadow: 0 20px 48px 0 rgba(0, 0, 0, 0.2); } html.skin-theme-clientpref-night .rt-tooltip { box-shadow: 0 20px 48px 0 rgba(0, 0, 0, 1); } /* Extend the tooltip vertically to make sure it doesn't disappear while the user moves the mouse to it */ .rt-tooltip-above .rt-hoverArea { margin-bottom: -0.6em; padding-bottom: 0.6em; } .rt-tooltip-below .rt-hoverArea { margin-top: -0.7em; padding-top: 0.7em; } .rt-scroll { overflow-x: auto; } .rt-content { padding: 0.7em 0.9em; overflow-wrap: break-word; } .rt-tail { /* Use 48%, not 50%, to make the tail start at a right place in Blink browsers in Windows on bigger system font sizes */ background: linear-gradient(to top right, var(--border-color-subtle, #c8ccd1) 48%, rgba(0, 0, 0, 0) 48%); --tail-left: 19px; --tail-side-width: 13px; } .rt-tail, .rt-tail:after { position: absolute; /* Make sure the tail is behind the scrollbar, e.g. [73] at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lemniscate_elliptic_functions&oldid=1231701944#cite_ref-73 if .rt-tooltip has width of 25em */ z-index: -1; width: var(--tail-side-width); height: var(--tail-side-width); } .rt-tail:after { content: ''; background: var(--background-color-base, #fff); bottom: 1px; left: 1px; } .rt-tooltip-above .rt-tail { transform: rotate(-45deg); transform-origin: 100% 100%; bottom: 0; left: var(--tail-left); } .rt-tooltip-below .rt-tail { transform: rotate(135deg); transform-origin: 0 0; top: 0; left: calc(var(--tail-left) + var(--tail-side-width)); } .rt-settingsLink { background-image: url(data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20viewBox%3D%220%200%2024%2024%22%3E%0D%0A%20%20%20%20%3Cpath%20fill%3D%22%2354595d%22%20d%3D%22M20%2014.5v-2.9l-1.8-.3c-.1-.4-.3-.8-.6-1.4l1.1-1.5-2.1-2.1-1.5%201.1c-.5-.3-1-.5-1.4-.6L13.5%205h-2.9l-.3%201.8c-.5.1-.9.3-1.4.6L7.4%206.3%205.3%208.4l1%201.5c-.3.5-.4.9-.6%201.4l-1.7.2v2.9l1.8.3c.1.5.3.9.6%201.4l-1%201.5%202.1%202.1%201.5-1c.4.2.9.4%201.4.6l.3%201.8h3l.3-1.8c.5-.1.9-.3%201.4-.6l1.5%201.1%202.1-2.1-1.1-1.5c.3-.5.5-1%20.6-1.4l1.5-.3zM12%2016c-1.7%200-3-1.3-3-3s1.3-3%203-3%203%201.3%203%203-1.3%203-3%203z%22%2F%3E%0D%0A%3C%2Fsvg%3E); float: right; margin: -0.5em -0.5em 0 0.5em; box-sizing: border-box; height: 32px; width: 32px; border: 1px solid transparent; border-radius: 2px; background-position: center center; background-repeat: no-repeat; background-size: 24px 24px; } html.skin-theme-clientpref-night .rt-settingsLink { background-image: url(data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20viewBox%3D%220%200%2024%2024%22%3E%0D%0A%20%20%20%20%3Cpath%20fill%3D%22%23c8ccd1%22%20d%3D%22M20%2014.5v-2.9l-1.8-.3c-.1-.4-.3-.8-.6-1.4l1.1-1.5-2.1-2.1-1.5%201.1c-.5-.3-1-.5-1.4-.6L13.5%205h-2.9l-.3%201.8c-.5.1-.9.3-1.4.6L7.4%206.3%205.3%208.4l1%201.5c-.3.5-.4.9-.6%201.4l-1.7.2v2.9l1.8.3c.1.5.3.9.6%201.4l-1%201.5%202.1%202.1%201.5-1c.4.2.9.4%201.4.6l.3%201.8h3l.3-1.8c.5-.1.9-.3%201.4-.6l1.5%201.1%202.1-2.1-1.1-1.5c.3-.5.5-1%20.6-1.4l1.5-.3zM12%2016c-1.7%200-3-1.3-3-3s1.3-3%203-3%203%201.3%203%203-1.3%203-3%203z%22%2F%3E%0D%0A%3C%2Fsvg%3E); } .rt-settingsLink:hover, .rt-settingsLink:active { background-color: var(--background-color-interactive, #eaecf0); } .rt-settingsLink:active { border-color: var(--border-color-interactive, #72777d); } .rt-settingsLink:focus { outline: 1px solid transparent; } .rt-settingsLink:focus:not(:active) { border-color: var(--border-color-progressive--focus, #36c); box-shadow: inset 0 0 0 1px var(--box-shadow-color-progressive--focus, #36c); } .rt-target { background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff); } .rt-enableField { font-weight: bold; margin-bottom: 1.25em; } .rt-numberInput.rt-numberInput { width: 10em; } .rt-tooltipsForCommentsField.rt-tooltipsForCommentsField.rt-tooltipsForCommentsField { margin-top: 1.25em; } .rt-disabledHelp { border-collapse: collapse; } .rt-disabledHelp td { padding: 0; } .rt-disabledNote.rt-disabledNote { vertical-align: bottom; padding-left: 0.36em; font-weight: bold; } @keyframes rt-fade-in-up { 0% { opacity: 0; transform: translate(0, 20px); } 100% { opacity: 1; transform: translate(0, 0); } } @keyframes rt-fade-in-down { 0% { opacity: 0; transform: translate(0, -20px); } 100% { opacity: 1; transform: translate(0, 0); } } @keyframes rt-fade-out-down { 0% { opacity: 1; transform: translate(0, 0); } 100% { opacity: 0; transform: translate(0, 20px); } } @keyframes rt-fade-out-up { 0% { opacity: 1; transform: translate(0, 0); } 100% { opacity: 0; transform: translate(0, -20px); } } .rt-fade-in-up { animation: rt-fade-in-up 0.2s ease forwards; } .rt-fade-in-down { animation: rt-fade-in-down 0.2s ease forwards; } .rt-fade-out-down { animation: rt-fade-out-down 0.2s ease forwards; } .rt-fade-out-up { animation: rt-fade-out-up 0.2s ease forwards; } q0v1gwaxxjbzuumjx9qbv9regm73s8g Kristalna palača (Ljubljana) 0 433305 3916916 3282873 2026-08-08T02:17:23Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916916 wikitext text/x-wiki {{Infokutija neboder|Ime=Kristalna palača|Visina=89|Slika=|Sliku pokaži=|Mjesto=Šmartinska cesta 152 Ljubljana, Slovenija|Status=|od=|do=|Po visini=|Po visini u=|Funkcija=|Stil gradnje=|Arhitekta=Brane Smole, Denis Simčić|Vrijednost=|Visina antene=|Visina krova=|Spratovi=20|Liftovi=|Površina=46,000|Materijal=|Alternativno ime=Kristalna palača|Otvorenje=maj 2011.|Saniranje=|Rušenje=|Stanovi=|Vlasnik=Skai center (BTC d.d. 60%, Nuba d.o.o. 40%)|Graditelj=|Glavni korisnik prostora=|Održavanje=|Dubina=|Konstrukcija=}} '''Kristalna palača''' je neboder u [[Ljubljana|Ljubljani]], [[Slovenija]].<ref>{{Cite web|url=http://www.kristalna-palaca.com/o-kristalni-palaci|title=O Kristalni palači|website=www.kristalna-palaca.com|access-date=21. 9. 2017|archive-date=20. 11. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171120234224/http://www.kristalna-palaca.com/o-kristalni-palaci|url-status=dead}}</ref> To je najviši [[neboder]] u [[Slovenija|Sloveniji]] sa 89 metara. U zgradi se nalazi wellness centar, poslovne kancelarije i kongresna sala. == Konstrukcija == Izgradnja je počela sa polaganjem kamena-temeljca 15. maja 2009. godine.<ref>{{Cite news|url=http://www.delo.si/gospodarstvo/foto-temeljni-kamen-za-kristalno-palaco.html|title=FOTO: Temeljni kamen za Kristalno palačo|newspaper=www.delo.si|access-date=21. 9. 2017|archive-date=27. 12. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227135239/https://www.delo.si/gospodarstvo/foto-temeljni-kamen-za-kristalno-palaco.html|url-status=dead}}</ref> Zgrada ima prepoznatljiv oblik, sa pratećim stubovima koji izlaze do drugog sprata, nakon čega se postepeno naginje ka vrhu. Prvi dio se pokazao kao najizazovniji tokom izgradnje: trebalo je gotovo godinu dana da se to završi, nakon čega se zgrada povećavala za jedan sprat svakih 8 dana i dostigla konačnu visinu septembra 2010. godine. Planove su napravili slovenski arhitekti Brane Smole i Denis Simčič. Investicija od 54 miliona eura pokrivena je od strane kompanija BTC d.d. i Nuba d.o.o, a upravlja ih preduzeće Skai centar koje su ove dvije kompanije osnovale dvije matične kompanije. Prvobitno, zgrada je planirana da bude visoka preko 100 metara. Vlasnici i dalje namjeravaju da izgrade [[heliodrom]] na krovu koji nije bio dio gotovog objekta zbog teškoća sa slovenskim propisima o aviosaobraćaju. == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == *[http://www.kristalna-palaca.com/ Službeni sajt] [[Kategorija:Neboderi u Sloveniji]] tktfxhj2omz5osrj927ehncpbcrkht6 La Liga 2017/2018. 0 433475 3916940 3593081 2026-08-08T04:04:20Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916940 wikitext text/x-wiki {{starost}} {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[La Liga]] | sezona = 2017/18. | slika = | pobjednici = | ispao = | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2018/19.]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2018/19.]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = | najbolji_strijelac = | najveća_domaća_pobjeda = | najveća_gostujuća_pobjeda = | najviše_golova = | utakmice = | ukupno_golova = | najduže_pobjede = | najduže_porazi = | najduže_neporažen = | najduži_niz_bez_pobjede = | najveća_posjećenost = | najmanja_posjećenost = | ukupno_gledalaca = | prosječna_posjećenost = | prethodna_sezona = [[La Liga 2016/17.|2016/17]]. | sljedeća_sezona = [[La Liga 2018/19.|2018/19]]. }} '''La Liga 2017/2018.''' je 87. sezona od osnivanja [[La Liga|prve nogometne lige]] [[Španija|Španije]]. Sezona je počela 18. augusta 2017. a završiće 20. maja 2018 godine.<ref>{{cite web |url=http://www.laliga.es/en/news/laliga-and-santander-strike-title-sponsorship-deal |title=LaLiga and Santander strike title sponsorship deal |work=LaLiga.es |access-date=26. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160725161336/http://www.laliga.es/en/news/laliga-and-santander-strike-title-sponsorship-deal |archive-date=25. 7. 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.laliga.es/calendario-2017-2018 |title=Calendario 2017/2018 |work=LaLiga.es |access-date=26. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721224912/http://www.laliga.es/calendario-2017-2018 |archive-date=21. 7. 2017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://espanol.eurosport.com/futbol/calendario-horarios-resultados-la-liga-santander-2018-2017_sto5570241/story.shtml |title=LaLiga Santander 2017 - 2018: Calendario, horarios y resultados |work=EuroSport.com |access-date=26. 9. 2017 |archive-date=30. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930113013/http://espanol.eurosport.com/futbol/calendario-horarios-resultados-la-liga-santander-2018-2017_sto5570241/story.shtml |url-status=dead }}</ref> == Ekipe == Ukupno 20 timova učestvovalo je u ligi, uključujući 17 iz prethodne sezone [[La Liga 2016/17.|2016/17]]. i dva prvoplasirana iz prethodne sezone [[Segunda División 2016/17.]], te pobjednik baraža [[Segunda División 2016/17.]] u kojem su učestvovala četiri kluba: [[Getafe CF|Getafe]] kao trećeplasirana, [[CD Tenerife|Tenerife]] kao četvrtoplasirana, [[Cádiz CF|Cádiz]] petoplasirana, i [[SD Huesca|Huesca]] kao šestoplasirana ekipa [[Segunda División 2016/17.|druge španske lige]]. [[Sporting de Gijón]], [[CA Osasuna|Osasuna]] i [[Granada CF|Granada]] su ekipe koje su ispale iz prethodne sezone u drugu ligu Španije. [[Sporting de Gijón]] se vratio u drugu ligi nakon dvije sezone provedenih u La Ligi, [[CA Osasuna|Osasuna]] nakon jedne sezone, dok je [[Granada CF|Granada]] kao posljednja ekipa iz prethodne sezone preselila u niži rang takmičenja nakon šest sezona provedenih u La Ligi. [[Levante UD|Levante]] kao prvoplasirana ekipa [[Segunda División 2016/17.]] se nakon jedne sezone igranja u drugoj ligi plasirao u [[La Liga|La Ligu]], [[Girona FC|Girona]] kao drugolpasirana ekipa [[Segunda División 2016/17.]] prvi put u historiji plasirala se u prvu ligu, te [[Getafe CF|Getafe]] kao trećeplasirana ekipa nakon regularnog dijela druge lige preko doigravanja obezbjeđuje ulazak u [[La Liga|La Ligu]] nakon jedne godine provedene u drugoj ligi. {| |- style="vertical-align: top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[La Liga 2016/17.]] |- style="background: #FF8888;" |<center>'''18.''' |'''[[Sporting de Gijón]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''19.''' |'''[[CA Osasuna|Osasuna]]''' |- style="background: #FF8888;" |<center>'''20.''' |'''[[Granada CF|Granada]]''' |} <td valign="top"> {| class="wikitable sortable" border="1" ! align="center" |Poz. ! width="260" |[[Segunda División 2016/17.]] |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''1.''' |'''[[Levante UD|Levante]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''2.''' |'''[[Girona FC|Girona]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''3.''' |'''[[Getafe CF|Getafe]]''' <small>(Pobjednik doigravanja)</small> |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''4.''' |'''[[CD Tenerife|Tenerife]]''' |- style="background: #00ffaa;" |<center>'''5.''' |'''[[Cádiz CF|Cádiz]]''' |- style="background: #ACE1AF;" |<center>'''6.''' |'''[[SD Huesca|Huesca]]''' |} |} === Baraž za ulazak u La Ligu 2017/18. === {{Polufinale (2 utakmice) | RD1 = Polufinale | RD2 = Finale | RD1-nosioc1 = 5. | RD1-tim1 = [[Cádiz CF|Cádiz]] | RD1-rezultat1-1 = 1 | RD1-rezultat1-2 = 0 | RD1-rezultat1-A = 1 | RD1-nosioc2 = 4. | RD1-tim2 = '''[[CD Tenerife|Tenerife]]''' | RD1-rezultat2-1 = 0 | RD1-rezultat2-2 = 1 | RD1-rezultat2-A = 1 | RD1-nosioc3 = 6. | RD1-tim3 = [[SD Huesca|Huesca]] | RD1-rezultat3-1 = 2 | RD1-rezultat3-2 = 0 | RD1-rezultat3-A = 2 | RD1-nosioc4 = 3. | RD1-tim4 = '''[[Getafe CF|Getafe]]''' | RD1-rezultat4-1 = 2 | RD1-rezultat4-2 = 3 | RD1-rezultat4-A = 5 | RD2-nosioc1 = 4. | RD2-tim1 = [[CD Tenerife|Tenerife]] | RD2-rezultat1-1 = 1 | RD2-rezultat1-2 = 1 | RD2-rezultat1-A = 2 | RD2-nosioc2 = 6. | RD2-tim2 = '''[[Getafe CF|Getafe]]''' | RD2-rezultat2-1 = 0 | RD2-rezultat2-2 = 3 | RD2-rezultat2-A = 3 }} == Ekipe i njihove lokacije == {{Location map+ |Španija sa Kanarskim ostrvima |width=500 |float=right |caption=<center><small>Ekipe La Lige 2017/18.</small> |places= {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.837072 |long=-2.688243 |label=<small>[[Deportivo Alavés|Alavés]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.2641327 |long=-2.949438 |label=<small>{{nowrap|[[Athletic&nbsp;Bilbao]]}}</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.436227 |long=-3.6000022 |label=<small>{{nowrap|[[Atlético Madrid]]}}</small> |position=top|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.380896 |long=2.1206311 |label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=42.211854 |long=-8.73972 |label=<small>[[Celta de Vigo|Celta Vigo]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.368717 |long=-8.417514 |label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo]]</small> |position=top|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.181733 |long=-2.476253 |label=<small>[[SD Eibar|Eibar]]</small> |position=top|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.347973 |long=2.074765 |label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.325728 |long=-3.714950 |label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=41.961197 |long=2.8284917 |label=<small>[[Girona FC|Girona]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.298056 |long=-3.764444 |label=<small>[[CD Leganés|Leganés]]</small> |position=bottom|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.494703 |long=-0.363842 |label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=36.734217 |long=-4.426603 |label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.356419 |long=-5.981750 |label=<small>[[Real Betis|Betis]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=40.453054 |long=-3.688344 |label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> |position=left|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=43.301393 |long=-1.973682 |label=<small>{{nowrap|[[Real&nbsp;Sociedad]]}}</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=37.384066 |long=-5.97069 |label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.474604 |long=-0.358225 |label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=39.944101 |long=-0.103533 |label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> |position=right|mark=Orange_pog.svg}} {{Location map~|Španija sa Kanarskim ostrvima |lat=35.7 |long=1.95 |label={{small|[[UD Las Palmas|Las Palmas]]}}|mark=Orange_pog.svg |position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" style="font-size:85%;" ! Ekipa ! Lokacija stadiona ! Stadion ! Kapacitet |- | [[Deportivo Alavés|Alavés]] || [[Vitoria-Gasteiz]] || [[Stadion Mendizorrotza|Mendizorrotza]] || align="center" | {{Nts|19840}}<ref>{{cite web |url=http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/ |title=Instalaciones |language=es |publisher=Deportivo Alavés |access-date=26. 9. 2017 |archive-date=29. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029013715/http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[Athletic Bilbao]] || [[Bilbao]] || [[Stadion San Mamés(2013)|San Mamés]] || align="center" | {{Nts|53289}}<ref>{{cite web |title=Athletic Club - San Mamés (2013) |url=http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html |publisher=Athletic Club |access-date=26. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313201514/http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html |archive-date=13. 3. 2018 |url-status=dead }}</ref> |- | [[Atlético Madrid]] || [[Madrid]] || [[Wanda Metropolitano]] || align="center" | {{Nts|67703}}<ref>{{cite web |title=Wanda Metropolitano |url=http://stadiumdb.com/constructions/esp/estadio_la_peineta |publisher=StadiumDB |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] || [[Barcelona]] || [[Camp Nou]] || align="center" | {{Nts|99354}}<ref>{{cite web |title=Camp Nou - FC Barcelona |url=http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/camp_nou |publisher=FC Barcelona |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] || [[Vigo]] || [[Stadion Balaídos|Balaídos]] || align="center" | {{Nts|29000}}<ref>{{cite web |title=Celta de Vigo - CLUB |url=http://www.celtavigo.net/en/club |publisher=Real Club Celta de Vigo |access-date=26. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104000140/http://www.celtavigo.net/en/club |archive-date=4. 11. 2012 |url-status=dead }}</ref> |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] || [[A Coruña]] || [[Stadion Riazor|Abanca-Riazor]] || align="center" | {{Nts|32912}}<ref>{{cite web |url=http://www.rcdeportivo.es/anosacasa/riazor/ |title=Riazor |publisher=Deportivo de La Coruña |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[SD Eibar|Eibar]] || [[Eibar]] || [[Stadion Ipurua Municipal|Ipurua]] || align="center" | {{Nts|7083}}<ref>{{cite web |url=http://www.sdeibar.com/en/notice/capacity-of-ipurua-stands-at-7083 |title=Capacity of Ipurua stands at 7,083 |publisher=SD Eibar |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] || Barcelona || [[Stadion RCDE|RCDE]] || align="center" | {{Nts|40500}}<ref>{{cite web |url=http://www.rcdespanyol.com/es/ficha-tecnica/ |title=RCDE Stadium - Ficha Técnica|publisher=RCD Espanyol |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Getafe CF|Getafe]] || [[Getafe]] || [[Coliseum Alfonso Pérez]] || align="center" | {{Nts|17000}}<ref>{{cite web |url=http://www.getafecf.com/Elclub/DatosGenerales.aspx |title=Datos Generales |publisher=Getafe CF |access-date=26. 9. 2017 |archive-date=12. 8. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812003137/http://www.getafecf.com/Elclub/DatosGenerales.aspx |url-status=dead }}</ref> |- | [[Girona FC|Girona]] || [[Girona]] || [[Stadion Montilivi|Montilivi]] || style="text-align:center;"| {{Nts|13500}}<ref name="Montilivi">{{cite web |publisher=Girona FC |language=ca |access-date=26. 9. 2017 |url=http://abonaments.gironafc.cat/ |title=Campanya abonats 17/18 |archive-date=19. 5. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190519112622/http://abonaments.gironafc.cat/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[UD Las Palmas|Las Palmas]] || [[Las Palmas]] || [[Estadio Gran Canaria|Gran Canaria]] || align="center" | {{Nts|32400}}<ref>{{cite web |title=Estadio de Gran Canaria |url=http://www.udlaspalmas.es/en/club/gran-canaria-stadium |publisher=UD Las Palmas |access-date=26. 9. 2017 |archive-date=10. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910043932/http://www.udlaspalmas.es/en/club/gran-canaria-stadium |url-status=dead }}</ref> |- | [[CD Leganés|Leganés]] || [[Leganés]] || [[Estadio Municipal de Butarque|Butarque]] || align="center"| {{Nts|11454}}<ref>{{cite web |url=http://www.deportivoleganes.com/noticia/comienza-la-instalacion-de-la-fila-11-en-el-lateral-y-los-fondos-en-total-532-butacas-mas-para-butarque |publisher=CD Leganés |date=23. 8. 2017 |title=Comienza la instalación de la fila 11 en el lateral y los fondos, en total 532 butacas más para Butarque |access-date=26. 9. 2017 |archive-date=24. 8. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824134259/http://www.deportivoleganes.com/noticia/comienza-la-instalacion-de-la-fila-11-en-el-lateral-y-los-fondos-en-total-532-butacas-mas-para-butarque |url-status=dead }}</ref> |- | [[Levante UD|Levante]] || [[Valencia]] || [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] || align="center" | {{Nts|26354}}<ref>{{Cite web |url=http://www.superdeporte.es/levante/2012/09/19/ciutat-valencia-estrena-lavado-cara-europa/173571.html |title=El Ciutat de Valencia estrena lavado de cara para Europa - Superdeporte |last=Superdeporte |website=www.superdeporte.es |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Málaga CF|Málaga]] || [[Málaga]] || [[Stadion La Rosaleda|La Rosaleda]] || align="center" | {{Nts|30044}}<ref>{{cite web |title=ESTADIO LA ROSALEDA |url=http://www.malagacf.com/club/la-rosaleda |publisher=Málaga CF |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Real Betis]] || [[Sevilla]] || [[Stadion Benito Villamarín|Benito Villamarín]] || align="center" | {{Nts|60720}}<ref>{{Cite web |url=http://www.realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/9366/ramon-alarcon-va-a-quedar-un-estadio-benito-villamarin-del-siglo-XXI |title=New features for Benito Villamarín Stadium |website=realbetisbalompie.es |language=en |access-date=26. 9. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804174056/http://www.realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/9366/ramon-alarcon-va-a-quedar-un-estadio-benito-villamarin-del-siglo-XXI |archive-date=4. 8. 2017 |url-status=dead }}</ref> |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] || [[Madrid]] || [[Stadion Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] || align="center" | {{Nts|81044}}<ref>{{cite web |title=Santiago Bernabéu Stadium |url=http://www.realmadrid.com/en/santiago-bernabeu-stadium |publisher=Real Madrid C.F. |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Real Sociedad]] || [[San Sebastián]] || [[Stadion Anoeta|Anoeta]] || align="center" | {{Nts|32000}}<ref>{{cite web |title= El estadio - Real Sociedad de Fútbol |url=http://www.realsociedad.com/document/view/spa/181/135328/el-estadio |publisher=Real Sociedad |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] || [[Sevilla]] || [[Stadion Ramón Sánchez Pizjuán|Ramón Sánchez Pizjuán]] || align="center" | {{Nts|42714}}<ref>{{cite web |title=Sevilla Fútbol Club - La entidad |url=http://www.sevillafc.es/es/el-club/la-entidad/sevilla-fc |publisher=Sevilla FC |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |- | [[Valencia CF|Valencia]] || [[Valencia]] || [[Stadion Mestalla|Mestalla]] || align="center" | {{Nts|49500}}<ref>{{cite web|title=Camp de Mestalla|url=http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|language=es|access-date=26. 9. 2017|archive-date=30. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830040005/http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] || [[Villarreal]] || [[Estadio de la Cerámica]] || align="center" | {{Nts|24890}}<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/StatDoc/competitions/UCL/01/67/63/79/1676379_DOWNLOAD.pdf |title=2011/12 UEFA Champions League statistics handbook - Clubs continued |publisher=UEFA |access-date=26. 9. 2017}}</ref> |} == Tabela == {{Tabela La Lige 2017/2018.}} == Rezultati == {{Rezultati La Lige 2017/2018.}} == Prikaz tabele po odigranim kolima == {{Prikaz tabele po odigranim kolima La Lige 2017/2018.}} == Statistika == === Lista strijelaca === == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|La Liga season 2017-2018}} * {{službeni website|http://www.laliga.es}} * [http://www.rfef.es/ Zvanična stranica nogometnog saveza Španije] * [http://www.resultados-futbol.com/primera2018 La Liga 2017/18.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922024056/http://www.resultados-futbol.com/primera2018 |date=22. 9. 2017 }} na resultados-futbol.com * [http://www.scoreboard.com/soccer/spain/la-liga-2017-2018/ La Liga 2017/18.] na scoreboard.com * [http://www.rsssf.com/tabless/span2018.html Nogometna takmičenja u Španiji 2017/18.] na rsssf.com {{Sezone La Lige}} {{Prve evropske nogometne lige 2017/18.}} tmoc0im98qicrcz67a0wml5vngo24bu Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 447244 3916995 3915756 2026-08-08T10:36:53Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916995 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstvo finansija''' ('''MF'''; {{Jez-hr|Ministarstvo financija}}) čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za finansije. == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovano je [[Ministarstvo finansija Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo]] [[Ministarstvo finansija Republike Bosne i Hercegovine|finansija]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za ministra je tada imenovan [[Žarko Primorac]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=Simurg Media|access-date=25. 5. 2018}}</ref> Stvaranjem kantona u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] nakon potpisivanja [[Vašingtonski sporazum|Vašingtonskog sporazuma]] 1994. i [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. stvorila se potreba za upravljanje njihovim finansijama, pa su nakon toga formirana kantonalna ministarstva finansija. == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu finansija je kantonalni/a ministar ili ministrica finansija, koji/a ima pravo na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika i sektora nejedanko raspoređen po kantonima. U okviru ministarstva također djeluje i budžetski inspektorat, na čijem se čelu nalazi glavni budžetski inspektor.<ref>{{Cite web|url=https://mf.ks.gov.ba/sites/mf.ks.gov.ba/files/preuzmi_42.pdf|title=Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji Ministarstva finansija Kantona Sarajevo|last=|first=|date=5. 9. 2017|website=mf.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo finansija Kantona Sarajevo|access-date=16. 7. 2018|archive-date=18. 1. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118233026/https://mf.ks.gov.ba/sites/mf.ks.gov.ba/files/preuzmi_42.pdf|url-status=dead}}</ref> === Djelokrug === Kantonalna ministarstva finansija obavljaju poslove iz nadležnosti kantona Federacije Bosne i Hercegovine u oblasti finansija, to jest:<ref>{{Cite web|url=http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-finansija|title=Ministarstvo finansija {{!}} VLADA HNŽ-K|last=|first=|date=|website=vladahnz-k.ba|publisher=Vlada Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=16. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801113235/http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-finansija|archive-date=1. 8. 2018|url-status=dead}}</ref> * praćenje finansijskih i kreditnih odnosa sa inozemstvom u okviru ovlašćenja Kantona, a po poslovima privrednih subjekata sa svog područja * regulisanje novčanog i bankarskog sistema * održavanje i određivanje sistema taksi * regulisanje igara na sreću * izrada i izvršenje kantonalnog budžeta i njegovih godišnjih obračuna * finansiranje i osnivanje razvojnih i drugih fondova na nivou kantona * regulisanje i praćenje rada službe za platni promet * regulisanje sistema fondova * inspekcijiski nadzor nad svim oblastima iz svojih nadležnosti * pripremanje zakona i propisa iz svojih nadležnosti * davanje mišljenja i preporuka na budžetske zahtjeve * finansiranje općih i društvenih potreba * utvrđivanje dinamike praćenja i planiranja nedostajućih sredstava, koncentraciju finansijskih sredstava * osiguranje finansijskih tržišta i poboljšanje finansijskog sistema na prostoru Kantona * ekonomsko-finansijske poslove u vezi kantonalne imovine i vršenje drugih poslova iz ovih oblsti u skladu sa nadležnostima kantona. == Kantonalna ministarstva finansija == === Unsko-sanski kanton === Ministarstvo finansija [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] ('''MF USK''') sastoji se od 2 sektora (sektor za trezor i sektor za budžet) i 4 odsjeka (za izvršenje budžeta, za računovodstvo i izvještavanje, za centralizovani obračun plata i za planiranje i izradu budžeta). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Alije Đerzeleza br. 2, u [[Bihać]]<nowiki/>u.<ref>{{Cite web|url=https://vladausk.ba/v4/index/ministarstvo-finansija/1|title=Ministarstvo finansija - Vlada USK|website=vladausk.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Posavski kanton === Ministarstvo finansija [[Unsko-sanski kanton|Posavskog kantona]] ('''MF PK''') sastoji se od nekoliko sektora raspodijeljeni na različite funkcije, kao što su: trezor, budžet, planiranje budžeta, računovodstvo i obračun plata. Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Tridesetšesta ulica br. 33B, u [[Orašje|Orašju]].<ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo-financija/|title=Ministarstvo financija {{!}} Vlada Županije Posavske|date=25. 2. 2025|language=hr|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Tuzlanski kanton === Ministarstvo finansija [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] ('''MINFIN TK''') sastoji se od 4 sektora (za planiranje budžeta, za trezor, za opšte i pravne poslove i za finansijsku kontrolu i IT). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Turalibegova br. 40, u [[Tuzla|Tuzli]].<ref>{{Cite web|url=https://minfintk.ba/o-ministarstvu|title=O ministarstvu|website=Ministarstvo finansija Tuzlanskog kantona|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministarstvo finansija [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog]] [[Zeničko-dobojski kanton|kantona]] ('''MF ZDK''') sastoji se od 3 sektora (za trezor, za planiranje i izvršenje budžeta i za računovodstvo) i Odjelom za centralizovani obračun i isplatu plaća. Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Kučukovići br. 2, u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=https://zdk.ba/ministarstva/ministarstvo-finansija|title=Ministarstvo finansija|website=zdk.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Bosansko-podrinjski kanton Goražde === Ministarstvo za finansije [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] ('''MF BPKG''') sastoji se od nekoliko sektora raspodijeljeni na različite funkcije, kao što su: trezor, budžet, planiranje budžeta, računovodstvo i obračun plata. Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Trg branilaca br. 2, u [[Goražde|Goraždu]].<ref>{{Cite web|url=https://mf.bpkg.gov.ba/|title=Finansije|website=Ministarstvo za finansije|language=bs|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Srednjobosanski kanton === Ministarstvo finansija [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] ('''MF SBK''') sastoji se od 3 sektora (za trezor, za budžet i za internu reviziju). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Vezirska br. 62, u [[Travnik]]u.<ref>{{Cite web|url=https://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-finansija.html#org-struktura|title=Ministarstvo finansija - Vlada SBK - KSB|website=sbk-ksb.gov.ba|access-date=31. 8. 2025|archive-date=16. 9. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250916221201/https://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-finansija.html#org-struktura|url-status=dead}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Ministarstvo finansija [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] ('''MF HNK''') sastoji se od 4 sektora (za trezor, za budžet i fiskalnu politiku, za inspekcijski nadzor i za opće i pravne poslove) i Jedinice za internu reviziju.<ref>{{Cite web|url=https://www.mfhnk.gov.ba/uploads/aNjgA1.png|title=Organizacija - Ministarstvo finansija HNK|website=mfhnk.gov.ba|publisher=Ministarstvo finansija HNK|access-date=1. 9. 2025}}</ref> Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Kneza Domagoja bb, u [[Mostar]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.mfhnk.gov.ba/stranice/kontakt|title=Ministarstvo finansija/financija Hercegovačko-neretvanskog kantona/županije|website=www.mfhnk.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministarstvo finansija [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] ('''MF ZHK''') sastoji se od 2 sektora (za fiskalni sistem, proračun, zajedničke i opće poslove i za trezor). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi IV. brigade HVO Stjepana Radića br. 9, u [[Ljubuški|Ljubuškom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ministarstvo-financija-zzh.gov.ba/naslovnica.html|title=MINISTARSTVO FINANCIJA ŽUPANIJE ZAPADNOHERCEGOVAČKE|website=www.ministarstvo-financija-zzh.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Kanton Sarajevo === Ministarstvo finansija [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] ('''MF KS''') sastoji se od 4 sektora (za budžet i fiskalni sistem, za upravljanje dugom, za trezor i za pravne, opšte i pomoćne poslove), Budžetskim inspektoratom i Jedinicom za internu reviziju.<ref>{{Cite web|url=https://mf.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|title=Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji Ministarstva finansija KS {{!}} Ministarstvo finansija KS|website=mf.ks.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Maršala Tita br. 62, u [[Sarajevo|Sarajevu]].<ref>{{Cite web|url=https://mf.ks.gov.ba/ministri|title=Ministarstvo finansija KS|website=mf.ks.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Kanton 10 === Ministarstvo finansija [[Kanton 10|Kantona 10]] ('''MF K10''') sastoji se od 3 sektora (za računovodstvo, za budžet i za trezor ) i 2 odsjeka (za plaćanja, poravnanja i zaduživanja i za javne prihode i povrate). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Kralja Zvonimira br. 32, u [[Tomislavgrad]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.vladahbz.com/ministarstvo-financija/|title=Ministarstvo financija|website=Vlada Hercegbosanske županije|language=hr|access-date=31. 8. 2025}}</ref> == Također pogledajte == * [[Ministarstvo finansija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstvo finansija Republike Srpske]] * [[Ministarstvo finansija Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] 5ihxcucorb08hgi81yvqc7mysaktkvc Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 447265 3917006 3915783 2026-08-08T10:51:12Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917006 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstvo zdravstva''' (skraćeno '''MZ''') čini jedno od ministarstava kantonalnih vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za zdravstvo. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo zdravstva Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo zdravstva]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za prvog ministra je imenovan [[Mustafa Beganović]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad zdravstvom dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana entitetska ministarstva zdravstva, dok je u Federaciji Bosne i Hercegovine oblast zdravstva dodatno podijeljena na [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantone]]. == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu zdravstva je kantonalni ministar zdravstva, koji ima pravo na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima. u resornoj nadležnosti kantonalnog ministarstva zdravstva se nalaze sve zdravstvene ustanove čiji je osnivač kanton, kantonalni zavod za javno zdravstvo, kantonalni zavod za zdravstveno osiguranje i kantonalno vijeće za zdravstvo. Osim toga, u okviru kantonalnog ministarstva također djeluje glavni kantonalni inspektor.<ref>{{Cite web|url=http://mz.ks.gov.ba/ministarstvo/nadleznosti|title=Nadležnosti {{!}} Ministarstvo zdravlja Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo zdravlja Kantona Sarajevo|access-date=19. 7. 2018|archive-date=26. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626210819/http://mz.ks.gov.ba/ministarstvo/nadleznosti|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ms.bpkg.gov.ba/ministarstvo/41/nadleznosti|title=Nadležnosti|last=|first=|date=|website=ms.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html#organizacijska-struktura|title=Ministarstvo zdravstva i socijalne politike - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|access-date=19. 7. 2018|archive-date=28. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528043509/http://sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html#organizacijska-struktura|url-status=dead}}</ref> === Djelokrug === Kantonalno ministarstvo zdravstva je nadležno za obavljanje poslova koji proilaze iz nadležnosti kantona Federacije Bosne i Hercegovine u oblasti zdravstva. Te nadležnosti proilaze iz sljedećih federalnih zakona: * Zakon o zdravstvenoj zaštiti * Zakon o zdravstvenom osiguranju * Zakon o lijekovima * Zakon o liječništvu * Zakon o apotekarskoj djelatnosti * Zakon o stomatološkoj djelatnosti * Zakon o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti * Zakon o pravima, obavezama i odgovornostima pacijenata * Zakon o sestrinstvu i primaljstvu Prema tome, kantonalno ministarstvo je nadležno za : * zakonsko regulisanje zdravstva na području kantona * uređenje, vođenje i moguće reformisanje zdravstvene politike kantona * regulisanje zdravstvene zaštite te praćenje zdravstvenog stanja stanovništva i zdravstvenih ustanova (privatnih i državnih) na području kantona te njihovu kategorizaciju * planiranje i ostvarivanje kantonalnog programa za očuvanje i zaštitu zdravlja od zagađene životne okoline * provođenje mjera zaštite stanovništva kantona od zaraznih bolesti * sprečavanje pojave i liječenje ovisnosti * organizaciju i rad mrtvozvorničke službe * osnivanje zdravstvenih ustanova na području kantona * saradnja sa humanitarnim i stručnim organizacijama, savezima, komarama i udruženjima na poslovima razvoja zdravstvene i stomatološke zaštite * zakonsko regulisanje alternativne medicine na području kantona * odobravanje i zabrane rada ordinacijama, apotekama i laboratorijama i specijalizovanim trgovinama za promet medicinskim sredstvima na malo * regulisanje, praćenje i poboljšanje stomatološke zaštite na području kantona * proglašenje epidemija zaraznih bolesti na području kantona i prestanak usta, uz prethodnu saglasnost [[Ministarstvo zdravstva Federacije Bosne i Hercegovine|ministra zdravstva FBiH]] i na osnovu izvještaja zdravstvene ustanove i kantonalnog zavoda za javno zdravstvo i uz stručno mišljenje [[Zavod za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine|Fedralnog zavoda za javno zdravstvo]] * vođenje registra apoteka zdravstvenih ustanova i privatnih apoteka na području kantona * osiguranje dostupnosti lijekova * i druge poslove utvrđene pomenutim zakonima Osim toga je kantonalno ministarstvo zdravstva nadležno za organizaciju i regulisanje sistema kantonalnog zdravstvenog osiguranja, ali i za organizaciju i rad zdravstvenih ustanova čiji je osnivač, te investiranje u iste. == Kantonalna ministarstva zdravstva == === Bosansko-podrinjski kanton Goražde === Na čelu ministarstva za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] (skraćeno '''MS BPKG''') se od 25. 4. 2017. nalazi Sabira Bešlija (Novi pokret). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici 1. slavne viteške brigade 2a u [[Goražde|Goraždu]]. Ministarstvo se sastoji od pet sektora: Sektor za socijalnu i dječiju zaštitu, Sektor za budžet i zdravstveno osiguranje, Sektor za zdravstvenu zaštitu i javno zdravstvo, Sektor za normativno-pravne poslove i Sektor za raseljena lica i izbjeglice i humanitarnu pomoć.<ref>{{Cite web|url=http://ms.bpkg.gov.ba/ministarstvo/37/ministar|title=Ministar|last=|first=|date=|website=ms.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ms.bpkg.gov.ba/priprema/54/organizaciona-shema|title=Organizaciona shema|last=|first=|date=|website=ms.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/kompletirana-vlada-bpk-gorazde-novi-ministri-polozili-zakletvu/170425071|title=Kompletirana Vlada BPK Goražde: Novi ministri položili zakletvu|last=|first=|date=25. 4. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva, rada i socijalne zaštite [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo zdravstva, rada i socijlne skrbi) se od 23. septembra 2015. godine nalazi Goran Opsenica ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Stjepana Radića 3 u [[Mostar]]u. Ministarstvo se sastoji od tri sektora: Sektor zdravstva, Sektor rada i Sektor socijalne zaštite (hrvatski: Sektor socijalne skrbi).<ref>{{Cite web|url=http://www.vlada-hnz-k.ba/hr/clanovi-vlade/ministarstvo-zdravstva-rada-i-socijalne-skrbi|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi {{!}} VLADA HNŽ-K|last=|first=|date=|website=vlada-hnz-k.ba|publisher=Vlada Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=19. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172207/http://www.vlada-hnz-k.ba/hr/clanovi-vlade/ministarstvo-zdravstva-rada-i-socijalne-skrbi|archive-date=7. 7. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|title=Napokon izabrana Vlada HNK!|last=|first=|date=23. 9. 2015|website=bhrt.ba|publisher=Radio-televizija Bosne i Hercegovine|access-date=19. 7. 2018|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415193054/http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|url-status=dead}}</ref> === Kanton 10 === Na čelu ministarstva rada, zdrastva, socijalne zaštite i izbjeglica [[Kanton 10|Kantona 10]] (hrvatski: Ministarstvo rada, zdravstva, socijalne skrbi i prognanih) se od 21. juna 2017. nalazi Vasilija Broćeta ([[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Kralja Zvonimira u [[Tomislavgrad]]u.<ref>{{Cite news|url=https://www.fokus.ba/vijesti/bih/pala-vlada-livanjskog-kantona-pa-odmah-izabrana-nova/769121/|title=Pala Vlada Livanjskog kantona, pa odmah izabrana nova|last=|first=|date=21. 6. 2017|work=novinski portal|publisher=fokus.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-rada-zdravstva-socijalne-skrbi-i-prognanih/|title=Vlada Hercegbosanske županije - Ministarstvo rada, zdravstva, socijalne skrbi i prognanih|last=|first=|date=|website=vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018}}</ref> === Posavski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva, rada i socijalne politike [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] se od 26. marta 2015. nalazi Damir Živković (HDZ BiH). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Jug I u [[Orašje|Orašju]]. Ministarstvo se sastoji od dva sektora: Sektor rada i Sektor socijalne politike.<ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_zdravstva-rada-i-socijalne-politike/|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne politike {{!}} Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|website=zupanijaposavska.ba|publisher=Vlada Posavskog kantona|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620135053/http://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_zdravstva-rada-i-socijalne-politike/|archive-date=20. 6. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|title=Izabrana nova Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|work=novinski portal|publisher=potocani.eu|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522022119/http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|archive-date=22. 5. 2015|url-status=dead}}</ref> === Kanton Sarajevo === Na čelu ministarstva zdravstva [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] (skraćeno '''MZ KS''') se od 26. decembra 2018. nalazi Amela Sofić ([[Demokratska fronta|DF]]). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Ministarstvo se sastoji od tri sektora: Sektor za farmaciju, Sektor za zdravstvenu zaštitu i Sektor za pravne i finansijsko-ekonomske poslove.<ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mz.ks.gov.ba/sektori/szf|title=Sektor za farmaciju {{!}} Ministarstvo zdravstva Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo zdravstva Kantona Sarajevo|access-date=19. 7. 2018|archive-date=26. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626215215/http://mz.ks.gov.ba/sektori/szf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mz.ks.gov.ba/sektori/szz|title=Sektor za zdravstvenu zaštitu|last=|first=|date=|website=mz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo zdravstva Kantona Sarajevo|access-date=19. 7. 2018|archive-date=15. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715023350/http://mz.ks.gov.ba/sektori/szz|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mz.ks.gov.ba/sektori/spfe|title=Sektor za pravne i finansijsko-ekonomske poslove {{!}} Ministarstvo zdravstva Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo zdravstva Kantona Sarajevo|access-date=19. 7. 2018|archive-date=26. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626210932/http://mz.ks.gov.ba/sektori/spfe|url-status=dead}}</ref> === Srednjobosanski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva i socijalne poltike [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] se od 15. februara 2019. nalazi Anto Matić (HDZ BiH). Sjedište ministarstva se nalazi u Staničnoj ulici 43 u [[Travnik]]u. Ministarstvo se sastoji od dva sektora: Sektor za organizaciju zdravstva i Sektor za socijalnu politiku.<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html|title=Ministarstvo zdravstva i socijalne politike - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|access-date=19. 7. 2018|archive-date=28. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528043509/http://sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/kantoni/srednjobosanski-kanton/458438/sbk-dobio-novu-vladu-tahir-lendo-na-celu-ostaje|title=SBK dobio novu Vladu, Tahir Lendo ostaje na čelu|last=|first=|date=15. 2. 2019|website=Avaz.ba|publisher=Dnevni avaz|language=|access-date=15. 2. 2019}}</ref> === Tuzlanski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] (skraćeno '''MZ TK''') se od 27. novembra 2015. nalazi Bahrudin Hadžiefendić (SBB). Sjedište ministarstva se nalazi u Rudarskoj ulici 72 u [[Tuzla|Tuzli]]. Ministarstvo se sastoji od jednog sektora, Sektora za zdravstvo.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mz|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=|first=|date=|website=vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|access-date=19. 7. 2018|archive-date=6. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706224540/http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mz|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/imenovana-nova-vlada-tk-sa-tri-nova-ministra-iz-sbb-a/151127070|title=Imenovana nova Vlada TK sa tri nova ministra iz SBB-a|last=|first=|date=27. 11. 2015|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> === Unsko-sanski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva, rada i socijalne politike [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] se od 17. oktobra 2018. nalazi Hazim Kapić ([[Demokratska Fronta|DF]]), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Alije Đerzeleza 6 u [[Bihać]]u.<ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/rekonstrukcija-vlade-usk-razrijeseno-pet-ministara-a-imenovano-pet-eksperata/170129073|title=Rekonstrukcija Vlade USK: Razriješeno pet ministara, a imenovano pet "eksperata"|last=|first=|date=29. 1. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/zna-li-rifet-brojati-401979|title=Zna li Rifet brojati?|last=Salčinović|first=Edin|date=19. 10. 2018|work=Oslobođenje|access-date=20. 10. 2018|via=}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministar zdravstva, rada i socijalne zaštite [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi) je od 4. februara 2015. Stjepan Bogut (HDZ BiH). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Stjepana Radića u [[Grude|Grudama]].<ref>{{Cite news|url=https://www.jabuka.tv/imenovana-nova-vlada-zupanije-zapadnohercegovacke/|title=Imenovana nova Vlada Županije Zapadnohercegovačke|last=|first=|date=4. 2. 2015|work=Televizija|publisher=jabuka.tv|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladazzh.com/detaljno.aspx?id=18|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi|last=|first=|date=|website=vladazzh.com|publisher=Vlada Zapadnohercegovačkog kantona|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=Priopćenje s 2. sjednice Skupštine ŽZH|last=|first=|date=|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercecgovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministar zdravstva [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] (skraćeno '''MZ ZDK''') je od 23. novembra 2015. Dragoljub Brenjo (SBB). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Abdulaziza Aska Borića 2B u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-zdravstva|title=Ministarstvo zdravstva|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=19. 7. 2018|archive-date=15. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235944/http://zdk.ba/ministarstvo-zdravstva|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/smijenjena-tri-ministra-vlade-zdk-iz-demokratske-fronte/151123110|title=Smijenjena tri ministra Vlade ZDK iz Demokratske fronte|last=|first=|date=23. 11. 2015|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo zdravstva Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske]] *[[Ministarstvo zdravstva Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] gh6at60ov6wmc7pjjeq8fr8fmafojm7 Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 447369 3917001 3915790 2026-08-08T10:46:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917001 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstvo rada, socijalne politike i izbjeglica''' čini jedno od ministarstava kantonalnih vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za rad, socijalnu politiku i izbjeglice. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo rada i socijalne politike Republike Bosne i Hercegovine|ministarstvo rada i socijalne politike]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za prvog ministra je imenovan [[Martin Raguž]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Stvaranjem entiteta u Bosni i Hercegovini nakon potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad radnom i socijalnom politikom je dodijeljena entitetima Bosne i Hercegovine, nakon čega su formirani [[Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske|ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite]] i [[Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske|ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] te [[ministarstvo rada i socijalne politike Federacije Bosne i Hercegovine]]. Međutim, u Federaciji BiH je ta nadležnost dodatno podijeljena na kantone.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|title=Састав Владе Републике Српске изабране 18. јануара 1998. године|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 4. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141003/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu rada, socijalne politike i izbjeglica jednog kantona je ministar, koji ima pravno na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima. === Djelokrug === Kantonalno ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica obavljaju poslove koje se odnose na ostvarivanje nadležnosti kantona Federacije BiH u oblasti rada, socijalne politike i povratka izbjeglih i prognanih osoba. Prema tome, ministarstvo je nadležno da obezbijedi primjenu najviših standarda međunarodnih ljudskih prava i sloboda, te da koordiniše i obezbijedi rad humanitarnih organizacija, ali i za radne odnose, zaštitu zaposlenih i njihovu zaštitu na radu, te obezbjeđivanje prava nezaposlenih. U nadležnosti ministarstva spadaju i socijalna zaštita, zaštita civilnih žrtava rata i zaštita porodica, te razvoj i unaprjeđenje iste ali i nadgledanje rada ustanova na području kantona koja se bave tom tematikom, te njihovu registraciju u kantonalni registar. Osim navedenog, ministarstvo se bavi i tematikom povratka raseljenih i izbjeglih osoba. Ono se bavi planiranjem njihovog povratka na područje kantona, utvrđuje koje će se objekti i naselja za smještaj povratnika izgraditi i obnoviti, planira koje su osnovne potrebe za obezbjeđivanje planiranog povratka i koliko novca se za to mora izdvojiti iz budžeta. te prati njihovu realizaciju tih sredstava i podnosi adekvatne izvještaje. S ciljem realizacije planiranog povratka, ministarstvo je i nadležno za saradnju sa nadležnim institucijama u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. == Kantonalna ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica == === Bosansko-podrinjski kanton Goražde === Na čelu ministarstva za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] (skraćeno '''MS BPKG''') se od 25. 4. 2017. nalazi Sabira Bešlija (Novi pokret). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici 1. slavne viteške brigade 2a u [[Goražde|Goraždu]]. Ministarstvo se sastoji od pet sektora: Sektor za socijalnu i dječiju zaštitu, Sektor za budžet i zdravstveno osiguranje, Sektor za zdravstvenu zaštitu i javno zdravstvo, Sektor za normativno-pravne poslove i Sektor za raseljena lica i izbjeglice i humanitarnu pomoć.<ref>{{Cite web|url=http://ms.bpkg.gov.ba/ministarstvo/37/ministar|title=Ministar|last=|first=|date=|website=ms.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ms.bpkg.gov.ba/priprema/54/organizaciona-shema|title=Organizaciona shema|last=|first=|date=|website=ms.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za socijalnu politiku, zdravstvo, raseljena lica i izbjeglice Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/kompletirana-vlada-bpk-gorazde-novi-ministri-polozili-zakletvu/170425071|title=Kompletirana Vlada BPK Goražde: Novi ministri položili zakletvu|last=|first=|date=25. 4. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === [[Hercegovačko-neretvanski kanton]] je jedan od dva kantona u FBiH, u kojem je oblast rada i socijalne i povratka izbjeglica politike podijeljena. Tako je za rad i socijalnu zaštitu nadležno Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne zaštite Hercegovačko-neretvanskog kantona (skraćeno '''MZRSS HNK'''; hrvatski: Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi) na čijem se čelu od 23. septembra nalazi Goran Opsenica ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]). Ono se sastoji od tri sektora: Sektor zdravstva, Sektor rada i Sektor socijalne zaštite (hrvatski: Sektor socijalne skrbi). Za povratak izbjeglica je međutim nadležna Uprava za prognanike i izbjeglice HNK, čiji je direktor Kemal Isaković. Sjedište ministarstva i uprave se nalaze u ulici Stjepana Radića 3 u [[Mostar]]u.<ref>{{Cite web|url=http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-zdravstva-rada-i-socijalne-za%C5%A1tite|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne zaštite|last=|first=|date=|website=vlada-hnz-k.ba|publisher=Vlada Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721190832/http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-zdravstva-rada-i-socijalne-za%C5%A1tite|archive-date=21. 7. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/uprave/uprava-za-prognanike-i-izbjeglice|title=Uprava za prognanike i izbjeglice {{!}} Vlada HNŽ-K|last=|first=|date=|website=vlada-hnz-k.ba|publisher=Vlada Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801150613/http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/uprave/uprava-za-prognanike-i-izbjeglice|archive-date=1. 8. 2018|url-status=dead}}</ref> === Kanton 10 === Na čelu ministarstva rada, zdrastva, socijalne zaštite i izbjeglica [[Kanton 10|Kantona 10]] (hrvatski: Ministarstvo rada, zdravstva, socijalne skrbi i prognanih) se od 21. juna 2017. nalazi Vasilija Broćeta ([[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Kralja Zvonimira u [[Tomislavgrad]]u.<ref>{{Cite news|url=https://www.fokus.ba/vijesti/bih/pala-vlada-livanjskog-kantona-pa-odmah-izabrana-nova/769121/|title=Pala Vlada Livanjskog kantona, pa odmah izabrana nova|last=|first=|date=21. 6. 2017|work=novinski portal|publisher=fokus.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-rada-zdravstva-socijalne-skrbi-i-prognanih/|title=Vlada Hercegbosanske županije - Ministarstvo rada, zdravstva, socijalne skrbi i prognanih|last=|first=|date=|website=vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018}}</ref> === Posavski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva, rada i socijalne politike [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] se od 26. marta 2015. nalazi Damir Živković (HDZ BiH). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Jug I u [[Orašje|Orašju]]. Ministarstvo se sastoji od dva sektora: Sektor rada i Sektor socijalne politike.<ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_zdravstva-rada-i-socijalne-politike/|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne politike {{!}} Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|website=zupanijaposavska.ba|publisher=Vlada Posavskog kantona|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620135053/http://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_zdravstva-rada-i-socijalne-politike/|archive-date=20. 6. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|title=Izabrana nova Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|work=novinski portal|publisher=potocani.eu|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522022119/http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|archive-date=22. 5. 2015|url-status=dead}}</ref> === Kanton Sarajevo === Ministrica za rad, socijalnu politiku, raseljena lica i izbjeglice [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] (skraćeno '''MRSRI KS''') je od 26. 12. 2018 Malik Garibija ([[SDP BiH]]). Ministarstvo se sastoji od tri sektora (Sektor za socijalnu politiku, Sektor za socijalno planiranje i Sektor za finansijsko - računovodstvene i pravne poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]].<ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://mrsri.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|title=Organizacija ministarstva {{!}} Ministarstvo za rad, soc. politiku, ras. lica i izbjeglice|last=|first=|date=|website=mrsri.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za rad, socijalnu politiku, raseljena lica i izbjeglice Kantona Sarajevo|access-date=21. 7. 2018|archive-date=6. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706015115/http://mrsri.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mrsri.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} Ministarstvo za rad, soc.politiku, ras. lica i izbjeglice|last=|first=|date=|website=mrsri.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za rad, socijalnu politiku i izbjeglice Kantona Sarajevo|access-date=|archive-date=23. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623172747/http://mrsri.ks.gov.ba/kontakti|url-status=dead}}</ref> === Srednjobosanski kanton === U [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskom kantonu]] su, kao i u HNK, oblasti rada i socijalne politike i izbjeglica podijeljene. Za rad i socijalnu politiku je nadležno Ministarstvo zdravstva i socijalne politike SBK, na čijem se čelu od 15. februara 2019. nalazi Anto Matić (HDZ BiH). Sastoji se dva sektora: Sektor za organizaciju zdravstva i Sektor za socijalnu politiku. Sjedište ministarstva se nalazi u Staničnoj ulici 43 u [[Travnik]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html|title=Ministarstvo zdravstva i socijalne politike - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-date=28. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528043509/http://sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-zdravstva-i-socijalne-politike.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/kantoni/srednjobosanski-kanton/458438/sbk-dobio-novu-vladu-tahir-lendo-na-celu-ostaje|title=SBK dobio novu Vladu, Tahir Lendo ostaje na čelu|last=|first=|date=15. 2. 2019|website=avaz.ba|publisher=Dnevni avaz|access-date=15. 2. 2019}}</ref> Za povratak izbjeglica je nadležno Ministarstvo prostornog uređenjam zaštite okoliša, povratka i stambenih poslova SBK, na čijem se čelu od 9. juna 2015. nalazi Amer Mrako ([[Stranka demokratske akcije|SDA]]). Ministarstvo se sastoji od četiri sektora: Sektor prostornog planiranja, Sektor za zaštitu okoliša, Sektor obnove i povratka i Sektor za drugostupanjsko upravno rješenje iz oblasti urbanizma, građenja, okoliša i stambenih poslova. Njegovo sjedište se nalazi u Prnjavorskoj ulici 16a u Travniku.<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-prostornog-ure%C4%91enja,-gra%C4%91enja,-za%C5%A1tite-okoli%C5%A1a,-povratka-i-stambenih-poslova.html#org-struktura|title=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja, zaštite okoliša, povratka i stambenih poslova - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-date=23. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723092936/http://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-prostornog-ure%C4%91enja,-gra%C4%91enja,-za%C5%A1tite-okoli%C5%A1a,-povratka-i-stambenih-poslova.html#org-struktura|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/imenovana-nova-vlada-sbk-a/150609094|title=Imenovana nova Vlada SBK-a - Klix.ba|last=|first=|date=9. 6. 2015|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=21. 7. 2018|via=}}</ref> === Tuzlanski kanton === Ministrica za rad, socijalnu politiku i povratak [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] je od 29. marta 2018. Sandra Memić. Ono se sastoji od tri sektora (Sektor za socijalnu i dječiju zaštitu, Sektor za rad i zapošljavanja, pravnih, općih i ekonomskih poslova i Sektor za zbrinjavanje prognanih osoba i izbjeglica, povratak i repatrijaciju), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Fra Grge Martića 8 u [[Tuzla|Tuzli]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mrspp|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=|first=|date=|website=vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-date=14. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714230851/http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mrspp|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.rtvslon.ba/sandra-memic-ministrica-za-rad-socijalnu-politiku-i-povratak-tk/|title=Sandra Memić ministrica za rad, socijalnu politiku i povratak TK {{!}} RTV SLON|last=|first=|date=29. 3. 2018|work=televizija|publisher=RTV SLON|access-date=21. 7. 2018|via=}}{{Mrtav link}}</ref> === Unsko-sanski kanton === Na čelu ministarstva zdravstva, rada i socijalne politike [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] se od 29. januara 2017. nalazi Salih Mesić, dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Alije Đerzeleza 6 u [[Bihać]]u.<ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/rekonstrukcija-vlade-usk-razrijeseno-pet-ministara-a-imenovano-pet-eksperata/170129073|title=Rekonstrukcija Vlade USK: Razriješeno pet ministara, a imenovano pet "eksperata"|last=|first=|date=29. 1. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministar zdravstva, rada i socijalne zaštite [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi) je od 17. decembra 2018. Tomislav Pejić (HDZ BiH). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Stjepana Radića u [[Grude|Grudama]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladazzh.com/detaljno.aspx?id=18|title=Ministarstvo zdravstva, rada i socijalne skrbi|last=|first=|date=|website=vladazzh.com|publisher=Vlada Zapadnohercegovačkog kantona|language=hrvatski|access-date=19. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=skupstina-zzh.ba|last=|first=|date=17. 12. 2018|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercegovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministar za rad, socijalnu politiku i izbjeglice [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] je od 11. marta 2015. Nurđehan Šahinović (SDA). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (Sektor za rad, humanitarnju djelatnost i povratak i Sektor za socijalnu politiku), dok se njegovo sjedište trenutno nalazi u Kučukovićkoj ulici 2 u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-rad-socijalnu-politiku-i-izbjeglice|title=Ministarstvo za rad, socijalnu politiku i izbjeglice|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-date=15. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235650/http://zdk.ba/ministarstvo-za-rad-socijalnu-politiku-i-izbjeglice|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-rad-socijalnu-politiku-i-izbjeglice/itemlist/category/96-organizaciona-struktura|title=Organizaciona struktura|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=21. 7. 2018|archive-date=5. 4. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180405063535/http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-rad-socijalnu-politiku-i-izbjeglice/itemlist/category/96-organizaciona-struktura|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/skupstina-zdk-svecano-imenovala-vladu-kantona/150311068|title=Skupština ZDK svečano imenovala Vladu Kantona - Klix.ba|last=|first=|date=11. 3. 2015|website=klix.ba|publisher=klix.ba|access-date=21. 7. 2018}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo rada i socijalne politike Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske]] *[[Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske]] *[[Ministarstvo rada i socijalne politike Federacije Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] pywwme0pl6in2qfvfw5jwrunzgs9voz Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 447462 3916998 3915789 2026-08-08T10:40:49Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916998 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva''' čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za [[Poljoprivreda|poljoprivredu]], [[Vodoprivreda|vodoprivredu]] i [[šumarstvo]]. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne]] [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo poljoprivrede i prehrambene industrije Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo poljoprivrede i prehrambene industrije]] i [[Ministarstvo šumarstva i drvne industrije Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo šumarstva i drvne industrije]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za prve ministre imenovani su [[Radovan Mirković]] i [[Hasan Muratović]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad poljoprivredom, vodoprivredom i šumarstvom dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] u Bosni i Hercegovini – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana entitetska ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva. Međutim, u Federaciji BiH su te nadležnosti i dodatno podijeljene na kantone, pa su i u njima formirana ministarstva koje se bavim spomenutim oblastima. == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva jednog kantona je ministar, koji ima pravo na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima. === Djelokrug === Kantonalno ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva obavlja poslove koje se odnsoe na nadležnosti kantona u oblasti poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva. Prema tome, ministarstvo je nadležno za unaprjeđenje poljoprivrede i stočarstva, zaštitu poljoprivrednog zemljišta i zaštitu poljoprivrednih bilja i proizvoda od mogućih bolesti, te regulisanje proizvodnje i prometa sjemena i sadnog materijala. Osim navedenog, ministarstvo je također nadležno za prehrambenu industriju, industriju stočne hrane i pića, te industriju duhana, ali i za ribarstvo na području kantona. Iz nadležnosti u šumarstvu proilazi njegovo unaprjeđenje, zaštita, uzgoj i eksploatacija šuma, te pošumljavanje degradiranih i izdanačkih šuma, goleti i krša. U vodoprivredi je ministarstvo odgovorno za izradu odgovarajućih planova, zaštitu voda i vodotoka od zagađenja, regulisanje upotrebe i korištenje voda, te da obezbijedi zadovoljavajuću kvalitetu vode i snabdijevanje istom na području kantona. Osim toga, u nadležnosti ministarstva spada i lovstvo, ali i drugi poslovi koji se odnose na ostvarivanje nadležnosti kantona u oblastima poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva. == Kantonalna ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva == === Bosansko-podrinjski kanton === U [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|BPK-u]] je za poljoprivredu, vodoprivredu i šumarstvo nadležno ministarstvo za privredu Bosansko-podrinjskog kantona Goražde (skraćeno '''MP BPKG'''). Od 25. aprila 2017. je kantonalni ministar za privredu BPK Anes Salman ([[Stranka za bolje Goražde]]), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Maršala Tita u [[Goražde|Goraždu]].<ref>{{Cite web|url=http://mp.bpkg.gov.ba/ministarstvo/263/organizacija|title=Organizacija|last=|first=|date=|website=mp.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za privredu Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=1. 6. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mp.bpkg.gov.ba/ministarstvo/253/ministar-demir-imamovic|title=Ministar|last=|first=|date=|website=mp.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za privredu Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=1. 6. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/kompletirana-vlada-bpk-gorazde-novi-ministri-polozili-zakletvu/170425071|title=Kompletirana Vlada BPK Goražde: Novi ministri položili zakletvu|last=|first=|date=25. 4. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=19. 7. 2018|via=}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Od 9. novembra 2011. je ministar poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] (MPSV HNK) Donko Jović ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]). Ministarstvo se sastoji od dva organizacionih jedinica: Sektora za poljoprivredu i Sektora za veterinarstvo, dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Hrvatske mladeži u [[Mostar]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.mpsv-hnz-k.ba/ministarstvo|title=Ministarstvo {{!}} Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede HNŽ-K|last=|first=|date=|website=mpsv-hnz-k.ba|publisher=Ministrstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=24. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812050747/http://mpsv-hnz-k.ba/ministarstvo|archive-date=12. 8. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/formirana-vlada-hnk-nakon-400-dana/111109098|title=Formirana Vlada HNK nakon 400 dana|last=|first=|date=9. 11. 2011|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=24. 7. 2018|via=}}</ref> U sastavu ministarstva se također nalaze kantonalna uprava za šumarstvo, kantonalna uprava za vode, kantonalni zavod za zemljište i Zavod za poljoprivrednu savjetodavnu službu i zaštitu bilja HNK. === Kanton 10 === Na čelu ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede [[Kanton 10|Kantona 10]] (MPVS K10) se od 5. maja 2015. nalazi Ivica Brešić (HDZ BiH). Ministarstvo se sastoji od tri sektora: Sektor za poljoprivredu, Sektor za veterinarstvo i Sektor za vodoprivredu i šumarstvo, dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Stjepana II Kotromanića u [[Livno|Livnu]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-poljoprivrede-vodoprivrede-i-sumarstva/|title=Vlada Hercegbosanske županije – Ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva|last=|first=|date=|website=www.vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hr|access-date=24. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mandino-selo.com/wp/izabrana-nova-vlada-hbz-stipan-sarac-ministar-financija-hbz/|title=IZABRANA NOVA VLADA HBŽ: Stipan Šarac ministar financija HBŽ – Mandino Selo|last=Šarac|first=Ivica|date=5. 5. 2015|website=mandino-selo.com|publisher=|language=hr|access-date=23. 7. 2018}}</ref> === Posavski kanton === Sjedište ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] se nalazi u ulici Jug I u [[Orašje|Orašju]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi Mato Brkić (HDZ BiH). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (Sektor za poljoprivrede i šumarstva i Sektor vodoprivrede), te se u njegovom sastavu nalazi uprava za šumarstvo kantona.<ref>{{Cite news|url=http://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo-poljoprivrede-vodoprivrede-i-sumarstva/|title=Ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva|last=|first=|date=17. 2. 2016|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hrvatski|access-date=24. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.zupanijaposavska.ba/kontakt/|title=Kontakt|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hrvatski|access-date=23. 7. 2018|via=}}</ref> === Kanton Sarajevo === U [[Kanton Sarajevo|Kantonu Sarajevo]] je za poljoprivredu, vodoprivredu i šumarstvo nadležno Ministarstvo privrede (MP KS). Njegovo sjedište se nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]], dok je od 4. aprila 2018. na poziciji ministra Haris Bašić ([[Narod i pravda|NiP]]). Ministarstvo se sastoji od tri sektora: Sektor za ekonomsko-finansijske poslove i investicija, Sektor za energetiku, vodoprivredu, poduzetništvo i ugostiteljstvo i Sektor za poljoprivredu, veterinarstvo i šumarstvo. Osim toga, u resornoj nadležnosti ministarstva se nalaze kantonalna uprava za šumarstvo te kantonalna direkcija za turizam.<ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mp.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} Ministarstvo privrede Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mp.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo privrede Kantona Sarajevo|language=|access-date=24. 7. 2018|archive-date=2. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010926/http://mp.ks.gov.ba/kontakti|url-status=dead}}</ref> === Srednjobosanski kanton === Na čelu ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] (MPVS SBK) se od 9. juna 2015. nalazi Salkan Merdžanić (SDA). Ministarstvo se sastoji od tri sektora: Sektor za poljoprivredu, Sektor za vodoprivredu i Sektor za šumarstvo te kantonalne uprave za šumarstvo, dok se sjedište ministarstva nalazi u Prnjavorskoj ulici 16a u [[Travnik]]u.<ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/imenovana-nova-vlada-sbk-a/150609094|title=Imenovana nova Vlada SBK-a|last=|first=|date=9. 6. 2015|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=24. 7. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-poljoprivrede,-vodoprivrede-i-%C5%A1umarstva.html#org-struktura|title=Ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=www.sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|language=hrvatski|access-date=24. 7. 2018|archive-date=28. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528043403/http://sbk-ksb.gov.ba/hr/ministarstvo-poljoprivrede%2C-vodoprivrede-i-%C5%A1umarstva.html#org-struktura|url-status=dead}}</ref> === Tuzlanski kanton === Na čelu ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] (MIN PVS TK) se od 17. februara 2018. nalazi Mufid Klinčević. Ministarstvo se sastoji od jednog sektora (Sektor vodoprivrede, šumarstva i vodoprivrede) i kantonalne uprave za šumarstvo, dok se njegovo sjedište nalazi u Rudarskoj ulici 57 u [[Tuzla|Tuzli]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mpvs|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=Sejdinović|first=Nedim|date=|website=www.vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|language=|access-date=24. 7. 2018|archive-date=9. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909153400/http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mpvs|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/organizaciona-struktura-ministarstva-mpvs|title=Web stranica Vlade TK - Organizaciona struktura|last=Sejdinović|first=Nedim|date=|website=www.vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|language=|access-date=24. 7. 2018|archive-date=15. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215015949/http://www.vladatk.kim.ba/organizaciona-struktura-ministarstva-mpvs|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/jakub-suljkanovic-novi-premijer-tuzlanskog-kantona/180217089|title=Jakub Suljkanović novi premijer Tuzlanskog kantona (FOTO)|last=|first=|date=|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=24. 7. 2018|via=}}</ref> === Unsko-sanski kanton === Ministar poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] je od 17. oktobra 2018. Almir Mašinović ([[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP]]). Sjedište ministarstva se nalazi u u Bosanskoj ulici 6 u [[Bihać]]u.<ref>{{Cite web|url=http://vladausk.ba/v4/index/ministarstvo-poljoprivrede-vodoprivrede-i-sumarstvo/9#|title=VLADA USK|last=|first=|date=|website=vladausk.ba|publisher=Vlada Unsko-sanskog kantona|language=|access-date=24. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/zna-li-rifet-brojati-401979|title=Zna li Rifet brojati?|last=Salčinović|first=Edin|date=19. 10. 2018|work=Oslobođenje|access-date=20. 10. 2018|via=}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === U Zapadnohercegovačkom kantonu je za poljoprivredu, vodoprivredu i šumarstvo nadležno Ministarstvo privrede (hrvatski: Ministarsto gospodarstva; skraćeno: MG ZZH) [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]]. Od 4. februara se na poziciji ministra nalazi Dario Sesar (HDZ BiH), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici fra Grge Martića 3 u [[Posušje|Posušju]]. Ministarstvo se sastoji od šest sektora (Sektor za energetiku, industriju i rudarstvo, Sektor za promet i veze, Sektor za trgovinu, turizam i poduzetništvo, Sektor za koncesije, Sektor za vodoprivredu, poljoprivredu i šumarstvo te Sektor za razvoj, pravne i opće poslove), a pored toga se u sastavu ministarstva nalaze kantonalna uprava za šume, kantonalna uprava za ceste, Šumsko gospodarstvo društvo kantona, razvojna agencija, zavod za poljoprivredu te turistička zajednica Zapadnohercegovačkog kantona.<ref>{{Cite web|url=http://www.mg-zzh.com/|title=Naslovna|last=|first=|date=|website=www.mg-zzh.com|publisher=Ministarstvo privrede Zapadnohercegovačkog kantona|language=hrvatski|access-date=24. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladazzh.com/detaljno.aspx?id=21|title=Ministarstvo gospodarstva|last=ŽZH|first=Vlada|date=|website=www.vladazzh.com|publisher=Vlada Zapadnohercegovačkog kantona|language=hrvatski|access-date=24. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jabuka.tv/imenovana-nova-vlada-zupanije-zapadnohercegovacke/|title=Imenovana nova Vlada Županije Zapadnohercegovačke {{!}} Jabuka.tv|last=|first=|date=|website=www.jabuka.tv|publisher=|language=hr|access-date=24. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=Priopćenje s 2. sjednice Skupštine ŽZH|last=|first=|date=|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercecgovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Na čelu ministarstva za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] se od 11. marta 2015. nalazi Himzo Smajić (SDA). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (Sektor za vodoprivredu i Sektor za poljoprivredu i veterinarstvo), te se u resornoj nadležnosti ministarstva također nalazi i kantonalna uprava za šumarstvo. Sjedište ministarstva se nalazi u Kučukovićkoj ulici 2 u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite news|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-poljoprivredu-sumarstvo-i-vodoprivredu|title=Ministarstvo za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu|last=Slipic|first=Ibrahim|date=|work=|language=|access-date=24. 7. 2018|via=|archive-date=15. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235640/http://zdk.ba/ministarstvo-za-poljoprivredu-sumarstvo-i-vodoprivredu|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-poljoprivredu-sumarstvo-i-vodoprivredu/itemlist/category/90-organizaciona-struktura|title=Organizaciona struktura|last=|first=|date=|website=www.zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|language=|access-date=24. 7. 2018|archive-date=8. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708081356/http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-poljoprivredu-sumarstvo-i-vodoprivredu/itemlist/category/90-organizaciona-struktura|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/skupstina-zdk-svecano-imenovala-vladu-kantona/150311068|title=Skupština ZDK svečano imenovala Vladu Kantona (FOTO)|last=|first=|date=|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=24. 7. 2018|via=}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo poljoprivrede i prehrambene industrije Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo šumarstva i drvne industrije Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] *[[Ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] gorvxzotbha480q08pf6llxg4u225tc Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 447610 3917003 3915782 2026-08-08T10:48:21Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917003 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarsto za boračka pitanja''' ({{Jez-hr|Ministarstvo branitelja}}) čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za boračku populaciju na području kantona. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo rada i socijalne politike Republike Bosne i Hercegovine|ministarstvo rada i socijalne politike]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za prvog ministra je imenovan [[Martin Raguž]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] veliki broj boraca je odlikovano, dok je također veliki broj njih kraj rata dočekao sa raznim oštećenjima i invaliditetima, u fizičkom i psihičkom smislu, pa je time nastala velika potreba za njihovim zbrinjvanjem. Za te svrhe je na području [[Republika Srpska|Republike Srpske]] osnovano [[Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske|Ministarstvo za pitanja boraca i žrtava rata Republike Srpske]] koje je nadležno za bivše vojnike [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]], dok su za bivše pripadnike [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] i [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]], te za bivše pripadnike policije i [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] sa područja FBiH nadležna kantonalna ministarstva boračkih pitanja te [[Ministarstvo za pitanja boraca i invalida odbrambeno-oslobodilačkog rata Federacije Bosne i Hercegovine|Federalno ministarstvo za pitanja boraca i invalida odbrambeno-oslobodilačkog rata]]. == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu za boračka pitanja je kantonalni ministar za boračka pitanja, koji ima pravo na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima. === Djelokrug === Kantonalno ministarstvo za boračka pitanja obavlja poslove koji se odnose na ostvarivanje nadležnosti kantona u oblastima koje se odnose na boračka pitanja.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mbp|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=Sejdinović|first=Nedim|date=|website=www.vladatk.kim.ba|publisher=Ministarstvo za boračka pitanja Tuzlanskog kantona|language=|access-date=21. 8. 2018|archive-date=25. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825020708/http://vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mbp|url-status=dead}}</ref> Prema tome, ministarstvo je nadležno za: * zaštitu boraca i pripadnika oružanih snaga Republike Bosne i Hercegovine (kantoni sa većinsko bošnjačkim stanovništvom i multietnički kantoni), Hrvatskog vijeća obrane (kantoni sa većinsko hrvatskim stanovništvom i multietnički kantoni) i [[Vojska Federacije Bosne i Hercegovine|Vojske Federacije BiH]] na području kantona * zaštitu ratnih i mirnodopskih vojnih invalida, članova porodica poginulih, nestalih i umrlih ratnih boraca, kao i umrlih ratnih i mirnodopskih invalida * propisivanje uslova za ostvarivanje dopunskih prava boraca, ratnih vojnih invalida i članova porodica poginulih boraca, te obezbijediti rad i obrazovanje ljekara za utvrđivanje procenta vojnog invaliditeta, što podrazumijeva saradnju sa kantonalnim ministarstvom zdravstva * provođenje jedinstvene politike i sistemskih zakona Republike Bosne i Hercegovine i Federacije BiH iz oblasti invalidsko-boračke zaštite * ostvarivanje prava na izuzetnu invalidsku i izuzetnu porodičnu penziju i druge vidove socijalne zaštite, što podrazumjeva i osiguranje neophodnih sredstava, ali i kontrolu namjenskog trošenja istih pomoću inspekcijskog nadzora * izgradnju, uređenje i održavanje spomen-obilježja, grobalja boraca i stratišta nevinih žrtava rata * zakonsko regulisanje ove oblasti * obezbjeđivanje rada boračkih udruženja == Kantonalna ministarstva za boračka pitanja == === Bosansko-podrinjski kanton === Na čelu ministarstva za boračka pitanja [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] (skraćeno '''MB BPKG''') se od 25. aprila 2017. godine nalazi Eniz Halilović. Ministarstvo se sastoji od šest sektora (za normativno-pravne poslove, za informaciono-dokumentacione poslove, za pravne poslove, za analitičko-operativne poslove, za administrativno-tehničke poslove i za računovodstveno-materijalne poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici 1. Slavne viteške brigade 2a u [[Goražde|Goraždu]].<ref>{{Cite web|url=http://mb.bpkg.gov.ba/ministarstvo/52/ministar-2|title=Ministar|last=|first=|date=|website=mb.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za boračka pitanja Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|language=|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mb.bpkg.gov.ba/ministarstvo/93/organizacija|title=Organizacija|last=|first=|date=|website=mb.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za boračka pitanja Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|language=|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/kompletirana-vlada-bpk-gorazde-novi-ministri-polozili-zakletvu/170425071|title=Kompletirana Vlada BPK Goražde: Novi ministri položili zakletvu|last=|first=|date=25. 4. 2017|work=novinski portal|publisher=klix.ba|access-date=22. 8. 2018|via=}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Na čelu ministarstva za pitanje boraca [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo branitelja; skraćeno MB HNK) se od 23. septembra 2015. godine nalazi Oliver Soldo ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]), dok se njegovo sjedište nalazi ulici Krpića 3 u [[Mostar]]u.<ref>{{Cite news|url=http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-za-pitanja-boraca|title=Ministarstvo za pitanja boraca Hercegovačko-neretvanskog kantona|last=Skuhan|first=Jasmin|date=9. 5. 2012|work=|newspaper=VLADA HNŽ-K|language=|access-date=21. 8. 2018|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818220441/http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-za-pitanja-boraca|archive-date=18. 8. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|title=Napokon izabrana Vlada HNK!|last=|first=|date=23. 9. 2015|website=bhrt.ba|publisher=Radio-televizija Bosne i Hercegovine|access-date=22. 8. 2018|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415193054/http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|url-status=dead}}</ref> === Kanton 10 === U odnosu na druge kantone, u [[Kanton 10|Kantonu 10]], kao i u [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskom kantonu]], ne postoji zasebno ministarstva za boračka pitanja, već Uprava za pitanja boraca (hrvatski: Uprava za pitanja branitelja), čije se sjedište nalazi u ulici Kralja Zvonimira u [[Livno]]m. Nepostojanje zasebnog ministarstva za njihove potrebe, kao što je to slučaj u drugim kantonima, je dovelo do negodovanja boraca u K10, pa su oni tako u novembru 2017. kantonalnoj vladi predložili osnivanje ministarstva za boračka pitanja, ali je to vlada odbila to učiniti.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/uprava-za-pitanja-branitelja/|title=Vlada Hercegbosanske županije – Uprava za pitanja branitelja|last=|first=|date=|website=www.vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hrvatski|access-date=21. 8. 2018}}</ref> === Posavski kanton === Na čelu ministarstva boraca [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo branitelja) se od 23. marta 2015. godine nalazi Marijan Klopić ([[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]]). Ministarstvo se sastoji od tri sektora (za poslove boraca, za pravne i opće poslove i za ekonomske poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Jug I u [[Orašje|Orašju]].<ref>{{Cite news|url=https://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_branitelja/|title=Ministarstvo branitelja|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hrvatski|access-date=21. 8. 2019|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/clanovi-vlade/|title=Članovi Vlade|last=|first=|date=|website=zupanijaposavska.ba|publisher=Vlada Posavskog kantona|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/kontakt/|title=Kontakt|last=|first=|date=|website=zupanijaposavska.ba|publisher=Vlada Posavskog kantona|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|title=Izabrana nova Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|website=potocani.eu|publisher=potocani.eu|access-date=22. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522022119/http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|archive-date=22. 5. 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://skupstinazp.ba/Nova/zakazana-iii-izvanredna-sjednica-skupstine/|title=ZAKAZANA III. IZVANREDNA SJEDNICA SKUPŠTINE|last=|first=|date=23. 3. 2015|website=skupstinazp.ba|publisher=Skupština Posavskog kantona|language=hrvatski|access-date=22. 8. 2018|archive-date=23. 8. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823184107/http://skupstinazp.ba/Nova/zakazana-iii-izvanredna-sjednica-skupstine/|url-status=dead}}</ref> === Kanton Sarajevo === Ne čelu ministarstva za boračka pitanja [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] se od 26. decembra 2018. nalazi Ismir Jusko ([[Savez za bolju budućnost Bosne i Hercegovine|SBB]]). Ministarstvo se sastoji od tri sektora (za boračko-invalidsku zaštitu, za ekonomske poslove i za pravne, opće i administrativne poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]].<ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mbp.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} Ministarstvo za boračka pitanja Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mbp.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za boračka pitanja Kantona Sarajevo|access-date=21. 8. 2018}}</ref> === Srednjobosanski kanton === U Srednjobosanskom kantonu, kao i u K10, ne postoji kantonalno ministarstvo za boračka pitanja, već kantonalna uprava za borce (hrvatski: Kantonalna uprava za branitelje), čije se sjedište nalazi u Staničnoj ulici 43 u [[Travnik]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/bs/kantonalna-uprava-za-branioce.html|title=Kontakti {{!}} Ministarstvo za boračka pitanja Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mbp.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za boračka pitanja Kantona Sarajevo|access-date=21. 8. 2018|archive-date=19. 6. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190619080349/http://sbk-ksb.gov.ba/bs/kantonalna-uprava-za-branioce.html|url-status=dead}}</ref> === Tuzlanski kanton === Na čelu ministarstva za boračka pitanja [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] (skraćeno MIN BP TK) se od 17. februrara 2018. nalazi Enes Gegić. Ministarstvo se sastoji od dva sektora (za ekonomsko-finansijske i opće poslove i za socijalno statusne, pravne i informativne poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u Rudarskoj ulici 65 u [[Tuzla|Tuzli]].<ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/jakub-suljkanovic-novi-premijer-tuzlanskog-kantona/180217089|title=Jakub Suljkanović novi premijer Tuzlanskog kantona (FOTO)|last=|first=|date=|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=22. 8. 2018|via=}}</ref> === Unsko-sanski kanton === Na čelu ministarstva za pitanje boraca i ratnih vojnih invalida [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] se od 17. oktobra 2018. nalazi Sandi Salkić ([[Stranka demokratske aktivnosti|A-SDA]]). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (za upravno-nadzorne, normativno-pravne poslove i za finansijsko-računovodstvene poslove), dok se njegovo sjeditše nalazi ulici Vazduhoplovne grupe 3 u [[Bihać]]u.<ref>{{Cite web|url=http://vladausk.ba/v4/preuzimanje/7|title=VLADA USK|last=|first=|date=|website=vladausk.ba|publisher=Vlada Unsko-sanskog kantona|language=|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/zna-li-rifet-brojati-401979|title=Zna li Rifet brojati?|last=Salčinović|first=Edin|date=19. 10. 2018|work=Oslobođenje|access-date=20. 10. 2018|via=}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Na čelu ministarstva hrvatskih boraca iz Domovinskog rata [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo hrvatskih branitelja iz Domovinskog rata; skrećeno: MB ZZH) se od 4. februara 2015. nalazi Mladen Begić (HDZ BiH). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (poginulih i nestalih boraca i RVI i zaštite njihovih porodica te upravnopravnih poslova i razvojačenih boraca), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Stjepana Radića u [[Grude|Grudama]].<ref>{{Cite web|url=http://www.mbzzh.ba/index.php/ministarstvo/ministar|title=Ministarstvo|last=|first=|date=|website=www.mbzzh.ba|publisher=Ministarstvo hrvatskih branioca Domovinskog rata Zapadnohercegovačkog kantona|language=hr|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mbzzh.ba/index.php/ministarstvo/organizacija|title=Organizacija ministarstva|last=|first=|date=|website=www.mbzzh.ba|publisher=Ministarstvo hrvatskih branioca Domovinskog rata|language=hr|access-date=21. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.jabuka.tv/imenovana-nova-vlada-zupanije-zapadnohercegovacke/|title=Imenovana nova Vlada Županije Zapadnohercegovačke|last=|first=|date=4. 2. 2015|work=Televizija|publisher=jabuka.tv|language=hrvatski|access-date=22. 8. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=Priopćenje s 2. sjednice Skupštine ŽZH|last=|first=|date=|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercecgovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Na čelu ministarstva za boračka pitanja [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] se od 11. marta 2015. nalazi Fahrudin Čolaković ([[Stranka demokratske akcije|SDA]]). Ministarstvo se sastoji od dva sektora (za pravne i administativne poslove i za statusna pitanja i prava branilaca i članova njihovih porodica), dok se njegovo sjedište nalazi Kučukovičkoj ulici 2 u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-boracka-pitanja|title=Ministarstvo za boračka pitanja|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=21. 8. 2018|archive-date=20. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820145459/http://zdk.ba/ministarstvo-za-boracka-pitanja|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.zenicablog.com/izabrana-nova-vlada-zdk-2/|title=Izabrana nova Vlada ZDK - Zenicablog|last=|first=|date=11. 3. 2015|work=novinski portal|publisher=zenicablog.com|access-date=22. 8. 2018|via=}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo rada i socijalne politike Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske]] *[[Ministarstvo za pitanja boraca i invalida odbrambeno-oslobodilačkog rata Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] nxgobu5qe7gt59akm7vb5by3md4jr4h Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 448158 3916997 3915785 2026-08-08T10:38:54Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916997 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta''' čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za sprovođenje politike obrazovanja, nauke, kulture i sporta na području kantona. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo obrazovanja, nauke i kulture Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo za obrazovanje, nauku i kulturu]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za prvog ministra je imenovan [[Nikola Kovač (političar)|Nikola Kovač]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad obrazovanjem i naukom dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana entitetska ministarstva obrazovanja i nauke, dok je u Federaciji Bosne i Hercegovine oblast obrazovanja i nauke dodatno podijeljena na [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantone]]. == Nadležnosti == Glavna osoba u ministarstvu je kantonalni ministar ili ministrica obrazovanja, nauke, kulture i sporta, dok je broj pomoćnika i sekretara nejednako raspoređen po kantonima. === Djelokrug === Kantonalno ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta obavlja poslove koje se odnose na ostvarivanje nadležnosti kantona Federacije BiH u oblastima obrazovanja, nauke, kulture i sporta. Prema tome, ministarstvo je nadležno za:<ref>{{Cite web|url=http://www.monkshnk.gov.ba/Ministarstvo/Pregled/20|title=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta HNK|last=|first=|date=|website=www.monkshnk.gov.ba|publisher=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta Hercegovačko-neretvanskog kantona|access-date=24. 8. 2018|archive-date=19. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119024638/http://monkshnk.gov.ba/Ministarstvo/Pregled/20|url-status=dead}}</ref> * predškolski i osnovni odgoj i obrazovanje, srednje, više i visoko obrazovanje * registracija odgojno-obrazovnih ustanova predškolskog odgoja, osnovnog i srednjeg obrazovanja na području kantona i nadzor nad njima * praćenje i poboljšanje učeničkog i studenskog standarda * praćenje i podržavanje sportista i sportskih udruženja od kantonalnog interesa * zaštita sloboda i ljudskih prava utvrđenim članu II.A. (1-7) Ustava Federacije BiH i Aneksa Ustava * rješavanje sporova u drugom stepenu iz svoje oblasti * zakonsko regulisanje oblasti obrazovanja, nauke, kulture i sporta * druge poslove utvrđene zakonom Za ostvarivanje tih nadležnosti neophodna je i saradnja sa drugim kantonalnim, entitetskim i državnim institucijama, te adekvatno praćenje spomenutih oblasti. == Kantonalna ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta == === Bosansko-podrinjski kanton Goražde === Ministarstvo za obrazovanje, mlade, nauku, kulturu i sport [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] se sastoji od 9 sektora (za pravne poslove, za srednje, više i visoko obrazovanje, za predškolsko i osnovno obrazovanje i odgoj, za nauku i kulturu, za sport, za poslove sigurnosti saobraćaja, za ekonomske poslove i za administrativno-tehničke poslove, Inspektorat), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici 1. slavne višegradske brigade 2a u [[Goražde|Goraždu]]. Od 8. januara 2015. se na poziciji kantonalnog ministra za obrazovanje, nauku, kulturu i sport BPK nalazi Damir Žuga ([[Stranka za Bosnu i Hercegovinu|SBiH]]).<ref>{{Cite web|url=http://mo.bpkg.gov.ba/obrzaovnaje/104/organizacija-kantonalnog-ministarstva-za-obrazovanje-nauku-kulturu-i-sport|title=Organizacija kantonalnog Ministarstva za obrazovanje, nauku, kulturu i sport|last=|first=|date=|website=mo.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, mlade, nauku, kulturu i sport Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|language=|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mo.bpkg.gov.ba/kontakt/15/kontakt|title=Kontakt|last=|first=|date=|website=mo.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, mlade, nauku, kulturu i sport Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|language=|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/bpk-gorazde-dobio-novu-vladu-emir-okovic-novi-premijer/150108090|title=BPK Goražde dobio novu vladu: Emir Oković novi premijer|last=|first=|date=|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo prosvjete, znanosti, kulture i športa) se sastoji od pet sektora (za preškolsko, osnovno i srednje obrazovanje, za visoko obrazovanje i nauku, za kulturu, sport i informisanje i za edukaciju i licenciranje u saobraćaju, Inspektorat), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Stjepana Radića 3 u [[Mostar]]u. Od 23. septembra 2015. se na poziciji resornog ministra nalazi Rašid Hadžović ([[Stranka demokratske akcije|SDA]]).<ref>{{Cite news|url=https://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-obrazovanja-nauke-kulture-i-sporta|title=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta|last=Skuhan|first=Jasmin|date=9. 5. 2012|work=|newspaper=VLADA HNŽ-K|language=|access-date=27. 8. 2018|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902145214/http://www.vlada-hnz-k.ba/bs/clanovi-vlade/ministarstvo-obrazovanja-nauke-kulture-i-sporta|archive-date=2. 9. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|title=Napokon izabrana vlada HNK!|last=|first=|date=23. 9. 2015|work=televizija|publisher=Radio-televizija Bosne i Hercegovine|access-date=19. 7. 2018|via=|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415193054/http://www.bhrt.ba/nekategorizirano-bs/napokon-izabrana-vlada-hnk/|url-status=dead}}</ref> === Kanton 10 === Ministarstvo nauke, obrazovanja, kulture i sporta [[Kanton 10|Kantona 10]] (hrvatski: Ministarstvo znanosti, prosvjete, kulture i športa) se sastoji od tri sektora (za obrazovanje, za prometnu edukaciju i za normativno-pravne, upravno-pravne i opće poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Stjepana II Kotromanića u [[Livno]]m. Od 21. juna 2017. se na pozicji ministra nauke, obrazovanja, nauke, kulture i sporta K10 nalazi Petar Galić ([[HDZ BiH]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-znanosti-prosvjete-kulture-i-sporta/|title=Vlada Hercegbosanske županije – Ministarstvo znanosti, prosvjete, kulture i športa|last=|first=|date=|website=www.vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hr|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.fokus.ba/vijesti/bih/pala-vlada-livanjskog-kantona-pa-odmah-izabrana-nova/769121/|title=Pala Vlada Livanjskog kantona, pa odmah izabrana nova|last=|first=|date=21. 6. 2017|work=faktor.ba|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref> === Posavski kanton === Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo prosvjete, znanosti, kulture i sporta) se sastoji od dva sektora (za obrazovanje i nauku i za kulturu, sport i informisanje), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Jug I u [[Orašje|Orašju]]. Na poziciji ministra obrazovanja, nauke, kulture i sporta PK se od 23. marta 2015. nalazi Drago Kopić (HDZ BiH).<ref>{{Cite news|url=http://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_prosvjete-znanosti-kulture-i-sporta/|title=Ministarstvo prosvjete, znanosti kulture i sporta|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hr|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.zupanijaposavska.ba/clanovi-vlade/|title=Članovi Vlade|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hr|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.zupanijaposavska.ba/kontakt/|title=Kontakt|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hr|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|title=Izabrana nova Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|website=potocani.eu|publisher=potocani.eu|access-date=28. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522022119/http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|archive-date=22. 5. 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://skupstinazp.ba/Nova/zakazana-iii-izvanredna-sjednica-skupstine/|title=ZAKAZANA III. IZVANREDNA SJEDNICA SKUPŠTINE|last=|first=|date=23. 3. 2015|website=skupstinazp.ba|publisher=Skupština Posavskog kantona|language=hrvatski|access-date=28. 8. 2018|archive-date=23. 8. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823184107/http://skupstinazp.ba/Nova/zakazana-iii-izvanredna-sjednica-skupstine/|url-status=dead}}</ref> === Kanton Sarajevo === U [[Kanton Sarajevo|Kantonu Sarajevo]], u odnosu na druge kantone FBiH, oblasti obrazovanja i nauke i kulture i sporta čine zasebne resore, pa tako u KS postoje ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade i ministarstvo kulture i sporta. Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo se sastoji od šest sektora (za predškolski, osnovni odgoj i obrazovanje i inkluzivno obrazovanje, za srednje obrazovanje i obrazovanje odraslih, za visoko obrazovanje, nauku i mlade,za informatizaciju, međunarodnu saradnju i evropske integracije, za ekonomske poslove i za saobraćaj i edukaciju). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]], dok se od 26. decembra 2018. na poziciji resornog ministra nalazi Mirvad Kurić ([[Savez za bolju budućnost Bosne i Hercegovine|SBB]]). U sastavu ministarstva se nalazi kantonalni Prosvjetno-pedagoški zavod.<ref>{{Cite web|url=http://mon.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} mon.ks.gov.ba|last=|first=|date=|website=mon.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/ministar|title=Ministar {{!}} mon.ks.gov.ba|last=|first=|date=|website=mon.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018|archive-date=1. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901030405/http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/ministar|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mon.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} mon.ks.gov.ba|last=|first=|date=|website=mon.ks.gob.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|title=Organizacija ministarstva {{!}} mon.ks.gov.ba|last=|first=|date=|website=mon.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo za obrazovanje, nauku i mlade Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018|archive-date=1. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901020632/http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|url-status=dead}}</ref> Ministarstvo kulture i sporta Kantona Sarajevo se sastoji od tri sektora (za kulturu, za sport i za ekonomsko-pravne poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u Sarajevu. Na poziciji ministra kulture i sporta KSse od 4. aprila 2018. nalazi Mirvad Kurić ([[Savez za bolju budućnost Bosne i Hercegovine|SBB]]).<ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mks.ks.gov.ba/kontakti|title=Kontakti {{!}} Ministarstvo kulture i sporta KS|last=|first=|date=|website=mks.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo kulture i sporta Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018|archive-date=9. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909063342/http://mks.ks.gov.ba/kontakti|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|title=Organizacija ministarstva {{!}} Ministarstvo kulture i sporta KS|last=|first=|date=|website=mks.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo kulture i sporta Kantona Sarajevo|access-date=27. 8. 2018|archive-date=1. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901020632/http://mon.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|url-status=dead}}</ref> === Srednjobosanski kanton === Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] (hrvatski: Ministarstvo obrazovanja, znanosti, kulture i športa) se sastoji od pet sektora (za obrazovanje i nauku, za kulturu, sport i informisanje, za materijalno-finansijske poslove i za autoškole i vozačke ispite, te Inspektorat), dok se njegovo sjedište nalazi u Staničnoj ulici 43 u [[Travnik]]u. Na pozicji ministrice obrazovanja, nauke, kulture i sporta SBK se od 15. februara 2019. nalazi Bojan Domić (HDZ BiH).<ref>{{Cite web|url=http://bs.mozks-ksb.ba/ministarstvo|title=Ministarstvo|last=|first=|date=|website=bs.mozks.gov.ba|publisher=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta Srednjobosanskog kantona|access-date=27. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128193649/http://bs.mozks-ksb.ba/ministarstvo|archive-date=28. 1. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-obrazovanja,-znanosti,-kulture-i-sporta.html#biografija-ministra|title=Ministarstvo obrazovanja, znanosti, kulture i sporta - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta Srednjobosanskog kantona|access-date=27. 8. 2018|archive-date=24. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824040933/http://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-obrazovanja,-znanosti,-kulture-i-sporta.html#biografija-ministra|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/kantoni/srednjobosanski-kanton/458438/sbk-dobio-novu-vladu-tahir-lendo-na-celu-ostaje|title=SBK dobio novu Vladu, Tahir Lendo ostaje na čelu|last=|first=|date=15. 2. 2019|website=Avaz.ba|publisher=Dnevni avaz|language=|access-date=15. 2. 2019}}</ref> === Tuzlanski kanton === U Tuzlanskom kantonu, kao i u Kantonu Sarajevo, oblasti obrazovanja i nauke i kulture i sporta čine zasebne resore, pa tako u [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskom kantonu]] postoje ministarstvo obrazovanja i nauke i ministarstvo za kulturu, sport i mlade. Ministarstvo obrazovanja i nauke Tuzlanskog kantona se sastoji od tri sektora (za obrazovanje i nauku, za ekonomsko-finansijske poslove i za pravne i opće poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici Muhameda Hevaija Uskufija 1 u [[Tuzla|Tuzli]]. Na pozicji ministra obrazovanja i nauke TK se od 27. novembra 2015. nalazi Zlatan Muratović (SBB).<ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/imenovana-nova-vlada-tk-sa-tri-nova-ministra-iz-sbb-a/151127070|title=Imenovana nova Vlada TK sa tri nova ministra iz SBB-a (FOTO)|last=|first=|date=|work=|newspaper=Klix.ba|language=|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref> Ministrica za kulturu, sport i mlade Tuzlanskog kantona je od 17. februara 2018. Slavena Vojinović, dok se sjedište ministarstva nalazi u Rudarskoj ulici 65 u Tuzli.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mksm|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=Sejdinović|first=Nedim|date=|website=www.vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|language=|access-date=27. 8. 2018|archive-date=9. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909160353/http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mksm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/jakub-suljkanovic-novi-premijer-tuzlanskog-kantona/180217089|title=Jakub Suljkanović novi premijer Tuzlanskog kantona|last=|first=|date=|work=klix.ba|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref> === Unsko-sanski kanton === Ministar obrazovanja, nauke, kulture i sporta [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] je od 17. oktobra 2018. Damir Omerdić (Pomak), dok se sjedište nalazi u ulici Alije Đerzeleza 2 u [[Bihać]]u.<ref>{{Cite web|url=http://vladausk.ba/v4/index/ministarstvo-obrazovanja-nauke-kulture-i-sporta/2|title=VLADA USK|last=|first=|date=|website=vladausk.ba|publisher=Vlada Unsko-sanskog kantona|language=|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mupusk.gov.ba/index.php/2013-03-14-12-40-07|title=Kontakti|last=|first=|date=|website=mupusk.gov.ba|publisher=Ministarstvo unutrašnjih poslova Unsko-sanskog kantona|access-date=25. 5. 2018|archive-date=3. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603040416/http://mupusk.gov.ba/index.php/2013-03-14-12-40-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/zna-li-rifet-brojati-401979|title=Zna li Rifet brojati?|last=|first=|date=19. 10. 2018|work=Oslobođenje|access-date=20. 10. 2018|via=}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministar obrazovanja, nauke, kulture i sporta [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] (hrvatski: Ministar obrazovanja, znanosti, kulture i športa) je od 4. februara 2015. Ružica Mikulić (HDZ BiH), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Stjepana Radića 37b u [[Široki Brijeg|Širokom Brijegu]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladazzh.com/detaljno.aspx?id=19|title=Ministarstvo obrazovanja, znanosti, kulture i športa|last=|first=|date=|website=www.vladazzh.com|publisher=Vlada Zapadnohercegovačkog kantona|access-date=27. 8. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mozks-zzh.com/index.php/kontakti|title=Kontakti|last=|first=|date=|website=www.mozks-zzh.com|publisher=Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta Zapadnohercegovačkog kantona|language=hr|access-date=27. 8. 2018|archive-date=14. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814160646/http://mozks-zzh.com/index.php/kontakti|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.jabuka.tv/imenovana-nova-vlada-zupanije-zapadnohercegovacke/|title=Imenovana nova Vlada Županije Zapadnohercegovačke|last=|first=|date=4. 2. 2015|work=Televizija|publisher=jabuka.tv|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=Priopćenje s 2. sjednice Skupštine ŽZH|last=|first=|date=|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercecgovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministarstvo za obrazovanje, nauku, kulturu i sport [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] se sastoji od pet sektora (za planiranje, analitiku i poslove saobraćajne edukacije, za za visoko obrazovanje i nauku, za predškolsko, osnovno i srednje obrazovanje i odgoj i obrazovanje odraslih i Inspektorat). Sjedište ministarstva se nalazi u ulici Zmaja od Bosne u [[Zenica|Zenici]], dok se na njegovom čelu od 11. marta 2015. nalazi Mensur Sinanović (SDA).<ref>{{Cite news|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-obrazovanje-nauku-kulturu-i-sport|title=Ministarstvo za obrazovanje, nauku, kulturu i sport|last=Slipic|first=Ibrahim|date=|work=|language=|access-date=27. 8. 2018|via=|archive-date=20. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820150716/http://zdk.ba/ministarstvo-za-obrazovanje-nauku-kulturu-i-sport|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-obrazovanje-nauku-kulturu-i-sport/itemlist/category/92-organizaciona-struktura|title=Organizaciona struktura|last=|first=|date=|website=www.zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|language=|access-date=27. 8. 2018|archive-date=25. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825113158/http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-obrazovanje-nauku-kulturu-i-sport/itemlist/category/92-organizaciona-struktura|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.zenicablog.com/izabrana-nova-vlada-zdk-2/|title=Izabrana nova Vlada ZDK - Zenicablog|last=|first=|date=11. 3. 2015|work=novinski portal|publisher=zenicablog.com|access-date=27. 8. 2018|via=}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo obrazovanja, nauke i kulture Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske]] *[[Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske]] *[[Ministarstvo porodice, omladine i sporta Republike Srpske]] *[[Ministarstvo obrazovanja i nauke Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] k45wts1s5btash8fpo0tjpgol2dajpb Jasna Levinger 0 448207 3916892 3566775 2026-08-07T20:57:31Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916892 wikitext text/x-wiki '''Jasna Levinger-Goy''' je [[Lingvistika|lingvista]] i [[Psihoterapija|psihoterapeut]]. Rođena je u Sarajevu, a trenutno živi i radi u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]]. Završila je studije [[Anglistika|anglistike]] na [[Univerzitet u Sarajevu|Univerzitetu u Sarajevu]]. Magistrirala je na [[Univerzitet Georgetown|Univerzitetu Georgetown]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu D.C.]] kao Fulbrightov stipendista. Doktorat iz [[Sociolingvistika|sociolingvistike]] je odbranila na [[Univerzitet u Zagrebu|Univerzitetu u Zagrebu]]. Radila je na Odsjeku za anglistiku u Sarajevu kao i na Odsjeku za anglistiku na [[Univerzitet u Novom Sadu|Univerzitetu u Novom Sadu]]. U Ujedinjeno Kraljevstvo došla je 1995. gdje je ubrzo dobila posao lektora na SSEES-u, [[Univerzitetski koledž London]], gde je bila i gostujući istraživač. U tom periodu također se bavila prevođenjem u saradnji sa suprugom Edwardom Dennisom Goyem. Na Metropolitan Univerzitetu u Londonu radila je kao tutor za prevođenje. Godine 2011. završila je studij psihoterapije i od tada radi kao psihoterapeut. Objavila je i niz članaka, najviše iz lingvistike i psihoterapije. Godine 2022. objavila je knjige sjećanja na period 1992–2002, jednu na engleskom jeziku, a drugu na srpskohrvatskom. == Bibliografija == === Knjige === * ''Out of the Siege of Sarajevo'': Memoir of a Former Yugoslav, Pen & Sword, 2022 * I''z opsednutog Sarajeva'': memoari bivše Jugoslavenke, Akademska knjiga 2022 === Članci === # Some 21st Century Dilemmas of a Counsellor, Contemporary Psychotherapy, Volume 4 no 1 Spring 2012 # A Close Call (Telephone Interpreting), The Linguist, 46/6/, December 2007/January 2008, p.&nbsp;14-15 # In the Dock, The Linguist, April/May 46/2, No 2, 2007, p.&nbsp;11. # Individual or ‘Collective’ Identity, The South Slav Journal, Vol. 26, No. 1-2 (99-100) Spring-Summer 2005, pp.&nbsp;34–41. # A Three Way Communication or ‘Caught in the Middle’, Translating Today, Issue 4, July 2005, pp 27–30. # Serbo-Croat or Bosnian, Croatian or Serbian, The South Slav Journal, Vol. 25, No 1-2 (95-96) Spring-Summer 2004, pp.&nbsp;59–62, London 2004. # ‘BSC or SCB?’ (discussion on ‘Bosnian’ language), The Linguist, Vol. 40, No 2, pp.&nbsp;40–44, London, 2001. # ‘The Tyranny of Words’ Kritika etc, Internet, May 1999. # ‘Language and Identity in Bosnia-Herzegovina’ Political Discourse in Transition in Europe 1989-1991 (Pragmatics and Beyond New Series, No 36), Eds: P.A.Chilton, M.V.Ilyin & J.L.Mey, John Benjamins, pp.&nbsp;251–265. Amsterdam,1998. # ‘Languages in the Making Bosnian, Croatian, Serbian’ South Slav Journal, Vol 19, No 1-2 (71-72) Spring-Summer 1998, pp 21–29, London 1998. # ‘Metamessage and its Effects’ Zbornik ka jeziku mira - Forum za etničke odnose, pp.&nbsp;71–79 Beograd, 1995. # ‘Language-war, War-language’ Language Sciences 16/2: pp.&nbsp;229 – 236, 1994. # ‘Pragmatička sinonimija i pragmatička ekvivalencija’ (Pragmatic Synonymy and Pragmatic Equivalence in Communication), V Symposium: Contrastive Linguistic Research, pp.&nbsp;202–207, Novi Sad, 1994. # ‘Premostiti most ili srušiti ćupriju’ (To Bridge the Gap or to Make it Wider) Zbornik: Interkulturalnost u multietničkim društvima: pp.&nbsp;185–190, Beograd, 1994. # ‘Jezik i nacionalna identifikacija’ (Language and National Identification.) Zbornik Matice srpske za filologiju i lingvistiku 36/II: 93-99, Novi Sad, 1993. # ‘Situiranje jezičke upotrebe’ (Situating Language Usage) Zbornik filozofija i društvo: Retorika i demokratija V: 133-141, Beograd, 1993. # ‘Dihotomija u oslovljavanju’ (Dichotomy in the Address System) Književni jezik 18/4: 187- 206, Sarajevo 1989, (International Yearbook of European Sociolinguistics5 Tibingen - Neimeyer,) 1991. # ‘Neke mogućnosti jezičke igre’ (Some Possibilities of the Language Game) III Program Radio Sarajeva 63/64: 119-131, Sarajevo, 1989. # ‘Uticaj fizičke sredine na konverzaciju’ (Influence of the Physical Environment on Conversation), Književni jezik 17/IV: 225-229, Sarajevo, 1988. # ‘Sporazumjevanje i nesporazumi’ (Communication and Miscommunication.) SOL 4: 41-51, Zagreb, 1987. # ‘Neki aspekti konverzacije i njihova primjena u nastavi’ (Some Aspects of Conversation and its Application in Language Teaching.) Naša škola 1/2: 71-77, Sarajevo, 1986. # ‘Konverzacioni čin’ (Conversational Act.) Književni jezik 3: 43 - 50, Sarajevo, 1977. === Knjige u prevodu === # Emili Dikinson, Poezija, Sarajevo, 1988 (prevod na srpsko-hrvatski u saradnji sa M. Vešović) # Meša Selimović. The Fortress, Northwestern University Press. 1999 (prevod na engleski: E.D. Goy & J. Levinger-Goy) # Edward Dennis Goy, Sablja i pjesna, Oktoih, 2000 (prevod na srpsko-hrvatski: J. Levinger-Goy & E.D. Goy) # Miroslav Krleža, The Banquest in Blitva, Northwestern University Press. 2004 (prevod na engleski: E.D. Goy & J. Levinger-Goy) # Predrag Finci, Applause, and then Silence, Style Writes Now, 2012 (prevod na engleski: E.D. Goy & J. Levinger-Goy) # Emili Dikinson, Poezija, OKF, 2014 (prevod na srpsko-hrvatski u saradnji sa M. Vešović) == Reference == {{Refspisak}} https://www.bacp.co.uk/therapists/34612/jasna-levinger-goy/cambridge-cb2 https://www.counselling-directory.org.uk/counsellors/jasna-levinger-goy https://www.findatherapist.co.uk/therapy-cb/cambridge/jasna-levinger-goy.html?tuid=3251974&pos=3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202170740/https://www.findatherapist.co.uk/therapy-cb/cambridge/jasna-levinger-goy.html?tuid=3251974&pos=3 |date=2. 2. 2023 }} https://www.pen-and-sword.co.uk/Out-of-the-Siege-of-Sarajevo-Hardback/p/20335 https://nova.rs/kultura/kad-lekar-postane-mesar-a-ostavljene-zene-jede-vreme-lektira-za-ovu-nedelju/ == Vanjski linkovi == * http://www.counselling.levinger-goy.com/ * http://www.translation.levinger-goy.com/ * https://www.pen-and-sword.co.uk/Out-of-the-Siege-of-Sarajevo-Hardback/p/20335 * https://www.izlazak.com/knjige-i-stripovi/26421-promocija-knjige-iz-opsednutog-sarajeva-jasne-levinger-goy * https://independent.academia.edu/JasnaLevingerGoy * https://dnevni.ba/izbor-urednika/o-sarajevskom-starom-jevrejskom-groblju-i-o-jos-ponecemu/ * https://www.jcajournal.com/vol4iss2 * https://6yka.com/kolumne/obiljezavanje-holokausta-u-bosni-i-hercegovini-nakon-drugog-svjetskog-rata#_ftn1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230115133623/https://6yka.com/kolumne/obiljezavanje-holokausta-u-bosni-i-hercegovini-nakon-drugog-svjetskog-rata#_ftn1 |date=15. 1. 2023 }} {{DEFAULTSORT:Levinger, Jasna}} [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački lingvisti]] edoah3vfr1z0s5afu3kp130lx3lgyr0 Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 448281 3916999 3915755 2026-08-08T10:42:28Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916999 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstvo pravde i uprave''' čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za pravosuđe i lokalnu samoupravu. == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovano je [[Ministarstvo pravosuđa i uprave Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo pravosuđa i uprave]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], a za ministra je tada imenovan [[Ranko Nikolić]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=A.|date=17. 1. 2018|website=faktor.ba|publisher=Simurg Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419101003/https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409|archive-date=19. 4. 2023|access-date=25. 5. 2024}}</ref> Nakon potpisivanja [[Vašingtonski sporazum]] kojim je okončan [[bošnjačko-hrvatski sukob]] u novom sazivu [[Saziv Vlade Republike/Federacije Bosne i Hercegovine (Haris Silajdžić)|Vlade Republike/Federacije Bosne i Hercegovine]], ministarstvo je preimenovano u [[Ministarstvo pravde Republike Bosne i Hercegovine]]. Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]], tokom prijelaznog perioda od 30. januara 1996. do 3. januara 1997, postojalo je privremeno [[Ministarstvo pravde i opće uprave Republike Bosne i Hercegovine]]. Nakon toga, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad pravosuđem i upravom pripalo je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirani [[Ministarstvo pravde Federacije Bosne i Hercegovine]] i [[Ministarstvo pravde Republike Srpske]]. Također, dio nadležnosti pripalo je i kantonima Federacije BiH, pa su i u njima ubrzo forimirana kantonalna ministarstva pravde. == Nadležnosti == Glavna osoba u kantonalnom ministarstvu pravde i uprave je ministar ili ministrica pravde i uprave, koji ima pravo na jednog sekretara, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima.<ref>{{Cite web|url=http://mpuls.info/index.php/ministarstvo/nadleznosti/|title=Nadležnosti – Ministarstvo pravosuđa, uprave i lokalne samouprave|last=|first=|date=|website=mpuls.info|publisher=Ministarstvo pravosuđa, uprave i lokalne samouprave Hercegovačko-neretvanskog kantona|language=|access-date=8. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906045344/http://mpuls.info/index.php/ministarstvo/nadleznosti/|archive-date=6. 9. 2018|url-status=dead}}</ref> === Djelokrug === Ministarstvo pravde i uprave obavlja upravne, stručne i druge poslove koje se odnose na ostvarivanje nadležnosti kantona Federacije BiH u pravdi i upravi. To podrazumijeva: * Osposabljavanje kadrova i uslova za rad kantonalnih sudova, tužilaštava, pravobranilinaštava i službi pravne pomoći, te kazneno-popravnih sudova na području kantona, te nadzor nad njima * pomaganje kantonalnoj skupštini u provođenju istrage iz člana V-2-7 (5) Ustava Federacije * Poduzimanje svih potrebinh mjera i zaštite ljudskih prava utvrđenih u članu II.A.1-7. Ustava Federacije i Aneks Ustava * nadzor nad advokatima i notarima na području kantona * organizovanje polaganja pravosudnog ispita sa ministarstvom pravde FBiH * Organizovanje i sprovođenje polaganja stručnog upravnog ispita za radnike kantonalne uprave * Poslove koje se odnose na amnestiju i oprost krivičnih djela (u okviru kantonalnih zakona) * Izvršenje krivičnih i prekršajnih sankcija iz nadležnosti kantona * nadziranje sistema državne uprave, organizaciju i način rada kantonalnih upravnih organa * da nadzire izvršenje prava i dužnosti kantonalnih organa uprave, te korištenje i raspolaganje kantonalnih sredstava * Inspekcijski nadzor nad radom kantonalnih, općinskih i gradskih tijela uprave o ostvarivanju sustava državne uprave, provođenja propisa o općem upravnom postupku, posebnim upravnim postupcima i propisima o uredskom poslovanju, radnim odnosima radnika u tijelima uprave kantona i jedinicama lokalne samouprave * Stručno obrazovanje i usavršavanje radnika u organima uprave i drugim tijelima kantona i jedinica lokalne samouprave * rješavanje sporova u drugom stepenu (iz svojih nadležnosti) * pripremanje nacrta zakona i drugih propisa iz svoje nadležnosti * obavljanje poslova javne uprave u skladu sa kantonalnim zakonom * nadziranje, te pripremanje i predlaganje mjera za unaprjeđenje lokalne samouprave i druge poslove utvrđene zakonom. == Ministarstva pravde i uprave kantona == === Unsko-sanski kanton === Ministarstvo pravosuđa i uprave [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] ('''MPU USK''') sastoji se od 5 sektora (sektor za upravu i upravljanje ljudskim resursima, za pravosuđe, izvršenje alternativnih krivičnih sankcija i registar udruženja, za poslove operativne jedinice trezora, za kontrolu i unos podataka i za kancelarijsko poslovanje i administrativno tehničke poslove). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Alije Đerzeleza br. 2, u [[Bihać]]<nowiki/>u.<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/unsko-sanski-kanton-dobio-novu-vlast-koju-cine-sda-sdp-nip-i-pomak/231205123|title=Unsko-sanski kanton dobio novu vlast koju čine SDA, SDP, NiP i Pomak|website=Klix.ba|language=hr|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Posavski kanton === Ministarstvo pravosuđa i uprave [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] ('''MPU PK''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i za upravu). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Aleja mira bb, u [[Odžak]]<nowiki/>u.<ref>{{Cite web|url=https://www.zupanijaposavska.ba/clanovi-vlade-zupanije-posavske/|title=Članovi Vlade Županije Posavske {{!}} Vlada Županije Posavske|date=9. 9. 2016|language=hr|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Tuzlanski kanton === Ministarstvo pravosuđa i uprave [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] ('''MINPU TK''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i upravu i za finansijsko-računovodstvene poslove). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Džafer mahala br. 51, u [[Tuzla|Tuzli]].<ref>{{Cite web|url=https://minputk.ba/o-ministarstvu|title=O Ministarstvu|website=Ministarstvo pravosuđa i uprave Tuzlanskog kantona|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministarstvo za pravosuđe i upravu [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] ('''MPU ZDK''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i za upravu). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Kučukovići br. 2, u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=https://zdk.ba/ministarstva/ministarstvo-za-pravosude-i-upravu|title=Ministarstvo za pravosuđe i upravu|website=zdk.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Bosansko-podrinjski kanton Goražde === Ministarstvo za pravosuđe, upravu i radne odnose [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] ('''MPR BPKG''') sastoji se od 5 sektora (za normativno pravne i upravno pravne poslove, za upravno rješavanje, za rad, zapošljavanje i penzijsko-invalidsko osiguranje, za personalne poslove i za administrativno-pravne poslove). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi 1. slavne višegradske brigade br. 2a, u [[Goražde|Goraždu]]. === Srednjobosanski kanton === Ministarstvo pravosuđa i uprave [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] ('''MPU SBK''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i za upravu). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Stanična br. 43, u [[Travnik]]<nowiki/>u'''.'''<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-pravosu%C4%91a-i-uprave.html|title=Ministarstvo pravosuđa i uprave - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=www.sbk-ksb.gov.ba|publisher=Ministarstvo pravosuđa i uprave Srednjobosanskog kantona|language=|access-date=9. 9. 2018|archive-date=12. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912092048/http://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-pravosu%C4%91a-i-uprave.html|url-status=dead}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Ministarstvo pravosuđa, uprave i lokalne samouprave [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] ('''MPULS HNK''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i za upravu i lokalnu samoupravu). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Maršala Tita br. 91, u [[Mostar]]<nowiki/>u'''.'''<ref>{{Cite web|url=https://mpulshnk.gov.ba/ministar/|title=MINISTAR – MPULS HNK|language=bs-BA|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministarstvo pravosuđa, uprave i digitalne transformacije [[Zapadnohercegovački kanton|Zapadnohercegovačkog kantona]] ('''MPIU ZHK''') sastoji se od 3 sektora (za pravosuđe, za upravu i propise i za opće i računovodstvene poslove). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Stjepana Radića br. 37b, u [[Široki Brijeg|Širokom Brijegu]]'''.'''<ref>{{Cite web|url=https://www.mpiuzzh.gov.ba/detaljno.aspx?id=11626|title=Ministar pravosuđa i uprave ŽZH|website=www.mpiuzzh.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Kanton Sarajevo === Ministarstvo pravde i uprave [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] ('''MPU KS''') sastoji se od 2 sektora (za propise i za pravosuđe i izvršenje sankcija i mjera). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Reisa Džemaludina Čauševića br. 1, u [[Sarajevo|Sarajevu]].<ref>{{Cite web|url=https://mpu.ks.gov.ba/ministri|title=Ministar {{!}} Ministarstvo pravde i uprave Kantona Sarajevo|website=mpu.ks.gov.ba|access-date=31. 8. 2025}}</ref> === Kanton 10 === Ministarstvo pravosuđa i uprave [[Kanton 10|Kantona 10]] ('''MPU K10''') sastoji se od 2 sektora (za pravosuđe i za upravu). Sjedište ministarstva nalazi se na adresi Stjepana II Kotromanića br. 16, u [[Livno|Livnu]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-pravosuda-i-uprave/|title=Vlada Hercegbosanske županije – Ministarstvo pravosuđa i uprave|last=|first=|date=|website=www.vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hr|access-date=9. 8. 2018}}</ref> == Također pogledajte == * [[Ministarstvo pravde i opće uprave Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstvo pravde Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstvo pravde Republike Srpske]] * [[Ministarstvo uprave i lokalne samouprave Republike Srpske]] * [[Ministarstvo pravde Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] latx5c7rotdw9f6qqugzhinwpekyici Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine 0 449224 3917005 3915787 2026-08-08T10:51:04Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917005 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} [[Datoteka:Bih cantons sh.png|mini|304x304piksel|Kantoni [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]]] '''Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja''' čini jedno od ministarstava [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantonalnih]] vlada u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]], nadležno za prostorno uređenje, urbanističku politiku i zaštitu okoliša. == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992, osnovano je [[Ministarstvo za urbanizam, građevinarstvo i zaštitu okoline Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo za urbanizam, građevinarstvo i zaštitu okoline]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]] (kasnije preimenovano u [[Ministarstvo prostornog uređenja, građevinarstva i zaštite okoline Republike Bosne i Hercegovine|Ministarstvo prostornog uređenja, građevinarstva i zaštite okoline]]), a za prvog ministra je imenovan [[Munir Jahić]], kojeg je kasnije zamijenio [[Mustafa Dizdarević]] u decembru 1992.<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=8. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad okolišom i prostornim uređenjim dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] u Bosni i Hercegovini – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]]. Međutim, u Federaciji je ta nadležnost dodatno dodijeljena kantonima, pa su tako i u njima formirana odgovarajuća ministarstva. == Nadležnosti == Glavna osoba u kantonalnom ministarstvu zaštite okoliša i prostornog uređenja je ministar ili ministrica zaštite okoliša i prostornog uređenja, dok je broj pomoćnika nejednako raspoređen po kantonima. === Djelokrug === Ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja obavljaju upravne, stručne i druge poslove koji se odnose na sljedeće oblasti:<ref>{{Cite web|url=http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mpuzo|title=Web stranica Vlade TK - O ministarstvu|last=Sejdinović|first=Nedim|date=|website=www.vladatk.kim.ba|publisher=Vlada Tuzlanskog kantona|language=|access-date=13. 10. 2018|archive-date=28. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180928201419/http://www.vladatk.kim.ba/o-ministarstvu-mpuzo|url-status=dead}}</ref> * Prostorni plan: Ministarstvo određuje kantonalni prostorni plan, što podrazumijeva odgovarajuća istraživanja, analize stanja i planiranje plana, te naknadna priprema, izrada i provođenje istog. Također, ministarstvo nadgleda općinske/gradske prostorne planove kako bi bili u skladu sa kantonalnim, te mora obezbijediti usklađenost kantonalnog prostornog plana s entitetskim. * izdavanje urbanističko-tehničke dokumentacije * provođenje građevinske politike i vršenje nadzora nad provođenjem zakona i propisa iz oblasti građenja i prostornog uređenja * praćenje stanja i unapređenje oblasti građenja na kantonalnom nivou * izrada pratećih analiza, informacija i drugih stručnih i analitičkih materijala iz oblasti građenja * podrška poslovima primjene i održavanja katastra nekretnina i katastra komunalne infrastrukture * uspostava i razvoj jedinstvenog informacionog sistema u oblasti prostornog planiranja i uređenja * izradu analiza, informacija i drugih stručnih i analitičkih materijala iz stambene oblasti, oblasti korištenja, upravljanja i održavanja zajedničkih dijelova i uređaja zgrade i komunalne oblasti * analiza stanja okoliša i provođenje aktivnosti zaštite okoliša, te obavljanje odgovorajućih poslova utvrđenim zakonima i propisa iz te oblasti * uspostavljanje i rukovođenje sistemom informisanja o okolišu u kantonu * izdavanje dozvola za korištenje okoliša iz kantonalne nadležnosti , te organizovanje poslova koji za cilj imaju sprečavanje ili smanjenje štetnih posljedica po okoliš * prikupljanje i raspodjelu sredstava za finansiranje zaštite okoliša, te nadzor nad raspodjelom tih sredstava * obezbjeđivanje donošenja i praćenje provođenja kantonalnog plana zaštite okoliša * Upravljanje otpadom: U nadležnosti ministarstva spada i upravljanje otpadom. To podrazumijeva izradu kantonalnog plana upravljanja otpadom, te određivanje lokacija i zemljišta za odlaganje i podsticanje uspostavljanja međuopćinskih i regionalnih deponija. Pored toga, ministarstvo izdaje dozvole za upravljanje otpadom i odobrava planove upravljanja medicinskim otpadom. * vođenje i održavanje Sistema za praćenje kvaliteta zraka na području kantona * analiziranje, pripremanje informacija o kvalitetu zraka za područje kantona i preduzimanje mjera za zaštitu kvaliteta zraka * provođenje aktivnosti vezanih za zaštitu od buke * proglašenje zaštićenih područja (iz nadležnosti kantona) * vršenje nadležnosti nad provođenjem propisa iz nadležnosti ministarstva * i druge poslove utvrđene zakonom == Kantonalna ministarstva zaštite okoliša i prostornog uređenja == === Bosansko-podrinjski kanton === Ministarstvo za urbanizam, prostorno uređenje i zaštitu okoline [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] se sastoji od šest sektora (za normativne i upravno-pravne poslove, prostorno planiranje, zaštitu okoline, pravne poslove, investiciono i tekuće održavanje objekata, za administrativne i pomoćno-tehničke poslove), dok se njegovo sjedište nalazi u ulici 1. Slavne višegradske brigade 2a u [[Goražde|Goraždu]]. Ministar za urbanizam, prostorno uređenje i zaštitu okoline BPKG je od 8. januara 2015. Slobodan Janković.<ref>{{Cite web|url=http://mu.bpkg.gov.ba/ministarstvo/47/organizacina-shema|title=Organizaciona shema|last=|first=|date=|website=mu.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za urbanizam, prostorno uređenje i zaštitu okoline Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=13. 10. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mu.bpkg.gov.ba/ministarstvo/31/kontakt|title=Kontakt|last=|first=|date=|website=mu.bpkg.gov.ba|publisher=Ministarstvo za urbanizam, prostorno uređenje i zaštitu okoline Bosansko-podrinjskog kantona Goražde|access-date=13. 10. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/bpk-gorazde-dobio-novu-vladu-emir-okovic-novi-premijer/150108090|title=BPK Goražde dobio novu vladu: Emir Oković novi premijer|last=|first=|date=8. 1. 2015|website=klix.ba|publisher=klix.ba|access-date=13. 10. 2018}}</ref> === Hercegovačko-neretvanski kanton === Ministar građenja i prostornog uređenja [[Hercegovačko-neretvanski kanton|Hercegovačko-neretvanskog kantona]] (skraćeno MGPU HNK; hrvatski: Ministarstvo graditeljstva i prostornog uređenja) je od 23. septembra 2015. Suad Hasandedić ([[Stranka demokratske akcije|SDA]]), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Stjepana Radića 3 u [[Mostar]]u. === Kanton 10 === Ministarstvo građenja, obnove, prostornog uređanja i zaštite okoliša [[Kanton 10|Kantona 10]] (hrvatski: Ministarstvo graditeljstva, obnove, prostornog uređanja i zaštite okoliša) Ministarstvo građen se sastoji od dva sektora (za graditeljstvo, stambeno-komunalnu djelatnost i obnovu te prostorno uređenje i zaštitu okoliša), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Stjepana II Kotromanića u [[Livno|Livnu]]. Resorni ministar je od 5. maja 2015. Hikmet Hodžić (SDA).<ref>{{Cite web|url=http://www.vladahbz.com/ministarstvo-graditeljstva-obnove-prostornog-uredenja-i-zastite-okolisa/|title=Vlada Hercegbosanske županije – Ministarstvo graditeljstva, obnove, prostornog uređenja i zaštite okoliša|last=|first=|date=|website=www.vladahbz.com|publisher=Vlada Kantona 10|language=hr|access-date=13. 10. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mandino-selo.com/wp/izabrana-nova-vlada-hbz-stipan-sarac-ministar-financija-hbz/|title=IZABRANA NOVA VLADA HBŽ: Stipan Šarac ministar financija HBŽ|last=|first=|date=|website=mandino-selo.com|publisher=Udruga Manda|access-date=13. 10. 2018}}</ref> === Posavski kanton === Ministarstvo privrede, rada i prostornog uređenja Posavskog kantona sastoji se od dva sektora (za privredu i rad i sektor za prostorno uređenje), dok se sjedište ministarstva nalazi u Aleji mira u [[Odžak]]u. Ministar privrede, rada i prostornog uređenja PK je od 2019. Dragutin Živković (HDZ BiH).<ref>{{Cite news|url=https://www.zupanijaposavska.ba/ministarstvo_gospodarstva-i-prostornog-uredenja/6|title=Ministarstvo gospodarstva i prostornog uređenja|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hr|access-date=13. 10. 2018|via=}}{{Mrtav link|datum=Januar 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.zupanijaposavska.ba/clanovi-vlade/|title=Članovi Vlade|last=|first=|date=9. 9. 2015|work=|newspaper=Vlada Županije Posavske|language=hr|access-date=13. 10. 2018|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|title=Izabrana nova Vlada Županije Posavske|last=|first=|date=|work=novinski portal|publisher=potocani.eu|language=hrvatski|access-date=13. 10. 2018|via=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522022119/http://potocani.eu/izabrana-nova-vlada-zupanije-posavske/|archive-date=22. 5. 2015|url-status=dead}}</ref> === Kanton Sarajevo === Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša [[Kanton Sarajevo|Kantona Sarajevo]] se sastoji od četiri sektora (za prostorno uređenje, zaštitu okoliša, drugostepeno upravno rješavajne i normativno-pravne poslove te za upravljanje, realizaciju projekata i nadzor u stambenoj oblasti), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Reisa Džemaludina Čauševića 1 u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Ministar prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša KS je od 26. decembra 2018. Damir Filipović ([[SDP BiH|SDP]]).<ref>{{Cite web|url=https://mpz.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|title=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mpz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Kantona Sarajevo|access-date=13. 10. 2018|archive-date=19. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919020557/http://mpz.ks.gov.ba/ministarstvo/organizacija|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|title=Prijedlog Odluke o potvrđivanju Vlade Kantona Sarajevo|last=Konaković|first=Elmedin|date=26. 12. 2018|website=skupstina.ks.gov.ba|publisher=Skupština Kantona Sarajevo|access-date=18. 1. 2019|archive-date=15. 4. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415141652/http://skupstina.ks.gov.ba/sites/skupstina.ks.gov.ba/files/odluka_vlada_0.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mpz.ks.gov.ba/kontakti|title=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Kantona Sarajevo|last=|first=|date=|website=mpz.ks.gov.ba|publisher=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Kantona Sarajevo|access-date=13. 10. 2018|archive-date=18. 9. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918222745/http://mpz.ks.gov.ba/kontakti|url-status=dead}}</ref> === Srednjobosanski kanton === Ministarstvo prostornog uređenja, zaštite okoliša, povratka i stambenih poslova [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanskog kantona]] se sastoji od četiri sektora: Sektor prostornog planiranja, Sektor za zaštitu okoliša, Sektor obnove i povratka i Sektor za drugostupanjsko upravno rješenje iz oblasti urbanizma, građenja, okoliša i stambenih poslova, dok se sjedište nalazi u Prnjavorskoj ulici 16a u [[Travnik]]u. Ministar prostornog uređenja, zaštite okoliša, povratka i stambenih poslova SBK je od 15. 2. 2019. nalazi Amir Šečibović (SDA).<ref>{{Cite web|url=https://www.sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-prostornog-ure%C4%91enja,-gra%C4%91enja,-za%C5%A1tite-okoli%C5%A1a,-povratka-i-stambenih-poslova.html#org-struktura|title=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja, zaštite okoliša, povratka i stambenih poslova - Vlada SBK - KSB|last=|first=|date=|website=sbk-ksb.gov.ba|publisher=Vlada Srednjobosanskog kantona|access-date=13. 10. 2018|archive-date=23. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723092936/http://sbk-ksb.gov.ba/bs/ministarstvo-prostornog-ure%C4%91enja,-gra%C4%91enja,-za%C5%A1tite-okoli%C5%A1a,-povratka-i-stambenih-poslova.html#org-struktura|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/kantoni/srednjobosanski-kanton/458438/sbk-dobio-novu-vladu-tahir-lendo-na-celu-ostaje|title=SBK dobio novu Vladu, Tahir Lendo ostaje na čelu|last=|first=|date=15. 2. 2019|website=Avaz.ba|publisher=Dnevni avaz|language=|access-date=15. 2. 2019}}</ref> === Tuzlanski kanton === Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice [[Tuzlanski kanton|Tuzlanskog kantona]] se sastoji od dva sektora (za zaštitu okolice i prirode te za prostorno uređenje i građenje), dok se sjedište ministarstva nalazi u Rudarskoj ulici 65 u [[Tuzla|Tuzli]]. Ministar prostornog uređenja i zaštite okolice TK je od 20. februara 2015. Admir Huskanović. === Unsko-sanski kanton === Ministarstvo za građenje, prostorno uređenje i zaštitu okoliša [[Unsko-sanski kanton|Unsko-sanskog kantona]] se sastoji od tri sektora (za urbanizam, prostorno uređenje i građenje, zaštitu okoliša i komunalne djelatnosti i za projekte, ekonomske poslove, strateško planiranje i EU integracije), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Alije Đerzeleza 2 u [[Bihać]]u. Ministar za građenje, prostorno uređenje i zaštitu okoliša USK je od 17. oktobra 2018. Adnan Alagić ([[Stranka demokratske aktivnosti|A-SDA]]).<ref>{{Cite web|url=http://vladausk.ba/v4/index/ministarstvo-za-gradjenje-prostorno-uredjenje-i-zastite-okolisa/5|title=VLADA USK|last=|first=|date=|website=vladausk.ba|publisher=Vlada Unsko-sanskog kantona|language=|access-date=13. 10. 2018}}</ref> === Zapadnohercegovački kanton === Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Zapadnohercegovačkog kantona (hrvatski: Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša) se sastoji od dva sektora (za prostorno uređenje i građenje te za zaštitu okoliša), dok se sjedište ministarstva nalazi u ulici Fra Andrije Kačića Miošića 2 u [[Posušje|Posušju]]. Resorni ministar je od 4. februara 2015. Miroslav Ramljak ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.mpugzozzh.com/hr/o-nama/ministarstvo|title=O nama|last=|first=|date=|website=www.mpugzozzh.com|publisher=Ministarstvo prostornog uređenja, građenja i zaštite okoliša Zapadnohercegovačkog kantona|language=hr|access-date=13. 10. 2018}}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.skupstina-zzh.ba/opsirnije.asp?id=453|title=Priopćenje s 2. sjednice Skupštine ŽZH|last=|first=|date=|website=skupstina-zzh.ba|publisher=Stručna služba Skupštine Zapadnohercecgovačkog kantona|access-date=20. 12. 2018}}</ref> === Zeničko-dobojski kanton === Ministar za prostorno uređenje, promet i komunikacije i zaštitu okoline [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskog kantona]] je od 23. novembra 2015. Fahrudin Brkić ([[Savez za bolju budućnost Bosne i Hercegovine|SBB]]), a direktor Kantonalne direkcije za ceste Refik Zeković, dok se sjedište ministarstva nalazi u Kučukovičkoj ulici u [[Zenica|Zenici]].<ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-prostorno-uredenje-promet-i-komunikacije-i-zastitu-okoline|title=Ministarstvo za prostorno uređenje, promet i komunikacije i zaštitu okoline|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=13. 10. 2018|archive-date=27. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527042936/http://www.zdk.ba/ministarstvo-za-prostorno-uredenje-promet-i-komunikacije-i-zastitu-okoline|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zdk.ba/kantonalna-direkcija-za-ceste|title=Kantonalna direkcija za ceste|last=|first=|date=|website=zdk.ba|publisher=Vlada Zeničko-dobojskog kantona|access-date=13. 10. 2018|archive-date=4. 6. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604131826/http://www.zdk.ba/kantonalna-direkcija-za-ceste|url-status=dead}}</ref> == Također pogledajte == *[[Ministarstvo prostornog uređenja, građevinarstva i zaštite okoline Republike Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske]] *[[Ministarstvo prostornog uređenja Federacije Bosne i Hercegovine]] *[[Ministarstvo okoliša i turizma Federacije Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva unutrašnjih poslova po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva pravde i uprave po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva finansija po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva privrede po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva saobraćaja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva rada, socijalne politike i izbjeglica po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva za boračka pitanja po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva zdravstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva po kantonima u Federaciji Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{refspisak}} {{Ministarstva kantona Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Ministarstva vlada kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Institucije Unsko-sanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Posavskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Tuzlanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zeničko-dobojskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] [[Kategorija:Institucije Srednjobosanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Hercegovačko-neretvanskog kantona]] [[Kategorija:Institucije Zapadnohercegovačkog kantona]] [[Kategorija:Institucije Kantona Sarajevo]] [[Kategorija:Institucije Kantona 10]] c7zyrlecnolhv3o213iz7awtvldn9vf Katinjski masakr 0 451191 3916905 3914764 2026-08-07T23:33:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916905 wikitext text/x-wiki {{Infokutija napad na civile | naziv = Katinjski masakr<br>Masakr u Katinjskoj šumi | slika = Katyn_Massacre_-_Mass_Graves_2.jpg | opis_slike = ekshumacija [[Masovna grobnica|masovne grobnice]] u kojoj su poljske žrtve masakra | lokacija = Katinjska šuma i okolica, [[Smolenska oblast]], [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|Ruska SFSR]], [[Sovjetski Savez]] | meta = [[Poljaci]] | koordinate = {{coord|54|46|N|31|47|E|region:US-NY_type:event|display=inline,title}} | datum = april–maj 1940. | vrijeme = | vremenska_zona = | tip = strijeljanje | mrtvih = 21.768<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/>–25.700<ref name="Fischer"/> | ranjenih = | počinitelji = [[Datoteka:Flag of the Soviet Union.svg|32px]] [[NKVD]], sovjetska [[tajna policija]] | počinitelj = [[Lavrentij Berija]], [[Josif Staljin]] | osumnjičenici = | osumnjičenik = | oružja = | broj_suučesnika = | suučesnici = | branitelji = | branitelj = | motiv = uništavanje [[Poljska Republika (1918—1939)|Poljske]] nezavisnosti }} '''Katinjski masakr''' ili '''masakr u Katinjskoj šumi''' ({{lang-pl|zbrodnia katyńska, mord katyński}}, "Katinjski zločin"; {{lang-ru|Катынский расстрел}} "Katinjsko strijeljanje") bio je niz masovnih strijeljanja [[Poljaci|poljskih]] državljanja koji je izvršio Narodni komesarijat unutrašnjih poslova ([[NKVD]]), tajna policija [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], između aprila i maja 1940. Izvorno se pojam "masakr u Katinju" odnosio na masakr u Katinjskoj šumi, koja je prva otkrivena te je bila najveća lokacija smaknuća ovog tipa. Pokolj je pokrenuo šef NKVD-a [[Lavrentij Berija]] koji je htio ubiti sve zarobljene poljske oficire, a naredba je izdata 5. marta 1940. i odobrio ju je [[Politbiro Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza|sovjetski Politbiro]], uključujući i njen vođa, [[Josif Staljin]]. Broj ubijenih se procjenjuje na oko 22.000.<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> Žrtve su ubijene u [[Katinj]]skoj šumi u [[Smolenska oblast|Smolenskoj oblasti]], [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|Ruskoj SFSR]], zatvorima u [[Tver]]u i [[Harkiv]]i i drugdje. Od ukupnog broja ubijenih, oko 8.000 su bili oficiri zarobljeni nakon [[Sovjetska invazija Poljske|Sovjetske invazije Poljske]], dodatnih 6.000 su bili policijski oficiri, dok su ostatak sačinjavali poljski [[inteligencija|intelektualci]] koju su Sovjeti smatrali "tajnim agentima, [[žandarmerija|žandarmerijom]], zemljoposjednicima, saboterima, vlasnicima tvornica, advokatima, činovnicima i svećenicima".<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> Vlada [[Treći Reich|Trećeg Reicha]] je objavila otkriće masovne grobnice u Katinjskoj šumi 1943. Kada je poljska vlada u egzilu, koja je tada bila u [[London]]u, zatražila nezavisnu istragu koju bi proveo [[Međunarodni odbor Crvenog križa]], Staljin je odmah prekinuo sve diplomatske odnose s njom. SSSR je dugo tvrdio da su žrtve ubili [[nacisti]] 1941, te su nastavili odbijati odgovornost za ovaj [[ratni zločin]] sve do 1990, kada je službeno priznao i osudio ubijanje koje je provodio NKVD, kao i zataškavanje prethodnih sovjetskih vlada.<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/><ref name="bbc161204"/><ref name="Stalin's wars: from World War to Cold War, 1939-1953"/><ref name="Czcheidze"/> Istrage koju su provele ruski istražioci u SSSR-u (1990–1991) i [[Ruska Federacija]] (1991–2004) su potvrdili sovjetsku krivnju za pokolj, ali su je odbili klasifcirati kao ratni zločin ili čin [[genocid]]a. Istraga je zatvorena pod izlikom da su počinioci odavno mrtvi, a pošto je ruska vlada odbila to klasifcirati kao žrtve staljinističke represije, formalna posthumna rehabilitacija poljskih žrtava je navedena kao "neprimjenjiva".<ref name="RFERL"/> 2010., ruska [[Državna duma]] je odobrila deklaraciju koja krivi Staljina i druge sovjetske oficire jer su lično naredili masakr.<ref name="Duma-Nov-2010"/> == Uvod == [[Datoteka:MolotovRibbentropStalin.jpg|mini|desno|250px|Sovjetski ministar vanjskih poslova [[Vjačeslav Molotov]] potpisuje [[pakt Ribbentrop-Molotov]]. Iza njega su Ribbentrop i Staljin.]] Treći Reich je 1. septembra 1939. pokrenuo [[invazija Poljske|invaziju zapadne Poljske]]. [[Velika Britanija]] i [[Francuska]] su zahtijevali da se Njemačke trupe povuku. Nakon što je Njemačka to odbila, Francuska, Britanija i većina zemalja [[Britansko Carstvo|Britanskog Carstva]] su objavile rat Njemačkoj, ali su u stvarnosti dali malo vojne pomoći samoj Poljskoj.<ref name=may/> Zbog toga su neki takvo nedjelovanje nazvali [[lažni rat|lažnim ratom]].<ref name=horner/> [[SSSR]] [[Sovjetska invazija Poljske|je i sam izvršio invaziju istočne Poljske]] 17. septembra, u skladu sa [[pakt Ribbentrop-Molotov|paktom Ribbentrop-Molotov]]. [[Crvena armija]] je brzo napredovala te je naišla na malo otpora,<ref name="Livre noir du Communisme: crimes, terreur, répression"/> pošto su poljske snage imale naredbu ne ulaziti u sukob sa Sovjetima. Između 250.000<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/><ref name="Rieber2000-31-33"/>–454.700<ref name="Отчёт"/> poljskih zarobljenika i policajaca su zarobile sovjetske snage. Neki su oslobođeni ili su pobjegli, ali je 125.000 zarobljeno u logorima koje je vodio [[NKVD]].<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> Od tih, 42.400 vojnika, većinom ukrajinske ili bjeloruske narodnosti, koji su služili poljsku vojsku na [[Teritorij Poljske koje je anketirao SSSR|bivšim poljskim teritorijima]] koje je anketirao SSSR, su oslobođeni idućeg mjeseca.<ref name="Rieber2000-31-33"/><ref name="Sanford2005-44"/><ref name="Kultur2007-180"/> 43.000 vojnika rođenih u zapadnoj Poljskoj, sada pod njemačkom kontrolom, predani su Njemačkoj; u zamjenu, Sovjeti su dobili 13.575 poljskih zarobljenika od njemačke vojske.<ref name="Rieber2000-31-33"/><ref name="Kultur2007-180"/> Uz osoblje vojske i vlade, i obični poljski državljani su trpili represije. Pošto je poljski sistem mobilizacije zahtjevao da svaki diplomirani mladić sa univerziteta postane rezervni oficir vojske,<ref name="ustawa"/> NKVD je uspio okupiti značajan broj poljskog intelektualnog sloja. Institut narodnog sjećanja (IPN) navodi da je oko 320.000 poljskih građana [[Prisilno raseljavanje u Sovjetskom Savezu|deportirano u SSSR]] (ovu brojku osporavaju neki historičari, koji procjenjuju da je broj veći, između 700.000–1.000.000).<ref name="gmyz"/><ref name="szma"/> IPN procjenjuje da je broj poljskih građana koji su preminuli tokom sovjetske vladavine u drugom svjetskom ratu oko 150.000 (revizija prethodnih procjena od oko 500.000).<ref name=gmyz/><ref name=szma/> Od grupe 12.000 Poljaka poslanih u logor [[Dalstroj]] kraj [[Kolima|Kolime]]) 1940–1941, većinom ratnih zarobljenika, samo je 583 muškaraca preživjelo, te oslobođeno 1942. da bi se pridružili [[Poljske oružane snage na Istoku|poljskim oružanim snagama pod sovjetskom kontrolom]].<ref name="Davies2008-292"/> Tadeusz Piotrowski navodi da je "tokom rata i nakon njega, 1944, 570.387 poljskih građana podvrgnuto nekoj vrsti sovjetske političke represije".<ref name="The Polish Deportees of World War II: Recollections of Removal to the Soviet Union and Dispersal Throughout the World"/> Vođa NKVD-a, [[Lavrentij Berija]], 19. septembra je naredio tajnoj policiji da stvori Administraciju za upravljanje ratnim zarobljenicima. NKVD je preuzeo nadzor na poljskim zarobljenicima od Crvene armije, te ih poslao u razne centre i prijelazne logore i stvorio željezničku rutu za prijevoz ratnih zarobljenika na zapadu SSSR-a. Najveći logori bili su u Kozeljsku ([[Manastir Optina]]), Ostaškovu i Starobeljsku. Drugi logori bili su u naseljima [[Juhnovo]], [[Juže]], željeznička stanica ''Tjotkino'' 90&nbsp;km od [[Putivl]]a), Kozelščina, [[Oranki]], [[Vologda]] (željeznički kolodvor ''Zaonikeevo''), i [[Grjazovec]].<ref name="Miednoje_Katyn"/> [[Datoteka:Jeńcy1.jpg|mini|desno|250px|[[Crvena armija]] vodi poljske ratne zarobljenike nakon sovjetske invazije Poljske]] Kozeljsk i Starobeljsk su korišteni za vojne oficire, dok je Ostaškov držao poljske izviđače, žandarmeriju, policijske i zatvorske oficire.<ref name="CiencialaMaterski2007-30"/> Neki zarobljenici su bili članovi drugih grupa poljskih intelektualaca, kao što su svećenici, zemljoposjednici i pravnici.<ref name="CiencialaMaterski2007-30"/> Procjena broja zarobljenika je sljedeća: Kozeljsk, 5.000; Ostaškov, 6.570; i Starobeljsk, 4.000. To je ukupno 15.570 muškaraca.<ref name="Zawodny-77"/> Prema izvještaju 19. novembra 1939, NKVD je držao oko 40.000 poljskih ratnih zarobljenika: oko 8.000–8.500 oficira, 6.000–6.500 milicajaca i 25.000 vojnika i dočasnika.<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/><ref name="Kultur2007-180"/><ref name="CiencialaMaterski2007-81"/> U 12. mjesecu, val hapšenja je povećao broj poljskih oficira. [[Ivan Serov]] je Beriji 3. decembra izjavio da "ukupno, 1.057 bivših oficira poljske vojske je uhapšeno".<ref name="Rieber2000-31-33"/> 25.000 vojnika i dočasnika je poslano na prisilni rad u SSSR-u (izgradnja cesta, teška metalurgija).<ref name="Rieber2000-31-33"/> Jednom u logorima, između oktobra 1939. i februara 1940, Poljaci su morali trpiti dugačka ispitivanja i stalnu političku agitaciju oficira NKVD-a, među kojima je bio i [[Vasilij Zarubin]]. Zarobljenici su pretpostavljali da će ubrzo biti pušteni na slobodu, ali su ispitivanja imala namjeru uspostaviti selekcijski proces kako bi se znalo ko će preživjeti a ko umrijeti.<ref name="Fischer"/><ref name="syndrom_apx"/> Prema izvještaju NKVD-a, ako se zarobljenici nisu mogli natjerati da prihvate prosovjetsko razmišljanje, proglašeni su "čvrstim i beskompromisnim neprijateljima sovjetskog autoriteta".<ref name="Fischer"/> Dana 5. marta 1940, u skladu sa uputom [[Josif Staljin|Josifa Staljina]] Beriji, šest članova sovjetskog Politbiroa - Staljin, [[Vjačeslav Molotov]], [[Lazar Kaganovič]], [[Kliment Vorošilov]], [[Anastas Mikojan]] i [[Mihail Kalinjin]] - potpisali su naredbu da se smakne 25.700 poljskih "nacionalista i kontrarevolucionara" koji su držani u logorima u zapadnoj [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajini]] i [[Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika|Bjelorusiji]].<ref name="Brown2009-140"/> Razlog za pokolj, tvrdi historičar [[Gerhard Weinberg]], je taj da je Staljin htio lišiti potencijalnu buduću poljsku vojsku velikog dijela talentiranih činovnika: <blockquote>Sugerira se da je motiv za ovu groznu odluku [Katinjski masakr] bilo potvrditi Nijemcima da Sovjeti ustraju na antipoljskoj politici. Objašnjenje je potpuno neuvjerljivo s obzirom na veliku brigu sovjetskog režima da drži ovaj masakr tajnim od uprave te njemačke vlade koju je navodno htio zadiviti... Puno vjerojatnije objašnjenje [za pokolj] bio bi gledanje na budućnost u kojoj će opet biti Poljska uz sovjetsku zapadnu granicu. Pošto je namjeravao zadržati istočni dio te države pod svaku cijenu, Staljin je mogao biti siguran da će bilo kakva obnovljena Poljska biti neprijateljska. Pod tim okolnostima, učinio bi je slabijom ako bi se riješio velikog dijela njene vojne i tehničke elite.<ref name=waa/></blockquote> Uz to, Sovjeti su shvatili da su zarobljenici činili tijelo treniranih i motiviranih Poljaka koji ne bi prihvatili i čevtrtu [[Podjela Poljske|podjelu Poljske]].<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> == Smaknuća == [[Datoteka:Katyn - decision of massacre p1.jpg|mini|desno|250px|Bilješke [[Lavrentij Berija|Berije]] Staljinu, kojima predlaže ubijanje poljskih zarobljenika]] Broj žrtava se procjenjuje na oko 22.000, a donja granica potvrđenih ljudi koje je ubijeno je 21.768.<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> Prema sovjetskim deklasificiranim dokumentima, 21.857 poljskih zarobljenika je ubijeno nakon 3. aprila 1940: 14.552 ratnih zarobljenika (većina ili svi iz tri gore spomenuta logora) i 7.305 zatočenika iz zapadnih dijelova Bjelorusije i Ukrajine.<ref name="Łojek2000-174"/> Od njih, 4.421 je bilo iz Kozeljska, 3.820 iz Starobeljsk, 6.311 iz Ostaškova, a 7.305 iz bjeloruskih i ukrajinskih zatvora.<ref name="Łojek2000-174"/> Voditelj odjela za ratne zarobljenike NKVD-a, Major general P. K. Soprunenko, organizirao je "selekciju" poljskih oficira koji će biti masakrirani u Katinjskoj šumi i drugdje.<ref name="Parrish"/> Među žrtvama u Katinjskoj šumi su bili admiral, dva generala, 24 pukovnika, 79 potpukovnika, 258 majora, 654 kapetana, 3.420 podoficira, sedam kapelana, tri zemljoposjednika, princ, 43 službenika, 85 vojnika, 131 izbjeglica, 20 profesora sa univerziteta, 300 liječnika; nekoliko stotina odvjetnika, inžinjera i profesora; više od 100 pisaca i novinara, kao i oko 200 pilota.<ref name="Fischer"/> Sveukupno, NKVD je smaknuo gotovo polovicu poljskih korpusa oficira.<ref name="Fischer"/> Ubijeno je 14 generala:<ref name="generals"/> [[Leon Billewicz]] (umirovljen), [[Bronisław Bohatyrewicz]] (umirovljen), [[Xawery Czernicki]] (admiral), [[Stanisław Haller]] (umirovljen), [[Aleksander Kowalewski]] (umirovljen), [[Henryk Minkiewicz]] (umirovljen), [[Kazimierz Orlik-Łukoski]], [[Konstanty Plisowski]] (umirovljen), [[Rudolf Prich]], [[Franciszek Sikorski]] (umirovljen), [[Leonard Skierski]] (umirovljen), [[Piotr Skuratowicz]], [[Mieczysław Smorawiński]] i [[Alojzy Wir-Konas]]. Nisu sve žrtve masakra bili Poljaci, jer je Druga Poljska Republika bila multietnička država, pa je među oficirima bilo i [[Bjelorusi|Bjelorusa]], Ukrajinaca i [[Židov]]a.<ref name="Snyder2010-140"/> Prema procjenama, oko 8% žrtava masakra su bili [[poljski Židovi]].<ref name="Snyder2010-140"/> 395 zarobljenika je pošteđeno,<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> a među njima su bili i [[Stanisław Swianiewicz]] i [[Józef Czapski]].<ref name="Fischer"/> Odvedeni su u logor Juknov a potom u Grjazovec.<ref name="Miednoje_Katyn"/> [[Datoteka:Katyn_massacre_7.jpg|mini|lijevo|225px|Masovna grobnica u Katinjskoj šumi, 1943.]] I do 99% zatočenika je lišeno života. Ljudi iz logora Kozelsjk su ubijeni u Katinjskoj šumi; ljudi iz logora Starobeljska su ubijeni u zatvorima NKVD-a u Harkivu a leševi zakopani kraj sela Piatihatki; a policijski oficiri iz logora Ostaškov su ubijeni u zatvorima NKVD-a u [[Tver]]u i zakopani u Mednoji.<ref name="Miednoje_Katyn"/> Detaljnija informacija o egzekucijama u zatvoru NKVD-a je tokom saslušanja dao [[Dmitrii Tokarev]], bivši voditelj uprave okruga NKVD. Prema Tokarevu, strijeljanje je započelo navečer i završilo u zoru. Prvi transport, 4. aprila 1940, nosio je 390 ljudi, te su krvnici imali poteškoća ubiti tako puno ljudi u jednoj noći. Sljedeći transporti nisu doveli više od 250 muškaraca. Egzekucije su obavljene sa njemačkim [[9×19mm Parabellum|9×19mm]] [[Walther]] Modell 2 pištoljima koje je nabavila Moskva.<ref name="Sanford2005-102"/> ali su korišteni i sovjetski revolveri [[7.62×38mmR]] [[Nagant M1895]].<ref name="Tokarev"/> [[Datoteka:Katyn_massacre.jpg|mini|desno|250px|Žrtvama su svezane ruke prije smaknuća]] Izvršitelji egzekucija su koristili njemačka a ne sovjetska oružja jer su potonji previše odskakivali nakon prvih tucet strijeljanja.<ref name="BIPN"/> [[Vasilij Blohin]], glavni krvnik za NKVD — i možda najgori [[serijski ubojica]] u modernoj ljudskoj historiji — je navodno lično upucao i ubio 7.000 osuđenika, od kojih su neki imali tek 18 godina, od logora Ostaškov do zatvora Kalinjin u rasponu od 28 dana u aprilu 1940.<ref name="Parrish"/><ref name=court/> Ubistva su bila metodična. Nakon provjere i odobrenja osobnih informacija osuđenika, svezane su mu ruke te je odveden u ćeliju na čijim su zidovima bile postavljene vreće od pijeska te teška vrata. Žrtvi je naređeno da klekne u sredini ćelije, nakon čega bi ga krvnik upucao u glavu ili vrat.<ref>{{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/Katyn.html|title=The Katyn Massacre| publisher=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> Leš bi odnijeli na suprotna vrata i stavili na pet ili šest kamiona koji su čekali, nakon čega bi sljedeći osuđenik pozvan da proživi istu sudbinu. Uz prigušivačku oblogu u ćeliji za smaknuće, pucnjevi pištolja su prekrivani i uključivanjem glasnih uređaja (primjerice ventilatora) tokom noći. Neka otkrića nakon 1991. navode da su tako života lišeni i zatočenici u sjedištu NKVD-a u Smoljensku, iako se na temelju nagomilanih leševa može zaključiti da su neki i stajali na rubu masovne grobnice u šumi.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html |title=The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field |author=Benjamin B. Fischer |publisher=Central Intelligence Agency |date=14. 4. 2007 |access-date=12. 1. 2019 |archive-date=17. 1. 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5mq16st2z?url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html |url-status=dead }}</ref> Ova procedura je ponovljena svaku noć, izuzev tokom praznika [[1. maj]]a.<ref name="Zbrodnia katyńska"/> Između 3.000 i 4.000 poljskih zatvorenika ukrajinskih i bjeloruskih zatvora vjerovatno je zakopano u masovnim grobnicama [[Bikivnja]] i [[Kurapati]].<ref name="PAP"/> Poručnica [[Janina Lewandowska]], kćer generala Józefa Dowbora-Muśnickija, je bila jedina žena koja je zaklana u Katinju.<ref name="Zbrodnia katyńska"/><ref name="Peszkowski"/> == Otkriće == Pitanje o sudbini poljskih zarobljenika je ponovno izašlo na površinu nakon što su [[Operacija Barbarossa|Sile Osovine izvršile invaziju SSSR-a]] tokom ljeta 1941. Poljska vlada u egzilu i sovjetska vlada potpisali su [[sporazum Sikorski-Mayski]] koji je objavio spremnost obje strane da se bore zajedno protiv nacističke Njemačke i uspostave poljske vojske na sovjetskom teritoriju. Poljski general [[Władysław Anders]] je počeo organizirati armiju, te je zatražio informacije o nestalim poljskim zarobljenicima iz 1939. Tokom ličnog posjeta, Staljin je uvjeravao njega i Władysława Sikorskog, poljskog premijera, da su svi Poljaci oslobođeni, te da se ne mogu sve naći jer su Sovjeti "izgubili njihov trag" u [[Mandžurija|Mandžuriji]].<ref name="Biuletyn"/><ref name="Brackman"/> Kada je teritorij Smolenska 1942. pao pod njemačku okupaciju, poljski radnici na željeznici su od mještana čuli priče o masovnoj grobnici poljskih vojnika u [[Kozelsk]]u kraj Katinja, pronašli jedan grob te ga prijavili [[poljska podzemna država|poljskoj podzemnoj vladi]].<ref name="BIPN1"/> Otkriće nije smatrano značajnim, pošto niko nije mogao vjerovati da taj grob sadrži tako puno leševa.<ref name="BIPN1"/> Početkom 1943, [[Rudolf von Gersdorff]], njemački oficir, je dobio izvještaje o masovnim grobnicama poljskih vojnih oficira kraj Katinja. Proslijedio je izvještaje nadređenima.<ref name="Basak1993"/> [[Joseph Goebbels]] je smatrao da je otkriće izvrsna prilika da se stvore tenzije između Poljske, zapadnih saveznika i SSSR-a. [[Nacistička propaganda]] je govorila o užasima [[Boljševizam|boljševizma]] i anglo-američkoj pokornosti istima.<ref name=balfour/> Nakon opsežnih priprema, 13. aprila radio u [[Berlin]]u je objavio svijetu da su njemački vojnici u Katinjskoj šumi otkrili jamu "dugačku 28&nbsp;metar i široku 16&nbsp;metara, u kojoj su tijela 3.000 poljskih oficira u 12 slojeva".<ref name="Engel"/> Razotkrivena je sovjetska odgovornost.<ref name="Engel"/> [[Datoteka:Katyn massacre 8.jpg|mini|lijevo|225px|Poljske novčanice i naramenice otkrivene u masovnoj grobnici]] Njemačke snage su dovele komisiju [[Međunarodni odbor Crvenog križa|Međunarodnog odbora Crvenog križa]], nazvanu komisija Katinj, koja se sastojala od 12 forenzičkih stručnjaka iz nekoliko zemalja ([[Belgija]], [[Bugarska]], [[Danska]], [[Finska]], [[Francuska]], [[Italija]], [[Hrvatska]], [[Holandija]], [[Švedska]] i druge).<ref name="Sanford2005-130"/> Tako su željno htjeli dokazati da su Sovjeti krivi za masakr da su čak uključili i neke ratne zarobljenike [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznika]], među kojima su bili i pisac [[Ferdynand Goetel]].<ref name="Chosiński">{{cite web|title=Goetel, Skiwski, Mackiewicz. "Zdrajcy" i "kolaboranci", czyli polscy pisarze oskarżani o współpracę z hitlerowcami |url=http://esensja.pl/magazyn/2005/01/iso/07_084.html |publisher=Magazyn ESENSJA Nr 1 (XLIII) |author=Sebastian Chosiński |language=poljski |date=2005}}</ref> Nakon rata, Goetel je pobjegao sa lažnim pasošom zbog potjernice; Bugar Marko Antonov Markov i Čeh František Hájek, čije su zemlje postale [[satelitska država|satelitske države]] SSSR-a, su prisiljeni da povuku svoje dokaze kako bi okrivili naciste.<ref name="Sanford2005-131"/> Hrvat [[Ljudevit Jurak]] je osuđen na smrt i smaknut od komunista nakon rata, a njegov kolega [[Eduard Miloslavić]] uspio je pobjeći u SAD. Masakr u Katinju je bio od koristi za Treći Reich jer je diskreditirao SSSR. 14. aprila 1943. Goebbels je zapisao u dnevniku: "Sada koristimo otkriće 12.000 leševa poljskih oficira, koje je ubio NKVD, za antiboljševičku propagandu u velikom stilu. Poslali smo neutralne novinare i poljske intelektualce na licu mjesta gdje smo ih našli. Njihovi zapisi koji dolaze do nas su užasni. ''Führer'' je također dao dopuštenje da izdamo drastične vijesti njemačkim novinama. Dao sam im upute da najšire moguće iskoriste materijal za [[propaganda|propagandu]]. Živjet ćemo od njega nekoliko sedmica".<ref name="Goebbels"/> Sovjetska vlada je zanijekala njemačke optužbe te tvrdila da su poljski zarobljenici radili na zapadno od Smolenska te da su ih zarobili i ubili nacisti 1941.<ref name="Zawodny-15"/> [[Datoteka:Katyn massacre 1.jpg|mini|desno|250px|Ekshumacije u Katinju, 1943.]] Poljska vlada u egzilu je 1943, koju je vodio Sikorski, inzistirala da se o toj temi govori prilikom pregovora sa Sovjetima te da još jednu nezavisnu istragu sprovede Crveni križ.<ref name=kmw2/> Staljin je negativno reagirao, optužio poljsku vladu da vrši [[Kolaboracija|kolaboraciju]] sa nacistima, prekinuo sve diplomatske veze s njom,<ref name="LeslieLeslie1983"/><ref name="kmw_note"/> i započeo kampanju da zapadni saveznici priznaju prosovjetsku poljsku vladu koju bi vodio [[Wanda Wasilewska]].<ref name="Dean"/> Sikorski je poginuo u zrakoplovnoj nesreći tokom ljeta 1943, što je bilo prigodno za zapadne saveznike.<ref name="Sandler2002"/> === Sovjetske akcije === Početkom septembra 1943, [[Joseph Goebbels|Goebbels]] je informirao njemačku vojsku da se povuče sa Katinja i zapisao predviđanje u dnevniku: "Nažalost, morali smo odustati od Katinja. Boljševici će neosporno ubrzo 'otkriti' da smo mi ubili 12.000 poljskih oficira. Ova epizoda će nam uzrokovati podosta nevolja u budućnosti. Sovjeti će sigurno izmisliti posao otkrića što više masovnih grobova kako bi nas okrivili za njih".<ref name="Goebbels"/> Nakon što su ponovno zauzeli Katinj nakon [[Bitka za Smolensk (1943)|bitke za Smolensk]], 1. oktobra 1943. NKVD je započeo operaciju zataškavanja.<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> Groblje koje je sagradio poljski Crveni križ je uništeno a svi dokazi su uklonjeni.<ref name="Fischer"/> Svjedoci su "intervjuirani" te su im zaprijetili hapšenjem zbog "kolaboracije sa fašistima" ako se njihova svjedočenja ne poklapaju sa službenom vladinom tezom.<ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/><ref name="Rees2010"/> Pošto nijedan od dokumenata žrtava nije bio stariji od aprila 1940, sovjetska tajna policija je postavila lažne dokaze kako bi vrijeme masakra prebacila na ljeto 1941, kada su nacisti kontrolirali područje.<ref name="Rees2010"/> Preliminarni izvještaj NKVD-a iz 10–11. januara 1944, je zaključio da su poljske oficire ubili nacisti.<ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> Početkom 1944, SSSR je poslao još jednu komisiju, "Specijalna komisija za uspostavu i istragu strijeljanja poljskih zarobljenika od njemačko-fašističkih napadača u Katinjskoj šumi" ({{lang-ru|Специальная Комиссия по установлению и расследованию обстоятельств расстрела немецко-фашистскими захватчиками в Катынском лесу военнопленных польских офицеров}}, ''Spetsial'naya Kommissiya po ustanovleniyu i rassledovaniyu obstoyatel'stv rasstrela nemetsko-fashistskimi zakhvatchikami v Katynskom lesu voyennoplennyh polskih ofitserov''), na lokaciju masovne grobnice; samo ime komisije je već unaprijed govorilo što će biti zaključak.<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/><ref name="Rees2010"/> Komisiju je vodio Nikolaj Burdenko.<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> Strancima nije bilo dozvoljeno sudjelovati u istrazi.<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> Komisija je ekshumirala leševe, odbacila njemački izvještaj iz 1943, te ih okrivila za strijeljanje u jesen 1941.<ref name="Fischer"/> Usprkos manjku dokaza, okrivili su i njemačku stranu za ubijanje ruskih zarobljenika koji su kopali jame.<ref name="Fischer"/> Nepoznato je koliko je članova komisije zavarao lažni izvještaj, a koliko je sumnjalo na istinu; Cienciala i Materski navode da komisija nije imala izbora nego potvrditi navode vlade, dok Burdenko vjerovatno nije znao o zataškavanju.<ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/><ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> Zaključak komisije Burdenko sovjetski su izvori uporno ponavljali, sve dok sovjetska vlada 13. aprila 1990. nije priznala laž i potvrdila krivnju.<ref name="CiencialaMaterski2007-226-229"/> U januaru 1944, Sovjeti su također pozvali grupu od preko tucet američkih i britanskih novinara, koje je pratila Kathleen Harriman, kćer američkog veleposlanika [[W. Averell Harriman|Averella Harrimana]], i John Melby, treći sekretar amereričke ambasade u Moskvi, u Katinj.<ref name="Rees2010"/> Smatralo se da su tim činom sovjetske vlasti htjele dati težinu svojoj propagandi.<ref name="Rees2010"/> Melby je ipak uočio nedosljednosti u sovjetskom slučaju: problematični svjedoci; obeshrabrivanje ispitivanja svjedoka; izjave svjedoka su bile očito mehaničke i memorizirane unaprijed. Ipak, Melby je tada smatrao da je sveukupno sovjetski slučaj uvjerljiv.<ref name="Rees2010"/> Harrimanov izvještaj je došao do istog zaključka, no obojici je nakon rata postavljeno pitanje zašto su njihovi zaključci bili u suprotnostima sa nalazima, uz sumnju da je taj zaključak htio čuti i [[State Department]].<ref name="Rees2010"/> Novinari nisu bili zadivljeni sovjetskom namještaljkom.<ref name="Rees2010"/> === Reakcija Zapada === [[Datoteka:Katyn massacre 4.jpg|mini|lijevo|225px|Britanski, kanadski i američki oficiri (ratni zarobljenici) su dovedeni od Nijemaca da nadgledaju ekshumacije]] Rastuće poljsko-sovjetske tenzije su počele naprezati odnose Sovjeta i Zapada u vrijeme kada je poljska važnost sa Saveznike, a koja je bila značajna u prvim godinama rata, počela slabiti, zbog ulaska SSSR-a i SAD-a u rat. Britanski premijer [[Winston Churchill]] i američki predsjednik [[Franklin D. Roosevelt]] su sve češće bili razapeti između obaveza prema Poljacima i zahtjevima Staljina i njegovih veleposlanika.<ref name="Dunn1998-184"/> Prema [[Edward Bernard Raczyński|Edwardu Raczyńskom]], Raczyński i general Sikorski su se sreli sa Churchillom i [[Alexander Cadogan|Alexandrom Cadoganom]] 15. aprila 1943, te im rekli da Poljaci imaju konkretne dokaze o sovjetskoj odgovornosti za pokolj. Raczyński navodi da je Churchill, "bez obaveze, svojim ponašanjem pokazao da ne sumnja u to." Churchill je rekao da "boljševici znaju biti vrlo okrutni".<ref>{{cite book |last=Raczynski |first=Edward |title=In Allied London: The Wartime Diaries of the Polish Ambassador|date=1962|page=141}}</ref> Ipak, 24. aprila 1943. Churchill je ubjedio Sovjete: "Protivimo se bilo kakvoj 'istrazi' Međunarodnog odbora Crvenog krsta na bilo kojem teritoriju pod njemačkom kontrolom. Takve istrage bi bile laži a njihovi zaključci doneseni terorizmom".<ref name=crawford/> Neslužbeni ili tajni britanski dokumenti su zaključili da je sovjetska krivnja "gotovo sigurna", ali je savezništvo sa Sovjetima bilo važnije od takvih moralnih pitanja; stoga je službena verzija podržavala Sovjete, te čak i [[cenzura|cenzurirala]] bilo kakav suprotni zaključak.<ref name="Davies1998"/> Churchill je zamolio veleposlanika Owena O'Malleya da istraži taj slučaj, ali uz sljedeću opasku: "Sve je to samo da se prikupe fakti, jer niko od nas ne bi smio da o tome prozbori niti riječ."<ref name="Rees2010"/> O'Malley je ukazao na nekoliko nedosljednosti i nemogućnosti sovjetske verzije.<ref name="Rees2010"/> Kasnije, Churchill je poslao kopiju izvještaja Rooseveltu 13. augusta 1943. Izvještaj je dekonstruirao sovjetski bilans masakra i natuknuo političke posljedice na snažno moralni okvir, ali je priznao da nije bilo alternative postojećoj politici. Ne zna kakav je komentar Roosevelt saopštio kad je pročitao O'Malleyjev izvještaj.<ref name="Rees2010-2"/> Churchill se u svojim memoarima osvrnuo na sovjetsku istragu tog zločina 1944, prema kojem su nacisti krivi, te dodao: "uvjerenje je, izgleda, čin vjere".<ref name="Churchill"/> Ron Jeffery, agent britanske i poljske tajne službe, je 1944. u okupiranoj Poljskoj zaobišao [[Abwehr]] i dospio do Londona sa poljskim izvještajem za britansku vladu. Njegov trud je isprva jako cijenjen, ali je kasnije ignorisan od Britanaca, što je razočarani Jeffery pripisao podlosti [[Kim Philby|Kima Philbya]] i drugih komunističkih agenata u britanskom sistemu. Jeffery je pokušao informisati britansku vladu o masakru u Katinjskoj šumi, ali je otpušten iz armije.<ref name="Jeffery1989"/> Roosevelt je 1944. dao zadatak ambasadoru na [[Balkan]]u, poručniku Georgeu Earleu, da sastavi izvještaj o tom slučaju.<ref name="Fischer"/> Earle je zaključio da je masakr izveo SSSR.<ref name="Fischer"/> Nakon konzultacija sa Elmerom Davisom, direktorom ureda za ratnu informaciju, Roosevelt je službeno odbacio taj izvještaj, te izjavio da je ubjeđen kako je za isti kriv Treći Reich. Kada je Earle formalno zatražio dopuštenje da objavi nalaze, predsjednik mu je dao naredbu kojom mu je to zabranjeno.<ref name="Fischer"/> Dva američka ratna zarobljenika&nbsp;– pukovnik Donald B. Stewart i John H. Van Vliet&nbsp;– su 1943. odvedeni od Nijemaca do Katinja radi međunarodne konferencije.<ref name="archives.gov"/> Steward i Van Vliet su poslali šifrirane poruke američkim nadređenima prema kojima su naišla na dokaze koji su teretili Sovjete. Tri dokaza su priložena. Kao prvo, poljski leševi su bili u tako naprednom stanju raspadanja da ih nacisti nisu mogli ubiti. Kao drugo, nijedan od poljskih dokumenata iz grobnice (pisma, dnevnici, fotografije) nisu bili stariji od maja 1940. Kao treće, dobro stanje uniformi i čizama žrtava je ukazivalo da nisu dugo živjeli nakon zarobljeništva. Van Vliet je 1945. izdao izvještaj prema kojem Sovjeti nose teret krivice za taj masakr. Njegov nadređeni, Major general Clayton Bissell, je uništio izvještaj.<ref name="The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field&nbsp;— Central Intelligence Agency"/> Washington je tu informaciju držao tajnom, možda zbog toga da smiri Staljina i da ga ne odvrati od rata sa nacistima.<ref>{{cite web|url=http://rt.com/news/katyn-massacre-documents-usa-816/ |title=WWII massacre: Memos show US cover-up of Stalin's Katyn slaughter |publisher=RT.com|date=10. 9. 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/national/katyn-massacre-hushed-stalin-slaughter-polish-officers-released-memos-show-article-1.1156361 |title=Katyn massacre: US hushed up Stalin's slaughter of Polish officers, released memos show|publisher=New York Daily News |date=10. 9. 2012}}</ref> Tokom istrage [[Kongres SAD|kongresa]] 1951–1952, Bissell je branio svoj čin pred kongresom, navodeći da nije bilo u interesu SAD-a da stvara neprijateljstva sa saveznikom (SSSR-om) čija je pomoć još bila potrebna protiv [[Japan]]a.<ref name="Fischer"/> Van Vliet je 1950. obnovio svoj ratni izvještaj.<ref>[http://www.warbirdforum.com/vanvliet.htm Colonel Van Vliet on the Katyn massacre], warbirdforum.com</ref> == Nürnberški proces == Od 28. decembra 1945. do 4. januara 1946, sedmorici članova [[Wehrmacht]]a je suđeno na sovjetskom [[vojni sud|vojnom sudu]] u [[Sankt Peterburg|Lenjingradu]]. Jedan od njih, Arno Düre, je optužen za ubistvo brojnih civila strijeljanjem, je priznao da je sudjelovao u pokopu (ali ne i smaknuću) 15.000 do 20.000 poljskih ratnih zarobljenika u Katinju. Zbog toga je pošteđen smrtne kazne i osuđen na 15 godina teškog rada. Njegova ispovijed je bila puna apsurdnih detalja, te ga s toga sovjetski tužioci nisu iskoristili kao svjedoka tokom [[Nürnberški proces|Nürnberških suđenja]]. On je kasnije opovrgnuo svoju izjavu, te tvrdio da je prisiljen to priznati.<ref>{{ru simbol}} I. S. Yazhborovskaja, A. Yu. Yablokov, V. S. Parsadanova, [http://katynbooks.narod.ru/syndrome/Docs/Chapter_05.html ''Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях''] (''The Katyn Syndrome in Soviet–Polish and Russian–Polish Relations''), Moscow, ROSSPEN, 2001, {{ISBN|978-5-8243-0197-7}}, str. 336–337. (paragraph prije fusnote [40]). {{cite doi|10.1111/j.1467-9434.2005.00389.x}}</ref> Prilikom sastavljanja optužnice za njemačke ratne zločince tokom londonske konferencije, sovjetski pregovarači su iznijeli optužbu da je "u septembru 1941, 925 poljskih zarobljenika ubijeno u Katinjskoj šumi u blizini Smolenska". Američki pregovarači su to htjeli uključiti u optužnicu, ali su kasnije bili "posramljeni" tim uključivanjem te predložili da zavisi od Sovjeta da tu optužbu održe.<ref>Alderman, S. S., "Negotiating the Nuremberg Trial Agreements, 1945", in Raymond Dennett and Joseph E. Johnson, edd., ''Negotiating With the Russians'' (Boston, MA: World Peace Foundation, [1951]), str.. 96</ref> Tokom Nürnberškog procesa 1946, sovjetski general [[Roman Rudenko]] je podignuo optužnicu i izjavio da je "jedan od najvažnijih zločinačkih činova za koji su odgovorni glavni ratni zločinci masovno smaknuće poljskih zarobljenika koji su strijeljani u Katinjskoj šumi od njemačko-fašističkih osvajača,"<ref name="Nuremberg"/> ali nije uspio podići dokaze za isti, te su američki i britanski suci odbacili tu optužbu.<ref name="Cook"/> == Hladnoratovski pogledi == [[Datoteka:Massacre_of_Katyn.png|mini|desno|250px|Lokacije smaknuća poljskih zarobljenika na karti SSSR-a]] Dok je trajao [[korejski rat]] 1951. i 1952, istraga američkog kongresa koju je pokrenuo predstavnik Ray J. Madden - poznata kao Maddenova komisija - osvrnula se na katinjski masakr. Zaključila je da je Poljake ubio sovjetski NKVD<ref name="Fischer"/> te predložila da se Sovjetima sudi na [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnom sudu pravde]].<ref name="archives.gov"/> Ipak, pitanje o odgovornosti je i dalje ostalo kontroverzno kako na Zapadu tako i iza [[željezna zavjesa|željezne zavjese]]. U Britaniji, kasnih 1970-ih pokrenuti su planovi za izgradnju spomen groblja za žrtve, koje bi nosilo datum 1940. (a ne 1941), te su smatrani provokativnima tokom [[Hladni rat|hladnog rata]]. Smatra se da je izbor iz 1969. da se kao lokacija za ratno spomen groblje iskoristi bjelorusko selo [[Hatin]], lokacija [[masakr u Hatinu|nacističkog masakra preko 156 ljudi iz 1943]], namjerno odabrano kako bi se stvorila konfuzija oko zločina u Katinju.<ref name="Silitski"/><ref name="LRC"/> Ta dva imena su slična ili gotovo identična u nekim jezicima, te se stoga stvarala konfuzija.<ref name="Fischer"/><ref name="NYT"/> U Poljskoj, prosovjetske vlasti su zataškavale taj slučaj u skladu sa službenom sovjetskom propagandom, te su namjerno cenzurirali izvore koji bi mogli dati informacije o zločinu. Katinj je bio tabu tema poslijeratne Poljske. Cenzura Narodne Republike Poljske je uložila ogroman trud a slučaj Katinj je pomenut u "Crnoj knjizi cenzure" koju su koristili autoriteti da kontroliraju medije i akademiju. Ne samo da je vlada suzbila bilo kakve reference na isti, nego je i samo spominjanje tog zlodjela bilo opasno. Kasnih 1970-ih, neke demokratske grupe su se usprotivile cenzuri i razgovarali o masakru, usprkos prebijanja, hapšenjima i bojkotiranja.<ref name=lipski1/> Poljski sindikat [[Solidarnost (sindikat)|Solidarnost]] je 1981. podignuo spomenik sa jednostavnim natpisom "Katinj, 1940". Spomenik je zamijenjen kada su vlasti postavile novi natpis: "Poljskim vojnicima-žrtvama hitlerovskog fašizma-počivali na miru u Katinju". Ipak, svake godine na [[Dušni dan]] slični su spomenici sa križevima postavljeni na groblju Powązki i raznim drugim mjestima, samo da bi ih uklonila milicija. Katinj je ostao zabranjena tema u Poljskoj sve do pada [[istočni blok|istočnog bloka]] 1989.<ref name="Fischer"/> U SSSR-u 1950-ih, voditelj [[KGB]]-a, [[Aleksandar Šelepin]], je predložio uništenje raznih dokumenata povezanih sa Katinjom kako bi se umanjile šanse da istina izađe na vidjelo.<ref name="Ouimet2003"/><ref name="CiencialaMaterski2007-240-241"/> [[Nikita Hruščov|Nikiti Hruščovu]] je 3. marta 1959. pisao o ubijanju 21.857 Poljaka te predložio da se unište lični dokumenti o istima, a taj dokument je sačuvan te je na kraju izašao u javnost.<ref name="Ouimet2003"/><ref name="CiencialaMaterski2007-240-241"/><ref name="Sanford2005-94"/><ref name="Institute1993"/> == Otkrića == Kasnih 1980-ih porastao je pritisak i poljske i sovjetske vlade da se objave dokumenti povezani uz taj masakr. Poljski akademičari su pokušali uključiti Katinj kao temu u zajedničkoj poljsko-sovjetskoj komisiji iz 1987. kako bi istražili cenzurirane epizode poljsko-ruske historije.<ref name="Fischer"/> Sovjetski akademičari su 1989. otkrili da je Staljin doista naredio masakr, a 1990. [[Mihail Gorbačov]] je priznao da je [[NKVD]] pogubio gotovo sve poljske ratne zarobljenike te potvrdio dvije masovne grobnice kraj Katinja: Mednoje i Piatihatki. [[Datoteka:Katowice - Pomnik na pl. Andrzeja.JPG|mini|desno|250px|[[Katowice]], Poljska: spomenik ubijenima u "Katinju, Harkіvu, Mednoju i drugim mjestima u bivšem SSSR-u 1940."]] Gorbačov je 30. oktobra 1989. dozvolio delegaciji nekoliko stotina Poljaka, koju je organizirala poljsko udruženje "Porodice žrtava Katinja", da posjete spomen groblje u Katinju. Među njima je bio i bivši savjetnik za nacionalnu bezbjednost Sjedinjenih Država [[Zbigniew Brzezinski]].<ref name="time131189"/> Misa je održana a podignuti su natpisi sindikata Solidarnosti. Jedan čovjek je na groblje postavio natpis na kojem piše "[[NKVD]]" te maknuo riječ "Nacisti" te je tako nastao zapis "U sjećanje na poljske oficire koje je 1941. ubio NKVDI." Neki posjetioci su ostavili zapaljene svijeće na tlu.<ref name="upi301089"/> Brzezinski je saopštio: <blockquote>Nije vlastita bol koja me je dovela ovdje, kao što je slučaj sa većinom ovih ljudi, već prije priznanje simbolične prirode Katinja. Rusi i Poljaci, mučeni do smrti, ovdje leže zajedno. Čini mi se izuzetno važnim da se istina mora izgovoriti o tome što se ovdje dogodilo, jer se jedino istinom novo sovjetsko vodstvo može distancirati od Staljinovih zločina i NKVD-a. Samo istina može biti temelj prijateljstva između Sovjeta i Poljaka. Istina će napraviti put za sebe. U to sam ubjeđen zbog same činjenica da mi je dozvoljeno doputovati ovdje.<ref name="bbc011189"/></blockquote> Brzezinski je kasnije dodao: <blockquote>Činjenica da mi je sovjetska vlada dozvolila da budem ovdje—a Sovjeti znaju moja stajališta—je simbolično raskidanje sa staljinizmom te predstavlja [[perestrojka|perestrojku]].<ref name="ap301089"/></blockquote> Tokom 47. godišnjice otkrića masovne grobnice, 13. aprila 1990, SSSR je izrazio "duboko kajanje" i priznao odgovornost sovjetske tajne policije za taj zločin.<ref name="fa1990"/> Taj dan se od tada širom svijeta slavi kao Dan spomena na Katinj ({{lang-pl|Światowy Dzień Pamięci Ofiar Katynia}}).<ref name="Sanford2005-199"/> == Službene istrage == Nakon što su Amerikanci i Poljaci otkrili daljnje dokaze 1991. i 1992, ruski predsjenik [[Boris Jeljcin]] je objavio tajne dokumente iz zapečaćenog "Paketa №1." te ih predao poljskom predsjedniku [[Lech Wałęsa|Lechu Walesi]].<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-256"/> Među dokumentima je bio i prijedlog Berije, datiran 5. marta 1940, da smakne 25.700 Poljaka, a koji je između ostalog potpisao i Staljin.<ref name="Fischer"/><ref name="CiencialaMaterski2007-256"/> Tu je bio i Šelepin dokument datiran 3. marta 1959. kojeg je poslao Hruščovu o smaknuću 21.857 Poljaka te prijedlog da se ti dokumenti unište kako bi se sakrila istina.<ref name="Institute1993"/> Ova otkrića su objavili i ruski mediji, gdje su interpretirani kao borba moći između Jeljcina i Gobračova.<ref name="CiencialaMaterski2007-256"/> Glavni vojni tužilac za SSSR je 1991. započeo postupak protiv P.&nbsp;K. Soprunenka zbog njegove uloge u katinjskom masakru, ali je na kraju odustao zbog toga što je Soprunenko imao 83 godine, bio gotovo slijep, te se oporavljao od operacije raka. Tokom ispitivanja, Soprunenko se branio time što je osporavao vlastiti potpis na dokumentima.<ref name="Parrish"/> [[Datoteka:Katyn massacre victims commemorated Warsaw 2007.PNG|mini|lijevo|225px|Ceremonija za žrtve Katinjskog masakra, trg Piłsudsk, [[Varšava]], 10. novembar 2007.]] Izvještaj komisije stručnjaka o Katinju, datiran 2. augusta 1993, naveo je zaključak da je to bio [[ratni zločin]], [[zločin protiv čovječnosti]] i genocid.<ref>{{cite journal|title=The Katyn Syndrome|url=https://archive.org/details/sim_russian-review_2006-01_65_1/page/117|author=Anna M. Cienciala|doi=10.1111/j.1467-9434.2005.00389.x|journal=[[The Russian Review]]|volume= 65|issue= 1|page=117–121|year= 2006}} {{citat3|The Commission of Experts wrote a detailed legal-historical examination of the Katyn crime, dated August 2, 1993. They concluded that it was a crime of genocide, a war crime, and a crime against humanity as per Article 6 of the Charter of the International Military Tribunal.}}</ref> Kada je Kwaśniewski posjetio Rusku Federaciju 2004, ruski službenici su objavili da su spremni predati sve informacije o tom masakru poljskim vlastima čim postanu deklasificirani.<ref name="rferl299094"/> Glavni ruski vojni tužilac, Aleksandar Savenkov, je 2005. objavio završetak istrage prema kojoj je potvrđena smrt 1.803 od 14.542 poljskih oficira osuđenih na smrt dok su bili u tri sovjetska logora.<ref name="Answer of the General Prosecutor's Office to the letter of the Memorial Society"/> Nije se osvrnuo na sudbinu preostalih 7.000 žrtava koji nisu bili ratni zarobljenici u logorima, nego u tamnicama. Savenkov je objavio da taj masakr nije bio genocid, da su sovjetski dužnosnici koji su krivi za isti već odavno mrtvi te da stoga "nema apsoultno nikakvog temelja razgovarati o ovome u krivičnom smislu". 116 od 183 svezaka koje je skupila ruska istraga su proglašeni državnom tajnom te su ostali tajni.<ref name="memorial"/><ref name="guardian290405"/> Poljski [[Sejm]] je 22. marta 2005. jednoglasno donio rezoluciju kojom zahtjeva da se svi dokumenti vezani uz taj masakr objave iz ruskih arhiva.<ref name="warsawvoice300305"/> Sejm je također zatražio da Ruska Federacija klasificira masakr kao [[genocid]].<ref name="polishembassy310305"/> Rezolucija je zapisala da "ruske vlasti pokušavaju odbiti priznati da se radi o genocidu te odbijaju pristup dokumentima koji bi istražili taj slučaj, zbog čega je teško utvrditi potpunu istinu u vezi ubica i počinioca istog."<ref name="polishembassy310305"/> Nekoliko ruskih novina su 2007. i 2008. godine, među kojima su i ''Rossiyskaja Gazeta'', ''Komsomolskaja Pravda'' i ''Nezavisimaya Gazeta'' objavile priče koje terete naciste za taj zločin, zbog čega se stvorila zabrinutost da je to urađeno uz prešutnu podršku [[Kremlj]]a.<ref name="The Economist"/> Kao odogovor, poljski Institut na narodno sjećanje je odlučio otvoriti vlastitu istragu.<ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision"/> Poljski ministar vanjskih poslova je 2008. zatražio od ruske vlade uvid u navodne snimke masakra koji je snimio NKVD tokom ubijanja, nešto što su Rusi osporavali da postoji. Poljski službenici smatraju da postoje te snimke, kao i druge koje pokazuju na kolaboraciju Sovjeta i [[Gestapo|Gestapa]] tokom operacije, što je jedan od mogućih razloga ruske odluke da neke dokumente i dalje drži pod velom tajne.<ref>{{pl simbol}} wiadomosci.gazeta.pl: [http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,5087514.html "NKWD filmowało rozstrzelania w Katyniu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517174105/http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1%2C114873%2C5087514.html |date=17. 5. 2013 }}, 17. 7. 2008.</ref> 81 svezak tog slučaja predan je poljskoj vladi. Do 2012. godine,<ref>{{cite web |url=http://m.wyborcza.pl/wyborcza/1,105226,11543437,Wyrok_Trybunalu_w_Strasburgu_ws__Katynia__Rosja_nie.html |title=Wyrok Trybunału w Strasburgu ws. Katynia: Rosja nie wywiązała się ze zobowiązań |author=Joliet, François |date=16. 4. 2012 |language=Poljski |trans-title=Judgment of the Court in Strasbourg regarding Katyn: Russia does not comply with its obligations }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> 35 od 183 svezaka je i dalje klasificirano.<ref>{{Cite web|url=http://thenews.pl/1/9/Artykul/51121,Batch-of-Katyn-files-handed-over-to-Institute-of-National-Remembrance|title=Batch of Katyn files handed over to Institute of National Remembrance|website=Polskie Radio dla Zagranicy|access-date=13. 1. 2019|archive-date=30. 6. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630013919/http://thenews.pl/1/9/Artykul/51121,Batch-of-Katyn-files-handed-over-to-Institute-of-National-Remembrance|url-status=dead}}</ref> == Sudske istrage == U intervjuu za poljske novine, [[Vladimir Putin]] je Katinj nazvao "političkim zločinom".<ref name="The Economist2"/> Ruski [[Vrhovni sud]] je 21. aprila 2010. naredio moskovskom gradskom sudu da posluša priziv zbog jednog pravnog slučaja vezanog za Katinj.<ref name="nytimes.com"/> Udruga za ljudska prava [[Memorial (udruga)|Memorial]] je izjavila da bi ta odluka mogla voditi do sudske odluke o detaljima ubijanja hiljada poljskih oficira.<ref name="nytimes.com"/> Ruska Federacija je 8. maja 2010. Poljskoj predala 67 svezaka "kriminalnog slučaja No.159", pokrenutog 1990-ih kako bi se istražio taj masakr. Svaki svezak je imao 250 stranica, te je sveukupno takav arhiv raspodijeljen u šest kutija. Svaka kutija je težila 12&nbsp;kg. Ruski predsjednik [[Dmitrij Medvedev]] je predao jedan svezak poljskom predsjedniku, [[Bronisław Komorowski|Bronislawu Komorowskom]]. Medvedev i Komorowski su se složili da bi države trebale nastaviti otkrivati istinu ove tragedije.<ref name="Russia hands over volumes of Katyn massacre case to Poland"/> [[Evropski sud za ljudska prava]] je 2011. objavio da prihvaća dvije pritužbe porodica žrtava masakra protiv Ruske Federacije zbog zbog manjkavosti ruskih službenih istraga.<ref>{{Cite web|url=https://hudoc.echr.coe.int/sites/eng-press/pages/search.aspx|title=HUDOC - European Court of Human Rights|website=hudoc.echr.coe.int|access-date=13. 1. 2019}}</ref> U presudi 16. aprila 2012, sud je zaključio da je Ruska Federacija prekršila prava porodica žrtava zbog toga što nije dala dovoljno informacija o istrazi te opisao masakr kao "ratni zločin". Međutim, odbio je presuditi o učinkovitosti sovjetsko-ruske istrage jer se događaj odigrao prije nego je Ruska Federacija ratifikovala [[Evropska konvencija o ljudskim pravima|evropsku konvenciju o ljudskim pravima]] iz 1998.<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2012/04/16/us-russia-massacre-court-idUSBRE83F0UB20120416 |title=European court rules against Russia on 1940 Katyn massacre |date=16. 4. 2012 |publisher=Reuters |access-date=13. 1. 2019 |archive-date=24. 9. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924163452/http://www.reuters.com/article/2012/04/16/us-russia-massacre-court-idUSBRE83F0UB20120416 |url-status=dead }}</ref> Porodica je pokrenula priziv te odluke, ali je 21. oktobra 2013. sud donio istu presudu kao i prethodnu, te zaključio da su ruski sudovi zakazali objasniti zašto su neke ključne informacije ostala tajne.<ref>[http://www.humanrightseurope.org/2013/10/court-makes-final-ruling-on-world-war-two-katyn-massacre-complaint/ "Court makes final ruling on World War Two Katyń massacre complaint"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021152740/http://www.humanrightseurope.org/2013/10/court-makes-final-ruling-on-world-war-two-katyn-massacre-complaint/ |date=21. 10. 2014 }} humanrightseurope.org; 21. 10. 2013.</ref> == Poljsko-ruski odnosi == Ruska Federacija i Poljska ostaju podijeljeni oko pravnog opisa ovog zločina. Poljaci smatraju da se radi o genocidu, te zahtijevaju širu istragu, kao i potpuni uvid u sovjetske tajne.<ref name="polishembassy310305"/><ref name="polishembassy041204"/> Juna 1998, Boris Jeljcin i [[Aleksander Kwaśniewski]] dogovorili su se oko izgradnje memorijala u Katinju i Mednoju, dvijema lokacija masovnog klanja. Međutim, septembra te godine ruska strana je također pokrenula i pitanje smrti sovjetskih ratnih zarobljenika u [[logori za Ruske zarobljenike u Poljskoj (1919–1924)|logorima pod poljskom kontrolom 1919-1924]]. Između 16.000 i 20.000 ratnih zarobljenika je preminulo u tim logorima zbog bolesti.<ref name="Rezmer"/> Neki ruski službenici su izjavili "da je to genocid koji se može usporediti sa Katinjom".<ref name="Fischer"/> Slična tvrdnja je izašla u javnost 1994; takvi pokušaji neki, pogotovo u Poljskoj, smatraju vrlo provokativnim ruskim manevrom kako bi se stvorio "anti-Katinj" i "uravnotežila historijska jednačina".<ref name="Sanford2005-8"/> [[Vladimir Putin]] je 4. februara 2010. pozvao poljskog premijera, [[Donald Tusk|Donalda Tuska]], da sudjeluje na spomen misi u Katinju u aprilu.<ref name="Russia's Putin invites Tusk to Katyn massacre event"/> Posjet se odigrao 7. aprila 2010, kada su Tusk i Putin zajedno sudjelovali na 70. godišnjici masakra.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2010/04/08/world/europe/08putin.html?ref=europe|title=Putin Marks Soviet Massacre of Polish Officers |publisher=The New York Times |date=7. 4. 2010 |first=Michael |last=Schwirtz}}</ref> Prije posjete, poljski film iz 2007, ''[[Katyń (film)|Katyń]]'', emitiran je na ruskoj državnoj televiziji po prvi put. ''[[The Moscow Times]]'' je komentirao da je premijera filma vjerovatno rezultat Putinove intervencije.<ref>''[[The Moscow Times]]'': [http://www.themoscowtimes.com/news/article/katyn-film-premieres-on-state-tv/403191.html "'Katyn' Film Premieres on State TV"], 5. 4. 2010.</ref> Avion u kojem su bili poljski predsjednik [[Lech Kaczyński]] i [[Maria Kaczyńska|njegova supruga]] kao i 87 drugih političara i vojnih oficira, je 10. aprila 2010. [[Zrakoplovna nesreća u Smolensku 2010.|doživio nesreću u Smolensku]], te je svih 96 putnika u njemu poginulo.<ref name="Polish President Lech Kaczyński dies in plane crash"/> Putnici su trebali biti na ceremoniji povodom 70. obljetnica masakra. Premijer Donald Tusk, koji nije bio u avionu, je saopćio da je to "''najtragičniji događaj u Poljskoj od rata.''" Odmah nakon nesreće, pojavile su se razne [[teorije zavjere]].<ref>{{cite web |title=In dark times Poland needs the sunlight of truth |first=Ben |last=Macintyre |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/ben_macintyre/article7095796.ece |publisher=The Times |date=13. 4. 2010 |location=London |access-date=13. 1. 2019 |archive-date=26. 5. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526164204/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/ben_macintyre/article7095796.ece |url-status=dead }}</ref> Katastrofa je imala odjek i na ruske medije, koji su nakon toga reprizirali ''Katyń'' na ruskoj televiziji.<ref name=gazeta/> Poljski predsjednik je trebao održati govor u kojem bi dao počast žrtvama, naglasio značaj masakra i pozvao na pomirbu rusko-poljskih odnosa. Govor je objavljen na poljskom jeziku,<ref>{{cite web |title=Słowa które nie padły |url=http://wiadomosci.onet.pl/kraj/slowa-ktore-nie-padly-w-katyniu,1,3571702,wiadomosc.html |newspaper=Rzeczpospolita |date=12. 4. 2010 |language=Poljski}}</ref> a pojavio se i prijevod na engleskom.<ref>[http://www.amnation.com/vfr/archives/016204.html View From The Right "The Speech the Polish President was to give at the Katyn Memorial"] (12. 4. 2010)</ref> U novembru 2010, ruska Duma je izdala rezoluciju u kojoj je objavljeno da se u tajnim dokumentima vidi da je "Katinjski zločin izvršen po izravnim naredbama Staljina i sovjetskih političara". Deklaracija je pozvala da se masakr dalje istraži kako bi se potvrdio ukupan broj žrtava. Članovi komunističke partije zanijekali su da je SSSR kriv za masakr te glasali protiv rezolucije.<ref name="Duma-Nov-2010"/> Ruski predsjednik Medvedev je 6. decembra 2010. izrazio privrženost otkrivanja cijele istine o masakru, i rekao da je "Rusija nedavno preduzela razne korake prema raščišćavanju nasljedstva prošlosti. Nastavit ćemo u tom smjeru".<ref name="Medvedev promises whole truth behind Katyn massacre"/> Ipak, [[Komunistička partija Ruske Federacije]], kao i razni prosovjetski ruski političari i komentatori, i dalje nastavljaju nijekati sovjetsku krivnju, nazivaju objavljene dokumente "lažnima" te šire staru sovjetsku verziju događaja prema kojoj su nacisti pogubili poljske zarobljenike. Pozvali su i na novu istragu koja bi osporila rezultate one iz 2004.<ref>{{cite book |last=Mukhin |first=Yuri |title=Антироссийская подлость |trans-title=Anti-Russian Treachery |url=http://www.patriotica.ru/history/muhin_antiros_.html |series=Реконструкция эпохи |year=2003 |publisher=Форум |language=Ruski |isbn=978-5-89747-050-1 |access-date=13. 1. 2019 |archive-date=21. 7. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172005/http://www.patriotica.ru/history/muhin_antiros_.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last1=Изюмов|first1=Юрий|year=2005|script-title=ru:"Катынь не по Геббельсу." Беседа с Виктором Илюхиным|trans-title="Katyn not according to Goebbels." A discussion with Viktor Ilukhin.|journal=Досье|issue=40|language=Ruski|url=http://katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=44|title=Arhivirana kopija|access-date=13. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222221353/http://katyn.ru/index.php?go=Pages&in=view&id=44|archive-date=22. 12. 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.infox.ru/authority/foreign/2010/04/28/Kommunistyy_tryebuyu.phtml |script-title=ru:Коммунисты настаивают: Катынь устроили фашисты |trans-title=The Communists Insist: Katyn was Perpetrated by the Fascists |author=Наталья Вельк|date=28. 4. 2010 |publisher=Infox.ru |language=ruski}}</ref> == Spomen lokacije == [[Datoteka:Katyn Memorial Cannock.jpg|mini|desno|250px|Spomen mjesto žrtvama Katinja, [[Cannock Chase]], [[Staffordshire]], [[UK]]]] Nekoliko spomen lokacija je podignuto širom svijeta. Dok je trajao [[hladni rat]], britanska vlada se protivila izgradnji većeg spomen mjesta u Ujedinjenom Kravljevstvu.<ref name=fco/><ref name=no/><ref name="CiencialaMaterski2007"/> [[SSSR]] nije htjela da se iko sjeća tog masakra te zahtijevala od britanske vlade da zaustavi izgradnju spomenika.<ref name="CiencialaMaterski2007"/><ref name="Sanford2005-195"/> Britanska vlada nije htjela antagonizam sa sovjetskom, pa se izgradnja spomenika odužila godinama.<ref name="fco"/><ref name="no"/> Kada se spomenik napokon izgradio, nijedan predstavnik vlade nije bio pristuan na ceremoniji (iako su predstavnici opozicione [[Konzervativna stranka (Ujedinjeno Kraljevstvo)|Konzervativne stranke]] bili tamo).<ref name=fco/><ref name=no/><ref name="CiencialaMaterski2007"/> Spomenik je otvoren 18. septembra 1976. u groblju Gunnersbury.<ref name="CiencialaMaterski2007"/><ref name="Meller1994"/> Još jedna spomen lokacija je podignuta 1979. u [[Cannock Chase]]u, [[Staffordshire]].<ref>BBC News: "[http://news.bbc.co.uk/local/stoke/hi/people_and_places/religion_and_ethics/newsid_8692000/8692627.stm Katyn remembered at Cannock Chase on 70th anniversary ]", 19. 5. 2010.</ref> [[Datoteka:Katyn Memorial at Zakopane.JPG|upright|mini|lijevo|225px|Spomen mjesto žrtvama masakra, groblje Pęksów Brzyzek, [[Zakopane]], [[Poljska]]]] Spomen lokacija je 2000. otvorena na ratnom groblju u Katinju.<ref name="papcem"/><ref>{{pl simbol}} Jagienka Wilczak, ''[http://www.polityka.pl/historia/1504904,1,katyn-charkow-miednoje.read Rdza jak krew: Katyń, Charków, Miednoje]'', Polityka, 31/2010</ref> Prije je taj spomenik bio posvećen "žrtvama hitlerizma".<ref name=papcem/> U [[Kanada|Kanadi]], velike metalne skulpture su podignute u poljskoj zajednici u [[Roncesvalles, Toronto|Roncesvallesu]] u [[Toronto]]u, [[Ontario]].<ref name=ronc/> U Južnoj Africi, spomen lokacija u [[Johannesburg]]u odaje pijetet žrtvama Katinja kao i južnoafričkim i poljskim pilotima koji su letjeli avionima kako bi bacali zalihe i hranu tokom [[Varšavski ustanak|varšavskog ustanka]].<ref name="Johannesburg Katyn Memorial"/> U poljskom gradu [[Wrocław]]u, kipar Tadeusz Tchórzewski je izradio spomen ploču za žrtve tog masakra. Otvorena je 2000, i nalazi se u parku istočno od gradskog centra, kraj zgrade Racławice Panorama. Prikazuje majku domovinu koja plače nad mrtvim vojnikom, dok je iznad nje anđeo smrti koji se oslanja na mač.<ref>{{cite web |url=http://www.wroclaw.ivc.pl/english/zabytki/pomnik-kozielsk/index.html |title=Wroclaw Statues&nbsp;— Monument to the Victims of the Katyń Massacre |publisher=wroclaw.ivc.pl |access-date=13. 1. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821200244/http://www.wroclaw.ivc.pl/english/zabytki/pomnik-kozielsk/index.html |archive-date=21. 8. 2009 |url-status=dead }}</ref> U SAD-u, zlatni kip poznat kao ''Nacionalni memorijal Katyń'' nalazi se u [[Baltimore]]u, [[Maryland]]u, na ulici Aliceanna.<ref>"[http://www.katynbaltimore.com/foundation.html National Katyn Memorial Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306063116/http://www.katynbaltimore.com/foundation.html |date=6. 3. 2008 }}". National Katyn Memorial Foundation, 8. 10. 2005.</ref> Poljski Amerikanci su u [[Detroit]]u postavili maleni bijeli kamen u obliku krsta sa spomen pločom kod crkve St. Albertus.<ref name="/ Polish-American Artist Among Victims of Plane Crash">{{cite web |url=http://usembassywarsaw.wordpress.com/2010/04/16/polish-american-artist-among-victims-of-plane-crash/ |title=Polish-American Artist Among Victims of Plane Crash|author=Virginia H.|date=16. 4. 2010 |publisher=US Mission Poland |agency=U.S. Embassy in Warsaw and U.S. Consulate in Kraków}}</ref> Postoji i kip u [[Jersey City, New Jersey|Jersey Cityju, New Jerseyju]].<ref name="Exchange Place. Paulus Hook">{{cite web |url=http://www.njcu.edu/programs/jchistory/pages/e_pages/exchange_place.htm |title=Exchange Place. Paulus Hook |first=Carmela |last=Karnoutsos |work=Jersey City. Past and Present |publisher=New Jersey City University |access-date=13. 1. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040814221758/http://www.njcu.edu/programs/jchistory/Pages/E_Pages/Exchange_Place.htm |archive-date=14. 8. 2004 |url-status=dead }}</ref> Druga spomen mjesta su [[Doylestown, Pennsylvania]] i [[Niles, Illinois]].<ref name="/ Polish-American Artist Among Victims of Plane Crash"/> U [[Ukrajina|Ukrajini]] je izgrađen memorijalni centar radi počasti 4.300 ubijenih oficira u Piatihatkiju, 14&nbsp;km sjeverno od [[Harkiv]]a; centar se nalazi iza ugla bivšeg sjedišta NKVD-a. Djeca su otkrila stotine dugmadi poljskih oficira dok su se igrala na toj lokaciji.<ref name=asch/> == Filmovi i literatura == Katinjski masakr je bio predmetom prikaza u filmovima, književnosti i slikama. Prvu englesku knjigu, "The Katyn Wood Murders", objavio je poljski emigrant [[Józef Mackiewicz]] 1951. u New Yorku. Ključan je dio radnje romana ''The Lieutenants'' koji je napisao [[W.E.B. Griffin]], dio serije ''Brotherhood of War''. Zataškavanje masakra je dio radnje u romanu ''[[Enigma (roman)|Enigma]]'' koji je napisao [[Robert Harris (pisac)|Robert Harris]], kao i film iz 2001, ''[[Enigma (2001 film)|Enigma]]''. [[Philip Kerr]] je 2013. napisao roman ''A Man Without Breath'' u kojem se istražuje mjesto masovne grobnice od njemačkih oficira 1943. Poljski pjesnik [[Jacek Kaczmarski]] je posvetio dio svoje poezije ovom događaju.<ref>{{pl simbol}} Kaczmarski, Jacek. "[http://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze_alfabetycznie/kaczmarskiego/k/katyn.php Katyń] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061015091634/http://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze_alfabetycznie/kaczmarskiego/k/katyn.php |date=15. 10. 2006 }}". kaczmarski.art.pl, 29. 8. 1985.</ref> U hrabrom političkom koraku na vrhuncu hladnog rata, srbijanski filmski režiser i scenarist [[Dušan Makavejev]] koristio je izvorne nacističke filmske snimke u svojem filmu iz 1974. ''[[Sweet Movie]]''. Poljski kompozitor [[Andrzej Panufnik]] je napisao pjesmu 1967. koja se zove "Katinjski epitaf".<ref name="comp"/> Američki filmaš [[Steven Fischer]] je 2000. producirao promotivni film ''Silence of Falling Leaves'' u kojem je dao počast palim vojnicima, a sastojao se od lišća koje pada dok se audio prebacuje na poljski jezik, na naraciju koju je vodila Božena Jędrzejczak. Nominiran je za nagradu [[Emmy]].<ref name="Balto. indie gets Emmy nod"/> Poljski filmski režiser [[Andrzej Wajda]] je 2007, čiji je otac, kapetan Jakub Wajda, pogubljen u zatvoru u Harkivu, dovršio film o tom masakru, ''[[Katyn (film)|Katyn]]''. Nominiran je za [[Oscar za najbolji strani film|Oskara]].<ref name="ebert"/> Britanski historičar [[Laurence Rees]] je 2008. producirao šestosatni TV dokumenatarc za [[BBC]]/[[PBS]] pod nazivom ''World War II Behind Closed Doors: Stalin, the Nazis and the West''. Katinjski masakr je bio jedan od središnjih tema serije.<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=N6dX-XhQU04|title=WWII Behind Closed Doors: Stalin, the Nazis and the West &#124; Clip #1 &#124; PBS |publisher=Youtube.com |date=25. 4. 2009}}</ref><ref name="behind">{{cite book |title=World War II Behind Closed Doors: Stalin, the Nazis and the West |publisher=Random House |author=Rees, Laurence |authorlink=Laurence Rees |year=2010 |page=5 |isbn=978-0-307-38962-6}}</ref> == Galerija pojedinih žrtava == <gallery> Zygmunt_Kurnatowski-Miel%C5%BCy%C5%84ski_2.JPG|<center>Zygmunt Kurnatowski-Mielżyński Jan_Zi%C3%B3%C5%82kowski_(priest_officer)_1.JPG|<center>Jan Leon Ziółkowski Ludwik_Warcha%C5%82_2.JPG|<center>Ludwik Warchał Tadeusz_Tucholski_military.JPG|<center>Tadeusz Tucholski Dr_Karol_Szymanski_1934.jpg|<center>Karol Szymański J%C3%B3zef_Seruga.JPG|<center>Józef Seruga Marian_Rentgen-Guentner.png|<center>Marian Rentgen Rudolf_Prich_(1881-1940).jpg|<center>Rudolf Prich Karol_Grzesik.png|<center>Karol Grzesik Marian_Hanusiewicz.JPG|<center>Marian Hanusiewicz Wiktor_Kalici%C5%84ski_with_family.jpg|<center>Wiktor Kaliciński Stanis%C5%82aw_Michalski_(veterinarian).JPG|<center>Stanisław Michalski J%C3%B3zef_D%C4%85browski_(1888-1940)_fatigue.JPG|<center>Józef Dąbrowski Stanis%C5%82aw_Chor%C4%85%C5%BCek.JPG|<center>Stanisław Chorążek JLewandowska.JPG|<center>Janina Lewandowska </gallery> == Literatura == {{refbegin|2}} * {{cite book|editor1-last=Cienciala|editor1-first=Anna M.|editor2-last=S. Lebedeva|editor2-first=Natalia|editor3-last=Materski|editor3-first=Wojciech|title=Katyn: A Crime Without Punishment|url=https://archive.org/details/bwb_P8-CBL-064|series=Annals of Communism Series|publisher=Yale University Press|year=2008|isbn=978-0-300-10851-4}} * {{cite book|last1=Komorowski|first1=Eugenjusz A.|last2=Gilmore|first2=Joseph L.|year=1974|title=Night Never Ending|publisher=Avon Books}} * {{cite book|last=Paul|first=Allen|authorlink=Allen Paul (writer)|year=2010|title=Katyń: Stalin's Massacre and the Triumph of Truth|publisher=Northern Illinois University Press: DeKalb, IL|isbn=978-0-87580-634-1}} * {{cite book|last=Paul|first=Allen|year=1996|title=Katyń: Stalin's massacre and the seeds of Polish Resurrection|url=https://archive.org/details/katynstalinsmass0000paul|publisher=Annapolis, Md., Naval Institute Press|isbn=978-1-55750-670-2}} * {{cite book|last=Paul|first=Allen|year=1991|title=Katyn: The Untold Story of Stalin's Polish Massacre|url=https://archive.org/details/katynuntoldstory0000paul|publisher=Scribner Book Company|isbn=978-0-684-19215-4}} * {{cite journal|last=Sandford|first=George|authorlink=George Sanford (scholar)|title=The Katyn Massacre and Polish–Soviet relations 1941–1943|journal=[[Journal of Contemporary History]]|volume=41|issue=1|pages=95–111|url=http://jch.sagepub.com/cgi/reprint/41/1/95.pdf|format=PDF|doi=10.1177/0022009406058676|year=2006}} * {{cite book|last=Swianiewicz|first=Stanisław|authorlink=Stanisław Swianiewicz|title=W cieniu Katynia|origyear=1976|trans-title=In the Shadow of Katyn: Stalin's Terror|publisher=Borealis Pub|year=2000|isbn=978-1-894255-16-5}} * {{cite book|last=Zaslavsky|first=Victor|url=http://www.telospress.com/main/index.php?main_page=product_info&products_id=366|title=Class Cleansing: The Katyn Massacre|others=Kizer Walker (trans.)|publisher=Telos Press Publishing|year=2008|isbn=978-0-914386-41-4}}{{Mrtav link}} * Bengali: Saubhik Ghosh. 'Katyn-Kolonko' (The Katyn Crime). EKDIN, Sunday Supplement, Cover Story. 11. 10. 2009 {{refend}} == Reference == {{refspisak|colwidth=30em|refs= <ref name="CiencialaMaterski2007-30">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: A Crime without Punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA30|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|page=30}}</ref> <ref name="CiencialaMaterski2007-81">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: a crime without punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA81|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|page=81}}</ref> <ref name="Brown2009-140">{{cite book|first=Archie|last=Brown|title=The Rise and Fall of Communism|url=http://books.google.com/books?id=SjgGDYoPapMC&pg=PA140|date=9. 6. 2009|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-113879-9|page=140}}</ref> <ref name="BIPN">See for instance: {{cite journal|author-link=Barbara Polak|first=Barbara|last=Polak|year=2005|title=Zbrodnia katyńska|journal=Biuletyn Institute of National Remembrance|pages=4–21|url=http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=f4349d43-b13d-4c2c-a70d-056e8801493d|format=PDF|language=pl|access-date=12. 1. 2019|archive-date=8. 12. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208102039/http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=f4349d43-b13d-4c2c-a70d-056e8801493d|url-status=dead}}</ref> <ref name="Zbrodnia katyńska">{{cite book|author=various authors (collection of documents)|coauthors=[[Władysław Anders]] |title=Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów|year=1962|pages=16, 30, 257|publisher=Gryf|language=pl}}</ref> <ref name="Czcheidze">{{cite web|first=Justyna|last=Jakubowska|title=Prezydenci Polski i Gruzji odsłonili pomnik gruzińskich oficerów w Wojsku Polskim|publisher=|year=2007|work=kaukaz.pl|url=http://www.kaukaz.pl/aktualnosci/artykul.php?Artykul=31|language=pl}}</ref> <ref name="Biuletyn">{{cite journal|first1=Marian|last1=Kukiel|first2=Barbara|last2=Jagiełło|year=2003|title=Special Edition of Kombatant Bulletin on the occasion of the Year of General Sikorski. Official publication of the Polish government Agency of Combatants and Repressed|journal=Kombatant|issue=148|publisher=IPN|doi=|url=http://www.udskior.gov.pl/kombatant/200306_spec.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717081820/http://www.udskior.gov.pl/kombatant/200306_spec.pdf|archive-date=17. 7. 2011|language=pl|date=|access-date=12. 1. 2019|url-status=dead}}</ref> <ref name="Davies2008-292">{{cite book|first=Norman|last=Davies|title=No Simple Victory: World War II in Europe, 1939–1945|url=http://books.google.com/books?id=9P_uQ2qeFUkC&pg=PT292|date=septembar 2008|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-311409-3|page=292}}</ref> <ref name="Brackman">{{cite book|first=Roman|last=Brackman|title=The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life|url=http://books.google.com/books?id=zQL8POkFGIQC&pg=PA358|year=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7146-5050-0|page=358}}</ref> <ref name="Duma-Nov-2010">{{cite web|title=Russian parliament condemns Stalin for Katyn massacre|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11845315|newspaper=BBC News|date=26. 11. 2010}}</ref> <ref name="BIPN1">{{cite journal|author-link=Barbara Polak|first=Barbara|last=Polak|year=2005|title=Zbrodnia katyńska|journal=Biuletyn Institute of National Remembrance|pages=4–21|url=http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=f4349d43-b13d-4c2c-a70d-056e8801493d|format=PDF|language=pl|access-date=12. 1. 2019|archive-date=8. 12. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208102039/http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=f4349d43-b13d-4c2c-a70d-056e8801493d|url-status=dead}}</ref> <ref name="Basak1993">{{cite book|first=Adam|last=Basak|title=Historia pewnej mistyfikacji: zbrodnia katyńska przed Trybunałem Norymberskim|url=http://books.google.com/books?id=9DhnAAAAMAAJ|year=1993|publisher=Wydawn. Uniwersytetu Wrocławskiego|isbn=978-83-229-0885-3|page=37}}</ref> <ref name=balfour>{{cite book|title=Propaganda in War 1939–1945: Organisation, Policies and Publics in Britain and Germany|url=https://archive.org/details/propagandainwar10000balf|last=Balfour|first=Michael|year=1979|publisher=Routledge & Kegan Paul|isbn=978-0-7100-0193-1|pages=[https://archive.org/details/propagandainwar10000balf/page/332 332]–333}}</ref> <ref name="Fischer">{{cite journal|first=Benjamin B.|last=Fischer|year=1999–2000|title=The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field|journal=Studies in Intelligence|volume=|issue=Winter|pages=|publisher=[[CIA]]|doi=|url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html|access-date=12. 1. 2019|archive-date=17. 1. 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq16st2z?url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Engel">{{cite book|first=David|last=Engel|title=Facing a holocaust: the Polish government-in-exile and the Jews, 1943–1945|url=http://books.google.com/books?id=a12WB1iknWwC&pg=PA71|ear=1993|publisher=UNC Press Books|isbn=978-0-8078-2069-8|page=71}}</ref> <ref name=horner>{{cite book|first1=David M.|last1=Horner|first2=Robin|last2=Havers|title=The Second World War: Europe, 1939–1943|year=2003|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-96846-1|page=34|pages=|url=|access-date=}}</ref> <ref name="CiencialaMaterski2007-226-229">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: A Crime without Punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA226|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|pages=226–229}}</ref> <ref name="Goebbels">{{cite book|first1=Joseph|last1=Goebbels|first2=Louis|last2=Translated by Lochner|title=The Goebbels Diaries (1942–1943)|url=https://archive.org/details/goebbelsdiaries100goeb|publisher=Doubleday & Company|year=1948}}</ref> <ref name=lipski1>{{cite book|title=KOR: a history of the Workers' Defense Committee in Poland, 1976–1981|year=1985|publisher=[[University of California Press]]|location=Berkeley|isbn=0-520-05243-9|author=[[Jan Józef Lipski]]|url=https://archive.org/details/korhistoryofwork0000lips}}</ref> <ref name="Kultur2007-180">{{cite book|author=Simon-Dubnow-Institut für Jüdische Geschichte und Kultur|title=Shared History, Divided Memory: Jews and others in Soviet-occupied Poland, 1939–1941|url=http://books.google.com/books?id=_BbvQbiaqAEC&pg=PA180|year=2007|publisher=Leipziger Universitätsverlag|isbn=978-3-86583-240-5|page=180}}</ref> <ref name="Answer of the General Prosecutor's Office to the letter of the Memorial Society">{{cite web|url=http://www.memo.ru/daytoday/5katyn2.htm|script-title=ru:Ответ ГВП на письмо общества "Мемориал"|last=Kondratov|first=V. K.|year=2005|work=|publisher=General Prosecutor's Office of the Russian Federation|language=Russian|trans-title=Answer of the General Prosecutor's Office to the letter of the Memorial Society|title=Arhivirana kopija|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605073217/http://www.memo.ru/daytoday/5katyn2.htm|archive-date=5. 6. 2011|url-status=dead}}</ref> <ref name=kmw2>{{cite web|url=http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_statement.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080616072503/http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_statement.html|archive-date=16. 6. 2008|title=Official statement of the Polish government, on 17 April 1943|author=Council of Ministers, Polish Government in Exile|year=1943|work=|publisher=Katyn Memorial Wall|access-date=12. 1. 2019|url-status=dead}}</ref> <ref name=asch>{{cite web|first=Neal|last=Ascherson|url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/17/smolensk-crash-katyn-accident-of-history|title=An accident of history|publisher=The Guardian|date=17. 4. 2010|location=London}}</ref> <ref name=may>{{cite book|first=Ernest R.|last=May|title=Strange Victory: Hitler's Conquest of France|url=https://archive.org/details/strangevictoryhi0000maye_l5e7|year=2000|publisher=I. B. Tauris|isbn=978-1-85043-329-3|page=[https://archive.org/details/strangevictoryhi0000maye_l5e7/page/93 93]}}</ref> <ref name="Balto. indie gets Emmy nod">{{cite web|url=http://thedailyrecord.com/2001/05/22/balto-indie-gets-emmy-nod/|title=Balto. indie gets Emmy nod|publisher=Mddailyrecord.com|date=22. 5. 2001}}</ref> <ref name="Livre noir du Communisme: crimes, terreur, répression">{{cite encyclopedia|first1=Nicholas|last1=Werth|first2=Mark|last2=Kramer|editor=Stéphane Courtois|encyclopedia=Livre noir du Communisme: crimes, terreur, répression|title=A State against Its People: Violence, Repression and Terror in the Soviet Union|date=15. 10. 1999|publisher=Harvard University Press|url=http://books.google.com/books?id=H1jsgYCoRioC&pg=PA208|isbn=978-0-674-07608-2|pages=208}}</ref> <ref name=crawford>{{cite book|title=The Eastern Front Day by Day, 1941–45: A Photographic Chronology|last=Crawford|first=Steve|year=2006|publisher=Potomac Books|isbn=978-1-59797-010-5|page=20}}</ref> <ref name="Miednoje_Katyn">{{cite web|url=http://www.coldwarhistory.us/Cold_War/Katyn_Massacre/Miednoje__Katyn.htm|title=The grave unknown elsewhere or any time before ... Katyń&nbsp;– Kharkiv&nbsp;– Mednoe|first=Werner|last=Juretzko}}</ref> <ref name="Churchill">{{cite book|first=Winston|last=Churchill|title=The Hinge of Fate|url=http://books.google.com/books?id=ul4FXiT4-9wC&pg=PA680|date=11. 4. 1986|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|isbn=978-0-395-41058-5|page=680}}</ref> <ref name="LeslieLeslie1983">{{cite book|first=Roy Francis|last=Leslie|title=The History of Poland since 1863|url=http://books.google.com/books?id=0tYVKUsnw9IC&pg=PA244|year=1983|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-27501-9|page=244}}</ref> <ref name="CiencialaMaterski2007">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: A Crime without Punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA244|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|pages=243–245}}</ref> <ref name="Отчёт">{{cite web|url=http://militera.lib.ru/research/meltyukhov2/03.html |title=Отчёт Украинского и Белорусского фронтов Красной Армии|first=Mikhail|last=Meltiukhov|language=ru}}</ref> <ref name="CiencialaMaterski2007-240-241">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: A Crime without Punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA240|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|pages=240–241}}</ref> <ref name="Parrish">{{cite book|first=Michael|last=Parrish|title=The Lesser Terror: Soviet State Security, 1939–1953|url=http://books.google.com/?id=NDgv5ognePgC&printsec=frontcover&dq=The+lesser+terror:+Soviet+state+security,+1939–1953&q|publisher=Praeger Press|year=1996|isbn=978-0-275-95113-9|pages=324, 325}}</ref> <ref name="CiencialaMaterski2007-256">{{cite book|first1=Anna M.|last1=Cienciala|first2=Wojciech|last2=Materski|title=Katyn: A Crime without Punishment|url=http://books.google.com/books?id=SyimWfkx0-MC&pg=PA256|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10851-4|page=256}}</ref> <ref name="RFERL">{{cite web|title=Russian, Polish Leaders To Mark Katyn Anniversary |url=http://www.rferl.org/content/Russian_And_Polish_Leaders_To_Mark_Katyn_Anniversary/2004394.html?page=1&x=1#relatedInfoContainer|newspaper=[[Radio Slobodna Evropa]]|date=6. 4. 2010}}</ref> <ref name="Cook">{{cite book|first=Bernard A.|last=Cook|title=Europe Since 1945: An Encyclopedia|url=http://books.google.de/books?id=hafLHZgZtt4C&lpg=PA691&hl=de&pg=PA712#v=onepage&q&f=false|year=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-8153-4058-4|page=712}}</ref> <ref name="PAP">{{cite journal|author=cheko, Polish Press Agency|title=Odkryto grzebień z nazwiskami Polaków pochowanych w Bykowni|journal=[[Gazeta Wyborcza]]|date=21. 9. 2007|url=http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,4509809.html|language=pl|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915012240/http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,4509809.html|archive-date=15. 9. 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name="comp">{{cite book|title=The companion to 20th-century music|publisher=1996|author=Lebrecht, Norman|year=1996|page=250|isbn=978-0-306-80734-3}}</ref> <ref name="Peszkowski">{{cite journal|first=Zdzisław|last=Peszkowski|year=2007|title=Jedyna kobieta&nbsp;— ofiara Katynia (The only woman victim of Katyn)|journal=Tygodnik Wileńszczyzny|issue=10|url=http://www.tygodnik.lt/200710/bliska6.html|language=pl}}</ref> <ref name="Davies1998">{{cite book|first=Norman|last=Davies|title=Europe: A History|date=20. 1. 1998|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-097468-8|page=[https://archive.org/details/europehistory00norm/page/1004 1004]|url=https://archive.org/details/europehistory00norm/page/1004}}</ref> <ref name="Rieber2000-31-33">{{cite book|first=Alfred J.|last=Rieber|title=Forced migration in Central and Eastern Europe, 1939–1950|url=http://books.google.com/books?id=it0-Zi2nEX0C&pg=PA31|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7146-5132-3|pages=31–33}}</ref> <ref name="Dean">{{cite book|first=Martin|last=Dean|title=Collaboration in the Holocaust: Crimes of the Local Police in Belorussia and Ukraine, 1941–44|url=http://books.google.com/books?id=tdzTU1Uj3zcC&pg=PA144|date=9. 3. 2003|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-6371-0|page=144}}</ref> <ref name="Sandler2002">{{cite book|first=Stanley|last=Sandler|title=Ground Warfare: An International Encyclopedia|url=http://books.google.com/books?id=L_xxOM85bD8C&pg=PA808|year=2002|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-344-5|page=808}}</ref> <ref name="Dunn1998-184">{{cite book|first=Dennis J.|last=Dunn|title=Caught between Roosevelt & Stalin: America's ambassadors to Moscow|url=http://books.google.com/books?id=Cm6IH1a4oksC&pg=PA184|year=1998|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2023-2|page=184}}</ref> <ref name="Sanford2005-102">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.de/books?id=umQqmFXTosMC&pg=PA102&lpg=PA102&dq=walther+2+modell++katyn&source=bl&ots=bn-k_xNU7R&sig=DdParvXoqG1OpoFRTksFJpcwo7A&hl=de&sa=X&ei=KEIYVN-3MsOxO-iFgZgD&redir_esc=y#v=onepage&q=walther%202%20modell%20%20katyn&f=false|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=102}}</ref> <ref name="ebert">{{cite book|title=Roger Ebert's Movie Yearbook 2011|url=https://archive.org/details/rogerebertsmovie0000eber_r2w9|publisher=Andrews McMeel Publishing|author=Ebert, Roger|authorlink=Roger Ebert|year=2010|isbn=978-1-4494-0618-9}}</ref> <ref name="Sanford2005-130">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA130|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=130}}</ref> <ref name="Jeffery1989">{{cite book|first=Ron|last=Jeffery|title=Red runs the Vistula|url=http://books.google.com/books?id=tllpAAAAMAAJ|date=1. 12. 1989|publisher=Nevron Associates|isbn=978-0-908734-00-9|pages=308–309}}</ref> <ref name="Sanford2005-44">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA130|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=44}}</ref> <ref name="Institute1993">{{cite book|author=RFE/RL Research Institute|title=RFE/RL research report: weekly analyses from the RFE/RL Research Institute|url=http://books.google.com/books?id=ix0kAQAAIAAJ|year=1993|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty, Inc.|page=24|quote=One of the documents turned over to the Poles on 14 October was Shelepin's handwritten report from 1959}}</ref> <ref name="Sanford2005-131">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA131|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=131}}</ref> <ref name="Johannesburg Katyn Memorial">{{cite web|url=http://www.joburg.org.za/culture/built-heritage/monuments/katyn-memorial|title=About Katyn Memorial|date=februar 2002|publisher=Department of Arts, Culture, and Heritage in the City of Johannesburg|access-date=12. 1. 2019|archive-date=23. 11. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123161207/http://www.joburg.org.za/culture/built-heritage/monuments/katyn-memorial|url-status=dead}}</ref> <ref name=court>{{cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|url=https://archive.org/details/stalincourtofred0000seba_s9j1|first=Simon|last=Sebag Montefiore|year=2004|publisher=Random House|isbn=978-1-4000-7678-9|page=[https://archive.org/details/stalincourtofred0000seba_s9j1/page/334 334]}}</ref> <ref name="Nuremberg">{{cite web|url=http://www.nizkor.org/hweb/imt/tgmwc/tgmwc-07/tgmwc-07-59-07.shtml|title=Excerpts of Nuremberg archives, Fifty-Ninth Day: Thursday, 14 February 1946|date=2. 1. 2006|work=|publisher=Nizkor|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306074130/http://www.nizkor.org/hweb/imt/tgmwc/tgmwc-07/tgmwc-07-59-07.shtml|archive-date=6. 3. 2018|url-status=dead}}</ref> <ref name="Stalin's wars: from World War to Cold War, 1939-1953">{{cite book|first=Geoffrey|last=Roberts|title=Stalin's Wars: from World War to Cold War, 1939–1953|url=http://books.google.com/books?id=5GCFUqBRZ-QC&pg=PA171|year=2006|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-11204-7|page=171}}</ref> <ref name="LRC">{{Cite book|first=Louis Robert|last=Coatney|title=The Katyn Massacre (A Master of Arts Thesis)|year=1993|publisher=Western Illinois University|url=http://www.ibiblio.org/pub/academic/history/marshall/military/wwii/special.studies/katyn.massacre/katynlrc.txt}}</ref> <ref name="Snyder2010-140">{{cite book|first=Timothy|last=Snyder|title=Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin|url=http://books.google.com/books?id=n856VkLmF34C&pg=PA140|date=12. 10. 2010|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-00239-9|page=140|access-date=12. 1. 2019|archive-date=30. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330063144/https://books.google.com/books?id=n856VkLmF34C&pg=PA140|url-status=dead}}</ref> <ref name="Medvedev promises whole truth behind Katyn massacre">{{cite web|url=http://en.rian.ru/russia/20101206/161655377.html|work=[[RIA Novosti]]|title=Medvedev promises whole truth behind Katyn massacre|date=6. 12. 2010|access-date=12. 1. 2019|archive-date=23. 11. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123142024/http://en.rian.ru/russia/20101206/161655377.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="The Polish Deportees of World War II: Recollections of Removal to the Soviet Union and Dispersal Throughout the World">{{cite book|first=Tadeusz|last=Piotrowski|title=The Polish Deportees of World War II: Recollections of Removal to the Soviet Union and Dispersal Throughout the World|url=http://books.google.com/books?id=9Kefzi0_vwIC&pg=PA4|date= 2007|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-3258-5|page=4}}</ref> <ref name="Meller1994">{{cite book|first=Hugh|last=Meller|title=London Cemeteries: An Illustrated Guide and Gazetteer|url=http://books.google.com/books?id=8-ROAAAAMAAJ|date=10. 3. 1994|publisher=Scolar Press|isbn=978-0-85967-997-8|page=139}}</ref> <ref name="Tokarev">{{cite book|first=Dmitri|last=Stepanovich Tokariev|year=1994|title=Zeznanie Tokariewa|others=Anatoliy Ablokov, Fryderyk Zbiniewicz|publisher=Warsaw, Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej|page=71|language=pl}}, također i u {{cite book|year=1995|title=Katyń; dokumenty zbrodni|editor=[[Aleksander Gieysztor|Gieysztor, Aleksander]]; Germanovich Pikhoya, Rudolf|others=Materski, Wojciech; Belerska, Aleksandra|pages=547–567|publisher=Warsaw, Trio |isbn=83-85660-62-3 |id={{ISBN|83-86643-80-3}}}}</ref> <ref name="NYT">{{Cite journal|first=Serge|last=Schemann|date=1985|title=SOLDIERS STORY' SHARES PRIZE AT MOSCOW FILM FESTIVAL|journal=[[New York Times]]|page=10|url=http://www.nytimes.com/1985/07/13/movies/soldiers-story-shares-prize-at-moscow-film-festival.html}}</ref> <ref name="Zawodny-77">{{cite book|title=Death in the Forest: The Story of the Katyn Forest Massacre|first=Janusz K.|last=Zawodny|authorlink=Janusz K. Zawodny|year=1962|publisher=University of Notre Dame Press|isbn=978-0-268-00849-9|page=77|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=27886543|access-date=|archive-date=5. 6. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605002045/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=27886543|url-status=dead}}</ref> <ref name="Ouimet2003">{{cite book|first=Matthew J.|last=Ouimet|title=The rise and fall of the Brezhnev Doctrine in Soviet foreign policy|url=http://books.google.com/books?id=aFSwrUcuDWsC&pg=PA126|year=2003|publisher=UNC Press Books|isbn=978-0-8078-5411-2|page=126}}</ref> <ref name="Zawodny-15">{{cite book|title=Death in the Forest: The Story of the Katyn Forest Massacre|first=Janusz K.|last=Zawodny|year=1962|publisher=University of Notre Dame Press|isbn=978-0-268-00849-9|page=15|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=27886543|access-date=|archive-date=5. 6. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605002045/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=27886543|url-status=dead}}</ref> <ref name="Rees2010">{{cite book|first=Laurence|last=Rees|title=World War II Behind Closed Doors: Stalin, the Nazis and the West|url=http://books.google.com/books?id=sO-KGz1ZTiQC&pg=PA243|date=4. 5. 2010|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-0-307-38962-6|pages=243–246}}</ref> <ref name="bbc161204">{{cite web|title=Russia to release massacre files |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4102967.stm|newspaper=[[BBC News]]|date=1. 11. 1989}}</ref> <ref name="Rees2010-2">{{cite book|first=Laurence|last=Rees|title=World War II Behind Closed Doors: Stalin, the Nazis and the West|url=http://books.google.com/books?id=sO-KGz1ZTiQC&pg=PA188|date=4. 5. 2010|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-0-307-38962-6|pages=188–189}}</ref> <ref name="archives.gov">National Archives and Records Administration, documents related to Committee to Investigate and Study the Facts, Evidence, and Circumstances of the Katyn Forest Massacre (1951–52) [http://www.archives.gov/legislative/guide/house/chapter-22-select-katyn-forest-massacre.html online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018170925/https://www.archives.gov/legislative/guide/house/chapter-22-select-katyn-forest-massacre.html |date=18. 10. 2020 }}. Select Committee of the US Congress final report: "The Katyn Forest Massacre", House Report No. 2505, 82nd Congress, 2nd Session (22. 12. 1952) [http://www.conservativeclassics.com/books/Katynbk/BK07.PDF online pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209194847/http://www.conservativeclassics.com/books/Katynbk/BK07.PDF |date=9. 2. 2006 }}, [http://katyn.ru/forums/viewtopic.php?pid=106 unofficial reproduction of the relevant parts]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327023535/http://www.conservativeclassics.com/books/Katynbk/BK07.PDF |date=27. 3. 2009 }}</ref> <ref name="Polish President Lech Kaczyński dies in plane crash">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8612825.stm|title=Polish President Lech Kaczyński dies in plane crash|date=10. 4. 2010|work=[[BBC News]]|publisher=BBC|}}</ref> <ref name="gmyz">{{cite web|title=1.8 mln polskich ofiar Stalina|first=Cezary|last=Gmyz|url=http://www.rp.pl/artykul/365363.html|newspaper=Rzeczpospolita Polska|date=18. 9. 2009|language=pl|access-date=12. 1. 2019|archive-date=10. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910021921/http://www.rp.pl/artykul/365363.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Rezmer">{{cite book|first1=Waldemar|last1=Rezmer|first2=Karpus|last2=Zbigniew|author2-link=Karpus Zbigniew|first3=Gennadij|last3=Matvejev|title=Krasnoarmieitsy v polskom plenu v 1919–1922&nbsp;g. Sbornik dokumentov i materialov|year=2004|publisher=Federal Agency for Russian Archives|access-date=|language=ru}}</ref> <ref name="ipn_eng_news_high_katyn_decision">{{cite web|url=http://www.ipn.gov.pl/portal/en/2/77/Decision_to_commence_investigation_into_Katyn_Massacre.html|title=Decision to commence investigation into Katyn Massacre|first=Małgorzata|last=Kużniar-Plota|date=30. 11. 2004|publisher=Departmental Commission for the Prosecution of Crimes against the Polish Nation|access-date=12. 1. 2019|archive-date=30. 9. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120930075626/http://www.ipn.gov.pl/portal/en/2/77/Decision_to_commence_investigation_into_Katyn_Massacre.html|url-status=dead}}</ref> <ref name=ronc>{{cite web|url=http://www.roncesvallesvillage.ca/?p=633|title=Roncesvalles Village Commemorates Tragedy in Poland|author=Welcome to Roncesvalles Village|date=10. 4. 2010|work=|publisher=Roncesvalles Village|access-date=6. 8. 2011}}</ref> <ref name="generals">{{cite book|editor=Andrzej Leszek Szcześniak|year=1989|title=Katyń; lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk|publisher=Warsaw, Alfa|isbn=978-83-7001-294-6|page=366}}; {{cite book|editor=Moszyński, Adam|year=1989|title=Lista katyńska; jeńcy obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk i zaginieni w Rosji Sowieckiej|url=https://archive.org/details/listakatynskajen0000mosz|publisher=Warsaw, Polskie Towarzystwo Historyczne|isbn=978-83-85028-81-9|page=[https://archive.org/details/listakatynskajen0000mosz/page/336 336]}}; {{cite book|first=Jędrzej|last=Tucholski|year=1991|title=Mord w Katyniu; Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk: lista ofiar|url=https://archive.org/details/mordwkatyniukozi0000tuch|publisher=Warsaw, Pax|isbn=978-83-211-1408-8|page=[https://archive.org/details/mordwkatyniukozi0000tuch/page/987 987]}}; {{cite book|first=Kazimierz|last=Banaszek|others=Roman, Wanda Krystyna; Sawicki, Zdzisław|year=2000|title=Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich|publisher=Warsaw, Chapter of the Virtuti Militari War Medal & RYTM|isbn=978-83-87893-79-8|page=351}}; {{cite book|editor=Maria Skrzyńska-Pławińska|others=Stanisław Maria Jankowski|year=1995|title=Rozstrzelani w Katyniu; alfabetyczny spis 4410 jeńców polskich z Kozielska rozstrzelanych w kwietniu-maju 1940, według źródeł sowieckich, polskich i niemieckich|publisher=Warsaw, Karta|isbn=978-83-86713-11-0|page=286 }}; {{cite book|editor=Skrzyńska-Pławińska, Maria|others=Porytskaya, Ileana|year=1996|title=Rozstrzelani w Charkowie; alfabetyczny spis 3739 jeńców polskich ze Starobielska rozstrzelanych w kwietniu-maju 1940, według źródeł sowieckich i polskich|publisher=Warsaw, Karta|isbn=978-83-86713-12-7|page=245}}; {{cite book|editor=Skrzyńska-Pławińska, Maria|others=Porytskaya, Ileana|year=1997|title=Rozstrzelani w Twerze; alfabetyczny spis 6314 jeńców polskich z Ostaszkowa rozstrzelanych w kwietniu-maju 1940 i pogrzebanych w Miednoje, według źródeł sowieckich i polskich|publisher=Warsaw, Karta|isbn=978-83-86713-18-9|page=344}}</ref> <ref name="Russia hands over volumes of Katyn massacre case to Poland">{{cite web|url=http://en.rian.ru/russia/20100509/158936509.html|work=RIA Novosti|title=Russia hands over volumes of Katyn massacre case to Poland|date=9. 5. 2010|access-date=12. 1. 2019|archive-date=11. 5. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100511012524/http://en.rian.ru/russia/20100509/158936509.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="kmw_note">{{cite web|url=http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_note.html|title=Soviet Note of 25 April 1943, severing unilaterally Soviet-Polish diplomatic relations, English translation of the Russian document|work=|publisher=Electronic museum|access-date=4. 8. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080616072448/http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_note.html|archive-date=16. 6. 2008|url-status=dead}}</ref> <ref name="Russia's Putin invites Tusk to Katyn massacre event">{{cite web|last=Easton|first=Adam|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8497577.stm|title=Russia's Putin invites Tusk to Katyn massacre event|publisher=BBC News|date=4. 2. 2010}}</ref> <ref name="The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field&nbsp;— Central Intelligence Agency">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html|title=The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field&nbsp;— Central Intelligence Agency|publisher=Cia.gov|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq16st2z?url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html|archive-date=17. 1. 2010|access-date=12. 1. 2019|url-status=live}}</ref> <ref name="Sanford2005-94">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA94|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8 |page=94}}</ref> <ref name="Silitski">{{cite web|title=A Partisan Reality Show|first=Vitali|last=Silitski|url=http://www.tol.org/client/article/14025-a-partisan-reality-show.html|newspaper=Transitions Online|date=11. 5. 2005}}</ref> <ref name="Sanford2005-195">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA195|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=195}}</ref> <ref name="szma">{{cite book|title=Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami|last1=Szarota|first1=Tomasz|first2=Wojciech|last2=Materski|year=2009|isbn=978-83-7629-067-6|url=http://niniwa2.cba.pl/polska_1939_1945.htm|publisher=IPN|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161233/http://niniwa2.cba.pl/polska_1939_1945.htm|archive-date=23. 3. 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name="Sanford2005-199">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=ayq3CpH69HMC&pg=PA199|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=199}}</ref> <ref name="syndrom_apx">{{cite book|first1=И. С.|last1=Яжборовская|first2=А. Ю.|last2=Яблоков|first3=B.C.|last3=Парсаданова|year=2001|script-title=ru:Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях|edition=1st|language=ruski|trans-title=The Katyn Syndrome in Soviet-Polish and Russian-Polish relations|chapter=ПРИЛОЖЕНИЕ: Заключение комиссии экспертов Главной военной прокуратуры по уголовному делу № 159 о расстреле польских военнопленных из Козельского, Осташковского и Старобельского спецлагерей НКВД в апреле—мае 1940 г |url=http://katynbooks.narod.ru/syndrome/Docs/appendix.html|isbn=978-5-8243-1087-0}}</ref> <ref name="Sanford2005-8">{{cite book|first=George|last=Sanford|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|url=http://books.google.com/books?id=PZXvUuvfv-oC&pg=PA8|year=2005|publisher=ROUTLEDGE CHAPMAN & HALL|isbn=978-0-415-33873-8|page=8}}</ref> <ref name="ustawa">{{cite journal|title=Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Act of 9 April 1938, on Compulsory Military Duty)|journal=[[Dziennik Ustaw]]|year=1938|volume=25|issue=220|url=http://www.promulgatory.pl/?pro=DURP193802500022000&view=rel&rel=65&s=dd&f=11|language=pl|date=|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928072511/http://www.promulgatory.pl/?pro=DURP193802500022000&view=rel&rel=65&s=dd&f=11|archive-date=28. 9. 2007|url-status=dead}}</ref> <ref name="bbc011189">{{cite news|title=Commemoration of Victims of Katyn Massacre |url=|newspaper=[[BBC News]]|date=1. 11. 1989}}</ref> <ref name=waa>{{cite book|title=A World at Arms|first=Gerhard|last=Weinberg|year=2005|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-61826-7 |page=107}}</ref> <ref name="The Economist">{{cite web|url=http://www.economist.com/node/10639983?story_id=10639983|title=In denial. Russia revives a vicious lie.|author=Europe.view|date=7. 2. 2008|work=|publisher=The Economist}}</ref> <ref name="Łojek2000-174">{{cite book|first=Bożena|last=Łojek|title=Muzeum Katyńskie w Warszawie|url=http://books.google.com/books?id=myGxAAAAIAAJ|year=2000|publisher=Agencja Wydawm. CB Andrzej Zasieczny|isbn=978-83-86245-85-7 |page=174}}</ref> <ref name="The Economist2">{{cite web|title=Dead leaves in the wind: Poland, Russia and history|url=http://www.economist.com/node/11579381?story_id=11579381&CFID=19854102&CFTOKEN=52857327|newspaper=[[The Economist]]|date=19. 6. 2008}}</ref> <ref name="time131189">{{cite web|title=History: Judgment On Katyn|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959036,00.html?iid=chix-sphere|newspaper=[[Time (časopis)|Time]]|date=13. 11. 1989|access-date=12. 1. 2019|archive-date=7. 11. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107144059/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959036,00.html?iid=chix-sphere|url-status=dead}}</ref> <ref name="ap301089">{{cite news|title=Brzezinski: Soviets Should Take Responsibility for Katyn Massacre |url=|newspaper=[[Associated Press]]|date=30. 10. 1989}}</ref> <ref name="upi301089">{{cite news|title=Weeping Poles visit Katyn massacre site|url=|newspaper=[[United Press International]]|date=30. 10. 1989}}</ref> <ref name="fa1990">{{cite news |title=Chronology 1990; The Soviet Union and Eastern Europe |url=|newspaper=[[Foreign Affairs]] |year=1990 |page=212}}</ref> <ref name="rferl299094">{{cite web|title=Newsline "...despite Poland's status as 'Key Economic Partner'"|url=http://www.rferl.org/content/article/1143252.html|newspaper=[[Radio Free Europe]]|date=2. 1. 2006}}</ref> <ref name="memorial">{{cite web|url=http://www.memo.ru/daytoday/5katyn_eng.htm|title=Statement on investigation of the "Katyn crime" in Russia|date=31. 1. 2009|publisher=[[Memorial (udruga)|Memorial]]|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605122611/http://www.memo.ru/daytoday/5katyn_eng.htm|archive-date=5. 6. 2011|url-status=dead}}</ref> <ref name="guardian290405">{{cite web|title=Russian victory festivities open old wounds in Europe|first=Ian|last=Traynor |author-link=Ian Traynor|url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/29/russia.artsandhumanities|newspaper=[[Guardian]]|date=29. 4. 2005|location=London}}</ref> <ref name="warsawvoice300305">{{cite web|title=Katyn Resolution Adopted |url=http://www.warsawvoice.pl/WVpage/pages/article.php/8069/articl|newspaper=Warsaw Voice |date=30. 3. 2005}}</ref> <ref name="polishembassy310305">{{cite web|url=http://www.polishembassy.ca/news_details.asp?nid=230|title=Senate pays tribute to Katyn victims|date=31. 3. 2005|publisher=The Embassy of the Polish Republic in Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420045807/http://www.polishembassy.ca/news_details.asp?nid=230|archive-date=20. 4. 2005|access-date=12. 1. 2019|url-status=dead}}</ref> <ref name=gazeta>{{cite web|title=Rosyjska telewizja państwowa wieczorem pokaże "Katyń" Wajdy|author=PAP|url=http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,7757734,Rosyjska_telewizja_panstwowa_wieczorem_pokaze__Katyn_.html|newspaper=[[Gazeta Wyborcza]]|date=11. 4. 2010|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003022805/http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,7757734,Rosyjska_telewizja_panstwowa_wieczorem_pokaze__Katyn_.html|archive-date=3. 10. 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name="nytimes.com">{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2010/04/22/world/europe/22katyn.html|work=The New York Times|title=Russian Court Ordered to Hear Appeal in Katyn Case|date=21. 4. 2010}}</ref> <ref name="fco">{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/en/about-us/our-history/historical-publications/research-projects/katyn/introduction/katyn-in-cold-war/|title=Katyn in the Cold War |date=11. 2. 2011|work=|publisher=Foreign and Commonwealth Office}}</ref> <ref name="polishembassy041204">{{cite web|url=http://www.polandembassy.org/News/Biuletyny_news/News_2004/p2004-12-01.htm|title=IPN launches investigation into Katyn crime|date=2. 2. 2006|publisher=IPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20050319100954/http://www.polandembassy.org/News/Biuletyny_news/News_2004/p2004-12-01.htm|archive-date=19. 3. 2005|access-date=12. 1. 2019|url-status=dead}}</ref> <ref name="no">{{cite web |title=The Katyn Massacre and Beyond |first=Brian |last=Crozier |url=http://www.nationalobserver.net/2000_autumn_106.htm |newspaper=National Observer |date=2000 |access-date=12. 1. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723215714/http://www.nationalobserver.net/2000_autumn_106.htm |archive-date=23. 7. 2011 |url-status=dead }}</ref> <ref name="papcem">{{cite web|title=Katyń: Otwarcie polskiego cmentarza wojennego|url=http://fakty.interia.pl/news/news/katyn-otwarcie-polskiego-cmentarza-wojennego,27660|newspaper=Fakty/PAP|date=28. 7. 2000|language=pl|access-date=12. 1. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928230450/http://fakty.interia.pl/news/news/katyn-otwarcie-polskiego-cmentarza-wojennego%2C27660|archive-date=28. 9. 2011|url-status=dead}}</ref> }} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Katyn Massacre}} * [http://memorial-katyn.ru/ Мемориал "Катынь"] (Katinjski memorijalni muzej, zvanični website) * Adam Scrupski "[http://hnn.us/articles/5136.html Historičari se tek moraju suočiti sa implikacijama masakra u Katinju]" ''History News Network'' 17. 5. 2004. * Benjamin B. Fischer "[https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html Katinjska kontroverza: Staljinova polja smrti]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324185250/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html |date=24. 3. 2010 }} 1999–2000. * Louis Robert Coatney [http://www.ibiblio.org/pub/academic/history/marshall/military/wwii/special.studies/katyn.massacre/katynlrc.txt Katinjski masakr: procjena značaja i historijskog spora između SAD-a i UK-a, 1940–1993] (MA Thesis) Western Illinois University, 1993. * Timothy Snyder "[https://www.nybooks.com/daily/2010/12/01/russia-stalin-poland-katyn/ Russia’s Reckoning with Katyń]" ''NYR Blog'', New York Review of Books, 1. 12. 2010. * [https://katyn.org.au/ Katinjski masakr u šumi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102064717/https://www.katyn.org.au/ |date=2. 1. 2019 }}, katyn.org.au * {{Internet Archive short film|id=gov.archives.arc.1936842|name=Katyn (1973)}} {{Sovjetski ratni zločini}} {{Genocid}} [[Kategorija:Katinjski masakr|*]] [[Kategorija:1940. u Sovjetskom Savezu]] [[Kategorija:1940. u Poljskoj]] [[Kategorija:NKVD]] [[Kategorija:Josif Staljin]] [[Kategorija:Lavrentij Berija]] [[Kategorija:Masakri u Sovjetskom Savezu]] [[Kategorija:Masakri u Rusiji]] [[Kategorija:Masakri u Ukrajini]] [[Kategorija:Sovjetski ratni zločini]] [[Kategorija:Masakri nad Poljacima]] 085wpwvjr7i8dhx1sjcajesyq7rag88 Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske 0 451556 3917008 3902142 2026-08-08T10:53:59Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917008 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske | slika = Seal of the Republika Srpska.svg | veličina_slike = 100px | alt_slike = | tekst = | slika2 = | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | izvorno_ime = | državni_nivo = [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Entitet]] | pozicija = | osnivanje = | sjedište = [[Banja Luka]], [[Bosna i Hercegovina]] | šef_agencije = | ministar = [[Boris Pašalić]] ([[SNSD]]) | zaposleni = | budžet = 18,36 miliona KM (2017)<ref>{{Cite web|url=http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/07/06/RI006-18_Lat.pdf|title=Izvještaj o provedenoj finansijskoj reviziji Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske za period 01.01-31.12.2017|last=|first=|date=10. 4. 2018|website=gsr-rs.org|publisher=Glavna služba za reviziju javnog sektora Republike Srpske|access-date=8. 2. 2019|archive-date=21. 11. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121074442/http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/07/06/RI006-18_Lat.pdf|url-status=dead}}</ref> | veb-sajt = [https://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/Pages/default.aspx vladars.net] | dodatak = }} '''Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske''' je jedno od 16 ministarstava [[Vlada Republike Srpske|Vlade Republike Srpske]], nadležno za poljoprivredu, vodoprivredu i šumarstvo u tom entitetu. Sjedište ministarstva se nalazi u [[Administrativni centar Vlade Republike Srpske u Banjoj Luci|Administrativnom centru Vlade RS-a]] na Trgu Republike Srpske u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi [[Boris Pašalić]] ([[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/OM/MIN/Pages/Splash.aspx|title=Ministar|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2018|archive-date=29. 1. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129064852/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/OM/MIN/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/DJEL/Pages/Splash.aspx|title=Djelatnosti|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2018|archive-date=7. 2. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207033945/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/DJEL/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref> == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovani su Ministarstvo za šumarstvo i drvnu industriju te Ministarstvo za poljoprivredu i prehrambenu industriju, a za ministre su tada imenovani Hasan Muratović i Radovan Mirković.<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=Simurg Media|access-date=29. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad poljoprivredom, vodoprivredom i šumarstvom dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] u Bosni i Hercegovini – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana entitetska ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva. == Nadležnosti == Glavna osoba u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske je ministar ili ministrica poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS-a, koji ima pravo na jednog sekretara i jednog pomoćnika. Ministarstvo obavlja poslova koji se odnose na primarnu poljoprivrednu proizvodnju (stočarstvo, biljna proizvodnja), prehrambenu industriju, industriju pića i industriju stočne hrane, veterinarstvo, šumarstvo, vodoprivredu te ruralni razvoj. U resornoj nadležnosti Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske se nalaze sljedeća javna preduzeća, ustanove i agencije:<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/OMin/Pages/Splash.aspx|title=O ministarstvu|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2019|archive-date=6. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206133718/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mps/OMin/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref> *[[Hidrometeorološki zavod Republike Srpske]] * Agencija za agrarna plaćanja * Jedinica za koordinaciju poljoprivrednih projekata *[[Šume Republike Srpske|JPŠ Šume Republike Srpske]] * JP Protivgradna preventiva Republike Srpske * JU Veterinarski institut Dr. Vaso Butozan Banja Luka *[[Vode Srpske|JU Vode Srpske Bijeljina]] == Organizacija == Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS se sastoji od sljedećih organizacionih jedinica: * Resor poljoprivrede, prehrambene industrije i razvoja * Resor za veterinarstvo * Resor šumarstva i lovstva * Resor vodoprivrede * Resor za pružanje stručnih usluga u poljoprivredi == Spisak ministara == {| style="text-align: left;" class="wikitable" ! colspan="2" width="180" |Ministar ! width="80" |Stranka ! width="120" |Početak mandata ! width="120" |Kraj mandata |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}}; color:white;" | 1. |[[Đojo Arsenović]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 27. novembra 1996. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823140816/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |27. 11. 1996. |18. 1. 1998. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}}; color:white;" | 2. |[[Milenko Savić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. januara 1998.|last=|first=|date=|website=www.vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|language=|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |18. 1. 1998. |12. 1. 2001. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}}; color:white;" | 3. |[[Rajko Latinović]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 17. januara 2003.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141306/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" |{{Izborni dijagram/Partija|PDP|link|BS}} |12. 1. 2001. |17. 1. 2003. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}}; color:white;" | 4. |[[Rodoljub Trkulja]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 17. januara 2003.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141306/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|url-status=dead}}</ref> |17. 1. 2003. |15. 2. 2005. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}}; color:white;" | 5. |[[Goran Perković]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 15. februara 2005.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=30. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141450/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |15. 2. 2005. |28. 2. 2006. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" | 6. |[[Radivoje Bratić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 30. novembra 2006.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141716/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|url-status=dead}}</ref> | rowspan="5" |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |30. 11. 2006. |29. 12. 2010. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |7. |[[Stevo Mirjanić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 29. decembra 2010.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2019|archive-date=13. 9. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913110745/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. decembra 2014. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=8. 2. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823142338/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|url-status=dead}}</ref> |29. 12. 2010. |18. 12. 2014. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |8. |[[Boris Pašalić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|title=Narodna skupština izabrala novu Vladu Republike Srpske|last=|first=|date=18. 12. 2018|website=narodnaskupstinars.net|publisher=Narodna skupština RS|access-date=8. 2. 2019|archive-date=20. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020122043/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|url-status=dead}}</ref> |18. 12. 2018 |21. 12. 2022. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |9. |[[Savo Minić]]<ref>{{Cite news|title=Izabrana nova Vlada Republike Srpske|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/izabrana-nova-vlada-republike-srpske/32187909.html|newspaper=Radio Slobodna Evropa|date=21. 12. 2022|access-date=1. 5. 2023|language=sh|first=Radio Slobodna|last=Evropa}}</ref> |21. 12. 2022. |22. 8. 2025. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |10. |[[Anđelka Kuzmić]]<ref>{{Cite web|url=https://vladars.rs/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Media/Vijesti/Pages/vlada-republike-srpske-02092025.aspx|title=Izabrana nova Vlada Republike Srpske na čelu se premijerom Savom Minićem|date=2. 9. 2025|website=vladars.rs|publisher=[[Vlada Republike Srpske]]|access-date=15. 9. 2025}}</ref> |2. 9. 2025. |trenutno |} == Reference == {{Refspisak}} {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{Ministarstva Vlade Republike Srpske}} [[Kategorija:Ministarstva Republike Srpske|Poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede]] 1yslynm77eqc74ipsb4vk30itqdlixq Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske 0 451645 3917010 3483165 2026-08-08T10:55:28Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917010 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske | slika = Seal of the Republika Srpska.svg | veličina_slike = 100px | alt_slike = | tekst = | slika2 = | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | izvorno_ime = | državni_nivo = [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Entitet]] | pozicija = | osnivanje = | sjedište = [[Banja Luka]], [[Bosna i Hercegovina]] | šef_agencije = | ministar = [[Srebrenka Golić]] ([[SNSD]]) | zaposleni = | budžet = 4,07 miliona KM (2017)<ref>{{Cite web|url=http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/04/17/RI044-18_Lat.pdf|title=Izvještaj o provedenoj finansijskoj reviziji Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske za period 01.01-31.12.2017|last=|first=|date=29. 3. 2018|website=gsr-rs.org|publisher=Glavna služba za reviziju javnog sektora Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=25. 9. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925163251/http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/04/17/RI044-18_Lat.pdf|url-status=dead}}</ref> | veb-sajt = [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/Pages/default.aspx vladars.net] | dodatak = }} '''Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske''' je jedno od 16 ministarstava [[Vlada Republike Srpske|Vlade Republike Srpske]], nadležno za urbanističku i ekološku politiku u tom entitetu. Sjedište ministarstva se nalazi u [[Administrativni centar Vlade Republike Srpske u Banjoj Luci|Administrativnom centru Vlade RS-a]] na Trgu Republike Srpske u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi [[Srebrenka Golić]] ([[SNSD]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/MIN/Pages/Splash.aspx|title=Ministar|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=8. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208224656/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/MIN/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref> == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovano je Ministarstvo za urbanizam, građevinarstvo i zaštitu okoliša Republike Bosne i Hercegovine, a za ministra je tada imenovan Munir Jahić. Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad prostornim uređenjem i okolišem dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana odgovarajuća entitetska ministarstva. == Nadležnosti == Glavna osoba u Ministarstvu prostornog uređenja, građevinarstva i ekologije Republike Srpske je ministar ili ministrica prostornog uređenja, građevinarstva i ekologije RS, koji ima pravo na jednog sekretara i jednog pomoćnika. Ministarstvo se bavi poslovima koji se odnose integralno planiranje i uređenje prostora na području Republike Srpske, zašta ministarstvo izrađuje odgovarajući prostorni plan. Pored toga, ministarstvo nadgleda i daje saglasnost za prostorne i urbanističke planove nižih nivoa vlasti (gradovi, općine, posebna područja). U njegovu nadležnost spada i revizija prostorno-planske dokumentacije, razvojnih planova i investiciono-tehničkih dokumentacija od posebnog interesa za Republiku Srpsku.<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OMin/Pages/Splash.aspx|title=O ministarstvu|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=27. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190227214920/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OMin/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref> Ministarstvo se stara o sljedećim oblastima:<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Splash.aspx|title=Organizacija ministarstva|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=6. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206135433/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Splash.aspx|url-status=dead}}</ref> * Urbanističko planiranje i građenje * Uređenje i proizvodnja građevinskih zemljišta, razvoj i usluge građevinarstva * stambena izgradnja i finansiranje iste * stambeno zadrugarstvo * unapređenje životne sredine U resornoj nadležnosti ministarstva se nalaze sljedeće javne institucije:<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Upravne_organizacije.aspx|title=Upravne organizacije|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=26. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226033730/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Upravne_organizacije.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Institucije_u_nadleznosti_ministarstva.aspx|title=Institucije u nadležnosti ministarstva|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=26. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226034809/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/OM/Pages/Institucije_u_nadleznosti_ministarstva.aspx|url-status=dead}}</ref> * Fond za zaštitu životne sredine Republike Srpske * Republička direkcija za obnovu i izgradnju *[[Nacionalni park Sutjeska]] *[[Nacionalni park Kozara]] * Javna ustanova Institut za urbanizam, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske Banja Luka == Organizacija == Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS se sastoji od sljedećih organizacionih jedinica: * Sekretarijat * Resor za urbanizam i prostorno uređenje * Resor za građevinarstvo * Resor za zaštitu životne sredine * Sektor za koordinaciju projekata, razvoj i evropske integracije == Spisak ministara == {| style="text-align: left;" class="wikitable" ! colspan="2" width="180" |Ministar ! width="80" |Stranka ! width="120" |Početak mandata ! width="120" |Kraj mandata |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar za urbanizam, stambeno-komunalne delatnosti i građevinarstvo RS |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Ratko Mišanović]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 27. novembra 1996. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823140816/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Srpska demokratska stranka|SDS]] |27. 11. 1996. |18. 1. 1998. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar obnove i razvoja RS |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Novak Kondić]] |[[Srpska demokratska stranka|SDS]] |27. 11. 1996. |18. 1. 1998. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Jovo Bašić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 18. januara 1998. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 12. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141003/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] |18. 1 1998 |12. 1. 2001. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Neđo Đurić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 12. januara 2001. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 12. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Srpska demokratska stranka|SDS]] |12. 1. 2001. |17. 1. 2003. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" align="center" | |[[Mensur Šehagić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 17. januara 2003.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 12. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141306/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Stranka demokratske akcije|SDA]] |17. 1. 2003. |15. 2. 2005. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" align="center" | |[[Muhamed Lišić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 15. februara 2005.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141450/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Stranka demokratske akcije|SDA]] |15. 2. 2005. |28. 2. 2006. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" align="center" | |[[Fatima Fetibegović]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 30. novembra 2006.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 12. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141716/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|url-status=dead}}</ref> |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] |28. 2. 2006. |29. 12. 2010. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Srebrenka Golić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 29. decembra 2010.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=13. 9. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913110745/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_marta_2013.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 12. marta 2013|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=23. 3. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323223152/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_marta_2013.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. decembra 2014. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823142338/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|title=Narodna skupština izabrala novu Vladu Republike Srpske|last=|first=|date=18. 12. 2018|website=narodnaskupstinars.net|publisher=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=9. 2. 2019|archive-date=20. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020122043/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|url-status=dead}}</ref> |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] |29. 12. 2010. |trenutno |} == Reference == {{refspisak}} {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{Ministarstva Vlade Republike Srpske}} [[Kategorija:Ministarstva Republike Srpske|Prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju]] h88ic1mmg1kqwgr2jyzo2vlxaww81w5 Ministarstvo privrede i preduzetništva Republike Srpske 0 451695 3917009 3789087 2026-08-08T10:54:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917009 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Ministarstvo privrede i preduzetništva Republike Srpske | slika = Seal of the Republika Srpska.svg | veličina_slike = 100px | alt_slike = | tekst = | slika2 = | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | izvorno_ime = | državni_nivo = [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Entitet]] | pozicija = | osnivanje = | sjedište = [[Banja Luka]], [[Bosna i Hercegovina]] | šef_agencije = | ministar = [[Vjekoslav Petričević]] ([[NDP]]) | zaposleni = | budžet = | veb-sajt = [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mpp/Pages/default.aspx vladars.net] | dodatak = }} '''Ministarstvo privrede i poduzetništva Republike Srpske''' je jedno od 16 ministarstava [[Vlada Republike Srpske|Vlade Republike Srpske]], nadležno za podsticanje privrede tog entiteta. Sjedište ministarstva se nalazi u [[Administrativnom centar Vlade Republike Srpske u Banjoj Luci|Administrativnom centru Vlade RS-a]] na Trgu Republike Srpske u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi [[Vjekoslav Petričević]] ([[NDP]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mpp/omin/Pages/default.aspx|title=O ministarstvu|last=|first=|date=|website=www.vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 2. 2019|archive-date=21. 3. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321083445/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mpp/omin/Pages/default.aspx|url-status=dead}}</ref> == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovano je Ministarstvo snabdijevanja i poduzetništva Republike Bosne i Hercegovine, a za ministra je tada imenovan [[Alija Delimustafić]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=Simurg Media|access-date=29. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad tim oblastima dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] u Bosni i Hercegovini – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]]. Krajem 2018. godine je, u okviru [[Vlada RS Radovana Viškovića|nove entitetske vlade]] [[Radovan Višković|Radovana Viškovića]], formirano Ministarstvo privrede i poduzetništva Republike Srpske. == Nadležnosti == Glavna osoba u Ministarstvu privrede i poduzetništva Republike Srpske je ministar privrede i poduzetništva RS-a. Ministarstvo obavlja upravne i druge stručne poslove koji se odnose na industriju u Republici Srpskoj. To se odnosi na sljedeće djelatnosti: * sakupljanje i primarna prerada industrijskih otpadaka * podsticanje ulaganja u domaću industriju kroz podsticanje mjere: Podrška izgradnji i jačanju institucionalne infrastrukture za razvoj i promociju MSP i poduzetništva, podsticajna sredstva za istu, promocija izvoza i predlaganje mjera za pojednostavanje administrativnih procedura * izrada i donošenje tehničkih propisa te njihovo usklašivanje sa standardima [[Evropska unija|Evropske unije]] * podsticanje i uređivanje zanatske djelatnosti te izrada informativno-analitičkih dokumenata iz ove oblasti * podrška izgradnji poduzetničke i poslovne infrastrukture (poslovne zone, slobodne zone, inkubatori, tehnološki parkovi, inovacioni centri, klasteri i drugo) * podrška razvoju ženskog i socijalnog poduzetništva, kandidovanje i učešće u projektima finansiranih iz sredstava EU i drugih izvora * saradnja sa relevantnim institucionalnim i privrednim institucijama * privlačenje stranih investicija kroz pripremu strategije i pravnog okvira, koordinaciju aktivnosti sa lokalnim samoupravama, postinvesticionu podršku i promovisanje privrednog potencijala * vođenje baze podataka o stranim ulagačima i registra podsticaja u privredi * i druge poslove utvrđene zakonom U sastavu Ministarstva privrede i poduzetništva RS-a se nalazi [[Republički zavod za standardizaciju i metodologiju]].<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mpp/organizacija/uo/Pages/default.aspx|title=Upravne organizacije|last=|first=|date=|website=www.vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 2. 2019}}{{Mrtav link}}</ref> == Spisak ministara == {| style="text-align: left;" class="wikitable" ! colspan="2" width="180" |Ministar ! width="80" |Stranka ! width="120" |Početak mandata ! width="120" |Kraj mandata |- |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NDP|tamno|BS}};" align="center" | |[[Vjekoslav Petričević]]<ref>{{Cite web|url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|title=Narodna skupština izabrala novu Vladu Republike Srpske|last=|first=|date=18. 12. 2018|website=narodnaskupstinars.net|publisher=Narodna skupština RS|access-date=8. 2. 2019|archive-date=20. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020122043/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|NDP|link|BS}} |18. 12. 2018 |trenutno |} == Reference == {{refspisak}} {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{Ministarstva Vlade Republike Srpske}} [[Kategorija:Ministarstva Republike Srpske|Privreda i poduzetništvo]] [[Kategorija:Privreda Bosne i Hercegovine]] r0fcp1cxjdwpye4ds8y3w5oxokr7ztl Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske 0 451785 3917011 3789085 2026-08-08T10:55:38Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917011 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske | slika = Seal of the Republika Srpska.svg | veličina_slike = 100px | alt_slike = | tekst = | slika2 = | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | izvorno_ime = | državni_nivo = [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Entitet]] | pozicija = | osnivanje = | sjedište = [[Banja Luka]], [[Bosna i Hercegovina]] | šef_agencije = | ministar = [[Alen Šeranić]] ([[SNSD]]) | zaposleni = | budžet = 41,7 miliona KM (2017)<ref>{{Cite web|url=http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/04/30/RI016-18_Lat.pdf|title=Izvještaj o provedenoj finansijskoj reviziji Ministarstva zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske za period 01.01-31.12.2017|last=|first=|date=10. 4. 2018|website=gsr-rs.org|publisher=Glavna služba za reviziju javnog sektora Republike Srpske|access-date=23. 3. 2019|archive-date=23. 3. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323225240/http://www.gsr-rs.org/static/uploads/report_attachments/2018/04/30/RI016-18_Lat.pdf|url-status=dead}}</ref> | veb-sajt = [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/MZSZ/Pages/default.aspx vladars.net] | dodatak = }} '''Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske''' je jedno od 16 ministarstava [[Vlada Republike Srpske|Vlade Republike Srpske]], nadležno za zdravstvo i socijalnu zaštitu u tom [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetu]]. Sjedište ministarstva se nalazi u [[Administrativni centar Vlade Republike Srpske u Banjoj Luci|Administrativnom centru Vlade RS-a]] na Trgu Republike Srpske u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi [[Alen Šeranić]] (SNSD). == Historija == Godine 1992, nakon sticanja [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ), osnovano je Ministarstvo zdravstva Republike Bosne i Hercegovine, a za ministra je tada imenovan [[Mustafa Beganović]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=Simurg Media|access-date=29. 4. 2018}}</ref> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, a s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad zdravstvom i socijalnoj zaštiti dodijeljena je [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetima]] – [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] – nakon čega su formirana odgovarajuća entitetska ministarstva. == Nadležnosti == Glavna osoba u Ministarstvu zdravlja i socijalne zaštite RS-a je ministar ili ministrica zdravstva i socijalne zaštite RS. Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske obavlja upravne, stručne i druge poslove koji se odnose na ostvarivanje entiteta [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] u zdravstvu i socijalne zaštiti. To se odnosi na sljedeće djelatnosti: * analizovanje i praćenje zdravstvenog stanja stanovništva i njegovih potreba * priprema i provođenje zdravstvene politike i zdravstvenih strategija te evaluacija njihovih rezultata * plan mreže zdravstvenih ustanova, organizacija zdravstvenog sistema i nadzor nad njima * unapređenje sistema kvalitete zdravstvene zaštite kroz planiranje i primjenu zdravstvene tehnologije, izradu planova i programa kapitalnih ulaganje te planiranje i finansiranje projekata reformi zdravstvenog sistema * proizvodnja i promet lijekova, otrova, hemikalija i medicinsih sredstava * planiranje, koordinacija i preduzimanje mjera u cilju obezbjeđenja kvalitetnih, sigurnih i efikasnih lijekova i korišćenja lijekova i medicinskih sredstava u sistemu zdravstvene zaštite * zdravstvena ispravnost vode, životnih namirnica i predmeta opšte upotrebe * zaštita od zračenja, radijaciona sigurnost i upravljanje medicinskih otpadom * praćenje savremenih dostignuća u zdravstvenim sistemima Evropske unije i usklađivanje zdravstvenog sistema sa njihovim standardima i normativima * priprema za ispunjanje uslova u procesu evropskih integracija * prezentacija rezultata programa i projekata na domaćim i međunarodnim konferencijama * planiranje, organizacija i nadzor nad funkcionisanjem sistema socijačne, porodične i dječije zaštite * praćenje stanja socijalne ugroženosti stanovništva i njegovih socijalnih potreba * planiranje i koordinacija stručnog usavršvanja socijalnih radnika * organizacija nadzora nad stručnim radom ustanova socijalne i dječije zaštite i drugih organizacija čija je djelatnosti vezana za resore ministarstva * saradnja sa drugim socijalnim i zdravstvenim ustanovama i institucijama, lokalnim zajednicama, strukovnim udruženjima socijalnih i zdravstvenih radnika i nevladinim organizacijama iz djelokruga poslova sektora * informisanje javnosti putem medija i drugih vidova informisanja o svom radu * i druge poslove utvrđene zakonima i propisima Republike Srpske i Bosne i Hercegovine == Organizacija == Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske se sastoji od sljedećih organizacionih jedinica: * Resor za zdravstvenu zaštitu * Resor za socijalnu, porodičnu i dječiju zaštitu * Resor za javno zdravstvo * Resor za planiranje, analize, finansiranje i implementaciju projekata == Spisak ministara == {| style="text-align: left;" class="wikitable" ! colspan="2" width="180" |Ministar ! width="80" |Stranka ! width="120" |Početak mandata ! width="120" |Kraj mandata |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministarstvo za pitanja boraca i žrtava rata RS |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Mirko Šošić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 27. novembra 1996. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823140816/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |27. 11. 1996. |18. 01. 1998. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministarstvo rada i socijalne zaštite RS |- | |[[Vinko Kondić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. januara 1998.|last=|first=|date=|website=www.vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|language=|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> | |27. 11. 1996. |18. 01. 1998. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite RS |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Željko Rodić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 18. januara 1998. godine|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141003/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_18_januara_1998_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |18. 01. 1998. |12. 01. 2001. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Milorad Balaban]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 12. januara 2001. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |12. 01. 2001. |17. 1. 2003. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}};" align="center" | |[[Marin Kvaternik]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 17. januara 2003.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141306/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|PDP|link|BS}} |17. 1. 2003. |15. 02. 2005. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Ivo Komljenović]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 15. februara 2005.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141450/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |15. 02. 2005. |28. 02. 2006. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Ranko Škrbić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_28_februara_2006.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 28. februara 2006.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141607/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_28_februara_2006.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 30. novembra 2006.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141716/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_30_novembra_2006.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 29. decembra 2010.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=23. 3. 2019|archive-date=13. 9. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913110745/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |28. 02. 2006. |18. 12. 2014. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Alen Šeranić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. decembra 2014. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823142338/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|title=Narodna skupština izabrana novu Vladu Republike Srpske {{!}} NSRS|last=|first=|date=18. 12. 2018|website=narodnaskupstinars.net|publisher=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=23. 3. 2019|archive-date=20. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020122043/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |18. 12. 2014. |trenutno |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.vladars.net Vlada Republike Srpske]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121173853/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Pages/Default.aspx |date=21. 1. 2013 }} {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{Ministarstva Vlade Republike Srpske}} [[Kategorija:Ministarstva Republike Srpske|Zdravlja i socijalne zaštite]] [[Kategorija:Zdravstvo u Bosni i Hercegovini]] 6mgsl2bgf37mwz8uu72jhv3koo3nvuc Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske 0 452879 3917007 3789106 2026-08-08T10:53:07Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3917007 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske | slika = Seal of the Republika Srpska.svg | veličina_slike = 100px | alt_slike = | tekst = | slika2 = | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | izvorno_ime = | državni_nivo = [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Entitet]] | pozicija = | osnivanje = | sjedište = [[Banja Luka]], [[Bosna i Hercegovina]] | šef_agencije = | ministar = [[Petar Đokić]] ([[Socijalistička partija Republike Srpske|SP]]) | zaposleni = | budžet = | veb-sajt = [https://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mper/Pages/default.aspx vladars.net] | dodatak = }} '''Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske''' je jedno od 16 ministarstava [[Vlada Republike Srpske|Vlade Republike Srpske]], nadležno za energetiku i rudarstvo u tom [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entitetu]]. Sjedište ministarstva se nalazi u [[Administrativnom centar Vlade Republike Srpske u Banjoj Luci|Administrativnom centru Vlade RS-a]] na Trgu Republike Srpske u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], dok se na njegovom čelu trenutno nalazi [[Petar Đokić]] ([[Socijalistička partija Republike Srpske|SP]]). == Historija == Nakon sticanja nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine od [[SFRJ|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] (SFRJ) 1992. godine, osnovano je Ministarstvo za energetiku i rudarstvo Republike Bosne i Hercegovine, a za ministra je tada imenovan [[Rusmir Mahmutćehajić]].<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/vijest/institucije-bih-u-periodu-1992-1996-ko-su-bili-clanovi-predsjednistva-premijeri-i-ministri-rbih-249409#2|title=Institucije BiH u periodu 1992-1996: Ko su bili članovi Predsjedništva, premijeri i ministri RBiH|last=Šarenkapa|first=|date=22. 5. 2017|website=faktor.ba|publisher=Faktor|access-date=24. 2. 2018}}</ref> Stvaranjem entiteta u Bosni i Hercegovini nakon potpisivanja [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] 1995. godine, s obzirom na ustavne nadležnosti, nadležnost nad energijom i rudarstvom je dodijeljena entitetima Bosne i Hercegovine, nakon čega su formirani ministarstvo rudarstva, energije i industrije Republike Srpske i [[Ministarstvo energije, rudarstva i energije Federacije Bosne i Hercegovine]]. == Nadležnosti == Glavna osoba u Ministarstvu energetike i rudarstva Republike Srpske je ministar energetike i rudarstva RS, koji ima pravo na četiri pomoćnika. Ministarstvo energetike i rudarstva RS-a obavlja upravne, druge i stručne poslove koji se odnose na ostvarivanje nadležnosti entiteta Bosne i Hercegovine u energetici i rudarstvu. To se odnosi na: * crnu metalurgiju, proizvodnju i preradu obojenih metala * preradu nemetala * proizvodnju baznih hemijskih proizvoda * preradu hemijskih proizvoda * vođenje elektroenergetske politike kroz planiranje i vođenje odgovarajuće strategije * praćenje sigurnosti i kvalitete snabdijevanja električnom energijom na tržištu i razvoj istog * eksploataciju resursa u svrhu proizvodnje električne energije i izdavanje neophodnih koncesija * razvoj i izgradnju elektroenergetskih objekata * promociju i vođenje energetske efikasnosti kroz donošenje planova i mjera za njezino sprovođenje * promociju obnovljivih izvora energije i novih tehnologija obnovljivih izvora energije * učešće u aktivnostima u područijima energetike i korištenja prirodnih resursa * proizvodnju i preradu nafte i naftnih derivata * prirodni gas * proizvodnju i promovisanje bio-goriva * sigurnost cjevovodnog transporta gasovitih i tečnih ugljiovodnika * preduzimanje mjera u svrhu obezbjeđenja sigurnosti snabdjevanja naftom i gasom * izradu srednjoročne i dugoročne strategije za energente (nafta, gas i bio-gorivo) te predlaganje mjera za njihovo podsticanje * analizu stanja i poslovanja preduzeća iz nadležnosti ministarstva * dodjelu koncesija za izgradnju novih objekata za transport nafte i gasa * istraživanje i eksploataciju tečnih i gasovitih ugljikovodonika (sirova nafta i gas) i drugih prirodnih gasova * geološka istraživanja i eksploataciju prirodnih i tehnogenih mineralnih sirovina: metaličnih, nemetaličnih – obuhvatajući i resurse za proizvodnju građevinskih materijala, radioaktivnih mineralnih sirovina, sve vrste soli i sonih voda, podzemne vode (pitke, industrijske, mineralne, termalne, termomineralne) i geotermalne resurse, te izdavanje odobrenja koncesija i izradu pratećeg katastra * verifikaciju rezervi mineralnih sirovina i vođenje njihovog katastra * dodjela koncesija za istraživanje i eksploataciju mineralnih resursa te vođenje pratećeg katastra * nadzor nad radom javnih preduzeća i ostalih privrednih društava iz svoje nadležnosti * podsticanje razvoja i konkurentnosti resornih oblasti mjerama ekonomske i razvojne politike, kao što je sprovođenje stimulativnih mjera i neposrednog kontakta sa zainteresovanim ulagačima * podsticanje ulaganja sredstava zainteresovnih lica u domaće privredne subjekte u domaće privredne subjekte svojih oblasti kroz stvaranje povoljniuh uslova za strane investicije * saradnju sa organizacijama, udruženjima i institucijama u oblastima energetike i rudarstva * praćenje uticaja mjera ekonomske politike na kretanje proizvodnje u resornim oblastima, kako u cjelini, tako i po pojedinačnim granama i značajnim privrednim subjektima * učešće u izradi i donošenju propisa iz resornih nadležnosti i njihovo usklađivanje sa zakonodavstvom [[Evropska unija|Evropske unije]] * izradu zakonskih i podzakonskih akata i druge poslove utvrđene zakonom. == Organizacija == Ministarstvo se sastoji od sljedećih organizacionih jedinica * Resor za elektroenergetiku * Resor za energente * Resor za rudarstvo i geologiju * Resor za pravne poslove i evropske integracije == Spisak ministara == {| style="text-align: left;" class="wikitable" ! colspan="2" width="180" |Ministar ! width="80" |Stranka ! width="120" |Početak mandata ! width="120" |Kraj mandata |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar industrije i energetike RS |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Milorad Skoko]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 27. novembra 1996. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823140816/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_27_novembra_1996_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |27. 11. 1996. |18. 01. 1998. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar energetike i rudarstva |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Vladimir Dokić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. januara 1998.|last=|first=|date=|website=www.vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|language=|access-date=5. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |18. 01. 1998. |12. 01. 2001. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Boško Lemez]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|title=Sastav Vlade Republike Srpske izabrane 12. januara 2001. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141154/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_12_januara_2001_godine.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |12. 01. 2001. |17. 01. 2003. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar privrede, energetike i razvoja RS |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Milan Bogićević]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 17. januara 2003.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141306/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_17_januara_2003.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |17. 01. 2003. |15. 02. 2005. |- ! style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Miladin Gligorić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 15. februara 2005.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141450/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_15_februara_2005.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SDS|link|BS}} |15. 02. 2005. |28. 02. 2006. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Milan Jelić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_28_februara_2006.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 28. februara 2006.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823141607/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada_Republike_Srpske_izabrana_28_februara_2006.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |28. 02. 2006. |30. 11. 2006. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Rajko Ubiparip]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 29. decembra 2010.|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=13. 9. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913110745/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Sastav_Vlade_Republike_Srpske_izabrane_29_decembra_2010.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |30. 11. 2006. |29. 12. 2010. |- ! style="background:#EEEEFF" colspan="6" align="center" | Ministar industrije, energetike i rudarstva RS |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" align="center" | |[[Željko Kovačević]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. decembra 2014. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=4. 4. 2019|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823142338/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|link|BS}} |29. 12. 2010. |18. 12. 2014. |- | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SP RS|tamno|BS}};" align="center" | |[[Petar Đokić]]<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|title=Vlada Republike Srpske izabrana 18. decembra 2014. godine|last=|first=|date=|website=vladars.net|publisher=Vlada Republike Srpske|access-date=16. 11. 2018|archive-date=23. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823142338/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Aktivnosti/Pages/Vlada-18-decembar-2014.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|title=Narodna skupština izabrana novu Vladu Republike Srpske {{!}} NSRS|last=|first=|date=18. 12. 2018|website=narodnaskupstinars.net|publisher=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=23. 3. 2019|archive-date=20. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020122043/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/vijesti/narodna-skup%C5%A1tina-izabrala-novu-vladu-republike-srpske|url-status=dead}}</ref> |{{Izborni dijagram/Partija|SP RS|link|BS}} |18. 12. 2014. |trenutno |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.vladars.net Vlada Republike Srpske]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121173853/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Pages/Default.aspx |date=21. 1. 2013 }} {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{Ministarstva Vlade Republike Srpske}} [[Kategorija:Ministarstva Republike Srpske|Energetike i rudarstva]] [[Kategorija:Energija u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Rudarstvo u Bosni i Hercegovini]] eonf09nvtyeae0fzb9gxiw0cppvzn4p Ilirski novac 0 459695 3916881 3902936 2026-08-07T18:54:27Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916881 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Face of King Gentius on Ancient Illyrian coin.jpg|mini|desno|Gencije, kralj Ilirije]] '''Ilirski novac''' pronađen je u [[Arheologija|arheološkim]] nalazištima na nekadašnjoj [[Iliri|ilirskoj]] teritoriji iz zadnjih stoljeća p. n. e. Predstavlja svjedočanstvo o ekonomskim odnosima Ilira prije nego su izgubili samostalnost. U periodu prije prodora [[Rimska Republika|Rimljana]] ilirski prostor imao je intenzivne trgovačke veze sa [[Antička Grčka|grčkim]] kolonijama na [[Dalmacija|dalmatinskim]] ostrvima i obalama [[Jonsko more|Jonskog]] i [[Jadransko more|Jadranskog mora]], južnoj [[Italija|Italiji]] i [[Sicilija|Siciliji]], a pogotovo sa [[Epir]]om, [[Antička Makedonija|Makedonijom]] i grčkim država-gradovima. Može se uslovno podijeliti na nekoliko grupa. == Grčko - ilirski novac == Grčko - ilirski novac su emitirale kovnice u gradovima [[Apolonija|Apoloniji]] i [[Drač]]u (Dyrrhachium - Dirahija – Epidaumn) na području današnje [[Albanija|Albanije]] i kovnice na srednjodalmatinskim gradovima. === Herakleja === Najstariji grčko–ilirski novci emitirani su iz kovnice grčke kolonije Herakleje. Prvi spomen toga grada nalazimo kod Pseudo Skilaksa, ali njegov tačan položaj do danas nije utvrđen.<ref name="RendićMio"/> Herakleja se nalazila na jednom od [[Dalmacija|srednjodalmatinskih]] otoka i to najvjerojatnije na [[Hvar]]u. To potvrđuje velika koncentracija nalaza njenog novca upravo na tom otoku. Tokom 4. i 3. st. p. n. e. kovnica je emitirala dva tipa novca. Prvi karakterizira prikaz [[Herakle|Heraklove]] glave s [[lav]]ljom kožom na [[avers]]u, dok su na reversu njegovi atributi i legenda. Drugi tip ima prikaz [[Artemida|Artemidine]] glave na aversu i [[delfin]]a i kratku legendu na reversu. Pojedinačni nalazi heraklejskog novca zabilježeni su na sjevernodalmatinskom prostoru u [[Zadar|Zadru]] i u [[Danilo|Danilu Gornjem]] (1 kom.). Ti primjerci svjedoče o trgovačkim doticajima jadranske Herakleje s važnim središtima autohtonog stanovništva. Na ovom prostoru poznate su i dvije ostave, obje nastale kao posljedica nekakvog oružanog sukoba. Jedna je iz Nina (24 kom.), dok druga potječe iz Tijesnog na otoku [[Murter]]u (15 kom.). === Faros (Hvar) === Tokom 4. st. p. n. e. počela je sa djelovanjem kovnica grčke jonske kolonije Farosa, koja se nalazila na mjestu današnjeg [[Stari Grad|Starigrada]] na otoku [[Hvar]]u. Iz nje su emitirane brojne serije novca sve do u drugu polovinu 2. st. p. n. e. kada je prestala s radom. I novac Farosa je u golemim količinama zastupljen na nalazištima srednjodalmatinskih otoka, dok ga je u sjevernoj Dalmaciji evidentira samo na dva mjesta i to u Ninu (2 kom.) i Smrdeljima kod [[Skradin]]a, 1 kom. Najviše primjeraka grčko-ilirskog novca koji je bio pronađen na prostoru sjeverne Dalmacije, pripadao je upravo Farosu, ali je za vrijeme [[Drugi svjetski rat|II. svjetskog rata]] završio u Italiji. Značajan nalaz skupnog farskog bronzanog novca otkriven je 1900 god. u blizini sela Vrbanj na otoku Hvaru. Novac je zatečen u jednoj razbijenoj posudi u kojoj se nalazio 51 kom. novčića. Novac je bio odnesen u Beč, ali je kasnije vraćen, i to 45 kom. Ovaj depo spada u emisije Farosa nakon propasti Ilirske kraljevine. Ove emisije znače i kompletan prekid sa ranije kovanim novcem, kada su na aversu bili prikazivanj Zeus ili Artemida, a na reversu koza i jednom grozd. === Vis (Issa) === Značajna grčko–ilirska kovnica koja je emitirala velike količine novca različitih tipova na istočnoj jadranskoj obali bila je [[Issa]] koja se nalazila u istoimenom gradu na ostrvu [[Vis]]u. Grad su osnovali [[Sirakuza|sirakuški]] doseljenici u 4. st. p.n.e, a aktivnost kovnice traje do sredine 2. st. p. n. e. I dok je na srednjodalmatinskim otocima koncentracija nalaza isejskog novca veoma velika, na prostoru sjeverne Dalmacije oni su zabilježeni samo na pet mjesta. To su Nin, Bribir, Plavno, Podgrađe i rt Ploča kod Ražnja.<ref name="Šeparović">{{Cite web |url= https://hrcak.srce.hr/file/150421 |title= Tomislav Šeparović: Pregled nalaza grčko-ilirskog novca u sjevernoj Dalmaciji |work= Muzej hrvatskih arheoloških spomenika, Split, 2012 |access-date= 9. 2. 2022 |archive-date= 24. 10. 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221024120035/https://hrcak.srce.hr/file/150421 |url-status= dead }}</ref> Ovdje je kovan i tzv. Jonios-novac, koji se redovno javlja kao prekovani novac. Jonis je bio magistrat (službenik), čiji je znak bio obavezan na kovanicama. Novčići sa Hvara i Visa nemaju natpis sa titulom kralja za razliku od onih iz [[Risan|Risna]]. == Novac ilirskih vladara == Novac [[Spisak ilirskih vladara|ilirskih vladara]] i plemena kovan je u sferi grčkih političkih, ekonomskih i kulturnih utjecaja. * [[Monun]], kralj (280-270. p. n. e..), bio je prvi Ilir koji je kovao svoj novac i to u Draču. Da li se radi o stvarnom suverenitetu i potpunoj potčinjenosti ove grčke kolonije ili je to bio formalni suverenitet sa jačim političkim, ekonomskim i kulturnim suverenitetom nije jasno.<ref name="RendićMio">{{Cite web |url= http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2019.pdf |title= Duje Rendić – Miočević – O tipologiji novca kralja Monunija i pitanje njegovog identiteta |work= ANUBiH - KNJIGA XIX , CENTAR ZA BALKANOLOŠKA ISPITIVANJA Knjiga l7. SARAJEVO, 1981 |access-date= 9. 2. 2018 |archive-date= 30. 11. 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130164033/http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2019.pdf |url-status= dead }}</ref><ref name="Zef">{{Cite web |url= https://issuu.com/hip-zagreb/docs/dardanci |title= Zef Mirdita - Dardanci i Dardanija u antici |work=Hrvatski institut za povijest, Zagreb, 2015 |access-date= 9. 2. 2018}}</ref> Poznato je da su grčki autonomni gradovi na svojim kovanicama imali znak autonomnosti, a upravo takav znak ima i na dirahijskom novcu signiran imenom i vladarskom titulom Monunuja. Po tome se zaključuje da Monunijev "suverenitet" nad ovim jadranskim gradom nije značio i suverenitet Ilirske kraljevine, kojoj je Monunije bio na čelu. U Albaniji je pronađeno i 40 [[srebro|srebrnih]] novčića za koje se vjeruje da su bili Monunijevi. Na novčićima se nalazi prikaz krave koja doji i gleda tele a iznad njih je donja vilična kost vepra. Na drugoj strani se nalazi dvostruko pravougaono polje podijeljeno na četiri dijela sa simetričnim simbolima. Sa vanjske strane pravougaonika nalazi se ime (M)ONOYNIOY - Monunius i BACIΛEΩ(Σ) - kralj.<ref name="Wilkes">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/15826619JohnWilkesTheIllyrians/15826619-John-Wilkes-The-Illyrians_djvu.txt |title= John Wilkes - the Illiyans |work= Elektronska verzija|access-date= 9. 2. 2018}}</ref> * [[Mitil]], kralj (270-260. p. n. e.), godine 270. p. n. e. ratovao sa Pirovim sinom Aleksandrom koji je tada vladao [[Epir]]om. I od njega je ostao jedan novac, nađen na [[Hvar]]u, koji je kovao u Epidamni. To govori da je već tada Ilirija bila i pomorska sila, čiji interesi su se protezali i prema sjeveru, u Jadranskom moru <ref name="RendićMio"/> Moguće da je stolovao i u [[Bilis]]u (zapadno od današnje [[Valona|Valone]]). Primjerci ovog ilirskog novca čuvaju se u Arheološkom muzeju u [[Zagreb]]u, [[Hrvatska]]. Bronzani novčić ima na [[avers]]u utisnutu [[Heraklo]]vu glavu a na [[revers]]u se nalaze prikazani Heraklovi atributi: tobolac, luk i buzdovan sa riječima BAΣIΛEΩΣ - bazileus, kralj i MITYΛOY. * [[Gencije]], kralj (180-168. p. n. e.) Poznato je 14 primjeraka Gencijevog novca, 13 iz kovnice u Skadru, jedan iz kovnice u Lješu (Lissos), pronađeni na lokalitetu Renci i Gostilje na [[Skadarsko jezero|Skadarskom jezeru]].<ref>{{Cite web |url=http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |title=Aleksandar Stipčević - Simboličko značenje zmije na iliro-grčkom novcu - Godišnjak ANUBiH, 1976 |access-date=30. 1. 2020 |archive-date=30. 11. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130181122/http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |url-status=dead }}</ref> == Novac plemena Daorsa == I u dolini rijeke [[Neretva|Neretve]] koje je naseljavalo ilirsko pleme [[Daorsi]], u njihovom gradu [[Daorsoi|Daorsonu]], u jednom manjem objektu pronađena je kovnica [[novac|novca]] s prigodnim alatima i [[matrica]]ma i 9 novčića. Daorsi su svoj novac kovali nakon propasti Ilirske kraljevine u kratkom periodi 168-167. god. p. n. e. Tu privilegiju im je podario Rim kao nagradu za njihovu pomoć u ratu sa Gencijem. Malorojnost nalaza kao i manji areal njegova prostiranja idu u prilog kratkotrajnom vremenu kovanja kao i upotrebi prioritetnog karaktera. Razlog je i sve veće priticanje konkurencija rimskog novca.<ref name="Marović">{{Cite web |url= https://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |title= Ivan Marović: Iz numizmatičke zbirke Arheološkog muzeja u Splitu |work= Godišnjak ANUBiH, br.13, 1976 |access-date= 9. 11. 2022 |archive-date= 10. 11. 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221110223128/https://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |url-status= dead }}</ref> ==== Opis ==== Na aversu je muška glava s kapom kojoj je površina ispunjena sitnim zrnolikim ispupčenjima. Ispod kape, uokolo glave, sitni plastični zarezi označavaju kosu. Na manjem dijelu ramena vidljiv je dio plašta. Vjerovatno je to lik plemenskog prvaka. Treba napomenuti da se ovaj portret razlikuje od portreta Gencije-lađa na novčićima kovanim u Skadri Lješu (Lissos) Na aversu je prikaz lađe i grčki natpis "ΔΑΟΡΣΩΝ". Prečnik novčića je 17&nbsp;mm, a težina 4,17-5,07 gr.<ref>[https://www.academia.edu/30909039/Daorski_novac_i_prilog_poznavanju_optjecaja_novca_na_daorskom_području_Daorsi_coins_and_a_contribution_to_the_understanding_of_the_circulation_of_coinage_in_Daorsi_territory Dragićević, I. Daorsi coins and a contribution to the understanding of the circulation of coinage in Daorsi territory] 2016, 107-128,</ref> Novac je potvrda da su Daorsi imali razvijeno zanatstvo, kulturu i trgovinu s drugim narodima.<ref>{{Cite web |url=http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |title=Zdravko Marić – Dva nova primjerka daorskog novca sa gradine Daorson - Godišnjak ANUBiH, 1976 |access-date=30. 1. 2020 |archive-date=30. 11. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130181122/http://www.anubih.ba/godisnjak/izdanja/Godisnjak%2013.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Balajos.jpg|mini|180px|lijevo|Balejov novčić - Njegovi novci imaju uvijek u aversu njegov portret, a u reversu lik Artemide ili Hekate oko kojeg je njegovo ime na grčkom jeziku]] == Balejev novac == Balej je nepoznati vladar [[Iliri|Ilira]] čije postojanje nije potvrđeno pisanim izvorima. Kovanje novca ukazuje na gospodarsku i političku stabilnost Balajosove vladavine.<ref>[https://www.academia.edu/38596965/Risan_2001_2003 RHIZON, 2001–2003 - PRELIMINARY REPORT ON THE EXCAVATIONSOF THE CENTER FOR ARCHAEOLOGICAL RESEARCH – NOVAE,WARSAW UNIVERSITY]{{en}}</ref> Bio je jedna postgencijevska veoma utjecajna ličnost. Ostavio je više stotina (možda i hiljada) primjeraka novca, od srebra i uglavnom od bronze, signiranih svojim imenom. Jedan dio, sa nazivom vladarske, kovan je u [[Risan|Risnu]] (Rhizon) gdje mu se nalazilo sjedište. Drugi dio, bez oznake titule, kovan je u [[Hvar]]u. Balej je mogao biti jedan od regionalnih vođa koji jedno vrijeme nije priznavao propast Gencijeva kraljevstva.<ref>Miočević, 1968, s.309</ref> Nekoliko primjeraka je nađeno i u Italiji, na Tremitima i Apuliji. Pitanje tipologije i kronologije Balejevog novca intrigirao je mnoge naučnike tako da o ovoj problematici postoji brojna literatura. Uobičajeni nalazi novca ovoga ilirskog vladara su brončani primjerci s njegovim portretom na aversu i prikazom Artemide ili Hekate na reversu.<ref>Miočević, 1968</ref> Usprkos Balejevoj aktivnosti vezanoj za novac, nema drugih dokaza koji bi potvrdili njegovu ulogu koju je imao u ilirskim krajevima. Na nekoliko pronađenih primjeraka novčića nalazi se utisnut štit na jednoj strani te leteći konj Pegaz, mitološko biće, i slova "B", "A" i "L", s druge strane. Navedena tri slova se ne mogu povezati ni sa jednim gradom, vladarom, plemenom ili narodom osim imena Balajos. Drugi primjerci novčića nose puno ime Baleja i njegov lik. U junu 2010 na lokalitetu Carine u Risnu, tokom istraživanja [[Poljska|poljskih]] arheologa<ref>[https://www.academia.edu/43085693/Rhizon_capital_of_the_Illyrian_kingdom_some_remarks Piotr Dyczek: RHIZON – CAPITAL OF THE ILLYRIAN KINGDOM – SOME REMARK]{{en}}</ref> otkriveno je 4.600 metalnih novčića kralja Baleja, smještenih u posudi sličnoj loncu.<ref>{{Cite web |url=http://radiokotor.info/mn/index.php?option=com_content&task=view&id=6961&Itemid=1 |title=Balejev novac |access-date=30. 1. 2020 |archive-date=26. 3. 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326025126/http://radiokotor.info/mn/index.php?option=com_content&task=view&id=6961&Itemid=1 |url-status=dead }}</ref> Na poleđini novčića prikazana je stojeća [[Artemida]] odjevena u kratki hiton. Na reversu kovanica također se nalazi legenda ispisana grčkim slovima ΒΑΛΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ – Kralj (''basileus'') Balej. Nakon datiranja radioaktivnom metodom C14 i analizom keramike koja se pojavljuje zajedno sa serijom novca, utvrđeno je da je Balej vladao, sredinom III vijeka p. n. e.<ref name="Pio">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/41420545 |title= Piotr Dyczek: Ilirski kralj Balej, kralj Agron i kraljica Teuta iz antičkog Risiniuma |work= Studije iz antičkog svijata, 2013. |access-date= 9. 2. 2022}}{{en}}</ref> == Rimska okupacija == Nakon [[Oktavijanovi ilirski ratovi|Oktavijanovih osvajanja]] Iliri su u novoj državi postali poreski obveznici. Zbog nedostatka novca, Iliri nisu [[zlato]] i [[srebro]], kojeg su nesumnjivo imali, pretvarali u novac, nego su ga kao sirovinu direktno izvozili u rimska državna i provincijska središta. Plemeniti metali kao sirovina manje vrijede nego novac u koji se prerađuju. Bio je to poseban način iscrpljivanja domorodačkog stanovništva, koji je možda i bio glavni uzrok [[Batonov ustanak|Batonovom ustanku]] iz 6. god. <ref>[https://books.google.de/books?id=GwmrAbUXuMsC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=iliri+novac&source=bl&ots=IFCh8fU4GF&sig=ACfU3U15ATafG7QZ59hOYEm7vUpLY4qohQ&hl=hr&sa=X&ved=2ahUKEwiouujD86jnAhVBjqQKHfAkDPkQ6AEwB3oECAoQAQ#v=onepage&q=iliri%20novac&f=false Salmedin Mesihović - Rimski vuk i ilirska lisica]</ref> == Literatura == *{{cite book |last = Miočević |first = Duje Rendić |title = Ilirski vladari u svjetlu numizmatičkih i epigrafskih izvora |url = http://www.historiografija.hr/hz/1966/HZ_19-20_12_RENDIC.pdf |publisher = Historijski zbornik, Povijesno društvo Hrvatske, Zagreb |year = 1968 |isbn = |access-date = 30. 1. 2020 |archive-date = 30. 1. 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200130133528/http://www.historiografija.hr/hz/1966/HZ_19-20_12_RENDIC.pdf |url-status = dead }} * Paolo Visona: Coins of Ballaios found in Italy, {{Commonscat|Coins of Illyria}} == Reference == {{Refspisak|2}} [[Kategorija:Iliri]] 5qo8osj27s4hrt0s9vmlxy8z9yt38m7 Mezentera 0 469521 3916980 3905568 2026-08-08T09:48:59Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916980 wikitext text/x-wiki {{Infokutija anatomija | Ime = Mezentera | Latinski = ''Mesenterium'' | Greek = | Image = Mesentery extending from the duodenojejunal flexure to the ileocecal junction. (with label).png | Caption = Mezentera se proteže od [[duodenojejnumska fleksija|duodenojejnumske fleksije]] do [[ileocekumski spoj|ileocekumskog spoja]] | Width = 300 | Image2 = | Caption2 = | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''Mezentera''' ili '''mezenterij''' ([[latinski jezik|lat.]] ''mesenterium'', od ''meso''– = (iz)među + [[grčki jezik|grč.]] ἔντερον –''enteron'' = crijevo) je trbušna opna u udvostručene [[trbušna maramica|trbušne maramice]] koja spaja utrobne organe, a osobito crijeva. To je [[Organ (anatomija)|organ]] koji veže [[crijeva]] za [[trbušni zid|stražnji trbušni zid]] kod ljudi, a počinje na dvostrukom naboru [[peritoneum]]a. Između ostalih funkcija, pomaže u skladištenju [[masno tkivo|masti]] i omogućava da [[krvni sud|krvni]] i [[limfa|limfni sudovi]], kao i [[nerv]]i opskrbe crijeva.<ref>{{Cite news|url=https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=4356|title=Definition of Mesentery|work=MedicineNet|access-date=21. 4. 2018|language=en|archive-date=21. 4. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180421232335/https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=4356|url-status=dead}}</ref> Smatralo se da je mezokolon fragmentirana struktura sa svim imenovanim dijelovima – uzlaznim, poprečnim, silaznim i sigmoidnim dijelom, '''mezokolononom''', '''mezoapendiksom''' i '''mezorektumom''' — odvojeno završavajući njihovo umetanje u stražnji trbušni zid.<ref name="Coffey">{{cite journal|last1=Coffey|first1=JC|title=Surgical anatomy and anatomic surgery - Clinical and scientific mutualism.|journal=The Surgeon|date=august 2013|volume=11|issue=4|pages=177–82|doi=10.1016/j.surge.2013.03.002|pmid=23597667}}</ref> Međutim, 2012., nova [[mikroskop]]ska i [[elektronski mikroskop|elektronskomikroskopska]] [[histologija|ispitivanja]] na Univerzitetu u Limericku (''University of Limerick''), pokazali su da je mezokolon jedna struktura izvedena iz [[duodenojejunumska fleksura|duodenojejunumske fleksure]] (''flexura duodenoieiunalis'') i proteže se do distalnog mezorektumskog sloja.<ref name="Coffey"/><ref name=":6">{{cite journal |vauthors=Coffey JC, Sehgal R, Culligan K, etal |title=Terminology and nomenclature in colonic surgery: universal application of a rule-based approach derived from updates on mesenteric anatomy |journal=Techniques in Coloproctology |volume= 18|issue= 9|pages= 789–94|date=juni 2014 |pmid=24968936 |doi=10.1007/s10151-014-1184-2}}</ref> Dakle, mezentera je [[unutrašnji organ]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ul.ie/research/blog/irish-surgeon-identifies-emerging-area-medical-science|title=Irish surgeon identifies emerging area of medical science|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=5. 1. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105011429/https://www.ul.ie/research/blog/irish-surgeon-identifies-emerging-area-medical-science|url-status=dead}}</ref><ref>Beth Mole, [https://arstechnica.com/science/2017/01/a-ruffled-intestinal-support-called-the-mesentery-may-be-our-79th-organ/ The human body may have a new organ—the mesentery] (arstechnica.com, 4 January 2017)</ref> == Struktura == Mezentera [[tanko crijevo|tankog crijeva]] nastaje iz '''korijena mezentere''' (ili '''mezenternog korijena''') i dio je koji je povezan sa strukturama ispred [[kičma|kičmenog stuba]]. Korijen je uzak, dugačak oko 15 &nbsp;cm, širok 20 &nbsp;cm, i usmjeren je koso od [[duodenojejunumski pregib|duodenojejunumskog pregiba ( fleksure)]] na lijevoj strani drugog [[slabinski pršljenovi|slabinskog pršljena]] udesno od [[krstačnoilijačni zglob|krstačnoilijačnog zgloba]]. Korijen mezentere proteže se od duodenojejunumskog pregiba do [[ileocekumski zalistak|ileocekumskog spoja]]. Ovaj dio tankog crijeva nalazi se centralno u [[trbušna šupljina|trbušnoj šupljini]] i leži iza poprečnog dijela debelog crijeva i [[veliki omentum|velikog omentuma]]. Mezentera se veže za [[debelo crijevo]] na gastrointestinalnom rubu i nastavlja se na nekoliko područja mezokolona. Dijelovi mezokolona preuzimaju imena iz dijela debelog crijeva za koji se vežu. To su poprečni mezokolon, koji se veže za poprečni dio debelog crijeva, sigmoidni mezokolon koji se veže za sigmoidno debelo crijevo, mezoapendiks, koji se veže za slijepo crijevo i mezorektum, koji se veže za gornju trećinu [[rektum]]a. Uobičajeno se ranije učilo da su područja mezokolona odvojeni dijelovi s odvojenim umecima u stražnji trbušni zid. U 2012. godini poduzete su prve detaljne opservacijske i [[histologija|histološke]] studije mezokolona i to je otkrilo nekoliko novih nalaza. Studija je obuhvatila 109 pacijenata [[kolektomija|kolektomijom]] na otvorenom, izbornom, totalnom trbuhu. Anatomska zapažanja zabilježena su tokom operacije i na postoperativnim uzorcima. Ove studije su pokazale da je mezokolon kontinuiran, od ileocekumskog do rektosigmoidnog nivoa. Također je pokazano da se mezenterno ušće nalazi na ileocekumskom i rektosigmoidnom spoju, kao i na [[fleksija kolike|fleksiji jetre i slezine]] i da svako ušće uključuje peritoneumska i omentumska veziva. Pokazano je da proksimalni dio rektuma polazi od ušća mezorektuma i mezosigmoidnog dijela debelog crijeva. Uočeno je da ravnina zauzeta perinefrosnom fascijom razdvaja cijelu apozicijsku mezenteru tankog crijeva i mezokolona od [[retroperitoneum]]a. Duboko u [[karlica|karlici]], ova se fascija spaja da bi nastala [[predkrstačna fascija]].<ref name="Culligan"/> === Anatomija fleksure=== Aanatomija mezenternog pregina (fleksure) često se opisuje kao teško područje. Pojednostavljeno je kada se smatra da je svaka fleksija usredotočena na susjedstvo mezentere. Ileocekumska fleksura nastaje na mjestu gdje je ileum kontinuiran sa slijepim crijevom, oko ileocekumsog mezenternog pregiba. Slično tome, [[količni pregib|jetreni pregib]] formira se između desnog dijela mezokolona i poprečnog segmenta mezokolona na ušću mezentere. Komponenta debelog creva jetrenog savijanja prekrivena je oko ovog mezenteričnog ušća. Nadalje, [[količni pregib|slezinski pregib]] nastaje u ušću mezentere, između poprečnog i lijevog dijela mezokolona. Komponenta slezinskog pregiba debelog crijeva javlja se bočno od mezenternog ušća. Pri svakom pregibu, kontinuirani peritoneumski nabor leži izvan kompleksa debelo crijevo/ mezokolika, vežući ga za stražnji trbušni zid.<ref name="Coffey"/><ref name="Culligan"/> === Regije mezokolona === '''Poprečni dio mezokolona''' je pričvršćen za [[poprečni debelo crijevo|poprečno debelo crijevo]], koje je između [[količni pregib|količnog pregiba]]. '''Sigmoidni dio mezokolona''' je dio na kojem je mezentera vezana na svom gastrointestinalnom rubu. '''Mezoapendiks''' je dio mezokolona koji povezuje [[ileum]] sa [[crvoliki dodatak|crvolikim dodatkom]]. Može se protezati do vrha slijepog crijeva. |Ograđuje [[apendiksna arterija|apendiksnu arteriju]] i venu, kao i [[limfa|limfne]] atičke sudove, nerve i često [[limfni čvor|limfne čvorove]]. '''Mezorektum'''je onaj dio koji je pričvršćen za gornju trećinu rektuma. === Peritoneumski nabori === Razumijevanje makroskopske strukture mezenterosnog organa značilo je da se povezane strukture – peritoneumski nabori i urođene i omentumske adhezije – mogu bolje procijeniti. Mezenterni nabor tankog crijeva nastaje tamo gdje se tanka crijevna mezentera preklapa na stražnji trbušni zid i nastavlja bočno na desnom mezokolonu. Tokom mobilizacije mezentere tankog crijeva sa stražnjeg trbušnog zida, ovaj se nabor utisne, omogućavajući pristup interfejsu između mezentere tankog crijeva i retroperitoneuma. Nabor se nastavlja na donjelateralnoj granici ileokekrstačnog spoja i skreće kao desni parakolični peritoneaumski nabor. Ovaj nabor je podijeljen tokom bočne do medijalne mobilizacije, omogućavajući hirurgu da serijski podigne desni dio debelog crijeva i povezuje mezenteru sa osnovnom fascijom i retroperitoneumom. Pri jetrenom pregibu, desni bočni peritoneumskii nabor okreće se i nastavlja medijalno kao hepatokolični peritoneumski nabor. Podjela nabora na ovom mjestu omogućava odvajanje debelog crijeva jetrenog pregiba i mezokolona od retroperitoneuma.<ref name="Coffey"/><ref name="Culligan"/> Postavljen između jetrenog i slezinskog pregiba, veliki omentum prijanja uz poprečni dio debelog crijeva duž daljnjeg pojasa ili nabora [[peritoneum]]a. Disekcija kroz ovaj dio omogućava pristup gornjoj površini poprečnog mezokolona. Fokalne adhezije često vežu veliki omentum za cefaladnu (gornju) površinu poprečnog mezokolona. Lijevi dio debelog crijeva povezan je sa sličnom anatomskom konfiguracijom peritoneumskih nabora; slezinski peritoneumski nabor je susjedan lijevom bočnom parakoličnom peritoneumskom naboru na slezinskom pregibu . Podjela potonjeg na sličan način omogućava odvajanje lijevog dijela kolona i povezane mezentere od osnovne fascije i oslobađa je od retroperitoneuma. Lijevi bočni parakolični peritoneumski nabor nastavlja se distalno na bočnoj površini mobilne komponente mezosigmoidnog dijela.<ref name="Coffey"/><ref name="Culligan"/> === Mikroanatomija === Određivanje makroskopske strukture mezenternog organa omogućilo je nedavnu karakterizaciju histoloških i elektronskomikroskopskih svojstava.<ref name="pmid24441808">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Culligan K, Walsh S, Dunne C, etal|date=januar 2014|title=The Mesocolon: A Histological and Electron Microscopic Characterization of the Mesenteric Attachment of the Colon Prior to and After Surgical Mobilization|url=https://ulir.ul.ie/bitstream/10344/4895/1/Dunne_2014_surgical.pdf|format=[[PDF]]|journal=Annals of Surgery|volume=260|issue=6|pages=1048–56|doi=10.1097/SLA.0000000000000323|pmid=24441808|via=|hdl=10344/4895}}{{Mrtav link}}</ref> Mikroskopska struktura mezokolona i pridružene fascije konzistentna je od ileocekumskog do mezorektumskog nivoa. Površina [[mezotel]]a i ispod [[Vezivno tkivo|vezivnog tkiva]] univerzalno su vidljivi. [[Adipocit]]ni režnjići unutar tijela mezokolona odvojeni su vlaknastim [[septa]]ma koje proizlaze iz submezotelnog vezivnog tkiva. Kada su postavljeni na retroperitoneum, dva mezotelna sloja razdvajaju mezokolon i temeljni retroperitoneum. Između njih nalazi se [[Toldtova fascija]], diskretni sloj vezivnog tkiva. Limfni kanali su vidljivi u mezokoličnom vezivnom tkivu i u Toldtovoj fasciji.<ref name=pmid24441808/> [[Slika:Gray987.png|thumb|upright=1,4| Dvije faze u razvoju probavne cijevi i njene mezenterie]] ===Razvoj=== ====Dorzalna mezentera==== [[Slika:Gray1038 vector.svg|240px|thumb| Mezentera u crvenoj boji. Dorzalna mezentera je donji dio strujnog kruga. Gornji dio je ventralna mezentera.]] [[Slika: Gray985.png|thumb|Trbušni dio probavne cijevi i njegovo vezivanje za primitivnu ili uobičajenu mezenteru. Ljudski embrion od šest sedmica]] [[Slika:Gray989.png|thumb|Shema ''bursa omentalis'', itd. Ljudski embrion od osam sedmica.]] [[Primitivno crijevo]] je oslabljeno na stražnjem trbušnom zidu pomoću '''leđne mezentere'''. Gastrointestinalni trakt i pridružena leđna mezentera podeljeni su na regije [[prednje crijevo|prednje]], [[srednje crijevo|srednje]] i [[zadnje crijevo]], na osnovu odgovarajuće opskrbe krvlju. Prednje crijevo opskrbljuje [[celijačna artrija]], srednje crijevo [[gornja mezenterna arterija]] (SMA), a stražnje crijevo [[donja mezenterna arterija]] (IMA). Ova podjela uspostavljena je četvrte sedmice ljudske [[embriogeneza|embriogeneze]]. Nakon toga, srednje crijevo prolazi kroz period brzog produživanja, prisiljavajući ga da se hernira kroz [[pupak]]. Za vrijeme hernije, srednje crijevo [[rotacija|rotira]] 90° u suprotnom smjeru od kretanja kazaljke na satu, oko osi SMA i čini petlju srednjeg crijeva. Kranijski dio petlje pomiče se udesno, a repni dio petlje ulijevo. Ova [[rotacija crijeva|rotacija]] događa se otprilike osme sedmice razvoja. Glaveni dio petlje razvit će se u jejunum i veći dio [[ileum]]a, dok repni dio petlje na kraju čini završni dio ileuma, [[uzlazno debelo crijevo]] i početne dvije trećine poprečnog debelog crijeva. Kako [[fetus]] raste, petlja srednjeg crijeva povlači se natrag kroz pupkovinu i podvrgava se daljnjim rotacijama od 180°, čime se završava ukupno 270° rotacije. U ovom stadiju, oko 10. sedmice razvoja, [[slijepo crijevo]] nalazi se blizu [[jetra|jetre]]. Odavde se kreće u kranijskomm u kaudalnom smjeru da bi na kraju bilo u donjem desnom dijelu trbušne šupljine. Ovim postupkom, uzlazno debelo crijevo stoji okomito u bočnom desnom dijelu trbušne šupljine nasuprot stražnjem trbušnom zidu. Silazno debelo crijevo zauzima sličan položaj na lijevoj strani.<ref>{{cite journal |first1=Harold |last1=Ellis |first2=Vishy |last2=Mahadevan |date=april 2014 |title=Anatomy of the caecum, appendix and colon |journal=Surgery |volume=32 |issue=4 |pages=155–8 |doi=10.1016/j.mpsur.2014.02.001}}</ref><ref name=":7">Mitchell B, Sharma R. Embryology: An Illustrated Colour Text, 2e. Churchill Livingstone; 2 edition (June 22, 2009). {{ISBN|978-0702032257}}</ref> Tokom ovih topografskih promjena, leđni dio mezentere prolazi kroz odgovarajuće promjene. Prema većini anatomskih i embrioloških udžbenika, nakon usvajanja konačnog položaja uzlazni i silazni mezokolon nestaju tokom embriogeneze. „Embriologija – ilustrirani tekst u boji“ (''Embryology—An Illustrated Colour Text''), "većina srednjeg crijeva zadržava originalnu leđnu mezenteru, iako dijelovi duodenuma izvedeni iz srednjeg crijeva to ne čine. Mezentera povezana s uzlaznim i silaznim crijevom se resorbuje , dovodeći ove dijelove debelog crijeva u bliski kontakt sa tjelesnim zidom". U knjizi „Čovjek u razvoju“ (''The Developing Human''), autor navodi, "mezentera uzlaznog debelog crijeva stapa se s tjemenom peritoneum na ovom zidu i nestaje; posljedično tome i uzlazno debelo crijevo postaje retroperitoneumsko".<ref name=":8">Moore KL, TPersaud TVN, Torchia MG. The Developing Human: Clinically Oriented Embryology with Student Consult Online Assess, 9th Edition. Saunders; {{ISBN|978-1437720020}}</ref> Da bi se pomirile ove razlike, predloženo je nekoliko teorija embriološkog razvoja mezentere - uključujući teorije "regresije" i "klizanja", ali nijedna nije široko prihvaćena. Dio '''leđne mezentere''' koji se vežeza [[veliki pregib]] [[želudac|želuca]], poznat je kao '''leđnia mezogastrij''', koji pridržava [[debelo crijevo|kočlon]] naziva se [[mezokolon]]. Leđni mezogastrij se razvija u [[veliki omentum]]. ==== Ventralna mezentera ==== Razvoj pregrade ''[[septum transversum]]'' učestvuje u formiranju [[dijafragma|dijafragme]], dok kaudalni dio u koje raste [[jetra]] čini '''ventralnu mezenteru'''. Dio ventralne mezentere koji se veže za [[želudac]] poznat je kao '''ventralni mezogastrij'''.<ref name=gray>Gray's anatomy</ref> [[Mali omentum]] nastaje stanjivanjem [[mezoderm]]a ili trbušnog mezogastrija, koji veže [[želudac]] i [[dvanaestopalačno crijevo]] za prednji [[trbušni zid]]. Kasnijim rastom jetre ovaj list mezoderma, dijeli se na dva dijela – [[mali omentum]] između želuca i jetre i [[falciformni ligament|falciformni]] i [[srčani ligament]], između jetrr i trbušnog zida dijafragme.<ref name=gray/> Kod odraslih, ventralna mezentera je dio [[peritoneum]]a koji je najbliži [[pupak|pupku]]. == Klinički značaj == Pojašnjenja anatomije mezentere olakšala su jasnije razumijevanje bolesti koje i nju uključuju, čiji su primjeri [[malrotacija]] i [[Crohnova bolest]] (CD). Kod CD-a je mezenteria često zadebljana, što izaziva [[hemostaza|hemostazu]]. Pored toga, motanje – uvrtanje i presavijanje masti – uključuje produženje mezenterske mase masti preko opsega susjednih gastrointestinalnih puteva, a to može ukazivati na povećanu mezotelnu plastičnost. Odnos između poremećaja mezentere i manifestacija [[Sluznica|sluznice]] na CD-u ukazuje na patobiološko preklapanje; neki autori smatraju da je CD uglavnom mezenterni poremećaj koji sekundarno utiče na GIT i sistemsku cirkulaciju.<ref>{{cite journal |vauthors=Sahebally SM, Burke JP, Chang KH, Kiernan MG, O'Connell PR, Coffey JC |title=Circulating fibrocytes and Crohn's disease |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-surgery_2013-11_100_12/page/n16 |journal=The British Journal of Surgery |volume=100 |issue=12 |pages=1549–56 |date=novembar 2013 |pmid=24264775 |doi=10.1002/bjs.9302}}</ref> [[Tromboza]] [[gornja mezenterna vena|gornje mezenterne vene]] može prouzrokovati [[mezenteričnu ishemiju]], poznatu i kao ''ishemično crijevo''. Mezenterna ishemija također može biti posljedica stvaranja [[volvulus]]a, iskrivljene petlje tankog crijeva, koja kada se omota oko sebe i također prečvrsto zatvori mezenteru, može izazvati [[ishemija|ishemiju]].<ref name=NIH2013>{{cite web|title=Anatomic Problems of the Lower GI Tract|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/anatomic-colon/Pages/facts.aspx#Volvulus|website=NIDDK|access-date=3. 8. 2016|date=juli 2013|archive-date=28. 7. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728003747/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/anatomic-colon/Pages/facts.aspx#Volvulus|url-status=dead}}</ref> Racionalizacija anatomije mezenterskog i peritoneumskog pregiba omogućava hirurgu da razlikuje oboje od unutarperitoneumskih adhezija – koje se nazivaju i urođene adhezije. One se veoma razlikuju među pacijentima i javljaju se na nekoliko lokacija. Kongenitalne adhezije se javljaju između bočne površine [[peritoneum]]a koji prekriva mobilnu komponentu mezozigmoidnog denbelog crijeva i parijetalnog dijela peritoneuma u lijevoj ilijačnoj jami. Tokom lateralnog do medijalnog pristupa mobilizaciji mezozigmoida, moraju se prvo odvojiti, prije nego što se pristupi peritoneumu. Slično tome, dolazi se do žarišta adhezija između donje površine velikog omentuma i glavene površine poprečnog mezokolona. Njima se može pristupiti nakon razdvajanja peritoneumskog nabora, koji povezuje veliki omentum i poprečni dio debelog crijeva. Adhezije ovdje moraju biti odvojene, kako bi se velikii omentum izdvojio od poprečnog mezokolona, čime se omogućava pristup pravoj maloj vrećici.<ref name="Coffey"/><ref name="Sehgal"/> === Hirurgija === Iako je operacija totalne mezokolične ekscizije (TME) postala hirurški zlatni standard za liječenje [[karcinom]]a [[rektum]]a, to nije slučaj sa [[rak debelog crijeva|karcinomom debelog crijeva]].<ref name="Coffey"/><ref name="Sehgal">{{cite journal|last1=Sehgal|first1=R|last2=Coffey|first2=JC|title=The development of consensus for complete mesocolic excision (CME) should commence with standardisation of anatomy and related terminology.|journal=International Journal of Colorectal Disease|date=juni 2014|volume=29|issue=6|pages=763–4|doi=10.1007/s00384-014-1852-8|pmid=24676507}}</ref> Nedavno su hirurški principi na kojima počiva TME kod karcinoma rektuma ekstrapolirani na hirurgiju debelog crijeva.<ref>{{cite journal |vauthors=West NP, Morris EJ, Rotimi O, Cairns A, Finan PJ, Quirke P |title=Pathology grading of colon cancer surgical resection and its association with survival: a retrospective observational study |journal=The Lancet Oncology |volume=9 |issue=9 |pages=857–65 |date=septembar 2008 |pmid=18667357 |doi=10.1016/S1470-2045(08)70181-5}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Søndenaa K, Quirke P, Hohenberger W, etal |title=The rationale behind complete mesocolic excision (CME) and a central vascular ligation for colon cancer in open and laparoscopic surgery : proceedings of a consensus conference |journal=International Journal of Colorectal Disease |volume=29 |issue=4 |pages=419–28 |date=april 2014 |pmid=24477788 |doi=10.1007/s00384-013-1818-2}}</ref> Totalnana ili kompletna mezokolična ekscizija (CME), koristi planarnu operaciju i opsežnu mezenterektomiju (tzv. visoka kravata) kako bi se minimaliziralo lomljenje mezentere i maksimizirali prinosi limfnih čvorova. Primjena ovog T / CME smanjuje lokalne petogodišnje stope recidiva kod karcinoma debelog crijeva sa 6,5% na 3,6%, dok su petogodišnje stope preživljavanja povezane sa karcinomom kod pacijenata kojima je resekcija izliječena, povećane sa 82,1% na 89,1%.<ref name=":11">{{cite journal |vauthors=Hohenberger W, Weber K, Matzel K, Papadopoulos T, Merkel S |title=Standardized surgery for colonic cancer: complete mesocolic excision and central ligation – technical notes and outcome |journal=Colorectal Disease |volume=11 |issue=4 |pages=354–64; discussion 364–5 |date=maj 2009 |pmid=19016817 |doi=10.1111/j.1463-1318.2008.01735.x}}</ref> === Radiologija === Nedavne radiološke procjene mezenternog organa provedene su u kontekstu suvremenog razumijevanja njegove anatomije. Kada se ovaj organ podijeli na nefleksibilna i fleksurna područja, oni se lahko mogu razlikovati kod većine pacijenata na CT-snimanju. Pojašnjenje radiološkog izgleda ljudske mezentere rezonira sa Doddsovim sugestijama i omogućava jasniju konceptualizaciju mesenternih poremećaja u bolesnim stanjima. To je od neposrednog značaja za širenje raka kod [[karcinom]]a debelog crijeva i perforiranom divertikulskom bolešću, te kod [[pankreatitis]]a, gdje kolekcije tekućine u maloj vrećici razdvajaju mezokolon od retroperitoneuma i tako se unutar njega šire.<ref>{{cite journal |vauthors=Koo BC, Chinogureyi A, Shaw AS |title=Imaging acute pancreatitis |journal=The British Journal of Radiology |volume=83 |issue=986 |pages=104–12 |date=februar 2010 |pmid=20139261 |pmc=3473535 |doi=10.1259/bjr/13359269}}</ref> ==Historija == Mezentera je poznata hiljadama godina, ali nije bilo jasno da li je jedinstven organ ili postoji nekoliko mezentera.<ref>Carl Engelking, [http://blogs.discovermagazine.com/crux/2017/01/06/got-mesentery-news-wrong/#.WJj9hfkrLRZ "We Got The Mesentery News All Wrong"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191120021750/http://blogs.discovermagazine.com/crux/2017/01/06/got-mesentery-news-wrong/#.WJj9hfkrLRZ |date=20. 11. 2019 }}, ''Discover Magazine'', January 7, 2017</ref> Za klasični anatomski opis mezokolona zaslužan je britanski hirurg [[Sir Frederick Treves]], 1885.,<ref name=":1">{{cite journal|author=Treves F|first=|date=mart 1885|title=Lectures on the Anatomy of the Intestinal Canal and Peritoneum in Man|url=|journal=British Medical Journal|volume=1|issue=1264|pages=580–3|doi=10.1136/bmj.1.1264.580|pmc=2255923|pmid=20751205|via=}}</ref> iako opis membrane kao jedinstvene strukture datira najmanje od [[Leonardo da Vinci|Leonarda da Vincija]].<ref name="ls">{{Cite web |url=http://www.livescience.com/57370-mesentery-new-organ-identified.html |title=Gut Decision: Scientists Identify New Organ in Humans |last=Miller |first=Sara G |date=3. 1. 2017 |publisher=Live Science}}</ref> Treves je poznat po tome što je izveo prvu [[apendektomija|apendektomiju]] u Engleskoj 1888; bio je hirurg i [[Kraljica Viktorija|kraljice Viktorije]] i [[kralj Edvard VII|kralja Edvarda VII]].<ref name=":2">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Mirilas P, Skandalakis JE|date=juni 2003|title=Not just an appendix: Sir Frederick Treves|url=|journal=Archives of Disease in Childhood|volume=88|issue=6|pages=549–52|doi=10.1136/adc.88.6.549|pmc=1763108|pmid=12765932|via=}}</ref> Proučavao je ljudsku mezenteru i peritoneumske nabore 100 leševa i opisao desni i lijevi mezokolon kao ostatak ili odsustvo kod odrasle osobe. U skladu s tim, našao je da se mezentera tankog crijeva, poprečni i sigmoidni mezokolon završavaju ili se pričvršćuju svojim umetanjem u stražnji trbušni zid. Ove tvrdnje uključene su u glavnu hiruršku, anatomsku, embriološku i radiološku literaturu dužee od jednog stoljeća.<ref>Ellis H. The abdomen and pelvis. In: Ellis H, editor. Clinical anatomy: applied anatomy for students and junior doctors. 12th ed. Blackwell Science; 2010. p. 86.</ref><ref>{{cite book |author=McMinn RH |chapter=The gastrointestinal tract |editor=McMinn RH |title=Last's anatomy: regional and applied |edition=9th |location=London |publisher=Langman Group |year=1994 |page=331e42}}</ref> Gotovo 10 godina prije Trevesa, austrijski anatom [[Carl Toldt]] opisao je postojanje svih dijelova mezokolona kod odraslih.<ref name=":3">{{cite journal |author=Toldt C |title=Bau und wachstumsveranterungen der gekrose des menschlischen darmkanales |journal=Denkschrdmathnaturwissensch |year=1879 |volume=41 |pages=1–56}}</ref> Toldt je bio profesor anatomije u [[Prag]]u i [[Beč]]u; objavio je svoj izvještaj o ljudskoj mezenterii 1879. Toldt je identificirao fascijsku ravan između mezokolona i osnovnog retroperitoneuma, nastalu fuzijom visceralnog peritoneuma mezokolona s parijetalnim peritoneumom retroperitoneuma (što je kasnije postalo poznato kao Toldtova fascija).<ref name=":3" /><ref>{{cite book |author=Toldt C |chapter=Splanchology – general considerations |editor1=Toldt C |editor2=Della Rossa A |title=An atlas of human anatomy for students and physicians |location=New York |publisher=Rebman Company |year=1919 |volume=4 |page=408}}</ref> U 1942., anatom [[Edward Congdon]] pokazao je također da su se desni i lijevi mezokolon zadržali i u odrasloj dobi i ostali odvojeni od retroperitoneuma – vanretroperitoneaumski.<ref>{{cite journal |first1=Edgar D. |last1=Congdon |first2=Ralph |last2=Blumberg |first3=William |last3=Henry |date=mart 1942 |title=Fasciae of fusion and elements of the fused enteric mesenteries in the human adult |journal=American Journal of Anatomy |volume=70 |issue=2 |pages=251–79 |doi=10.1002/aja.1000700204}}</ref> Radiolog [[Wylie J. Dodds]] opisao je ovaj koncept, 1986.<ref name=":4">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Dodds WJ, Darweesh RM, Lawson TL, etal|date=decembar 1986|title=The retroperitoneal spaces revisited|url=https://archive.org/details/sim_ajr-american-journal-of-roentgenology_1986-12_147_6/page/1155|journal=American Journal of Roentgenology|volume=147|issue=6|pages=1155–61|doi=10.2214/ajr.147.6.1155|pmid=3490750|via=}}</ref> Dodds je ekstrapolirao da će se radiološki izgled mezentere i peritoneumskih nabora uskladiti sa stvarnom anatomijom ako mezokolon ostane ekstraretroperitoneumska struktura — odvojena od retroperitoneuma — a tek tada bi se radiološki izgled mezentere i peritoneumskih nabora uskladio sa stvarnom anatomijom.<ref name=":4" /> Opisi mezokolona koje su ostavili Toldt, Congdon i Dodds uglavnom su bili ignorirani u glavnoj literaturi do nedavno. Formalna procjena anatomije mezenterinih organa provedena je 2012. godine; ponovila je njihove nalaze.<ref name="Culligan">{{cite journal |vauthors=Culligan K, Coffey JC, Kiran RP, Kalady M, Lavery IC, Remzi FH |title=The mesocolon: a prospective observational study |journal=Colorectal Disease |volume=14 |issue=4 |pages=421–8; discussion 428–30 |date=april 2012 |pmid=22230129 |doi=10.1111/j.1463-1318.2012.02935.x}}</ref> Najveći pojedinačni napredak u tom pogledu bila je identifikacija mezenterskog organa kao susjednog, jer obuhvata gastrointestinalni trakt od duodenojejunalne fleksije do mezorektumske razine.<ref name="Culligan"/> U 2012. otkriveno je da je mezentera jedinstven organ, što ubrzava napredovanje u operacijama debelog crijeva i rektuma<ref name="WJGO">{{cite journal|last1=Zheng|first1=MH|last2=Zhang|first2=S|last3=Feng|first3=B|date=15. 3. 2016|title=Complete mesocolic excision: Lessons from anatomy translating to better oncologic outcome.|url=|journal=World Journal of Gastrointestinal Oncology|volume=8|issue=3|pages=235–9|doi=10.4251/wjgo.v8.i3.235|pmc=4789608|pmid=26989458|via=}}</ref> i u naukama vezanim za [[anatomija|anatomiju]] i [[prenatalni razvoj]]. === Limfangiologija === Poboljšano razumijevanje mezenterne strukture i histologije omogućilo je formalnu karakterizaciju mezenterske limfangiologije.<ref name = pmid24441808 /> [[Stereologija|Stereološke]] procjene limfnih sudova pokazuju bogatu limfnu mrežu ugrađenu u rešetku mezenternog vezivnog tkiva. U prosjeku, sudovi se javljaju na svakih 0,14&nbsp;mm i unutar 0,1&nbsp;mm od mezokoličnih površina – prednje i stražnje. Limfni kanali su također identificirani i u Toldtovoj fasciji, iako njihov značaj nije poznat.<ref name=pmid24441808/> ==Dodatne slike== <gallery> Small intestine dissection.jpg| Odnos crijnih mezentera. Duboka sisekcija, prednji pogled </gallery> ==Također pogledajte== *[[Mezorhij]] *[[Mezovarij]] *[[Mezoderm]] ==Reference== {{refspisak|3}} ==Vanjski linkovi== * {{SUNYAnatomyLabs|39|01|01|00}} * {{NormanAnatomy|jejunumileum}} * [https://web.archive.org/web/20060106231053/http://learning.mgccc.cc.ms.us/science/cat/sld048.htm McGill] ([[Wayback Machine]] copy) {{anatomija}} {{Authority control}} [[Kategorija:Probavni sistem]] [[Kategorija:Trbuh]] [[Kategorija:Organi]] [[Kategorija:Anatomija čovjeka]] [[Kategorija:Anatomija životinja]] 5kdwxrrqj8zrddo4b7ln29sga06hcsj Krek 0 475421 3916915 3813938 2026-08-08T02:13:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916915 wikitext text/x-wiki {{Preuređivanje}}{{Wiki}}{{Nedostaju izvori}}'''Krek'''<ref>{{Cite web|url=https://americanaddictioncenters.org/stimulants/cocaine/differences-with-crack|title=Crack vs Cocaine: What's The Difference Between Crack & Cocaine?|last="lastReviewed":"2025-05-08"|last2="image":"https://admin.americanaddictioncenters.org/wp-content/uploads/2022/03/Madeline-Hodgman-Korth-150x150.jpg"|website=American Addiction Centers|language=en|access-date=2026-03-02|last3=Hodgman-Korth|first3="name":"Madeline|last4=MSSA|last5=LISW"|last6=University|first6="description":"Madeline is a licensed independent social worker in the Midwest working as a mental health therapist After receiving her Master’s degree in social work from Case Western Reserve|last7=Drug|first7=She Worked as a|last8=Counselor|first8=Alcohol|last9=Intensive..."|archive-date=18. 2. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260218221126/https://americanaddictioncenters.org/stimulants/cocaine/differences-with-crack|url-status=dead}}</ref> je ulični naziv za slobodnu bazu kokaina koja se dobija tako što se kokain hidrohlorid u prahu prerađuje da bi se dobila supstanca pripremljena za pušenje. Termin "crack" nastao je zbog toga što se čuje pucketanje kad se dobijena smesa puši. == Izgled == Krek se prodaje u obliku sitnih, trvdih grudvica boje voska. == Hemijski sastav == Krek se dobija kada se kokain pomiješa sa [[Amonijak|amonijakom]] ili [[Soda bikarbona|sodom bikarbonom]] i vodom, a zatim zagrije da ispari hidrohlorid. == Način upotrebe == Krek se uz dodatak vode ili alkohola puši iz staklenih ili keramičkih lulica ispod kojih se drži upaljen upaljač. Kod pušenja, kokainska para se apsorbira u krvotok u plućima, čime se početak delovanja ubrzava. == Efekat == Efekat je isti kao kod konzumiranja kokaina. Kada se krek puši, korisnik oseća euforiju za manje od 10 sekundi. Ovakav brz i snažan efekat doveo je do toga da krek stekne ogromnu popularnost sredinom 80-tih godina. Osim toga, krek se jeftino proizvodi i prodaje, pa je i to uticalo na njegovu popularnost. Kokain skoro trenutno izaziva snažnu euforiju, osoba oseća snagu, hrabrost, fizički nemir i potreba za stalnom aktivnošću, kokain podiže samopouzdanje i čini joj se da je važnija u očima drugih. Zenice su proširene i neosetljive na svetlost. === Stadiji djelovanja kokaina i kreka === '''Prvi stadij (euforični)''' karakterizira subjektivni '''osjećaj''' velike intelektualne moći, uz smanjenje tjelesnog i mentalnog napora.<ref>{{Cite journal|last=Schwartz|first=Elizabeth K. C.|last2=Wolkowicz|first2=Noah R.|last3=De Aquino|first3=Joao P.|last4=MacLean|first4=R. Ross|last5=Sofuoglu|first5=Mehmet|date=2022|title=Cocaine Use Disorder (CUD): Current Clinical Perspectives|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9451050/|journal=Substance Abuse and Rehabilitation|volume=13|pages=25–46|doi=10.2147/SAR.S337338|issn=1179-8467|pmc=9451050|pmid=36093428}}</ref> Zjenice se šire, rad srca se ubrzava, krvni sudovi se sužavaju, a krvni pritisak raste. Također, dolazi do povišenja tjelesne temperature. Osoba pod utjecajem kokaina ili kreka izrazito je brbljiva, vrlo impulsivna, uživa u osjećaju samozadovoljstva, poduzetnu je i seksualno dezinhibirana. '''Drugi stadij (konfuzno-delirantni)''' javlja se povećanjem doze. Ovdje dominiraju halucinacije ugodnog karaktera u vidu prividnog smanjenja predmeta ('''liliputanske halucinacije'''), ali i iluzije, stanja anksioznosti, te razdražljivost koja može prerasti u prave psihotične reakcije (kokainski delirij). '''Treći stadij (depresivni)''' odlikuje se apatijom, depresivnošću i smanjenom voljnom motorikom. === Ponašanje i posljedice ovisnosti === Ovisnik se pod utjecajem kokaina hvali pretjeranom sigurnošću i dobrim raspoloženjem; stalno ima potrebu nešto reći, iako nema konkretan sadržaj, a pri tome ne sluša druge. Pati od nesanice jer ga kokain drži u stanju stalne uzbuđenosti. U ponašanju je prepotentan, razdražljiv i sklon nasilju. Umišljena sigurnost dovodi ga do megalomanije i snova o grandioznosti. Pušenjem kreka, veoma visoke doze kokaina brzo dopiru do mozga i stvaraju snažno i trenutno uzbuđenje koje traje oko 20 minuta. Konzumiranje krek-kokaina može uzrokovati agresivno '''paranoidno ponašanje'''. Glavna karakteristika kreka je brzi razvoj tolerancije, te psihičke i fizičke ovisnosti, zbog čega je znatno opasniji od običnog kokaina. Ovisnost se može razviti čak i nakon samo jednog uzimanja. Konzumiranje kreka dovodi do potpunog propadanja osobe u psihičkom i fizičkom smislu, uz upadljiv nedostatak samopoštovanja i samokontrole. Ponašanjem ovisnika dominiraju depresija, ekstremne oscilacije raspoloženja i '''osjećaj progonjenosti'''. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američki izumi]] [[Kategorija:Kokain]] [[Kategorija:Psihoaktivne droge]] [[Kategorija:Anglicizmi]] {{stub}} oyuad4p0q6dwn0syxnsbp811niv07xd Izbori u Republici Srpskoj 0 476955 3916890 3895166 2026-08-07T20:18:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916890 wikitext text/x-wiki {{Politika Bosne i Hercegovine}} {{Politika Republike Srpske}} {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} '''Izbori u Republici Srpskoj''' su [[Demokratija|demokratski]] i slobodni [[izbori]] koji se održavaju svake druge parne godine. Održavaju u skladu sa ustavima i izbornim zakonima [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Građani tajnim glasanjem na direktnim izborima biraju čalana [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] iz [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|reda srpskog naroda]], jednu trećinu (14) zastupnika [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike Republike Srpske]], narodne poslanike [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], odbornike skupština općina i gradova, načelnike općina i gradonačelnike gradova, te članove savjeta mjesnih zajednica. Delegate [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Doma naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] iz Republike Srpske, delegate [[Vijeće naroda Republike Srpske|savjeta naroda Republike Srpske]] i odbornike [[Skupština Grada Istočnog Sarajeva|Skupštine Grada]] [[Istočno Sarajevo|Istočnog Sarajeva]] biraju se indirektno.<ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/documents/ZAKONI/Tehnicki_precisceni_tekst/Tehnicki_precisceni_tekst_IZ_BiH_05_2024-bos.pdf?v=1|title=Izborni Zakon Bosne i Hercegovine (Tehnički prečišćeni tekst)|date=5. 8. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref> [[Parlamentarni izbori u Bosni i Hercegovini 1910.|Prvi izbori]] na prostoru današnje Bosne i Hercegovine održani su za vrijeme [[Austro-Ugarska|austrougarske]] vlasti 1910. za [[Bosanski sabor]]. Za vrijeme [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] održano je ukupno sedam izbora za [[Narodna skupština Kraljevine Jugoslavije|Narodnu skupštinu]] te države. [[Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990.|Prvi višestranački izbori]] nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] održani su 1990. Tada su birani članovi [[Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990 - Predsjedništvo|predsjedništva]] i [[Opći izbori u SR Bosni i Hercegovini 1990 - Skupština|skupštine]] [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosne i Hercegovine]], skupštine na republičkom nivou i vijećnici skupština općina i grada [[Sarajevo|Sarajeva]]. Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]], 1996. su održani prvi izbori na kojima su građani Republike Srpske direktno birali svoje predstavnike za institucije ovog entiteta. == Izborni zakon == {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon}}Izborni zakon Bosne i Hercegovine uređuje izbor članova zakonodavnih i izvršnih organa vlasti na svim nivoima, uključujući opće i lokalne izbore. Zakon definiše načela, pravila i postupke za provođenje izbora, kao i prava i obaveze učesnika u izbornom procesu. [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] (CIKBiH) odgovorna je za organizaciju i nadzor nad svim izbornim procesima u zemlji. CIKBiH donosi podzakonske akte, upravlja biračkim spiskovima, organizira edukaciju izborne administracije i rješava prigovore i žalbe tokom izbora. Zakon predviđa i mogućnost ponavljanja izbora u slučaju nepravilnosti, odgodu izbora zbog vanrednih okolnosti, te održavanje prijevremenih izbora ako je neki organ raspušten ili mu je mandat prestao u skladu s ustavom i zakonom.<ref name=":32" /> Jedini slučaj gdje su odgođeni izbori bilo je za [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalne izbore 2020]], kada je CIKBiH odgodio izbore sa 4. oktobra na 15. novembar,<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.izbori.ba/Documents/Lokalni_izbori_2020/Ostalo/Odluka_o_odgadjanju_izbora_2020-bos.pdf|title=Odluka o odgađanju izbora|last=|first=|date=|website=Centralna izborna komisija|publisher=|access-date=}}</ref> zbog [[Pandemija COVID-a 19 u Bosni i Hercegovini|pandemije]] bolesti [[COVID-19]] i nedostatka sredstava.<ref name="slobodnaevropa.org">{{Cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/ističe-rok-novca-za-lokalne-izbore-u-bih-nema/30627560.html|title=Novac nije osiguran, CIK odlučuje o odgađanju lokalnih izbora u BiH|website=Radio Slobodna Evropa|language=sh|access-date=14. 11. 2020}}</ref> Pravo glasa na izborima u Republici Srpskoj ima svaki [[Državljanstvo Bosne i Hercegovine|državljanin Bosne i Hercegovine]] i [[Državljanstvo Bosne i Hercegovine#Entitetsko državljanstvo|Republike Srpske]] koji je navršio 18 godina do dana izbora, pod uslovom da nije lišen poslovne sposobnosti i da mu nije oduzeto pravo glasa pravosnažnom sudskom odlukom. Osobe sa statusom izbjeglica i raseljenih lica također imaju pravo glasa, ali pod posebnim uslovima koji se odnose na općinu u kojoj su imali prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva.<ref name=":32" /> Političke stranke, koalicije, nezavisni kandidati i liste nezavisnih kandidata moraju preći minimalni izborni prag, koji iznosi 3% od ukupnog broja važećih glasova u izbornoj jedinici, za ulazak u zakonodavna tijela.<ref name=":32" /> Glasanje se obavlja tajno, a glasački listići se ubacuju u zapečaćene kutije. Glasovi se broje na biračkim mjestima pod nadzorom biračkih odbora, a rezultati se zatim dostavljaju općinskim ili gradskim izbornim komisijama i [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralnoj izbornoj komisiji Bosne i Hercegovine]]. Raseljena lica, izbjeglice i drugi posebni slučajevi imaju pravo glasati u općinama u kojima su imali prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva ili u općini u kojoj trenutno žive. Ova prava su privremenog karaktera i mogu biti ukinuta od strane [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Ureda visokog predstavnika]] ili [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]].<ref name=":32" /> == Opći izbori == {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini#Opći izbori}} [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Opći izbori|Opći izbori u Bosni i Hercegovini]] održavaju se, od 2002, svake četiri godine. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], zastupnici [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te članovi [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupština kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]].<ref name=":32" /> Mandat članova [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], zastupnika/poslanika i delegata traje 4 godine. Međutim, prema Odluci [[Privremena izborna komisija Bosne i Hercegovine|Privremene izborne komisije]] (PIK; kasnije [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]], CIK) poslijeratni izbori (period 1996 - 2001) održani su za mandatni period na 2 godine. Tek od 2002. izbori su održani za mandatni period na 4 godine kako je to ustavima i predviđeno. Odlukom PIK-a nije bilo zahvaćeno Predsjedništvo BiH, kojem od 1998. mandat traje 4 godine.<ref name=":32" /><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_bos.pdf|title=Ustav Bosne i Hercegovine|website=Ustav Bosne i Hercegovine|publisher=Ustavni sud BiH|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193315/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_bos.pdf|archive-date=3. 3. 2016|url-status=dead|access-date=1. 3. 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://parlamentfbih.gov.ba/monografija_27.10.2016.pdf|title=Monografija Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|date=27. 10. 2016|website=parlamentfbih.gov.ba|publisher=[[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine]]|page=15|publication-place=[[Sarajevo]]|access-date=9. 3. 2024}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.parlament.ba/data/dokumenti/pdf/Monografijabs.pdf|title=Monografija Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|year=2010|website=parlament.ba|publisher=[[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine]]|publication-place=[[Sarajevo]]|access-date=9. 3. 2024|archive-date=8. 3. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308234012/https://www.parlament.ba/data/dokumenti/pdf/Monografijabs.pdf|url-status=dead}}</ref> === Izbori za Predsjedništvo === {{Glavni|Predsjedništvo Bosne i Hercegovine}}[[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] je kolektivni šef države. Članovi se biraju iz dvije izborne jedinice koje se odnose na tri glavne etničke grupe, odnosno [[Konstitutivni narod|konstitutivna naroda]] ([[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] - [[Bošnjaci]] i [[Hrvati]], [[Republika Srpska]] - [[Srbi]]), na četverogodišnji mandat. Izbori se provode po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova iz etničke grupe postaje član Predsjedništva iz te etničke grupe. Svaki građanin s pravom glasa u Federaciji BiH može glasati za jednog Bošnjaka ili jednog Hrvata, dok građani Republike Srpske glasaju za srpskog kandidata. Redoslijed rotiranja ide po broju najviše osvojenih glasova.<ref name=":32" /> === Izbori za Parlamentarnu skupštinu === {{Glavni|Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine}}[[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] sastoji se iz dva doma: [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog]] i [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Doma naroda]]. [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupnički dom]] ima 42 poslanika: 28 iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] i 14 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Zastupnici se u taj dom biraju putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog izbornog sistema]], gdje birači glasaju za političke stranke ili nezavisne kandidate. Raspodjela mandata unutar liste vrši se putem [[D'Hondtov sistem|D'Hondtove metode]].<ref name=":32" /> [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Dom naroda]] se sastoji od 15 delegata, od kojih svaki konstitutivni narod ima po pet predstavnika. Dvije trećine delegata, 5 bošnjačkih i 5 hrvatskih, bira se s područja [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]], a preostala trećina, 5 srpskih delegata, bira se iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Bošnjačke i hrvatske delegate u Domu naroda BiH biraju delegati navedenih naroda u [[Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Domu naroda Parlamenta Federacije BiH]], a srpske delegate bira [[Narodna skupština Republike Srpske]].<ref name=":32" /><ref>{{cite web|url=http://www.parlament.ba/Content/Read/36?title=Op%C4%87i-podaci|title=Opći podaci - Dom naroda BiH|website=parlament.ba|access-date=24. 9. 2017}}</ref> === Izbori za Narodnu skupštinu === {{Glavni|Narodna skupština Republike Srpske}}[[Narodna skupština Republike Srpske]] (NSRS) jest najviše zakonodavno tijelo u Republici Srpskoj. Sastoji se od [[Jednodomni sistem|jednog doma]], a poslanici u NSRS biraju se direktno, putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog izbornog sistema]], slično kao i na državnom nivou.<ref name=":32" /> Od ukupno 83 poslanička mandata u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]], njih 63 (direktna mandata) se dodjeljuju srazmjerno broju osvojenih glasova na otvorenim listama u svakoj od [[Izborne jedinice u Bosni i Hercegovini#Narodna skupština Republike Srpske|9 izbornih jedinica]]. Preostalih 20 (kompenzacionih) mandata se dodjeljuju srazmjerno ukupnom broju glasova koji politički subjekti osvoje u cijeloj Republici Srpskoj. Kompenzacioni mandati se pojedinačnim kandidatima dodjeljuju prema redoslijedu koji politički subjekti odrede prije izbora (zatvorene liste). Od 2000. glasa se na otvorenim listama, kada su uvedene i višečlane izborne jedinice. Zastupljenost svih konstitutivnih naroda od 2002. osigurana je članom 71. [[Ustav Republike Srpske|Ustava Republike Srpske]], po kojem najmanje po 4 poslanika moraju biti iz reda svakog od tri konstutivna naroda. Iste godine je mandat poslanika produžen sa dvije na četiri godine. Od izbora 2006. uveden je izborni prag od 3% na nivou entiteta. [[Vijeće naroda Republike Srpske]] je drugo zakonodavno tijelo entiteta, koji svoju zakonodavnu vlast vrši u cilju zaštite vitalnih nacionalnih interesa [[Konstitutivni narod|konstitutivnih naroda]]. Ono ne učestvuje ravnopravno u postupku donošenja zakona, propisa i drugih akata sa NSRS, nego kao ''[[sui generis]]'' tijelo vrši "kontrolu" izglasanih zakona, propisa i akata u Narodnoj skupštini radi utvrđivanja da li se izglasanim zakonom, propisom ili aktom ugrožavaju vitalni nacionalni interesi konstitutivnih naroda. Delegati u Vijeću naroda RS biraju se indirektno. === Izbori za predsjednika Republike Srpske === {{Glavni|Predsjednik Republike Srpske|Spisak potpredsjednika Republike Srpske}}[[Predsjednik Republike Srpske]] ima dva potpredsjednika iz različitih konstitutivnih naroda. Predsjednika i potpredsjednike biraju građani neposredno i tajnim glasanjem na mandat od četiri godine. Isto lice može biti izabrano za predsjednika i potpredsjednika najviše dva puta uzastopno. Do 2002. [[Republika Srpska]] je imala [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i jednog [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednika]], čiji mandati su trajali po dvije godine. Za razliku od [[Predsjednik Federacije Bosne i Hercegovine|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Federacije Bosne i Hercegovine|Potpredsjednika Federacije BiH]], koji se biraju indirektno preko [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta FBiH]], Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske biraju se direktno s liste kandidata za predsjednika, tako što je za predsjednika izabran kandidat koji ostvari najveći broj glasova, a za potpredsjednike su izabrani kandidati iz druga dva konstitutivna naroda koji imaju najveći broj glasova iza izabranog predsjednika. === Statistika općih izbora === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Izbori ! colspan="2" |Broj glasača ! rowspan="2" |Odziv (%) ! rowspan="2" |Ref. |- !sa pravom glasa !koji su glasali |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2000.|2000.]] |1.104.969 |676.989 |61,27% | rowspan="5" |<ref>{{Cite web|url=https://www.rzs.rs.ba/front/article/1331/|title=Republički zavod za statistiku - Republika Srpska|website=www.rzs.rs.ba|access-date=4. 5. 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/Statistika_i_rezultati_izbora/Statistika_izbora/Izborni_pokazatelji2002-2012.pdf|title=Statistika i rezultati izbora 2002-2012|website=Izbori.ba|publisher=Centralna izborna komisija - CIK}}</ref> |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2002.|2002.]] |1.018.051 |538.365 |52,88% |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006.|2006.]] |1.036.731 |591.926 |57,10% |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2010.|2010.]] |1.194.622 |671.296 |56,19% |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2014.|2014.]] |1.243.265 |706.711 |56,84% |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2018.|2018.]] |1.261.645 |727.638 |57,64% |<ref>{{Cite web|url=http://www.izbori.ba/rezultati_izbora?resId=25&langId=1#/1/2/0/0/703|title=Rezultati općih izbora 2018 - Republika Srpska - CIK|website=www.izbori.ba|access-date=4. 5. 2021}}</ref> |- |[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022.|2022.]] |1.259.322 |677.057 |53.76% |<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=32&langId=1#/1/2/0/0/703|title=Rezultati općih izbora 2022 - Republika Srpska - CIK|website=izbori.ba|access-date=5. 9. 2024}}</ref> |} == Lokalni izbori == {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini#Lokalni izbori}} [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Lokalni izbori|Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini]] uključuju izbore za općinska/gradska savjeta i skupštine, te za načelnike općina i gradonačelnike gradova. I ovi izbori provode se putem [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnog sistema]], osim izbora za načelnike i gradonačelnike, koji se provode direktnim glasovima građana po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova osvaja mandat.<ref name=":32" /> Također, izborni zakon garantuje minimalno jedno mjesto predstavnicima nacionalnih manjina u lokalnim zajednicama u kojima [["Ostali" u Bosni i Hercegovini|"Ostali"]] čine 3% ili više od ukupnog broja stanovništva. U Bosni i Hercegovini tih lokalnih zajednica ima 20, a grad [[Lukavac]] i [[Skupština Brčko distrikta|Skupština]] [[Brčko distrikt]]a imaju čak po dva predstavnika, te oni imaju posebnu glasačku listu kandidata. Glasati se može samo za jednu od lista.<ref name=":32" /><ref name=":22">{{Cite web|url=https://impulsportal.net/drustvene-teme/forum/manjinske-liste-u-bih-meta-zloupotreba-izbornog-zakona-kad-konstutivni-postanu-nacionalna-manjina|title=Manjinske liste u BiH meta zloupotreba Izbornog zakona - kad konstutivni postanu nacionalna manjina|last=Manager|first=Impuls|date=24. 7. 2024|website=Impuls Portal|language=sr-yu|access-date=27. 7. 2024}}</ref> Načelnik općine ili gradonačelnik postaje onaj kandidat koji osvoji najviše glasova. Raspodjela odborničkih mandata se vrši isto kao i za entitetskim i državnim parlamentom. Svi vijećnici se biraju na otvorenim listama od 2000. Prema izbornom zakonu Republike Srpske broj odbornika skupština općina, odnosno gradova je sljedeći: * po 11 odbornika za općine koje imaju do 1.000 birača, * po 13 odbornika za općine koje imaju od 1.000 do 3.000 birača, * po 15 odbornika za općine koje imaju od 3.001 do 5.000 birača, * po 17 odbornika za općine koje imaju od 5.001 do 8.000 birača, * po 19 odbornika za općine koje imaju od 8.001 do 11.000 birača, * po 21 odbornik za općine koje imaju od 11.001 do 13.000 birača, * po 23 odbornika za općine koje imaju od 13.001 do 15.000 birača, * po 25 odbornika za općine koje imaju od 15.001 do 20.000 birača, * po 27 odbornika za općine koje imaju od 20.001 do 30.000 birača, * po 29 odbornika za općine koje imaju od 30.001 do 50.000 birača i * po 31 odbornik za gradove i odnosno općine koje imaju više od 50.000 birača upisanih u Centralni birački spisak (CBS). ==== Grad Istočno Sarajevo ==== Nakon što potvrdi rezultate neposrednih izbora, CIKBiH provodi posredne izbore za [[Skupštinu Istočnog Sarajeva|Skupštinu Grada]] [[Istočno Sarajevo|Istočnog Sarajeva]]. Način izbora u Skupštinu:<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bqY6U_Dzvm0|title=Izbori za Skupštinu Grada Istočno Sarajevo - bos|date=27. 7. 2024|website=youtube.com|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/akti/usvojeni-zakoni/zakon-o-gradu-isto%C4%8Dno-sarajevo|title=Zakon o gradu Istočno Sarajevo|last=|date=13. 3. 2020|website=narodnaskupstinars.net|publisher=[[NSRS]]|language=bs|access-date=12. 8. 2024}}</ref> * Skupštine općina koje imaju 11, 13 ili 15 odbornika biraju 3 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 17 ili 19 odbornika biraju 5 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 21 ili 23 odbornika biraju 6 odbornika, * Skupštine općina koje imaju 25 ili više odbornika biraju 8 odbornika, [[Skupštinu Istočnog Sarajeva|Skupštinu Grada]] se sastoji od 31 odbornika iz šest skupština općina koje čine Grad Istočno Sarajevo: [[Istočna Ilidža]] (6), [[Istočno Novo Sarajevo]] (5), [[Istočni Stari Grad]] (3), [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnovo]] (3), [[Sokolac]] (6) i [[Pale (Republika Srpska)|Pale]] (8).<ref name=":6" /> [[Spisak gradonačelnika Istočnog Sarajeva|Gradonačelnika]] biraju građani na neposrednim izborima na period od 4 godine. Do [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalnih izbora 2020.]] gradonačelnika je birala Skupština Grada.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> == Izbori za savjete mjesnih zajednica == [[Mjesna zajednica|Mjesne zajednice]] u Republici Srpskoj imaju svoje savjete. Mandat članova savjeta traje četiri godine, a broj članova se kreće od 5 do 11 u zavisnosti od broja birača u svakoj mjesnoj zajednici. Biraju se tajnim glasanjem na zborovima građana, a potreban broj prisutnih građana na zboru propisuje se statutom grada ili općine. Izbore za članove savjeta raspisuju skupštine općina ili gradova najkasnije 90 dana od konstituisanja lokalnih organa vlasti. == Ponovljeni, odgođeni i prijevremeni izbori == Ponovljeni izbori provode se na osnovu istih kandidatskih listi i istih izvoda iz Centralnog biračkog spiska koji su korišteni na poništenim izborima i provode se na dan koji odredi CIKBiH, a isti se raspisuje, u pravilu, u roku od 15 dana od dana pravosnažnosti odluke CIK-a о poništenju izbora.<ref name=":32" /> Odluku o odgađanju izbora na određenom biračkom mjestu ili u čitavoj izbornoj jedinici donosi CIKBiH na osnovu činjenica koje ukazuju da izbore nije moguće provesti u skladu s odredbama Izbornog zakona. Odgođeni izbori provode se ako u nekoj izbornoj jedinici ili biračkom mjestu glasanje nije obavljeno onog dana koji je određen za glasanje. U pravilu, odgođeni izbori se provode u roku od 7 dana, a najkasnije 30 dana od dana redovnih izbora, osim ako nije drugačije propisano.<ref name=":32" /> Jedan od primjera odgađanja izbora bilo je za vrijeme [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-19]], kada su [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|lokalni izbori 2020.]] odgođeni sa 4. oktobra na 15. novembar 2020.<ref name=":3" /><ref name="slobodnaevropa.org" /> Ako je neki izabrani organ raspušten odnosno ako mu prestane mandat, Centralna izborna komisija BiH donosi odluku o raspisivanju prijevremenih izbora kojom se utvrđuje tačan datum održavanja izbora. Ti izbori moraju biti održani u roku od 90 dana od dana raspuštanja izabranog organa, odnosno prestanka mandata, te od dana raspisivanja prijevremenih izbora do dana održavanja izbora ne može proteći manje od 30 niti više od 90 dana. Mandat članova organa izabranih na prijevremenim izborima traje do isteka tekućeg mandata organa izabranih na redovnim izborima.<ref name=":32" /> == Referendumi == {{Glavni|Referendumi u Republici Srpskoj}} Prema zakonu o referendumu i građanskoj inicijativi u Republici Srpskoj prijedlog za raspisivanje referenduma mogu podnijeti [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik Republike]], [[Vlada Republike Srpske]], najmanje 30 narodnih poslanika ili najmanje 10.000 birača. Odluku o raspisivanju donosi [[Narodna skupština Republike Srpske]] većinom glasova ukupnog broja narodnih poslanika. Organi za provođenje referenduma su komisija i glasački odbor. Referendum je punovažan ako je na njemu glasala natpolovična većina građana koji imaju biračko pravo, a referendumsko pitanje je dobilo podršku ako se za njega izjasnila natpolovična većina građana koja je glasala. Rok za donošenje odgovarajućeg akta nadležnog organa je šest mjeseci nakon održavanja referenduma. Do sada su u Republici Srpskoj održana tri referenduma, a prije njih je 1991. održan [[Plebiscit srpskog naroda u Bosni i Hercegovini 1991.|referendum srpskog naroda u Bosni i Hercegovini]], koji je prethodio nastanku Republike. Organizovana je od strane tadašnje Skupština srpskog naroda u BiH, koja je kasnije promijenila naziv u Narodna skupština Republike Srpske. Nakon toga, za vrijeme rata održani su [[Referendum u Republici Srpskoj 1993.|referendumi o Vance–Owenovom planu 1993.]] i [[Referendum o planu Kontakt grupe 1994.|referendum o planu Kontakt grupe 1994]], a 2016. održan je [[referendum o Danu Republike Srpske]]. Na referendumu 1991. većina (98%) od oko 1.350.000 izašlih birača se izjasnila za ostanak u zajedničkoj državi [[Savezna Republika Jugoslavija|Jugoslaviji]], dok su oba prijedloga mirovnih planova odbijena sa više od 90% glasova protiv. Na referendumu o Danu Republike Srpske 99,8% od 679.021 izašlih glasača izjasnilo se da se 9. januar obilježava i slavi kao [[Dan Republike Srpske]]. == Političke kampanje == Prema izbornom zakonu Republike Srpske političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata i nezavisni kandidati imaju pravo voditi izbornu kampanju u mirnom okruženju, organizovati i održavati javne skupove na kojima mogu slobodno iznositi svoje stavove kako bi stekli podršku birača, štampati i dijeliti plakate, postere i druge materijale u vezi sa izbornom kampanjom.<ref>{{Cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/akti/usvojeni-zakoni/izborni-zakon-republike-srpske|title=Izborni zakon Republike Srpske|last=|date=17. 7. 2024|website=NSRS|language=bs|access-date=5. 9. 2024}}</ref> Za javne skupove nije potrebno odobrenje nadležnog organa, već ga je dovoljno samo o tome obavijestiti 24 sata ranije. Nadležni općinski organi dužni su osigurati ravnopravan tretman političkim subjektima u njihovim zahtjevima da javna mjesta i javne objekte koriste u svrhu kampanje. U periodu koji počinje 24 časa prije otvaranja biračkih mjesta i traje do njihovog zatvaranja, političkim subjektima je zabranjeno učestvovanje u javnim političkim aktivnostima.<ref name=":32" /> === Finansiranje === Prema [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|izbornom zakonu Bosne i Hercegovine]] politička stranka i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima dužni su podnijeti finansijske izvještaje [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralnoj izbornoj komisiji BiH]] za period koji počinje tri mjeseca prije dana podnošenja prijave za ovjeru i za period od dana podnošenja prijave za ovjeru za izbore do dana ovjere rezultata izbora. Maksimalno dozvoljeni iznos za finansiranje troškova izborne kampanje izračunava se srazmjerno broju birača u svakoj izbornoj jedinici. Dio sredstava za pokriće troškova izborne kampanje za izbor poslanika osigurava se u budžetu RS-a, a za izbor odbornika u budžetu općine. Raspodjela tih sredstava vrši se tako što jedna trećina sredstava pripada strankama koje imaju poslanike, odnosno odbornike u skupštinama, i to od toga 50% sredstava se raspoređuje u jednakim iznosima svim strankama, a ostatak sredstava srazmjerno broju poslaničkih, odnosno odborničkih mandata. Druga trećina sredstava dijeli se svim političkim strankama kojima su potvrđene izborne liste, a preostala trećina političkim strankama koje osvoje poslaničke, odnosno odborničke mandate, srazmjerno broju osvojenih mandata u Narodnoj skupštini, odnosno skupštini općine ili grada.<ref name=":32" /> === Medijska pokrivenost i promocija === [[Mediji u Bosni i Hercegovini]] su obavezni pravedno, profesionalno i stručno pratiti izborne aktivnosti uz dosljedno poštivanje novinarskog kodeksa i demokratskih principa i pravila, posebno osnovnog principa slobode izražavanja. U izbornom zakonu BiH pojedini članovi zakona posvećeni su isključivo elektronskim medijima, koji su dužni posebno voditi računa o tome da se principi uravnoteženosti, poštenja i nepristrasnosti poštuju u informativnim emisijama, pogotovo u emisijama aktuelnih vijesti, zatim u intervjuima, te u raspravama o aktuelnim političkim temama, poput okruglih stolova i slično, koje tematski nisu u direktnoj vezi sa izbornim aktivnostima političkih subjekata, ali bi mogle imati uticaj na raspoloženje birača. Pri objavljivanju rezultata istraživanja javnog mnjenja potrebno je da mediji navedu naziv institucije ili ime lica koje je naručilo i platilo istraživanje, naziv i sjedište institucije koja je sprovela istraživanje, ispitni uzorak i mogućnost odstupanja u ishodu istraživanja, te period u kojem je provedeno istraživanje. Rezultati takvih istraživanja se ne smiju objavljivati 48 sati prije otvaranja biračkih mjesta.<ref name=":32" /> == Glasanje i posmatranje izbora == Da bi učestvovala na izborima, politička stranka mora biti registrovana kod nadležnog organa. Pored toga, važan uslov za ovjeru u Centralnoj izbornoj komisiji BiH je i dostavljanje prijave za učestvovanje na izborima, koja sadrži najmanje: 3.000 potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine i isto toliko za poslanike Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, 2.000 potpisa za izbore narodnih poslanika skupštine Republike Srpske ili za izbor predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske. Za učešće na lokalnim izborima potrebno je 200 potpisa u gradovima i općinama koje imaju preko 10.000 birača, dok je za one koje imaju manje potrebno 100 potpisa. Ako je broj birača manji od 1.000, onda je potrebno 5% potpisa.<ref name=":32" /> Biračka mjesta određuje općinska izborna komisija najkasnije 65 dana prije dana izbora. Određuje se prema broju birača, uzimajući u obzir udaljenost birača od biračkog mjesta. Biračko mjesto u pravilu ima do 800 birača, a ne može imati više od 1.000. Svi članovi biračkog odbora ili njihovi zamjenici moraju biti prisutni tokom cijelog procesa glasanja, uključujući utvrđivanje rezultata glasanja. Glasanje traje neprekidno u toku dana, sa početkom u 7.00 sati i završetkom u 19.00 sati. Državljanin RS i BiH koji ima biračko pravo, a koji je u inostranstvu, ima pravo glasati poštom. Centralna izborna komisija BiH donosi propise za glasanje državljana BiH koji imaju biračko pravo, a koji su vezani za domove zbog starosti, bolesti ili invaliditeta, koji su zatvorenici ili su vezani za ustanove. Nakon što od biračkih odbora dobije svu dokumentaciju i materijale za izbore, općinska izborna komisija utvrđuje objedinjene zbirne rezultate glasanja provedenog na teritoriji te općine za organe na svim nivoima vlasti za koje su provedeni izbori i o tome sastavlja zapisnik, koji se podnosi Centralnoj izbornoj komisiji BiH u roku od 24 sata nakon zatvaranja biračkih mjesta. Nakon što Centralna izborna komisija BiH utvrdi i objavi izborne rezultate, općinska izborna komisija ili politički subjekti mogu zahtijevati da Centralna izborna komisija BiH ponovno broji glasačke listiće u određenim izbornim jedinicama. Zaštitu izbornog prava osiguravaju izborne komisije i Apelacioni odjel [[Sud Bosne i Hercegovine|Suda Bosne i Hercegovine]].<ref name=":32" /> Predstavnici međunarodnih posmatrača, udruženja građana, političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata mogu posmatrati sve izborne aktivnosti u Bosni i Hercegovini, pod uslovom da se akredituju. Posmatrači imaju pristup svim relevantnim dokumentima i javnim sastancima izbornih komisija, mogu u toku cijelog perioda izbornog procesa u bilo koje vrijeme kontaktirati bilo koje lice i imaju pristup svim centrima za birački spisak, biračkim mjestima i centrima za brojanje i drugim relevantnim mjestima, kako je utvrdila Centralna izborna komisija BiH. Posmatrač može stavljati obrazložene primjedbe na rad organa nadležnih za provođenje izbora u pisanoj formi koje se prilažu u zapisnik o radu organa nadležnog za provođenje izbora, na osnovu čega politički subjekt može uložiti prigovor nadležnom organu.<ref name=":32" /> == Spisak održanih izbora == {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini#Spisak održanih izbora}} == Također pogledajte == * [[Izbori u Bosni i Hercegovini]] * [[Referendumi u Republici Srpskoj]] * [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] * [[Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] * [[Izbori u Osmanskom Carstvu]] * [[Izbori u Austro-Ugarskoj]] * [[Izbori u Jugoslaviji]] == Reference == {{Refspisak}} {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Politika Republike Srpske]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|Republika Srpska]] [[Kategorija:Izbori u Republici Srpskoj|*]] [[Kategorija:Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] fmfdt7b43gr6gcq4xfbox5gp3jdyuts Franciszek Kruszelnicki 0 477089 3916859 3871843 2026-08-07T15:20:57Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_Komandir_BAR.svg datotekom [[:File:SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_3.svg|SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_3.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Har 3916859 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Franciszek Kruszelnicki | slika = | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = 1859 | mjesto_rođenja = Kolomija, [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Godina smrti i godine|1934|1859}} | mjesto_smrti = Toruń, [[Poljska]] | mjesto_počivanja = Groblje sv. Georgija u Torunju | prebivalište = | nacionalnost = poljska | druga_imena = Franjo Kruszelnicki,<br />Franz Ritter von Kruszelnicki | alma_mater = [[Univerzitet u Lavovu]] | zanimanje = pravnik | godine_aktivnosti = | poznat_po = počasni konzul Republike Poljske u Sarajevu (1919.–1921.) | značajna_djela = | supružnik = | djeca = Tadeusz | roditelji = | porodica = | nagrade = [[Datoteka:SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save 3.svg|40px]] [[Datoteka:AT-T weiss-rot spange BAR.svg|40px]] [[Datoteka:AUT KuK Friedensbande BAR.png|40px]] [[Datoteka:Bosnisch-Herzegowinische Erinnerungsmedaille - Ribbon.png|40px]] }} [[Datoteka:Sarajevo,_Villa_Mandic_(2).jpg|mini|Vila Mandić (2012)]] '''Franciszek Kruszelnicki''', '''Franjo'''<ref name=":0">{{Cite journal|last=Durmišević|first=Enes|date=2010|title=Officials specialized in shari’ah law during the Austro-Hungarian period in Bosnia and Herzegovina (1878–1918)|url=https://anali.rs/xml/201-/2010c/2010-3e/Annals_2010_054-066.pdf|journal=Anali Pravnog fakulteta u Beogradu|issue=58 (3)|pages=57, 64|issn=0003-2565|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429203552/https://anali.rs/xml/201-/2010c/2010-3e/Annals_2010_054-066.pdf|archive-date=29. 4. 2021|access-date=6. 5. 2021}}</ref>, fonetski: Francišek Krušelnicki (1859 u Kolomiji, [[Austro-Ugarska]] – 1934. u [[Toruń|Torunju]], [[Poljska]])<ref name=":1">{{Citation|title=Z żałobnej karty. Ś. p. Franciszek Kruszelnicki|url=https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/211670|publisher=Pomorska Spółdzielnia Wydawnicza|date=3. 6. 1934|access-date=6. 5. 2021|first=|last=|website=Dzień Pomorski|language=pl|page=7}}</ref> bio je [[Poljaci|poljski]] pravnik, specijalista civilnog prava, sudija, počasni konzul Republike Poljske u [[Sarajevo|Sarajevu]] (1919.–1921.). == Biografija == Pohađao je C. K. gimnaziju u Kolomiji, gdje je 1879. maturu položio odličnim uspjehom u 8. razredu i dobio "slavno svjedočanstvo o položenom maturskom ispitu".<ref>{{Citation|title=Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Kołomyi za rok szkolny 1879|url=https://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/publication/867|publisher=Druk. H. Zadembski|date=1879|access-date=6. 5. 2021|language=pl|page=84|location=Kołomyja|archive-date=6. 5. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506130741/https://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/publication/867|url-status=dead}}</ref> Diplomirao je na Pravnom fakultetu [[Univerzitet u Lavovu|Univerziteta u Lavovu]].<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.torun.pl/pl/rekordowa-xvi-kwesta-na-cmentarzu-sw-jerzego|title=Rekordowa XVI kwesta na cmentarzu św. Jerzego|last=Litwin|first=Małgorzata|date=1. 4. 2018|website=torun.pl|language=pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027164932/https://www.torun.pl/pl/rekordowa-xvi-kwesta-na-cmentarzu-sw-jerzego|archive-date=27. 10. 2019|access-date=6. 5. 2021}}</ref> Godine 1883. dolazi u [[Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj|Bosnu i Hercegovinu]].<ref name=":3">{{Cite book|last=Lis|first=Tomasz Jacek|title=Działalność pierwszego polskiego konsulatu honorowego w Sarajewie|work=W kręgu dyplomacji i polityki : w 100-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Jugosławią|publisher=Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego|year=2020|isbn=978-83-8018-328-5|location=Bydgoszcz|pages=42–57|language=pl|oclc=1242165575}}</ref> Bio je potpredsjednik Apelacionog suda<ref name=":1" /> i do 1918. jedan od predsjednika Senata Višeg suda u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Također je radio i kao [[advokat]] (njegova kancelarija nalazila se na adresi [[Ferhadija (naselje)|Ferhadija 1]]).<ref name=":3" /> Kao teoretičar, specijalizovao se u polju lokalnog [[Građansko pravo|građanskog prava]].<ref name=":3" /> Spominje se među vodećim austrougarskim istraživačima [[Šerijat|šerijatskog prava]].<ref name=":0" /><ref name=":3" /> Nedugo nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], bio je uključen u pomoć [[Poljaci u Bosni i Hercegovini|Poljacima koji su živjeli u Bosni i Hercegovini]] da se vrate u tek preporođenu Poljsku, te u vođenje evidencije poljskih vojnika koji su se vraćali sa fronta. Zbog svog angažmana, ali i kontakata u Sarajevu, Ministarstvo vanjskih poslova imenovalo ga je 23. septembra 1919. počasnim konzulom Republike Poljske<ref name=":3" /> (prema drugom izvoru, u novembru 1918. godine).<ref name=":1" /> Konzulat se nalazio u prestižnoj [[Vila Mandić|vili Mandić]] u Petrakijinoj ulici. Glavni zadatak Kruszelnickog bio je organizovati repatrijaciju Poljaka koji su živjeli u Bosni u Poljsku. To je, između ostalog, uključivalo organizovanje željezničkog prevoza, potvrđivanje identiteta ljudi koji odlaze, kao i davanje viza. Ova institucija se bavila i tipičnim konzularnim poslovima koji su bili vezani za npr. izdavanje dokumenata ili potvrda poljskog državljanstva galicijskih seljaka koji su živjeli u sjevernoj Bosni. Nakon realizovanog osnovnog zadatka, u januaru 1921. konzulat je prestao sa radom.<ref name=":3" /> Po povratku iz Sarajeva bio je direktor suda u Starogardu.<ref name=":3" /> Krajem 1921. unaprijeđen je na mjestu sudije Apelacionog suda u Torunju. Penzionisan je 1925. godine.<ref name=":1" /> Objavljivao je svoje radove na temu izvršnih postupaka u pravnim časopisima.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Otac službenika Tadeusza Kruszelnickog, djed historičara umjetnosti Zygmunta Kruszelnickog. Pokopan je na groblju sv. Georgija u Torunju.<ref name=":2" /> == Odlikovanja i dekoracije == * Komandir [[Orden Svetog Save|Ordena Svetog Save]] ([[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavija]])<ref name=":1" /> * Jubiläums-Erinnerungsmedaille für Zivilstaatsbedienstete<ref name=":4">{{Cite web|url=https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=shb&datum=1918&page=1742&size=45|title=Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918|date=1918|website=alex.onb.ac.at|language=de|access-date=6. 5. 2021}}</ref> * Jubiläumskreuz für Zivilstaatsbedienstete<ref name=":4" /> * Bosnisch-Hercegovinische Erinnerungsmedaille<ref name=":4" /> == Djela == * Franjo Kruszelnicki: ''Gragjanski postupak : za Bosnu i Hercegovinu''. Mostar: Štamparsko-umjetnički zavod Pachera i Kisića, 1903, s. 510. * Franjo Kruszelnicki: ''Sistem ovršnoga i osigurnoga postupka za Bosnu i Hercegovinu''. Zagreb: Dionička tiskara, 1905, s. 132. * Franjo Kruszelnicki: ''Komentar zakonu od 2. marta 1887. za Bosnu i Hercegovinu : o pobijanju pravnih djela glede imovine insolventna dužnika''. Sarajevo: Knjižara Leona Finzia, 1912, s. 128. * Franjo Kruszelnicki: ''Kazneni zakon o zločinstvima i prestupcima za Bosnu i Hercegovinu : sa objema novelama kaznenom zakonu i sa zakonom o lihvi : Zakon o kamatama : Zakon o stampi''. Sarajevo: Leon Finzi, 1914, s. 176. * Franjo Kruszelnicki: ''Osnovi hipotekarnoga prava po općem građanskom zakoniku s obzirom na Gruntornički zakon za Bosnu i Hercegovinu''. Sarajevo: Zemaljska štamparija, 1914, s. 114. * Franjo Kruszelnicki, Salih Mutapčić: ''Postupak pred šerijatskim sudovima u Bosni i Hercegovini''. Zagreb: Dionička tiskara, 1917, s. 79. * Franjo Kruszelnicki: ''Građanski parnični postupnik za Bosnu i Hercegovinu : s novelom gr. p. p. i drugim naredbama i upustvima za sudove''. Sarajevo: L. Finzi, 1918, s. 296. * Franciszek Kruszelnicki: ''Zarys systemu polskiego prawa egzekucyjnego i zabezpieczającego''. Warszawa: Bibljoteka Prawnicza, 1934, s. 238. {{OCLC|750480287}}. == Također pogledajte == * [[Ambasada Republike Poljske u Sarajevu]] * [[Artur Burda]] == Reference == {{refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kruszelnicki, Franciszek}} [[Kategorija:Biografije, Kolomija]] [[Kategorija:Poljski diplomati]] [[Kategorija:Poljski pravnici]] [[Kategorija:Rođeni 1859.]] [[Kategorija:Umrli 1934.]] [[Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini]] 6m4n8nrip4kjsx7ns5wivc9budiot3c Zofia Kawecka 0 477184 3916866 3871844 2026-08-07T15:29:29Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_Oficir_BAR.svg datotekom [[:File:SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_4.svg|SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_4.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Harmo 3916866 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Zofia Kawecka | slika = | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = 4. aprila 1888. | mjesto_rođenja = [[Tuzla]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1971|10|22|1888|4|4}} | mjesto_smrti = [[Poznań]], [[Poljska]] | prebivalište = [[Sarajevo]] | nacionalnost = poljska | druga_imena = | alma_mater = [[Jagelonski univerzitet]] | zanimanje = bibliotekarka, učiteljica, prevoditeljica, društvena aktivistkinja, feministkinja | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = | nagrade = [[Datoteka:SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save 4.svg|40px]] }} [[Datoteka:Zofia Kawecka, Poznan Junikowo UAM.jpg|mini|Grob Zofie Kawecke]] '''Zofia Lubina Kawecka''', [fonetski: Zofja Lubina Kavecka] ([[Tuzla]], 4. aprila 1888. – [[Poznań]], 22. oktobra 1971.) bila je poljska bibliotekarka, učiteljica, [[Prevodilac|prevoditeljica]], društvena aktivistkinja, feministkinja. == Biografija == Zofia Kawecka rođena je u Tuzli u porodici sudskog službenika. Nakon određenog vremena, preselila se sa ocem u [[Sarajevo]]. U to vrijeme mogućnost srednjoškolskog obrazovanja za žene u [[Bosna i Hercegovina|Bosni]] bila je izuzetno ograničena. Stoga je, kako bi nastavila školovanje, poslana u Krakov, gdje je pohađala gimnaziju Svete Jadvige''.''<ref name=":0">{{Cite journal|last=Lis|first=Tomasz Jacek|date=2018|title=Bosanskohercegovacke Poljakinje: Teodora Krajewska, Zofia Kawecka i Helena Nieć|url=https://www.academia.edu/44729835/Bosanskohercegovacke_Poljakinje_Teodora_Krajewska_Zofia_Kawecka_i_Helena_Nie%C4%87|journal=Zbornik Radova Naučna/Znanstvena konferencija Bosanskohercegovačke naučnice/znanstvenice i njihov istraživački rad|publication-place=Mostar|pages=402–405|isbn=978-9958-11-148-8|access-date=7. 5. 2021}}</ref> Poslije toga, studirala je njemačku i klasičnu filologiju na [[Jagelonski univerzitet|Jagelonskom univerzitetu]] (1906.–1910.). Također je godinu dana studirala na [[Univerzitet u Beču|Univerzitetu u Beču]]. Godine 1911. doktorirala je filozofiju,<ref name=":1">{{Cite journal|last=Wydra|first=Wiesław|date=1998|title=Pierwsze wrześniowe dni 1939 r. w poznańskiej Bibliotece Uniwersyteckiej we wspomnieniach dr Zofii Kaweckiej|url=https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Biblioteka/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29-s172-178/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29-s172-178.pdf|journal=Biblioteka|language=pl|issue=2 (11)|pages=172–178|issn=1506-3615|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425072008/https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Biblioteka/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29-s172-178/Biblioteka-r1998-t2_%2811%29-s172-178.pdf|archive-date=25. 4. 2021|access-date=7. 5. 2021}}</ref> braneći disertaciju ''Muskatbluts Leben und'' ''Dichten.'' Bila je jedna od prvih žena rođenih u Bosni i Hercegovini koja je stekla titulu doktora nauka.<ref name=":0" /> Iste godine vratila se na [[Balkan]]. Tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] radila je kao medicinska sestra [[Međunarodni pokret Crveni krst i Crveni polumjesec|Crvenog križa]] u Novom u [[Dalmacija|Dalmaciji]].<ref name=":0" /> Nakon rata preselila se sa ocem u Poznanj gdje je 3. novembra 1920. godine počela raditi u lokalnoj Univerzitetskoj biblioteci. Obavljala je funkcije na rukovodećem položaju, katalogizirala je inkunabule, organizovala predavanja o [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskoj]] književnosti i jeziku.<ref name=":1" /> Sarađivala je sa Edwardom Klichom.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/161587?id=161587|title=Wspomnienie o profesorze Edwardzie Klichu, Błażej Bubnowicz|last=Kawecka|first=Zofia|date=2009|website=wbc.poznan.pl|series=Okupacja I, „Kronika Miasta Poznania”|publisher=Wydawnictwo Miejskie Posnania|pages=238–239|language=pl|publication-place=Poznań|issn=0137-3552|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425080913/https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/161587?id=161587|archive-date=25. 4. 2021|access-date=7. 5. 2021}}</ref> Kawecka je bila uključena u aktivnosti poljsko-jugoslovenskog društva u Poznanju u sklopu kojeg je, između ostalog, objavljivan časopis „Przegląd Polsko-Jugosłowiański”''("Poljsko-jugoslovenska rubrika").'' Objavljivala je prijevode i članke o kulturi i istoriji južnih Slavena u lokalnim časopisima poput: "Kurier Poznański" (1928.–1930.), "Przegląd Muzyczny" (1921.), "Tęcza" (1931.), "Dziennik Poznański" (1933.), "Przegląd Współczesny" (1924.).<ref name=":0" /> Godine 1936. kralj Jugoslavije dodijelio joj je oficirski krst [[Orden Svetog Save|Ordena Svetog Save]] za doprinos u promociji kulture i književnosti jugoslovenskih naroda u Poljskoj.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> U 1933. godini predstavljala je Poljsku na Trećem kongresu jedinstva slavenskih žena u [[Beograd]]u.<ref name=":0" /> U septembru 1939. Kawecka je bila zapovjednik protuzračne odbrane u biblioteci.<ref name=":2" /> 23. decembra 1939. izbačena je iz svog stana u ul. Małeckiego. Početkom 1940. preselila se u [[Varšava|Varšavu]], gdje je održavala tajne časove njemačkog jezika u državnoj gimnaziji M. Curie-Skłodowskej. Bila je aktivna u odboru samopomoći zaposlenih Univerziteta u Poznanju i u Varšavskom odboru za socijalnu samopomoć. U julu 1941. preselila se na imanje Głazów blizu [[Sandomierz]]a, gdje je radila i kao učiteljica. Po završetku njemačke okupacije, od septembra 1944. do 14. aprila 1945. godine, predavala je u srednjoj školi u Sandomierzu. Vratila se u Poznanj, gdje je 24. aprila 1945. godine nastavila raditi u Univerzitetskoj biblioteci. Od 1950. do penzionisanja 1958. godine bila je njena direktorica.<ref name=":1" /> Od 1956. godine živjela je u biblioteci. Nakon njene smrti, stan joj je preuređen u jednu od bibliotetskih sala.<ref name=":1" /> == Djela == * Zofia Kawecka: ''Królewicz Marko w historji Serbji i w pieśni ludowej''. Poznań: 1928, s. 12. {{OCLC|837592253}}. * Zofia Kawecka: ''Bibliografja regionalna za lata 1930–1932 włącznie''. Poznań: Wyd. Zarząd st. m. Poznania, 1934, s. 246. {{OCLC|837591952}}. * Zofia Kawecka: ''O bibliografji regjonalnej : (koreferat)''. Warszawa: 1936, s. 299. {{OCLC|831090936}}. * Zofia Kawecka: ''Materiały do katalogu inkunabułów Biblioteki Głównej Uniwersytetu im. A. Mickiewicza''. Poznań: Uniw. im. A. Mickiewicza, 1960, s. 143. {{OCLC|803413708}}. '''Knjige za djecu''' * Zosia Kawecka: ''Cudne Bajki''. Adam Setkowicz (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zosia Kawecka: ''Kopciuszek''. Leon Perfecki (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zosia Kawecka: ''Tomcio Paluch''. Leon Perfecki (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zofja Kawecka: ''Robinson Kruzoe''. Daniel Defoe (oryg.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zosia Kawecka: ''Jaś i Małgosia : opowiadanie''. Leon Perfecki (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zosia Kawecka: ''Przygody Zosi i Maciusia''. Adam Setkowicz (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1925, s. 16. * Zosia Kawecka: ''Wierszyki i powiastki dla grzecznych dzieci''. Adam Setkowicz (ilustr.). Kraków: Salon Malarzy Polskich, 1936, s. 16. == Reference == {{refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kawecka, Zofia Lubina}} [[Kategorija:Rođeni 1888.]] [[Kategorija:Umrli 1971.]] [[Kategorija:Biografije, Tuzla]] [[Kategorija:Poljski naučnici]] [[Kategorija:Poljski prevodioci]] [[Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini]] 0ridy0ie4q61nk2o6cj0kzuwe6haqnz Joseph David-Jones 0 480013 3916898 3886202 2026-08-07T21:45:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916898 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Joseph David-Jones | slika = Joseph David Jones.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = Joseph David-Jones | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|12|22}} | mjesto_rođenja = [[Los Anđeles]], [[Kalifornija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac]] | godine_aktivnosti = 2011– | poznat_po = [[Strijela (serija)|Strijela]] | značajna_djela = | supružnik = | djeca = }} '''Joseph David-Jones''' (rođen 22. decembar 1993)ref>{{cite web|title=Joseph David-Jones on Twitter: "Today is my Birthday"|url=https://twitter.com/Josephdjones/status/1208727840306282496}}</ref> jest američki glumac, poznat po ulogama iz televizijskih serija [[Strijela (serija)|Strijela]] i [[Nashville (serija)|Nashville]].<ref>{{cite web |url=https://www.aol.com/article/entertainment/2017/01/26/nashville-joseph-david-jones-interview/21663633/ |title='Nashville' newcomer Joseph David-Jones talks 'Nashville' and his upcoming Kathryn Bigelow film – AOL Entertainment |publisher=Aol.com |date= |access-date=21. 7. 2017 |archive-date=19. 2. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219182715/https://www.aol.com/article/entertainment/2017/01/26/nashville-joseph-david-jones-interview/21663633/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.romper.com/p/who-plays-clay-on-nashville-joseph-david-jones-is-maddies-new-love-interest-31377 |title=Who Plays Clay On 'Nashville'? Joseph David-Jones Is Maddie's New Love Interest |publisher=Romper.com |date=18. 1. 2017 |access-date=21. 7. 2017}}</ref> == Život == David-Jones rođen je 1993. godine u [[Los Anđeles]]u. Zaradio je stipendiju na Univerzitetu u Kentuckyju.<ref name="AmFmMagazine">{{cite web |url=https://www.amfm-magazine.com/joseph-david-jones-on-nashville-upcoming-roman-israel-esq-and-new-denzel-washington-film-inner-city/ |title=JOSEPH DAVID-JONES ON "NASHVILLE," UPCOMING "ROMAN ISRAEL, ESQ" AND NEW DENZEL WASHINGTON FILM "INNER CITY' |publisher=amfm-magazine.com |date=17. 7. 2017 |access-date=17. 7. 2017 |archive-date=16. 1. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116113829/https://www.amfm-magazine.com/joseph-david-jones-on-nashville-upcoming-roman-israel-esq-and-new-denzel-washington-film-inner-city/ |url-status=dead }}</ref> Za vrijeme boravka na fakultetu sudjelovao je na međunarodnom takmičenju "Modeli i Talenti u New Yorku". Dobitnik je nagrade "Glumac godine"..<ref name="TheNerdDaily">{{cite web |url=https://www.thenerddaily.com/joseph-david-jones-interview/ |title=Interview with Joseph David-Jones from 'Arrow' |publisher=thenerddaily.com |date=16. 10. 2019 |access-date=16. 10. 2019 |archive-date=20. 2. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220151314/https://www.thenerddaily.com/joseph-david-jones-interview/ |url-status=dead }}</ref> Tri dana kasnije, vratio se kući i nastavio glumačku karijeru. David-Jones živi u [[Los Anđeles]]u u [[Kalifornija|Kaliforniji]]. Radost dobija kada se služi raznim muzičkim stvarima koje zna raditi, svirajući gitaru i klavir. Također sponzorira i donira u Fondaciju "Spasimo djecu". Fondacija koja se bavi sa djecu koja žive u siromašnim porodicama, on pruža podršku i potrepštine za tu fondaciju.<ref name="chilledmagazine">{{cite web|url=https://chilledmagazine.com/chillin-with-joseph-david-jones |title=CHILLIN' WITH JOSEPH DAVID-JONES |publisher=chilledmagazine.com |date=5. 12. 2019 |access-date=5. 12. 2019}}</ref> == Karijera == 2016. godine, tumačio je ulogu Hollisa u seriji Divergentna serija: Alijantan. On je također tumačio ulogu John Diggle Jr. Na [[The CW]] televiziji tumačio je nekoliko budućih DC legendi. Ostale filmske uloge u kojima je bio, koje uključuju filmove Detroit i Roman J. Israel, Esq..<ref name="chilledmagazine" /><ref name="techtimes">{{cite web|url=https://www.techtimes.com/articles/137407/20160229/interview-joseph-david-jones-discusses-connor-hawkes-legends-of-tomorrow-appearance-and-allegiant.htm |title=Interview: Joseph David-Jones Discusses Connor Hawke's 'Legends Of Tomorrow' Appearance And 'Allegiant' |publisher=techtimes.com |date=29. 2. 2016 |access-date=29. 2. 2016}}</ref> Ponovio je ulogu Connora Hawkea u superherojskoj seriji [[Strijela (serija)|Strijela]] na [[The CW]].<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2019/06/arrow-joseph-david-jones-promoted-series-regular-final-season-the-cw-drama-season-8-1202627136/ |title='Arrow': Joseph-David Jones Upped To Series Regular For Final Season Of the CW Drama |publisher=Deadline |date=4. 6. 2019 |access-date=4. 6. 2019}}</ref> == Filmografija == === Filmovi === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naziv ! scope="col" | Uoga ! class="unsortable" | Napomena |- |2011 |''Barely Legal'' |Brian |Credited as Jo Jo Jones |- |2011 |''Blackbird'' |Party Break Dancer |Credited as Jo Jo Jones |- |2012 |''Fallback'' |Mali |Credited as Jo Jo Jones |- |2011 |''5. ulica'' |Big Al |Credited as Jo Jo Jones |- |2014 |''3. minute'' |C-Dog | |- |2016 |''[[The Divergent Series: Allegiant]]'' |Hollis | |- |2017 |''[[Detroit (film)|Detroit]]'' |Morris | |- |2017 |''[[Roman J. Israel, Esq.]]'' |Marcus Jones | |} === Serije === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naziv ! scope="col" | Uoga ! class="unsortable" | Napomena |- |2011 |''[[America's Most Wanted: America Fights Back]]'' |Kilo Doss |Epizoda: "50 Fugitives, 50 States Special Edition"<br />Credited as Jo Jo Jones |- |2014 |''[[Intelligence (U.S. TV series)|Intelligence]]'' |Lance Corporal |Epizoda: "Red X" |- |2014 |''Hysteria'' |Deante Sanstreet |Epizoda: "Pilot" |- |2016 |''[[DC's Legends of Tomorrow]]'' | [[Connor Hawke (Arrowverse Earth-16)|John Diggle Jr. / Connor Hawke / Green Arrow (Earth-16)]] |2. epizode |- |2017–2018 |''[[Nashville (2012 TV series)|Nashville]]'' |Clayton Carter |14. epizoda |- |2018 |''[[Medal of Honor (documentary)|Medal of Honor]]'' |Jonesy |Epizoda: "Edward Carter" |- |2019-2020 |''[[Arrow (TV series)|Arrow]]'' |[[Connor Hawke (Arrowverse Earth-1)|Connor Hawke]] |Ponavljajuća uloga (7. sezona), glavna uloga (8. sezona); 13. epizoda |} == Vanjski linkovi == *{{Imdb name|id=4526565|name=Joseph David-Jones}} == Reference == {{refspisak}} {{DEFAULTSORT:David-Jones, Joseph}} [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Američki glumci]] [[Kategorija:Biografije, Los Angeles]] ld398l6styq2lji1gk21alapfjn5wpk Mališan 0 489593 3916966 3889577 2026-08-08T07:24:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916966 wikitext text/x-wiki '''Mališan''' ili '''prohodanče''' je dijete u dobi od otprilike 12 do 36 mjeseci, iako se definicije razlikuju.<ref>{{Cite journal|title=toddler|url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/toddler|journal=The Free Dictionary}}</ref><ref>{{cite book | vauthors = Barker R |year=2001 |title=The Mighty Toddler: The essential guide to the toddler years |publisher=Pan Macmillan Australia |location=Sydney |page=1}}</ref><ref>{{cite book | vauthors = Lieberman AF |date=1993 |title=The Emotional Life of the Toddler |publisher=The Free Press |place=New York |page=1}}</ref> Ovo životno razdoblje obilježeno je velikim napretkom u [[spoznaja|spoznajnom]] (kognitivnom), [[emocija|emocijskom]] i [[društvo|socijalnom]] razvoju. Riječ je izvedena od [[engleski|engleskog]] ''toddle'', što znači hodati nesigurno, kao dijete ove dobi.<ref>{{cite web |url=https://www.verywell.com/what-is-a-toddler-289861 |title=What Is the Definition of a Toddler? |vauthors=Brown S |date=19. 12. 2015 |website=verywell.com |publisher=About, Inc. |access-date=13. 11. 2016 |quote=The term toddler comes from the way that children first walk, which is at first unsteady and more like a toddle than actual walking. |archive-date=22. 11. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122070837/https://www.verywell.com/what-is-a-toddler-289861 |url-status=dead }}</ref> == Razvojni miljokazi == {|class="wikitable" align="right" |+ Normalni [[vitalni parametri]] mališana |- |rowspan=2| [[Krvni pritisak]]<br> ([[mmHg]]) || [[Sistola|Sistolni]] || 80–110<ref name=ucla>[http://hr.uclahealth.org/workfiles/AgeSpecificSLM-Peds.pdf PEDIATRIC AGE SPECIFIC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516204947/http://hr.uclahealth.org/workfiles/AgeSpecificSLM-Peds.pdf |date=16. 5. 2017 }}, page 6. Revised 6/10. By Theresa Kirkpatrick and Kateri Tobias. UCLA Health System</ref> |- |[[Dijastola|Dijastolni]] || 50–80<ref name=ucla/> |- |colspan=2| [[Srčani ciklus]] ([[otkucaji u minuti|BPM]]) || 90–140<ref name=ucla/> |- |colspan=2| [[Brzina disanja]] || 20–40<ref name=ucla/> |} [[slika:The First Steps 1893.jpg|left|thumb|Slika iz 1892. godine na kojoj [[novorođenče]] uči da hoda, pravi prve samostalne korake (obično u mjesecima nakon prvog rođendana) često se smatra jednom od glavnih prekretnica u ranim godinama djetetovog života.<ref>{{Cite web|last=Lewsley|first=Joanne|date=februar 2019|title=Developmental milestones: walking|url=https://www.babycentre.co.uk/a6507/developmental-milestones-walking|url-status=live}}</ref>]] Razvoj mališana može se podijeliti na više međusobno povezanih područja.<ref>Barker, Robin (2001) The Mighty Toddler: The essential guide to the toddler years, Pan Macmillan Australia, Sydney, p19.</ref> Postoji razuman konsenzus o tome šta ova područja mogu uključivati: * '''Fizički''': rast ili povećanje veličine. * '''Gruba motorika''': kontrola velikih mišića koji omogućavaju hodanje, trčanje, skakanje i penjanje. * '''Fina motorika''': sposobnost kontrole malih mišića; omogućavajući mališanu da se hrani, crta i rukuje predmetima. * '''[[Vid]]''': sposobnost da se vidi blizu i daleko i interpretira ono što se vidi. * '''[[Sluh]] i [[govor]]''': sposobnost da se čuju i primaju informacije i slušaju ([[tumačenje|interpretiraju]]), te sposobnost razumijevanja i [[učenja]] jezika i korištenja za učinkovitu komunikaciju.<ref>{{cite web |url=https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=age-appropriate-speech-and-language-milestones-90-P02170 |title=Age-Appropriate Speech and Language Milestones |publisher=Stanford Children’s Health |access-date=8. 10. 2020 |archive-date=11. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011094759/https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=age-appropriate-speech-and-language-milestones-90-P02170 |url-status=dead }}</ref> * '''Društvenost''': sposobnost interakcije sa svijetom kroz [[igra|igru]] s drugima, smjenjivanje i igru [[fantazija]]. Iako je korisno ucrtati definirane periode razvoja, potrebno je prepoznati da razvoj postoji u kontinuitetu, sa značajnim individualnim razlikama među djecom.<ref>{{cite journal | vauthors = Fischer KW, Silvern L |title=Stages and Individual Differences in Cognitive Development |journal=Annual Review of Psychology |date= februar 1985 |volume=36 |pages=613–648 |doi=10.1146/annurev.ps.36.020185.003145}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nordicnaturals.com/healthy-science/understanding-your-childs-developmental-milestones/ |title=Your Child's Developmental Milestones: Why it's 'Normal' to be Different | vauthors = Jaeger G |date=20. 2. 2019 |access-date=8. 10. 2020}}</ref> Postoji širok raspon onoga što se može smatrati 'normalnim' razvojem. Međutim, prema mišljenju stručnjaka, postoje određene prekretnice koje treba postići u određenim dobima i fazama u životu kako bi pravilno rasli i razvijali se.<ref>{{Citation | url = https://www.goldlearners.com/your-toddler| publisher = Gold Learners | title = Toddler growth | language = en}}</ref> Medicinski stručnjaci također ističu da se djeca razvijaju u svoje vrijeme i predlažu da njegovatelji ne bi trebali previše brinuti ako dijete ne dostigne sve prekretnice za svoj uzrast. Prijevremeni porođaj ili bolest u djetinjstvu također mogu usporiti razvoj malog djeteta.<ref>{{Cite web|title=Child Development|url=https://www.nhsggc.org.uk/kids/child-development/|url-status=live|website=KIDS- Child development website associated with NHS Greater Glasgow and Clyde}}</ref> U nastavku slijedi gruba analiza oblika vještina i atributa za koje se može očekivati da će mališani razviti u različitim fazama tokom perioda prohodančeta. Ovdje se nalaze citati za date informacije.<ref>Feigelman S. The first year. In: Kliegman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BF, eds. Nelson Textbook of Pediatrics. 18th ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier; 2007: chapter 8 quoted in [https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002005.htm Developmental milestones record - 12 months] MedlinePlus Medical Encyclopedia</ref> {| class="wikitable |+ !Aspekti !Jednogodišnjak !Mjeseci nakon prvog rođendana !18 mjeseci !Dvije godine !Dvije i po godine |- |Fizički i motorni pokazatelji | *Utrostručenje porođajne težine * Narastu do visine od 50% porođajne dužine * Imaju obim glave jednak opsegu grudi * Imaju jedan do osam [[zub]]a * Stajanje sa pridržavanjem * Hodanje uz pomoć ili samostalno * Sedenje bez pomoći * Udaranje dva bloka zajedno * Prelistavanje stranica knjige tako što prelistaju više stranica odjednom * Imaju hvataljku * Spavanje 8–10 sati noću i jedno do dva spavanja danju | *Dobro samostalno hodanje sa širokim [[hod]]om * Puzi gore * Gradi blokovima (slagalicama) * Pije iz šolje, koristi se kašikom * Uživa u bacanju i podizanju predmeta | *Hodanje postrance i unazad, dobro trči, lahko pada * Penje se uz stepenice ili na namještaj * Žvrlja energično, pokušavajući napraviti ravnu liniju * Dobro pije iz šoljice, a i dalje se prosipa kašikom | *Težina: oko 11–13&nbsp;kg * Visina: oko 80–82&nbsp;cm * Zubi: 12 privremenih (mliječnih) *Grupa motornih vještina je prilično rafinirana, može hodati uz i niz stepenice na obje noge, korak po korak držeći se za šinu * Gradi kulu od pet kocki * Kontrola kašike dobro razvijena * [[Toalet]] tokom dana | *Zubi: kompletan set od 20 privremenih * Smanjena potreba za drijemanjem |- |Intelektualni i društveni | *Prati objekt koji se brzo kreće * Može da reaguje na zvukove * Odgovara na njegovo ili njeno ime * Razumije nekoliko riječi * Može reći mama, tata/babo i još barem jednu ili dvije riječi * Razumije jednostavne komande * Pokušava da imitira zvukove životinja * Povezuje imena sa objektima * Razumije da objekti nastavljaju postojati, čak i kada se ne vide ([[trajnost objekta]]) * Kažiprstom pokazuje na objekte * Talasi zbogom * Može razviti vezanost za igračku ili predmet * Doživljava [[anksioznost]] odvajanja i može se držati roditelja * Može napraviti kratka putovanja dalje od roditelja da istražuje u poznatim okruženjima | *Može koristiti 10–15 riječi * Kaže "ne" (vidi [[holofraza]]) * Označava kada je pelena mokra | *Koristi fraze sastavljene od [[pridjev]]a i [[imenica]] * Počinje imati [[narav bijesa]] * Vrlo ritualno, ima omiljenu igračku ili ćebe * [[Sisanje palca]] je možda na vrhuncu | *[[Rječnik]] od oko 350 riječi * Poštuje jednostavne komande * Pomaže da se skinete i obučete jednostavnu odjeću * Pokazuje znak povećane autonomije i individualnosti * Ne dijeli imovinu—sve "moje" kao u "Toddler's Creed" | * Počinje sebe da vidi kao posebnu individuu; mogu i dalje vidjeti drugu djecu kao "objekte" |} ===Rane prekretnice i inteligencija=== {{Također pogledajte|Koeficijent inteligencije}} Odavno je poznato da je značajno kasno postizanje [[razvojna prfekretnica|razvojnih prekretnica]] povezano sa [[Intelektualna invalidnost|intelektualnom]] ili [[Fizička invalidnost|fizičkom]] invalidnošću. Međutim, dugo se smatralo da se u općoj populaciji ne vidi veza između starosti prolaska razvojnih prekretnica i kasnije inteligencije. Tek nedavno je otkriveno da rani prolazak razvojnih prekretnica općenito ukazuje na viši nivo inteligencije. Studija iz 2007. godine zasnovana na više od 5.000 djece rođene u [[UK|Ujedinjenom Kraljevstvu]] 1946. godine pokazala je da je svaki mjesec ranije dijete koje je naučilo stajati, u dobi od osam godina, došlo do povećanja od polovine jednog poena koeficijenta inteligencije.<ref>{{cite journal | vauthors = Murray GK, Jones PB, Kuh D, Richards M | title = Infant developmental milestones and subsequent cognitive function | journal = Annals of Neurology | volume = 62 | issue = 2 | pages = 128–36 | date = august 2007 | pmid = 17487877 | pmc = 3465788 | doi = 10.1002/ana.21120 }}</ref> Također, kasnija studija iz 2018. godine otkrila je vezu između dostignuća prekretnice i inteligencije u odrasloj dobi (u ovom slučaju, posmatrana prekretnica bila je mogućnost imenovanja objekata/životinja na slikama sa manje od 18 mjeseci, 18-24 mjeseca i kasnije od 24 mjeseca).<ref>{{cite journal | vauthors = Flensborg-Madsen T, Mortensen EL | title = Developmental milestones during the first three years as precursors of adult intelligence | journal = Developmental Psychology | volume = 54 | issue = 8 | pages = 1434–1444 | date = august 2018 | pmid = 30047773 | doi = 10.1037/dev0000545 | s2cid = 51718533 }}</ref> [[Koeficijent inteligencije]] djece koja su bila sposobna da sastave rečenicu sa manje od 24 meseca u proseku je iznosila 107 poena, dok su djeca koja su bila sposobna da sastave rečenicu u dobi kasnijoj od 24 mjeseca, u mlađoj odrasloj dobi (20–34 godine) imala prosečan IQ od 101.<ref>{{cite journal | vauthors = Flensborg-Madsen T, Mortensen EL | title = Associations of Early Developmental Milestones With Adult Intelligence | journal = Child Development | volume = 89 | issue = 2 | pages = 638–648 | date = mart 2018 | pmid = 28198006 | doi = 10.1111/cdev.12760 | doi-access = free }}</ref> Ranoprolazne razvojne prekretnice i obim glave do 3. godine života objašnjavaju oko 6% varijanse IQ-a u odrasloj dobi. Poređenja radi, socioekonomski status roditelja i spol djeteta objašnjavaju oko 23% varijanse u [[IQ]].<ref>{{cite journal | vauthors = Flensborg-Madsen T, Falgreen Eriksen HL, Mortensen EL | title = Early life predictors of intelligence in young adulthood and middle age | journal = PLOS ONE | volume = 15 | issue = 1 | pages = e0228144 | date = 28. 1. 2020 | pmid = 31990952 | pmc = 6986721 | doi = 10.1371/journal.pone.0228144 | bibcode = 2020PLoSO..1528144F | doi-access = free }}</ref> Međutim, stručnjaci savjetuju da se djeca ne požuriju kroz prekretnice, sve dok ih dostižu poksazatelje unutar normalnog raspona.<ref>{{Cite web|title=Early Milestones, Smarter Child?|url=https://babysparks.com/2019/02/15/early-milestones-smarter-child/|access-date=20. 6. 2021|language=en-US}}</ref> ==Glavni događaji učenja== ===[[Obuka za toalet]]=== [[slika:Simple plastic potty.jpg|thumb|Jednostavno dizajnirana kahlica (tuta), mjesto za malu djecu koja prvo uče kako koristiti toalet za olakšanje.]] # Spremnost: Azrinov i Foxxov metod obuke za toaleta uvela je prvi set objektivnih kriterija za određivanje da li je dijete spremno da počne trenirati toalet. Dijete treba da bude fiziološki i psihički sposobno. Fiziološka pripremljenost opisuje sposobnost djeteta da obavlja zadatke neophodne za obuku u toaletu, kao što je kontrola [[anus]]nog i [[mokraćovod]]nog sfinktera, uspravno sjedenje i hodanje. Psihološka spremnost opisuje djetetovu motivaciju da se obuči za toalet i njihovu sposobnost da razumiju i slijede upute.<ref>{{cite journal | vauthors = Klassen TP, Kiddoo D, Lang ME, Friesen C, Russell K, Spooner C, Vandermeer B | title = The effectiveness of different methods of toilet training for bowel and bladder control | journal = Evidence Report/Technology Assessment | issue = 147 | pages = 1–57 | date = decembar 2006 | pmid = 17764212 | pmc = 4781561 }}</ref> # Proces vježbanja <ref>{{Cite web|date=23. 4. 2018|title=The Complete Toilet Learning Guide {{!}} The SOEL Way|url=https://www.soel.wa.edu.au/toilet-learning-guide/|access-date=7. 9. 2020|website=SOEL|language=en-AU|archive-date=23. 3. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323003919/https://www.soel.wa.edu.au/toilet-learning-guide/|url-status=dead}}</ref> # Roditeljski odgovor ===Igre ([[paralelno igranje]])=== * Dijete se igra sa drugom djecom, ali ne samostalno * Uglavnom slobodno i spontano, bez pravila ili propisa * Raspon pažnje je veoma kratak i menjanje igračaka dešava se u čestim intervalima * Igra imitacije i izmišljanja počinje do kraja druge godine Igre: bacanje i vađenje predmeta Predložene igračke: * Igranje namještajem, posuđem, priborom za kuhanje, telefonom, slagalicama s velikim komadima, igračkama na pedala, [[kolica|kolicima za ljuljanje]], glinenim bojicama, bojama za prste, igračkama za udaranje, kockicama, gurni-vuci igračkama, [[lopta|loptom]] == Čučanje == {{Glavni|Položaj čučanja}} Mališani čučnu instinktivno kao kontinuirani pokret iz ustajanja kad god žele da se spuste na nivo tla. Jednogodišnjaci i dvogodišnjaci se obično mogu vidjeti kako se igraju u stabilnom čučećem položaju, sa široko razmaknutim stopalima i dnom ne dodiruju sasvim pod, iako u početku moraju da se drže za nešto da bi ponovo ustali.<ref>Slentz K, Krogh S Early Childhood Development and Its Variations (2001)</ref> ==Jezik== Razgovor je sljedeća prekretnica koje su roditelji obično svjesni. Prva [[riječ]] malog djeteta se često javlja u dobi odoko 12 mjeseci, ali to je samo prosjek.<ref>{{Cite web|url=https://www.babycentre.co.uk/a1050145/your-childs-talking-timeline|title=Child talking timeline|website=babycentre}}</ref> Dijete će tada nastaviti da postepeno dopunjuje svoj vokabular sve do oko 18 mjeseci, kada se jezik brzo razvija. On ili ona mogu naučiti čak 7–9 novih riječi dnevno. Otprilike u to vrijeme mališani uglavnom znaju oko 50 riječi. Sa 21. mjesecom djeca počinju da unose dvije fraze u svoj vokabular, kao što su "ja idem", "mama daj" i "beba igra". Prije spavanja oni idu na spavanje, često učestvuju u [[monolog]]u zvanom [[razgovor u krevetićima]] u kojem vježbaju konverzacijske vještine. U ovom uzrastu, djeca postaju veoma vješta u prenošenju svojih želja i potreba roditeljima na verbalni način; :„Ako ja to želim, moje je. :Ako ti ga dam i kasnije se predomislim, moje je. :Ako mogu da ti ga oduzmem, moje je. :Ako sam to imao malo prije, moje je. :Ako je moje, nikada neće pripadati nikom drugom, bez obzira na sve. :Ako nešto gradimo zajedno, svi dijelovi su moji. :Ako izgleda kao moje, moje je." :Pesma o društvenom životu male dece koju je napisao Burton L. Vajt u svojoj knjizi ''Odgajanje srećnog, neiskvarenog deteta''. ==Emocije i slika o sebi== {{Multiple image | align = | direction = | total_width = | image1 = Ребёнок (2017).jpg | alt1 = | caption1 = Djeca mogu izraziti pozitivne emocije kroz osmijeh i smijeh od ranog detinjstva | image2 = Crying-girl.jpg | caption2 = Prije i u ranim fazama razvoja verbalne komunikacije djeca se često bore da prenesu negativne emocije na druge načine osim plakanja. | caption_align = }} Postoji još nekoliko važnih prekretnica koje se postižu u ovom vremenskom periodu koje roditelji obično ne ističu toliko koliko hodanje i razgovor. Sticanje sposobnosti da pokaže na ono što dijete želi da vidite pokazuje ogromne psihološke prednosti kod malog djeteta. Ovo se obično dešava prije djetetovog prvog rođendana. Ovo doba se ponekad naziva „užasnom dvojicom",<ref>{{cite web |url=http://www.safekids.co.uk/terrible-twos-explained.html |title=The Terrible Twos Explained - Safe Kids (UK) |publisher=Safe Kids |access-date=8. 12. 2010 |archive-date=16. 10. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016082642/http://www.safekids.co.uk/terrible-twos-explained.html |url-status=dead }}</ref> zbog [[bijes]]nog temperamenta po kojem su poznati. Ova faza može početi već sa devet mjeseci, u zavisnosti od djeteta i okoline. Mališani imaju tendenciju da imaju bijes jer imaju tako jake [[emocije]], ali ne znaju kako da se izraze na način na koji to čine starija djeca i odrasli.<ref>{{cite journal| vauthors = Kuersten-Hogan R, McHale JP |title=Talking About Emotions During the Toddler Years and Beyond: Mothers' and Fathers' Coaching of Children's Emotion Understanding|journal=Infant Behavior and Development|date=1998|volume=21|page=514|doi=10.1016/s0163-6383(98)91727-1|issn=0163-6383}}</ref> Neposredni uzroci mogu uključivati fizičke faktore kao što su glad, nelagoda i umor ili djetetova želja da stekne veću neovisnost i kontrolu okoline oko sebe.<ref>{{Cite web|title=Temper Tantrums (for Parents) - Nemours KidsHealth|url=https://kidshealth.org/en/parents/tantrums.html|access-date=29. 11. 2020|website=kidshealth.org}}</ref> Mališan otkriva da je odvojeno biće od svog roditelja i testira svoje [[lične granice|granice]] u učenju načina na koji svijet oko njih funkcionira. Iako je dijete u fazi istraživanja, također je važno shvatiti da metodi koje roditelji koriste za komunikaciju s djetetom mogu ili pokrenuti bijes ili smiriti situaciju.<ref>{{cite journal | vauthors = Fields MA, Cole PM, Maggi MC | title = Toddler Emotional States, Temperamental Traits, and Their Interaction: Associations with Mothers' and Fathers' Parenting | journal = Journal of Research in Personality | volume = 67 | pages = 106–119 | date = april 2017 | pmid = 28479643 | pmc = 5415346 | doi = 10.1016/j.jrp.2016.05.007 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.toddlers-world.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207105113/http://toddlers-world.com/ |archive-date=7. 2. 2011 |title=Toddlers World}}</ref> Istraživanja su pokazala da roditelji s historijom maltretiranja, izloženosti nasilju i srodnom psihopatologijom mogu imati posebne poteškoće u osjetljivom i razvojno primjerenom reagiranju na napade bijesa svoje djece i stoga mogu imati koristi od savjetovanja o mentalnom zdravlju roditelja i djece.<ref>{{cite journal | vauthors = Gudmundson JA, Leerkes EM | title = Links between mothers' coping styles, toddler reactivity, and sensitivity to toddler's negative emotions | journal = Infant Behavior & Development | volume = 35 | issue = 1 | pages = 158–66 | date = februar 2012 | pmid = 21903276 | pmc = 3245338 | doi = 10.1016/j.infbeh.2011.07.004 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Schechter DS, Moser DA, Wang Z, Marsh R, Hao X, Duan Y, Yu S, Gunter B, Murphy D, McCaw J, Kangarlu A, Willheim E, Myers MM, Hofer MA, Peterson BS | display-authors = 6 | title = An fMRI study of the brain responses of traumatized mothers to viewing their toddlers during separation and play | journal = Social Cognitive and Affective Neuroscience | volume = 7 | issue = 8 | pages = 969–79 | date = novembar 2012 | pmid = 22021653 | pmc = 3501701 | doi = 10.1093/scan/nsr069 }}</ref> Ovaj period između druge i pete godine kada posežu za samostalnošću ponavlja se tokom [[adolescencija|adolescencije]]. [[Samosvijest]] je još jedna prekretnica koja pomaže roditeljima da shvate kako dijete reaguje. U dobi od oko 18 mjeseci, dijete će početi da prepoznaje sebe kao zasebno fizičko biće sa svojim mislima i postupcima. Roditelj može testirati da li je ova prekretnica dostignuta primećujući da li dijete prepoznaje da je njihov [[faza ogledala|odraz u ogledalu]] zapravo oni sami. Jedan od načina da se ovo testira je [[ruž-test]]: stavljanje [[ruž]]eva na lice djeteta i pokazivanje vlastitog odraza. Nakon što vidi neuobičajenu oznaku, ako dijete posegne za svojim licem, dijete je postiglo ovu važnu prekretnicu. Uz samoprepoznavanje dolazi i osjećaj stida i ponosa koje dijete ranije nije iskusilo. == Također pogledajte== * [[Faze razvoja djeteta]] * [[Rano djetinjstvo]] * [[Rano obrazovanje]] * [[Znakovni jezik kod dojenčadi i male djece]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{wikirječnik|toddler}} * {{commons category|Toddlers}} {{rast i razvoj ljudskog organizma}} {{Authority control}} [[Kategorija:Djetinjstvo]] [[Kategorija:Položaj čučanja]] da2zaegse3cuekili8asmmlulxdvpgu Josip Peričić 0 490458 3916899 3837795 2026-08-07T21:47:54Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916899 wikitext text/x-wiki '''Josip Peričić''' ([[Sukošan]], 15. februar 1833. – [[Zadar]], 26. januar 1901.) bio je [[Hrvatska|hrvatski]] [[profesor]], [[književnik]] i preporoditelj. == Životopis == Završio je [[Gimnazija|gimnaziju]] i studij klasične filologije u [[Padova|Padovi]] (1857.) i Slavenske studije u [[Beč|Beču]] (1861). Kao profesor i direktor gimnazija službovao je u [[Split]]u kao suplent, kao upravitelj u [[Kotor]]u, [[Dubrovnik]]u i kao upravitelj u Zadru. Godine 1887. postavljen je za nadzornika pučkih škola i preparandija u [[Dalmacija|Dalmaciji]]. Kao vladin predstavnik u Dalmatinskom saboru dao je obol Hrvatskom narodnom preporodu u toj pokrajini. Bavio se književnim radom i pisao prigodne pjesme. Spjevao je [[ep]] ''Tegetthof i dalmatinsko junaštvo'' 1866. godine. Prevodi s [[Grčko pismo|grčkog]] i s [[Latinsko pismo|latinskog]]. Ponašio je i objavio [[Platon]]ov ''""Razgovor"'' i ''"Zakonu se valja pokoravati"'', te [[Horacije]]vu ''"Poslanicu Pizonima o pjesništvu"''. Neki su mu radovi ostali u rukopisu. Uspostavio je zakladu u svrhu školovanja siromašnih nadarenih mladića iz svog rodnog mjesta, a [[Zaklada]] je bila uvrštena i u [[Rapalski ugovor]] 1920. godine. == Reference == {{Refspisak}} * Građa i prilozi za povijest Dalmacije 23, Split 2010./2011., transkribirala, prevela i komentirala Ljerka Šimunković, str. 273. * [https://hrcak.srce.hr/file/139218 Kronika splitske gimnazije od ljeta Gospodnjega 1817./18. do godine 1866./67] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726145131/https://hrcak.srce.hr/file/139218 |date=26. 7. 2021 }}. == Vanjske reference == * [http://katalog.nsk.hr/F/B89VKRHQSBY7B7P686DIMLHQXFEASEN19RA4C5624BVMETLQR2-61831?func=find-acc&acc_sequence=000684698 Djela Josipa Peričića u Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici]{{Mrtav link}}. {{DEFAULTSORT:Peričić, Josip}} [[Kategorija:Rođeni 1833.]] [[Kategorija:Umrli 1901.]] [[Kategorija:Biografije, Sukošan]] [[Kategorija:Hrvatski pisci]] [[Kategorija:Hrvatski prevodioci]] 8gmdla1jqji0hjzvwyoe5kocqzjyr97 Spisak registracijskih oznaka u Njemačkoj 0 492145 3916963 3781373 2026-08-08T07:09:00Z ~2026-43632-51 184494 /* N */ 3916963 wikitext text/x-wiki Tablice vozila u vozila registrovanih u Njemačkoj za putovna vozila (kamione, autobuse, radna vozila i radne strojeve, motocikle itd.). Prva kombinacija slova (1 do 3 slova) registarske tablice označava gdje je automobil registriran. Kada se ljudi presele u drugu registracionu oblast, NE moraju više da kupuju nove registarske tablice, ali mogu da ponesu tablice sa sobom u novo mesto stanovanja. To znači da automobil sa HH (Hamburg) registarskom tablicom može doći iz Göttingena (GÖ), na primjer. Slova jednostavno pokazuju gdje je automobil bio prebivalište kada je prvi put registrovan. Registrske tablice se mogu kupiti za cijelu godinu ili samo dio godine (2 do 11 mjeseci). Ovo vam omogućava prebacivanje između, na primjer, ljetnog automobila i zimskog automobila. Automobili koji se prodaju unutar istog registarskog kruga obično zadržavaju svoju staru registarsku tablicu. Mijenja se samo ime vlasnika automobila. == Registracijske oznake gradova == {| class="wikitable" |+ |- ! Skraćenica !! Pripada instituciji |- | 0-1 || Vozilo njemačkog predsjednika |- | 0-2 || Vozilo njemačkog kancelara |- | 0-3 || Vozilo vanjskog ministra |- | 0-4 || Vozilo prvog sekretara Ministarstva vanjskih poslova |- | 0-xx-x(xx) ili 0-xxx-x(xx) || Diplomatska vozila |- | 1-1 || Vozilo predsjednika njemačkog Sabora |} == A == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- !Kratica|| Pripada gradu |<center> '''AIB''' || [[Bad Aibling]] |- |<center> '''A''' || [[Augsburg]] |- |<center>'''AA''' || Ostalbkreis | Aalen |- |<center> '''AB'''|| Aschaffenburg |- |<center> '''ABG'''|| Altenburger Land |- |<center> '''ABI'''|| Anhalt-Bitterfeld |- |<center>'''AC'''|| [[Aachen]] |- |<center>'''AH'''|| [[Ahaus]] |- |<center> '''AIC'''|| Aichach-Friedberg |- |<center> '''AK'''|| Altenkirchen |- |<center> '''AM'''|| Amberg |- |<center> '''AN'''|| Ansbach |- |<center> '''AÖ'''|| Altötting |- |<center> '''AP'''|| Apolda |- |<center> '''AS'''|| Amberg-Sulzbach |- |<center> '''AUR'''|| Aurich |- |<center> '''AW'''|| Ahrweiler |- |<center> '''AZ'''|| Alzey |} == B == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- !Kratica|| Pripada gradu |- | <center> '''B'''|| [[Berlin]] |- | <center>'''BA'''|| Bamberg |- | <center>'''BAD'''|| [[Baden-Baden]] |- |<center> '''BAR'''|| Barnim |- | <center>'''BB'''|| Böblingen |- | <center>'''BBL'''|| Brandenburgischer Landtag |- | <center>'''BC'''|| Biberach |- | <center>'''BD'''|| Vozila njemačkog Sabora (Bundestag) |- | <center>'''BGL'''|| Berchtesgadener Land |- |<center> '''BI'''|| Bielefeld |- |<center> '''BIR'''|| Birkenfeld |- |<center>'''BIT'''|| Eifelkreis Bitburg-Prüm | Bitburg |- |<center> '''BK'''|| Börde |- |<center> '''BL'''|| Zollernalbkreis | Balingen |- |<center>'''BLK'''|| Burgenlandkreis |- |<center>'''BM'''|| Rhein-Erft-Kreis | Bergheim |- |<center> '''BN'''|| [[Bonn]] |- |<center>'''BO'''|| Bochum |- |<center> '''BOR'''|| Borken |- |<center>'''BOT'''|| Bottrop |- |<center>'''BP''' || Savezna policija (Bundespolizei) – od 30. travnja 2006.- Prije: Njemačka pošta (Bundespost) |- |<center> '''BRA'''|| Wesermarsch | Brake |- |<center>'''BRB'''|| Brandenburg |- |<center>'''BS'''|| Braunschweig |- |<center>'''BT'''|| Bayreuth |- |<center> '''BÜS'''|| Büsingen |- |<center>'''BZ'''|| Bautzen |- |} == C == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- !Kratica|| Pripada gradu |- | <center>'''C'''|| Chemnitz |- |<center> '''CB'''|| Cottbus |- |<center> '''CE'''|| Celle |- | <center>'''CHA'''|| Cham |- | <center>'''CLP'''|| Cloppenburg |- | <center>'''CO'''|| Coburg |- | <center>'''COC'''|| Cochem |- | <center>'''COE'''|| Coesfeld |- | <center>'''CUX'''|| Cuxhaven |- | <center>'''CW'''|| Calw |- |} == D == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- !Kratica|| Pripada gradu |- |<center> '''D'''|| [[Düsseldorf]] |- | <center>'''DA'''|| Darmstadt |- |<center>'''DAH'''|| [[Dachau]] |- | <center>'''DAN'''|| Lüchow-Dannenberg | Dannenberg |- |<center> '''DAU'''|| Vulkaneifel | Daun |- | <center>'''DBR'''|| Bad Doberan |- | <center>'''DD'''|| [[Dresden]] |- |<center> '''DE'''|| Dessau-Roßlau |- | <center>'''DEG'''|| Deggendorf |- |<center> '''DEL'''|| Delmenhorst |- | <center>'''DGF'''|| Dingolfing-Landau | Dingolfing |- | <center>'''DH'''|| Grafschaft Diepholz | Diepholz |- | <center>'''DLG'''|| Dillingen |- |<center> '''DM'''|| Demmin |- |<center> '''DN'''|| Düren |- | <center>'''DO'''|| Dortmund |- | <center>'''DON'''|| Donau-Ries | Donauwörth |- | <center>'''DU'''|| Duisburg |- | <center>'''DÜW'''|| Bad Dürkheim Weinstraße |- | <center>'''DI'''|| Diburg |} '''DKB Dinkelsbühl''' == E == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''E'''|| [[Essen]] |- | <center>'''EA'''|| Eisenach |- |<center> '''EBE'''|| Ebersberg |- | <center>'''ED'''|| Erding |- | <center>'''EE'''|| Elbe-Elster |- |<center> '''EF'''|| [[Erfurt]] |- |<center> '''EI'''|| Eichstätt |- |<center> '''EIC'''|| Eichsfeld |- | <center>'''EL'''|| Emsland |- |<center>'''EM'''|| Emmendingen |- | <center>'''EMD'''|| [[Emden]] |- |<center> '''EMS'''|| Rhein-Lahn-Kreis | Bad Ems |- |<center> '''EN'''|| Ennepe-Ruhr-Kreis |- |<center> '''ER'''|| Erlangen |- |<center> '''ERB'''|| Odenwaldkreis | Erbach |- |<center> '''ERH'''|| Erlangen-Höchstadt |- |<center> '''ERZ'''|| Erzgebirgskreis |- | <center>'''ES'''|| Esslingen |- |<center> '''ESW'''|| Werra-Meißner-Kreis | Eschwege |- |<center> '''EU'''|| Euskirchen |- |} == F == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''F'''|| [[Frankfurt na Majni]] |- |<center> '''FDB'''|| Friedberg |- |<center> '''FD'''|| Fulda |- |<center> '''FDS'''|| Freudenstadt |- |<center> '''FF'''|| Frankfurt (an der Oder) |- |<center> '''FFB'''|| [[Fürstenfeldbruck]] |- |<center> '''FG'''|| Mittelsachsen | Freiberg |- |<center> '''FL'''|| Flensburg |- |<center> '''FN'''|| Bodenseekreis | [[Friedrichshafen]] |- |<center> '''FO'''|| Forchheim |- | <center>'''FR'''|| [[Freiburg]] (im Breisgau) |- |<center> '''FRG'''|| Freyung-Grafenau |- |<center> '''FRI'''|| Friesland |- |<center> '''FS'''|| Freising |- |<center> '''FT'''|| Frankenthal |- | <center>'''FÜ'''|| Fürth |- |} == G == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''G'''|| Gera |- |<center>'''GAP'''|| Garmisch-Partenkirchen |- |<center> '''GE'''|| [[Gelsenkirchen]] |- | <center>'''GER'''|| Germersheim |- | <center>'''GF'''|| Gifhorn |- |<center> '''GG'''|| Groß-Gerau |- |<center> '''GI'''|| Gießen |- |<center>'''GL'''|| Rheinisch-Bergischer Kreis | Bergisch Gladbach |- |<center> '''GM''''''GN ? ?''' | Oberbergischer Kreis | Gummersbachh |- |<center>'''GÖ'''|| Göttingen |- |<center>'''GP'''|| Göppingen |- |<center>'''GR'''|| Görlitz |- |<center> '''GRZ'''|| Greiz |- |<center>'''GS'''|| Goslar |- |<center>'''GT'''|| Gütersloh |- |<center>'''GTH'''|| Gotha |- |<center>'''GÜ'''|| Güstrow |- |<center>'''GZ'''|| Günzburg |- |<center>'''GV'''|| Grevenbroich |} == H == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''H'''|| [[Hannover]] |- | <center>'''HA'''|| Hagen ID |- | <center>'''HAL'''|| Halle |- |<center> '''HAM'''|| Hamm |- |<center> '''HAS'''|| Haßfurt |- | <center>'''HB'''|| [[Bremen]], Bremerhaven |- |<center> '''HBN'''|| Hildburghausen |- | <center> '''HD'''|| Heidelberg |- | <center>'''HDH'''|| Heidenheim |- | <center>'''HE'''|| Helmstedt |- |<center> '''HEF'''|| Hersfeld-Rotenburg | Bad Hersfeld |- |<center> '''HEI'''|| Heide |- | <center>'''HEL'''|| Sabor Hessena (Hessischer Landtag) |- |<center> '''HER'''|| Herne |- | <center>'''HF'''|| Herford |- | <center>'''HG'''|| Obertaunuskreis | Bad Homburg |- |<center>'''HGW'''|| Hansestadt Greifswald |- |<center> '''HH'''|| [[Hamburg|Hansestadt Hamburg]] |- |<center> '''HI'''|| Hildesheim |- |-<center> '''HK'''|| Oznaka američikih vojnih snaga u Njemačkoj |- | <center>'''HL'''|| Hansestadt Lübeck |- |<center>'''HM'''|| Hameln-Pyrmont | Hameln |- |<center>'''HN'''|| Heilbronn |- |<center>'''HO'''|| Hof |- |<center>'''HOL'''|| Holzminden |- |<center>'''HOM'''|| Saarpfalz-Kreis | Homburg |- |<center> '''HP'''|| Bergstraße | Heppenheim |- |<center>'''HR'''|| Schwalm-Eder-Kreis | Homberg |- |<center>'''HRO'''|| Hansestadt Rostock |- |<center> '''HS'''|| Heinsberg |- |<center> '''HSK'''|| Hochsauerlandkreis |- |<center> '''HST'''|| Hansestadt Stralsund |- | <center>'''HU'''|| Hanau |- |<center> '''HVL'''|| Havelland |- |<center> '''HWI'''|| Hansestadt Wismar |- | <center>'''HX'''|| Höxter |- | <center>'''HZ'''|| Harz |- |} == I == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''IGB'''|| St. Ingbert |- | <center>'''IK'''||Ilm-Kreis |- | <center>'''IN'''|| Ingolstadt |- |<center> '''IZ'''|| Itzehoe |- |} == J == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''J'''|| Jena |- | <center>'''JL'''|| Jerichower Land |- |} == K == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center>'''K'''|| [[Köln]] |- | <center>'''KA'''|| [[Karlsruhe]] |- | <center>'''KB'''|| Korbach |- | <center>'''KC'''|| Kronach |- |<center> '''KE'''|| Kempten |- |<center>'''KEH'''|| Kelheim |- |<center> '''KF'''|| Kaufbeuren |- | <center>'''KG'''|| Bad Kissingen |- | <center>'''KH'''|| Bad Kreuznach |- | <center>'''KI'''|| Kiel |- |<center> '''KIB'''|| Donnersbergkreis | Kirchheimbolanden |- | <center>'''KL'''|| Kaiserslautern |- | <center>'''KLE'''|| Kleve |- | <center>'''KN'''|| [[Konstanz]] |- | <center>'''KO'''|| Koblenz |- | <center>'''KR'''|| Krefeld |- | <center>'''KS'''|| Kassel |- |<center>'''KT'''|| Kitzingen |- | <center>'''KU'''|| Kulmbach |- | <center>'''KÜN'''|| Hohenlohekreis | Künzelsau |- | <center>'''KUS'''|| Kusel |- |<center> '''KYF'''|| Kyffhäuserkreis |- |} == L == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''L'''|| [[Leipzig]] ''(do 31. listopada 1990. za 'Lahn-Dill-Kreis, sada LDK')'' |- | <center>'''LA'''|| Landshut |- | <center>'''LAU'''|| Nürnberger Land | Lauf |- | <center>'''LB'''|| Ludwigsburg |- | <center>'''LD'''|| Landau |- | <center>'''LDK'''|| Lahn-Dill-Kreis |- |<center> '''LDS'''|| Landkreis Dahme-Spreewald |- | <center>'''LER'''|| Leer |- | <center>'''LEO'''|| Leonberg |- | <center>'''LEV'''|| Leverkusen |- | <center>'''LG'''|| Lüneburg |- |<center>'''LI'''|| [[Lindau]] |- |<center> '''LIF'''|| Lichtenfels |- |<center> '''LIP'''|| Lippe |- | <center>'''LL'''|| Landsberg am Lech |- |<center> '''LM'''|| Limburg-Weilburg | Limburg |- | <center>'''LÖ'''|| Lörrach |- |<center> '''LOS'''|| Landkreis Oder-Spree |- | <center>'''LSA'''|| Sabor Saske-Anhalta |- | <center>'''LSN'''|| Sabor Saske |- |<center> '''LU'''|| Ludwigshafen |- | <center>'''LWL'''|| Ludwigslust |- |} == M == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''M'''|| [[München]] |- |<center>'''MA'''|| Mannheim |- |<center> '''MB'''|| Miesbach |- |<center> '''MD'''|| Magdeburg |- | <center>'''ME'''|| Mettmann |- |<center> '''MEI'''|| Meißen |- |<center> '''MG'''|| Mönchengladbach |- | <center>'''MH'''|| Mülheim an der Ruhr |- |<center> '''MI'''|| Minden-Lübbecke | Minden |- |<center> '''MIL'''|| Miltenberg |- | <center>'''MK'''|| Märkischer Kreis |- | <center>'''MKK'''|| Main-Kinzig-Kreis |- |<center> '''MM'''|| Memmingen |- |<center>'''MN'''|| Unterallgäu | Mindelheim |- |<center> '''MOL'''|| Märkisch-Oderland |- | <center>'''MOS'''|| Neckar-Odenwald-Kreis | [[Mosbach]] |- | <center>'''MR'''|| Marburg-Biedenkopf | [[Marburg]] |- | <center>'''MS'''|| Münster |- |<center>'''MSH'''|| Mansfeld-Südharz |- |<center> '''MSP'''|| Main-Spessart |- | <center>'''MST'''|| Mecklenburg-Strelitz |- |<center> '''MTK'''|| Main-Taunus-Kreis |- | <center>'''MÜ'''||Mühldorf am Inn |- |<center> '''MÜR'''|| Müritz |- | <center>'''MVL'''|| Sabor Mecklenburg-Zapadno Pomorje |- |<center> '''MYK'''|| Mayen-Koblenz |- | <center>'''MZ'''|| Mainz |- | <center>'''MZG'''|| Merzig-Wadern | Merzig |- |} == N HK 94 == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''N'''|| Nürnberg |- |<center> '''NB'''|| Neubrandenburg |- | <center>'''ND'''|| Neuburg-Schrobenhausen | Neuburg an der Donau |- |<center> '''NDH'''|| [[Nordhausen]] |- |<center> '''NE'''|| Neuss |- |<center>'''NEA'''|| Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim | Neustadt an der Aisch |- | <center>'''NES'''|| Rhön-Grabfeld | Bad Neustadt an der Saale |- | <center>'''NEW'''|| Neustadt an der Waldnaab |- |<center> '''NF'''|| Nordfriesland |- | <center>'''NI'''|| Nienburg/Weser |- |<center> '''NK'''|| Neunkirchen |- |<center> '''NL'''|| Sabor Donje Saske |- |<center> '''NM'''|| Neumarkt in der Oberpfalz |- |<center> '''NMS'''|| Neumünster |- |<center> '''NOH'''|| Grafschaft Bentheim | Nordhorn |- |<center> '''NOM'''|| Northeim |- | <center>'''NR'''|| Neuwied am Rhein |- |<center> '''NRW'''|| Sabor Sjeverno-rajne i Vestfalije |- |<center> '''NU'''|| Neu-Ulm |- |<center> '''NVP'''|| Nordvorpommern |- | <center>'''NW'''|| Neustadt an der Weinstraße |- | <center>'''NWM'''|| Nordwestmecklenburg |- |}Nö-Nördlingen == O == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''OA'''|| Oberallgäu |- | <center>'''OAL'''|| Ostallgäu |- | <center>'''OB'''|| Oberhausen |- | <center>'''OD'''|| Bad Oldesloe |- |<center> '''OE'''|| Olpe |- | <center>'''OF'''|| Offenbach |- |<center> '''OG'''|| Ortenaukreis | Offenburg |- | <center>'''OH'''|| Ostholstein |- | <center>'''OHA'''|| Osterode am Harz |- |<center> '''OHV'''|| Oberhavel |- |<center> '''OHZ'''|| Osterholz |- | <center>'''OL'''|| Oldenburg |- | <center>'''OPR'''|| Ostprignitz-Ruppin |- | <center>'''OS'''|| Osnabrück |- |<center> '''OSL'''|| Oberspreewald-Lausitz |- |<center>'''OVP'''|| Ostvorpommern |- |} == P == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''P'''|| Potsdam |- | <center>'''PA'''|| Passau |- |<center>'''PAF'''|| Pfaffenhofen |- | <center>'''PAN'''|| Rottal-Inn | Pfarrkirchen |- |<center> '''PB'''|| Paderborn |- |<center> '''PCH'''|| Parchim |- | <center>'''PE'''|| Peine |- | <center>'''PF'''|| Pforzheim |- |<center>'''PI'''|| Pinneberg |- |<center> '''PIR'''|| Sächsische Schweiz-Osterzgebirge | Pirna |- | <center>'''PLÖ'''|| Plön |- |<center> '''PM'''|| Potsdam-Mittelmark |- |<center> '''PR'''|| Prignitz |- | <center>'''PS'''|| Südwestpfalz | Pirmasens |- |} == R == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''R'''|| [[Regensburg]] |- | <center>'''RA'''|| Rastatt |- | <center>'''RD'''|| Rendsburg-Eckernförde | Rendsburg |- | <center>'''RE'''|| Recklinghausen |- |<center> '''REG'''|| Regen |- | <center>'''RH'''|| Roth |- | <center>'''RO'''|| Rosenheim |- | <center>'''ROW'''|| Rotenburg an der Wümme |- | <center>'''RP'''|| Rhein-Pfalz-Kreis |- | <center>'''RPL'''|| Sabor Porajnje-Falačka |- | <center>'''RS'''|| Remscheid |- |<center> '''RT'''|| Reutlingen |- | <center>'''RÜD'''|| Rheingau-Taunus-Kreis | Rüdesheim |- | <center>'''RÜG'''|| Rügen |- |<center> '''RV'''|| Ravensburg |- |<center> '''RW'''|| Rottweil |- |<center>'''RZ'''|| Herzogtum Lauenburg | Ratzeburg |- |} == S == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center>'''S'''|| [[Stuttgart]] |- |<center> '''SAD'''|| Schwandorf |- | <center>'''SAL'''|| Sabor Saralanda |- |<center> '''SAW'''|| Altmarkkreis Salzwedel | Salzwedel |- | <center>'''SB'''|| Saarbrücken |- |<center> '''SC'''|| Schwabach |- |<center> '''SDL'''|| Stendal |- | <center>'''SE'''|| Bad Segeberg |- |<center> '''SFA'''|| Soltau-Fallingbostel |- | <center>'''SG'''|| Solingen |- |<center>'''SH'''|| Sabor Schleswig-Holsteina |- |<center>'''SHA'''|| Schwäbisch Hall |- |<center>'''SHG'''|| Schaumburg, Stadthagen |- | <center>'''SHK'''|| Saale-Holzland-Kreis |- |<center> '''SHL'''|| Suhl |- | <center>'''SI'''|| Siegen-Wittgenstein | Siegen |- |<center> '''SIG'''|| Sigmaringen |- |<center> '''SIM'''|| Rhein-Hunsrück-Kreis | Simmern |- |<center> '''SK'''|| Saalekreis |- |<center> '''SL'''|| Schleswig-Flensburg | Schleswig |- |<center>'''SLF'''|| Saalfeld-Rudolstadt | Saalfeld |- | <center>'''SLS'''|| Saarlouis |- |<center> '''SM'''|| Schmalkalden-Meiningen |- |<center> '''SN'''|| Schwerin |- |<center> '''SO'''|| Soest |- |<center> '''SÖM'''|| Sömmerda |- |<center> '''SOK'''|| Saale-Orla-Kreis |- | <center>'''SON'''|| Sonneberg |- | <center>'''SP'''|| Speyer |- | <center>'''SPN'''|| Spree-Neiße |- | <center> '''SR'''|| Straubing |- |<center> '''ST'''|| Steinfurt |- |<center> '''STA'''|| Starnberg |- |<center> '''STD'''|| Stade |- |<center> '''SU'''|| Siegburg |- | <center>'''SÜW'''|| Südliche Weinstraße |- | <center>'''SW'''|| Schweinfurt |- |<center>'''SZ'''|| Salzgitter |- |} == T == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''TBB'''|| Tauberbischofsheim |- |<center> '''TDO'''|| Nordsachsen | Torgau, Delitzsch, Oschatz |- |<center> '''TE'''||Tecklenburger |- | <center>'''TF'''|| Teltow-Fläming |- |<center> '''THL'''|| Sabor Tirinške |- |<center>'''THW'''|| Ustanova za pomoć u katastrofama (Technisches Hilfswerk) |- |<center> '''TIR'''|| Tirschenreuth |- | <center>'''TÖL'''|| Bad Tölz-Wolfratshausen | Bad Tölz |- | <center>'''TR'''|| Trier |- |<center> '''TS'''|| Traunstein |- |<center>'''TÜ'''|| Tübingen |- | <center>'''TUT'''|| Tuttlingen |- |} == U == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''UE'''|| Uelzen |- |<center>'''UER'''|| Uecker-Randow |- |<center> '''UH'''|| Unstrut-Hainich-Kreis |- |<center> '''UL'''|| Ulm |- |<center>'''UM'''|| Uckermark |- |<center>'''UN'''|| Unna |- |} == V == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''V'''|| Vogtlandkreis |- | <center>'''VAI'''|| Vaihingen an der Enz |- |<center> '''VB'''|| Vogelsbergkreis |- |<center>'''VEC'''|| Vechta |- |<center>'''VER'''|| Verden |- |<center>'''VIE'''|| Viersen |- |<center> '''VK'''|| Völklingen |- | <center>'''VS'''|| Schwarzwald-Baar-Kreis | [[Villingen-Schwenningen]] |- |} == W == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''W'''|| Wuppertal |- | <center>'''WAF'''|| Warendorf |- |<center>'''WAK'''|| Wartburgkreis |- | <center>'''WB'''|| [[Wittenberg]] |- |<center> '''WE'''|| [[Weimar]] |- | <center>'''WEN'''|| Weiden |- | <center>'''WES'''|| Wesel |- | <center>'''WF'''|| Wolfenbüttel |- | <center>'''WG'''|| Wangen |- |<center> '''WHV'''|| Wilhelmshaven |- |<center>'''WI'''|| [[Wiesbaden]] |- |<center> '''WIL'''|| Bernkastel-Wittlich | Wittlich |- | <center>'''WL'''|| Harburg | Winsen an der Luhe |- |<center> '''WM'''|| Weilheim-Schongau | Weilheim |- | <center>'''WN'''|| Rems-Murr-Kreis | Waiblingen |- |<center>'''WND'''|| St. Wendel |- |<center> '''WO'''|| [[Worms]] |- | <center>'''WOB'''|| Wolfsburg |- |<center> '''WS''' || Wasserburg am Inn |- |<center> '''WST'''|| Ammerland | Westerstede |- |<center> '''WT'''|| Waldshut |- | <center>'''WTM'''|| Wittmund |- | <center>'''WÜ'''|| Würzburg |- |<center> '''WUG'''|| Weißenburg-Gunzenhausen | Weißenburg |- | <center>'''WUN'''|| Wunsiedel |- | <center>'''WW'''|| Westerwaldkreis |- |} == X == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''X'''|| Vozila NATO-a |- |} == Y == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- |<center> '''Y'''|| Njemačka vojska (Bundeswehr) |- |} == Z == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |- | <center>'''Z'''|| Zwickau |- |<center>'''ZW'''|| Zweibrücken |- |} == Reference == https://www.adac.de/rund-ums-fahrzeug/auto-kaufen-verkaufen/kfz-zulassung/kfz-kennzeichen-deutschland/ https://www.bussgeldkatalog.org/autokennzeichen/deutschland/ https://www.kennzeichenmax.de/ https://www.allianz.de/auto/kfz-versicherung/kfz-kennzeichen/ [[Kategorija:Registarske oznake za vozila po državama]] [[Kategorija:Saobraćaj u Njemačkoj]] ecu73vuzlzke323oqu86p4lu7t1bck2 John Roberson 0 493181 3916897 3780894 2026-08-07T21:41:20Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916897 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaš | ime_košarkaša = John Roberson | slika = John Roberson.jpg | veličina_slike = | opis_slike = <!-- Lični podaci --> | puno_ime = John Roberson | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1988|10|28}} | mjesto_rođenja = [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | državljanstvo = Američko / bosansko | visina = 180cm | težina = 78kg | nadimak = | pozicija = [[Plejmejker]] | početak_karijere = 2011 | NBA_draft = [[NBA draft 2011.|2011]] - nije izabran | kraj_karijere = <!-- Informacija o klubu --> | trenutni_klub = [[Manisa Büyükşehir Belediyespor|Manisa BB]] | broj_na_dresu = 3 <!-- Profesionalni klubovi --> | godine1 = 2011 | klub1 = [[KK Zlatorog Laško|Zlatorog Laško]] | godine2 = 2011-2012 | klub2 = [[South Carolina Warriors]] | godine3 = 2012 | klub3 = Comunikt | godine4 = 2012 | klub4 = [[BBC Monthey|Monthey]] | godine5 = 2012-2014 | klub5 = [[Södertälje Kings]] | godine6 = 2014 | klub6 = [[Atomerőmű SE]] | godine7 = 2014-2015 | klub7 = Södertälje Kings | godine8 = 2015-2017 | klub8 = [[Élan Chalon]] | godine9 = 2017-2018 | klub9 = [[ASVEL Basket|ASVEL]] | godine10 = 2018-2019 | klub10 = [[BC Enisey|Enisey]] | godine11 = 2019-2020 | klub11 = [[South East Melbourne Phoenix]] | godine12 = 2020 | klub12 = [[Galatasaray S.K. (muška košarka)|Galatasaray]] | godine13 = 2020-2021 | klub13 = [[CB Estudiantes|Estudiantes]] | godine14 = 2021-2022 | klub14 = [[SIG Strasbourg]] | godine15 = 2022- | klub15 = [[Manisa Büyükşehir Belediyespor|Manisa BB]] <!-- Trenirane ekipe --> | tgodine1 = | tklub1 = <!-- Nagrade --> | nagrade = *prvak Francuske lige (2017) *All-Star Francuske lige (2017) *MVP LNB All-Star utakmice (2017) *MVP Švedske lige (2018) *2× MVP finala Švedske lige (2013, 2015) *3× prvak Švedske lige (2013-2015) }} '''John Roberson IV''' rođen 28. oktobra 1988. je [[Sjedinjene Američke Države|američko]]-[[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] profesionalni [[košarka]]š koji igra za [[Manisa Büyükşehir Belediyespor|Manisa BB]] iz turske prve lige Basketbol Süper Ligi. Visok je 180&nbsp;cm i igra na poziciji [[plejmejker]]a. ==Karijera== U junu 2015. Roberson je potpisao ugovor sa klubom [[Élan Chalon]].<ref>[http://www.sportando.com/en/europe/france/164519/elan-chalon-signs-john-roberson.html John Roberson potpisuje za Elan Chalon]</ref> Nakon svoje prve sezone, Roberson je produžio ugovor do 2017. godine.<ref>[http://www.sportando.com/en/europe/france/192568/john-roberson-signs-a-contract-extension-until-2017-with-elan-chalon.html John Roberson potpisuje produžetak ugovora do 2017. sa Elanom Chalonom]</ref> Roberson je 8. marta 2017. postavio novi rekord [[FIBA Kup Evrope|FIBA Kupa Evrope]] sa postignuti 39 poena u porazu od [[KK Cibona|Cibone]] 87-85.<ref name=cibonagame>{{Cite web |url=http://www.fiba.com/europecup/16-17/news/roberson-shatters-two-fiba-europe-cup-records-in-zagreb |title=Roberson oborio dva rekorda FIBA Kupa Evrope u Zagrebu |access-date=15. 9. 2022 |archive-date=13. 3. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170313042335/http://www.fiba.com/europecup/16-17/news/roberson-shatters-two-fiba-europe-cup-records-in-zagreb |url-status=dead }}</ref> Roberson je na toj utakmici također postavio rekord lige po broju koševa za tri poena na utakmici, sa 10 koševa za tri poena.<ref name=cibonagame /> Sa Chalonom je osvojio prvenstvo [[LNB Pro A|Francuske lige]] u sezoni 2016/17. Roberson je 27. juna 2017. potpisao dvogodišnji ugovor sa francuskim timom [[ASVEL Basket|ASVEL]].<ref>{{Cite web |url=http://www.eurocupbasketball.com/eurocup/news/i/7wox6o5ghfhyd6ta/asvel-adds-guard-roberson |title=ASVEL ubacuje beka Robersona |access-date=15. 9. 2022 |archive-date=3. 8. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803215918/http://www.eurocupbasketball.com/eurocup/news/i/7wox6o5ghfhyd6ta/asvel-adds-guard-roberson |url-status=dead }}</ref> Roberson je 17. jula 2018. potpisao za ruski tim [[BC Enisey|Enisey]] koji igra u VTB ligi.<ref>{{cite news|title=VTB League - John Roberson rebondit au BC Enisey|url=https://www.parlons-basket.com/2018/07/17/vtb-league-john-roberson-rebondit-au-bc-enisey/|access-date=20. 10. 2018|work=parlons-basket.com|date=17. 7. 2018|language=fr}}</ref> Dana 16. jula 2019., Roberson je potpisao ugovor s košarkaškim klubom [[South East Melbourne Phoenixom]] iz Australijske nacionalne košarkaške lige (ANKL) za sezonu 2019–20.<ref>{{cite web|url=http://www.nbl.com.au/news/article/phoenix-sign-euroleague-star|title=Phoenix Sign EuroLeague Star|work=NBL.com.au|date=16. 7. 2019|access-date=16. 7. 2019|archive-date=16. 7. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716010538/http://www.nbl.com.au/news/article/phoenix-sign-euroleague-star|url-status=dead}}</ref> U prosjeku je postizao 20,2 poena i 5,5 skokova po utakmici. Njegovih 112 koševa za tri poena postavilo je novi rekord ANKL-a za vrijeme od 40 minuta.<ref>{{cite web |title=John Roberson Won't Return to Phoenix |url=https://nbl.com.au/news/john-roberson-wont-return-to-phoenix |website=NBL.com.au |access-date=12. 1. 2021 |date=14. 7. 2020 |archive-date=14. 7. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714163730/https://nbl.com.au/news/john-roberson-wont-return-to-phoenix |url-status=dead }}</ref> Roberson je 5. februara 2020. potpisao ugovor s klubom [[Galatasaray S.K. (muška košarka)|Galatasaray Doğa Sigortom]] iz Basketbol Süper Ligi (BSL).<ref>{{Cite news|url=https://sportando.basketball/en/galatasaray-signs-john-roberson/|title=Galatasaray signs John Roberson|last=|first=|date=5. 2. 2020|website=|newspaper=Sportando|language=En|access-date=5. 2. 2020|archive-date=5. 2. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205141720/https://sportando.basketball/en/galatasaray-signs-john-roberson/|url-status=dead}}</ref> Dana 14. jula 2020., Roberson je potpisao ugovor s klubom [[CB Estudiantes]] koji igra u Ligi ACB.<ref>{{cite news |title=Estudiantes lands John Roberson |url=https://sportando.basketball/en/estudiantes-lands-john-roberson/ |website=Sportando |access-date=14. 7. 2020 |date=14. 7. 2020}}</ref> 20. augusta 2021. potpisao je ugovor s klubom [[SIG Strasbourg]] iz francuske lige [[LNB Pro A]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=20. 8. 2021|title=John Roberson à la mène|url=https://sigstrasbourg.fr/2021/08/john-roberson-a-la-mene|url-status=dead|access-date=20. 8. 2021|website=sigstrasbourg.fr|publisher=|language=fr|archive-date=20. 8. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820082147/https://sigstrasbourg.fr/2021/08/john-roberson-a-la-mene}}</ref> 30. juna 2022. potpisao je ugovor s klubom [[Manisa BB]] iz turske prve lige Basketbol Süper Ligi.<ref>{{Cite web |title=Manisa BBSK’ye Hoş Geldin John Roberson – Manisa Büyükşehir Belediyespor Kulübü |url=https://manisabbsk.com.tr/29601/manisa-bbskye-hos-geldin-john-roberson.html |access-date=30. 6. 2022 |language=tr |archive-date=30. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630155459/https://manisabbsk.com.tr/29601/manisa-bbskye-hos-geldin-john-roberson.html |url-status=dead }}</ref> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * [https://web.archive.org/web/20171219201012/http://www.lnb.fr/fr/Pro-A/200006/Joueurs/A65876/John-Roberson John Roberson] na sajtu lnb.fr * [https://basketball.realgm.com/player/John-Roberson/Summary/3528 John Roberson] na sajtu realgm.com * [https://nbl.com.au/news/john-roberson-more-than-a-shooter "John Roberson: Više od strijelca"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220915161153/https://nbl.com.au/news/john-roberson-more-than-a-shooter |date=15. 9. 2022}} na sajtu nbl.com.au {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2022.}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2025.}} {{DEFAULTSORT:Roberson, John }} [[Kategorija:Rođeni 1988.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši]] [[Kategorija:Biografije, Kansas City (Kansas)]] [[Kategorija:Američki košarkaši]] [[Kategorija:Naturalizovani državljani Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Živi ljudi]] rh55518279bpzrb23j1wquclgkz4nhe Hemodinamika 0 494883 3916847 3903486 2026-08-07T14:24:04Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916847 wikitext text/x-wiki '''Hemodinamika''' je [[dinamika fluida|dinamika]] '''krvotoka'''. [[Cirkulatorni sistem]] kontrolišu [[homeostaza|homeostatski]] mehanizmi [[autoregulacija|autoregulacije]], baš kao što [[hidraulični krug]]ovi kontrolišu [[kontrolni sistem]]. Hemodinamski odgovor se kontinuirano prati i prilagođava uvjetima u tijelu i njegovoj okolini. Hemodinamika objašnjava [[fizički zakoni|fizičke zakone]] koji upravljaju protokom krvi u [[krvni sud|krvnim sudovima]]. Protok krvi osigurava transport [[nutrijent|nutrijenata]], [[hormon]] a, metaboličkih otpadnih proizvoda, [[kisik]] a i [[ugljik-dioksid]]a kroz tijelo, kako bi se održao [[metabolizam]] na nivou ćelije, regulacija [[pH]], [[osmotski pritisak|osmotskog pritiska]] i [[tjelesna temperatura|temperature cijelog tijela]], te zaštita od [[mikrob]]nih i mehaničkih oštećenja.<ref name="Principles of Anatomy & Physiology">{{cite book |title=Principles of Anatomy & Physiology |url=https://archive.org/details/principlesofanat0000tort_d4c9 |edition=13th |last1=Tortora |first1=Gerard J. |last2=Derrickson |first2=Bryan |year=2012 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-56510-0 |chapter=The Cardiovascular System: The Blood |pages=[https://archive.org/details/principlesofanat0000tort_d4c9/page/728 729]–732}}</ref> Krv je [[nenjutnovska tečnost]] i najefikasnije se proučava pomoću [[reologija|reologije]], a ne [[hidrodinamika|hidrodinamike]]. Budući da [[krvni sudovi]] nisu krute cijevi, klasična hidrodinamika i mehanika fluida zasnovana na upotrebi klasičnih viskozimetara nisu u stanju da objasne hemodinamiku.<ref>{{cite book |title=Biologija i mehanika krvotoka, II dio: Mehanika i Medical Aspects |last1=Fieldman |first1=Joel S. |last2=Phong |first2=Duong H. |last3=Saint-Aubin |first3=Yvan |last4=Vinet |first4=Luc |year=2007 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-74848-1 |chapter=Rheology |pages=119–123}}</ref> Proučavanje protoka krvi naziva se hemodinamika, a proučavanje svojstava krvotoka naziva se [[hemoheologija]]. ==Krv== {{glavni|Krv}} Krv je složena tečnost. [[Krv]] se sastoji od [[Krvna plazma|plazme]] i [[Krv|uobličenih elemenata]]. Plazma sadrži 91,5% vode, 7% [[protein]]a i 1,5% ostalihih [[rastvor]]enih materija. Formirani elementi su [[trombociti]], [[bijela krvna zrnca]] i [[crvena krvna zrnca]]. Prisustvo ovih uobličenih elemenata i njihova interakcija sa molekulama plazme glavni su razlozi zašto se krv toliko razlikuje od idealnih njutnovskih tečnosti.<ref name="Principles of Anatomy & Physiology"/> ===Viskozitet plazme=== Normalna [[krvna plazma]] se ponaša kao Njutnova tečnost pri fiziološkim brzinama smicanja. Tipske vrijednosti za [[viskoznost]] normalne ljudske plazme na 37&nbsp;°C su 1,4&nbsp;mN·s/m<sup>2</sup>.<ref>{{cite journal |url=http://jap.physiology.org/content/jap/19/1/117.full.pdf |title=Human blood under normothermic and hypothermic conditions |last=Rand |first=Peter |date=31. 5. 1963 |journal=Journal of Applied Physiology |volume=19 |pages=117–122 |access-date=16. 9. 2014 |doi=10.1152/jappl.1964.19.1.117 |pmid=14104265 }}{{Mrtav link}}</ref> Viskoznost normalne plazme varira sa temperaturom na isti način kao i viskozitet njene vode u [[rastvarač]]u; povećanje temperature od 5&nbsp;°C u fiziološkom opsegu smanjuje viskozitet plazme za oko 10%. ===Osmotski pritisak plazme=== [[Osmotski pritisak]] rastvora određen je brojem prisutnih čestica i [[temperatura|temperaturom]]. Naprimjer, 1-molarni rastvor supstance sadrži 6,022 (e=23) molekula po litru te supstance i na 0&nbsp;°C ima osmotski pritisak od 2,27 [[paskal (jedinica)|MPa]]. Osmotski pritisak [[Krvna plazma|plazme]] utiče na mehaniku cirkulacije na nekoliko načina. Promjena razlike osmotskog pritiska kroz membranu krvne ćelije uzrokuje pomak vode i promjenu volumena ćelije. Promjene u obliku i fleksibilnosti utiču na mehanička svojstva pune krvi. Promjena u plazmatskog osmotskog pritiska mijenja hematokrit, odnosno volumnu koncentraciju [[eritrocit|crvenih krvnih zrnaca]] u cijeloj krvi, redistribucijom vode između intravaskularnog i ekstravaskularnog prostora. Ovo zauzvrat utiče na mehaniku pune krvi.<ref name="autogenerated3"/> ===Crvena krvna zrnca=== [[Crvena krvna zrnca]] su vrlo fleksibilna i bikonkavnog oblika. Njuhova membrana ima [[Youngov modul]] u području od 106&nbsp;[[Paskal (jedinica)|Pa]]. Deformacija u crvenim krvnim zrncima uzrokovana je posmičnim stresom. Kada se suspenzija skrati, crvena krvna zrnca se deformiraju i okreću zbog gradijenta brzine, pri čemu brzina deformacije i okretanja ovisi o brzini smicanja i koncentraciji. Ovo može uticati na mehaniku cirkulacije i može zakomplikovati merenje krvne [[viskoznost]]i. Istina je da u ustaljenom strujanju viskoznog fluida kroz kruto sferno tijelo uronjeno u fluid, gdje se pretpostavlja da je [[inercija]] zanemarljiva u takvom toku, vjeruje se da je silazna [[gravitacija|gravitacijska]] sila čestica je uravnotežena viskoznom silom otpora. Iz ove ravnoteže sila može se pokazati da je brzina pada data [[Stokesov zakon|Stokesovim zakonom]] : :<math>U_s = \frac{2}{9}\frac{\left(\rho_p - \rho_f\right)}{\mu} g\, a^2</math><ref name="autogenerated3"/> gdje je ''a'' poluprečnik čestice, ''ρ<sub>p</sub>'', ''ρ<sub>f</sub>'' su gustina čestice i fluida, ''μ'' je viskoznost fluida, ''g'' je gravitacijsko ubrzanje. Iz gornje jednačine može se vidjeti da [[brzina sedimentacije]] čestice ovisi o kvadratu poluprčnika. Ako se čestica oslobodi mirovanja u [[fluid]], njena brzina sedimentacije ''U<sub>s</sub>'' se povećava sve dok ne dostigne stabilnu vrijednost koja se naziva terminalna brzina (U), kao što je prikazano gore. ===Hemodilucija=== Hemodilucija je razrjeđivanje koncentracije crvenih krvnih zrnaca i sastojaka plazme, djelimičnom zamjenom krvi [[koloid]]ima ili [[kristal]]oidima. To je strategija da se izbjegne izlaganje pacijenata potencijalnim opasnostima [[transfuzija krvi|homologne]] transfuzije krvi. Hemodilucija može biti normovolemična, što podrazumijeva razrjeđivanje normalnih sastojaka krvi upotrebom ekspandera. Tokom akutne normovolemičke hemodilucije (ANH), [[krv]] koja se naknadno izgubi tokom operacije sadrži proporcionalno manje crvenih krvnih zrnaca po mililitru, čime se minimizira intraoperativni gubitak pune krvi. Dakle, krv koju je pacijent izgubio tokom operacije zapravo ne gubi pacijent, jer se ovaj volumen pročišćava i preusmjerava u pacijenta. S druge strane, hipervolemijska hemodilucija (HVH) koristi akutnu preoperativnu ekspanziju volumena bez ikakvog uklanjanja krvi. Prilikom odabira tečnosti, međutim, mora se osigurati da se, kada se pomiješa, preostala krv ponaša u [[mikrocirkulacija|mikrocirkulaciji]] kao u izvornoj krvnoj tekućini, zadržavajući sva svojstva [[viskoznost]]i.<ref>{{cite web |url=http://journals.lww.com/anesthesiology/Abstract/2001/03000/Efficacy_of_Acute_Normovolemic_Hemodilution.13.aspx |publisher=the journal of American society of anesthsiologist inc |title=Efficacy of Acute Normovolemic hemodilution, Accessed as a Function of Blood lost |access-date=5. 4. 2011 |archive-date=29. 6. 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629102929/http://journals.lww.com/anesthesiology/Abstract/2001/03000/Efficacy_of_Acute_Normovolemic_Hemodilution.13.aspx |url-status=live }}</ref> U predstavljanju kolike količine ANH treba primijeniti, jedna studija sugerira matematički model ANH koji izračunava maksimalnu moguću uštedu RCM koristeći ANH, s obzirom na težinu pacijenata ''H<sub>i</sub>'' i ''H<sub >m</sub>''. Da bi se održala normovolemija, uzimanje autologne krvi mora se istovremeno zamijeniti odgovarajućim hemodilutom. U idealnom slučaju, ovo se postiže transfuzijom zamjene izovolemijske zamjene plazme sa [[koloid]]om za [[osmotski pritisak]] (OP). [[Koloid]] je tekućina koja sadrži čestice koje su dovoljno velike da vrše onkotski pritisak kroz mikrovaskularnu membranu. Kada se raspravlja o upotrebi koloida ili [[kristal]]oida, imperativ je razmisliti o svim komponentama Starlingove jednačine ::<math>\ Q = K ( [P_c - P_i]S - [P_c - P_i] )</math> Za identifikaciju minimalnog sigurnog hematokrita poželjnog za datog pacijenta korisna je sljedeća jednačina: <math>\ BL_s = EBV \ln \frac{H_i}{H_m} </math> gdje je EBV procijenjeni volumen [[krv]]i. U ovom modelu korišteno je 70&nbsp;mL/kg, a ''H<sub>i</sub>'' (inicijalni hematokrit) je pacijentov početni hematokrit. Iz gornje jednačine je jasno da je volumen krvi uklonjen tokom ANH do ''H<sub>m</sub>'' isti kao ''BL<sub>s</sub>''. Koliko krvi treba izvaditi obično se zasniva na težini, a ne na volumenu. Broj jedinica koje je potrebno ukloniti da bi se hemodilutirale do maksimalnog sigurnog hematokrita (ANH) može se pronaći pomoću: :<math>ANH = \frac {BL_s}{450}</math> Ovo se zasniva na pretpostavci da svaka jedinica uklonjena hemodilucijom ima zapreminu od 450&nbsp;mL (stvarna zapremina jedinice će donekle varirati jer završetak sakupljanja zavisi od težine, a ne zapremine). Model pretpostavlja da je vrijednost hemodiluta jednaka ''H<sub>m</sub>'' prije operacije, stoga ponovna [[transfuzija krvi]] dobijene hemodilucijom mora početi kada SBL počne. RCM dostupan za retransfuziju nakon ANH (RCMm) može se izračunati iz pacijentovog ''H<sub>i</sub>'' i konačnog hematokrita nakon hemodilucije (''H<sub>m</sub>'') :<math> RCM = EVB \times (H_i - H_m) </math> Maksimalni SBL koji je moguć kada se koristi ANH bez pada ispod Hm(BLH), nalazi se pod pretpostavkom da se sva krv uklonjena tokom ANH vraća pacijentu brzinom dovoljnom da održi hematokrit na minimalnom sigurnom nivou :<math> BL_H = \frac {RCM_H} {H_m}</math> Ako se ANH koristi sve dok SBL ne prelazi ''BL<sub>H</sub>'', neće biti potrebe za transfuzijom krvi. Iz navedenog možemo zaključiti da "H" stoga ne bi trebalo da prelazi "s". Razlika između ''BL<sub>H</sub>'' i ''BL<sub>s</sub>'' je stoga inkrementni hirurški gubitak krvi (''BL<sub>i</sub >'') moguće kada se koristi ANH. :<math>\ {BL_i} = {BL_H} - {BL_s} </math> When expressed in terms of the RCM :<math> {RCM_i} = {BL_i} \times {H_m} </math> Gdje je ''RCM<sub>i</sub>'' masa crvenih krvnih zrnaca koja bi se morala primijeniti pomoću homologne krvi da bi se održao ''H<sub>m</sub>'' ako se ANH ne koristi i gubitak krvi je jednak BLH-u. Korišteni model pretpostavlja da se ANH koristi za pacijenta od 70&nbsp;kg s procijenjenim volumenom krvi od 70&nbsp;ml/kg (4900&nbsp;ml). Opseg ''H<sub>i</sub>'' i ''H<sub>m</sub>'' je procijenjen kako bi se razumjeli uslovi u kojima je hemodilucija neophodna za dobrobit pacijenta.<ref name="autogenerated1">{{cite book |publisher=IEEE |title=Hemodilution:Modelling and clinincal Aspects |volume=1 |pages=177–179 |doi=10.1109/IEMBS.2001.1018881 |chapter=Hemodilution: Modeling and clinical aspects |year=2001 |last1=Kaya |first1=M. |last2=Li |first2=J.K.-J. |isbn=978-0-7803-7211-5 |s2cid=73295413 }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.anesthesia-analgesia.org/content/80/1/108.full.pdf+html |title=maximum blood savings by acute Normovolemic hemodilution |journal=Anesthesia & Analgesia |volume=80 |issue=1 |pages=108–113 |access-date=5. 4. 2011 |date=januar 1995 |last1=Feldman |first1=Jeffrey M. |last2=Roth |first2=Jonathan V. |last3=Bjoraker |first3=David G. |doi=10.1097/00000539-199501000-00019 |pmid=7802266 |s2cid=24131754 |archive-date=23. 2. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223065145/https://journals.lww.com/anesthesia-analgesia/pages/articleviewer.aspx?year=1995&issue=01000&article=00019&type=Fulltext |url-status=live }}</ref> ====Rezultat==== Rezultat proračuna modela prikazan je u tabeli datoj u dodatku za opseg ''H<sub>i</sub>'' od 0,30 do 0,50 s ANH izvedenom do minimalnih hematokrita od 0,30 do 0,15. S obzirom na ''H<sub>i</sub>'' od 0,40, ako se pretpostavlja da je ''H<sub>m</sub>'' 0,25.onda je iz jednadžbe iznad RCM broj i dalje visok i ANH nije neophodan, ako BL<sub>s</sub> ne prelazi 2303&nbsp;ml, jer hemotokrit neće pasti ispod H<sub>m</sub>, iako se tokom hemodilucije mora ukloniti pet jedinica krvi . Pod ovim uvjetima, kako bi se postigla maksimalna korist od tehnike ako se primjenjuje ANH, neće biti potrebna homologna krv za održavanje ''H<sub>m</sub>'' ako gubitak krvi ne prelazi 2940&nbsp;ml. U takvom slučaju, ANH može uštedjeti maksimalno 1,1 ekvivalentnu jedinicu [[eritrocit|crvenih krvnih zrnaca]], a homologna transfuzija krvi je neophodna za održavanje ''H<sub>m</sub>'', čak i ako se koristi ANH. Ovaj model se može koristiti za identifikaciju kada se ANH može koristiti za datog pacijenta i stepen ANH koji je neophodan da se ta korist maksimizira. Naprimjer, ako je ''H<sub>i</sub>'' 0,30 ili manje, nije moguće sačuvati masu crvenih krvnih zrnaca koja je ekvivalentna dvije jedinice homolognog PRBC-a čak i ako je pacijent hemodiluiran u ''H< sub>m</sub>'' od 0,15. To je zato što iz RCM jednačine pacijent RCM zaostaje za gornjom jednačinom. Ako je ''H<sub>i</sub>'' 0,40, potrebno je ukloniti najmanje 7,5 jedinica krvi tokom ANH, što rezultira ''H<sub>m</sub>'' od 0,20 da bi se spasile dvije jedinice ekvivalencija. Jasno, što je veći ''H<sub>i</sub>'' i što je veći broj jedinica uklonjenih tokom hemodilucije, to je ANH efikasniji za prevenciju homologne transfuzije krvi. Ovaj model je dizajniran da omogući ljekarima da odrede gdje bi ANH mogao biti koristan za pacijenta na osnovu njihovog znanja o ''H<sub>i</sub>'', potencijalu za SBL i procjeni '' H<sub>m</sub>''. Iako je model koristio pacijenta od 70&nbsp;kg, rezultat se može primijeniti na bilo kojeg pacijenta. Da biste primijenili ove rezultate na bilo koju tjelesnu težinu, bilo koju od vrijednosti BLs, BLH i ANHH ili PRBC date u tabeli treba pomnožiti sa faktorom koji ćemo nazvati T :<math> T = \frac {\text{patient's weight in kg}} {70} </math> U osnovi, gore razmatrani model je dizajniran da predvidi maksimalni RCM koji može spasiti ANH. Ukratko, efikasnost ANH je matematički opisana pomoću mjerenja hirurškog gubitka krvi i mjerenja protoka krvi. Ovaj oblik analize omogućava tačnu procjenu potencijalne efikasnosti tehnika i pokazuje primjenu mjerenja u medicinskom polju.<ref name="autogenerated1"/> == Protok krvi == === Srčani minutni volumen=== [[slika:Diagram of human circulatory system.gif|thumb|upright=1.8| Dijagram cirkulacijskog sistema]] [[Srce]] je pokretač cirkulacijskog sistema; pumpa krv kroz ritmičku kontrakciju i opuštanje. Brzina protoka krvi iz srca (često izražena u L/min) poznata je kao minutni volumen srca (CO). Krv koja se ispumpava iz srca prvo ulazi u [[aorta|aortu]], najveću arteriju u tijelu. Zatim nastavlja da se deli na sve manje arterije, te na [[arteriole]], i na kraju [[kapilar]]e, gdje dolazi do prenosa kisika. Kapilari se spajaju na [[venule]], a krv zatim putuje nazad kroz mrežu [[vena]] do [[srce|desnog srca]]. [[Mikrocirkulacija]] — arteriole, kapilari i venule — čine većinu područja vaskularnog sistema i mjesto je prijenosa O<sub>2</sub>, [[glukoza|glukoze]] i [[enzim]]skih [[supstrat (biohemija)|supstrata]] u ćelije. Venski sistem vraća deoksigeniranu krv u desno srce gdje se pumpa u [[pluća]] da se oksigenira, a CO<sub>2</sub> i drugi plinoviti otpadi se razmjenjuju i izbacuju tokom disanja. Krv se zatim vraća u lijevu stranu srca gdje ponovo započinje proces. U normalnom cirkulatornom sistemu, zapremina krvi koja se vraća u srce svake minute je približno jednaka zapremini koja se ispumpava svake minute (srčani minutni volumen).<ref name=brs>{{cite book |last1=Costanzo |first1=Linda S. |title=Physiology |url=https://archive.org/details/physiology0000cost |date=2003 |publisher=Lippincott Williams and Wilkins |location=Philadelphia |isbn=978-0781739191 |pages=[https://archive.org/details/physiology0000cost/page/73 73]–113 |edition=3rd|series=Board Review Series }}</ref> Zbog toga je brzina protoka krvi kroz svaki nivo cirkulacijskog sistema prvenstveno određena ukupnom površinom poprečnog presjeka sudova tog nivoa. Srčani minutni volumen određuje se na osnovu dva metoda. Jedan je korištenje Fickove jednačine: <math>CO = VO2/C_aO_2-C_vO_2 </math> Drugi metod termodilucije je da se osjeti promena temperature tečnosti koja se ubrizgava u proksimalni portni Swan-Ganzov sud do distalnog ulaza. Srčani minutni volumen je matematički izražen sljedećom jednačinom: : <math>CO = SV \times HR </math> gdje * CO = minutni volumen srca (L/sec) * SV = udarni volumen (ml) * HR = otkucaji srca (bpm) Normalni ljudski minutni volumen je 5-6 L/min u mirovanju. Ne izlazi sva krv koja ulazi u lijevu komoru iz srca. Ono što je preostalo na kraju dijastole (EDV) minus udarni volumen čini krajnji dijastolni volumen (ESV).<ref>{{Citation |last1=King |first1=Jordan |title=Physiology, Cardiac Output |date=2022 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470455/ |work=StatPearls |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=29262215 |access-date=16. 5. 2022 |last2=Lowery |first2=David R.}}</ref> ==== Anatomska svojstva==== [[Cirkulatorni sistem]] vrsta podvrgnutih ortostatskom krvnom pritisku (kao što su drvene zmije) evoluirao je sa fiziološkim i morfološkim karakteristikama kako bi se prevladao poremećaj cirkulacije. Naprimjer, kod arboretnih zmija srce je bliže glavi, u poređenju sa vodenim zmijama. To olakšava [[perfuzija|perfuziju]] krvi u [[mozak]].<ref>{{Cite journal|date=2014|title=Heart place and tail length evaluation in Naja oxiana, Macrovipera lebetina, and Montivipera latifii|journal=Asian Pacific Journal of Tropical Medicine|doi=10.1016/S1995-7645(14)60220-0|doi-access=free|last1=Nasoori|first1=Alireza|last2=Taghipour|first2=Ali|last3=Shahbazzadeh|first3=Delavar|last4=Aminirissehei|first4=Abdolhossein|last5=Moghaddam|first5=Sharif|volume=7|pages=S137–S142|pmid=25312108}}</ref><ref>{{Cite journal|date=2012|title=Gravity and the evolution of cardiopulmonary morphology in snakes|url= |journal=Comparative Biochemistry and Physiology|doi=10.1016/j.cbpa.2011.10.029|pmc=3242868|last1=Lillywhite|first1=Harvey B.|last2=Albert|first2=James S.|last3=Sheehy|first3=Coleman M.|last4=Seymour|first4=Roger S.|volume=161|issue=2|pages=230–242|pmid=22079804}}</ref> === Turbulencija === Na protok krvi također utiče glatkoća krvnih sudova, što rezultira ili turbulentnim (haotičnim) ili laminskim (glatkim) protokom. Glatkoća se smanjuje nakupljanjem masnih naslaga na zidovima arterija. Reynoldsov broj (označen NR ili Re) je odnos koji pomaže u određivanju ponašanja tekućine u cijevi, u ovom slučaju krvi u krvnom sudu. Jednačina za ovaj bezdimenzijski odnos je napisana kao:<ref name="Munson 2009 725"/> :<math>NR=\frac{\rho v L}{\mu}</math> :* ''ρ'': gustina krvi :* ''v'': srednja brzina krvi :* ''L'': karakteristična dimenzija suda, u ovom slučaju prečnik :* ''μ'': viskoznost krvi Reynoldsov broj je direktno proporcionalan brzini i prečniku cijevi. Treba imati na umu da je NR direktno proporcionalan srednjoj brzini kao i prečniku. Reynoldsov broj manji od 2300 je laminski tok fluida koji karakteriše konstantno kretanje protoka, dok se vrijednost preko 4.000 predstavlja kao turbulentno strujanje.<ref name="Munson 2009 725"/> Zbog manjeg radijusa i najmanja brzina u odnosu na druge posude, Reynoldsov broj na kapilarima je vrlo nizak, što rezultira laminskim umjesto turbulentnim protokom.<ref>{{cite journal|last=Fung|first=Yuan-cheng|author2=Zweifach, B.W.|title=Microcirculation: Mechanics of Blood Flow in Capillaries|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-fluid-mechanics_1971_3/page/189|journal=Annual Review of Fluid Mechanics|year=1971|volume=3|pages=189–210|doi=10.1146/annurev.fl.03.010171.001201|bibcode=1971AnRFM...3..189F}}</ref> ===Brzina=== Često se izražava u cm/s. Ova vrijednost je obrnuto povezana sa ukupnom površinom poprečnog presjeka [[krvni sud|krvnog suda]] i također se razlikuje po presjeku, jer u normalnom stanju protok krvi ima [[Laminski tok|laminske karakteristike]]. Iz tog razloga, brzina protoka krvi je najveća u sredini, a najsporija na zidu krvnog suda. U većini slučajeva koristi se srednja brzina.<ref name="TortoraDerrickson">{{cite book |title=Principles of Anatomy & Physiology |url=https://archive.org/details/principlesofanat0000tort_d4c9 |edition=13th |last1=Tortora |first1=Gerard J. |last2=Derrickson |first2=Bryan |year=2012 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0470-56510-0 |chapter=The Cardiovascular System: Blood Vessels and Hemodynamics |page=816}}</ref> Postoji mnogo načina za mjerenje brzine protoka krvi, kao što su video snimci, kapilarni mikroskop s analizom okvira do okvira ili [[Laserska Doplerova brzina|laserska Doplerova anemometrija]].<ref>{{cite journal |doi=10.1006/mvre.1996.0054 |title=Capillary Blood Cell Velocity in Human Skin Capillaries Located Perpendicularly to the Skin Surface: Measured by a New Laser Doppler Anemometer |year=1996 |last1=Stücker |first1=M. |last2=Bailer |first2=V. |last3=Reuther |first3=T. |last4=Hoffman |first4=K. |last5=Kellam |first5=K. |last6=Altmeyer |first6=P. |journal=Microvascular Research |volume=52 |issue=2 |pages=188–192 |pmid=8901447}}</ref> Brzine krvi u [[arterija]]ma su veće tokom [[sistola]] nego tokom [[dijastola]]. Jedan parametar za kvantificiranje ove razlike je '''indeks pulsiranja''' (PI), koji je jednak razlici između vršne sistolne brzine i minimalne dijastolne brzine, podijeljene sa srednjom brzinom tokom [[srčani ciklus|srčanog ciklusa]]. Ova vrijednost opada sa udaljenosti od srca.<ref>{{cite book |title=Principles of Anatomy & Physiology |url=https://archive.org/details/principlesofanat0000tort_d4c9 |edition=13th |last1=Tortora |first1=Gerard J. |last2=Derrickson |first2=Bryan |year=2012 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0470-56510-0 |agency=Laminar flow analysis |chapter=The Cardiovascular System: Blood Vessels and Hemodynamics |page=[https://archive.org/details/principlesofanat0000tort_d4c9/page/728 817]}}</ref> :<math>PI = \frac{v_{systole} - v_{diastole}}{v_{mean}}</math> {| class="wikitable" |+ Odnos između brzine protoka krvi i ukupne površine poprečnog presjeka kod čovjeka |- !Tip krvnih sudova !Ukupna površina poprečnog presjeka !Brzina krvi u cm/s |- | [[Aorta]] || 3–5&nbsp;cm<sup>2</sup> || 40&nbsp;cm/s |- | [[Kapilar]]i|| 4500–6000&nbsp;cm<sup>2</sup> || 0,03&nbsp;cm/s <ref>{{cite book |title=Human anatomy & physiology |url=https://archive.org/details/isbn_9781256793021 |edition=9th |last1=Marieb |first1=Elaine N. |last2=Hoehn |first2=Katja |year=2013 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0-321-74326-8 |chapter=The Cardiovascular System:Blood Vessels |page=[https://archive.org/details/isbn_9781256793021/page/712 712]}}</ref> |- | [[gornja šuplja vena|Gornja]] i [[donja šuplja vena]] || 14&nbsp;cm<sup>2</sup> || 15&nbsp;cm/s |- |} ==Krvni sudovi== ===Vaskularni otpor=== {{glavni|Vaskularni otpor}} Otpor je također povezan s radijusom i dužinom suda i viskoznošću krvi. U prvom pristupu zasnovanom na fluidima, kao što pokazuje [[Hagen–Poiseuilleova jednačina]].<ref name="Munson 2009 725">{{cite book|vauthors = Munson BR, Young DF, Okiishi TH, Huebsch WW|title=Fundamentals of Fluid Mechanics|url = https://archive.org/details/fundamentalsoffl0000unse_q7f6|year=2009|publisher=John Wiley &Sons, Inc.|location=New Jersey|isbn=978-0-470-26284-9|page=[https://archive.org/details/fundamentalsoffl0000unse_q7f6/page/725 725]|edition=Sixth}}</ref> Jednačina je sljedeća: :<math>\Delta P = \frac{8 \mu l Q}{\pi r^4}</math> :* ∆''P'': pad pritiska/gradijent :* ''µ'': viskoznost :* ''l'': dužina cijevi. U slučaju sudova beskonačnih dužina, l se zamjenjuje promjerom suda. :* ''Q'': brzina protoka krvi u sudu :* ''r'': radijus krvnog suda U drugom pristupu, koji je realističniji u odnosu na [[Vaskularna otpornost|vaskularni otpor]] i dolazi iz eksperimentalnih zapažanja o protoku krvi, prema Thurstonu,<ref name="ReferenceA">GB Thurston, Viscosity and viscoelasticity of blood in small diameter tubes, Microvasular Research 11, 133 146, 1976</ref> postoji slojevitost ćelija za oslobađanje plazme na zidovima koji okružuju začepljeni tok. To je sloj fluida u kojem je na udaljenosti '''δ''', viskoznost '''η''' funkcija '''δ''' zapisana kao '''η(δ)''', a ovi okolni slojevi se ne susreću u centru suda u stvarnom protoku krvi. Umjesto toga, postoji začepljen tok koji je hiperviskozan jer drži visoku koncentraciju [[eritrocit]]a. Thurston je sklopio ovaj sloj prema otporu protoka kako bi opisao protok krvi pomoću viskoznosti η(δ) i debljine δ sloja zida. Zakon otpora krvi se pojavljuje kao R prilagođen profilu protoka krvi: :<math>R = \frac{c L \eta(\delta)}{(\pi \delta r^3)} </math><ref name="ReferenceA"/> gdje * R = otpor protoku krvi * c = konstantni koeficijent protoka * L = dužina plovila * η(δ) = [[viskozitet]] krvi u zidnoj plazmi oslobađanje ćelija - slojevitost * r = radijus krvnog suda * δ = udaljenost u sloju ćelije za oslobađanje plazme Otpor krvi varira u zavisnosti od viskoznosti krvi i veličine njenog začepljenog toka (ili toka omotača jer su komplementarni u dijelu sudova), kao i od veličine krvnih sudova. Pod pretpostavkom stabilnog, laminarnog protoka u sudu, ponašanje krvnih sudova je slično onom u cijevi. Naprimjer, ako su p1 i p2 pritisci su na krajevima cijevi, pad pritiska/gradijent je:<ref>{{cite journal | author = Womersley JR | title = Method for the calculation of velocity, rate of flow and viscous drag in arteries when the pressure gradient is known | journal = Journal of Physiology | volume = 127 | issue = 3 | pages = 553–563 | year = 1955 | pmid = 14368548 | pmc = 1365740 | doi=10.1113/jphysiol.1955.sp005276}}</ref> :<math>\frac{p_1 - p_2}{l} = \Delta P</math> Veće arterije, uključujući sve dovoljno velike da se vide bez uvećanja, su kanali sa niskim [[vaskularni otpor|vaskularnim otporom]] (pod pretpostavkom da nema uznapredovalih [[ateroskleroza|aterosklerotskih]] promjena) sa visokim brzinama protoka koje stvaraju samo male padove pritiska. Manje arterije i arteriole imaju veći otpor i prenose glavni pad krvnog pritiska kroz glavne arterije na kapilare u cirkulatornom sistemu. [[slika:Blausen 0092 BloodPressureFlow.png|thumb|280px|Ilustracija koja pokazuje kako sužavanje krvnih sudova, ili [[vazokonstrikcija]], povećava krvni pritisak.]] U arteriolama [[krvni pritisak]] je niži nego u glavnim arterijama. To je zbog bifurkacija, koje uzrokuju pad pritiska. Što je više bifurkacija, veća je ukupna površina poprečnog presjeka, stoga pritisak na površini opada. To je razlog što arteriole imaju najveći pad pritiska. Pad pritiska arteriola je proizvod brzine protoka i otpora: ∆P=Qx otpor. Visok otpor uočen u arteriolama, koji u velikoj mjeri faktor u ∆''P'' je rezultat manjeg radijusa od oko 30&nbsp;µm.<ref>{{cite book|last=Sircar|first=Sabyasach|title=Principles of Medical Physiology|year=2008|publisher=vistasta Publishing|location=India|isbn=978-1-58890-572-7}}</ref> Što je manji radijus cijevi, veći je otpor protoku tekućine. Neposredno iza arteriola su kapilari. Slijedeći logiku uočenu u arteriolama, očekujemo da će [[krvni pritisak]] biti niži u kapilarima u odnosu na arteriole. Pošto je pritisak funkcija sile po jedinici površine, (''P''&nbsp;=&nbsp;''F''/''A''), što je veća površina, manji je pritisak kada deluje vanjska sila na njemu. Iako su radijusi kapilara vrlo mali, mreža kapilara ima najveću površinu u vaskularnoj mreži. Poznato je da imaju najveću površinu (485&nbsp;mm^2) u ljudskoj vaskularnoj mreži. Što je veća ukupna površina poprečnog presjeka, to je niža srednja brzina kao i pritisak.<ref name="Fung 1997 571"/> Supstance koje se nazivaju [[vazokonstrikcija|vazokonstriktori]] mogu smanjiti veličinu krvnih sudova, čime se povećava krvni pritisak. [[vazodilatacija|Vazodilatatori]] (kao što je [[nitroglicerin]]) povećavaju veličinu krvnih sudova, čime se snižava arterijski pritisak. Ako se viskoznost krvi poveća (postane gušća), rezultat je povećanje arterijskog pritiska. Određena [[medicinsko stanje|medicinska stanja]] mogu promijeniti viskoznost krvi. Naprimjer, [[anemija]] (niska koncentracija [[eritrocit|crvenih krvnih ćelija]]) smanjuje viskoznost, dok njihova povećana koncentracija povećava viskoznost. Smatralo se da [[aspirin]] i srodni lijekovi "[[razrjeđivači krvi]]" smanjuju viskoznost krvi, ali umjesto toga studije su otkrile da djeluju tako što smanjuju sklonost krvi zgrušavanju.<ref>{{cite journal |vauthors=Rosenson RS, Wolff D, Green D, Boss AH, Kensey KR | title = Aspirin. Aspirin does not alter native blood viscosity | journal = J. Thromb. Haemost. | volume = 2 | issue = 2 | pages = 340–341 | date = februar 2004 | pmid = 14996003 | doi = 10.1111/j.1538-79333.2004.0615f.x | doi-access = free }}</ref> Za određivanje sistemskog vaskularnog otpora (SVR) koristi se formula za izračunavanje cjelokupnog otpora. <math> R =(\Delta pritisak)/protok</math> Ovo se prevodi za SVR u: <math>SVR=(MAP -CVP)/CO </math> gdje * SVR = sistemski vaskularni otpor (mmHg/L/min) * MAP = srednji arterijski pritisak (mmHg) * CVP = centralni venski pritisak (mmHg) * CO = minutni volumen srca (L/min)<ref name="auto">{{Citation |last1=Delong |first1=Claire |title=Physiology, Peripheral Vascular Resistance |date=2022 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538308/ |work=StatPearls |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30855892 |access-date=16. 5. 2022 |last2=Sharma |first2=Sandeep}}</ref> Da biste dobili ovo u Woodovim jedinicama, odgovor se množi sa 80. Normalan sistemski vaskularni otpor je između 900 i 1440 dina/sek /cm−5.<ref>{{Citation |last=Naderi |first=Nasim |title=Chapter 11 - Hemodynamic Study |date=1. 1. 2022 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780323809153000132 |work=Practical Cardiology (Second Edition) |pages=201–216 |editor-last=Maleki |editor-first=Majid |publisher=Elsevier |language=en |isbn=978-0-323-80915-3 |access-date=22. 5. 2022 |editor2-last=Alizadehasl |editor2-first=Azin |editor3-last=Haghjoo |editor3-first=Majid}}</ref> === Napetost zida === [[Slika:Circumferential stress.svg|thumb|Komponente [[naprezanje cilindra|naprezanja cilindra]].]] Bez obzira na lokaciju, [[krvni pritisak]] je povezan sa [[napetost zida|napetošću zida]] krvnog suda prema [[Young-Laplaceova jednadžba|Young–Laplaceovoj jednadžbi]] (pod pretpostavkom da je debljina zida krvnog suda veoma mala u poređenju sa prečnikom [[Lumen (anatomija)|lumena]]) ::<math> \sigma_\theta = \dfrac{Pr}{t} \ </math> gdje * ''P'' = krvni pritisak * ''t'' = debljina zida * ''r'' = unutrašnji radijus cilindra. * <math>\sigma_\theta\! </math> je [[naprezanje cilindra]] ili "naprezanje obruča". Da bi pretpostavka tankih zidova bila validna, posuda mora imati debljinu zida koja nije veća od jedne desetine (često se navodi kao jedna dvadesetina) svog polumjera. [[Naprezanje cilindra]] je, zauzvrat, prosječna [[sila]] koja djeluje po obodu (okomita i na osu i na poluprečnik objekta) na zid cilindra, a može se opisati kao ::<math> \sigma_\theta = \dfrac{F}{tl} \ </math> :gdje * ''F'' = [[sila]] obodna djelovana na područje zida cilindra koje ima sljedeće dvije dužine kao stranice: * ''t'' = radijalna debljina cilindra * ''l'' = aksijalna dužina cilindra ===Stres=== Kada se sila primeni na materijal, on počinje da se deformiše ili pomijera. Kako se sila potrebna za deformaciju materijala (npr. za stvaranje protoka tekućine) povećava s veličinom površine materijala A,<ref name="autogenerated3">{{cite book |last1=Caro |first1=C.G. |last2=Pedley |first2=T.J. |last3=Schroter |first3=R.C. |last4=Seed |first4=W.A. |publisher=Oxford University Press |title=The Mechanics of Circulation |url=https://archive.org/details/mechanicsofcircu0000unse |year=1978 |pages=[https://archive.org/details/mechanicsofcircu0000unse/page/n19 3]–60, 151–176 |isbn=978-0-19-263323-1}}</ref> veličina ove sile F je proporcionalna površini A dijela površine. Prema tome, količina (F/A) koja je sila po jedinici površine naziva se naprezanje. Napon smicanja na zidu koji je povezan s protokom krvi kroz arteriju ovisi o veličini i geometriji arterije i može se kretati između 0,5 i 4 [[Paskal (jedinica)|Pa]].<ref>{{cite journal |title=Measuring Wall Shear Stress Using Velocity-Encoded MRI |last=Potters |date=13. 2. 2014 |journal=Current Cardiovascular Imaging Reports |doi=10.1007/s12410-014-9257-1 |volume=7|issue = 4|s2cid=55721300 }}</ref> :<math>\sigma = \frac{F}{A}</math>. U normalnim uvjetima, kako bi se izbjegla [[aterogeneza]], [[tromboza]], proliferacija glatkih mišića i [[endotel]]na [[apoptoza]], stres smicanja održava svoju veličinu i smjer unutar prihvatljivog raspona. U nekim slučajevima koji nastaju zbog krvnog čekića, posmično naprezanje dostiže veće vrijednosti. Dok se smjer stresa može promijeniti i obrnutim tokom, ovisno o hemodinamskim uvjetima. Stoga ova situacija može dovesti do bolesti ateroskleroze.<ref>{{cite journal |last1=Tazraei |first1=P. |last2=Riasi |first2=A. |last3=Takabi |first3=B. |title=The influence of the non-Newtonian properties of blood on blood-hammer through the posterior cerebral artery |journal=Mathematical Biosciences |date=2015 |volume=264 |pages=119–127 |doi=10.1016/j.mbs.2015.03.013|pmid=25865933 }}</ref> [[slika:Laminar shear.svg|thumb|right|320px| Laminasto smicanje fluida između dvije ploče. <math>v=u, \tau=\sigma</math>. Trenje između fluida i pokretnih granica uzrokuje smicanje (tok) fluida. Sila potrebna za ovu akciju po jedinici površine je napon. Odnos između napona (sile) i brzine smicanja (brzine protoka) određuje viskoznost.]] === Kapacitet === {{glavni|Kapacitivnost krvnih sudova}} Vene se opisuju kao "kapacitivni sudovi" tijela jer se preko 70% volumena krvi nalazi u venskom sistemu. Vene su popustljivije od arterija i šire se kako bi se prilagodile promjenjivom volumenu.<ref>{{cite book|last1=Lough|first1=Mary|title=Hemodynamic Monitoring: Evolving technologies and clinical practice|date=15. 4. 2015|publisher=Elsevier Mosby|location=St. Louis, Missouri|isbn=978-0-323-08512-0|page=25|edition=1}}</ref> == Krvni pritisak == [[Krvni pritisak]] u cirkulaciji je uglavnom zbog pumpnog djelovanja srca.<ref name = 'Caro'>{{cite book |author=Caro, Colin G. |title=The Mechanics of The Circulation|url=https://archive.org/details/mechanicsofcircu0000unse |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=1978 |isbn=978-0-19-263323-1}}</ref> Pumpanje srca stvara pulsirajući protok krvi, koji se vodi u arterije, kroz [[mikrocirkulacija|mikrocirkulaciju]] i na kraju, nazad preko venskog sistema u [[srce]]. Tokom svakog otkucaja srca, sistemski arterijski krvni pritisak varira između maksimalnog ([[Sistola|sistolni]]) i minimalnog ([[dijastola|dijastolni]]) pritiska.<ref>{{cite web | url = http://healthlifeandstuff.com/2010/06/normal-blood-pressure-range-adults/ | title = Normal Blood Pressure Range Adults | publisher = Health and Life | access-date = 6. 2. 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160318195914/http://healthlifeandstuff.com/2010/06/normal-blood-pressure-range-adults | archive-date = 18. 3. 2016 | url-status = dead | date = 7. 6. 2010 }}</ref> U fiziologiji, oni se često pojednostavljuju u jednu vrijednost, [[srednji arterijski pritisakak|srednji arterijski pritisak (MAP)]], koji se izračunava na sljedeći način: <math>MAP = DP + 1/3(PP) </math> gdje: * MAP = srednji arterijski pritisak * DP = dijastolni krvni pritisak * PP = Pulsni pritisak koji je sistolni pritisak minus dijastolni pritisak.<ref>{{Citation |last1=DeMers |first1=Daniel |title=Physiology, Mean Arterial Pressure |date=2022 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538226/ |work=StatPearls |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30855814 |access-date=22. 5. 2022 |last2=Wachs |first2=Daliah}}</ref> Razlike u srednjem krvnom pritisku odgovorne su za protok krvi s jedne lokacije na drugu u cirkulaciji. Brzina srednjeg protoka krvi ovisi i o krvnom pritisku i o otporu na protok koji predstavljaju [[krvni sud]]ovi. Srednji krvni pritisak opada kako se [[Cirkulatorni sistem|cirkulirajuća krv]] udaljava od [[srca]] kroz arterije i [[kapilar]]e zbog [[Viskoznost|viskoznih]] gubitaka energije. Srednji krvni pritisak pada u celoj cirkulaciji, iako se većina pada dešava duž malih [[arterija]] i [[arteriola]].<ref name='Klabunde2005p93-4'>{{cite book | last = Klabunde | first = Richard | title = Cardiovascular Physiology Concepts | url = https://archive.org/details/cardiovascularph0000klab | publisher = Lippincott Williams & Wilkins | year = 2005 | pages = [https://archive.org/details/cardiovascularph0000klab/page/93 93]–94 | isbn = 978-0-7817-5030-1 }}</ref> [[Gravitacija]] utiče na [[krvni pritisak]] preko [[Fluidna statika|hidrostatskih]] sila (npr. tokom stajanja), a zalisci u venama, [[disanje]] i pumpanje usljed kontrakcije skeletnih mišića također utiču na krvni pritisak u venama.<ref name = 'Caro'/> Odnos između pritiska, protoka i otpora izražen je u sljedećoj jednadžbi:<ref name="brs"/> :<math>Flow = Pressure/Resistance </math> Kada se primeni na [[cirkulatorni sistem]], dobija se: : <math>CO = (MAP-RAP)/TPR</math> gdje * CO = minutni volumen srca (u L/min) * MAP = srednji arterijski pritisak (u mmHg), prosečan pritisak krvi na izlasku iz srca * RAP = pritisak u desnoj pretkomori (u mmHg), prosečan pritisak krvi dok se vraća u [[srce]] * TPR = [[ukupni periferni otpor]] (u mmHg * min/L) Pojednostavljeni oblik ove jednadžbe pretpostavlja pritisak u desnoj pretkomori približno 0: :<math>CO\approx MAP/TPR</math> Idealan krvni pritisak u [[brahijalna arterija|brahijalnoj arteriji]], gdje standardne manžete za krvni pritisak mere pritisak, je <120/80&nbsp;mmHg. Druge glavne arterije imaju slične nivoe zapisa krvnog pritiska što ukazuje na veoma male razlike među glavnim arterijama. U inominiranoj arteriji prosječno očitanje je 110/70&nbsp;mmHg, desna subklavikulska arterija je u prosjeku 120/80, a abdominalna [[aorta]] je sa 110/70&nbsp;mmHg.<ref name="Fung 1997 571">{{cite book|last=Fung|first=Yuan-cheng|title=Biomechanics:Circulation|year=1997|publisher=Springer|location=New York|isbn=978-0-387-94384-8|page=571}}</ref> Relativno ujednačen pritisak u arterijama ukazuje na to da ovi [[krvni sud]]ovi djeluju kao rezervoar pritiska za tečnosti koje se transportuju unutar njih. Pritisak postepeno opada kako krv teče iz glavnih arterija, kroz arteriole, kapilare, sve dok se krv ne gurne natrag u srce preko venula, vena kroz šuplju venu uz pomoć mišića. Pri svakom datom padu pritiska, brzina protoka je određena otporom protoku krvi. U arterijama, uz odsustvo bolesti, postoji vrlo mala ili nikakva otpornost na krv. Prečnik suda je najvažnija odrednica za kontrolu otpora. U poređenju sa drugim manjim krvnim sudovima u tijelu, arterija ima mnogo veći prečnik (4&nbsp; mm), pa je otpor nizak.<ref name="Fung 1997 571"/> „Gradijent [[ruka]]–[[noga]] (krvnog pritiska)“ je razlika između krvnog pritiska izmerenog u rukama i onog izmerenog u nogama. Obično je manji od 10&nbsp;mm Hg,<ref name=Markham>{{cite journal |vauthors=Markham LW, Knecht SK, Daniels SR, Mays WA, Khoury PR, Knilans TK | title = Development of exercise-induced arm-leg blood pressure gradient and abnormal arterial compliance in patients with repaired coarctation of the aorta | journal = Am. J. Cardiol. | volume = 94 | issue = 9 | pages = 1200–1202 | date = novembar 2004 | pmid = 15518624 | doi = 10.1016/j.amjcard.2004.07.097 }}</ref> ali može biti povećan u npr. [[koarktacija aorte|koarktaciji aorte]].<ref name=Markham/> ==Klinički značaj== ===Praćenje pritiska=== [[slika:Maquet Flow-I anesthesia machine.jpg|thumb| [[Anestetički aparat]] sa integriranim sistemima za praćenje nekoliko hemodinamskih parametara, uključujući [[krvni pritisak]] i [[otkucaj srca]]]] Hemodinamski [[Monitoring (medicina)|monitoring]] je posmatranje hemodinamskih parametara tokom vremena, kao što su [[krvni pritisak]] i [[otkucaji srca]]. Krvni pritisak se može pratiti bilo invazivno putem umetnutog sklopa sonde krvnog pritiska (koji obezbeđuje kontinuirano praćenje), ili neinvazivno uzastopnim merenjem krvnog pritiska pomoću naduvavanja [[manžetna za krvni pritisak|manžetni za krvni pritisak]]. [[Hipertenzija]] se dijagnostikuje prisustvom arterijskog krvnog pritiska od 140/90 ili više za dvije kliničke posjete.<ref name="auto"/> Pritisak klina u plućnoj arteriji može pokazati da li postoji kongestivna [[srčana insuficijencija]], poremećaji mitralne i aortne valvule, [[hipervolemija]], šantovi ili tamponada srca.<ref>{{Cite web |title=RHC {{!}} Vanderbilt University Medical Center |url=https://medsites.vumc.org/commodorecompendium/rhc |access-date=16. 5. 2022 |website=medsites.vumc.org}}</ref> === Daljinsko, indirektno praćenje krvotoka laserskim doplerom === [[slika:Eye fundus image by laser Doppler holography.gif|thumb|left|[[Laserski dopler snimak]] otkriva protok krvi u [[mrežnjača]]ma.]] Neinvazivno hemodinamsko praćenje sudova očnog fundusa može se izvesti laserskom dopler holografijom, sa skoro infracrvenom svetlošću. [[Oko]] nudi jedinstvenu priliku za neinvazivno istraživanje [[kardiovaskularna bolest|kardiovaskularnih bolesti]]. [[Laserska doplerska slika]] pomoću [[digitalna holografija|digitalne holografije]] može mjeriti protok krvi u [[retina|mrežnjači]] i [[rožnjača|rožnjači]], čiji doplerovi odgovori pokazuju profil u obliku [[puls]]a s vremenom <ref>Puyo, L., M. Paques, M. Fink, J-A. Sahel, and M. Atlan. "In vivo laser Doppler holography of the human retina." Biomedical optics express 9, no. 9 (2018): 4113-4129.</ref><ref>Puyo, Léo, Michel Paques, Mathias Fink, José-Alain Sahel, and Michael Atlan. "Waveform analysis of human retinal and choroidal blood flow with laser Doppler holography." Biomedical Optics Express 10, no. 10 (2019): 4942-4963.</ref> Ova tehnika omogućava neinvazivnu funkcionalnu [[mikroangiografija|mikroangiografiju]] visokokontrastnim mjerenjem doplerovih odgovora iz profila endolumenskog [[krvotok]]a u sudovima u stražnjem segmentu oka. Razlike u [[krvni pritisak|krvnom pritisku]] pokreću protok krvi kroz cirkulaciju. Brzina srednjeg protoka krvi ovisi i o krvnom pritisku i o hemodinamskom otporu na protok koji ispoljavljaju [[krvni sud]]ovi. ==Pojmovnik== ;ANH: Akutna normovolemijska hemodilucija ;ANH<sub>u</sub>: Broj jedinica tokom ANH ;BL<sub>H</sub>: Maksimalni gubitak krvi moguć kada se koristi ANH prije nego što je potrebna homologna transfuzija krvi ;BL<sub>I</sub>: Povećani gubitak krvi moguć s ANH. (BL<sub>H</sub> – BL<sub>s</sub>) ;BL<sub>s</sub>: Maksimalni gubitak krvi bez ANH prije transfuzije homologne krvi ;EBV: Procijenjeni volumen krvi (70&nbsp;mL/kg) ;Hct:Hematokrit se ovdje uvijek izražava kao razlomak ;H<sub>i</sub>: Inicijalni hematokrit ;H<sub>m</sub>: Minimalni sigurni hematokrit ;PRBC: Upakovani ekvivalent crvenih krvnih zrnaca koju je sačuvao ANH ;RCM: Masa crvenih krvnih zrnaca. ;RCM<sub>H</sub>: Ćelijska masa dostupna za transfuziju nakon ANH ;RCM<sub>I</sub>: Masu crvenih ćelija koju je sačuvao ANH ;SBL: Hirurški gubitak krvi ==Etimologija i izgovor== Riječ ''hemodinamika''{{refn|{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/haemodynamic |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322182542/https://www.lexico.com/definition/haemodynamic |url-status=dead |archive-date=22. 3. 2020 |title=haemodynamic |dictionary=Lexico UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}} }}) koristi kombinovanje oblika od ''[[wikt:hemo-#Prefiks|hemo-]]'' (što dolazi od starogrčkog ''haima'' = krv) i ''[[dinamika (mehanika)|dinamika]]'', dakle "[[dinamika fluida|dinamika]] [[krv]]i". Samoglasnik sloga ''hemo-'' piše se na različite načine prema američkom i britanskom engleskom pravopisu razlika#ae i oe|ae/e varijacija. * [[Krvavi čekić]] * [[Krvni pritisak]] * [[Srčani minutni volumen]] * [[Društvo za dinamiku kardiovaskularnog sistema]] * [[Električna kardiometrija]] * [[Ezofogusni dopler]] * [[Hemodinamika aorte]] * [[Impedansna kardiografija]] * [[Fotopletizmogram]] * [[Laserska dopler slika]] * [[Windkesselov efekt]] * [[Funkcionalna bliska infracrvena spektroskopija]] == Reference == {{refspisak|30em}} == Dopunska literatura == * Berne RM, Levy MN. Cardiovascular physiology. 7th Ed Mosby 1997 * Rowell LB. Human Cardiovascular Control. Oxford University press 1993 * Braunwald E (Editor). Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 5th Ed. W.B.Saunders 1997 * Siderman S, Beyar R, Kleber AG. Cardiac Electrophysiology, Circulation and Transport. Kluwer Academic Publishers 1991 * [http://www.americanheart.org American Heart Association] * Otto CM, Stoddard M, Waggoner A, Zoghbi WA. Recommendations for Quantification of Doppler Echocardiography: A Report from the Doppler Quantification Task Force of the Nomenclature and Standards Committee of the American Society of Echocardiography. J Am Soc Echocardiogr 2002;15:167-184 * Peterson LH, The Dynamics of Pulsatile Blood Flow, Circ. Res. 1954;2;127-139 * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12024086 Hemodynamic Monitoring], Bigatello LM, George E., Minerva Anestesiol, 2002 Apr;68(4):219-25 * Claude Franceschi; Paolo Zamboni Principles of Venous Hemodynamics Nova Science Publishers 2009-01 ISBN Nr 1606924850/9781606924853 * WR Milnor: Hemodynamics, Williams & Wilkins, 1982 * B Bo Sramek: Systemic Hemodynamics and Hemodynamic Management, 4th Edition, ESBN 1-59196-046-0 ==Vanjski linkovi== * [http://www.learnhemodynamics.com Learn hemodynamics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706064556/http://www.learnhemodynamics.com/ |date=6. 7. 2022 }} {{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=no |about=yes |label=Hemodynamics}} {{Patologija}} {{Hemodinamika}} {{Kardiovaskularna fiziologija}} [[Kategorija:Mehanika fluida]] [[Kategorija:Računarska dinamika fluida]] [[Kategorija:Kardiovaskularna fiziologija]] [[Kategorija:Fiziologija vježbanja]] [[Kategorija:Krv]] [[Kategorija:Matematika u medicini]] [[Kategorija:Dinamika fluida]] 3m9e580ujt012wdw9idey5kn7pmsuqs Šablon:Čehoslovački ratni križ2 10 495144 3916871 3471902 2026-08-07T15:43:20Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku Czechoslovak_War_Cross_1939-1945_Bar.png datotekom [[:File:Czechoslovak_War_Cross_1939-1945_(1x)_Bar.png|Czechoslovak_War_Cross_1939-1945_(1x)_Bar.png]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File 3916871 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[Datoteka:Czechoslovak War Cross 1939-1945 (1x) Bar.png|border|50px|Čehoslovački ratni križ 1939.|link=Čehoslovački ratni križ 1939.]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentacija}}[[Kategorija:Šabloni za odlikovanja Čehoslovačke]]</noinclude> <noinclude>[[Kategorija:Šabloni za odlikovanja Čehoslovačke]]</noinclude> 2xkn2idfs8yn657vgtx5me45lx2hnid Alojzije Stjepan Mišić 0 496460 3916853 3903843 2026-08-07T14:53:02Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_VKrst_BAR.svg datotekom [[:File:SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_1.svg|SRB-SHS-YUG_Orden_Svetog_Save_1.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Harmon 3916853 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Alojzije Stjepan Mišić | slika = Alojzije Mišić.jpg | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1859|11|10}} | mjesto_rođenja = [[Gradiška]], [[Osmanlijsko Carstvo]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1942|03|26|1859|11|10}} | mjesto_smrti = [[Mostar]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | nacionalnost = [[Hrvat]] | religija = [[Katolička Crkva|Katolik]] | druga_imena = | roditelji = Mate i Marija (rođ. Cigić) | godine_aktivnosti = 1912 do 1942 }} '''Alojzije Mišić''' (10. novembar 1859 – 26. mart 1942) bio je prelat [[Katolička Crkva|Katoličke Crkve]] koji je služio kao [[biskup]] mostarsko-duvanjski i trajni apostolski upravitelj [[Trebinjsko-mrkanska biskupija|trebinjsko-mrkanski]] od 1912 do 1942. Bio je provincijal [[Franjevačka provincija Bosna Srebrena|Franjevačke provincije Bosna Srebrena]] između 1909 i 1912 godine. == Biografija == === Mladost i školovanje === Rođen je u porodici Mate i Marije (rođena Cigić) u [[Gradiška|Gradišci]] i kršten imenom Stjepan.{{sfn|Perić|1986|p=281}}{{sfn|Šalić|2002|p=142}} Alojzije je imao dvije sestre, Mariju i Persu, koja je bila časna sestra.{{sfn|StankaGjuric}} Porodica mu je porijeklom iz Hercegovine.{{sfn|StankaGjuric}} U djetinjstvu je imao nadimak Stipo ili Stipica.{{sfn|Šalić|2002|p=142}} Mišić je pohađao državnu školu u svom rodnom mjestu od 1866 do 1870. {{sfn|Šalić|2002|p=142}} Njegovi roditelji su namjeravali da ga dobro obrazuju, a u tome im je pomogao lokalni paroh fra Marko Dulibić, koji ih je savjetovao da Stjepana pošalju u Franjevačko sjemenište.{{sfn|Perić|1986|p=281}} Dana 18. juna 1870 stupio je u Bosansku franjevačku provinciju i završio četiri razreda niže gimnazije u Ivanjskoj, koju je pohađao od 1870. do 1874 godine. Dana 21. septembra 1874 stupa u novicijat u Fojnici i mijenja ime u Alojzije.{{sfn|Perić|1986|p=281}}{{sfn|Šalić|2002|p=142}} Mišić je do 1878 studirao [[Filozofija|filozofiju]] u Franjevačkom samostanu i crkvi svetog Franje Asiškog u Gučoj Gori, gdje je 15. novembra 1875 položio privremene zavjete.{{sfn|Perić|1986|p=281}}{{sfn|Šalić|2002|p=142}} Tamo je završio studije sa odličnim uspjehom.{{sfn |Šalić|2002|pp=142-143}} Provincija ga je poslala da studira teologiju na Centralnoj bogoslovnoj školi u Ostrogonu u Mađarskoj, gdje je studirao od 1878 do 1882 {{sfn|Šalić|2002|p=143}} Dok je studirao u Mađarskoj položio je svečane zavjete 14. oktobra 1880, a za svećenika je zaređen od 7. jula 1882, od Kardinala Jánosa Simora.{{sfn|Perić|1986|p=281}}{{sfn|Salic|2002 | p=143}} Mlada misu je služio 15. augusta 1882. {{sfn|Biskupija}} === Svećeništvo === Po povratku u domovinu 1882, Mišić je prvo bio kapelan u Banjoj Luci, ali iste godine, na prijedlog vrhbosanskog nadbiskupa [[Josip Stadler|Josipa Stadlera]], Provincija ga imenuje vjeroučiteljem u nekoliko sarajevskih škola. Ujedno je pomagao u pastoralnoj skrbi u mjesnoj župi.{{sfn|Šalić|2002|p=143}} Nakon toga služi kao sekretar banjalučkog biskupa Marijana Markovića i generalni vikar biskupije od 1884 do 1891 godine.{{sfn|Šalić|2002|p=143}}{{sfn|Perić|1986|pp=281-282}} Mišić je imenovan gvardijanom franjevačkog samostana na Petrićevcu, 1891 i tu ostaje do 1894.{{sfn|Šalić|2002|p=143}} Dok je bio tamo, sagradio je zvonik samostanske crkve.{{sfn|Šalić|2002|p=144}} Godine 1894 imenovan je župnikom u [[Bihać]]u.{{sfn|Šalić|2002|p=143}} Boraveći u [[Bihać]]u, Mišić je osnovao Hrvatsko pjevačko i tamburaško društvo "Krajišnik", s bibliotekom.{{sfn|Šalić|2002|p=226}} Također je osnovao razne druge katoličke, gospodarske i nacionalne organizacije.{{sfn|Šalić|2002|p=222}} Pomogao je oživjeti tamošnji vjerski i politički život i često je seljacima držao gospodarska predavanja, dajući im razne knjige na tu temu.{{sfn|Šalić|2002|p=224-225}} Mišić je pridonio i jačanju trgovine katolika u gradu izmirivši zaraćene porodice i osnovavši trgovačko-obrtničko društvo za uzajamnu pomoć. Također je pripomogao jačanju hrvatske nacionalne svijesti u gradu i poticao dužnosnike na osnivanje nacionalnih društava.{{sfn|Šalić|2002|p=226}} Kako bi pomogao oslobađanje seljaka od kmetstva, osnovao je Hrvatsku narodnu zadrugu. Mišić je također uvelike obnovio i proširio mjesnu crkvu. Ponovno je imenovan gvardijanom samostana na Petrićevcu 1904, gdje je ostao do 1907 godine. Mišić je tada imenovan predsjednikom Franjevačke rezidencije u Visokom, gdje je služio dvije godine kada je izabran za provincijala [[Franjevačka provincija Bosna Srebrena|Franjevačke provincije Bosna Srebrena]].{{sfn|Šalić|2002|p=143}} Godine 1910, kao provincijal, Mišić je srušio staru crkvu na sarajevskom Bistriku i sagradio današnju crkvu svetog Ante.{{sfn|Šalić|2002|pp=144-145}} === Biskupstvo === ==== Imenovanje ==== Posljednjih godina života mostarsko-duvanjski biskup i trajni apostolski upravitelj trebinjsko-mrkanski, Paškal Buconjić je često bio bolestan. Iako je podignuta nova biskupska rezidencija, Buconjić se odbija preseliti i živi u staroj rezidenciji u Vukodolu. Buconjićev sekretar fra Radoslav Glavaš{{sfn|Vrankić|2018|p=262}} iskoristio je njegovo slabo stanje da ostane na vlasti te ga je držao neobaviještenim i time pod kontrolom i ovisnošću.{{sfn|Vrankić|2018|pp=248&ndash;249}} Glavaš je finansijska sredstva biskupije usmjerio u Hercegovačku franjevačku provinciju,{{sfn|Vrankić|2018|p=261}} te se u biskupijama nisu mogli očekivati odlučni koraci. Primijetio je to i vrhbosanski nadbiskup [[Josip Stadler]], koji je, s ciljem poboljšanja stanja u biskupijama, zatražio od [[Sveta Stolica|Rima]] da imenuje svog pomoćnog biskupa [[Ivan Evanđelist Šarić|Ivana Šarića]] kao biskupa koadjutora mostarsko-duvanjskog s pravom nasljedstva.{{sfn|Vrankić|2018|pp=248&ndash;249}} Buconjić je prijedloge za biskupskog koadjutora doživljavao kao vlastitu smjenu i odlučno im se protivio. Buconjićev stav toliko je naljutio starije hercegovačke franjevce da se novi provincijal Begić predložio za biskupskog koadjutora za vrijeme boravka cara Franje Josipa u [[Mostar]]u 3. juna 1910.{{sfn|Vrankić|2018|p=258}}{{sfn|Perić|2009|pp=77-78}} Buconjić, saznavši za namjere vlada u Sarajevu i Beču i Begićev prijedlog caru, pisao je papi Piju X i predložio Franu Lulića, dalmatinskog franjevca, te dva hercegovačka franjevca Špiru Špirića i Davida Nevistića, kao kandidate za njegovog nasljednika.{{sfn|Vrankić|2018|p=258}}{{sfn|Perić|2009|p=77}} Buconjić se razočarao u hercegovačke franjevce, koji su njegov prvi odabir, Dalmatinca Lulića, doživjeli kao uvredu.{{sfn|Vrankić|2018|p=259}} Nakon upozorenja da samo car imao pravo imenovanja, a papa potvrde, Buconjić je iste kandidate predložio Franji Josipu i zatražio od njega imenovanje biskupa koadjutora.{{sfn|Vrankić|2018|pp=258&ndash;259}} Novi zajednički ministar finansija Stephan Burián von Rajecz nije podržao imenovanje klera koji nisu bili bliski promađarski raspoloženi te se time nije složio sa Stadlerovim prijedlogom da se [[Ivan Evanđelist Šarić|Šarića]] imenuje biskupom koadjutorom. Vlast je podržavala franjevce, a [[Ivan Evanđelist Šarić|Šarić]] je nediplomatski objasnio vladi u Beču da ga treba imenovati jer među hercegovačkim franjevcima nema dobrih kandidata. Burián je naredio da se među bosanskim franjevcima nađe kandidat za Buconjićevu zamjenu. Utjecajni članovi austrougarske vlade u Sarajevu zaključili su da bi Alojzije Mišić, bivši mađarski student i osoba od povjerenja promađarskih članova vlade u Sarajevu, trebao biti novi biskup u Mostaru.{{sfn|Vrankić|2018|pp=249&ndash;251}} Vlada u Sarajevu je 19. februara 1910 Mišića predložila za biskupa koadjutora, ali je vlada u Beču tu odluku odgodila za nekoliko mjeseci zbog priprema za carski pohod Bosni i Hercegovini.{{sfn|Vrankić|2018|p=256}} Vlada u Sarajevu smatrala je Lulića nepodobnim jer je živio u [[Rim]]u te da kao Dalmatinac ne bi mogao shvatiti mentalitet hercegovačkog puka. Austrougarska vlast odbijala je svakog predloženog od Rima tko nije prihvaćao liberalnu politiku monarhije – jozefinizam. Vlada u Sarajevu smatrala je Mišića kvalificiranijim od druga dva kandidata.{{sfn|Vrankić|2018|pp=259&ndash;260}} Vlada u Beču obavijestila je Rim o svojoj namjeri da imenuje Mišića za biskupa koadjutora, no Rim je balansirao između prijedloga austrougarskih vlasti i Buconjića te je odlučio pričekati Buconjićevu smrt kako bi riješio to pitanje.{{sfn|Vrankić|2018|p=261}} Buconjić umire u [[Mostar]]u 8. decembra 1910 {{sfn|Vrankić|2018|p=261}}{{sfn|Perić|2009|p=77}} na svetkovinu Bezgrješno začeća BDM. Nakon Buconjićeve smrti, prema odredbama kanonskog prava, 19. decembra 1910 metropolit nadbiskup [[Josip Stadler]] imenovao je Lazarevića upraviteljem u duhovnim pitanjima dviju hercegovačkih biskupija. Materijalnu skrb o biskupijama dobio je Radoslav Glavaš, koji je svojim položajem dodatno obogatio Hercegovačku franjevačku provinciju.{{sfn|Vrankić|2018|p=262}}{{sfn|Perić|2009|p=77}} Stadler je obavijestio vladu u Beču o svojim imenovanjima i predložio [[Ivan Evanđelist Šarić|Ivana Šarića]], Tomu Igrca i Ivana Dujmušića kao kandidate za novog biskupa u Mostaru, napominjući da je promotrio i neke i hercegovačke franjevce, ali po svojoj savjesnosti nije mogao predložiti nijednog od njih.{{sfn|Vrankić|2018|pp=262&ndash;263}} Njegovi su prijedlozi brzo odbačeni jer su austrougarske vlasti preferirale franjevce nad dijecezanskim svećenstvom i željele da franjevac bude novi biskup.{{sfn|Vrankić|2018|p=264}} Iako je Rim podržao Paškala Buconjića, prvog izbornika Lulića, nakon Buconjićeve smrti austrougarske vlasti Lulića nisu smatrale ozbiljnim kandidatom. Rim nije podržao izbor Beča da se za biskupa imenuje Mišić zbog njegovog sukoba s nadbiskupom Stadlerom te su počeli tražiti svoje kandidate.{{sfn|Vrankić|2018|pp=269&ndash;270}} Nakon sukoba u vezi s kandidatom za biskupa u Mostaru, austrougarske vlasti su 5. januara 1912 po drugi put u Rimu službeno predložile Mišića.{{sfn|Vrankić|2018|p=275}} Papa je prihvatio prijedlog pa je Burián zatražio od cara da imenuje Mišića, što je car i učinio [[14. februar|14, februara]]. Papa je Mišića proglasio novim biskupom 29. aprila 1912{{sfn|Vrankić|2018|pp=276-277}}{{sfn|Perić|1986|p=281}} 11. juna 1912 Mišić odlazi u [[Rim]] kako bi primio biskupsko posvećenje.{{sfn|Perić|1986|p=282}} ==== Biskupsko djelovanje ==== Mišića je posvetio u bazilici svetog Antuna u [[Rim]]u 18. juna 1912 franjevački kardinal Diomede Falconio.{{sfn|Šalić|2002|p=144}}{{sfn|Vrankić|2018|pp=277-278}}{{sfn|Pandžić|2001|p=158}} Kao suzareditelji bili su franjevački biskupi{{sfn|Perić|1986|p=282}} Giacomo Ghezzi i Graziano Génnaro. Za svoje geslo uzeo je "Caritate et amore omnia vincuntur" ("Milosrđe i [[ljubav]] pobjeđuju sve").{{sfn|Šalić|2002|p=144}}{{sfn|Barun|2018}} Mišić je došao u Rim u pratnji bosanskog franjevca Josipa Andrića i hercegovačkog franjevca Ambrozija Miletića,{{sfn|Vrankić|2018|pp=277-278}} koji je predstavljao hercegovačke franjevce.{{sfn|Perić|1986|p=282}}{{sfn|Pandžić|2001|p=158}} Ređenju su prisustovali i general franjevačkog reda Pacifico Monza i austro-ugarski veleposlanik u Rimu Alois Schönburg-Hartenstein.{{sfn|Vrankić|2018|pp=277-278}} Nakon posvećenja Mišić je nekoliko puta boravio u [[Rim]]u, a papa ga je primio 20. juna.{{sfn|Vrankić|2018|pp=277-278}}{{sfn|Perić|1986|p=282}} Dok je Mišić bio na audijenciji kod Pape, u Banjoj Luci je umro njegov veliki zagovornik, banjalučki biskup Marijan Marković. Kako bi spriječio svog protukandidata, [[Josip Stadler|nadbiskupa Stadlera]], da za upravitelja Banjalučke biskupije imenuje svog kandidata Petra Pajića, Mišić je lobirao i uspio uz pomoć generala Franjevačkog reda isposlovati da se franjevac [[Jozo Garić]] imenuje za upravitelja u duhovnim stvarima.{{sfn|Vrankić|2018|p=278}} Nakon posjeta papi, Mišić je 21. juna napustio Rim i 25. juna stigao u [[Beč]] kako bi se, kako je to uobičajeno u Trougarskoj, zakleo pred Carem Franjom Josipom.{{sfn|Perić|1986|p=282}}{{sfn|Vrankić|2018|pp=279-280}} Sljedeći dan stigao u Sarajevo.{{sfn|Vrankić|2018|p=278}} Dana 5. jula 1912 Mišić je obavijestio upravitelja za duhovna pitanja dviju hercegovačkih eparhija, Lazara Lazarevića da želi da se izvrši njegovo ustoličenje 14. jula, i javno najavio svoj dolazak 5. jula.{{sfn|Perić|1986|p=282}} Mišića su hercegovački franjevci primili hladno. Niz visokopozicioniranih hercegovačkih franjevaca ignorisalo je njegovo imenovanje, uključujući upravnika u materijalnim pitanjima dviju hercegovačkih biskupija Radoslava Glavaša (starijeg), Nikole Šimovića, Anđela Nuića i Ambrozije Miletića.{{sfn|Vrankić|2018|pp=279-280}} Dana 18. februara 1917 Mišić je odlikovan Zapovjedničkom zvijezdom Ordena Franje Josipa.{{sfn|Barun|2018}} Za vrijeme Prvog svjetskog rata, u ljeto 1917 godine, Hercegovinu je opustošila glad. Neki hercegovački parosi su otišli preko Save po hranu za svoje parohane. Dana 5. decembra 1917 Mišić je pisao zagrebačkom nadbiskupu Antunu Baueru, sa molbom da zamoli svoje župnike da prikupe milostinju od svojih župljana. Bauer mu je odgovorio savjetujući ga da bi bilo najbolje poslati nekoliko franjevaca da skupljaju milostinju u Hrvatskoj.{{sfn|Pandžić|2001|p=173}} Mišić je pomogao fra gladi da naseli hercegovačku djecu u Slavoniji i Sremu. Pisao je i zahtjeve guverneru Bosne i Hercegovine Stjepanu Sarkotiću, u vezi hitne kupovine potrepština.{{sfn|Bušić|2009|p=153}} Godine 1918 [[Austro-Ugarska]] je raspuštena, a cijela Bosna i Hercegovina uključena je u novostvorenu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, kojom je vladala srpska pravoslavna dinastija Karađorđevića.{{sfn|Carmichael|2015|p=60}} Dana 10. novembra 1923 Aleksandar I Karađorđević odlikovao ga Ordenom Svetog Save I stepena.{{sfn|Barun|2018}} ==== Administrativna organizacija ==== Nakon što je postao biskup, Mišić je imao na raspolaganju samo 12 biskupijskih svećenika, dok su ostalo svećenstvo bili [[franjevci]]. [[Balkanski ratovi]] i [[Prvi svjetski rat]] prekinuli su mogućnost školovanja dodatnih dijecezanskih svećenika, dok je broj franjevaca rastao. Okolnosti su zahtijevale osnivanje novih župa, a Mišić je, kao i njegov prethodnik, imao ovlasti da imenuje franjevce u nove župe uz odobrenje generalnog Franjevački red. Hercegovački franjevci dali su do znanja biskupu Mišiću da neće služiti nove župe sve dok se ne izda dekret iz Rima po kojem se župe zakonski prenose na njih.{{sfn|Perić|2002|p=98}} Mišiću je malo stalo do podizanja eparhijsko svećenstvo{{sfn|Perić|1986|p=283}} iako mu je od 1925 Propaganda slala otprilike 2.000 dolara mjesečno za školovanje svjetovnog svećenstva. Novac je ostao neiskorišten i propao je u bankama tokom Drugog svjetskog rata.{{sfn|Perić|2002|p=134}} Također je odbio da imenuje novozaređene svjetovne svećenike u parohije.{{sfn| Perić|2002|p=313}} Kao biskup Mišić je osnovao 14 novih župa i sagradio 21 crkvu i 24 župna doma. Među župama koje je osnovao su Čapljina (1917), Izbično (1917), Čitluk. 1918), Gradac-Blizanci (1918), Tepčići (1918), Jablanica (1919), Grljevići (1919), Kongora (1921), Prisoje (1922), Kruševo (1924), Ledinac (1930), Rašeljke (1934), Crnač (1935.) i Šipovača (1939).{{sfn|Perić|1986|pp=282-283}} Hercegovački franjevci iskoristili su Mišićevo porijeklo neukog bosanskog franjevca da pokušaju promijeniti "Decisia" iz 1899 o podjeli župa između njih i biskupijskog klera koju je izdala Sveta Stolica.{{sfn|Perić|1986|p =283}} Na dan 25. aprils 1922 provincijal hercegovačkih franjevaca Alojzije Bubalo uputio je papi molbu da im dodijeli župe određene "Odlukom" za dijecezansko svećenstvo. Tražili su da im pripadnu sve župe koje postoje i koje će biti osnovane u Mostarsko-duvanjskoj, kao i parohija Neum koja je pripadala Trebinjsko-mrkanskoj eparhiji. Franjevci su obrazložili da je njihov zahtjev opravdan jer u biskupiji nedostaje biskupijsko svećenstvo, a aktivna su samo tri dijecezanska svećenika.{{sfn|Perić|2002|pp=92-95}} Međutim, glavni razlog zbog odsustva sekularnog sveštenstva prethodni episkop Buconjić, a potom i episkop Mišić nisu dovoljno vodili računa o obrazovanju svjetovnog svećenstva.{{sfn|Perić|2002|p=313}} Mišić je u to vrijeme trebao otputovati u Rim u posjetu ''ad limina'' kod pape, a bio je u pratnji fra Jerka Borasa, kustosa hercegovačkih franjevaca. Boras je trebao podnijeti zahtjev generalu franjevačkog reda Bernardinu Klumperu koji će o tome razgovarati s Papom. Kako Klumper tada nije bio prisutan, molba je predana Callistu Zuccottiju, prokuratoru Franjevačkog reda. Prije nego što je predao peticiju papi, Zuccotti je pozvao Mišića, zaštitnika franjevačkog reda kardinala Oreste Giorgi i Borasa da razgovaraju o tome. Zaključili su da Mišić lično dopuni zahtjev i preda ga papi.{{sfn|Pandžić|2001|pp=191-192}} Mišić je 22. maja 1922 izmijenio peticiju{{sfn|Pandžić|2001|p=192}} i predstavio je kao svoju. Jedina razlika između ove dvije verzije bila je u tome što u Mišićevoj verziji nema razlike između sadašnje i buduće župe koje bi trebalo osnovati. Razlog za takvu promjenu bio je to što je prethodna verzija bila u suprotnosti s odredbama kanonskog prava, koje je određivalo da svaka novoosnovana župa nastala izdvajanjem iz vjerske župe pripada na slobodno raspolaganje biskupu, a ne vjerskoj zajednici. Kongregacija za vanredne crkvene poslove zatražila je od Mišića da im dostavi spisak župa koje bi biskupu bile na raspolaganju.{{sfn|Pandžić|2001|p=193}} Nakon što je Kongregacija odbila da prihvati peticiju, Mišić se oglušio o cijelu stvar. Tek na Bubalovo insistiranje, Mišić je pristao da pošalje peticiju, ali je tražio od Bubala da je napiše.{{sfn|Pandžić|2001|p=193}} Bubalo je napisao još jednu peticiju 20. maja 1923 godine. U ovoj molbi tražio je da se franjevcima, uz 25 župa koje im pripadaju po "Odluci", dodijeli još 27 župa, od kojih 13 još nije osnovano, dok će 21 župa biti rezervirana za eparhijsko svećenstvo (tada je bilo samo 8 takvih parohija).{{sfn|Perić|2002|pp=96-97}} Njegov zahtjev dobio je Mišićevu preporuku, uz odobrenje arhijerejskog konzistorija, koje je sastavio Boras i eparhijski svećenik Marijan Kelava, 3. juna 1923 Bubalo je uputio zahtjev prokuratoru Franjevačkog reda u Rimu 12. juna 1921 godine.{{sfn|Perić|2002|pp=96-97}} Džemat je reskriptom 22. lipnja 1923 odlučio da biskup može dati tražene župe franjevcima dok [[Sveta Stolica]] ne odluči drugačije.{{sfn|Perić|2002|p=99}} Ovaj događaj označio je početak "Hercegovačke afere".{{sfn|Perić|2002|p=98}} Svojim postupcima i netočnim informacijama koje je poslao Vatikanu o stanju Crkve u Hercegovini, dodatno je zaoštrio spor. Dana 26. aprila 1924 Bubalo je od Generalnog definitorija Franjevačkog reda tražio dozvolu da preuzme župe.{{sfn|Perić|2002|pp=101-102}} Kongregacija za ustanove posvećenog života i društva Apostolski život dala je 27. maja 1924 ovlaštenje generalu Franjevačkog reda da odobri zahtjev hercegovačkih franjevaca, a general je odobrio zahtjev 30. maja 1924{{sfn|Pandžić|2001|p=194}} Prema tome, 10. januara 1925 Bubalo je tražio od Mišića da usvoji reskript iz 1923, budući da su hercegovački franjevci dobili potrebno odobrenje od Generalnog definitorija. Mišić je donio reskript 15. maja 1925 sa promjenama, stavljajući Gabelu i Glavatičevo pod franjevačku umjesto biskupijske uprave, dok su Prisoje i Dobrič stavljeni pod biskupijsku upravu.{{sfn|Perić|2002|p=101-102}}{{sfn |Pandžić|2001|p=194}} Nezadovoljni izmjenom, franjevci su tražili od Mišića da ne mijenja reskript, ali je Mišić to smatrao dobrom odlukom i promjena je ostala.{{sfn|Pandžić|2001|p=194}} Marko Perić piše da je mogući motiv za promjenu bila Mišićeva nada da će franjevci odbiti promjene, pa će cijela stvar ponovo doći pred Rim. {{sfn|Perić|2002|p=101-102}} Mišić nikada nije javno objavio svoj ukaz iz straha od reakcije eparhijskog svećenstva.{{sfn|Perić|2002|p=103}} Biskup Buconjić kupio je zemljište za novu katedralnu crkvu u Mostaru u mostarskoj četvrti Rondo,{{sfn|Biskupija}} koja je pripadala župi Guvno.{{sfn|Perić|2002|p=268} } Zemljište za novu katedralu, kasnije je stavljeno pod zalog u korist Hercegovačke franjevačke kustodije zbog duga; u to vreme Buconjić je bio vezan za krevet.{{sfn|Perić|2002|p=312}} Mišić je namjeravao da nastavi gradnju i naredio je postavljanje 250 kvadratnih metara tesanog kamena za buduću katedralu, ali nikada nije započeo gradnju.{{ sfn |Perić|2002|p=268}} Katedrala nikada nije izgrađena, a kredit su kasnije uzele jugoslavenske komunističke vlasti, sagradivši ''Dom kulture'' na njeno mjesto.{{sfn |Perić|1986|p=279}} Kao mogući razlog zastoja u izgradnji, Marko Perić vidi namjeru franjevaca da za sebe preuzmu župu Guvno.{{sfn |Perić|2002|p=268}} Dijecezansko svećenstvo je saznalo za zajednički napor Mišića i franjevaca da se odluka Vatikana promijeni tek 1937.{{sfn|Perić|1986|p=284}} Kada je arhivar i dijecezanski svećenik Petar Čule obavješten o reskriptu i njegovom usvajanju, Mišićev sekretar fra Boris Ilovača uvjeravao ga je da reskript nije izvršen, iako je on sam zabilježio i reskript i Mišićev ukaz o njegovom izvršenju.{{sfn|Perić|2002|p=104}} 1935. Mišić je [[Petar Čule|Čulu]] povjerio brigu o školovanju eparhijskih svećenika. Njihov broj je počeo rasti, a mnogi franjevci su komentirali da za njih neće biti dovoljno župa. 1937, eparhijsko svećenstvo župe [[Drinovci]] upoznalo se sa reskriptom i njegovim donošenjem, što je dovelo do zabune u njihovim redovima. Njihovu zabrinutost iznijeli su pred Ilovač, koji ih je još jednom razuvjerio, lažno tvrdeći da Mišić nije potvrdio reskript.{{sfn|Perić|2002|p=105}} Mišić je malo mario za vlastito svećenstvo, pa je zaredio samo 27 eparhijskih svećenika, protiv 160 franjevaca.{{sfn|Perić|2009|p=85}} 1939 ograničio je broj biskupskih kandidata iz hercegovačkih biskupija u sjemeništu u Travniku na samo 33,{{sfn|Perić | 1986|p=283}}{{sfn|Vukšić|2006a|pp=223-224}} vjerojatno pod utjecajem franjevaca.{{sfn|Perić|2002|p=106}} 1937. su franjevci na provincijskom kapitulu Hercegovačke franjevačke provincije zatražili od biskupa da osigura hercegovačkog franjevca za svog nasljednika postavljanjem biskupa koadjutora. U tom pismu su napisali da je Hercegovina "franjevačka već sedam stoljeća, natopljena njihovim znojem i mučeničkom krvlju" i da su franjevci "očuvali Hrvatsku i hercegovačko katoličanstvo". Napisali su i da je Mišić "veliki sin franjevačkog reda" i da "u njemu živi sveti franjevački duh i neće dopustiti da se taj duh umanji ili smanji". Ne znajući za zahtjev franjevaca, dijecezanski svećenici su održali svoj godišnji sastanak sa kojeg su biskupu poslali memorandum u kojem su ga pitali o situaciji sa župama, međutim Mišić nikada nije odgovorio.{{sfn|Perić|2002|pp= 105-106}} 1939 eparhijski svećenici su ipak obavijestili nadbiskupa vrhbosanskog mitropolita [[Ivan Evanđelist Šarić|Ivana Šarića]] o situaciji sa župama, a on je zauzvrat obavijestio apostolskog nuncija u Beogradu. Tako je stvar ponovo stigla do [[Sveta Stolica|Rima]].{{sfn|Perić|2002|p=107}} 1940 o tome se raspravljalo pred Propagandom i Kongregacijom za vanredne crkvene stvari. Kardinal Giuseppe Bruno, koji je potpisao reskript iz 1923, tvrdio je da je molba franjevaca napisana neistinama ili prikrivanjem istine, jer su tražili župe koje su u to vrijeme još nije uspostavljena. 1941, Bruno ponovo piše o ovom pitanju, navodeći da mu nije predana 21 župa koja je trebala biti pod biskupom. Štoviše, Bruno je tvrdio da je 1923 reskript ništavan jer franjevci nisu dobili potrebnu dozvolu od Kongregacije za ustanove posvećenog života i društava apostolskog života da preuzmu župe određen za eparhijsko svećenstvo. Međutim, reskript je ukinut tek 1965. godine.{{sfn|Perić|2002|pp=108-109}} ==== Drugi svjetski rat ==== 1940 i početkom 1941, Kraljevina Mađarska, Kraljevina Rumunija i Kraljevina Bugarska pristale su da se pridruže Silama Osovine. [[Hitler]] je zatim izvršio pritisak na Jugoslaviju da se također pridruži Trojnom paktu.{{sfn|Tomasevich|1975|p=34}} Regent, Knez Pavao, popustio je ovom pritisku i proglasio pristupanje Jugoslavije Trojnom paktu 25. mart 1941.{{sfn|Tomasevich|1975|p=39}} Ovaj potez je bio krajnje nepopularan u oficirskom koru u kome su dominirali Srbi i u većini javnosti: kod velikog dela srpskog stanovništva kao kao i liberali i komunista.{{sfn|Tomasevich|1975|p=41}} Vojni oficiri su izvršili državni udar 27. mart 1941 i prisilio regenta da podnese ostavku, dok je Kralj Petar II., iako je imao samo 17 godina, proglasio se punoljetnim.{{sfn|Tomasevich|1975|p=43–47}} Nakon što je čuo vijesti o puču u Jugoslaviji, [[Hitler]] 27. marta izdao direktivu kojom se traži da se Jugoslavija tretira kao neprijateljska država.{{sfn|Trevor-Roper|1964|p=108}} Nijemci su započeli invaziju zračnim napadom na [[Beograd]] 6. aprila.{{sfn|Tomasevich|1975|pp=67–68}} Istog dana, Italijani su započeli bombardiranje [[Mostar]]a, koje je trajalo nekoliko dana, tokom kojeg su mnogi objekti i katolička crkva su oštećeni.{{sfn |Vukšić|2006a|p=225}} Dana 10. aprila 1941 uspostavljena je [[Nezavisna Država Hrvatska]] (NDH), koja je podijeljena linijom razgraničenja između Njemačke i Italije. Mostarsko-duvanjska i [[Trebinjsko-mrkanska biskupija]] potpuno su potpale pod talijansku zonu utjecaja.{{sfn|Vukšić|2006a|p=221}} Istog dana, došlo je do sukoba između ustaških pristalica i jugoslavenskih trupa u Mostaru, koje su preuzele kontrolu nad gradom.{{|Savić|2007|p=39}} Ostaci Jugoslavenske vojske, kojom je komandirao general Janković, zauzeli su brdo iznad Vladičanskog ordinarijata i otvorili vatru iz topova i mitraljeza. Da bi smirio situaciju i izbjegao dalje razaranje, Mišić je pozvao franjevca Lea Petrovića i uglednog advokata Cvitana Spuževića da ugovore mirovne pregovore sa generalom Jankovićem. Katastrofa je izbjegnuta, a Janković je štetu nadoknadio iz vojnog budžeta. Jugoslavenska vojska je napustila grad, a talijanska ga je zauzela 16. aprila. Talijani su upravljali gradom do 28. aprila, kada su prenijeli vlast na novouspostavljenu vlast [[NDH]].{{sfn|Vukšić|2006a|p=225-226}} U okružnici od 9.maja 1941 katoličkim župama Mostarsko-duvanjske i Trebinjsko-mrkanske biskupije, Mišić je pozdravio osnivanje [[NDH]]. U njemu je poglavara NDH, poglavicu Antu Pavelića, nazvao "uzornim kršćanskim katolikom".{{sfn|Vukšić|2006a|p=228}} Nakon što je jugoslavenska vojska napustila to područje, je niz zločina nad srpskim stanovništvom. Odmetnički ustaški odredi su bez ikakve kontrole masakrirali Srbe u Prebilovcima. Katoličko svećenstvo je protestiralo protiv ovih ubistava. Zločine su crkvenim vlastima prijavili ovdašnji paroh Jozo Zovko i Andrija Majić, koji su „uplakano pričali o strahotama“. Nakon prikupljanja dokaza, Mišić je poslao Majića da prijavi zločine zagrebačkom nadbiskupu [[Alojzije Stepinac]].{{sfn|Vukšić|2006a|p=229}} Uz zagrebačkog nadbiskupa Alojzija Stepinca, Mišić se ubraja u katoličke prelate koji su se protivili ustaškom nasilju. Srbi u Ljubinju, Stocu, Gornjem Hrasnom, Klepcima, Šurmancima, [[Mostar]]u, [[Ljubuški|Ljubuškom]] i [[Međugorje|Međugorju]]. 7. novembar Mišić je napisao izvještaj Predsjedništvu Biskupskih konferencija NDH, govoreći o zločinima na području Mostara:<blockquote>„Ljudi su hvatani kao zvijeri. Zaklali, ubili, - bacili žive u provaliju. U jame su bacane žene, majke sa djecom, odrasle djevojke, ženska i muška djeca. Podžupan mostarski gospodin.[ospodin] Baljić, muhamedanac, javno izjavljuje da kao službenik treba da šuti da ne bi otkrio da je u Ljubinju samo u jednu jamu bačeno 700 raskolnika [pravoslavaca]. Željeznica je iz Mostara i Čapljine odvezla šest vagona punih žena, majki i djevojčica, djece mlađe od deset godina do stanice Šurmanci, gdje su izvučeni iz vagona, odvedeni u brda, a žive majke i djeca su odvedeni. bačen u duboke kanale. Sve je srušeno i pobijeno. U župi Klepci iz okolnih sela N. N. ubijeno je 3.700 raskolnika. Jadni ljudi, bili su mirni. Neću dalje nabrajati. Otišao bih predaleko. U samom gradu Mostaru na stotine ih je svezano, izvedeno van grada, a pobijena je i perad djece čiji je muž odveden i ubijen. 28. juna pojavile su se glasine da će uslijediti velika odmazda nad srpskim stanovništvom, pa je Pavelić izdao naredbu kojom je zaprijetio teškim kaznama onima koji počine zločine nad Srbima. Međutim, naredba je imala samo privremeni efekt {{sfn|Vukšić|2006a|p=230}} Dana 30. juna 1941 Mišić je napisao još jednu okružnicu tumačeći naredbu Pavelića. U njemu se Mišić osvrnuo na petu zapovijest i zatražio da se ubijanja prestanu, te se osvrnuo na primjer Isusa, navodeći da je dopunio petu zapovijest i pozvao vjernike ne samo da ne ubijaju, već i da se ne ljute, a ne osvete se jer ""po bogu svaki je brat".{{sfn|Vukšić|2006a|p=232}} Pavelić je 3. maja 1941 proglasio zakonsku odredbu „„O prelasku iz jedne vjere u drugu““, a Ministarstvo bogoštovlja i obrazovanja objavilo je 27. maja 1941 "Upute o prelasku iz jedne religije u drugu". Nakon toga, mnogi nekatolici, uglavnom pravoslavni Srbi, tražili su obraćenje. Mišić je 8. jula 1941 poslao još jednu cirkular u vezi s tim. Mišić je u ovoj okružnici pisao protiv prisilnog i nasilnog pokrštavanja i tražio da obraćenici budu iskreni u svojoj namjeri. Mišić je rekao da su svi dobrodošli u Katoličku crkvu, ali je poručio svećenstvu da bude oprezan prema intelektualcima, kao što su svećenici, učitelji i bogataši, ali da treba da budu ljubazniji prema običnim građanima, radnicima i zanatlije. Učio je svećenstvo da bude otvoreno i predusretljivo prema katekumenima i da istakne zajedničku vjeru između pravoslavlja i katoličanstva.{{sfn|Vukšić|2006b|pp=326-328}} Također, Mišić kaže da Katoličke crkve trpe nasilje i suprotstavljaju se [[prozelitizmu]].{{sfn|Vukšić|2006b|pp=327}} Mišić je kasnije u svojoj kronici zapisao da su se preobraćenja dogodila u [[Ravno]]m, [[Stolac (BiH)|Stocu]], [[Mostar]]u, [[Goranci (Mostar, BiH)|Goranci]], Mostarski Graca, [[Ljuti Dolac|Ljutom Dolcu]], [[Gabela|Gabeli]], [[Klepci]]ma i [[Humac (Ljubuški, BiH)|Humcu]]. Mišić piše da su proces konverzije izvršili pojedinci koji su se javljali civilnim vlastima i javno izjavljivali da prelaze u [[katolicizam]]. Potom bi potvrdu o namjeri preobraćenja donosili u župni ured, gdje bi dobili potvrdu da su primljeni u katoličku zajednicu. Tada bi dobili vjeronauku, a novorođenčad bi se krstila kao katolici. Mišić napominje da su neki "ustaški odmetnici" hapsili i odvodili preobraćene Srbe na masovno ubijanje.{{sfn|Vukšić|2006a|pp=231}} Navodi: , koji žive pomiješani sa katolicima, registriranima u Katoličkoj crkvi; idi St. Mise, uče katoličku vjeru, krste djecu, - uljezi izdaju naredbe dok su novoobraćenici još u crkvi sv. masa, hvataju ih, staro i mlado, muško i žensko, jure ih kao robove... dok malo tko u masi u vječnosti...''"{{sfn|Vukšić|2006b|pp=331}} Mišić je u svojim bilješkama napisao da je "sve to štetilo hrvatskoj i katoličkoj stvari" i da se "da je bilo drugačijeg pristupa moglo dogoditi da katolici, sa onima koji se preobrate, postanu većina u BiH, a oni i čine ne zavisi od milosti muhamedanaca, koji su poznati po svojoj prevrtljivosti, po vremenu su ono što im je najviše odgovaralo''".{{sfn|Vukšić|2006a|p=231}} Mišić je u vezi Jevreja, u istoj cirkulariji napisao da treba da budu ""izuzetno oprezni i suzdržani"".{{sfn|Vukšić|2006b|pp=326-328}} Ali, kako bi da bi ih spasio od progona, Mišić je naložio svećenicima da izdaju potvrdu o preobraćenju u [[Jevreje]], iako nikakav postupak konverzije nije sproveden.{{sfn|Goluža|2006|p=233}} Mišić je Stepincu poslao dva pisma. Tijekom ljeta 1941 dio hrvatskih dobrovoljaca upućen je na [[Istočni front (Drugi svjetski rat)|Istočni front]]. Dana 11. jula 1942. Mišić je tražio od Stepinca da katoličkim vojnicima osigura katoličke kapelane. U svom drugom pismu Stepincu, Mišić traži pomoć u zaštiti nedavnih preobraćenika Srba koji su odvedeni u koncentracione logore i traži njihovo oslobađanje.{{sfn|Vukšić|2006b|p=329}} Stepinac je proslijedio pismo [[Andrija Artuković|Andriji Artukoviću]] kojim se traži da bude pušten iz logora.{{sfn|Vukšić|2006b|p=329}} Odnosi između Mišića i hercegovačkih franjevaca su se pogoršali nakon uspostave [[NDH]].{{sfn|Mandić|2020|p=19}} Kardinal [[Eugène Tisserant]] rekao je neslužbenom predstavniku NDH u Rimu Nikoli Rušinovića, da su se tokom rata franjevci u Bosni i Hercegovini ponašali „odvratno“ izbjeglicama, talijanskim vojnim i civilnim vlastima, biskupima i predstavnicima Svete Stolice u NDH. Optužbe su uključivale učešće u nasilnim događajima tokom rata, bavljenje sekularnim poslovima i neposlušnost crkvenoj vlasti i [[Svetoj Stolici]].{{sfn|Mandić|2020|p=167}} === Smrt i nasljedstvo === Neposredno prije smrti, Mišić je pokušao da dobije nasljednika. Najprije je htio da ga zamijeni neko iz redova bosanskih franjevaca, a onda je tražio nekog od hercegovačkih franjevaca za svog nasljednika. Međutim, [[Sveta Stolica]] je šutjela na njegove prijedloge.{{sfn|Perić|1986|p=284}}{{sfn|Šalić|2002|p=146}} 1937, franjevci zamolio ga da jednog od njih postavi za episkopa koadjutora {{sfn|Perić|2002|pp=105-106}} Mišić 28. juna 1940 predložio Propagandi da ga postavi za episkopa koadjutora, ali nije dobio odgovor.{{sfn|Pandžić|2001|p=215}} Krajem 1939 biskup Mišić je Propagandi poslao tri kandidata za nasljedstvo: fra Vendelin Vasilja, fra |p=109}} Iako je izgleda dobrog zdravlja, Mišić je iznenada preminuo od moždanog udara 26. Marta 1942 oko podneva sjedeći za stolom. Njegovo tijelo pronašao je njegov sekretar fra Boris Ilovača. Pošto mu je tijelo još bilo toplo obavljeni su posljednji obredi.{{sfn|Šalić|2002|p=146}} Odslužena je misa zadušnica 29. marta u Mostaru, a predvodio ju je Ivan Šarić, nadbiskup vrhbosanski. Istog dana, njegovo tijelo je prebačeno u manastirska crkva u Petrićevcu gdje je 31. marta održana je još jedna misa zadušnica koju je predvodio biskup banjalučki Jozo Garić, nakon čega je tamo po vlastitoj želji i sahranjen. Potres 1969 uništio je crkvu i manastir u Petrićevac, pa su Mišićevi posmrtni ostaci prebačeni na mjesno groblje u ljeto 1970. U trenutku smrti biskupa Mišića, Mostarsko-duvanjska i [[Trebinjsko-mrkanska biskupija|Trebinjsko-mrkanska]] biskupija je imala tri savjetnika, dr. don Petra Čula, brata Borisa Ilovaču i fra Leona Petrovića. Spomenuta dva monaha nisu imala potrebna odobrenja [[Sveta Stolica|Svete Stolice]], niti su ikada zatražena.{{sfn|Perić|2009|p=85}} Dakle, u skladu sa Kodeksom kanona Zakona, nadbiskup vrhbosanski [[Ivan Evanđelist Šarić|Ivan Šarić]] imenovao je don Petra Čulu za kapitularnog vikara. Propaganda je odobrila njegovo imenovanje 10. aprila 1942.{{sfn|Pandžić|2001|p=215}} Iako su se franjevci nadali da će Mišićev nasljednik biti franjevac, a njihova nada je ojačana obećanjima vođe NDH Ante Pavelića franjevcu Radoslavu Glavašu da će franjevac naslijediti Mišića, 15. aprila 1942 Sveta Stolica imenovala Čulu za novog biskupa.{{sfn|Perić|2002|p=109}} == Počasti == === Nagrade === * [[File:Ord.Franz.Joseph-COM.png|60px]] Komandantski krst sa zvijezdom Ordena Franje Josipa.{{sfn|Barun|2018}} * [[File:SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save 1.svg|60px]] Orden Svetog Save prvog stepena.{{sfn|Barun|2018}} === Ulice === * Ulica Biskupa Alojzija Mišića u Širokom Brijegu. === Knjige === {{refbegin}} * {{cite book |last=Bušić |first=Krešimir |date=2009 |chapter=Doticaji hercegovačkih franjevaca s bačkim Hrvatima od fra Didaka Buntića do fra Dominika Mandića te bosanskog franjevca i mostarsko-duvanjskog biskupa fra Alojzija Mišića |editor-last1=Tadić |editor-first1=Stipe |editor-last2=Šakota |editor-first2=Marinko |title=Fra Didak Buntić-čovjek i djelo |location=Zagreb |publisher=Institut društvenih znanosti "Ivo Pilar"}} * {{cite book |last=Carmichael |first=Cathie |date=2015 |title=A Concise History of Bosnia |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000carm |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9781107016156}} * {{cite book |last1=Ciglić |first1=Boris |last2=Savić |first2=Dragan |date=2007 |title=Dornier Do 17, The Yugoslav Story: Operational Record 1937–1947 |publisher=Jeroplan |location=Belgrade |isbn=9788690972708}} * {{cite book |last=Mandić |first=Hrvoje |date=2020 |title=Hercegovačka franjevačka provincija u Drugom svjetskom ratu i poraću |location=Zagreb |publisher=Sveučilište u Zagrebu}} * {{cite book |last=Pandžić |first=Bazilije |date=2001 |title=Hercegovački franjevci – sedam stoljeća s narodom |url=https://www.franjevci.info/sites/default/files/duhovnost/dokumenti/Hercegovacki%20franjevci.%20Sedam%20stoljeca%20s%20narodom.pdf |location=Mostar–Zagreb |publisher=ZIRAL}} * {{cite book |last=Perić |first=Marko |date=2002 |title=Hercegovačka afera: pregled događaja i važniji dokumenti |location=Mostar |publisher=Biskupski ordinarijat Mostar}} * {{cite book |last=Perić |first=Marko |date=1986 |chapter=Život i rad mostarsko-duvanjskih i trebinjsko-mrkanskih biskupa u zadnjih 100 godina |editor-last1=Babić |editor-first1=Petar |editor-last2=Zovkić |editor-first2=Mato |title=Katolička crkva u Bosni i Hercegovini u XIX i XX stoljeću: povijesno-teološki simpozij prigodom stogodišnjice ponovne uspostave redovite hijerarhije u Bosni i Hercegovini |location=Sarajevo |publisher=Vrhbosanska visoka teološka škola}} * Phayer, Michael. 2000. The Catholic Church and the Holocaust, 1930–1965. Indiana University Press. Bloomington and Indianapolis. * {{cite book |last=Šalić |first=Jurica |date=2002 |title=Franjevci Sjeverozapadne Bosne |url=https://www.orlovac.eu/knjige/fszb.pdf |location=Bihać |publisher=HKD "Napredak" Bihać}} * {{cite book |last=Tomasevich |first=Jozo |date=1975 |title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks |publisher=Stanford University Press |location=Stanford |isbn=9780804708579}} * {{cite book |last=Trevor-Roper |first=Hugh |date=1964 |title=Hitler's War Directives: 1939–1945 |url=https://archive.org/details/hitlerswardirect0000unse |publisher=Norhaven Paperback |location=Viborg |isbn=1843410141}} {{refend}} === Članci === {{refbegin}} * {{cite journal |last=Goluža |first=Božo |date=2006 |title=Židovi u Mostaru (prilog istini i jasnoći) |journal=Hum |issue=1 |pages=226-243}} * {{cite journal |last=Perić |first=Ratko |date=2009 |title=Imenovanje don Petra Čule mostarsko-duvanjskim biskupom |url=https://biskupija-mostar.ba/wp-content/uploads/2022/03/vjesnik_-_1-2009.pdf |journal=Službeni vjesnik biskupija Mostarsko-duvanjske i Trebinjsko-mrkanske |location=Mostar |publisher=Biskupski ordinarijat Mostar |issue=1 |pages=77–89}} * {{cite journal |last=Vrankić |first=Petar |date=2018 |title=Izbori i imenovanja biskupa u Hercegovini u doba austro-ugarske vladavine (1878. – 1918.) na primjeru biskupa fra Alojzija Mišića |url=https://hrcak.srce.hr/file/304113 |journal=Hercegovina |location=Mostar |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Mostaru |volume=4 |pages=243–286}} * {{cite journal |last=Vukšić |first=Tomo |author-link=Tomo Vukšić |date=2006a |title=Mostarski biskup Alojzije Mišić (1912.-1942.) za vrijeme Drugog svjetskog rata |journal=Crkva u svijetu |url=https://hrcak.srce.hr/file/37255 |volume=41 |issue=2 |pages=215–234}} * {{cite journal |last=Vukšić |first=Tomo |date=2006b |title=Mostarski biskup Alojzije Mišić (1912.-1942.) za vrijeme Drugog svjetskog rata (II.) |url= https://hrcak.srce.hr/file/37130|journal=Crkva u svijetu |volume=41 |issue=3 |pages=326–342}} * {{cite journal |last=Wolff |first=Richard J. |date=1977 |title=The Catholic Church and the Dictatorships in Slovakia and Croatia, 1939-1945 |journal=Records of the American Catholic Historical Society of Philadelphia |volume=88 |issue=1/4 |pages=3–30}} {{refend}} === Novinski članci === {{refbegin}} * {{cite news |last=Barun |first=Anđelko |date=13. 6. 2018 |title=Franjevci biskupi iz BiH – poslije uspostave redovite crkvene hijerarhije |url=https://www.svjetlorijeci.ba/novosti/franjevci-biskupi-iz-bih-%E2%80%93-poslije-uspostave-redovite-crkvene-hijerarhije |work=[[Svjetlo riječi]] |location=Sarajevo |access-date=2. 2. 2023 |archive-date=4. 10. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004154948/https://www.svjetlorijeci.ba/novosti/franjevci-biskupi-iz-bih-%E2%80%93-poslije-uspostave-redovite-crkvene-hijerarhije |url-status=dead }} {{refend}} == Reference == {{refspisak}} == Lieratura == * {{cite journal |last=Goluža |first=Božo |date=2006 |title=Jevreji u Mostaru (doprinos istini i jasnoći) |journal=Hum |issue=1 |pages=226-243}} * {{cite journal |last=Vukšić |first=Tomo |author-link=Tomo Vukšić |date=2006a |title=Mostarski biskup Alojzije Mišić (1912-1942) za vrijeme Drugog svjetskog rata |journal=Crkva u svijetu|url=https://hrcak.srce.hr/file/37255 |volume=41 |issue=2 |pages=215–234}} * {{cite web |url=https://www.md-tm.ba/biskupije/alojzije-mi%C5%A1i%C4%87 |title=Alojzije Mišić OFM (1912.-1942.) |publisher=Biskupije Mostar-Duvno i Trebinje-Mrkan |url-status=dead |access-date=2. 2. 2023 |archive-date=31. 12. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211231201942/https://www.md-tm.ba/biskupije/alojzije-mi%C5%A1i%C4%87 }} * {{Citiranje weba |url=http://stankagjuric.from.hr/zanimljivosti/ |title= Zanimljivosti |publisher= stankagjuric.from.hr |access-date=10. 5. 2021 |ref={{harvid|StankaGjuric}}}} {{refend}} * {{Citiranje weba |url=http://stankagjuric.from.hr/zanimljivosti/ |title= Zanimljivosti |publisher= stankagjuric.from.hr |access-date=10. 5. 2021 |ref={{harvid|StankaGjuric}}}} == Vanjski linkovi == * [https://biskupija-mostar.ba/biskupije/biskupija-mostarsko-duvanjska/povijest/ Biografija na sajtu Mostarsko-duvanjske i Trebinjsko-mrkanske episkopije] {{DEFAULTSORT:Mišić, Alojzije}} [[Kategorija:Biografije, Gradiška]] [[Kategorija:Franjevci u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Trebinjsko-mrkanska biskupija]] [[Kategorija:Rođeni 1859.]] [[Kategorija:Umrli 1942.]] hg8gc0bb63usoyhue9rj6vxr788ap55 Zvjezdane staze: Čudni novi svjetovi 0 500627 3916919 3872061 2026-08-08T02:50:09Z Stephan1000000 115208 | broj_sezona = 4 | broj_serijala = | broj_epizoda = 33 3916919 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV-emisija | ime = Zvjezdane staze: Čudni novi svjetovi | slika = Star Trek SNW logo.svg | veličina_slike = | slika_alt = | opis_slike = | originalni_naslov = Star Trek: Strange New Worlds | ime2 = | žanr = [[Naučna fantastika]] | format = | autor = {{Plainlist| * [[Akiva Goldsman]] * [[Alex Kurtzman]] * [[Jenny Lumet]] }} | bazirano_na = ''[[Zvjezdane staze: Originalna serija]]'' [[Gene Roddenberry|Genea Roddenberryja]] | razvoj = | pisac = | scenarij = | priča = | režiser = | stvaralački_režiseri = | predstavlja = | glumci = {{Plainlist| * [[Anson Mount]] * [[Ethan Peck]] * [[Jess Bush]] * [[Christina Chong]] * [[Celia Rose Gooding]] * [[Melissa Navia]] * [[Babs Olusanmokun]] * [[Bruce Horak]] * [[Rebecca Romijn]] }} | suci = | glasovi = | pripovjedač = | kompozitor_muzičke_teme = [[Jeff Russo]] | uvodna_tema = | završna_tema = | kompozitori = [[Nami Melumad]] | država = [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | jezik = [[Engleski jezik|Engleski]] | broj_sezona = 4 | broj_serijala = | broj_epizoda = 33 | spisak_epizoda = | izvršni_producenti= {{plainlist| * [[Eugene Roddenberry]] * [[Trevor Roth]] * [[Jenny Lumet]] * [[Frank Siracusa]] * [[John Weber]] * [[Aaron Baiers]] * [[Heather Kadin]] * [[Henry Alonso Myers]] * [[Akiva Goldsman]] * [[Alex Kurtzman]] }} | producenti = [[Andrea Raffaghello]] | montaža = | lokacija = | kinematografija = | kamerman = | trajanje = 46–62 minute | produkcijska_kompanija = {{Plainlist| * [[Secret Hideout]] * [[Roddenberry Entertainment]] * [[Weed Road Pictures]] * [[H M R X Productions]] * [[CBS Studios]] }} | distributer = [[Paramount+]] | budžet = | kanal = | format_slike = | format_tona = | prvo_prikazano_u = | prvo_emitiranje = 5. maj 2022 | zadnje_emitiranje = trenutno | prethodno = | sljedeće = | povezano = {{Plainlist| * ''[[Zvjezdane staze]]'' * ''[[Zvjezdane staze: Discovery|Discovery]]'' * ''[[Zvjezdane staze: Kratke staze|Kratke staze]]'' }} | web_stranica = | naslov_web_stranice = | web_stranica_produkcije = | naslov_web_stranica_produkcije = | imdb = }} '''''Zvjezdane staze: Čudni novi svjetovi''''' jest američka [[Naučna fantastika|naučnofantastična]] televizijska serija koju su kreirali [[Akiva Goldsman]], [[Alex Kurtzman]] i [[Jenny Lumet]] za streaming servis [[Paramount+]]. To je jedanaesta serija ''[[Zvjezdane staze|Zvjezdanih staza]]'', a debitovala je 2022. kao dio Kurtzmanovog proširenog svemira ''Zvjezdanih staza''. Spin-off ''Discoveryja'', prati kapetana Christophera Pikea i posadu zvjezdanog broda ''Enterprise'' u 23. vijeku dok istražuju nove svjetove i izvršavaju misije širom galaksije tokom decenije prije [[Zvjezdane staze: Originalna serija|Originalne serije]]. [[Anson Mount]], [[Ethan Peck]] i [[Rebecca Romijn]] glume Pikea, Spocka i Broja jedan, svi likovi iz Originalne serije. Dobili su uloge 2019. za drugu sezonu ''Discoveryja'' i, nakon pozitivnih reakcija obožavatelja, Kurtzman je izrazio interesovanje da ih vrati u spin-off. Razvoj serije započeo je u martu 2020, a službeno je naručen u maju. Potvrđena je glavna glumačka postava, naslov i kreativni tim, sa Goldsmanom i [[Henry Alonso Myers|Henryjem Alonsom Myersom]] kao voditeljima serije. [[Jess Bush]], [[Christina Chong]], [[Celia Rose Gooding]], [[Melissa Navia]], [[Babs Olusanmokun]] i [[Bruce Horak]] također glume. Neki od tih glumaca igraju mlađe verzije likova iz Originalne serije. Seriju producira [[CBS Studios]] u saradnji sa [[Secret Hideout]], [[Weed Road Pictures]], [[H M R X Productions]] i [[Roddenberry Entertainment]]. Snimanje je održano na [[CBS]] Stages Canada u Mississaugiju ([[Ontario]]). Voditelji serije su se odlučili vratiti epizodnom pripovijedanju Originalne serije, a ne ''Discoveryjevom'' serijaliziranijem pristupu. ''Čudni novi svjetovi'' premijerno su prikazani na servisu Paramount+ 5. maja 2022, a prva sezona od deset epizoda izlazila je svake sedmice do jula. Druga sezona objavljena je od juna do augusta 2023, dok je treća sezona najavljena u martu 2023. Snimanje treće sezone odgođeno je na neodređeno vrijeme zbog štrajka Udruženja scenarista Amerike 2023. Serija je dobila pozitivne kritike zbog svog epizodnog pripovijedanja i glumačke ekipe, te je nominirana za Primetime [[Nagrada Emmy|Emmy nagradu]] za montažu zvuka i nekoliko drugih nagrada. == Premisa == ''Čudni novi svjetovi'' prati kapetana Christophera Pikea (glumi ga [[Anson Mount]]) i posadu zvjezdanog broda USS ''Enterprise'' (NCC-1701) u 23. vijeku dok istražuju nove svjetove širom galaksije u deceniji prije Originalne serije.<ref name="OfficialOrder">{{Cite web |last=Goldberg |first=Lesley |date=15. 5. 2020 |title='Star Trek' Pike and Spock Series Set at CBS All Access |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-pike-spock-series-set-at-cbs-all-access-1294704 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515145406/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-pike-spock-series-set-at-cbs-all-access-1294704 |archive-date=15. 5. 2020 |access-date=16. 5. 2020 |website=The Hollywood Reporter}}</ref><ref name="FilmingCast">{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=12. 3. 2021 |title='Star Trek: Strange New Worlds': Paramount+ Series Adds Five To Cast As Production Begins |url=https://deadline.com/2021/03/star-trek-strange-new-worlds-paramount-series-cast-production-begins-1234713092/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312201721/https://deadline.com/2021/03/star-trek-strange-new-worlds-paramount-series-cast-production-begins-1234713092/ |archive-date=12. 3. 2021 |access-date=12. 3. 2021 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Serija ima savremeni pogled na epizodno pripovijedanje te serije i dizajn iz 1960-ih,<ref name="MyersTMPremiere">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=5. 5. 2022 |title=Interview: Henry Alonso Myers On 'Star Trek: Strange New Worlds' Premiere, Pon Farr, And Going Big |url=https://trekmovie.com/2022/05/05/interview-henry-alonso-myers-on-star-trek-strange-new-worlds-premiere-pon-farr-and-going-big/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506120536/https://trekmovie.com/2022/05/05/interview-henry-alonso-myers-on-star-trek-strange-new-worlds-premiere-pon-farr-and-going-big/ |archive-date=6. 5. 2022 |access-date=6. 5. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> i sadrži naraciju tokom uvodnih špica, slično uvodnim naracijama Originalne serije i ''Sljedeće generacije'':<ref name="Narration">{{Cite web |last=Saclao |first=Christian |date=3. 5. 2022 |title=Star Trek: Strange New Worlds intro includes an homage to the original series |url=https://geekspin.co/star-trek-strange-new-worlds-intro/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503122312/https://geekspin.co/star-trek-strange-new-worlds-intro/ |archive-date=3. 5. 2022 |access-date=6. 5. 2022 |website=Geek Spin}}</ref> <blockquote>Svemir, poslednja granica. Ovo su putovanja zvjezdanog broda ''Enterprise''. Njegova petogodišnja misija: da istražuje čudne nove svjetove, da traži novi život i nove civilizacije, da hrabro ide tamo gdje niko prije nije išao.</blockquote> == Uloge i likovi == * [[Anson Mount]] kao [[Christopher Pike]]:<br />Kapetan USS Enterprajza,<ref name="OfficialOrder" /> koji se bori sa saznanjem da će doživjeti užasnu sudbinu.<ref name="PikeVisionVariety">{{Cite web |last=Otterson |first=Joe |date=5. 5. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Stars Anson Mount, Ethan Peck Boldly Go Back to Franchise's Roots in New Series |url=https://variety.com/2022/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-anson-mount-ethan-peck-1235258157/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505160151/https://variety.com/2022/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-anson-mount-ethan-peck-1235258157/ |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[Variety (časopis)|Variety]]}}</ref> Jeffrey Hunter je prvi put prikazao Pikea u ''Originalnoj seriji'' kao "grubog, autoritativnog komandanta" kojeg je Mount opisao kao "Prvi čin Pikea... vrlo mladog čovjeka [koji je] vrlo samozadovoljan". Nasuprot tome, Mountov "drugi čin Pikea" je samouvjeren, saradljiv i empatičan. Jedan od voditelja serije showrunner Akiva Goldsman vjerovao je da je potreban "promišljeniji i savremeniji pristup" kako bi se izbjegla toksična muškost nekih prethodnih kapetana Zvjezdanih staza, a Mount je rekao da njegov Pike predstavlja "pravu muškost". Inspirisan Mountovim vlastitim stilom vođenja, Pikeove odaje uključuju kuhinju u kojoj on saziva ekipu, kuha za njih i gradi konsenzus.<ref name="PikePolygon">{{Cite web |last=Roth |first=Dylan |date=5. 5. 2022 |title=After 50 years, Captain Pike got the Star Trek show he deserves |url=https://www.polygon.com/23057405/star-trek-strange-new-worlds-creator-anson-mount-pike-masculinity |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505130224/https://www.polygon.com/23057405/star-trek-strange-new-worlds-creator-anson-mount-pike-masculinity |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Pikeova frizura je bila naširoko komentirana, povlačeći poređenja s Elvisom Presleyem i naslovnim likom animirane serije Johnny Bravo, iznjedrivši razne internetske memove i vlastiti [[Twitter]] račun koji su vodili obožavatelji,<ref name="MountHairHeavy">{{Cite web |last=Pesola |first=Eric |date=11. 6. 2022 |title=The Surprise Star From 'Star Trek: Strange New Worlds' Is Known as Pike's Peak |url=https://heavy.com/entertainment/star-trek/anson-mount-hair-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611182843/https://heavy.com/entertainment/star-trek/anson-mount-hair-strange-new-worlds/ |archive-date=11. 6. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[Heavy (website)|Heavy]]}}</ref><ref name="MountHairHeavy2">{{Cite web |last=Spelling |first=Ian |date=15. 6. 2022 |title=A Peek at the Many Peak Memes Devoted to 'Pike's Peak' |url=https://heavy.com/entertainment/star-trek/peak-memes-pikes-peak/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616035837/https://heavy.com/entertainment/star-trek/peak-memes-pikes-peak/ |archive-date=16. 6. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[Heavy (website)|Heavy]]}}</ref> i nazivana je "najboljom frizurom na televiziji".<ref name="MountHairEW">{{Cite magazine |last=Romano |first=Nick |date=5. 5. 2022 |title=Anson Mount talks 'Strange New Worlds' and having TV's best hair quiff |url=https://ew.com/tv/anson-mount-star-trek-strange-new-worlds-best-hair-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505152431/https://ew.com/tv/anson-mount-star-trek-strange-new-worlds-best-hair-interview/ |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> Mount je uživao u ovome i pripisao je stil "guruu za kosu" Danielu Loscu.<ref name="MountHairHeavy2" /><ref name="MountHairEW" /> * [[Ethan Peck]] kao [[Spock]]:<br />Polu-vulkanac, polu-ljudski naučnik na Enterpriseu.<ref name="OfficialOrder" /> Serija istražuje borbu lika da bude prihvaćen među Vulkancima, kao i komplikovan odnos sa njegovom verenicom T'Pring.<ref name="Peck103THR">{{Cite web |last=Parker |first=Ryan |date=19. 5. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Star Ethan Peck Discusses Initial "Nearly Unbearable" Weight of Playing Spock and Profound Fan Appreciation |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-ethan-peck-spock-1235150013/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519180537/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-ethan-peck-spock-1235150013/ |archive-date=19. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> Ko-showrunner Henry Alonso Myers priznao je da su pisci nešto od Originalne serije tumačili drugačije od onoga što su fanovi ranije činili kako bi proširili T'Pringovu ulogu u ovoj fazi Spockovog života.<ref name="MyersTMPremiere" /> Peck je rekao da je "stalno provjeravao" s originalnim glumcem [[Leonard Nimoy|Leonardom Nimoyem]] koji je tumačio Spocka, ali je također želio "imati iskustvo kao Spock" i ne fokusirati se na konačni ishod za lik.<ref name="Peck103THR" /> * [[Jess Bush]] kao [[Christine Chapel]]:<br />Medicinska sestra na Enterpriseu.<ref name="CastReveal" /> Myers je smatrao da je portret lika u Originalnoj seriji proizašao iz "veoma različite koncepcije žene i braka i onoga što bi ljudi radili na svom poslu" koju moderna publika ne bi očekivala, te je nastojao ispričati nove priče inspirisane Bushovoj snazi.<ref name="MyersTMPremiereChanges" /> Bush je izjavila da lik ima "izrazitu suštinu", ali je također smatrala da ima prostora za istraživanje njene mladosti i pozadine; glumica se fokusirala na "suhu i sarkastičnu" ličnost lika i razvila to u smisao za [[humor]] za mlađu verziju. Serija istražuje prijateljstvo i potencijalnu romansu između Chapele i Spocka.<ref name="Bush107THR">{{Cite web |last=Parker |first=Ryan |date=16. 6. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Actress Jess Bush Talks Honor and Joy of Making Iconic Franchise Character Her Own |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-jess-bush-nurse-chapel-1235161759/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616135724/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-jess-bush-nurse-chapel-1235161759/ |archive-date=16. 6. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Christina Chong]] kao [[La'an Noonien-Singh]]:<br />Novoimenovana šefica sigurnosti Enterprisea,<ref name="CastReveal" /> čiju je porodicu ubio gušteroliki Gorn kada je bila dijete.<ref name="Perez104Inverse">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=26. 5. 2022 |title=Star Trek writer explains a big Gorn canon twist in 'Strange New Worlds' |url=https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-strange-new-worlds-gorn-canon-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526155117/https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-strange-new-worlds-gorn-canon-explained |archive-date=26. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref> Chong je opisala lik kao čuvan i koji se bori sa krivicom preživjelih, ali je primijetila da se ona otvara kako serija ide dalje i da posada Enterprisea postaje njena nova porodica. Funkcija šefa obezbjeđenja omogućava joj da zaštiti tu porodicu.<ref name="Chong104THR">{{Cite web |last=Parker |first=Ryan |date=26. 5. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Star Christina Chong Discusses Her Heartbreaking Childhood Connection to La'an Noonien-Singh |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-christina-chong-laan-noonien-singh-1235153893/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526130046/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-christina-chong-laan-noonien-singh-1235153893/ |archive-date=26. 5. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> La'an je također potomak zlikovca Ricarda Montalbana iz ''Khanov bijes'',<ref name="Perez104Inverse" /><ref name="KhanConnection">{{Cite web |last=Hibberd |first=James |date=1. 2. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Showrunner Confirms Khan Link |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/star-trek-strange-new-worlds-khan-1235085292/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20220202084257/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/star-trek-strange-new-worlds-khan-1235085292/ |archive-date=2. 2. 2022 |access-date=2. 2. 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> i zbog toga je diskriminisana. Chong se pronašla u ovom aspektu lika jer je kao dijete bila maltretirana zbog svoje etničke pripadnosti.<ref name="Chong104THR" /> Ava Cheung igra mladog La'ana.<ref name="104WaWRecap">{{Cite web |author=Sue |date=26. 5. 2022 |title=SNW Recap s1e4: "Memento Mori" |url=https://www.womenatwarp.com/snw-recap-s1e4-memento-mori/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526141540/https://www.womenatwarp.com/snw-recap-s1e4-memento-mori/ |archive-date=26. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=Women at Warp}}</ref> * [[Celia Rose Gooding]] kao [[Nyota Uhura]]:<br />Kadet na Enterpriseu specijalizirana za [[Lingvistika|lingvistiku]].<ref name="CastReveal" /> Uprkos važnoj ulozi lika u franšizi Zvjezdanih staza, pisci su smatrali da o njoj ima još mnogo toga nepoznatog što bi se moglo istražiti osim što je samo oficir Zvjezdane flote.<ref name="MyersTMPremiereChanges" /><ref name="GoodingCB">{{Cite web |last=Lovett |first=Jamie |date=9. 6. 2022 |title=Star Trek: Strange New Worlds' Celia Rose Gooding on Giving Uhura the Backstory She Deserves |url=https://comicbook.com/startrek/news/star-trek-strange-new-worlds-celia-rose-gooding-uhura-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220610192301/https://comicbook.com/startrek/news/star-trek-strange-new-worlds-celia-rose-gooding-uhura-interview/ |archive-date=10. 6. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=[[ComicBook.com]]}}</ref> Kao jednu od svojih prvih televizijskih glumačkih uloga, Gooding se odnosila na Uhurina iskustva u seriji kao kadeta koji uči o Enterpriseu.<ref name="GoodingCB" /> Glumica je odabrala da zadrži sopstvenu podšišanu kosu radije nego da nosi periku koja odgovara prethodnim glumicama Uhure Nichelle Nichols i Zoe Saldaña jer je smatrala da obje predstavljaju "crnu ženstvenost" svog vremena, a mogla je i sa modernim izgledom.<ref name="GoodingTVLine">{{Cite web |last=Hatchett |first=Keisha |date=25. 4. 2022 |title=Star Trek: Strange New Worlds Star Celia Rose Gooding: It Was 'Important for Me to Not Put a Wig On' as Uhura |url=https://tvline.com/2022/04/25/star-trek-strange-new-worlds-uhura-hair-celia-rose-gooding/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425213934/https://tvline.com/2022/04/25/star-trek-strange-new-worlds-uhura-hair-celia-rose-gooding/ |archive-date=25. 4. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=[[TVLine]]}}</ref> * [[Melissa Navia]] kao [[Erica Ortegas]]: <br />Kormilarka Enterprajza,<ref name="CastReveal" /> kojeg je Navia opisala kao "visoko kvalifikovanog pilota [i] veterana... ona može da rukuje pištoljem i da se našali". Glumica je uporedila Ortegasa sa likom sledeće generacije, [[William Riker|Williamom Rikerom]], jednim od njenih omiljenih likova iz ''Zvjezdanih staza''.<ref name="NaviaHL">{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=8. 6. 2022 |title='Strange New Worlds' Star Melissa Navia: The Role Of Ortegas Was 'Meant To Happen' For Me |url=https://hollywoodlife.com/2022/06/08/star-trek-strange-new-worlds-ortegas-melissa-navia-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608194309/https://hollywoodlife.com/2022/06/08/star-trek-strange-new-worlds-ortegas-melissa-navia-interview/ |archive-date=8. 6. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=[[Hollywood Life]]}}</ref> Navia je radila s [[John Van Citters|Johnom Van Cittersom]]—potpredsjednikom upravljanja brendom Zvjezdanih staza u studiju CBS—i timom za grafiku pokreta, koji kreiraju ekran za Ortegasov kontrolni panel na setu, kako bi razumjeli kako precizno upravljati Enterpriseom.<ref name="NaviaVariety">{{Cite web |last=Vary |first=Adam B. |date=2. 7. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Breakout Melissa Navia on Lt. Ortegas' Swordplay and Sexuality: 'Everybody Should Be a Bit Queer' |url=https://variety.com/2022/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-melissa-navia-ortega-sexuality-1235308285/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702205436/https://variety.com/2022/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-melissa-navia-ortega-sexuality-1235308285/ |archive-date=2. 7. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=[[Variety (časopis)|Variety]]}}</ref> Ortegasovo prezime je referenca na originalni sadržaj Star Trek koji je uključivao navigatora po imenu Jose Ortegas.<ref name="OrtegasName">{{Cite tweet |number=1519312692120629248 |user=TrekCore |title=The 'Ortegas' name is quite likely an homage to the original #StarTrek pitch, which included a navigator named Jose Ortegas in the starship crew |author=TrekCore.com |date=27. 4. 2022 |access-date=30. 4. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430112839/https://twitter.com/TrekCore/status/1519312692120629248 |archive-date=30. 4. 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="OrtegasName2">{{Cite tweet |number=1519320174712791042 |user=melissaCnavia |title=Can confirm! So, to the few who've been pointing out "but I don't personally know an Ortegas"... 200+ years in the future there is an Ortegas. Her first name is Erica. She is Latina. She is a helmsman. On May 5th, you'll meet her. Then you'll know an Ortegas. |date=27. 4. 2022 |access-date=30. 4. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430113756/https://twitter.com/melissaCnavia/status/1519320174712791042 |archive-date=30. 4. 2022 |url-status=live |last=Navia |first=Melissa}}</ref> * [[Babs Olusanmokun]] kao [[Joseph M'Benga]]: <br />glavni medicinski službenik Enterprajza,<ref name="CastReveal" /> koji tajno pokušava da izliječi svoju kćer Rukiju od rijetke bolesti.<ref name="Olusanmokun108Inverse">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=24. 6. 2022 |title='Strange New Worlds' just fixed Star Trek canon — and set up a Season 2 villain |url=https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-episode-8-klingons |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626172907/https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-episode-8-klingons |archive-date=26. 6. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref> M'Benga nije dobio ime u ''Originalnoj seriji'', ali se pominje kao Joseph u scenariju za neproizvedenu epizodu "Shol".<ref name="MBengaOriginalName">{{Cite web |last=Williams |first=Mike |date=5. 5. 2022 |title=A Short History Of Dr. M'Benga In The Star Trek Universe |url=https://www.slashfilm.com/839319/a-short-history-of-dr-mbenga-in-the-star-trek-universe/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505120133/https://www.slashfilm.com/839319/a-short-history-of-dr-mbenga-in-the-star-trek-universe/ |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[/Film]]}}</ref> Na posterima iz 2022. na konvenciji "Zvjezdane staze: Misija u Čikagu" lik je spominjan kao "Jabilo", ime koje se koristi u nekim ne-kanonskim romanima, ali su producenti ubrzo izjavili da je to netačno i da je ime Joseph na kraju korišteno u ''Čudnim novim svjetovima''.<ref name="IncorrectFullNames">{{Cite web |last=Reilly |first=Ken |date=9. 4. 2022 |title=Update: M'Benga and Spock Full Names "Incorrect" on Mission Chicago Strange New Worlds Posters |url=https://blog.trekcore.com/2022/04/star-trek-strange-new-worlds-mbenga-spock-first-names/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409202137/https://blog.trekcore.com/2022/04/star-trek-strange-new-worlds-mbenga-spock-first-names/ |archive-date=9. 4. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=TrekCore.com}}</ref><ref name="108TrekMovieReview">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=23. 6. 2022 |title=Recap/Review: 'Star Trek: Strange New Worlds' Gets Enchanted In "The Elysian Kingdom" |url=https://trekmovie.com/2022/06/23/recap-review-star-trek-strange-new-worlds-gets-enchanted-in-the-elysian-kingdom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623172228/https://trekmovie.com/2022/06/23/recap-review-star-trek-strange-new-worlds-gets-enchanted-in-the-elysian-kingdom/ |archive-date=23. 6. 2022 |access-date=7. 7. 2022 |website=[[TrekMovie.com]]}}</ref> Olusanmokun je osjećao da "izrađuje nešto iznova" sa svojim portretom budući da se M'Benga pojavljuje samo u dvije epizode ''Originalne serije''.<ref name="Olusanmokun108THR">{{Cite web |last=Parker |first=Ryan |date=23. 6. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Actor Babs Olusanmokun Talks Classic Throwback Episode and Those Emotional Father-Daughter Moments |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-babs-olusanmokun-dr-mbenga-1235163878/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623130314/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-babs-olusanmokun-dr-mbenga-1235163878/ |archive-date=23. 6. 2022 |access-date=5. 7. 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Bruce Horak]] kao [[Hemmer]]: <br />Glavni inžinjer, Hemmer je Aenar, albino podvrsta Andorijanaca koji se općenito prikazuju kao slijepi; Horak je slijep na jedno oko sa ograničenim vidom na drugo,<ref name="CastReveal" /> i prvi je legalno slijepi redovni glumac u seriji ''Zvjezdanih staza''.<ref name="Horak109Inverse">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=30. 6. 2022 |title='Strange New Worlds' star reveals why [spoilers] had to die |url=https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-episode-9-hemmer-death |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701114532/https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-episode-9-hemmer-death |archive-date=1. 7. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref> Scenaristi su uvijek namjeravali da Hemmer umre u prvoj sezoni kao način da povećaju uloge u seriji jer je većina glavnih likova još uvijek živa u ''Originalnoj seriji''.<ref name="Myers110SR">{{Cite web |last=Orquiola |first=John |date=7. 7. 2022 |title=Henry Alonso Myers Interview: Star Trek Strange New Worlds |url=https://screenrant.com/star-trek-strange-new-worlds-henry-alonso-myers-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708035327/https://screenrant.com/star-trek-strange-new-worlds-henry-alonso-myers-interview/ |archive-date=8. 7. 2022 |access-date=8. 7. 2022 |website=[[Screen Rant]]}}</ref> Horaku je rečeno o tome kada je prvi put dobio ulogu i nadao se da će prvi lik izgraditi u "omiljenog obožavatelja". Uporedio je ulogu sa likom iz Ratova zvezda Obi-Wan Kenobi, koji je bio mentor mladom Uhuri.<ref name="Horak109Inverse" /> * [[Rebecca Romijn]] kao [[Una Chin-Riley]] / Broj jedan: <br />Prvi oficir Enterprisea i drugi u zapovjedništvu Pikeu,<ref name="OfficialOrder" /><ref name="CastReveal" /> lik je spominjan samo kao "Broj jedan" u Originalnoj seriji, ali je dobio ime Una Chin-Riley u nekoliko ne-kanonskih Star Trek romani; Strange New Worlds dovodi ovo ime u službeni kanon.<ref name="CastReveal" /> Serija potvrđuje da je Broj Jedan Ilirac, što je pisac Originalne serije D.C. Fontana ustanovio u romanu Vulkanova slava (1989), i otkriva da se Iliri genetski modificiraju. Ovo objašnjava zašto se broj jedan pojavljuje kao ljudi, dok Iliri viđeni u epizodi "Šteta" u "Zvjezdanim stazama: Enterprise" ne, a također je u skladu s opisom Ilira koji se bave "selektivnim uzgojem" u romanu Dijete dva svijeta Grega Coxa. Pisci Strange New Worlds-a vjerovali su da bi bilo zanimljivo da broj jedan bude u suprotnosti sa zakonima o anti-genetskim promjenama [[Zvjezdana flota|Zvjezdane flote]].<ref name="Wolkoff103Inverse">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=24. 5. 2022 |title=Is Number One an alien? 'Strange New Worlds' writer explains Illyrian canon |url=https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-una-illyrian |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531195732/https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-una-illyrian |archive-date=31. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref> ==Proizvodnja== ===Pozadina=== Kada je Alex Kurtzman, kokreator i izvršni producent serije ''Discovery'', zamolio Akivu Goldsmana da se pridruži seriji kao prateći producent, Goldsman je vjerovao – na osnovu internetskih glasina – da je to nastavak Originalne serije koji bi pratio USS ''Enterprise'' (NCC-1701) pod komandom kapetana Christophera Pikea. Bio je razočaran kada je otkrio da to nije slučaj,<ref name="GoldsmanWrapPremiere">{{Cite web |last=Svetkey |first=Benjamin |date=3. 5. 2022 |title=Akiva Goldsman on Creating Star Trek: Strange New Worlds |url=https://www.thewrap.com/star-trek-strange-new-worlds-akiva-goldsman-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503225149/https://www.thewrap.com/star-trek-strange-new-worlds-akiva-goldsman-interview/ |archive-date=3. 5. 2022 |access-date=9. 5. 2022 |website=TheWrap}}</ref> i uz njegov nagovor ''Enterprise'' je predstavljen u finalu prve sezone.<ref name="SDCC2018InterviewBits">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=22. 7. 2018 |title=Recasting Spock, Pike's Command Style And More Season 2 Details From 'Star Trek: Discovery' Crew |url=https://trekmovie.com/2018/07/22/recasting-spock-pikes-command-style-and-more-season-2-details-from-star-trek-discovery-crew/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180818040511/https://trekmovie.com/2018/07/22/recasting-spock-pikes-command-style-and-more-season-2-details-from-star-trek-discovery-crew/ |archive-date=18. 8. 2018 |access-date=23. 7. 2018 |website=TrekMovie.com}}</ref> Tada je [[Aaron Harberts]] želio istražiti lik Pikea, smatrajući da nije dovoljno predstavljen u ''Zvjezdanim stazama'', ali je bio manje zainteresiran za istraživanje člana posade ''Enterprisea'' [[Spock]]a zbog njegovih brojnih pojavljivanja u franšizi.<ref name="PikeSpock">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=11. 2. 2018 |title=Showrunners Talk Captain Pike and Spock in 'Star Trek: Discovery' Season 2 |url=https://www.inverse.com/article/41174-star-trek-discovery-season-2-spock-captain-pike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724145156/https://www.inverse.com/article/41174-star-trek-discovery-season-2-spock-captain-pike |archive-date=24. 7. 2019 |access-date=14. 2. 2018 |website=Inverse}}</ref> Također je oklijevao da treći glumac pored [[Leonard Nimoy|Leonarda Nimoya]] ili [[Zachary Quinto]]a tumači lik.<ref name="THRPostS1">{{Cite web |last=Hayner |first=Chris E. |date=11. 2. 2018 |title=What That Enterprising Finale Twist Means for 'Star Trek: Discovery' Season 2 |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-discovery-finale-enterprise-revealed-spock-season-2-1083547 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212214412/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-discovery-finale-enterprise-revealed-spock-season-2-1083547 |archive-date=12. 2. 2018 |access-date=14. 2. 2018 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> Međutim, potvrđeno je da će Spock biti uključen u drugu sezonu u aprilu 2018.<ref name="FrakesEps">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=14. 4. 2018 |title=Jonathan Frakes Reveals Details On Second Episode Of 'Star Trek: Discovery' Season 2 |url=https://trekmovie.com/2018/04/14/jonathan-frakes-reveals-details-on-second-episode-of-star-trek-discovery-season-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422050232/https://trekmovie.com/2018/04/14/jonathan-frakes-reveals-details-on-second-episode-of-star-trek-discovery-season-2/ |archive-date=22. 4. 2018 |access-date=16. 4. 2018 |website=TrekMovie.com}}</ref> [[Anson Mount]] je dobio ulogu Pikea,<ref name="Mount">{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |date=9. 4. 2018 |title='Star Trek: Discovery' Adds Anson Mount In Key Role For Season 2 |url=http://deadline.com/2018/04/star-trek-discovery-anson-mount-season-2-captain-christopher-pike-cbs-all-access-1202360639/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180411123211/http://deadline.com/2018/04/star-trek-discovery-anson-mount-season-2-captain-christopher-pike-cbs-all-access-1202360639/ |archive-date=11. 4. 2018 |access-date=10. 4. 2018 |website=Deadline Hollywood}}</ref> a on je u julu otkrio da će Rebecca Romijn glumiti lik Broja jedan iz Originalne serije.<ref name="SDCC2018Deadline">{{Cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=20. 7. 2018 |title='Star Trek: Short Treks' Set On CBS All Access, 'Discovery' Season 2 Trailer Unveiled, Rebecca Romijn Joining The Cast – Comic-Con |url=https://deadline.com/2018/07/star-trek-short-treks-cbs-all-access-discovery-season-2-trailer-comic-con-1202430416/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721043724/https://deadline.com/2018/07/star-trek-short-treks-cbs-all-access-discovery-season-2-trailer-comic-con-1202430416/ |archive-date=21. 7. 2018 |access-date=21. 7. 2018 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Mount i Romijn potpisali su jednogodišnje ugovore za seriju kao dio pokušaja producenata da bolje usklade Discovery sa širim kontinuitetom ''Zvjezdanih staza'' nego što je to bio slučaj u prvoj sezoni.<ref name="NoMountRomijnS3">{{Cite web |last1=Andreeva |first1=Nellie |last2=Patten |first2=Dominic |date=18. 3. 2019 |title='Star Trek: Discovery': Two Major New Characters To Exit At End Of Season 2 |url=https://deadline.com/2019/03/anson-mount-star-trek-discovery-exit-rebecca-romijn-altercation-director-season-2-1202577741/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319014846/https://deadline.com/2019/03/anson-mount-star-trek-discovery-exit-rebecca-romijn-altercation-director-season-2-1202577741/ |archive-date=19. 3. 2019 |access-date=23. 3. 2019 |website=Deadline Hollywood}}</ref> U augustu je otkriveno da je Ethan Peck dobio ulogu Spocka.<ref name="Peck">{{Cite web |last=Nemetz |first=Dave |date=14. 8. 2018 |title=Star Trek: Discovery Finds Its Spock (!), Casts Ethan Peck to Play Iconic Role |url=https://tvline.com/2018/08/14/star-trek-discovery-spock-ethan-peck-cast-season-2-cbs-all-access/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814212923/https://tvline.com/2018/08/14/star-trek-discovery-spock-ethan-peck-cast-season-2-cbs-all-access/ |archive-date=14. 8. 2018 |access-date=15. 8. 2018 |website=TVLine}}</ref> == Razvoj == {{Multiple image | align = left | direction = horizontal | footer = U ''Čudnim novim svjetovima'' glume [[Anson Mount]] kao Christopher Pike, [[Ethan Peck]] kao Spock i [[Rebecca Romijn]] kao Broj jedan, ponavljajući svoje uloge iz ''Discoveryja''. Njihovi likovi su se prvi put pojavili u ''Orginalnoj seriji''. | image1 = Anson Mount by Gage Skidmore.jpg | width1 = 140 | image2 = Ethan Peck by Gage Skidmore.jpg | width2 = 162 | image3 = Rebecca Romijn by Gage Skidmore.jpg | width3 = 169 }} U junu 2018, nakon što je postao jedini voditelj serije ''Discovery'', Kurtzman je potpisao petogodišnji ugovor sa CBS Television Studios da proširi franšizu ''Zvjezdanih staza'' izvan ''Discoveryja'' na nekoliko novih serija, mini serija i animiranih serija.<ref name="KurtzmanDeal">{{Cite web |last=Otterson |first=Joe |date=19. 6. 2018 |title=Alex Kurtzman Sets Five-Year CBS TV Studios Pact, Will Oversee Expanded 'Star Trek' Universe |url=https://variety.com/2018/tv/news/star-trek-tv-shows-cbs-discovery-alex-kurtzman-1202842335/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712051151/https://variety.com/2018/tv/news/star-trek-tv-shows-cbs-discovery-alex-kurtzman-1202842335/ |archive-date=12. 7. 2018 |access-date=21. 7. 2018 |website=Variety}}</ref> Mount je napustio ''Discovery'' nakon finala druge sezone, a fanovi su počeli da ga pozivaju da ponovi svoju ulogu u spin-off seriji smještenoj na ''Enterpriseu'', zajedno s Romijn i Peckom. Mount i Peck su pozitivno odgovorili na tu ideju.<ref name="MountSpinoff">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=15. 4. 2019 |title=Anson Mount Responds To Fan Petition Calling For Star Trek Pike Series |url=https://trekmovie.com/2019/04/15/anson-mount-responds-to-fan-petition-calling-for-star-trek-pike-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416053444/https://trekmovie.com/2019/04/15/anson-mount-responds-to-fan-petition-calling-for-star-trek-pike-series/ |archive-date=16. 4. 2019 |access-date=19. 4. 2019 |website=TrekMovie.com}}</ref><ref name="PeckSpinoff">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=25. 3. 2019 |title=Interview: Ethan Peck On Where Spock Is Headed In 'Star Trek: Discovery' ... And Maybe Beyond |url=https://trekmovie.com/2019/03/25/interview-ethan-peck-on-where-spock-is-headed-in-star-trek-discovery-and-maybe-beyond/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327032334/https://trekmovie.com/2019/03/25/interview-ethan-peck-on-where-spock-is-headed-in-star-trek-discovery-and-maybe-beyond/ |archive-date=27. 3. 2019 |access-date=19. 4. 2019 |website=TrekMovie.com}}</ref> Mount je izjavio da je snimanje ''Discoveryja'' bilo teško i da bi njegov povratak uključivao "mnogo kreativnih razgovora",<ref name="MountSpinoff2">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=17. 4. 2019 |title=Anson Mount Open To Pike Show, But Returning To Star Trek Would Require "Creative Conversations" |url=https://trekmovie.com/2019/04/17/anson-mount-open-to-pike-show-but-requires-creative-conversations-to-return-to-star-trek/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419011436/https://trekmovie.com/2019/04/17/anson-mount-open-to-pike-show-but-requires-creative-conversations-to-return-to-star-trek/ |archive-date=19. 4. 2019 |access-date=19. 4. 2019 |website=TrekMovie.com}}</ref> ali je kasnije dodao da nikada nije imao tako pozitivan odjek na svoj rad kao na ulogu Pikea, koji je " promijenio [njegov] život".<ref name="Mount101THR">{{Cite web |last=Parker |first=Ryan |date=5. 5. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Star Anson Mount Discusses That Implied 2021 Insurrection Moment and NASA Letter to Crew |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-anson-mount-premiere-episode-1235137665/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505133150/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/star-trek-strange-new-worlds-anson-mount-premiere-episode-1235137665/ |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=10. 5. 2022 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> Kurtzman je također izrazio interesovanje za tu ideju, rekavši: "Fanove smo čuli. Sve je moguće u svijetu Staza."<ref name="KurtzmanPostS2THR">{{Cite web |last=Bloom |first=Mike |date=18. 4. 2019 |title=How the 'Star Trek: Discovery' Finale Pulled Off the Franchise's Boldest Leap Yet |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-discovery-season-2-finale-time-jump-explained-1203166 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419023639/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/star-trek-discovery-season-2-finale-time-jump-explained-1203166 |archive-date=19. 4. 2019 |access-date=20. 4. 2019 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> Na Comic-Conu u San Diegu 2019. Kurtzman je najavio da će druga sezona prateće serije ''[[Zvjezdane staze: Kratke staze|Kratke staze]]'' uključivati tri kratka filma s glumcima ''Enterprisea''. Rekao je da je ovo način da se ti likovi i glumci vrate, ali da ih neće spriječiti da napreduju s kompletnom spin-off serijom.<ref name="SDCC2019Kurtzman">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=21. 7. 2019 |title=SDCC19: 'Short Treks' Season Two Detailed, Possible Pike/Spock Enterprise Series Teased |url=https://trekmovie.com/2019/07/21/sdcc19-short-treks-season-two-detailed-possible-pike-spock-enterprise-series-teased/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722012106/https://trekmovie.com/2019/07/21/sdcc19-short-treks-season-two-detailed-possible-pike-spock-enterprise-series-teased/ |archive-date=22. 7. 2019 |access-date=6. 10. 2019 |website=TrekMovie.com}}</ref> U januaru 2020. Kurtzman je rekao da su počele aktivne rasprave o takvoj spin-off seriji i da je "bacao ideje naprijed-nazad" s Goldsmanom, koji je prešao sa produkcije ''Discoveryja'' na zajedničko vođenje ''[[Zvjezdane staze: Picard|Picarda]]''. Kurtzman je rekao da bi više volio da potencijalni spin-off bude tekuća, a ne mini serija i rekao je da bi mogao istražiti sedam godina između Discoverjeve druge sezone i nesreće koja je ozbiljno povrijedila Pikea u Originalnoj seriji.<ref name="KurtzmanPGJan2020">{{Cite web |last=Owen |first=Rob |date=16. 1. 2020 |title=Tuned In: Author Michael Chabon treks to 'Star Trek: Picard' |url=https://www.post-gazette.com/ae/tv-radio/2020/01/15/Tuned-In-Author-Michael-Chabon-treks-to-Star-Trek-Picard/stories/202001150036 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126090115/https://www.post-gazette.com/ae/tv-radio/2020/01/15/Tuned-In-Author-Michael-Chabon-treks-to-Star-Trek-Picard/stories/202001150036 |archive-date=26. 1. 2020 |access-date=26. 1. 2019 |website=Pittsburgh Post-Gazette}}</ref> Kurtzman je ubrzo izjavio da su dvije nenajavljene serije ''Zvjezdanih staza'' u razvoju za [[CBS All Access]],<ref name="KurtzmanTCJan2020">{{Cite web |last=Reilly |first=Ken |date=12. 1. 2020 |title=Star Trek's TV Universe Still Expanding; Kurtzman Reveals Two More Live-Action Series in the Works |url=http://blog.trekcore.com/2020/01/kurtzman-says-two-more-star-trek-live-action-shows-in-works/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120002836/http://blog.trekcore.com/2020/01/kurtzman-says-two-more-star-trek-live-action-shows-in-works/ |archive-date=20. 1. 2020 |access-date=20. 1. 2020 |website=TrekCore.com}}</ref> a da je spin-off jedne od njih planiran za prikazivanje u martu.<ref name="WGTCReportMar2020">{{Cite web |last=Bone |first=Christian |date=11. 3. 2020 |title=Captain Pike Star Trek Spinoff Series Reportedly In Development |url=https://wegotthiscovered.com/tv/captain-pike-star-trek-spinoff-series-reportedly-development/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316081515/https://wegotthiscovered.com/tv/captain-pike-star-trek-spinoff-series-reportedly-development/ |archive-date=16. 3. 2020 |access-date=16. 3. 2019 |website=We Got This Covered}}</ref><ref name="GWWReportMar2020">{{Cite web |last=Kaya |first=Emre |date=16. 3. 2020 |title=Exclusive: Captain Pike 'Star Trek: Discovery' Spin-Off Series in the Works |url=https://thegww.com/exclusive-captain-pike-star-trek-discovery-spin-off-series-in-the-works/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317093015/https://thegww.com/exclusive-captain-pike-star-trek-discovery-spin-off-series-in-the-works/ |archive-date=17. 3. 2020 |access-date=17. 3. 2019 |website=Geeks WorldWide}}</ref> CBS All Access je službeno naručio serijal ''Čudni novi svjetovi'' u maju 2020, a potvrđeno je da će Mount, Romijn i Peck ponovo igrati svoje uloge.<ref name="OfficialOrder" /> Potvrđeno je da Kurtzman i Goldsman budu izvršni producenti zajedno sa svojim kolegama producentom ''Zvjezdanih staza'' [[Jenny Lumet]], [[Henry Alonso Myers|Henryjem Alonsom Myersom]], [[Heather Kadin]] i [[Aaron Baiers|Aaronom Baiersom]] iz Kurtzmanove produkcijske kuće [[Secret Hideout]], [[Frank Siracusa|Frankom Siracusom]], [[John Weber|Johnom Weberom]] i [[Rod Roddenberry|Rodom Roddenberryjem]] (sinom tvorca ''Zvjezdanih staza'') i [[Trevor Roth]]om iz [[Roddenberry Entertainment]]a. [[Akela Cooper]] i [[Davy Perez]] su postavljeni za ko-izvršne producente.<ref name="OfficialOrder" /><ref name="FilmingCast" /> Goldsman je napisao scenario za prvu epizodu serije na osnovu priče koju je napisao sa Kurtzmanom i Lumetom, a postavljen je kao voditelj serije zajedno sa Myersom. Goldsman bi također ostao izvršni producent i voditelj serije Picard.<ref name="OfficialOrder" /> Myers se našalio da se "Kavez" (1965), prva pilot epizoda Originalne serije u kojoj glume isti glavni likovi kao ''Strange New Worlds'', može smatrati i pilotom za novu seriju, što je čini "najdužim pilotom" koji je prehodio prikazivanju serije u historiji televizije".<ref name="LongestPilotPickup">{{Cite web |last=Comtois |first=James |date=8. 9. 2020 |title=Star Trek: Strange New Worlds, 'The Longest Pilot-to-Series Pickup' Ever, Returns to TOS' Episodic Roots |url=https://www.syfy.com/syfywire/star-trek-strange-new-worlds-episodic-storytelling-return |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914200822/https://www.syfy.com/syfywire/star-trek-strange-new-worlds-episodic-storytelling-return |archive-date=14. 9. 2020 |access-date=15. 9. 2020 |website=SyFy Wire}}</ref> U septembru 2020, [[ViacomCBS]] je objavio da će [[CBS All Access]] biti proširen i rebrendiran u [[Paramount+]] u martu 2021.<ref name="ParamountPlus">{{Cite web |last=Graham |first=Megan |date=15. 9. 2020 |title=CBS All Access streaming service is getting a new name: Paramount+ |url=https://www.cnbc.com/2020/09/15/cbs-all-access-rebranded-as-paramount-plus-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917034639/https://www.cnbc.com/2020/09/15/cbs-all-access-rebranded-as-paramount-plus-.html |archive-date=17. 9. 2020 |access-date=17. 9. 2020 |website=CNBC}}</ref> Izvještava se da je druga sezona ''Čudnih novih svjetova'' u razvoju u novembru 2021.<ref name="S2Report">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff--> |date=1. 11. 2021 |title=Report: 'Star Trek: Strange New Worlds' Planning Production For Season 2 |url=https://trekmovie.com/2021/11/01/report-star-trek-strange-new-worlds-planning-production-for-season-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101174606/https://trekmovie.com/2021/11/01/report-star-trek-strange-new-worlds-planning-production-for-season-2/ |archive-date=1. 11. 2021 |access-date=1. 1. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> što je reditelj ''Zvjezdanih staza'' [[Jonathan Frakes]] potvrdio mjesec dana kasnije.<ref name="FrakesDec2021SR">{{Cite web |last=Orquiola |first=John |date=23. 12. 2021 |title=Jonathan Frakes Interview: Star Trek Discovery Season 4 |url=https://screenrant.com/star-trek-discovery-seasson-4-jonathan-frakes-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223185747/https://screenrant.com/star-trek-discovery-seasson-4-jonathan-frakes-interview/ |archive-date=23. 12. 2021 |access-date=1. 1. 2022 |website=Screen Rant}}</ref> Paramount+ je zvanično objavio narudžbu za drugu sezonu u januaru 2022.<ref name="STUJan2022">{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=18. 1. 2022 |title='Star Trek' Universe News: 'Discovery', 'Strange New Worlds' & 'Lower Decks' Renewed, 'Picard' Gets Season 2 Premiere Date |url=https://deadline.com/2022/01/star-trek-discovery-season-5-strange-new-worlds-lower-decks-renewed-picard-season-3-premiere-date-1234914648/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119000127/https://deadline.com/2022/01/star-trek-discovery-season-5-strange-new-worlds-lower-decks-renewed-picard-season-3-premiere-date-1234914648/ |archive-date=19. 1. 2022 |access-date=19. 1. 2022 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Goldsman je izrazio nadu da će se serija nastaviti sve dok ne sustigne događaje iz Originalne serije,<ref name="Goldsman110Deadline">{{Cite web |last=Patten |first=Dominic |date=7. 7. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Co-Creator Akiva Goldsman On Season 1 Throwback Finale, Crossovers & Where It All Could End |url=https://deadline.com/2022/07/star-trek-spoilers-strange-new-worlds-akiva-goldsman-interview-anson-mount-picard-paramount-1235059214/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707215704/https://deadline.com/2022/07/star-trek-spoilers-strange-new-worlds-akiva-goldsman-interview-anson-mount-picard-paramount-1235059214/ |archive-date=7. 7. 2022 |access-date=8. 7. 2022 |website=Deadline Hollywood}}</ref> a Mount je rekao da je voljan nastaviti seriju sve dok fanovi ne osjete da je Pike na istom nivou kao i prethodni kapetani ''Zvjezdanih staza'' [[James T. Kirk]] i [[Jean-Luc Picard]].<ref name="Mount110Esquire">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=7. 7. 2022 |title=Anson Mount Sets a High Bar |url=https://www.esquire.com/entertainment/tv/a40516817/anson-mount-star-trek-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708034622/https://www.esquire.com/entertainment/tv/a40516817/anson-mount-star-trek-strange-new-worlds/ |archive-date=8. 7. 2022 |access-date=8. 7. 2022 |website=Esquire}}</ref> Myers je u julu 2022. rekao da su počele rane rasprave o trećoj sezoni, objašnjavajući da sezona nije službeno naručena, ali su je planirali zbog količine vremena potrebnog za pripremu za produkciju.<ref name="MyersS3Jul2022">{{Cite web |last=Joest |first=Mick |date=7. 7. 2022 |title=Star Trek: Strange New Worlds' Showrunner Discusses Those Surprise Appearances, Plus The Latest On Potential Season 3 |url=https://www.cinemablend.com/interviews/star-trek-strange-new-worlds-showrunner-discusses-those-surprise-appearances-plus-the-latest-on-potential-season-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707184003/https://www.cinemablend.com/interviews/star-trek-strange-new-worlds-showrunner-discusses-those-surprise-appearances-plus-the-latest-on-potential-season-3 |archive-date=7. 7. 2022 |access-date=6. 8. 2022 |website=CinemaBlend}}</ref> Goldsman je u martu 2023. otkrio da će snimanje treće sezone uskoro početi,<ref name="GoldsmanMar2023">{{Cite web |last=Kaplan |first=Rebecca Oliver |date=21. 3. 2023 |title=Akiva Goldsman Says Star Trek: Strange New Worlds Is Boldly Going for a Season 3 |url=https://movieweb.com/akiva-goldsman-says-star-trek-strange-new-worlds-is-boldly-going-for-a-season-3/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322085036/https://movieweb.com/akiva-goldsman-says-star-trek-strange-new-worlds-is-boldly-going-for-a-season-3/ |archive-date=22. 3. 2023 |access-date=22. 4. 2023 |website=MovieWeb}}</ref> a Paramount+ je službeno objavio redoslijed sezone sedmicu kasnije.<ref name="S3Order">{{Cite web |last=Otterson |first=Joe |date=28. 3. 2023 |title='Star Trek: Strange New Worlds,' 'Lower Decks' Renewed at Paramount+, Set Summer Premieres |url=https://variety.com/2023/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-lower-decks-renewed-season-3-season-5-paramount-premiere-date-1235566885/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328193124/https://variety.com/2023/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-lower-decks-renewed-season-3-season-5-paramount-premiere-date-1235566885/ |archive-date=28. 3. 2023 |access-date=22. 4. 2023 |website=Variety}}</ref> Produkcija je odgođena zbog štrajka Udruženja scenarista Amerike 2023.<ref name="WritersStrikeDelay">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=25. 5. 2023 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Showrunner Confirms WGA Strike Has Delayed Season 3 Production Start |url=https://trekmovie.com/2023/05/25/star-trek-strange-new-worlds-showrunner-confirms-wga-strike-has-delayed-season-3-production-start/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526004927/https://trekmovie.com/2023/05/25/star-trek-strange-new-worlds-showrunner-confirms-wga-strike-has-delayed-season-3-production-start/ |archive-date=26. 5. 2023 |access-date=26. 5. 2023 |website=TrekMovie.com}}</ref> === Pisanje scenarija === Kurtzman je smatrao da je publika prvenstveno odgovorila na "nemilosrdni optimizam" Pikea, Spocka i Broja jedan u ''Discovery'', i rekao je da će ''Čudni novi svjetovi'' istražiti kako Pike ostaje optimistični vođa uprkos tome što je saznao svoju tragičnu budućnosti tokom druge sezone ''Discoveryja''.<ref name="KurtzmanContendersAug2020">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=17. 8. 2020 |title=Entire Second Season Of 'Star Trek: Short Treks' Now Streaming For Free As Part Of Emmy Campaign |url=https://trekmovie.com/2020/08/17/entire-second-season-of-star-trek-short-treks-now-streaming-for-free-as-part-of-emmy-campaign/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820091046/https://trekmovie.com/2020/08/17/entire-second-season-of-star-trek-short-treks-now-streaming-for-free-as-part-of-emmy-campaign/ |archive-date=20. 8. 2020 |access-date=22. 8. 2020 |website=TrekMovie.com}}</ref> Myers je želio da iskoristi svoje vlastito iskustvo u komediji kako bi serijal bio laganiji od dramatičnijih serija ''Discovery'' i ''Picard'',<ref name="MyersInversePremiere">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=5. 5. 2022 |title='Strange New Worlds' showrunner unpacks 3 ways it changes Star Trek canon |url=https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-showrunner-canon-spock-kirk-robert-april |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505143112/https://www.inverse.com/entertainment/strange-new-worlds-showrunner-canon-spock-kirk-robert-april |archive-date=5. 5. 2022 |access-date=6. 5. 2022 |website=Inverse}}</ref> osjećajući da je svrha serije da nastavi optimistične poruke Originalne serije. Bilo mu je važno da istraži trenutna društvena i politička pitanja u seriji, kao što su imali svi prethodni projekti ''Zvjezdanih staza'',<ref name="MyersTMPremiere" /> i da zanemari elemente karakterizacije iz Originalne serije koji više nisu bili prikladni, kao što je prikaz ženskih likova u korist modernijeg pristupa.<ref name="MyersTMPremiereChanges">{{Cite web |last=Ulster |first=Laurie |date=1. 5. 2022 |title=Interview: 'Strange New Worlds' Co-Showrunner Henry Alonso Meyers On Updating 'Star Trek' Characters |url=https://trekmovie.com/2022/05/01/interview-strange-new-worlds-co-showrunner-henry-alonso-meyers-on-updating-star-trek-characters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501212739/https://trekmovie.com/2022/05/01/interview-strange-new-worlds-co-showrunner-henry-alonso-meyers-on-updating-star-trek-characters/ |archive-date=1. 5. 2022 |access-date=9. 5. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> Nakon što je radila kao generalni naučni savjetnik na ''Discoveryju'' i drugim serijama ''Zvjezdanih staza'' na Paramount+, astrofizičarka [[Erin Macdonald]] učinila je isto za ''Čudne nove svjetove''. Rekla je da je svaka serija na "spektru od nauke do fantastike", a njena uloga je uglavnom bila da pomogne piscima da uklone "salatu od riječi" iz naučnih objašnjenja i da podesi druge dijaloge kako bi osigurali korištenje ispravnih naučnih izraza.<ref name="MacdonaldJul2022">{{Cite web |last=Miller |first=Melissa T. |date=28. 7. 2022 |title=Star Trek's Science Advisor Works on All the Franchise's Current Shows |url=https://nerdist.com/article/star-treks-science-advisor-interview-erin-macdonald/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728150944/https://nerdist.com/article/star-treks-science-advisor-interview-erin-macdonald/ |archive-date=28. 7. 2022 |access-date=21. 8. 2022 |website=Nerdist}}</ref> {{quote box|width=35%|align=right|quote=""Radićemo samostalne epizode. Biće emocionalne serijalizacije. Biće dva dijela. Biće većih lukova radnje. Ali to se zaista vraća na model vanzemaljca sedmice, planete sedmice, izazova-na-brodu-sedmice." —Izvršni producent Alex Kurtzman o staromodnom pripovijedanju serije<ref name="KurtzmanContendersAug2020" />}} Goldsman je rekao da je serija bila epizodičnija od ''Discoveryja'' i ''Picarda'', što je stil bliži ''Originalnoj seriji'', iako koristi prednost serijaliziranog pripovijedanja za razvoj lukova likova.<ref name="SNWEpisodic">{{Cite web |last=Holloway |first=Daniel |date=15. 5. 2020 |title=New 'Star Trek' Series Featuring Spock and Pike Will Be 'Optimistic and More Episodic,' Creators Say |url=https://variety.com/2020/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-spock-pike-episodic-1234608181/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516022322/https://variety.com/2020/tv/news/star-trek-strange-new-worlds-spock-pike-episodic-1234608181/ |archive-date=16. 5. 2020 |access-date=16. 5. 2019 |website=Variety}}</ref> Myers je elaborirao da su pisci htjeli unijeti "moderni senzibilitet karaktera" u ''Zvjezdane staze'' na način na koji su se uvijek pričale priče o ''Zvjezdanim stazama''. To je brod i putuje u čudne nove svjetove, a mi ćemo pričati velike ideje o naučnofantastičnim avanturama u epizodnom modu. Tako da imamo prostora da upoznamo nove vanzemaljce, vidimo nove brodove, posjetimo nove kulture."<ref name="SNWStarTrekDay2020">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie.com Staff --> |date=8. 9. 2020 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Will Reveal Number One's "Mind-Blowing" Backstory |url=https://trekmovie.com/2020/09/08/star-trek-strange-new-worlds-will-reveal-number-ones-mind-blowing-backstory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200911231636/https://trekmovie.com/2020/09/08/star-trek-strange-new-worlds-will-reveal-number-ones-mind-blowing-backstory/ |archive-date=11. 9. 2020 |access-date=12. 9. 2020 |website=TrekMovie.com}}</ref> Budući da serija ima samo 10 epizoda po sezoni, za razliku od 20 ili više epizoda koje su imale sezone drugih serija ''Zvjezdanih staza'', producenti su smatrali da ''Čudni novi svjetovi'' nisu u stanju "samo [probati] različite stvari" i umjesto toga su željeli pokazati svoj puni potencijal dajući svakoj epizodi "dramatično" drugačiji žanr i ton.<ref name="MyersInversePremiere" /> Goldsman je rekao da je ovo jedina serija na kojoj je radio a u kojoj je želio da ima duplo veći broj epizoda, jer su pisci morali odbaciti 10 dobrih ideja po epizodi za svakih 10 odabranih za sezonu.<ref name="GoldsmanMoreEps">{{Cite web |last=Orquiola |first=John |date=19. 5. 2023 |title=Strange New Worlds' 10 Episode Seasons Aren't Enough, Says Showrunner |url=https://screenrant.com/strange-new-worlds-showrunner-10-episodes-not-enough/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519190347/https://screenrant.com/strange-new-worlds-showrunner-10-episodes-not-enough/ |archive-date=19. 5. 2023 |access-date=30. 7. 2023 |website=Screen Rant}}</ref> === Glumačka postava === Anson Mount, Ethan Peck i Rebecca Romijn glume u seriji, ponavljajući svoje uloge Christophera Pikea, Spocka i Une Chin-Riley / Broj jedan iz ''Discoveryja''.<ref name="OfficialOrder" /> Njihovi likovi su prvi put predstavljeni u filmu "The Cage", u kojem su glumili [[Jeffrey Hunter]] kao Pike, [[Leonard Nimoy]] kao Spock i [[Majel Barrett]] kao Broj jedan.<ref name="Mount" /><ref name="SNWEpisodic" /> [[Babs Olusanmokun]], [[Christina Chong]], [[Celia Rose Gooding]], [[Jess Bush]] i [[Melissa Navia]] najavljene su kao dodatni redovni glumci u seriji s početkom snimanja.<ref name="FilmingCast" /> Njihove uloge otkrivene su u septembru 2021. Bush je dobila ulogu lika [[Christina Chapel|Christine Chapel]], Gooding je preuzela ulogu [[Nyota Uhura|Nyote Uhura]] od [[Nichelle Nichols]], a Olusanmokun je zamijenio [[Booker Bradshaw|Bookera Bradshawa]] kao [[Joseph M'Benga|Josepha M'Benga]]. Chong i Navia su glumili nove likove [[La'an Noonien-Singh]] i [[Erica Ortegas]], a [[Bruce Horak]] je dobio ulogu Hemmera.<ref name="CastReveal">{{Cite web |last=Wright |first=Matt |date=8. 9. 2021 |title=Meet The Cast Of 'Star Trek: Strange New Worlds' |url=https://trekmovie.com/2021/09/08/meet-the-cast-of-star-trek-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909081814/https://trekmovie.com/2021/09/08/meet-the-cast-of-star-trek-strange-new-worlds/ |archive-date=9. 9. 2021 |access-date=11. 9. 2021 |website=TrekMovie.com}}</ref><ref name="CastReveal2">{{Cite web |last=Burt |first=Kayti |date=9. 9. 2021 |title=Star Trek's Most Underserved Characters Will Be Back in Strange New Worlds |url=https://www.denofgeek.com/tv/star-treks-most-underserved-characters-will-be-back-in-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909081720/https://www.denofgeek.com/tv/star-treks-most-underserved-characters-will-be-back-in-strange-new-worlds/ |archive-date=9. 9. 2021 |access-date=11. 9. 2021 |website=Den of Geek}}</ref> Horak je bio prvi slijepi redovni glumac u seriji ''Zvjezdanih staza''. Rekao je da Hemerova smrt kasno u prvoj sezoni neće biti kraj njegovog učešća u seriji;<ref name="HorakOC">{{Cite web |last=Kirk |first=John |date=30. 6. 2022 |title=Interview (With Spoilers): Star Trek's First Blind Actor on Cancer, Family and Facing Death |url=https://www.original-cin.ca/posts/2022/6/30/interview-with-spoilers-star-treks-first-blind-characteractor-on-cancer-family-and-facing-death |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630163433/https://www.original-cin.ca/posts/2022/6/30/interview-with-spoilers-star-treks-first-blind-characteractor-on-cancer-family-and-facing-death |archive-date=30. 6. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=Original Cin}}</ref> Horak se vratio kao lik u drugoj sezoni za gostujuću ulogu.<ref name="HorakS2">{{Cite web |last=Donaldson |first=Mark |date=20. 7. 2023 |title=Star Trek Strange New Worlds Season 2 Episode 6 Ending Explained |url=https://screenrant.com/strange-new-worlds-season-2-episode-6-ending/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230731015905/https://screenrant.com/strange-new-worlds-season-2-episode-6-ending/ |archive-date=31. 7. 2023 |access-date=31. 7. 2023 |website=Screen Rant}}</ref> === Dizajn === Rad na dizajnu započeo je u augustu 2020.<ref name="SNWStarTrekDay2020" /> s [[Jonathan Lee|Jonathanom Leejem]] kao dizajnerom produkcije.<ref name="SNWStarTrekDay2021">{{Cite web |last=Wright |first=Matt |date=13. 9. 2021 |title=Pike's Kitchen, Spock's Love, And More Revealed From 'Star Trek: Strange New Worlds' Panel |url=https://trekmovie.com/2021/09/13/pikes-kitchen-spocks-love-and-more-revealed-from-star-trek-strange-new-worlds-panel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914012200/https://trekmovie.com/2021/09/13/pikes-kitchen-spocks-love-and-more-revealed-from-star-trek-strange-new-worlds-panel/ |archive-date=14. 9. 2021 |access-date=19. 9. 2021 |website=TrekMovie.com}}</ref> Myers je rekao da su pristupili seriji kao da kreator ''Zvjezdanih staza'' [[Gene Roddenberry]] pravi [[Zvjezdane staze: Originalna serija|Originalnu seriju]] sa modernom tehnologijom i efektima, zadržavajući elemente dizajna iz 1960-ih koji su i dalje funkcionisali za savremeni projekat, a izbjegavajući dijelove koji su izgledali "jeftino". On je ovo uporedio sa prvim filmom ''[[Zvjezdane staze: Film|Zvjezdanih staza]]'', koji je također koristio svoj budžet i resurse da proširi originalne dizajne.<ref name="MyersTMPremiere" /> Mount je rekao da su kompleti imali "moderni izgled iz sredine stoljeća. Postoje neki komadi koje biste mogli pronaći u super luksuznoj verziji Macy'sa iz 1967. Zadržava onu cool vibru iz 60-ih, ali na ažuriran način".<ref name="Mount101THR" /> Setovi ''Enterprisea'' za ''Čudne nove svjetove'' ažurirani su u odnosu na ''Discovery'',<ref name="GoldsmanApr2021">{{Cite web |last=Hibberd |first=James |date=12. 4. 2021 |title='Star Trek' Showrunner Discusses 'Strange New Worlds' Plan, Evolving Q for 'Picard' |url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/star-trek-producer-reveals-strange-new-worlds-plan-evolving-q-for-picard |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412180517/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/star-trek-producer-reveals-strange-new-worlds-plan-evolving-q-for-picard |archive-date=12. 4. 2021 |access-date=13. 4. 2021 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> kao što je set komandnog mosta kompaktniji i bliži veličini originalne serije. Setovi su dizajnirani da funkcionišu kao praktičan zvjezdani brod, uključujući pokretne komponente i unaprijed programiranu grafiku monitora koja je reagovala na glumce,<ref name="SNWStarTrekDay2021" /> i praktičan ekran za prikaz koji zamjenjuje vizualne efekte koje je ''Discovery'' koristio. Lee je želio da se most osjeća "toplije" od ''Discoveryjeve'' hladne plave i zelene palete, posebno koristeći boje grafike monitora na setu da bi to postigao.<ref name="EnterpriseVarietyAug2022">{{Cite web |last=Mantz |first=Scott |date=3. 8. 2022 |title=How the Starship Enterprise Was Redesigned for 'Star Trek: Strange New Worlds' |url=https://variety.com/2022/artisans/news/starship-enterprise-resdesigned-star-trek-strange-new-worlds-1235326096/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803191606/https://variety.com/2022/artisans/news/starship-enterprise-resdesigned-star-trek-strange-new-worlds-1235326096/ |archive-date=3. 8. 2022 |access-date=6. 8. 2022 |website=Variety}}</ref> Inženjering, trpezarija i kompleti teretnog prostora su prošireni tehnologijom virtuelne proizvodnje.<ref name="VirtualProductionAC">{{Cite web |last=Kadner |first=Noah |date=23. 6. 2022 |title=Boldly Going Virtual with Star Trek: Strange New Worlds |url=https://ascmag.com/articles/star-trek-strange-new-worlds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623095432/https://theasc.com/articles/star-trek-strange-new-worlds |archive-date=23. 6. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=American Cinematographer}}</ref> Rekviziti su također redizajnirani od ''Discoveryjevih'': faseri, trikorderi i komunikatori imaju "retro" izgled bliži onima iz Originalne serije.[<ref name="MissionChicago2022TMProps">{{Cite web |last=Wright |first=Matt |date=9. 4. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Props Revealed At Star Trek: Mission Chicago |url=https://trekmovie.com/2022/04/09/star-trek-strange-new-worlds-props-revealed-at-star-trek-mission-chicago/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410025028/https://trekmovie.com/2022/04/09/star-trek-strange-new-worlds-props-revealed-at-star-trek-mission-chicago/ |archive-date=10. 4. 2022 |access-date=10. 5. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> [[Bernadette Croft]] je postavljena za kostimografkinju serije nakon što je radila kao asistent na ''Discoveryju''.<ref name="CroftInverse">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=20. 5. 2022 |title=53 years later, Star Trek rebooted the miniskirt uniform — with a gender-neutral twist |url=https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-strange-new-worlds-costume-designer-interview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521195230/https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-strange-new-worlds-costume-designer-interview |archive-date=21. 5. 2022 |access-date=4. 7. 2022 |website=Inverse}}</ref> Uniforme Zvjezdane flote su ažurirane u odnosu na one koje smo vidjeli u ''Discoveryju'',<ref name="GoldsmanApr2021" /> a Mount ih je nazvao "svijetom razlike u odnosu na ''Discoveryjeve'' uniforme. One su mnogo više opraštale... više kao povratak."<ref name="Mount101THR" /> zadržati primarne boje kostima iz Originalne serije (zlatna za oficire komande i kontrole, plava za naučne oficire i crvena za komunikacije, inženjering, sigurnost i taktiku). Svaka divizija ima oznake koje se pojavljuju na njihovoj znački Zvjezdane flote, a one su dodane kao uzorak na ramenima i rukama.<ref name="UniformsTMFeb2022">{{Cite web |last=<!-- TrekMovie Editors --> |date=28. 2. 2022 |title=Get A Closer Look At The 'Star Trek: Strange New Worlds' Starfleet Uniforms |url=https://trekmovie.com/2022/02/28/get-a-closer-look-at-the-star-trek-strange-new-worlds-starfleet-uniforms/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228213045/https://trekmovie.com/2022/02/28/get-a-closer-look-at-the-star-trek-strange-new-worlds-starfleet-uniforms/ |archive-date=28. 2. 2022 |access-date=10. 5. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> Uniforma se smatra i standardnom tunikom i dužom jaknom koja ima sličan izgled uniformama u stilu mini suknje koje nose glumice u Originalnoj seriji. Croft je želio da izbegne "pretjeranu seksualizaciju“ dizajna mini suknje, ali Romijn ju je ohrabrio da napravi prikladniju verziju jer "možeš učiniti da izgleda opasno, možeš da se boriš (u njoj), možeš da uradiš šta god trebaš u haljini". Serijalna verzija minice je rodno neutralna i glumci odlučuju da li je nose ili će nositi tuniku.<ref name="CroftInverse" /> Tunika dr. M'Benge je svijetloplava i ima preklop sprijeda kako bi se približio izgledu modernog pilinga,<ref name="MissionChicago2022TCProps">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=d6Vaz66niIg |title=Star Trek: Strange New Worlds Prop & Costume Exhibit – April 2022 |date=16. 4. 2022 |last=<!-- TrekCore Staff --> |type=Video |publisher=TrekCore.com |access-date=10. 5. 2022 |via=[[YouTube]] |archive-date=10. 5. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510034847/https://www.youtube.com/watch?v=d6Vaz66niIg |url-status=live }}</ref> dok je također inspirisan kostimima koje je nosio dr. [[Leonard McCoy]] [[DeForest Kelley|DeForesta Kelleya]] u Originalnoj seriji. Sestra Chapel nosi bijeli kombinezon koji je sličan medicinskim uniformama koje se nose u ''Discoveryju''. Članovi gostujućeg tima preko uniformi nose sivi sako koji je omaž jaknama koje se nose u "Kavezu". Jakne imaju okrugli dio na ramenu koji je inspirisan kostimom koji je nosio [[William Shatner]] kao [[James T. Kirk]] u filmu ''[[Zvjezdane staze 2: Khanov bijes|Khanov bijes]]'' (1982).<ref name="CroftInverse" /> Čizme koje oficiri nose kreirao je dizajner cipela [[John Fluevog]] kao futurističkiju verziju "čizama u kubanskom stilu" iz Originalne serije. Kožne čizme imaju metalnu delta obilježje Zvjezdane flote na gležnju.<ref name="FluevogSpace">{{Cite web |last=Spry |first=Jeff |date=27. 4. 2022 |title=Beam up these 'Star Trek: Strange New Worlds' Starfleet boots from designer John Fluevog |url=https://www.space.com/star-trek-starfleet-boots-strange-new-worlds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220429045407/https://www.space.com/star-trek-starfleet-boots-strange-new-worlds |archive-date=29. 4. 2022 |access-date=10. 5. 2022 |website=Space.com}}</ref> [[Legacy Effects]] obezbjedio je vanzemaljske proteze za seriju i uveo nove vanzemaljske vrste u skoro svaku epizodu.<ref name="MissionChicago2022">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=17. 4. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Panel Talks New Aliens, Expanding The Enterprise, Time Travel, And More |url=https://trekmovie.com/2022/04/17/star-trek-strange-new-worlds-panel-talks-new-aliens-expanding-the-enterprise-time-travel-and-more/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419002748/https://trekmovie.com/2022/04/17/star-trek-strange-new-worlds-panel-talks-new-aliens-expanding-the-enterprise-time-travel-and-more/ |archive-date=19. 4. 2022 |access-date=19. 4. 2022 |website=TrekMovie.com}}</ref> Po Goldsmanovom zahtjevu, Legacy je redizajnirao protezu za Spockove uši i obrve kako bi bili bliži onima korištenim na Nimoyu u "Kavezu" nego onima iz ''Discoveryja''.<ref name="SpockProstheticsVariety">{{Cite web |last=Mantz |first=Scott |date=15. 6. 2022 |title=Ethan Peck Shaved His Eyebrows to Play Spock on 'Star Trek: Strange New Worlds' |url=https://variety.com/2022/artisans/news/star-trek-strange-new-worlds-ethan-peck-1235295273/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615200316/https://variety.com/2022/artisans/news/star-trek-strange-new-worlds-ethan-peck-1235295273/ |archive-date=15. 6. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=Variety}}</ref> Također su napravljena podešavanja kako bi bolje pristajala Peckovom licu, kao što je manji ugao obrva u odnosu na Nimoyovo.<ref name="SpockProstheticsIW">{{Cite web |last=Desowitz |first=Bill |date=24. 6. 2022 |title='Star Trek: Strange New Worlds': Making Spock Look Like Spock |url=https://www.indiewire.com/2022/06/star-trek-strange-new-worlds-spock-new-makeup-1234736139/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220624205143/https://www.indiewire.com/2022/06/star-trek-strange-new-worlds-spock-new-makeup-1234736139/ |archive-date=24. 6. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=IndieWire}}</ref> Šef odjela za protetiku [[Chris Bridges]] uvjerio je Pecka da obrije obrve, što je Peck odlučio da ne radi na ''Discoveryju'', kako bi poboljšao proces nanošenja protetike i smanjio vrijeme potrebno sa dva sata na 72 minute.<ref name="SpockProstheticsVariety" /> Tim za šminkanje i kosu radio je na Spockovoj frizuri i zaliscima, stvarajući varijaciju Nimoyovog izgleda koja je bolje pristajala Peckovom licu.<ref name="SpockProstheticsIW" /> Uvodnu sekvencu naslova napravio je kreativni studio [[Picturemill]].<ref name="Picturemill">{{Cite web |last=<!-- Brief Staff --> |date=6. 5. 2022 |title=Picturemill Lights Up the Enterprise for 'Strange New Worlds' |url=https://brief.promax.org/article/picturemill-lights-up-the-enterprise-for-strange-new-worlds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706021631/https://brief.promax.org/index.php/article/picturemill-lights-up-the-enterprise-for-strange-new-worlds |archive-date=6. 7. 2022 |access-date=6. 7. 2022 |website=Promax Awards}}</ref> Počinje "početnom sekvencom" ''Enterprisea'' u kojoj brod postaje osvijetljen, a Mount daje monolog "Svemir: posljednja granica..." koji je također korišten za Originalnu seriju i Sljedeću generaciju. Zatim slijede vizuali ''Enterprisea'' koji leti kroz različite međuzvjezdane lokacije i posjećuje naslovne "čudne nove svjetove". Sekvenca je slična "naslovnoj sekvenci u istraživačkom stilu" iz Voyagera.<ref name="Picturemill" /><ref name="OpeningTitles">{{Cite web |last=<!-- TrekCore Staff --> |date=29. 4. 2022 |title=Watch the Star Trek: Strange New Worlds Opening Credits! |url=https://blog.trekcore.com/2022/04/watch-the-star-trek-strange-new-worlds-opening-credits/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430110413/https://blog.trekcore.com/2022/04/watch-the-star-trek-strange-new-worlds-opening-credits/ |archive-date=30. 4. 2022 |access-date=30. 4. 2022 |website=TrekCore.com}}</ref> === Snimanje === Serija se snima na CBS Stages Canada u [[Mississaugi]], [[Ontario]], pod radnim naslovom ''Lily i Isaac''.<ref name="FilmingStart">{{Cite web |last=Pitt |first=Alison |date=15. 2. 2021 |title=Star Trek: Strange New Worlds due to start filming at CBS Studios Canada this week |url=https://www.dailystartreknews.com/read/star-trek-strange-new-worlds-due-to-start-filming-at-cbs-studios-canada-this-week |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215201909/https://www.dailystartreknews.com/read/star-trek-strange-new-worlds-due-to-start-filming-at-cbs-studios-canada-this-week |archive-date=15. 2. 2021 |access-date=27. 2. 2021 |website=Daily Star Trek News}}</ref> Voditelji emisije ohrabrili su režisere da unesu jedinstven izgled i ton u svaku epizodu kako bi istakli epizodni pristup serije.<ref name="MissionChicago2022" /> [[Paramount Pictures|Paramount+]] izgradio je video zid kako bi omogućio virtuelnu produkciju serije, zasnovanu na StageCraft tehnologiji korištenoj u Disney+ seriji [[Mandalorian]].<ref name="VideoWall">{{Cite web |last=Snowden |first=Scott |date=20. 11. 2020 |title='Star Trek: Discovery' borrows from 'The Running Man' in season 3, episode 6 'Scavengers' |url=https://www.space.com/star-trek-discovery-seaon-3-episode-6-recap |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172057/https://www.space.com/star-trek-discovery-seaon-3-episode-6-recap |archive-date=20. 11. 2020 |access-date=4. 1. 2021 |website=[[Space.com]]}}</ref>]<ref name="PixomondoVolume">{{Cite web |last=Kadner |first=Noah |date=16. 7. 2021 |title=On The Walls: Virtual Production for Series Shooting - The American Society of Cinematographers |url=https://ascmag.com/articles/on-the-walls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717070021/https://ascmag.com/articles/on-the-walls |archive-date=17. 7. 2021 |access-date=17. 7. 2021 |website=[[American Cinematographer]]}}</ref> Novi virtuelni set u Torontu je izgradila kompanija za vizuelne efekte [[Pixomondo]], a sadrži LED volumen od 270 stepeni 21 m x 9,1 m u obliku potkovice sa dodatnim LED panelima na plafonu za pomoć pri osvetljenju . Tehnologija koristi softver za igru [[Unreal Engine]] za prikaz kompjuterski generisane pozadine na LED ekranima u realnom vremenu tokom snimanja;<ref name="PixomondoVolume" /> dodatna snimanja koja podržavaju ove vizuelne efekte odvijala su se u [[Novi Meksiko|Novom Meksiku]].<ref name="NewMexicoFilming">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=15. 7. 2021 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Filming In New Mexico For VFX |url=https://trekmovie.com/2021/07/15/star-trek-strange-new-worlds-filming-in-new-mexico-for-vfx/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717055625/https://trekmovie.com/2021/07/15/star-trek-strange-new-worlds-filming-in-new-mexico-for-vfx/ |archive-date=17. 7. 2021 |access-date=17. 7. 2021 |website=[[TrekMovie.com]]}}</ref> === Muzika === Do decembra 2020. kompozitor [[Zvjezdane staze: Discovery|Discoveryja]] i [[Zvjezdane staze: Picard|Picarda]], Jeff Russo, razgovarao je o ''Čudnim novim svjetovima'' s Kurtzmanom, uključujući i način na koji to „treba tretirati muzički“, ali da li će Russo biti uključen u partituru spin-offa tek treba da se utvrdi.<ref name="RussoInverseDec2020">{{Cite web |last=Britt |first=Ryan |date=16. 12. 2020 |title=Star Trek Composer Teases Picard Season 2, Discovery Season 4, and More |url=https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-picard-season-2-discovery-season-4-jeff-russo-interview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216135959/https://www.inverse.com/entertainment/star-trek-picard-season-2-discovery-season-4-jeff-russo-interview |archive-date=16. 12. 2020 |access-date=24. 12. 2020 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref> U februaru 2022. otkriveno je da je Russo napisao muziku za glavne naslove za seriju, dok je [[Nami Melumad]] komponovala ostatak muzike. Melumad je ranije komponovala muziku za [[Zvjezdane staze: Prodigy|Prodigy]] i epizodu [[Zvjezdane staze: Kratke staze|Kratkih staza]],<ref name="Composers">{{Cite web |last=<!-- filmmusicreporter --> |date=11. 2. 2022 |title=Nami Melumad Scoring Paramount+'s 'Star Trek: Strange New Worlds' |url=https://filmmusicreporter.com/2022/02/11/nami-melumad-scoring-paramounts-star-trek-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20220212034106/https://filmmusicreporter.com/2022/02/11/nami-melumad-scoring-paramounts-star-trek-strange-new-worlds/ |archive-date=12. 2. 2022 |access-date=12. 2. 2022 |website=Film Music Reporter}}</ref><ref name="MelumadFeb2022">{{Cite web |last=Pascale |first=Anthony |date=15. 2. 2022 |title=Composer Nami Melumad Talks About Her "Cinematic" Score For 'Star Trek: Strange New Worlds' |url=https://trekmovie.com/2022/02/15/composer-nami-melumad-talks-about-her-cinematic-score-for-star-trek-strange-new-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216023849/https://trekmovie.com/2022/02/15/composer-nami-melumad-talks-about-her-cinematic-score-for-star-trek-strange-new-worlds/ |archive-date=16. 2. 2022 |access-date=16. 2. 2022 |website=[[TrekMovie.com]]}}</ref> i pristupila je svakoj epizodi kao da je u pitanju igrani film.<ref name="MelumadFeb2022" /> Russova glavna tema je moderna adaptacija originalne teme Zvjezdanih staza [[Alexander Courage|Alexandera Couragea]],<ref name="OpeningTitles" /> i uključuje teremin kao način da se nagovijesti Courageov vokalni aranžman teme.<ref name="MusicST">{{Cite AV media |url=https://startrek.com/videos/watch-the-music-of-star-trek-strange-new-worlds |title=Watch: The Music of Star Trek: Strange New Worlds |type=Video |publisher=[[StarTrek.com]] |access-date=7. 7. 2022 |archive-date=7. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707035755/https://www.startrek.com/videos/watch-the-music-of-star-trek-strange-new-worlds |url-status=live }}</ref> Album sa soundtrackom za prvu sezonu je izdao [[Lakeshore Records]] u digitalnoj formi 28. aprila 2023. godine.<ref name="S1Soundtrack">{{Cite web |last=<!-- filmmusicreporter --> |date=20. 4. 2023 |title='Star Trek: Strange New Worlds' Soundtrack Album Details |url=http://filmmusicreporter.com/2023/04/20/star-trek-strange-new-worlds-soundtrack-album-details/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422041827/http://filmmusicreporter.com/2023/04/20/star-trek-strange-new-worlds-soundtrack-album-details/ |archive-date=22. 4. 2023 |access-date=22. 4. 2023 |website=Film Music Reporter}}</ref> == Također pogledajte == * [[Zvjezdane staze]] == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://startrek.com/shows/star-trek-strange-new-worlds}} * [https://www.paramountplus.com/shows/star-trek-strange-new-worlds/ ''Zvjezdane staze: Čudni novi svjetovi''] na [[Paramount+]] * {{IMDb title}} {{Zvjezdane staze: Čudni novi svjetovi}} {{Zvjezdane staze}} [[Kategorija:Zvjezdane staze]] [[Kategorija:Animirane serije iz 2020-ih]] [[Kategorija:Američke naučnofantastične serije iz 2020-ih]] [[Kategorija:Američke TV-serije sa početkom prikazivanja 2022.]] [[Kategorija:TV-emisije na engleskom jeziku]] [[Kategorija:Zvjezdane staze (TV-serije)]] gvc6c6t3mb447rg7r4zofj8hc0fgfjk Korisnik:Tulum387/Igralište 2 500884 3916996 3916530 2026-08-08T10:38:08Z Tulum387 155909 Preveden članak sa en.wiki. Završiti poveznice, reference i finalni proofreading. 3916996 wikitext text/x-wiki '''Schufa Holding AG''' ([[Njemački jezik|njemački]]: ''Schutzgemeinschaft für allgemeine Kreditsicherung''; bosanski: Udruženje za zaštitu opće kreditne sigurnosti), pravilno pisanje SCHUFA, njemački je privatni [[kreditni biro]] koji podržavaju kreditori. Ima sjedište u [[Wiesbaden|Wiesbadenu]]. Osnovna svrha SCHUFA-e jeste zaštita njenih biznis partnera od kreditnih rizika pružanjem podataka o kreditnoj sposobnosti. Pored toga, cilj joj joj je da spriječi prekomjerno zaduživanje potrošača tako što osigurava da se krediti i kupovina na rate odobravaju na osnovu pouzdane procjene sposobnosti dužnika da plati. Prema podacima iz 2026, SCHUFA vodi više od 1,2 milijarde zapisa o 69 miliona fizičkih lica i 6,6 miliona kompanija. Firma godišnje obradi približno 232 miliona kreditnih upita i ažuriranja podataka. Zapošljava više od 1000 radnika, a ostvaruje godišnji prihod od oko 293 miliona eura. Prema podacima same kompanije, više od 90% osoba u njenoj bazi ima isključivo pozitivnu evidenciju, što doprinosi stabilnom kreditnom tržištu sa stopom uspješne otplate potrošačkih kredita od 98,1%. == Historija == Početkom 20. vijeka, preduzeće berlinske gradske elektroprivrede, BEWAG, nudilo je mogućnost kupovanja kućanskih aparata na otplatu. Finansiranje se tada upoređivalo s urednošću plaćanja računa za električnu energiju, pa su aparate mogli kupovati samo kupci koji su redovno izmirivali svoje obaveze. Tako je nastao sistem procjene platnog ponašanja. Sa iskustvom stečenim u BEWAG-u, Walter i Kurt Meyer, zajedno s Robertom Kauffmannom, osnovali su 1927. ''Schutzgemeinschaft für Absatzfinanzierung,'' zaštitno udruženje za finansiranje plasmana. Nedugo zatim se u Njemačkoj formiralo još 13 regionalnih kreditnih biroa. Godine 1952. se 13 zapadnonjemačkih kreditnih biroa spojilo u ''Bundes-Schufa e.&#x20;V.'' Bundes-Schufa je 2000. promijenila svoje ime u Schufa Holding AG, a 2002. kupili su udjele u 8 regionalnih kreditnih biroa. Upravni odbor Schufa Holdinga čine 3 člana, dok nadzorni odbor broji 9 članova, od kojih su 3 zaposlenici Schufe. U martu 2026, SCHUFA je ažurirala svoj sistem bodovanja kako bi povećala transparentnost i prilagodila se promjenjivim navikama potrošača, kao što je povećano uzimanje mikrokredita i digitalnih platformi za poređenje. Novi model zamijenio je prethodni sistem zasnovan na procentualnoj skali od 100 do 999 bodova. Cilj je bio da rezultat bude jasniji, tako da potrošači i kompanije mogu vidjeti isti rezultat, koji se računa na osnovu 12 posebno određenih i ponderisanih kriterija. == Zaštita podataka == Tokom 1970-ih, Schufa je prešla na elektronsko vođenje podataka. Ti podaci su 1979. bili obuhvaćeni njemačkim Zakonom o zaštiti podataka. Na osnovu slučaja koji je pokrenulo berlinsko udruženje za zaštitu potrošača, Savezni sud Njemačke donio je tzv. "Schufa odluku" gdje je odlučio da se lični podaci ne mogu dostavljati Schufi bez saglasnosti korisnika. Ovo pravilo je kasnije prestalo važiti uvođenjem Opće uredbe o zaštiti podataka (GDPR), prema kojoj je za prenos podataka Schufi dovoljan opravdani interes kompanije. == Kritike == Zbog širenja Schufe u nove biznis sektore, poput stanovanja, osiguranja i naplatu dugova, njemački ured za zaštitu podataka i nekoliko regionalnih službenika za zaštitu podataka objavili su da 15. maja 2003. zajedničko saopćenje, u kojem su upozorili da postoji rizik da Schufa postane privatna centralna baza podataka. Prema njihovom mišljenju, dodavanje sve većeg broja izvora podataka može dovesti do stvaranja detaljnog profila o pojedincima, čime bi se desio fenomen "providnog građanina".<ref>Kolokvijalizam ''gläserner Mensch'' označava osobu o kojoj država ili kompanija prikupljaju toliko podataka da praktično mogu detaljno poznavati njen život i navike, u kontekstu SCHUFA-e se odnosi na gubitak privatnosti zbog prevelikog prikupljanja ličnih podataka.</ref> U decembru 2023, Evropski sud pravde dodatno je pojasnio pravila GDPR-a koja se odnose na automatsko izračunavanje kreditnog rejtinga. Sud je odlučio da se izračunavanje kreditnog rejtinga, koje radi biro poput SCHUFA-e smatra "automatizovanom pojedinačnom odlukom" ako se banke i druge kompanije uglavnom oslanjaju na taj rezultat prilikom donošenja odluka. Zbog toga SCHUFA, prema članu 15 GDPR-a, mora potrošačima dati jasne informacije o tome kako se rezultat izračunava, uključujući kriterije koji se koriste i njihovu važnost. Organizacije za zaštitu potrošača, poput Saveza njemačkih organizacija za zaštitu potrošača (vzbv), ovu odluku su pozdravile kao važan korak prema većoj transparentnosti i boljoj kontroli građana i njihovih ličnih podataka. === Pogrešni podaci === Njemačko Ministarstvo za zaštitu potrošača je 2009. godine provelo istraživanje o greškama u podacima različitih kreditnih biroa i utvrdilo da SCHUFA ima veoma visok broj grešaka. Organizacija za zaštitu potrošača Stiftung Warentest je još 2003. godine utvrdila da je veliki dio podataka SCHUFA-e (69%) bio nepotpun, zastario ili pogrešan. U novom istraživanju 2010. utvrđeno je da je 1% podataka bilo pogrešno, 8% zastarjelo, a 28% nepotpuno. Poslovni model SCHUFA-e zasniva se na principu uzajamnosti, što znači da su njeni poslovni partneri ugovorom obavezani da prijavljuju promjene i ažuriraju podatke. teq3tjxb2m97xu8bv09vsjbgom8zw2j Elsbeth Wallnöfer 0 503343 3916876 3907880 2026-08-07T17:12:52Z Greffono 184473 added picture 3916876 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = Elsbeth Karolina Wallnöfer | datum_rođenja = {{Godina rođenja i godine|1963}} | mjesto_rođenja = [[Laas (Južni Tirol)|Laas]], [[Južni Tirol]], [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = filozof, folkloristica | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} [[Datoteka:Elsbeth Wallnöfer 002.jpg|mini|Elsbeth Wallnöfer]] '''Elsbeth Karolina Wallnöfer''', rođena 1963. u [[Laas (Laas)|Laas]]u, u [[Južni Tirol|Južnom Tirolu]] u [[Italija|Italiji]] je austrijska filozofkinja i [[folklor]]istica.<ref>{{cite web|url =https://www.basis-wien.at/db/search|title =Kunst- und Forschungsdatenbank|authorlink =|last =|first =|date =|website =basis-wien.at|publisher =Forschungs- und Dokumentationszentrum für moderne und zeitgenössische Kunst|access-date =1. 1. 2024|language =de|archive-date =10. 10. 2022|archive-url =https://web.archive.org/web/20221010080823/https://www.basis-wien.at/db/search|url-status =dead}}</ref><ref name="HV" >{{cite web|url =https://www.haymonverlag.at/autorinnen-autoren/elsbeth-wallnoefer/|title =Elsbeth Wallnöfer|authorlink =|last =|first =|date =|website =haymonverlag.at|publisher =Haymon Verlag, Beč| access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref> == Biografija == === Obrazovanje === Elsbeth Wallnöfer odrasla je u [[Laas (Južni Tirol)|Laas]]u u južnotirolskom [[Venosta (dolina)|Vinschgau]] u Italiji. Završila je studij folklora i [[Filozofija|filozofije]] na [[Univerzitet u Beču|Univerzitetu u Beču]] s diplomskim radom predanim 1996.<ref name="DA">{{cite web|url =https://search.obvsg.at/primo-explore/fulldisplay?docid=OBV_alma71417208120003331&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&vid=OBV&lang=de_DE&search_scope=OBV_Gesamt&tab=default_tab&query=addsrcrid,exact,AC01615558|title =Der Dorftrottel: von der Ausweichlichkeit eines Schicksals; mit Beispielen aus dem Vinschgau | authorlink =|last =|first =|date =|website =|publisher =| access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref> Tokom studija Wallnöfer je bila angažovana na sprovedbi §7 o pravima austrijskih manjina. Aktivno se zalagala za prava [[Koruški Slovenci|koruških Slovenaca]]. U tu je svrhu sudjelovala u akciji zauzimanja partijskog sjedišta austrijske stranke [[ÖVP]] zajedno sa slovenskim i južnotirolskim studentima. Bila je predavač na Institutu za filozofiju u Beču i na Institutu za folklor i kulturnu antropologiju u [[Graz]]u. Godine 1997. doktorirala je kod [[Elisabeth Katschnig-Fasch]] na [[Institutu za folklor i kulturnu antropologiju Univerzitet u Grazu|Institutu za folklor i kulturnu antropologiju]] [[Univerzitet u Grazu|Univerziteta u Grazu]]. === Aktivnost === Wallnöfer se bavi pojmom zavičaja ({{de|Heimat}}),{{efn|name=Heimat|Njemačka riječ ''Heimat'' je višeznačna, te označava tradicionalno zavičajno okruženje, može se nekada koristiti i kao pojom domovine.}} objavljuje članke i stručne radove o običajima i tradiciji te redovito kritizira domovinske osjećaje. Koristeći tradicionalne narodne nošnje, pokazuje koje tradicije sežu do [[Nacionalsocijalizam|nacionalsocijalista]] i, prema svojoj slici o sebi, nastoji lišiti težnje pripadnika [[Njemački nacionalni pokret|njemačkog nacionalnog pokreta]] interpretativni suverenitet nad onim što su tradicionalni narodni običaji.<ref>{{cite web|url =https://www.zeit.de/2019/11/brauchtum-dirndl-tradition-tracht-nationalismus-nazis|title =Befreit das Dirndl!|authorlink =Florian Gasser|last =Gasser|first =Florian Gasser|date =11. 3. 2019|website =zeit.de|publisher =Zeit Verlagsgruppe|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.dervinschger.it/de/kultur/von-dirndl-chic-und-salontirolern-27823|title =Von Dirndl-Chic und Salontirolern|authorlink =Katharina Hohenstein|last = Hohenstein| first =Katharina|date =4. 3. 2021|website =dervinschger.it|publisher =|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.derstandard.at/story/2000122260262/wie-die-tracht-erfunden-wurde|title =Wie die Tracht "erfunden" wurde|authorlink =Stephan Hilpold|last =Stephan Hilpold|first =Stephan Hilpold|date =5. 12. 2020| website =derstandard.at|publisher =[[Der Standard]]|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.deutschlandfunkkultur.de/tracht-tragen-die-lederhose-als-politisches-werkzeug-100.html|title =Tracht tragen: Die Lederhose als politisches Werkzeug|authorlink =|last =|first =Elsbeth Wallnöfer u razgovoru s Dieterom Kasselom|date =1. 12. 2020|website =www.deutschlandfunkkultur.de|publisher =|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref> Do 2005. koncipirala je i odredila sadržaje prve tri godine tradicionalnog festivala folklora [[Donja Austrija|Donje Austrije]] ''Kremser Kamingespräche''. Napisala je scenarij za film [[Stoff der Heimat]], koji je 2011. režirao [[Othmar Schmiderer]], te je surađivala u izboru partnera za intervjue i u određivanju lokacije.<ref>{{cite web|url =https://www.viennale.at/de/film/stoff-der-heimat|title =Stoff der Heimat|authorlink =|last =|first =|date =2011|website =viennale.at|publisher =Viennale|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref> U decembru 2018. organizoirala je izložbu "Schaufenster Europa - Das Banat Entdecken" u [[Dvorac Hof|dvorcu Hof]] u [[Engelhartstetten]]u.<ref>{{cite web|url =https://events.at/event/schaufenster-europa-das-banat-entdecken|title =Schaufenster Europa - Das Banat Entdecken|authorlink =|last =|first =|date =|website =events.at|publisher =|access-date =11. 1. 2024|language =de }}</ref> Od 2020. moderira seriju rasprava #wirTiroler*innen u [[Tirolski zemaljski muzej|Tirolskom zemaljskom muzeju]] u [[Innsbruck]]u. Surađivala je u pisanju publikacije o [[Gertrud Pesendorfer]],<ref>{{cite web|url =https://www.uibk.ac.at/geschichte-ethnologie/institut/ee/trachten/langreiter_2019_tracht_glossar.pdf|title =GERTRUD PESENDORFER UND DIE TRACHTENERNEUERUNG: Glossar zu einem Forschungsprojekt der Universität Innsbruck|authorlink =Nikola Langreiter|last =Langreiter|first =Nikola|date =2019|website =uibk.ac.at|publisher =Tiroler Landesmuseen|access-date =11. 1. 2024|language =de|archive-date =1. 2. 2024|archive-url =https://web.archive.org/web/20240201185929/https://www.uibk.ac.at/geschichte-ethnologie/institut/ee/trachten/langreiter_2019_tracht_glossar.pdf|url-status =dead}}</ref> koja je od 1938. bila ''Povjerenik Reicha za njemačku tradicionalnu nošnju i voditelj'' ''Centra za njemačku tradicionalnu nošnju'' u Innsbrucku, te se smatra stvoriteljicom ideološko stvorenih narodnih nošnji, koja je klasični [[dirndl]] iznova ideološki definirala. === Politički angažman === Wallnöfer se zalagala da se preispita antižidovska propaganda muzičara [[Tobi Reiser|Tobija Reisera]] za vrijeme progona Židova u Austriji,<ref>{{cite web | url =https://www.sn.at/salzburg/politik/brisanter-akt-tobi-reiser-nannte-sich-ns-putschist-5117590 | title =Brisanter Akt: Tobi Reiser nannte sich NS-Putschist | authorlink =Thomas Hödlmoser | last =Thomas Hödlmoser | first =Thomas Hödlmoser | date =16. 3. 2013 | website =sn.at | publisher =Salzburger Nachrichten | access-date = 11. 1. 2024 | language =de }}</ref> što je dovelo do toga da se od 2016. ne dodjeljuje nagrada u čast Reisera. == Publikacije == * ''Maß nehmen – Maß halten: Frauen in der Fach Volkskunde'', Böhlau, Wien 2007, ISBN 978-3-205-77645-1 * ''Geraubte Tradition: Wie die Nazis unsere Kultur verfälschten'', St. Ulrich Verlag 2011, ISBN 978-3867441940. * ''Untersberg – Geschichten – Grenzgänge – Gangsteige'', s [[Bodo Hell]] i [[Walter Seitter]], Anton Pustet 2012, ISBN 3-7025-0669-1 * ''Märzveigerl und Suppenbrunzer'' (400 Begriffe aus dem echten Österreich), Anton Pustet 2014, ISBN 978-3-7025-0749-7. * ''Wilder Dachstein'', s Bodo Hell. Fotografije Peter M. Kubelka, Anton Pustet 2018, ISBN 3-7025-0889-9 * ''Heimat. Ein Vorschlag zur Güte'', Haymon Verlag 2019, ISBN 978-3-7099-3455-5. – Zur Renaissance des politischen Kampfbegriffes und zu Wegen, ihn aus seiner völkisch-nationalistischen Umklammerung zu lösen und pluralistisch zu verstehen. * ''Tracht macht Politik'', Haymon 2020, ISBN 978-3-7099-8113-9. – Eine kritische Auseinandersetzung zu Tracht und Dirndl im Kontext mit Kitsch, Kommerz und als kulturpolitische Waffe. == Napomene == {{Napspisak}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Wallnöfer, Elsbeth}} [[Kategorija:Biografije, Laas (Južni Tirol)]] [[Kategorija:Rođeni 1963.]] [[Kategorija:Austrijski filozofi]] [[Kategorija:Austrijski folkloristi]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 23qyj9j5vfzmmcd3ehozlll1v58uo0z Luise Rainer 0 503995 3916948 3761048 2026-08-08T06:11:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916948 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Luise Rainer | ime_pri_rođenju = | mjesto_rođenja = [[Düsseldorf]], [[Pruska]], Njemačko Carstvo | mjesto_smrti = [[London]], [[Engleska]] | slika = Luise Rainer - 1941.jpg | opis = Rainer 1941. | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1910|1|12}} | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2014|12|30|1910|1|12}} | godine_aktivnosti = 1926–2003 | pseudonim = | veb-sajt = | supružnik = Clifford Odets ​(1937; razvod 1940)​ <br/> Robert Knittel ​(1945; umro 1989) | značajna_djela = | važniji filmovi = | oskar = | olivier = | afi = | bafta = | zlatni globus = | emmy = | cesar = | goya = | tony = }} '''Luise Rainer''' (12. januar 1910 – 30. decembar 2014) bila je [[Njemačka|njemačko]]-[[Sjedinjene Američke Države|američko]]-[[Velika Britanija|britanska]] filmska [[Glumac|glumica]].<ref name=obit>{{cite news |author=Robert D. McFadden |title=Luise Rainer Dies at 104. '30s Star Won Back-to-Back Oscars |url=https://www.nytimes.com/2014/12/31/arts/luise-rainer-award-winning-actress-dies-at-104.html |quote= ... died on Tuesday at her home in London. She was 104. The cause was pneumonia ...|work=[[New York Times]] |date=30. 12. 2014 |access-date=30. 12. 2014 |author-link= Robert D. McFadden}}</ref><ref name=bbc>{{cite news |title=Luise Rainer, Hollywood golden era Oscar winner, dies aged 104 |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-30631088 |quote=Actress Luise Rainer, who became the first winner of consecutive Oscars in the 1930s, has died at the age of 104. ... |work=[[BBC News]] |date=30. 12. 2014 |access-date=30. 12. 2014 }}</ref> Bila je prva tespijanka koja je osvojila višestruke [[Oscar]]e, i prva koja je osvajala uzastopno; u trenutku smrti, trinaest dana manje od svog 105. rođendana, bila je najdugovječnija dobitnica Oscara (i najdugovječnija ženska zvijezda iz klasičnog [[Hollywood]]a), što je superlativ koji nije premašen do sada.<ref>[http://www.altfg.com/blog/movie/luise-rainer-oldest-surviving-oscar-winner/ "Luise Rainer: Oldest Living Oscar Winner Turns 103"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230210135/http://www.altfg.com/blog/movie/luise-rainer-oldest-surviving-oscar-winner/ |date=30. 12. 2014 }}, Alt Film Guide</ref> Započela je svoju glumačku karijeru u Njemačkoj sa 16 godina, pod vodstvom vodećeg austrijskog reditelja [[Max Reinhardt]]a. U roku od nekoliko godina postala je ugledna berlinska scenska glumica sa Reinhardtovim bečkim pozorišnim ansamblom. Kritičari su visoko hvalili kvalitet njene glume. Nakon godina glume u pozorištu i u filmovima u [[Austrija|Austriji]] i [[Njemačka|Njemačkoj]], otkrili su je skauti talenata [[Metro-Goldwyn-Mayer]]a, koji su s njom potpisali trogodišnji ugovor 1935. Brojni filmaši su predviđali da bi mogla postati još jedna [[Greta Garbo]], vodeća ženska zvijezda MGM-a u to vrijeme. Njena prva uloga u američkom filmu bila je u ''Nestašluci'' 1935. Sljedeće godine dobila je sporednu ulogu u muzičkoj biografiji ''Veliki Ziegfeld'', gdje je, uprkos ograničenom broju pojavljivanja, njen nastup ispunjen emocijama toliko impresionirao publiku da je nagrađena [[Oscar za najbolju glavnu žensku ulogu|Oscarom za najbolju glumicu]]. Kasnije je nazvana "bečka suza" zbog dramatične telefonske scene u filmu.<ref>"Hilary Swank: The Sequel", ''Los Angeles Magazine'', January 2002 p. 89</ref> Za njenu sljedeću ulogu, producent [[Irving Thalberg]] bio je ubjeđen, uprkos neslaganju studija, da će moći da igra i ulogu siromašne, obične kineske farmerke u filmu ''Dobra zemlja'' (1937), zasnovanom na romanu "Pearl Buck" o teškoćama u [[Kina|Kini]]. Uloga prigušenog karaktera bila je toliko dramatičan kontrast njenom prethodnom živahnom liku da je ponovo osvojila Oscara za najbolju glumicu.<ref>Vieira, Mark A. ''Hollywood Dreams Made Real'', Abrams (2008) p. 218</ref> Rainer, [[Jodie Foster]] i [[Hilary Swank]] jedine su glumice koje su osvojile dva Oscara prije svoje 30. godine. Međutim, kasnije je izjavila da joj se ništa gore nije moglo desiti od osvajanja dva uzastopna Oscara, jer su očekivanja publike od tada pa nadalje bila prevelika da bi se ispunila.<ref name=Morgan>Morgan, Kim.[http://entertainment.sympatico.msn.ca/Oscars/OscarStory.aspx?cp-documentid=2742849 ''Curse of the Oscar''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015210856/http://entertainment.sympatico.msn.ca/Oscars/OscarStory.aspx?cp-documentid=2742849 |date=15. 10. 2007 }}. Special to MSN Movies . Retrieved November 2007.</ref> Nakon niza beznačajnih uloga, MGM i Rainer su se razišli, zbog čega je prekinula svoju kratku trogodišnju filmsku karijeru, ubrzo se vratila u [[Evropa|Evropu]]. Neki smatraju da je njenom brzom padu doprinio loš savjet o karijeri koji je dobila od svog tadašnjeg supruga, dramaturga [[Clifford Odets|Clifforda Odetsa]],<ref name="Affron">Affron, Charles, and Edelman, Rob. ''International Dictionary of Films and Filmmakers'', St. James Press (1997) pp. 997–999</ref> zajedno sa neočekivanom smrću u 37. godini njenog producenta Irvinga Thalberga, kojem se jako divila. Neki historičari filma je smatraju "najekstremnijim slučajem žrtve Oscara u holivudskoj mitologiji".<ref>Levy, Emanuel. ''All About Oscar: The History and Politics of the Academy Awards'', Continuum International Publ. (2003) p. 314</ref> == Filmografija== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naziv filma ! scope="col" | Uloga ! scope="col" class="unsortable" | Bilješke |- | rowspan="2"|1932. ! scope="row" | ''[[Sehnsucht 202]]'' | Kitty | |- ! scope="row" | ''[[Madame hat Besuch]]'' | | |- | 1933. ! scope="row" | ''[[Today Is the Day (film)|Today Is the Day]]'' | Marita Costa | |- | 1935. ! scope="row" | ''[[Nestašluci]]'' | Leopoldine Dur | |- | 1936. ! scope="row" | ''[[Veliki Ziegfeld]]'' | Anna Held | [[Oscar za najbolju glavnu žensku ulogu]]<br>[[Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara za najbolju glumicu]] |- | rowspan="3"|1937. ! scope="row" | ''[[Dobra zemlja]]'' | O-Lan | [[Academy Award for Best Actress|Oscar za najbolju glavnu žensku ulogu]] |- ! scope="row" | ''[[The Emperor's Candlesticks]]'' | Grofica Olga Mironova | |- ! scope="row" | ''[[Veliki grad]]'' | Anna Benton | |- | rowspan="3"|1938. ! scope="row" | ''[[Ženica]]'' | Gilberte 'Frou Frou' Brigard | |- ! scope="row" | ''[[Veliki valcer]]'' | Poldi Vogelhuber | |- ! scope="row" | ''[[Dramatic School (film)|Dramatic School]]'' | Louise Mauban | |- | 1943. ! scope="row" | ''[[Taoci]]'' | Milada Pressinger | |- | 1997. ! scope="row" | ''[[The Gambler]]'' | Baka | |- | 2003. ! scope="row" | ''Poem – Ich setzte den Fuß in die Luft und sie trug'' | Glumi sebe | |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Luise Rainer}} * {{IMDb name|0707023}} {{Oscar - glavna glumica}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Rainer, Luise}} [[Kategorija:Rođeni 1910.]] [[Kategorija:Umrli 2014.]] [[Kategorija:Biografije, Düsseldorf]] [[Kategorija:Američke glumice]] [[Kategorija:Njemačke glumice]] [[Kategorija:Britanske glumice]] [[Kategorija:Stogodišnjaci]] pg50rsx79lws77m9y41ds3l5d99js9k Alpine (automobil) 0 514047 3916983 3747597 2026-08-08T10:00:15Z Wikicapitaineben 181033 3916983 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kompanija | ime = Alpine | slika = Logo-alpine.jpg | veličina_slike = | alt_slike = | tekst = | slika2 = Manufacture Alpine (1).jpg | veličina_slike2 = | alt_slike2 = | tekst2 = | poslovno_ime = | izvorno_ime = | prijašnje_ime = | vrsta = Autokompanija | berzni_naziv = | ISIN = | industrija = automobilska | žanr = | sudbina = | prethodnik = | nasljednik = | osnovano = 1955 | osnivač = [[Jean Redélé]] | sjedište = {{flagicon|FRA}} [[Dieppe]], [[Francuska]] | broj_lokacija = | poslužuje = | ključne_osobe = | proizvodi = | zaštitni_znak = | produkcija = | servisi = | prihod = | operativni_prihod = | neto_dobit = | APM = | ukupne_aktive = | kapital = | vlasnik = [[Renault]] | članovi = | zaposleni = | matična = | divizije = {{unbulleted list | [[Alpine F1 Team]] <ref>{{cite web|url=https://www.alpine-cars.co.uk/formula-1.html|title=Keep up with the 2024 Season|access-date=2. 11. 2024|archive-date=13. 11. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113071552/https://www.alpine-cars.co.uk/formula-1.html|url-status=dead}}</ref> }} | podružnice = | slogan = | omjer_kapitala = | rejting = | veb-sajt = {{URL|https://www.alpinecars.com/}} | dodatak = }} '''Alpine''' je francuski proizvođač sportskih automobila sa sjedištem u Dieppe u Francuskoj. Osnovana 1955. godine. od 1973. godine su u vlasništvu [[Renault]] grupacije.<ref>{{cite web|url=https://www.renaultgroup.com/en/our-brands/alpine/|title=Alpine, a brand at the forefront of innovation}}</ref> == Modeli == === Trenutni modeli === * [[Alpine A110]] (2017-) * [[Alpine A290]] (2024-) * [[Alpine A390]] (2025-) <gallery widths="150"> Image:Blue Alpine A110.jpg|Alpine A110 Image:Alpine A290 GTS – f 15022025.jpg|Alpine A290 </gallery> === Historijski modeli === * [[Alpine A106]] (1955-1961) * [[Alpine A108]] (1958-1965) * [[Alpine A110]] (1962-1977) * [[Alpine GT4]] (1963–1969) * [[Alpine A310]] (1971-1984) * [[Renault Alpine GTA|Alpine GTA]] (1984-1991) * [[Renault Alpine A610|Alpine A610]] (1991-1995) <gallery widths="150"> Image:Alpine A106.jpeg|Alpine A106 Image:Renault Alpine.jpg|Alpine A108 Image:1971 Alpine A110 Berlinette 1.3 Front.jpg|Alpine A110 Image:Alpine GT 4.jpg|Alpine GT4 Image:2015-08-30 10-50-34 fete-cabriolet-belfort.jpg|Alpine A310 Image:Alpine GTA Le Mans rouge impérial.jpg|Alpine GTA Image:Alpine A610..0.jpg|Alpine A610 </gallery> ===Koncepti=== * [[Renault Alpine A110-50]] (2012) * [[Alpine Vision Gran Turismo]] (2015) * [[Alpine Vision]] (2016) * [[Alpine Alpenglow]] (2022) * [[Alpine A290 β]] (2023) * [[Alpine A390 β]] (2024) <gallery widths="150"> Festival automobile international 2013 - Concept Renault Alpine A110 50 - 003.jpg|Renault Alpine A110-50 Festival automobile international 2015 - Alpine Vision Gran Turismo - 013.jpg|Alpine Vision Gran Turismo Alpine Vision Geneva Motor Show 2016.jpg|Alpine Vision Mondial de l'auto Paris 2022 01.png|Alpine Alpenglow Concept car Alpine A290 mod.jpg|Alpine A290_β Alpine A390 β Concept - 02.jpg|Alpine A390_β </gallery> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{commonscat}} {{Renault}} [[Kategorija:Francuski proizvođači automobila]] [[Kategorija:Proizvođači automobila]] trbl4xx6u0n0jvtou5btp04saby3s0n Pieralberto Carrara 0 524875 3916865 3914744 2026-08-07T15:28:11Z AnToni 2325 /* Svjetsko prvenstvo */ 3916865 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Pieralberto Carrara | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1966|02|14}} | mjesto_rođenja = [[Bergamo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 172 | težina = 58 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2000. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''4''' ( [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1988.|1988]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|1992]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''1''' | zlato_OI = 0 <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''10''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1987.|1987]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|1990]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991.|1991]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1992.|1992]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|1993]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999.]]) | medalje_SP = '''5''' | zlato_SP = 3 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1984/1985.|1984/85.]] | pobjede_SK = 2 | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''3.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''16.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''20.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 4 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaSrebro|[[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]]|[[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|20 km]]}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 1 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 3 | 0 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 6. 8. 2025. }} '''Pieralberto Carrara''' rođen 14. februara 1966. u [[Bergamo|Bergamu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac, [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|trostruki svjetski prvak]] i biatlonski trener. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1988}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1988.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1988 – 10 km|13]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1992}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – 10 km|41]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|4]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|15]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 10 km|23]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | style="background:#dce5e5;"| [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|2]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|10]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio četiri puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1988.|ZOI 1988]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|ZOI 1992]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]]. Osvojio je jednu srebrnu medalju na ZOI 1998. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 7.5&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Halvard Hanevold|Halvarda Hanevolda]]. U ekipnim utrkama mu je najbolji plasman četvrto mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Johann Passler|Johannom Passlerom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], kada su s 1:34.6&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačke štafete]]{{Njemačka I/Z}} u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1987m}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1987 – 10 km|42]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1990}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – 10 km|14]] | | style="background:#f7f6a8;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|1]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1991}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – 10 km|59]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – 10 km|14]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – štafeta (muškarci)|4]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1993}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – 10 km|6]] | | style="background:#f7f6a8;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|1]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci)|8]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1994}} | | | | | style="background:#f7f6a8;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|1]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|43]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|9]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|4]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|38]] | | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – potjera (muškarci)|19]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Pieralberto Carrara je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1987.|SP 1987.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] nastupio deset puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je tri zlatne i dvije bronzane medalju. Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1984/1985.|1984/85.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1985/1986.|1985/86.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1986/1987.|1986/87.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1987/1988.|1987/88.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1988/1989.|1988/89.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1989/1990.|1989/90.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1990/1991.|1990/91.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1991/1992.|1991/92.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] |- | ||67||80||41||27||32||5||33||3||16||11||4||20||17||56||58 |} {{clear}} Prvi nastup Carrarae u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1984/1985.|1984/85.]] u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2000. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|242}} {{commonscat}} {{Svjetski prvaci u biatlonu-štafeta 4 × 7,5 km}} {{Svjetski prvaci u biatlonu-tim}} {{DEFAULTSORT:Carrara, Pieralberto}} [[Kategorija:Rođeni 1966.]] [[Kategorija:Biografije, Bergamo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1988.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1992.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Italija)]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 60e7im3dxvklstr9u3l4z1ftser052c Hrvatsko nacionalno vijeće u Bosni i Hercegovini 0 527735 3916872 3794316 2026-08-07T15:58:37Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916872 wikitext text/x-wiki {{Infokutija organizacija | ime = Hrvatsko narodno vijeće u Bosni i Hercegovini | izvorno_ime = | slika = Logo - Hrvatsko Narodno Vijeće Bosne i Hercegovine.png | opis_slike = Logo HNV BiH | karta = | veličina_karte = | opis_karte = | skraćenica = HNV BIH | uzrečica = | prethodnik = | nasljednik = | osnovana = 6. februar 1994. | datum_gašenja = | vrsta = [[Nevladina organizacija]], Civilna organizacija | status = Aktivna | cilj = Očuvanje državne cjelovitosti BiH;<br>Ravnopravnost [[Konstitutivni narodi u Bosni i Hercegovini|konstitutivnih naroda]];<br>Federalno uređenje BiH na kantonalnoj osnovi | adresa = Hamdije Kreševljakovića 3, 71000 [[Sarajevo]]<br>Bosna i Hercegovina | glavno_sjedište = [[Sarajevo]] | glavno_sjedište_koordinate = | područje_utjecaja = [[Bosna i Hercegovina]] | članstvo = | jezik = [[Hrvatski jezik|hrvatski]] | generalni_sekretar = | vođa_titula = Predsjednik | vođa_ime = [[Stipe Prlić]]<ref name="PrlicSabor2021"/><ref name="HNV-O-Nama"/><ref name="PrlicHNV"/><ref name="PrlicVijestiBa"/> | vođa_titula2 = Potpredsjednici | vođa_ime2 = Petar Matanović<br>Marinko Pejić<ref name="HNV-O-Nama"/> | vođa_titula3 = | vođa_ime3 = | vođa_titula4 = | vođa_ime4 = | vođa_titula5 = | vođa_ime5 = | vođa_titula6 = | vođa_ime6 = | vođa_titula7 = | vođa_ime7 = | vođa_titula8 = | vođa_ime8 = | vođa_titula9 = | vođa_ime9 = | vođa_titula10 = | vođa_ime10 = | ključne_osobe = [[Ivo Komšić]] (osnivač)<ref name="HNV-O-Nama"/> <br>[[Ivan Lovrenović]] (osnivač)<br>fra [[Luka Markešić]] (bivši predsjednik, posthumno)<ref name="HNV-O-Nama"/> <br>dr. sc. [[Marijo Pejić]] (bivši predsjednik, posthumno)<ref name="HNV-O-Nama"/> <br>prof. dr. Marinko Pejić (bivši predsjednik)<ref name="HNV-O-Nama"/> | prazna_oznaka1 = | prazni_podaci1 = | prazna_oznaka2 = | prazni_podaci2 = | glavni_organ = Sabor HNV BiH | budžet = | broj_zaposlenih = | broj_volontera = | web_stranica = {{URL|hnvbih.org}} | bivši_nazivi = }} '''Hrvatsko narodno vijeće u Bosni i Hercegovini''' (skr. '''HNV BiH''') je [[Nevladina organizacija|nevladina]] i građanska organizacija [[Hrvati u Bosni i Hercegovini|Hrvata Bosne i Hercegovine]] sa sjedištem u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Osnovano je 6. februara 1994. tokom Sabora Hrvata u ratnom Sarajevu, kao direktna reakcija na [[Bošnjačko-hrvatski sukob]] i politiku samoproglašene [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]].<ref name="HNV-O-Nama"/> Od svoga osnutka, HNV se ideološki zalaže za očuvanje cjelovite, suverene i multietničke Bosne i Hercegovine, zasnovane na ravnopravnosti [[konstitutivni narodi u Bosni i Hercegovini|konstitutivnih naroda]] i građanskom modelu.<ref name="RS-Platforma"/> Osnivačka Deklaracija HNV-a iz 1994, koja je predložila kantonalno uređenje države, smatra se ključnim političkim doprinosom koji je, uz potporu Sjedinjenih Američkih Država, utro put za potpisivanje [[Vašingtonski sporazum|Vašingtonskog sporazuma]] i prekid sukoba.<ref name="HNV-O-Nama"/><ref name="SpiritOfBosnia"/> U savremenom političkom kontekstu, HNV djeluje kao istaknuta alternativa i kritičar [[Hrvatski narodni sabor Bosne i Hercegovine|Hrvatskog narodnog sabora (HNS)]], dosljedno se protiveći prijedlozima o stvaranju "trećeg entiteta"<ref name="N1-Zubak"/><ref name="KlixFederalizacija"/> i HNS-ovim modelima izmjena Izbornog zakona. HNV argumentira da takve etno-teritorijalne politike zanemaruju interese Hrvata koji žive u Bosni i Posavini, te su u suprotnosti s principima cjelovite države.<ref name="PrlicHNV"/> Trenutni predsjednik organizacije je [[Stipe Prlić]], izabran 2021.<ref name="PrlicSabor2021"/> == Historija == === Pozadina i osnivanje (1992 – 1994) === Formiranje Hrvatskog narodnog vijeća direktna je posljedica političke i vojne eskalacije u Bosni i Hercegovini početkom 1990-ih. Nakon što je [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] osvojila većinu hrvatskih glasova na izborima 1990, uslijedilo je proglašenje Hrvatske Republike Herceg-Bosne (HRHB). Ova politika rezultirala je povlačenjem većine hrvatskih predstavnika iz središnje vlade u Sarajevu i eskalacijom u otvoreni [[Bošnjačko-hrvatski sukob]] (1992-1994). Kao odgovor na rat i politiku HDZ-a, koju su smatrali "neodgovornom",<ref name="HNV-O-Nama"/> skupina istaknutih hrvatskih političara, intelektualaca i vjerskih vođa pokrenula je "Sarajevsku inicijativu". Ovu grupu predvodio je [[Ivo Komšić]], tadašnji hrvatski član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine]], a uključivala je intelektualce poput [[Ivan Lovrenović|Ivana Lovrenovića]] te utjecajne članove katoličkog klera, prvenstveno franjevce provincije [[Franjevačka provincija Bosna Srebrena|Bosne Srebrene]] i sarajevskog nadbiskupa. Ova inicijativa kulminirala je sazivanjem Sabora Hrvata Bosne i Hercegovine u Sarajevu, 6. februara 1994.<ref name="Klix30Godina"/> Na Saboru je usvojena ključna Deklaracija. Sadržaj Deklaracije bio je istovremeno mirovni apel i konkretan politički prijedlog: pozivala je na hitan prekid rata i pomirenje Hrvata i Bošnjaka, te predlagala novo ustavno uređenje BiH kao decentralizirane države zasnovane na multi-etničkim kantonima.<ref name="Sabor1994-FFUNSA"/> Ovaj prijedlog bio je strateški iznimno važan. U vrijeme kad je međunarodna zajednica u Ženevi razmatrala planove o podjeli BiH na tri etničke republike (Owen-Stoltenbergov plan), Deklaracija HNV-a ponudila je jedinu alternativu koja je zagovarala opstanak cjelovite, ali federalizirane države. Koncept HNV-a dobio je presudnu međunarodnu, posebno američku podršku. Analize ovog perioda potvrđuju da je platforma HNV-a "utrla put" za Vašingtonski sporazum, potpisan u martu 1994.<ref name="HNV-O-Nama"/> Sporazumom je prekinut Bošnjačko-hrvatski sukob i stvorena [[Federacija Bosne i Hercegovine]], sastavljena od deset kantona, što je direktno reflektiralo prijedlog Deklaracije HNV-a.<ref name="HNV-O-Nama"/> HNV je, kao aktivni sudionik pregovora,<ref name="NSF-Journal"/> svojim osnivanjem i diplomatskim djelovanjem faktički doprinio zaustavljanju rata. === Djelovanje nakon 1995. === Nakon potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]] 1995, HNV BiH je nastavio djelovanje kao nevladina organizacija, pozicionirajući se kao čuvar principa cjelovite BiH i protivnik naknadnih prijedloga za etničku podjelu države. Djelovanje HNV-a u post-dejtonskom periodu obilježeno je ideološkim kontinuitetom kroz mandate nekoliko predsjednika. * Mandat fra Luke Markešića (cca 2002 – 2014): Nakon Ive Komšića, vodstvo HNV-a preuzeo je fra [[Luka Markešić]], franjevac i teolog. Njegov dugogodišnji mandat bio je ključan za ideološku konsolidaciju HNV-a. Markešić je ustrajno promovisao "Ideju Bosne" kao multietničke i tolerantne države.<ref name="PrometejMarkesic"/> * Mandat prof. dr. Marinka Pejića (cca 2014 – 2019): Kao Markešićev nasljednik,<ref name="HNV-O-Nama"/> prof. dr. Marinko Pejić vodio je HNV u periodu kad je u javnosti ponovo aktualizirana ideja o "trećem entitetu". HNV je pod njegovim vodstvom 2017. organizirao javne konferencije<ref name="KlixFederalizacija"/> i istupao protiv takvih prijedloga, argumentirajući da oni predstavljaju opasnost za Hrvate u Bosni i za cjelovitost države.<ref name="N1-Zubak"/> * Mandat dr. sc. Marija Pejića (2019 – 2021): Na čelo HNV-a izabran je 2019.<ref name="GradskoVijeceSA"/> Njegov mandat tragično je prekinut iznenadnom smrću u martu 2021, u 43. godini života, od posljedica zaraze koronavirusom.<ref name="TportalPejicSmrt"/><ref name="AlJazeeraPejicSmrt"/> * Mandat Stipe Prlića (2021 – danas): Na Saboru HNV-a održanom 29. maja 2021, za novog predsjednika izabran je Stipe Prlić. Njegov mandat od početka je definiran pregovorima o izmjenama Izbornog zakona BiH.<ref name="PrlicSabor2021"/> Prlić je odmah pozicionirao HNV kao glasnog protivnika prijedloga koje je zagovarao HNS.<ref name="PrlicHNV"/> == Ideološki i politički stavovi == === Ključni programski principi === Ideološki temelj Hrvatskog narodnog vijeća postavljen je u Deklaraciji iz 1994. Ti principi ostaju trajna programska osnova organizacije:<ref name="HNV-O-Nama"/> # Državna cjelovitost BiH kao vitalni hrvatski interes. # Osiguranje kontinuiteta državotvornosti i pune jednakopravnosti sva tri konstitutivna naroda u BiH. # Odbacivanje bilo kakvog rješenja koje sankcioniše etničke progone ili omogućuje nastavak etničkog čišćenja. # Zahtjev za povratak svih prognanih i izbjeglih u njihove domove. # Prijedlog za federalno uređenje cijele Bosne i Hercegovine na kantonalnoj osnovi. U savremenom djelovanju, ovi principi su evoluirali i prilagođeni su post-dejtonskom kontekstu, s naglaskom na građanska prava. Djelujući često u koordinaciji sa [[Srpsko građansko vijeće|Srpskim građanskim vijećem (SGV)]] i [[Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualaca|Vijećem Kongresa bošnjačkih intelektualaca (VKBI)]], HNV je artikulirao jasan stav o nužnosti pomaka s etničkih na građanske principe.<ref name="RS-Platforma"/> U zajedničkim izjavama, ove organizacije ističu da se u fokus ostvarivanja temeljnih ljudskih prava "mora staviti čovjek, svaki građanin na cijelom teritoriju BiH".<ref name="RS-Platforma"/> HNV smatra da su "postojeći etno nacionalni koncepti" koji se primjenjuju u BiH u "direktnoj suprotnosti s postojećim demokratskim i pravnim stečevinama EU", što je, kako navode, dokazano i nizom presuda Evropskog suda za ljudska prava.<ref name="RS-Platforma"/> Stoga HNV u 21. vijeku zagovara model koji balansira kolektivna prava naroda s individualnim pravima građana, sukladno evropskim standardima.<ref name="PrlicHNV"/> === Odnos prema Hrvatskom narodnom saboru (HNS) === Savremeni politički identitet HNV-a uveliko je definiran njegovim ideološkim raskolom s [[Hrvatski narodni sabor Bosne i Hercegovine|Hrvatskim narodnim saborom (HNS)]], koji okuplja većinu hrvatskih stranaka predvođenih HDZ-om BiH. Ovaj sukob manifestira se na dva ključna politička pitanja: koncept "trećeg entiteta" i Izborni zakon. ==== Sukob oko "Trećeg entiteta" ==== HNV se dosljedno protivi bilo kakvom prijedlogu o stvaranju treće, većinski hrvatske federalne jedinice ("trećeg entiteta"). HNV smatra da takva politika vodi direktno u raspad države i da je štetna za same Hrvate. Na skupu koji je organizirao HNV, [[Krešimir Zubak]], jedan od potpisnika Vašingtonskog i Dejtonskog sporazuma, ustvrdio je da bi "treći entitet vodio u disoluciju BiH".<ref name="N1-Zubak"/> Rukovodstvo HNV-a precizno je artikuliralo kritiku HNS-ove agende. Bivši predsjednik Marinko Pejić izjavio je 2017. da HNS-ovu politiku dominantno kreiraju Hrvati iz Hercegovine: "Njih Bosna ne zanima. Njima je bitna samo Hercegovina. Taj dio je jedini koji u njihovim glavama obuhvata tu treću federalnu jedinicu".<ref name="N1-Zubak"/> Osnivač HNV-a [[Ivo Komšić]] je iste godine pojasnio da HNS-ova ideja o "federalizaciji" nije ista kao HNV-ova iz 1994. Komšić tvrdi da se HNS zalaže za etničku podjelu (model pregovora iz Ženeve), dok je HNV tražio federalizaciju cijele države kao model integracije. Komšić je upozorio da bi HNS-ovim modelom "izvan Herceg-Bosne ostali svi Hrvati koji žive u Srednjoj Bosni, Posavini i Krajini".<ref name="KlixFederalizacija"/> ==== Sukob oko Izbornog zakona ==== Ideološki sukob se najoštrije pokazao 2021. tokom pregovora o izmjenama Izbornog zakona. HNV, na čelu sa Stipom Prlićem, oštro se suprotstavio prijedlozima HNS-a.<ref name="PrlicSabor2021"/> Prlić je argumentirao da HNS-ov prijedlog, koji je uključivao cenzus po kome se hrvatski predstavnici ne bi mogli birati u kantonima gdje Hrvati čine manje od 5,8% stanovništva, direktno "zakinuo veći broj Hrvata u BiH".<ref name="PrlicHNV"/> Prlićeva kritika sažima temeljni stav HNV-a: HNS-ova politika "legitimnog predstavljanja" fokusirana je isključivo na osiguranje vlasti u Hercegovini, po cijenu političkog napuštanja Hrvata u Bosni. U ključnoj izjavi, Prlić je rekao:<ref name="PrlicHNV"/> <blockquote>"Mislim da je sa tim prijedlogom zakinut veći broj Hrvata u BiH, koji žive u dijelovima gdje su u manjini. Umjesto da o njima vodimo računa, mi vodimo računa o zapadnoj Hercegovini. Ja sam tamo [u Hercegovini] zaštićen u svakom pogledu i ne vidim nikakav problem za nas, gdje smo u većini. Isto tako ne bi trebalo da bude bilo ko bez zaštite tamo gdje je manjina."</blockquote> === Kritike === ==== Kritike HNV-a prema HDZ-u/HNS-u ==== Osim temeljnih ideoloških sukoba oko uređenja države, HNV je bio oštar kritičar konkretnih političkih poteza HDZ-a. U novembru 2021, HNV je "oštro osudio" ponašanje HDZ-a BiH koji je podržao zaključak Kluba srpskog naroda (predvođenog [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]-om) u Domu naroda PSBiH, kojim se tražilo poništavanje odluke bivšeg Visokog predstavnika [[Valentin Inzko|Valentina Inzka]] o zabrani negiranja genocida. HNV je taj potez HDZ-a nazvao "uvredom za sve žrtve u Bosni i Hercegovini ali i antievropski i anticivilizacijski čin".<ref name="SB-Inzko">{{Cite web |url=https://www.slobodna-bosna.ba/vijest/226452/ostra_reakcija_hrvatskog_narodnog_vijeca_razocharani_smo_potezom_hdz_a.html |title=OŠTRA REAKCIJA HRVATSKOG NARODNOG VIJEĆA: 'Razočarani smo potezom HDZ-a' |website=slobodna-bosna.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> ==== Percepcija HNV-a od strane HNS-a/HDZ-a ==== Dostupni izvori ne sadrže direktne citate dužnosnika HNS-a ili HDZ-a koji kritiziraju HNV (npr. koristeći termine "nereprezentativan", "minorani" ili "sarajevski Hrvati"). Međutim, kritika HNS-a prema HNV-u je implicitna i temelji se na samoj platformi HNS-a, koji se pozicionira kao krovna i isključiva institucija koja zastupa "legitimne" interese hrvatskog naroda u BiH. Iz te perspektive, postojanje HNV-a, koji nudi radikalno drugačiju viziju hrvatskih nacionalnih interesa (građansku, cjelovitu BiH), percipira se kao nelojalno i kao djelovanje koje slabi jedinstvenu hrvatsku pregovaračku poziciju. Ova percepcija ima duboke korijene. Ivo Komšić se 2017. prisjetio reakcije HDZ-a na osnivanje HNV-a 1994: "bili su protiv toga, napali su nas i proglasili neprijateljima".<ref name="KlixFederalizacija"/> == Struktura i vodstvo == Službena hronologija predsjednika Hrvatskog narodnog vijeća BiH od osnivanja do danas je: prof. dr. [[Ivo Komšić]], fra [[Luka Markešić]], emeritus prof. dr. Marinko Pejić i dr. sc. [[Marijo Pejić]].<ref name="HNV-O-Nama"/> {| class="wikitable" ! Ime ! Mandat (Približno) ! Ključni doprinos / Događaj |- | '''prof. dr. [[Ivo Komšić]]''' | 1994. – cca 2002. | Osnivač; Predsjednik Sabora Hrvata 1994.; Autor Deklaracije; Vodeća uloga u pregovorima za Washingtonski sporazum. |- | '''fra [[Luka Markešić]]''' | cca 2002. – 2014. | Dugogodišnji predsjednik; Ideološka konsolidacija HNV-a; Promoviranje "Ideje Bosne" i multietničnosti. |- | '''prof. dr. Marinko Pejić''' | cca 2014. – 2019. | Javno protivljenje i organiziranje otpora obnovljenoj ideji "trećeg entiteta". |- | '''dr. sc. [[Marijo Pejić]]''' | 2019. – 2021. | Kratki mandat; preminuo na dužnosti u martu 2021. |- | '''[[Stipe Prlić]]''' | 2021. – danas | Javno protivljenje HNS-ovom prijedlogu Izbornog zakona; Zagovaranje zaštite Hrvata u Bosni. |} Trenutno vodstvo (izabrano 29. maja 2021):<ref name="HNV-O-Nama"/> * Predsjednik: Stipe Prlić <ref name="PrlicVijestiBa"/> * Potpredsjednici: Petar Matanović, Marinko Pejić * Članovi Upravnog odbora: Stipe Prlić, Petar Matanović, Marinko Pejić, Luka Brković, Igor Kamočaji, Ivo Komšić, Ivana Krstanović, Zlatko Kovačević, Đuro Kesić, Ivo Marković i Martin Tais. == Povezane organizacije == HNV BiH održava bliske veze s drugim organizacijama koje dijele slične vrijednosti. * '''[[Hrvatsko kulturno društvo Napredak]]:''' HNV "usko sarađuje" s HKD Napredak. Kada je HKD Napredak bio izložen političkim napadima 2017, Upravni odbor HNV-a osudio je te napade, ističući da je Napredak dao "ogroman doprinos Hrvatima" i "u izgradnji suživota u duhu tolerancije, dijaloga, suradnje i poštovanja ljudskih prava".<ref name="NapredakRef">{{Cite web |url=https://hkdnapredak.com/upravni-odbor-hnv-a-u-bih-osudio-napade-na-hkd-napredak/ |title=Upravni odbor HNV-a u BiH osudio napade na HKD Napredak |website=hkdnapredak.com |date=27. 10. 2017 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> * '''Građanska (multietnička) platforma:''' HNV djeluje u koordinaciji sa [[Srpsko građansko vijeće|Srpskim građanskim vijećem (SGV)]] i [[Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualaca|Vijećem Kongresa bošnjačkih intelektualaca (VKBI)]].<ref name="RS-Platforma"/> Ove tri organizacije (HNV, SGV, VKBI) često izdaju zajedničke izjave o ključnim državnim pitanjima, osuđujući "etno nacionalne koncepte" i miješanje susjednih država u unutrašnje odnose u BiH.<ref name="RS-Platforma"/> == Vidi još == * [[Srpsko građansko vijeće]] * [[Hrvatski narodni sabor Bosne i Hercegovine]] * [[Hrvati u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{Refspisak|refs= <ref name="PrlicSabor2021">{{Cite web |url=https://federalna.ba/stipe-prlic-novi-predsjednik-hrvatskog-narodnog-vijeca-bih-9y0pu |title=Stipe Prlić novi predsjednik Hrvatskog narodnog vijeća BiH |website=federalna.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="HNV-O-Nama">{{Cite web |url=https://www.hnvbih.org/o-hrvatskom-narodnom-vijecu-bih/ |title=O nama - Hrvatsko narodno vijeće Bosne i Hercegovine |website=hnvbih.org |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="PrlicHNV">{{Cite web |url=https://www.hnvbih.org/vijesti/stipe-prlic-novi-predsjednik-hrvatskog-narodnog-vijeca/ |title=Stipe Prlić novi predsjednik Hrvatskog narodnog vijeća |website=hnvbih.org |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="PrlicVijestiBa">{{Cite web |url=https://www.vijesti.ba/clanak/536334/sabor-hnv-a-u-bih-novi-predsjednik-stipe-prlic |title=Sabor HNV-a u BiH, novi predsjednik Stipe Prlić |website=vijesti.ba |date=29. 5. 2021 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="RS-Platforma">{{Cite web |url=https://radiosarajevo.ba/vijesti/bosna-i-hercegovina/vkbi-hnv-sgv-komsic-je-u-un-u-govorio-ono-sto-je-gradanima-bih-u-srcu/352142 |title=VKBI, HNV, SGV: Komšić je u UN-u govorio ono što je građanima BiH u srcu |website=radiosarajevo.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="SpiritOfBosnia">{{Cite web |url=https://www.spiritofbosnia.org/volume-11-no-1-2016january/the-washington-agreement/ |title=The Washington Agreement - Spirit of Bosnia |website=spiritofbosnia.org |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="N1-Zubak">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=WxCJOfFXT9E |title=HNV - Treći entitet znači raspad BiH |website=YouTube (N1) |access-date=10. 11. 2025 |quote=Treći entitet bi vodio u disoluciju BiH, poručio je na skupu Hrvatskog narodnog vijeća Krešimir Zubak...}}</ref> <ref name="KlixFederalizacija">{{Cite web |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/hrvatsko-narodno-vijece-se-zalaze-za-federalizaciju-cijele-bih-a-ne-samo-jednog-dijela/170311022 |title=Hrvatsko narodno vijeće se zalaže za federalizaciju cijele BiH, a ne samo jednog dijela |website=klix.ba |date=11. 3. 2017 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="Klix30Godina">{{Cite web |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/hrvatsko-narodno-vijece-bih-obiljezilo-30-godina-postojanja/241220110 |title=Hrvatsko narodno vijeće BiH obilježilo 30 godina postojanja |website=klix.ba |date=20. 12. 2024 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="Sabor1994-FFUNSA">{{Cite web |url=https://ff.unsa.ba/subds/ejournals/index.php/radovihhua/article/download/167/122/727 |title=Sabor u Sarajevu (Feb 1994) |website=ff.unsa.ba |access-date=10. 11. 2025 |archive-date=8. 1. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108071651/https://ff.unsa.ba/subds/ejournals/index.php/radovihhua/article/download/167/122/727 |url-status=dead }}</ref> <ref name="NSF-Journal">{{Cite web |url=https://www.nsf-journal.hr/nsf-volumes/case-studies/id/1143 |title=Hrvati u BiH 1991.-1995.: Nacionalni sukobi i uloga međunarodne ... |website=nsf-journal.hr |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="PrometejMarkesic">{{Cite web |url=https://www.prometej.ba/clanak/povijest/retrospektiva-svjetla-rijeci-markesiceva-bosna-4497 |title=RETROSPEKTIVA 'SVJETLA RIJEČI': Markešićeva Bosna |website=prometej.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="GradskoVijeceSA">{{Cite web |url=https://gradskovijece.sarajevo.ba/wp-content/uploads/2024/09/Tacka-3.-Prilog.pdf |title=Tadoracije Bocas Ellerosgov, Sarajevo-GRAT SARVEYO - Gradsko vijeće Grada Sarajeva |website=gradskovijece.sarajevo.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="TportalPejicSmrt">{{Cite web |url=https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/u-43-godini-umro-predsjednik-hnv-bih-marijo-pejic-20210316 |title=U 43. godini umro predsjednik HNV BIH Marijo Pejić |website=tportal.hr |date=16. 3. 2021 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="AlJazeeraPejicSmrt">{{Cite web |url=https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/2021/3/16/u-sarajevu-preminuo-mario-pejic |title=U Sarajevu preminuo Mario Pejic |website=balkans.aljazeera.net |date=16. 3. 2021 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="SB-Inzko">{{Cite web |url=https://www.slobodna-bosna.ba/vijest/226452/ostra_reakcija_hrvatskog_narodnog_vijeca_razocharani_smo_potezom_hdz_a.html |title=OŠTRA REAKCIJA HRVATSKOG NARODNOG VIJEĆA: 'Razočarani smo potezom HDZ-a' |website=slobodna-bosna.ba |access-date=10. 11. 2025}}</ref> <ref name="NapredakRef">{{Cite web |url=https://hkdnapredak.com/upravni-odbor-hnv-a-u-bih-osudio-napade-na-hkd-napredak/ |title=Upravni odbor HNV-a u BiH osudio napade na HKD Napredak |website=hkdnapredak.com |date=27. 10. 2017 |access-date=10. 11. 2025}}</ref> }} == Vanjski linkovi == * [https://www.hnvbih.org Službena web-stranica] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nevladine organizacije]] [[Kategorija:Organizacije osnovane 1994.]] [[Kategorija:Hrvati u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Sarajevo]] m6gkxasjkepihnp2jtmvljpn9kjigzw Institut za jezik u Sarajevu 0 527835 3916884 3902204 2026-08-07T19:17:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916884 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu | slika = | veličina_slike = | slika_opis = | izvorno_ime = | prijašnje_ime = Institut za jezik i književnost u Sarajevu (1977–1991)<ref name="UNSA-PS"/> | država = Bosna i Hercegovina | osnivanje = {{Početni datum i godine|1972}} | nastalo_iz = Razdvajanje zajedničke ustanove Institut za jezik i književnost (1991)<ref name="UNSA-PS"/> | vrsta = Javna naučna ustanova | status = Organizacijska jedinica [[Univerzitet u Sarajevu|Univerziteta u Sarajevu]]<ref name="UNSA-CL"/> | nadležnost = Naučnoistraživačka djelatnost iz područja jezika; normativni i leksikografski projekti<ref name="IZJ-ORG"/> | sjedište = Sarajevo, Bosna i Hercegovina | adresa = Ulica Hasana Kikića 12, 71000 Sarajevo<ref name="IZJ-KON"/> | koordinate = {{coord|43.859786|18.413489|display=inline,title}}<ref name="IZJ-KON"/> | direktor = Jasmin Hodžić<ref name="IZJ-DIR"/> | matična_organizacija = [[Univerzitet u Sarajevu]]<ref name="UNSA-CL"/> | prazna_oznaka1 = Časopisi | prazni_podaci1 = ''Književni jezik''; ''Radovi (Institut za jezik)'' | prazna_oznaka2 = Odabrana izdanja | prazni_podaci2 = ''Rječnik bosanskog jezika'' (2007) | veb-sajt = {{URL|https://izj.unsa.ba}} | fusnote = <ref name="UNSA-PS">{{Cite web |url=https://unsa.ba/index.php/novosti/pola-stoljeca-instituta-za-jezik-univerziteta-u-sarajevu-temeljne-naucnoistrazivacke |title=Pola stoljeća Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu |website=Univerzitet u Sarajevu |date= juli 2023 |access-date= 28. 10. 2024}}</ref> <ref name="UNSA-CL">{{Cite web |url=https://unsa.ba/org-jedinica/institut-za-jezik |title=Institut za jezik |website=Univerzitet u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024}}</ref> <ref name="IZJ-ORG">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/o-nama/organizacija-i-djelatnost/ |title=Organizacija i djelatnost |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=12. 10. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241012043416/https://izj.unsa.ba/o-nama/organizacija-i-djelatnost/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="IZJ-KON">{{Cite web |url=https://izj.unsa.ba/kontakt/ |title=Kontakt |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=14. 11. 2025 |archive-date=4. 11. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251104114011/https://izj.unsa.ba/kontakt/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="IZJ-DIR">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/o-nama/organizacija-i-djelatnost/direktor/ |title=Direktor Instituta za jezik |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024 }}{{Mrtav link}}</ref> }} '''Institut za jezik''' javna je naučnoistraživačka ustanova u Bosni i Hercegovini i organizacijska jedinica [[Univerzitet u Sarajevu|Univerziteta u Sarajevu]].<ref name="UNSA-CL"/><ref name="UNSA-70god">{{Cite web |url=https://www.unsa.ba/sites/default/files/inline-files/70Godina_UNSA_bh_2019_Web_1.pdf |title=70 godina Univerziteta u Sarajevu |website=Univerzitet u Sarajevu |date=2019 |format=[[PDF]] |access-date= 28. 10. 2024 |page=42}}</ref> Osnovna je djelatnost Instituta naučnoistraživački rad u području jezika.<ref name="IZJ-Misija">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/en/about-us/mission/ |title=Mission |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |language=en |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=18. 1. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118215353/https://izj.unsa.ba/en/about-us/mission/ |url-status=dead }}</ref> Osnovan je 1972,<ref name="IZJ-Historija">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/en/about-us/history/ |title=History |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |language=en |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=7. 12. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207074004/https://izj.unsa.ba/en/about-us/history/ |url-status=dead }}</ref><ref name="UNSA-50god">{{Cite web |url=https://unsa.ba/en/novosti/50th-anniversary-language-institute-university-sarajevo-scientific-conference-development |title=50th Anniversary of the Language Institute, University of Sarajevo |website=University of Sarajevo |date= 3. 3. 2022 |language=en |access-date= 28. 10. 2024}}</ref> a rad je nastavljen i tokom opsade Sarajeva (1992–1995).<ref name="Hrcak-Cedic">{{Cite web |url=https://hrcak.srce.hr/file/349104 |title=In memoriam: Ibrahim Čedić (1948–2019) |website=Hrčak |date=2019 |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=22. 1. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122004553/https://hrcak.srce.hr/file/349104 |url-status=dead }}</ref> Kroz četiri odjela — za [[standardni jezik]], [[Historija jezika|historiju jezika]], [[Dijalektologija|dijalektologiju]] i [[Leksikografija|leksikografiju]] — Institut provodi istraživanja, učestvuje u normativnim projektima i promoviše jezičku kulturu.<ref name="IZJ-ORG" /> Među publikacijama su naučni časopisi ''Književni jezik''<ref name="IZJ-KJ">{{Cite web |url=https://izj.unsa.ba/knjizevni-jezik/en/about/ |title=About – Književni jezik |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |language=en |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=14. 10. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241014062206/http://izj.unsa.ba/knjizevni-jezik/en/about/ |url-status=dead }}</ref> i ''Radovi (Institut za jezik)'',<ref name="IZJ-Radovi">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/edicija-radovi/ |title=Edicija "Radovi" |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=7. 12. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207091149/https://izj.unsa.ba/edicija-radovi/ |url-status=dead }}</ref> te izdanje ''Rječnik bosanskog jezika'' (2007).<ref name="IZJ-Rjecnik">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/izdanja/rjecnik-bosanskog-jezika/ |title=Rječnik bosanskog jezika |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=4. 12. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204081910/http://izj.unsa.ba/izdanja/rjecnik-bosanskog-jezika/ |url-status=dead }}</ref><ref name="WorldCat-Rjecnik">{{Cite web |url=https://search.worldcat.org/fr/title/Rjecnik-bosanskog-jezika/oclc/227042020 |title=Rječnik bosanskog jezika (OCLC 227042020) |website=WorldCat |language=en |access-date= 14. 11. 2025}}</ref> == Historija == Osnovan je 1972. donošenjem Zakona o Institutu za jezik (''Službeni list SR BiH'', br. 4/72). Osnivanju je prethodio programski dokument ''Književni jezik i književnojezička politika u Bosni i Hercegovini'' (februar 1971), kojim su postavljene smjernice jezičke politike u SRBiH.<ref name="UNSA-PS"/> Godine 1977. spojen je s Institutom za književnost u zajedničku ustanovu Institut za jezik i književnost u Sarajevu (''Službeni list SRBiH'', br. 20/77). Pod tim nazivom objavljen je, između ostalog, zbornik ''Naš jezik u praksi'' (1979), koji je uredio [[Josip Baotić]].<ref name="IZJ-Baotic">{{Cite web |url=http://izj.unsa.ba/edicija-prirucnici/knjiga-2/ |title=Josip Baotić (ur.), "Naš jezik u praksi" (1979) |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=6. 10. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006012054/https://izj.unsa.ba/edicija-prirucnici/knjiga-2/ |url-status=dead }}</ref> Na osnovu saglasnosti Skupštine SRBiH od 13. maja 1991. zajednička radna organizacija razdvojena je na dvije samostalne institucije: Institut za jezik i Institut za književnost.<ref name="IZJ-ORG" /> U periodu 1992–1995. Institut je nastavio rad i u uvjetima [[Opsada Sarajeva|opsade Sarajeva]].<ref name="Hrcak-Cedic"/> U martu 2022. obilježena je 50. godišnjica konferencijom "Razvoj lingvističke bosnistike".<ref name="UNSA-50god"/><ref>{{Cite news |url= https://bhrt.ba/sarajevo-promovisano-pet-novih-izdanja-instituta-za-jezik |title=Sarajevo: Promovisano pet novih izdanja Instituta za jezik |publisher= [[BHRT]] |date= 4. 3. 2022 |access-date= 28. 10. 2024}}</ref> == Organizacija == Unutrašnja organizacija obuhvata Naučnoistraživački i Administrativno-finansijski sektor. Tijela Instituta jesu direktor, Vijeće i Stručni kolegij, uz stalne i povremene komisije.<ref name="IZJ-ORG"/> === Naučnoistraživački sektor === Sektor čine četiri odjela:<ref name="IZJ-ORG"/> * Odjel za standardni jezik * Odjel za historiju jezika * Odjel za dijalektologiju * Odjel za leksikografiju. === Administrativno-finansijski sektor === Sektor pruža stručnu, administrativnu i tehničku podršku naučnom radu kroz:<ref name="IZJ-ORG" /> * Službu za računovodstvo, plan i analizu * Službu za izdavačku djelatnost, biblioteku i informiranje * Službu za opće poslove. == Djelatnost == Osnovna je djelatnost naučnoistraživački rad u području jezika: proučavanje standardnog [[Bosanski jezik|bosanskog]], [[Hrvatski jezik|hrvatskog]] i [[Srpski jezik|srpskog jezika]], historije jezika, dijalektologije i leksikografije, objavljivanje normativnih priručnika ([[pravopis]], [[gramatika]], [[Rječnik|rječnici]]), organiziranje naučnih skupova i stručna saradnja s obrazovnim i kulturnim ustanovama.<ref name="IZJ-ORG" /><ref name="IZJ-Misija" /> == Izdavaštvo i publikacije == Institut objavljuje monografije, priručnike i dva naučna časopisa. === ''Rječnik bosanskog jezika'' (2007) === Jednotomno izdanje od 1313 stranica; glavni urednik Ibrahim Čedić (edicija "Posebna izdanja", knj. 14).<ref name="IZJ-Rjecnik"/><ref name="WorldCat-Rjecnik"/> === Naučni časopisi === ==== ''Književni jezik'' ==== Časopis ima kontinuitet od 1972. Objavljuje originalne radove i recenzije iz područja srednjojužnoslavenskih jezika.<ref name="IZJ-KJ"/><ref>{{Cite web |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=765815 |title=Književni jezik, br. 19/1990 |website=CEEOL |language=en |access-date= 28. 10. 2024}}</ref> ==== ''Radovi'' (Institut za jezik) ==== Serijska publikacija evidentirana u međunarodnim bazama (ISSN 0352-969X).<ref name="IZJ-Radovi"/><ref>{{Cite web |url=https://portal.issn.org/resource/ISSN/0352-969X |title=ISSN 0352-969X – Radovi (Institut za jezik) |website=ISSN Portal |language=en |access-date= 28. 10. 2024}}</ref> == Direktori == * Ibrahim Čedić (1948–2019)<ref name="Hrcak-Cedic" /><ref>{{Cite web |url=https://unsa.ba/en/novosti/memoriam-prof-dr-ibrahim-cedic-1948-2019 |title=In memoriam Prof. Dr. Ibrahim Čedić (1948–2019) |website=University of Sarajevo |date=2019 |language=en |access-date=28. 10. 2024}}</ref> * Alen Kalajdžija – lingvist Instituta; obavljao je rukovodeće dužnosti.<ref>{{Cite web |url=https://izj.unsa.ba/en/dr-sc-alen-kalajdzija/ |title=Dr. sc. Alen Kalajdžija |website=Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu |language=en |access-date=28. 10. 2024 |archive-date=7. 12. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207080300/https://izj.unsa.ba/en/dr-sc-alen-kalajdzija/ |url-status=dead }}</ref> * Jasmin Hodžić<ref name="IZJ-DIR"/> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{URL|https://izj.unsa.ba}} – zvanični sajt * {{URL|https://unsa.ba/org-jedinica/institut-za-jezik}} – profil Instituta na UNSA {{UNSA}} [[Kategorija:Instituti u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Univerzitet u Sarajevu]] [[Kategorija:Obrazovne institucije u Sarajevu]] [[Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 1972.]] knlfcn9gpj8i6y8m6o75t9mg584kk9s Yan Xingyuan 0 528219 3916849 3809642 2026-08-07T14:45:42Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3916849 wikitext text/x-wiki {{Kinesko ime|Yan}} {{Infokutija biatlonac | ime = Yan Xingyuan | slika = Yan_X._–_Biathlon_2023_Nove_Mesto_7461.jpg | država = {{ZID|Kina}} | datum rođenja = {{Datum rođenja i godine|1996|02|26}} | mjesto rođenja = [[Mudanjiang]], [[Heilongjiang]] | država rođenja = Kina | datum smrti = | mjesto smrti = | država smrti = | klub = | tYaner = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = | nastup OI NS = | medalje OI NS = '''0''' <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''3''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|2019]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020]],[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|2023.]]) | medalje SP = '''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] | pobjede SK = '''0''' | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = | pobjede u dis = | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = | pobjede EK = | plasman EK = <!--Status: a=aktivan; k=kažnjen; n=neaktivan; p=pauzira; ne=nepoznat; u=umro; po=povukao se iz karijere; --> | status = aktivan <!-- medalje --> | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|AI}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 | [[Biatlon na Azijskim igrama|Azijske igre (biatlon)]]| 0 | 0 | 0 }} | aktualizirano = 10. 2. 2026. }} '''Yan Xingyuan''' ({{zh|c=闫星元}}), rođen 26. februara 1996. u [[Mudanjiang]]u, u [[Kineske provincije|provinciji]] [[Heilongjiang]], je nekadašnji [[Kina|kineski]] olimpijski [[biatlon]]ac.<ref>{{cite web |title=Xingyuan Yan Biography, Olympic Medals, Records and Age |url=https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/biathlon/athlete-profile-n1064360-Xingyuan-Yan.htm |website=[[International Olympic Committee]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308060110/https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/biathlon/athlete-profile-n1064360-Xingyuan-Yan.htm |archive-date=8. 3. 2022 |url-status=live|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2022}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 20 km|39]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 10 km|40]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – potjera (muškarci)|41]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (muškarci)|16]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (mješovito)|15]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 20 km|57]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 10 km|64]] | | | | |} Yan je nastupio dva puta na [[Biatlon na Olimpijskim igrama|Olimpijskim igrama u biatlonu]]: na [[Zimske olimpijske igre 2022.|ZOI 2022.]] i [[Zimske olimpijske igre 2026.|ZOI 2026.]] U pojedinačnoj konkurenciji najbolji plasman bilo mu je 39-o mjesto na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je od 92 takmičara s tri promašaja i zaostatkom od 4:53.2&nbsp;min bio iza pobjednika [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|francuskog]] biatlonca [[Quentin Fillon Maillet|Quentina Fillona Mailleta]]. Najbolji rezultat u ekipnim utrkama mu je bilo 15-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (mješovito)|mješovitoj štafeti]] s [[Meng Fanqi]], [[Chu Yuanmeng]] i [[Cheng Fangming|Chengom Fangmingom]], kada su s 4:42.5&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|norveške]] štafete u sastavu: [[Marte Olsbu Røiseland]], [[Tiril Eckhoff]], [[Tarjei Bø]] i [[Johannes Thingnes Bø]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2019}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 20 km|74]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 10 km|99]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|18]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 10 km|76]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (muškarci)|18]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – pojedinačna štafeta (mješovito)|26]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2023}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 20 km|84]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 10 km|89]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – štafeta (mješovito)|24]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – pojedinačna štafeta (mješovito)|27]] |} Yan Xingyuan je nastupio samo tri puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]], ali nije osvajao medalje. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je 74-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s pet promašaja i zaostatkom od 9:57.7&nbsp;min bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Arnd Peiffer|Arnda Peiffera]]. U ekipnim utrkama su mu najbolji rezultati dva 18-a mjesta: na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|mješovitoj]] štafeti s [[Zhang Yan (biatlonka)|Zhang Yan]], [[Chu Yuanmeng]] i [[Wang Wenqiang|Wangom Wenqiangom]]; te na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|SP 2020.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Cheng Fangming|Chengom Fangmingom]], [[Tang Jinle|Tangom Jinleom]] i [[Li Xuezhi|Liom Xuezhijom]]. === Svjetski kup === Yan je prvi put nastupio u [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|sezoni 2018/19.]] u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]], 2. decembra 2018. na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] u utrci pojedinačne mješovite štafete kada je s [[Tang Jialin]] osvojio 23-o mjesto od 25 štafeta. Najbolji rezultat bilo mu je 44-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|sezoni 2018/19.]] u [[Canmore]]u 7. februara 2019. u utrci na 15&nbsp;km; a u ekipnim utrkama je u [[Oberhof]]u [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|sezoni 2021/22.]] 8. januara 2022. s [[Meng Fanqi]] osvojio dvanaesto mjesto u mješovitoj pojedinačnoj štafeti. == Prestanak karijere == == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Biatlon portal}} * {{Commonscat-inline|Yan Xingyuan}} * {{Sport365-m|1346}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Yan, Xingyuan}} [[Kategorija:Rođeni 1996.]] [[Kategorija:Biografije, Mudanjiang]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Kineski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.]] [[Kategorija:Kineski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] peokogjvaxtw3un7w3a1mjuppycl9gr Majčinska veza 0 529991 3916962 3914562 2026-08-08T07:02:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916962 wikitext text/x-wiki [[Slika:MaternalBond.jpg|thumb|right| Majka drži svoje dijete.]] [[Datoteka:Sea Lions Nuzzling.jpg|thumb|right| Majka morskog lava i mladunče.]] [[Datoteka:Mother Yellow-bellied Marmot and pup kissing.jpg|thumb|right|A majka [[mrmot|žutotrbuhog mrmota]] ljubi svog štene.]] '''Majčinska veza''' je [[međuljudski odnos|odnos]] između [[biološka majka|biološke majke]]/[[staratelj]]a i njenog djeteta ili bebe. Iako se obično povezuje s [[trudnoća|trudnoćom]] i [[porođaj]]em, majčinska veza se može razviti i u kasnijim slučajevima u životu kada dijete nije u srodstvu, kao što je slučaj s [[usvajanje|usvojenim]] djetetom ili slučaj s [[mješovita porodica|mješovitom porodicom]]. I fizički i emocijski faktori utiču na proces [[Ljudske veze|veze]] majke i djeteta. Kod [[poremećaj separacijske anksioznosti|poremećaja separacijske anksioznosti]] dijete postaje uplašeno i nervozno kada je daleko od voljene osobe, obično [[roditelj]]a ili drugog staratelja. Nove majke ne osjećaju uvijek trenutnu ljubav prema svom djetetu. Umjesto toga, veza se može s vremenom ojačati ili se ne razviti. Razvijanje veze može trajati satima, danima, sedmicama ili mjesecima.<ref name = "Winkler_2000">{{cite journal | vauthors = Winkler J | title = [Development of the maternal bond during pregnancy] | language = cs | journal = Casopis Lekaru Ceskych | volume = 139 | issue = 1 | pages = 5–8 | date = januar 2000 | pmid = 10750284 | url = http://www.muni.cz/research/publications/314151 | trans-title = Development of the maternal bond during pregnancy }}</ref> ==Trudnoća== Majčinska veza između žene i njenog biološkog djeteta obično počinje da se razvija tokom trudnoće. [[Trudnica]] često prilagođava svoj način života potrebama novorođenčeta u razvoju, naprimjer, jedenjem ili izbjegavanjem određene hrane ili poduzimanjem ili izbjegavanjem određenih aktivnosti. Oko 18. do 25. sedmice, majka počinje osjećati kako se [[fetus]] kreće. Slično kao što prvi put vidi svoje dijete na ultrazvuku, ovo iskustvo često dovodi do toga da se majka osjeća više vezano za svoje dijete. Kada se dovoljno razvije, fetus u razvoju ima određenu [[svijest]] o majčinom otkucaju srca i glasu i može reagovati na dodir ili pokret i čuti zvukove iz okolnog okruženja. Do sedmog mjeseca trudnoće, dvije trećine žena izvještavaju o snažnoj majčinskoj vezi sa svojim nerođenim djetetom.<ref name = "Winkler_2000" /> Neke majke koje [[neplanirana trudnoća|nisu željele trudnoću]] možda nemaju blizak odnos sa svojim djetetom zbog osjećaja stranosti/nepoznavanja.<ref name="HP2020FP">{{cite web | title = Family Planning – Healthy People 2020 | url = Only 20% of mothers felt that they have an actual connection with a child, within hours of delivery. (steinfield) https://www.webmd.com/parenting/baby/forming-a-bond-with-your-baby-why-it-isnt-always-immediate http://healthypeople.gov/2020/topicsobjectives2020/overview.aspx?topicid=13 | website=HealthyPeople.gov | access-date = 18. 8. 2011}} This reference cites: * {{cite report |vauthors=Logan C, Holcombe E, Manlove J, etal |title=The consequences of unintended childbearing: A white paper |location=Washington | publisher=[[Child Trends]] |date=maj 2007 |access-date=3. 3. 2009 |url=http://www.childtrends.org/Files/Child_Trends-2007_05_01_FR_Consequences.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702204001/http://www.childtrends.org/Files//Child_Trends-2007_05_01_FR_Consequences.pdf |archive-date=2. 7. 2010 | url-status=dead}} * {{cite journal | vauthors = Cheng D, Schwarz EB, Douglas E, Horon I | title = Unintended pregnancy and associated maternal preconception, prenatal and postpartum behaviors | journal = Contraception | volume = 79 | issue = 3 | pages = 194–198 | date = mart 2009 | pmid = 19185672 | doi = 10.1016/j.contraception.2008.09.009 }} * {{cite journal | vauthors = Kost K, Landry DJ, Darroch JE | title = Predicting maternal behaviors during pregnancy: does intention status matter? | journal = Family Planning Perspectives | volume = 30 | issue = 2 | pages = 79–88 | date = Mar–Apr 1998 | pmid = 9561873 | doi = 10.2307/2991664 | jstor = 2991664 }} * {{cite journal | vauthors = D'Angelo DV, Gilbert BC, Rochat RW, Santelli JS, Herold JM | title = Differences between mistimed and unwanted pregnancies among women who have live births | url = https://archive.org/details/sim_perspectives-on-sexual-and-reproductive-health_september-october-2004_36_5/page/192 | journal = Perspectives on Sexual and Reproductive Health | volume = 36 | issue = 5 | pages = 192–197 | date = Sep–Oct 2004 | pmid = 15519961 | doi = 10.1111/j.1931-2393.2004.tb00022.x }} </ref> Vjerovatnije je da će patiti od [[postporođajne depresije]] ili drugih problema s mentalnim zdravljem i rjeđe će dojiti.<ref name="HP2020FP" /> ==Porođaj i period nakon trudnoće== [[Porođaj]] je iskustvo koje može ojačati vezu između majke i djeteta. Faktori poput traumatskog porođaja, majčinog djetinjstva, medicinskog stresa, nedostatka podrške i uticaja supružnika ili partnera/porodice ili socioekonomskih faktora poput siromaštva mogu oslabiti vezu. Fizički kontakt između dojenčadi i njegovatelja vrlo je važan za izgradnju, a povezivanje je i dalje moguće za dojenčad kojoj je potrebna bolnička njega, što smanjuje mogućnosti za fizički kontakt, naprimjer za dojenčad koja je rođena prijevremeno. Roditelji i prijevremeno rođena djeca i dalje se mogu povezati maženjem i zagrljajem, dodirivanjem u i oko inkubatora i igrom, pri čemu su čvrsti kontakti poput kože na kožu posebno efikasni.<ref>{{cite web | url=https://raisingchildren.net.au/newborns/premature-babies-sick-babies/connecting-communicating/bonding-in-the-nicu | title=Bonding with sick or premature babies in the NICU }}</ref> Teorija emocijskog povezivanja prvi put se pojavila sredinom 1970-ih<ref>{{cite journal | vauthors = Spinner MR | title = Maternal-infant bonding | journal = Canadian Family Physician | volume = 24 | pages = 1151–1153 | date = novembar 1978 | pmid = 21301556 | pmc = 2379718 }}</ref> teorije o vezivanju koje opisuju i uzroke dobrog i lošeg vezivanja uspostavljene su sredinom 1980-ih. ==Oksitocin== Proizvodnja [[oksitocin]]a tokom porođaja i dojenja povećava parasimpatičku aktivnost. Stoga se [[anksioznost]] teorijski smanjuje. Kaže se da majčina cirkulacija oksitocina predisponira žene za vezivanje i pokazuje [[ponašanje]] vezivanja,<ref name="Chi2012">{{cite book | vauthors = Chiras DD | name-list-style = vanc | title = Human Biology | date = 2012 | publisher = Jones & Bartlett Learning | location = Sudbury, MA | isbn = 978-0-7637-8345-7 | page = 262 | edition = 7th | url = https://books.google.com/books?id=mqlY1n8Ez1oC&pg=PA262 }}</ref><ref>{{cite book | vauthors = Gray PB | chapter = The Evolution and Endocrinology of Human Behavior: Differences and Reproduction. | veditors = Muehlenbein MP | title = Human Evolutionary Biology | date = 2010 | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-1-139-78900-4 | pages = 277–292 (282) | chapter-url = https://books.google.com/books?id=3NRf_8gwmO8C&pg=PA282 | doi = 10.1017/CBO9780511781193.020 }}</ref> iako je ovo bilo osporavano.<ref>{{cite book | vauthors = Fillod O | chapter = Oxytocin as proximal cause of 'maternal instinct': weak science, post-feminism, and the hormones of mystique | veditors = Schmitz S, Höppner G |editor-link1=Sigrid Schmitz| title = Gendered neurocultures: feminist and queer perspectives on current brain discourses| publisher = Zaglossus | location = Wien | year = 2014 | isbn = 9783902902122 | series = challenge GENDER, 2 }}</ref> Vjeruje se da [[dojenje]] njeguje vezu putem dodira, reakcija i međusobnog gledanja, jer stimulira iskustvo s bebom koja gleda majku odozgo dolje i pije iz majčinih [[bradavica (dojka)|bradavica]].<ref>{{cite news | url = http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3749/is_200310/ai_n9302754 | title = Breastfeeding, bonding, and the mother-infant relationship | publisher = Merrill-Palmer Quarterly | vauthors = Else-Quest NM, Hyde JS, Clark R | date = 1. 10. 2003 | access-date = 13. 3. 2008 | archive-date = 18. 12. 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071218000739/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3749/is_200310/ai_n9302754/print | url-status = dead }}</ref> ==Majčina separacijska anksioznost== Počevši od dobi 9 –10 mjeseci, kada bebe počinju puzati, a zatim, kada počnu hodati oko 12 mjeseci, počinju razvijati sposobnosti fizičkog istraživanja svijeta daleko od majke.<ref>{{cite book | vauthors = Schaffer HR | date = 2004 | title = Introducing Child Psychology | url = https://archive.org/details/introducingchild0000scha | location = Oxford | publisher = Blackwell | isbn = 978-0-631-21627-8 }}</ref> Ove sposobnosti sa sobom nose separacijsku anksioznost jer dojenče postaje ranjivije kada je daleko od majke. Ovaj novostečeni motorni razvoj prati intelektualnu znatiželju dojenčadi, te kognitivni i jezički razvoj dok počinju pokazivati i imenovati, te zajedno s majkama pratiti svoju okolinu počevši od 9–10 mjeseci. Većina roditelja pozdravlja ova istraživanja i ovu povećanu nezavisnost. Međutim, u kontekstu majčine depresije, traume ili poremećene povezanosti u njenom ranom životu, neke majke imaju značajne poteškoće u podnošenju istraživanja i/ili dojenčetove [[anksioznost]]i.<ref name="pmid23756225">{{cite journal | vauthors = Pelaez M, Virues-Ortega J, Field TM, Amir-Kiaei Y, Schnerch G | title = Social referencing in infants of mothers with symptoms of depression | journal = Infant Behavior & Development | volume = 36 | issue = 4 | pages = 548–56 | date = decembar 2013 | pmid = 23756225 | doi = 10.1016/j.infbeh.2013.05.003 }}</ref> Ova separacijska anksioznost se povećava kada se dojenčad i mala djeca osjećaju ugroženo ili se društveno pozivaju na svoje majke radi utjehe. Istraživanje je pokazalo da majke, na primjer, s historijom izloženosti nasilju i posttraumatskim stresnim poremećajem pokazuju manju aktivnost u medijalnom prefrontalnom korteksu, području mozga koje pomaže u ublažavanju i kontekstualizaciji reakcija na strah, te stoga vjerovatno nisu u stanju ugasiti svoju reakciju na strah nakon gledanja snimljene scene odvajanja majke od malog djeteta na skeneru [[magnetna rezonanca|magnetne rezonance]].<ref name="pmid26074844">{{cite journal | vauthors = Schechter DS, Moser DA, Paoloni-Giacobino A, Stenz L, Gex-Fabry M, Aue T, Adouan W, Cordero MI, Suardi F, Manini A, Sancho Rossignol A, Merminod G, Ansermet F, Dayer AG, Rusconi Serpa S | display-authors = 6 | title = Methylation of NR3C1 is related to maternal PTSD, parenting stress and maternal medial prefrontal cortical activity in response to child separation among mothers with histories of violence exposure | journal = Frontiers in Psychology | volume = 6 | issue = | pages = 690 | date = 2015 | pmid = 26074844 | pmc = 4447998 | doi = 10.3389/fpsyg.2015.00690 | doi-access = free }}</ref> == Separacijska anksioznost kod djece == Neizbježno je da djeca koja su rijetko bila odvojena od majke postanu anksiozna kada su odvojena na duži period. To se najčešće doživljava kada počinju pohađati školu. Separacijska [[anksioznost]] može uzrokovati da djeca ne budu otvorena za nova iskustva, poput redovnog pohađanja škole. Postoji veza između separacijske anksioznosti kod djece i odbijanja škole.<ref>{{Cite journal |last1=Tekin |first1=Işıl |last2=Aydın |first2=Selami |date=novembar 2022 |title=School refusal and anxiety among children and adolescents: A systematic scoping review |journal=New Directions for Child and Adolescent Development |language=en |volume=2022 |issue=185–186 |pages=43–65 |doi=10.1002/cad.20484 |pmid=36161758 |s2cid=252536285 |issn=1520-3247|doi-access=free }}</ref> Vezanost se javlja nakon porođaja i ne formira se, te je vjerovatno fluidnija kako odmičete kasnije u životu. Ova anksioznost se može ponovo pojaviti ako majke moraju napustiti svoju porodicu da bi radile. U oba slučaja, anksioznost djeteta (i roditelja) može se smanjiti pripremom, tj. pripremom djeteta za iskustvo prije njegovog nastanka i stvaranjem i održavanjem dijaloga i veze između odsutnog roditelja i djeteta tokom razdvajanja. Mnoga djeca mogu iskusiti takvu anksioznost u različitim oblicima.<ref>{{Cite journal |last1=Wehry |first1=Anna M. |last2=Beesdo-Baum |first2=Katja |last3=Hennelly |first3=Meghann M. |last4=Connolly |first4=Sucheta D. |last5=Strawn |first5=Jeffrey R. |date=juli 2015 |title=Assessment and Treatment of Anxiety Disorders in Children and Adolescents |journal=Current Psychiatry Reports |language=en |volume=17 |issue=7 |pages=52 |doi=10.1007/s11920-015-0591-z |issn=1523-3812 |pmc=4480225 |pmid=25980507}}</ref> Separacijska anksioznost kod djece može biti naučeno ponašanje koje se može pojaviti tokom vremena, a počinje od urođenih strahova od odvajanja ili [[trauma]].<ref>{{Cite journal |last=Masson |first=Céline |date=2001 |title=Le supplice des mères : le fil de l'angoisse transgénérationnelle |url=http://dx.doi.org/10.3917/cm.064.0135 |journal=Cliniques méditerranéennes |volume=64 |issue=2 |pages=135–156 |doi=10.3917/cm.064.0135 |issn=0762-7491|url-access=subscription }}</ref> == Također pogledajte== *[[Porođajno zatočeništvo]] * [[Ljudska veza]] * [[Očinska veza]] * [[Efekat Pepeljuge]] * [[Majčin dječak]] * [[Nošenje bebe]], *[[Zajedničko spavanje]] * [[Dojenje i mentalno zdravlje]] ==Reference== {{refspisak|30em}} {{Roditeljstvo}} {{Evolucijska psihologija}}{{Authority control}} [[Kategorija:Evolucijska psihologija]] [[Kategorija:Intimni odnosi]] [[Kategorija:Majčinstvo]] ns782ddzkafxa4ka9d1nja2fbnuzmrb Ljudsko povezivanje 0 530015 3916947 3914784 2026-08-08T05:47:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916947 wikitext text/x-wiki {{ljubav bočni stubac|tipovi}} '''Ljudsko povezivanje''' je proces razvoja bliskog odnosa između dvije ili više osoba ''[[čovjek|Homo sapiens sapiens]]''. Najčešće se odvija između članova porodice ili prijatelja,<ref>''Webster's New World College Dictionary'' 1971.</ref> ali se može razviti i među grupama, kao što su sportski timovi i kad god [[homo sapiens|ljudi]] provode vrijeme zajedno. Vezivanje je uzajamni, [[društvena interakcija|interaktivni]] proces i razlikuje se od jednostavnog [[Recipročno sviđanje|sviđanja]]. To je proces njegovanja [[društvena veza|društvene veze]]. Vezivanje se obično odnosi na proces [[teorija vezanosti|privrženosti]] koji se razvija između romantičnih ili platonskih partnera, bliskih prijatelja ili roditelja i djece. Ovu vezu karakteriziraju [[emocije]] kao što su [[naklonost]] i [[povjerenje (društvene nauke)|povjerenje]]. Bilo koje dvije osobe koje provode vrijeme zajedno mogu formirati vezu. [[Muško vezivanje]] odnosi se na uspostavljanje odnosa između muškaraca kroz zajedničke aktivnosti. Termin [[žensko vezivanje]] odnosi se na formiranje bliskih ličnih odnosa između žena. [[Prijateljstvo između spolova]] odnosi se na lične odnose između muškaraca i žena.<ref>[http://www.thefreedictionary.com The Free Dictionary]</ref> ==Rani stavovi== U 4. stoljeću prije nove ere, grčki filozof [[Platon]] tvrdio je da [[ljubav]] upravlja vezama ljudskog društva. U svom djelu ''[[Symposium (Platon)|Symposiuma]]'', Eriksimah, jedan od naratora u dijalogu, navodi da ljubav ide daleko dalje od jednostavne privlačnosti prema ljudskoj ljepoti. On navodi da se ona javlja u cijelom životinjskom i biljnom [[carstvo (biologija)|carstvu]], kao i u cijelom [[svemir]]u. Ljubav upravlja svime što se događa, kako u carstvu bogova, tako i u carstvu ljudi (186a–b).<ref>{{cite web |last1=Naugle |first1=David |title=The Platonic Concept of Love: The Symposium |url=https://www3.dbu.edu/naugle/pdf/platonic_love.pdf |access-date=14. 11. 2021}}</ref> Eriksimah smatra da kada su različiti suprotstavljeni elementi poput vlažnog i suhog "pokrenuti odgovarajućom vrstom Ljubavi, oni su u harmoniji jedni s drugima... Ali kada vrsta Ljubavi koja je gruba i impulsivna kontrolira godišnja doba, ona donosi smrt i uništenje" (188a). Budući da je ljubav ta koja vodi odnose između ovih skupova suprotnosti kroz postojanje, u svakom slučaju je to viši oblik ljubavi koji donosi harmoniju i prianja uz dobro, dok impulsivna vulgarna ljubav stvara disharmoniju. Platon zaključuje da je najviši oblik ljubavi najveći. Kada je ljubav "usmjerena, u umjerenosti i pravdi, prema dobru, bilo na nebu ili na zemlji: sreća i dobra sreća, veze ljudskog društva, sklad s bogovima gore - sve je to među njegovim darovima" (188d). U 1660-im, holandski filozof [[Spinoza]] je u svom djelu „Etika ljudskog ropstva ili snaga emocija“ napisao da se termin „ropstvo“ odnosi na ljudsku nemoć u umjerenju i kontroli emocija. To jest, prema Spinozi, „kada je čovjek žrtva svojih emocija, on nije svoj gospodar, već leži na milosti sudbine“. Godine 1809. [[Johann Wolfgang von Goethe]], u svojoj klasičnoj noveli „[[Izborni afiniteti]]“, pisao je o „bračnoj vezi“ i analogijom pokazao koliko su jake bračne zajednice slične po karakteru onoj kojom čestice [[Žive (element)|žive]] pronalaze jedinstvo kroz proces [[hemijski afinitet|hemijskog afiniteta]]. Ljudi u strastvenim vezama, prema Goetheu, analogni su reaktivnim supstancama u [[hemijska jednačina|hemijskoj jednačini]]. ==Sparivanje== {{glavni|Parno sparivanje}} Termin ''parno sparivanje'' nastao je 1940. godine u odnosu na parove ptica; odnosi se na [[monogamija|monogamni]] ili relativno monogamni odnos. Dok neki oblik monogamije može karakterizirati oko 90% vrsta ptica, kod sisara je dugotrajno sparivanje (izvan kratkog trajanja same kopulacije) rijetko, oko 3% (vidi [[Monogamija|monogamija kod životinja]]). Učestalost monogamije kod [[primat]]skih vrsta je slično niska u poređenju sa [[poliginija|poliginijom]] (jedan mužjak se pari sa dvije ili više ženki), što je najčešći obrazac.<ref name="SBNK">Holland, Maximilian. (2012) ''Social Bonding and Nurture Kinship: Compatibility between Cultural and Biological Approaches''. North Charleston: Createspace Press.</ref> Međutim, bez obzira na obrasce parenja, život primata obično karakteriziraju dugotrajni društveni odnosi (bilo seksualni, brižni, koalicijski ili neki drugi) formirani u kontekstu života u trajnim društvenim grupama,<ref name="SBNK"/> i svaki takav trajni odnos (bilo isključiv ili ne) karakterizira određeni stepen povezanosti. Slično tome, dok se raspravlja o 'prirodnosti' monogamije kod ljudi,<ref name="Barash2001">Barash, D.P. & Lipton, J.E. (2001). The Myth of Monogamy. New York, NY: W.H. Freeman and Company.</ref> Trajne monogamne ili poligamne veze obično će biti praćene afektivnom ili emocionalnom vezom (vidi sljedeći odjeljak). ===Limerencijska veza=== {{glavni|Limerencija}} Prema ''teoriji limerencije'', koju je 1979. godine postavila psihologinja [[Dorothy Tennov]], određeni postotak parova može proći kroz ono što se naziva ''limerencijska reakcija'', u kojoj jedan ili oba člana para mogu doživjeti stanje strasti pomiješano s kontinuiranim nametljivim razmišljanjem, strahom od odbacivanja i nadom. Stoga se kod svih ljudskih romantičnih veza može formirati jedna od tri vrste ''veza'', definirane tokom određenog vremenskog perioda, u odnosu na iskustvo ili neiskustvo limerence: # '''Afektivna veza''': definira veze u kojima nijedan partner nije limerentan. # '''Limerencijsko-Nelimerencijska veza''': definira veze u kojima je jedan partner limerentan. # '''Limerencijsko-Limerencijska veza''': definira veze u kojima su oba partnera limerentna. Konstitucija ovih veza može varirati tokom veze, na načine koji mogu povećati ili smanjiti intenzitet [[llimerencija]]. Karakteristika ovog razgraničenja koje je napravila Tennov je da se, na osnovu njenog istraživanja i intervjua sa preko 500 ljudi, svi ljudski vezani odnosi mogu podijeliti u tri varijante koje se definišu količinom limerencije ili nelimerencije koju svaki partner doprinosi vezi. ==Roditeljska veza== ===Vezanost=== {{glavni|Afektivna veza|Teorija vezanosti}} [[slika:Walter Singleton Aiden Singleton.jpg|thumb|left| Roditeljske veze često pomažu djeci da formiraju svoj identitet]] U 1958., britanski razvojni psiholog [[John Bowlby]] objavio je rad "'Priroda djetetove veze s majkom'", u kojem su razvijeni prekursorski koncepti "[[teorija vezanosti|teorije vezanosti]]". To je uključivalo razvoj koncepta "afektivne veze", koji se zasniva na univerzalnoj tendenciji ljudi da se vežu, tj. da traže bliskost s drugom osobom i da se osjećaju sigurno kada je ta osoba prisutna. Teorija vezanosti dijelom vuče korijene iz posmatranja i eksperimenata sa životinjama, ali se također zasniva na posmatranjima djece koja su propustila tipična iskustva brige odraslih. Veliki dio ranih istraživanja o vezanosti kod ljudi proveli su John Bowlby i njegovi saradnici. Bowlby je pretpostavio da bebe imaju ugrađenu potrebu od rođenja da stvaraju emocijske veze, tj. duhovne veze, jer to povećava šanse za preživljavanje, osiguravajući da dobiju potrebnu njegu.<ref>{{cite book |author=Bowlby, John |title=Attachment and Loss |url=https://archive.org/details/attachmentloss0002bowl |publisher=Basic Books |year=1969}}</ref><ref name="Bowlby">{{cite book |author=Bowlby, John |title=The Making and Breaking of Affectional Bonds |url=https://archive.org/details/makingbreakingof0000bowl |publisher=Routledge |year=1990 |isbn=0-415-04326-3}}</ref><ref name="Wilson">{{cite book |author1=Wilson, Glenn |author2=McLaughlin, Chris |title=The Science of Love |url=https://archive.org/details/scienceoflove0000wils |publisher=Fusion Press |year=2001 |isbn=1-901250-54-7}}</ref> Bowlby nije opisao uzajamnost u vezanosti. Izjavio je da je vezanost od strane majke patološka inverzija i opisao je samo ponašanja dojenčeta. Mnogi stručnjaci za razvoj razradili su Bowlbyjeva etološka zapažanja. Međutim, ni Bowlbyjeva težnja za bliskošću (što nije moguće za ljudske [[dojenčad]] prije nego što prohodaju) ni kasniji opisi uzajamnosti između njegovatelja i dojenčeta s emocijskom dostupnošću i sinhronošću s emocijskom modulacijom ne uključuju trajnu motivaciju vezanosti u odraslom životu. Trajna motivacija je želja za kontrolom ugodno iznenađujuće transformacije koja je put vjerovanja u učinkovitost kod ljudi. Ova motivacija objašnjava znatiželju i intelektualni rast jezika, matematike i logike, a sve to ima emocijsku osnovu sigurnosti.<ref>See {{Cite news |author=R.H. Smith |author2=B.M. Ostfeld |year=1983 |title=Engageance, a practical elaboration of attachment in mothers of at-risk infants |periodical=International Journal of Family Psychiatry |volume=4 |issue=3 |pages=229–245 }}</ref> ===Majčinska veza=== {{glavni|Majčinska veza}} [[slika:She sit nursing her baby.gif|thumb|Majčino [[dojenje]] - proces koji olakšava ''vezu majke i dojenčeta'']]Od svih ljudskih veza, ''majčinska veza'' (odnos majke i dojenčeta) je jedna od najjačih.]] Majčinska veza počinje se razvijati tokom trudnoće; nakon trudnoće, proizvodnja [[oksitocin]]a tokom [[laktacija|laktacije]] povećava [[PNS|parasimpatičku]] aktivnost, čime se smanjuje [[anksioznost]] i teorijski podstiče povezivanje. Općenito se smatra da cirkulacija majčinog oksitocina može predisponirati neke sisare da pokažu ponašanje brige kao odgovor na mlade svoje vrste. Izvještava se da [[dojenje]] podstiče ranu postporođajnu majčinsku vezu, putem dodira, reakcije i međusobnog pogleda.<ref>Cesk, Cas Lek. (2000). "[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3749/is_200310/ai_n9302754 Development of the Maternal Bond during Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218000739/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3749/is_200310/ai_n9302754/print |date=18. 12. 2007 }}." 19 Jan; 139(1): 5–8.</ref> Opsežne tvrdnje o učinku dojenja iznijela je 1930-ih Margaret Ribble, zagovornica "prava dojenčadi".<ref>Ribble, M. (1939). The significance of infantile sucking for the psychic development of the individual. ''Journal of Nervous and Mental Disease'', 90, 455–463.</ref> ali su ih drugi osporili.<ref>Pinneau, S.R. (1950). A critique on the articles by Margaret Ribble. ''Child Development'', 21(4), 203–228.</ref> Navodni efekat nije univerzalan, a majke koje hrane bebe na flašicu uglavnom su na odgovarajući način zabrinute za svoje bebe. Teško je utvrditi stepen uzročnosti zbog niza zbunjujućih varijabli, kao što su različiti razlozi zbog kojih porodice biraju različite metode hranjenja. Mnogi vjeruju da rano povezivanje idealno povećava odgovor i osjetljivost na potrebe djeteta, jačajući kvalitet odnosa majka-beba - međutim, mogu se pronaći mnogi izuzeci vrlo uspješnih veza majka-beba, iako nije došlo do ranog dojenja, kao što je slučaj sa prijevremeno rođenom djecom kojoj možda nedostaje potrebna snaga sisanja da bi bila uspješno dojena. Istraživanje koje je uslijedilo nakon Bowlbyjevih zapažanja (gore) stvorilo je određenu zabrinutost o tome da li su usvojitelji propustili neki ključni period za razvoj djeteta. Međutim, istraživanje u vezi sa ''[[Mentalni i društveni život beba|Mentalnim i društvenim životom beba]]'' sugeriralo je da je "sistem roditelj-dijete", a ne veza između biološki povezanih pojedinaca, evoluirani spoj između urođenih obrazaca ponašanja svih ljudskih beba i jednako evoluiranih odgovora odraslih ljudi na ta ponašanja beba. Stoga priroda „osigurava određenu početnu fleksibilnost u odnosu na određene odrasle osobe koje preuzimaju roditeljsku ulogu."<ref>{{cite book|last=Kaye|first=K|title=The Mental and Social Life of Babies|year=1982|publisher=Univ. Chicago Press|isbn=0-226-42848-6|pages=[https://archive.org/details/mentalsociallife0000kaye_a5t8/page/261 261]|url=https://archive.org/details/mentalsociallife0000kaye_a5t8/page/261}}</ref> ===Očinska veza=== [[Datoteka:FemkeD2.jpg|thumb|Otac se igra sa svojom kćerkom - aktivnost koja obično jača "vezu između oca i djeteta"|left]] {{glavni|Očinska veza}} Za razliku od [[majčinska veza|majčinske]], „[[očinske veze]]“ imaju tendenciju da variraju tokom [[Razvoj djeteta|razvoja djeteta]] u smislu snage i stabilnosti. U stvari, mnoga djeca sada odrastaju u domaćinstvima bez očeva i uopće ne doživljavaju očinsku vezu. Općenito, očinska veza je dominantnija kasnije u djetetovom životu nakon što se razvije jezik. Očevi mogu biti utjecajniji u interakcijama igre za razliku od interakcija brige. Veze oca i djeteta također se obično razvijaju u odnosu na teme poput političkih stavova ili novca, dok se veze majke i djeteta obično razvijaju u odnosu na teme poput vjerskih stavova ili općih pogleda na život.<ref>Rossi, A. & Rossi, P. (1990). ''Of Human Bonding: Parent Child Relations Across the Life Course.'' Chicago: Aldine. {{ISBN|0-202-30361-6}}</ref> U 2003. istraživač sa Univerziteta Northwestern u [[Illinois]]u otkrio je da [[progesteron]], hormon koji se češće povezuje s trudnoćom i majčinskom vezom, također može kontrolirati način na koji muškarci reaguju na svoju djecu. Konkretno, otkrili su da nedostatak progesterona smanjuje agresivno ponašanje kod mužjaka miševa i stimulira ih da se ponašaju na očinski način prema svom potomstvu.<ref>{{cite news | url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/2793551.stm | work=BBC News | title=Secret of paternal bond | date=25. 2. 2003}}</ref> ==Veza između ljudi i životinja== {{glavni|Zoofilija}} {{glavni|Kućni ljubimci}} [[Datoteka:Nepal-child-cat.jpg|thumb|Dijete se povezuje s mačkom. Poznato je da kontakt čovjeka i životinje smanjuje fiziološke karakteristike stresa.]] „Veza čovjeka i životinje“ može se pojaviti između ljudi i domaćih ili divljih životinja; bilo da se radi o mački kao kućnom ljubimcu ili pticama ispred prozora. Fraza „Veza čovjeka i životinje“, poznata i kao HAB, počela se pojavljivati kao terminologija krajem 1970-ih i početkom 1980-ih.<ref>{{Cite journal|last=Hines|first=Linda|date=Sep 2003|title=Historical perspectives on the human-animal bond|url=https://archive.org/details/sim_american-behavioral-scientist_2003-09_47_1/page/6|journal=The American Behavioral Scientist|volume=47|issue=1|pages=7–15|doi=10.1177/0002764203255206|s2cid=58400000|id={{ProQuest|214766685}}}}</ref> Istraživanje prirode i vrijednosti veze između čovjeka i životinje započelo je krajem 18. stoljeća kada je u Yorku, u Engleskoj, [[Društvo prijatelja]] osnovalo [[Utočište]] kako bi pružilo humani tretman mentalno oboljelima. Brigom pacijenata o mnogim domaćim životinjama na imanju, zvaničnici društva teoretizirali su da će kombinacija kontakta sa životinjama i produktivnog rada olakšati rehabilitaciju pacijenata. 1870-ih u Parizu, francuski hirurg je pacijente s neurološkim poremećajima tjerao da jašu konje. Utvrđeno je da su pacijenti poboljšali svoju motornu kontrolu i ravnotežu te da su imali manje šanse da pate od napada depresije.<ref name="Latter">Latter, L. (1995). Article: [http://www.animalwelfaresociety.net/pethumanbonding.htm "Human Pet Bonding"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060202055029/http://animalwelfaresociety.net/pethumanbonding.htm |date=2. 2. 2006 }}. Source: Animal Welfare Society – Southeastern Michigan.</ref> Tokom 1820 –1870-ih, američka viktorijanska srednja klasa koristila je vezu između čovjeka i životinje kako bi pomogla u socijalizaciji djece. Ovo je bio potpuno rodno određen proces, jer su roditelji i [[društvo]] vjerovali da samo dječaci imaju urođenu sklonost ka nasilju i da ih je potrebno socijalizirati prema ljubaznosti i empatiji, preko kućnih ljubimaca..<ref name="Greir">Greir, Katharine C. (1997). "Childhood Socialization and Companion Animals: United States, 1820–1870". Society and Animals Vol. 9 No.2.</ref> Vremenom je držanje kućnih ljubimaca radi socijalizacije djece postalo rodno neutralnije, ali čak i tokom 1980-ih i 90-ih ostalo je uvjerenje da dječaci posebno imaju koristi od držanja kućnih ljubimaca zbog činjenice da je to bio jedan od rijetkih načina na koje su mogli prakticirati brigu s obzirom na ograničavajuće rodne norme.<ref name="Melson">Melson, Gail F., and Alan Fogel (1989). "Children's Ideas about Animal Young and their Care: A Reassessment of Gender Differences in the Development of Nurturance". Anthrozoos: A Multidisciplinary Journal of The Interactions of People & Animals vol.2 no.4, pp. 265–273.</ref> Primjer veze između čovjeka i životinje može se vidjeti tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] na Zapadnom frontu s [[konji]]ma. Upotreba ove životinje bila je široko rasprostranjena, jer je preko 24.000 konja i mazgi korišteno u [[Kanadske ekspedicijske snage|Kanadskim ekspedicijskim snagama]] u Prvom svjetskom ratu.<ref name=":0">{{Cite book|title=The Historical Animal|last=Nance|first=Susan|publisher=Syracuse University Press|year=2015|isbn=978-0-8156-3406-5|location=Syracuse New York|pages=275–277}}</ref> Veza s konjima može se posmatrati kao korišteni konji za vuču kola za vozače, kao individualna transportna sredstva za oficire i kao pacijenti za veterinare. Prilikom istraživanja veze između čovjeka i životinje postoji opasnost od antropomorfizma i projekcija ljudskih kvaliteta. [[Datoteka:Oryctolagus cuniculus domesticus & Homo sapiens (54906494553).jpg|thumb| Dječak hrani domaće zečeve u [[Zoološki vrt|Zoološkom vrtu]] u [[Kopenhagen]]u, 2025]] U 19. stoljeću, u Bielefeldu, u Njemačkoj, pacijentima s epilepsijom je dat recept da svaki dan provode vrijeme brinući se o [[mačka]]ma i [[psi]]ma. Utvrđeno je da kontakt sa životinjama smanjuje pojavu [[epilepsijski napad|napada]].<ref>{{cite journal |last1=Catala |first1=Amélie |last2=Cousillas |first2=Hugo |last3=Hausberger |first3=Martine |last4=Grandgeorge |first4=Marine |title=Dog alerting and/or responding to epileptic seizures: A scoping review |journal=PLOS ONE |date=4. 12. 2018 |volume=13 |issue=12 |doi=10.1371/journal.pone.0208280|doi-access=free |pmid=30513112 |pmc=6279040 |bibcode=2018PLoSO..1308280C }}</ref> Već 1920-ih, ljudi su počeli koristiti vezu između čovjeka i životinje ne samo za liječenje, već i za dobijanje nezavisnosti putem životinja pomagača. Godine 1929. osnovana je škola The Seeing Eye Inc. za obuku pasa vodiča za slijepe u Sjedinjenim Državama, inspirisana psima koji su obučavani za vođenje veterana Prvog svjetskog rata u Evropi.<ref>"Our Mission and History". The Seeing Eye: Transforming Challenges into Opportunities. (2015) The Seeing Eye, Inc. {{cite web|url=http://www.seeingeye.org/aboutUs/?M_ID%3D88 |title=The oldest existing guide dog school in the world &#124; the Seeing Eye, Inc |access-date=4. 6. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817120257/http://www.seeingeye.org/aboutUs/?M_ID=88 |archive-date=17. 8. 2011 }}</ref> Nadalje, ideja je da veza između čovjeka i životinje može pružiti zdravstvene koristi ljudima jer životinje "apeliraju na osnovne ljudske potrebe za društvom, udobnošću i sigurnošću..."<ref name=":0" /> Godine 1980., tim naučnika na Univerzitetu u [[Pennsylvanija|Pennsylvaniji]] otkrio je da je utvrđeno da kontakt čovjeka i životinje smanjuje fiziološke karakteristike [[stres]]a; posebno, utvrđeno je da [[krvni pritisak]], otkucaji srca, brzina disanja, [[anksioznost]] i napetost obrnuto [[korelacija|koreliraju]] s vezom između čovjeka i kućnog ljubimca.<ref name="Latter"/> U nekim slučajevima, uprkos svojim prednostima, veza između čovjeka i životinje može se koristiti u štetne svrhe. Devedesetih godina prošlog stoljeća došlo je do porasta društvene i naučne svijesti o korištenju kućnih ljubimaca kao alata za nasilje u porodici.<ref name="Wood">David S. Wood, Claudia V. Weber, Frank R. Ascione. (1997) "The Abuse of Animals and Domestic Violence: A National Survey of Shelters for Women who are Battered". Society & Animals Vol.5, pp.205–218.</ref> Studija iz 1997. godine otkrila je da je 80% skloništa prijavilo da su žene koje borave kod njih doživjele prijetnje ili ozljeđivanje kućnih ljubimaca od strane svog zlostavljača kao oblik zlostavljanja.<refm name="Wood"/> Studija Ministarstva odbrane SAD-a iz 2003. godine, zasnovana na povezivanju ljudi i životinja, utvrdila je da postoji poboljšanje i obogaćivanje života kada su životinje blisko povezane s ljudima.<ref name=":0" /> Studija je testirala nivoe u krvi i primijetila porast [[oksitocin]]a kod ljudi i životinja koje su učestvovale; oksitocin ima sposobnost snižavanja stresa, [[srčana frekvencija|otkucaja srca]] i nivoa [[strah]]a kod ljudi i životinja.<ref name=":0"/> Historijski gledano, životinje su bile pripitomljene za funkcionalnu upotrebu; naprimjer, [[psi]] za čuvanje i praćenje stoke, a [[mačke]] za ubijanje [[miš]]eva ili [[pacov]]a. Danas, u zapadnim društvima, njihova funkcija je prvenstveno povezivanje. Naprimjer, nove studije pokazuju da 60-80% pasa spava sa svojim vlasnicima noću u spavaćoj sobi, bilo u krevetu ili na njemu.<ref name="ref10">Article: [http://www.censhare.umn.edu/spotlight02.html "The Changing Status of Human–Animal Bonds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060524023842/http://www.censhare.umn.edu/spotlight02.html |date=24. 5. 2006 }}. Source: University of Minnesota.</ref> Štaviše, u prošlosti se većina mačaka držala vani (mačke u štali), dok se danas većina mačaka drži u zatvorenom prostoru (kućne mačke) i smatra se dijelom porodice. Trenutno se u SAD-u, na primjer, 1,2 milijarde životinja drži kao kućni ljubimci, prvenstveno radi stvaranja veze.<ref name="ref10"/> Osim toga, od 1995. godine postojalo je preko 30 istraživačkih institucija koje su istraživale potencijalne koristi veze između čovjeka i životinje.<ref name="Latter"/> ==Neurobiologija== {{Glavni|Biologija ljudskog povezivanja}} Postoje dokazi kod raznih vrsta da su [[hormon]]i [[oksitocin]] i [[vazopresin]] uključeni u proces stvaranja veze i u druge oblike prosocijalnog i reproduktivnog ponašanja. Obje hemikalije olakšavaju povezivanje parova i majčinsko [[ponašanje]] u eksperimentima na laboratorijskim životinjama. Kod ljudi postoje dokazi da se oksitocin i vazopresin oslobađaju tokom porođaja i dojenja, te da su ovi događaji povezani s [[majčinska veza|majčinskom vezom]]. Prema jednom modelu, socijalna izolacija dovodi do stresa, koji je povezan s aktivnošću u [[hipotalamus]]bo-[[hipofiza|hipofizno]]-adrenalnoj osi i oslobađanjem [[kortizol]]a. Pozitivna socijalna interakcija povezana je s povećanim oksitocinom. To dovodi do vezivanja, što je također povezano s višim nivoima oksitocina i vazopresina, te smanjenim stresom i hormonima povezanim sa stresom.<ref>Carter, C.S. (1998). Neuroendocrine perspectives on social attachment and love. ''Psychoneuroendocrinology'', ''23'', 779–818.</ref> Oksitocin je povezan s višim nivoom povjerenja u laboratorijskim studijama na ljudima. Nazvan je "hemikalija za maženje" zbog svoje uloge u olakšavanju povjerenja i privrženosti.<ref name="Ackerman">{{cite book |author=Ackerman, Diane |title=A Natural History of Love |url=https://archive.org/details/naturalhistoryof00dian |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=0-679-76183-7}}</ref> U centrima za nagrađivanje [[limbni sistem|limbnog sistema]], [[neurotransmiter]] [[dopamin]] može stupiti u interakciju s oksitocinom i dodatno povećati vjerovatnoću povezivanja. Jedan tim istraživača tvrdio je da oksitocin ima samo sekundarnu ulogu u povezanosti, a da [[endorfin|endogeni opijati]] igraju centralnu ulogu. Prema ovom modelu, povezanost je funkcija moždanih sistema koji su u osnovi nagrade i formiranja [[pamćenje|pamćenja]].<ref>Depue, R.A., & Morrone-Strupinsky, J.V. (2005). A neurobehavioral model of affiliative bonding: Implications for conceptualizing a human trait of affiliation. ''Behavioral and Brain Sciences'', ''28'', 313–395.</ref> Budući da je velika većina ovih istraživanja provedena na životinjama - i većina toga na glodarima - ovi nalazi moraju se uzeti s oprezom kada se primjenjuju na ljude. Jedna od rijetkih studija koja je proučavala utjecaj hormona na ljudsko povezivanje upoređivala je kontrolnu grupu s učesnicima koji su se nedavno zaljubili. Nije bilo razlika za većinu izmjerenih hormona, uključujući [[LH]], [[estradiol]], [[progesteron]], [[DHEAS]] i [[androstenedion]]. [[Testosteron]] i [[FSH]] bili su niži kod muškaraca koji su se nedavno zaljubili, a postojala je i razlika u [[kortizolu]] u krvi za oba spola, s višim nivoima u grupi koja je bila zaljubljena. Ove razlike su nestale nakon 12–28 mjeseci i mogu odražavati privremeni [[stres]] i uzbuđenje zbog nove veze.<ref>Marazziti, D., & Canale, D. (2004). Hormonal changes when falling in love. ''Psychoneuroendocrinology'', ''29'', 931–936.</ref> ===Prolaktin=== {{glavni|Prolaktin}} [[Prolaktin]] je [[peptid]]ni [[hormon]] koji se prvenstveno proizvodi u prednjem režnju [[hipofiza|hipogize]].<ref>Freeman, M. E., Kanyicska, B., Lerant, A., & Nagy, G. (2000). Prolactin: Structure, function, and regulation of secretion.Physiological Reviews, 80(4), 1523–1631.</ref> Prolaktin utiče na [[razmnožavanje|reprodukciju]] i [[laktacija|laktaciju]] kod ljudi i drugih sisara. Smatra se da posreduje i u formiranju društvenih veza između majki i njihovih beba, slično hormonu oksitocinu.<ref>Neumann, I. D. (2009). The advantage of social living: Brain neuropeptides mediate the beneficial consequences of sex and motherhood. Frontiers in Neuroendocrinology, 30(4), 483–496.</ref> Pored uloge prolaktina u formiranju društvenih veza, smatra se da je uključen u romantičnu vezanost, posebno u njenim ranim fazama. Prolaktin može također posredovati u blagostanju i pozitivnim efektima bliskih odnosa na zdravlje. Da bi to učinio, mijenja neuroendokrini sistem pojedinca kako bi povećao vjerovatnoću formiranja jake društvene veze bez potrebe za dugim gestacijskim periodima; ovo može omogućiti povezivanje majke i djeteta u slučajevima usvajanja.<ref>Schneiderman, I., Kanat-Maymon, Y., Zagoory-Sharon, O., & Feldman, R. (2014). Mutual influences between partners' hormones may also shape conflict dialogue and relationship duration at the initiation of romantic love. Social Neuroscience, 9(4), 337–351.</ref> Prolaktin također može utjecati i na majčino i na očevo ponašanje. Primjena prolaktina kod ženki pacova pokreće majčino ponašanje, a kod očeva ptica i riba može povećati očinsko ponašanje, dok antagonisti prolaktina smanjuju očinsko [[ponašanje]].<ref>Gordon, I., Zagoory-Sharon, O., Leckman, J. F., & Feldman, R. (2010). Prolactin, Oxytocin, and the development of paternal behavior across the first six months of fatherhood. Hormones and Behavior, 58, 513–518</ref> U studijama na ljudima, očevi s višim koncentracijama prolaktina su budniji i brižniji prema svojim bebama. U drugoj studiji, gdje su očevi i bebe posmatrani tokom šest mjeseci nakon rođenja djeteta, istraživači su otkrili da su očevi s višim nivoima prolaktina bili skloniji olakšavanju igre sa svojom bebom. Štaviše, nakon rođenja djeteta, prolaktin potiče povezivanje između oca i novorođenčeta. Nivoi prolaktina se također mogu povećati tokom društveno stresnih situacija kod ljudi. To je uočeno primjenom [[Trierov test socijalnog stresa|Trierovog testa socijalnog stresa]] (TSST), a zatim mjerenjem koncentracije prolaktina u krvmom serumu. TSST je široko prihvaćen test stresa u kojem ispitanik prolazi kroz simulirani intervju za posao, a zatim mentalni aritmetički zadatak pred tročlanim odborom. Dokazano je da ovaj test simulira društveno-psihološki stres.<ref>C. Kirschbaum, K.M. Pirke, D.H. Hellhammer (1993). The 'Trier Social Stress Test'—a tool for investigating psychobiological stress responses in a laboratory setting. Neuropsychobiology, 28, 76–81</ref> Nakon primjene ovog testa, u serumu se mogu uočiti značajno viši nivoi prolaktina. Postoje velike varijacije u količini povećanja nivoa prolaktina kod različitih osoba; međutim, efekat se značajno ne razlikuje između muškaraca i žena.<ref>Anna-Karin Lennartsson, Ingibjörg H. Jonsdottir (2011). Prolactin in response to acute psychosocial stress in healthy men and women. Psychoneuroendocrinology, 36, 10, 1530–1539.</ref> ==Slabe veze== {{glavni|Međuljudske veze}} [[Datoteka:Weak-strong-ties.svg|thumb]] U 1962., dok je bio student historije na [[Harvard]]u, [[Mark Granovetter]] se zaljubio u koncepte koji su bili osnova klasičnog predavanja iz hemije u kojem "slabe" [[vodikova veza|vodikove veze]] drže ogroman broj molekula vode zajedno, koje same drže zajedno "jake" [[kovalentna veza|kovalentne veze]]. Ovaj model je bio poticaj za njegov poznati rad iz 1973. godine "Snaga slabih veza", koji se sada smatra klasičnim radom u sociologiji. Vjeruje se da su slabe društvene veze odgovorne za većinu ukorijenjenosti i strukture [[društvena mreža|društvenih mreža]] u društvu, kao i za prijenos [[informacija]] putem tih mreža. Konkretno, više novih informacija dolazi do pojedinaca kroz slabe nego kroz jake veze. Budući da se naši bliski prijatelji obično kreću u istim krugovima kao i mi, informacije koje primaju znatno se preklapaju s onim što mi već znamo. Poznanici, nasuprot tome, poznaju ljude koje mi ne poznajemo i stoga primaju više novih informacija.<ref>Granovetter, M.D. (2004). "[http://www.leader-values.com/Content/detail.asp?ContentDetailID=990 The Impact of Social Structures on Economic Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205211416/http://www.leader-values.com/Content/detail.asp?ContentDetailID=990 |date=5. 2. 2012 }}." ''Journal of Economic Perspectives'' (Vol 19 Number 1, pp. 33–50).</ref> Postoje neke demografske grupe, kao što su aleksitimičari, kojima može biti vrlo teško uspostaviti vezu ili podijeliti emocijsku društvenu vezu s drugima.<ref>Bagby, R. Michael, James DA Parker, and Graeme J. Taylor. "The twenty-item Toronto Alexithymia Scale—I. Item selection and cross-validation of the factor structure." Journal of Psychosomatic Research 38.1 (1994): 23–32.</ref> ==Raskidanje i gubitak== U 1953., sociologinja Diane Vaughan predložila je [[Teorija prekida|teoriju raskidanja]]. Ona navodi da tokom dinamike prekida veze postoji "prekretnica", koja se primjećuje tek retrospektivno, nakon čega slijedi prelazni period u kojem jedan partner nesvjesno zna da će veza završiti, ali se drži nje duži period, ponekad i nekoliko godina.<ref name="Vaughan">{{cite book |last=Vaughan |first=Diane |title=Uncoupling – Turning Points in Intimate Relationships |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=0-679-73002-8 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/uncouplingturnin00vaug }}</ref> Kada se izgubi osoba s kojom smo se vezali, može se javiti reakcija tuge. Tuga je proces prihvatanja gubitka i prilagođavanja promijenjenoj situaciji. [[Tuga]] može trajati duže od početnog razvoja veze. Proces tuge varira ovisno o kulturi. ==Također pogledajte== * [[Vezano roditeljstvo]] * [[Društvo fisije i fuzije]] * [[Limbička rezonanca]] * [[Blizina]] * [[Prekid veze]] * [[Seksualni dimorfizam u ljudskom povezivanju]] * [[Društvena povezanost]] * [[Socionika]] * [[Traumatsko povezivanje]] ==Reference== {{refspisak}} ==Dopunska literatura== ===Knjige=== * Miller, W.B. & Rodgers, J.L. (2001). ''The Ontogeny of Human Bonding Systems: Evolutionary Origins, Neural Bases, and Psychological Manifestations.'' New York: Springer. {{ISBN|0-7923-7478-9}} ===Članci=== * Ben-Amos, I.K. (1997). "Human Bonding: Parents and Their Offspring in Early Modern England." ''Discussion Papers in Economic and Social History'' – Oxford University. * Brown, S.L. & Brown, R.M. (2006). Selective investment theory: Recasting the functional significance of close relationships. ''Psychological Inquiry'', 17, 1–29. – a theoretical proposal that "human social bonds evolved as overarching, emotion regulating mechanisms designed to promote reliable, high-cost altruism among individuals who depend on one another for survival and reproduction" (From the abstract) * Immerman, R.S. & Mackey, W.C. (2003). Perspectives on Human Attachment (Pair Bonding): Eve's unique legacy of canine analogue ''Evolutionary Psychology'', 1, 138–154. {{ISSN|1474-7049}} * Thorne, L. (2006). "Of Human Bonding" – Condo Dwellers Find Cool Ways to Connect With the Neighbors, ''Express'' (Washingtonpost.com), Mon., (7 Aug.) ==Vanjski linkovi== {{wikiversity| Veza čovjek-životinja}} * [http://people.howstuffworks.com/love7.htm Chemical Bonding and Love] – HowStuffWorks.com * [https://web.archive.org/web/20120306073637/http://www.neuroendo.org.uk/content/view/34/11/ The Neurobiology of Social Bonds] – British Society for Neuroendocrinology {{Teorija vezanosti}} {{Evolucijska psihologija}} {{DEFAULTSORT:Human Bonding}} [[Kategorija:Teorija vezanosti]] [[Kategorija:Evolucijska psihologija]] [[Kategorija:Međuljudski odnosi]] [[Kategorija:Intimni odnosi]] [[Kategorija:Ljubav]] [[fr:Théorie de l'attachement]] mg1dc81n8v3q14qq3t29z4rt7rr1dfl HER2 0 531595 3916842 3907019 2026-08-07T13:11:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916842 wikitext text/x-wiki {{Infokutija gen}} '''Receptor tirozin-protein kinaze erbB-2''' je protein koji se normalno nalazi u [[ćelijska membrana|ćelijskim membranama]] i [[kodon|kodiran]] je [[gen]]om '''''ERBB2'''''. ERBB je skraćenica od eritroblastnog onkogena B, gena prvobitno izolovanog iz ptičjeg [[genom]]a. Ljudski protein se također često naziva '''HER2''' (receptor 2 ljudskog [[epidermni faktor rasta|epidermnog faktora rasta]]) ili '''CD340''' ([[klaster diferencijacije]] 340)<ref>{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/2064|title=ERBB2 erb-b2 receptor tyrosine kinase 2 [Homo sapiens (human)] - Gene - NCBI|website=www.ncbi.nlm.nih.gov|access-date=14. 6. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ghr.nlm.nih.gov/gene/ERBB2|archive-url=https://archive.today/20121216233642/http://ghr.nlm.nih.gov/gene/ERBB2|archive-date=16. 12. 2012|title=ERBB2 |website=Genetics Home Reference|access-date=19. 6. 2016}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xZoXBgAAQBAJ|title=Noninvasive Molecular Markers in Gynecologic Cancers| vauthors = Barh D, Gunduz M |date=22. 1. 2015|publisher=CRC Press|page=427|isbn=978-1-4665-6939-3 }}</ref> HER2 je član ljudske [[porodica EGFR|receptora epidermnog faktora rasta (HER/EGFR/ERBB)]]. Ali za razliku od drugih članova porodice ERBB, HER2 se ne veže direktno za [[ligand]]. Aktivacija HER2 nastaje heterodimerizacijom s drugim članom ERBB ili homodimerizacijom kada je koncentracija HER2 visoka, naprimjer kod [[kancer|raka]].<ref>{{Cite journal | title= The role of HER2, EGFR, and other receptor tyrosine kinases in breast cancer| year= 2016| pmc= 5215954| vauthors = Hsu JL, Hung MC | journal= Cancer and Metastasis Reviews| volume= 35| issue= 4| pages= 575–588| doi= 10.1007/s10555-016-9649-6| pmid= 27913999}}</ref> [[Duplikacija gena|Amplifikacija]] ili prekomjerna ekspresija ovog [[onkogen]]a pokazala se važnom ulogom u razvoju i progresiji određenih agresivnih tipova [[rak dojke|raka dojke]]. Posljednjih godina protein je postao važan [[Biomarker (medicina)|biomarker]] i meta terapije za otprilike 30% pacijenata s [[rak dojke[rakom dojke]].<ref name="pmid23320171"/> == Naziv == ''HER2'' je tako nazvan zbog strukturnih sličnosti s receptorom 1 ljudskog epidermalnog faktora rasta ili [[Receptor epidermalnog faktora rasta|HER1]]''.'' Pseudonim ''Neu'' za HER2 izveden je iz matične ćelijske linije [[glioblastom]]a - vrste ''nervnog'' tumora koji se nalazi kod [[glodar]]a. ''ErbB-2'' je dobio ime po sličnosti s onkogenom B ptičje eritroblastoze, ErbB''; [[onkogen]] za koji se kasnije pokazalo da kodira receptor epidermalnog faktora rasta, [[receptor epidermalnog faktora rasta|EGFR]]. Molekularno kloniranje EGFR-a otkrilo je da su HER2, Neu i ErbB-2 kodirani istim [[Ortologni gen|ortologom]].<ref name="Coussens_1985">{{cite journal | vauthors = Coussens L, Yang-Feng TL, Liao YC, Chen E, Gray A, McGrath J, Seeburg PH, Libermann TA, Schlessinger J, Francke U | title = Tyrosine kinase receptor with extensive homology to EGF receptor shares chromosomal location with neu oncogene | url = https://archive.org/details/sim_science_1985-12-06_230_4730/page/1132 | journal = Science | volume = 230 | issue = 4730 | pages = 1132–1139 | date = decembar 1985 | pmid = 2999974 | doi = 10.1126/science.2999974 | bibcode = 1985Sci...230.1132C }}</ref> == Gen == ''ERBB2'', poznati [[proto-onkogen]],<ref>{{cite journal | vauthors = Bargmann CI, Hung MC, Weinberg RA | title = The neu oncogene encodes an epidermal growth factor receptor-related protein | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1986-01-16_319_6050/page/n85 | journal = Nature | volume = 319 | issue = 6050 | pages = 226–230 | date = januar 1986 | pmid = 3945311 | doi = 10.1038/319226a0 | bibcode = 1986Natur.319..226B }}</ref> nalazi se na dugom kraku ljudskog [[hromosom 17|hromosoma 17]] (sekvenca 17q12).<ref>{{cite journal | vauthors = Fukushige S, Matsubara K, Yoshida M, Sasaki M, Suzuki T, Semba K, Toyoshima K, Yamamoto T | title = Localization of a novel v-erbB-related gene, c-erbB-2, on human chromosome 17 and its amplification in a gastric cancer cell line | url = https://archive.org/details/sim_molecular-and-cellular-biology_1986-03_6_3/page/954 | journal = Molecular and Cellular Biology | volume = 6 | issue = 3 | pages = 955–958 | date = mart 1986 | pmid = 2430175 | doi = 10.1128/mcb.6.3.955-958.1986 | pmc = 367597 }}</ref> == Funkcija == [[ErbB|Porodica ErbB]] se sastoji od četiri pojedinačna [[ćelijska membrana|sa plazmamembrana]]-vezana [[receptor tirozin kinaze]] receptora. Jedan od njih je erbB-2, a ostali članovi su [[receptor epidermalnog faktora rasta|erbB-1]], [[ERBB3|erbB-3]] (vezuje se za neuregulin; nema kinaznu domenu) i [[ERBB4|erbB-4]]. Sva četiri sadrže ekstrai domen vezivanja liganda, [[transmembranski domen|transmembranski]] i unutarćelijski domen koji može inter-ragovati sa mnoštvom signalnih molekula i pokazivati i ligand-zavisnu i ligand-nezavisnu aktivnost. Važno je napomenuti da još nisu identifikovani ligandi za HER2.<ref>{{cite journal | vauthors = Keshamouni VG, Mattingly RR, Reddy KB | title = Mechanism of 17-beta-estradiol-induced Erk1/2 activation in breast cancer cells. A role for HER2 AND PKC-delta | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2002-06-21_277_25/page/22558 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 277 | issue = 25 | pages = 22558–22565 | date = juni 2002 | pmid = 11960991 | doi = 10.1074/jbc.M202351200 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Rusnak DW, Affleck K, Cockerill SG, Stubberfield C, Harris R, Page M, Smith KJ, Guntrip SB, Carter MC, Shaw RJ, Jowett A, Stables J, Topley P, Wood ER, Brignola PS, Kadwell SH, Reep BR, Mullin RJ, Alligood KJ, Keith BR, Crosby RM, Murray DM, Knight WB, Gilmer TM, Lackey K | title = The characterization of novel, dual ErbB-2/EGFR, tyrosine kinase inhibitors: potential therapy for cancer | url = https://archive.org/details/sim_cancer-research_2001-10-01_61_19/page/7196 | journal = Cancer Research | volume = 61 | issue = 19 | pages = 7196–7203 | date = oktobar 2001 | pmid = 11585755 }}</ref> HER2 se može heterodimerizirati s bilo kojim od ostala tri receptora i smatra se preferiranim partnerom za dimerizaciju ostalih ErbB receptora.<ref name="Olayioye_2001">{{cite journal | vauthors = Olayioye MA | title = Update on HER-2 as a target for cancer therapy: intracellular signaling pathways of ErbB2/HER-2 and family members | journal = Breast Cancer Research | volume = 3 | issue = 6 | pages = 385–389 | year = 2001 | pmid = 11737890 | pmc = 138705 | doi = 10.1186/bcr327 | doi-access = free }}</ref> Dimerizacija rezultira [[fosforilacija|autofosforilacijom]] [[tirozin]]skih ostataka unutar [[citoplazma]]tskog domena receptora i pokreće različite signalne puteve. === Transdukcija signala === Signalni putevi koje aktivira HER2 uključuju:<ref name="pmid19887469">{{cite journal | vauthors = Roy V, Perez EA | title = Beyond trastuzumab: small molecule tyrosine kinase inhibitors in HER-2-positive breast cancer | journal = The Oncologist | volume = 14 | issue = 11 | pages = 1061–1069 | date = novembar 2009 | pmid = 19887469 | doi = 10.1634/theoncologist.2009-0142 | s2cid = 207242039 | doi-access = free }}</ref> * [[mitogenom aktivirana protein kinaza]] (MAPK) * [[fosfoinozitid 3-kinaza]] (PI3K/Akt) * [[fosfolipaza C]] γ * [[protein kinaza C]] (PKC) * [[STAT protein|Pretvarač signala i aktivator transkripcije]] (STAT) Ukratko, signalizacija putem porodice ErbB receptora potiče proliferaciju ćelija i suprotstavlja se [[apoptozi]], te stoga mora biti strogo regulirana kako bi se spriječio nekontrolirani rast ćelija. == Klinički značaj == === Kancer === Amplifikacija, poznata i kao prekomjerna [[ekspresija gena]] ''ERBB2'', javlja se kod približno 15-30% [[rak dojke|rakova dojke]].<ref name="pmid23320171">{{cite journal | vauthors = Mitri Z, Constantine T, O'Regan R | title = The HER2 Receptor in Breast Cancer: Pathophysiology, Clinical Use, and New Advances in Therapy | journal = Chemotherapy Research and Practice | volume = 2012| year = 2012 | pmid = 23320171 | pmc = 3539433 | doi = 10.1155/2012/743193 | doi-access = free }}</ref><ref name="pmid16236735">{{cite journal | vauthors = Burstein HJ | title = The distinctive nature of HER2-positive breast cancers | url = https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2005-10-20_353_16/page/1652 | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 353 | issue = 16 | pages = 1652–1654 | date = oktobar 2005 | pmid = 16236735 | doi = 10.1056/NEJMp058197 | s2cid = 26675265 }}</ref> HER2-pozitivni karcinomi dojke su dobro poznati po povezanosti s povećanim recidivom bolesti i lošom prognozom u usporedbi s drugim genetički prepoznatljivim karcinomima dojke s drugim poznatim, ili nedostatkom istih, [[genetički marker|genetičkim markerima]] za koje se smatra da su povezani s drugim karcinomima dojke; međutim, lijekovi koji ciljaju HER2 kod raka dojke značajno su i pozitivno promijenili inače lošu prognozu historijski problematičnih poteškoća povezanih s HER2-pozitivnim karcinomom dojke.<ref name="pmid17993237">{{cite book | vauthors = Tan M, Yu D | chapter = Molecular Mechanisms of ErbB2-Mediated Breast Cancer Chemoresistance | volume = 608 | pages = [https://archive.org/details/breastcancerchem00dihu/page/119 119–29] | year = 2007 | pmid = 17993237 | doi = 10.1007/978-0-387-74039-3_9 | isbn = 978-0-387-74037-9 | series = Advances in Experimental Medicine and Biology | chapter-url-access = registration | chapter-url = https://archive.org/details/breastcancerchem00dihu/page/119 | title = Breast Cancer Chemosensitivity }}</ref> Poznato je da se prekomjerna ekspresija javlja i u [[jajnici]]ma,<ref>{{cite book | vauthors = Kumar V, Abbas A, Aster J | date=2013 |title=Robbins basic pathology | url = https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_c0q1 |location=Philadelphia |publisher=Elsevier/Saunders |page=[https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_c0q1/page/696 697] |isbn=978-1-4377-1781-5}}</ref> [[želudac|želucu]], [[rak pluća|adenokarcinomu pluća]]<ref>{{cite book | vauthors = Kumar V, Abbas A, Aster J | date=2013 |title=Robbins basic pathology | url = https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_c0q1 |location=Philadelphia |publisher=Elsevier/Saunders |page=[https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_c0q1/page/178 179] |isbn=978-1-4377-1781-5}}</ref> i agresivnim oblicima raka maternice, kao što su [[serozni karcinom maternice|serozni karcinom materničnog endometrija]],<ref>{{cite journal | vauthors = Santin AD, Bellone S, Roman JJ, McKenney JK, Pecorelli S | title = Trastuzumab treatment in patients with advanced or recurrent endometrial carcinoma overexpressing HER2/neu | journal = International Journal of Gynaecology and Obstetrics | volume = 102 | issue = 2 | pages = 128–131 | date = august 2008 | pmid = 18555254 | doi = 10.1016/j.ijgo.2008.04.008 | s2cid = 25674060 | doi-access = free }}</ref><ref name=Buza2014>{{cite journal | vauthors = Buza N, Roque DM, Santin AD | title = HER2/neu in Endometrial Cancer: A Promising Therapeutic Target With Diagnostic Challenges | journal = Archives of Pathology & Laboratory Medicine | volume = 138 | issue = 3 | pages = 343–350 | date = mart 2014 | pmid = 24576030 | doi = 10.5858/arpa.2012-0416-RA | doi-access = }}</ref> npr. HER2 je prekomjerno eksprimiran kod otprilike 7-34% pacijenata s [[rak želuca|rakom želuca]].<ref name="Rüschoff2012">{{cite journal | vauthors = Rüschoff J, Hanna W, Bilous M, Hofmann M, Osamura RY, Penault-Llorca F, van de Vijver M, Viale G | title = HER2 testing in gastric cancer: a practical approach | journal = Modern Pathology | volume = 25 | issue = 5 | pages = 637–650 | date = maj 2012 | pmid = 22222640 | doi = 10.1038/modpathol.2011.198 | doi-access = free }}</ref><ref name="pmid21556317">{{cite journal | vauthors = Meza-Junco J, Au HJ, Sawyer MB | title = Critical appraisal of trastuzumab in treatment of advanced stomach cancer | journal = Cancer Management and Research | volume = 3 | issue = 3 | pages = 57–64 | date = mart 2011 | pmid = 21556317 | pmc = 3085240 | doi = 10.2147/CMAR.S12698 | doi-access = free }}</ref> i u 30% slučajeva karcinoma pljuvačnih kanala.<ref>{{cite journal | vauthors = Chiosea SI, Williams L, Griffith CC, Thompson LD, Weinreb I, Bauman JE, Luvison A, Roy S, Seethala RR, Nikiforova MN | title = Molecular characterization of apocrine salivary duct carcinoma | journal = The American Journal of Surgical Pathology | volume = 39 | issue = 6 | pages = 744–752 | date = juni 2015 | pmid = 25723113 | doi = 10.1097/PAS.0000000000000410 | s2cid = 34106002 }}</ref> HER2 je kolokaliziran i većinu vremena koamplificiran s genom [[GRB7]], koji je protoonkogen povezan s tumorima dojke, testikularnih zametnih ćelija, želuca i jednjaka. Pokazano je da HER2 proteini formiraju klastere u ćelijskim membranama koje mogu imati ulogu u [[tumorigeneza|tumorigenezi]].<ref name="pmid10318765">{{cite journal | vauthors = Nagy P, Jenei A, Kirsch AK, Szöllosi J, Damjanovich S, Jovin TM | title = Activation-dependent clustering of the erbB2 receptor tyrosine kinase detected by scanning near-field optical microscopy | journal = Journal of Cell Science | volume = 112 | issue = 11 | pages = 1733–1741 | date = juni 1999 | pmid = 10318765 | doi = 10.1242/jcs.112.11.1733 | hdl-access = free | hdl = 2437/166028 | url = http://jcs.biologists.org/content/112/11/1733.long | url-access = subscription }}</ref><ref name="pmid21118230">{{cite journal | vauthors = Kaufmann R, Müller P, Hildenbrand G, Hausmann M, Cremer C | title = Analysis of Her2/neu membrane protein clusters in different types of breast cancer cells using localization microscopy | journal = Journal of Microscopy | volume = 242 | issue = 1 | pages = 46–54 | date = april 2011 | pmid = 21118230 | doi = 10.1111/j.1365-2818.2010.03436.x | s2cid = 2119158 }}</ref> Dokazi također ukazuju na HER2 signalizaciju u rezistenciji na lijek protiv raka [[cetuksimab]] usmjeren na [[receptor epidermnog faktora rasta]].<ref name="YonesakaZejnullahu2011">{{cite journal | vauthors = Yonesaka K, Zejnullahu K, Okamoto I, Satoh T, Cappuzzo F, Souglakos J, Ercan D, Rogers A, Roncalli M, Takeda M, Fujisaka Y, Philips J, Shimizu T, Maenishi O, Cho Y, Sun J, Destro A, Taira K, Takeda K, Okabe T, Swanson J, Itoh H, Takada M, Lifshits E, Okuno K, Engelman JA, Shivdasani RA, Nishio K, Fukuoka M, Varella-Garcia M, Nakagawa K, Jänne PA | title = Activation of ERBB2 signaling causes resistance to the EGFR-directed therapeutic antibody cetuximab | journal = Science Translational Medicine | volume = 3 | issue = 99 | pages = 99ra86 | date = septembar 2011 | pmid = 21900593 | pmc = 3268675 | doi = 10.1126/scitranslmed.3002442 }}</ref> Visoka ekspresija HER2 [[korelacija|korelira]] s boljim preživljavanjem kod [[adenokarcinom]]a [[jednjak]]a.<ref>{{cite journal | vauthors = Plum PS, Gebauer F, Krämer M, Alakus H, Berlth F, Chon SH, Schiffmann L, Zander T, Büttner R, Hölscher AH, Bruns CJ, Quaas A, Loeser H | title = HER2/neu (ERBB2) expression and gene amplification correlates with better survival in esophageal adenocarcinoma | journal = BMC Cancer | volume = 19 | issue = 1| date = januar 2019 | pmid = 30621632 | pmc = 6325716 | doi = 10.1186/s12885-018-5242-4 | doi-access = free }}</ref> Visoka amplifikacija broja kopija HER2 pozitivno doprinosi vremenu preživljavanja pacijenata s adenokarcinomom kardialnog dijela želuca.<ref>{{cite journal | vauthors = Zhao XK, Xing P, Song X, Zhao M, Zhao L, Dang Y, Lei LL, Xu RH, Han WL, Wang PP, Yang MM, Hu JF, Zhong K, Zhou FY, Han XN, Meng CL, Ji JJ, Chen X, Wang LD | title = Focal amplifications are associated with chromothripsis events and diverse prognoses in gastric cardia adenocarcinoma | journal = Nature Communications | volume = 12 | issue = 1 | date = novembar 2021 | pmid = 34764264 | pmc = 8586158 | doi = 10.1038/s41467-021-26745-3 | bibcode = 2021NatCo..12.6489Z }}</ref> === Mutacije === Nadalje, identificirane su različite strukturne promjene koje uzrokuju aktiviranje ovog receptora neovisno o [[ligand]]u, u odsustvu prekomjerne ekspresije receptora. HER2 se nalazi u raznim tumorima, a neki od ovih tumora nose [[tačkaste mutacije]] u sekvenci koja određuje [[transmembranski domen]] HER2. Zamjena [[valin]]om za [[glutamat|glutaminsku kiselinu]] ili [[glutamin]] u transmembranskom domenu može rezultirati konstitutivnom dimerizacijom ovog proteina u odsustvu liganda.<ref>{{cite journal | vauthors = Brandt-Rauf PW, Rackovsky S, Pincus MR | title = Correlation of the structure of the transmembrane domain of the neu oncogene-encoded p185 protein with its function | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 87 | issue = 21 | pages = 8660–8664 | date = novembar 1990 | pmid = 1978329 | pmc = 55017 | doi = 10.1073/pnas.87.21.8660 | doi-access = free | bibcode = 1990PNAS...87.8660B }}</ref> HER2 mutacije su pronađene kod [[NSCLC|nemikroćelijskog karcinoma pluća]] (NSCLC) i mogu usmjeriti liječenje.<ref name="Mazières2013">{{cite journal | vauthors = Mazières J, Peters S, Lepage B, Cortot AB, Barlesi F, Beau-Faller M, Besse B, Blons H, Mansuet-Lupo A, Urban T, Moro-Sibilot D, Dansin E, Chouaid C, Wislez M, Diebold J, Felip E, Rouquette I, Milia JD, Gautschi O | title = Lung cancer that harbors an HER2 mutation: epidemiologic characteristics and therapeutic perspectives | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2013-06-01_31_16/page/1996 | journal = Journal of Clinical Oncology | volume = 31 | issue = 16 | pages = 1997–2003 | date = juni 2013 | pmid = 23610105 | doi = 10.1200/JCO.2012.45.6095 | s2cid = 37663670 }}</ref> == Kao meta lijeka == HER2 je meta [[monoklonska antitijela|monoklonskog antitijela]] [[trastuzumab]]a (koji se prodaje kao Herceptin). Trastuzumab je efikasan samo kod karcinoma gdje je HER2 prekomjerno eksprimiran. |Preporučuje se jedna godina terapije trastuzumabom za sve pacijente sa HER2-pozitivnim [[rak dojke|rakom dojke]] koji također primaju [[hemoterapija|hemoterapiju]].<ref name="pmid25848335">{{cite journal | vauthors = Mates M, Fletcher GG, Freedman OC, Eisen A, Gandhi S, Trudeau ME, Dent SF | title = Systemic targeted therapy for her2-positive early female breast cancer: a systematic review of the evidence for the 2014 Cancer Care Ontario systemic therapy guideline | journal = Current Oncology | volume = 22 | issue = Suppl 1 | pages = S114–S122 | date = mart 2015 | pmid = 25848335 | pmc = 4381787 | doi = 10.3747/co.22.2322 }}</ref> Randomizirana ispitivanja nisu pokazala dodatnu korist nakon 12 mjeseci, dok se pokazalo da je šest mjeseci inferiornije u odnosu na 12. Trastuzumab se primjenjuje intravenski jednom sedmično ili svake tri sedmice.<ref>{{Cite book | vauthors = Hayes DF, Lippman ME | chapter = Chapter 75: Breast Cancer | veditors = Kasper DL, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL, Loscalzo J |title=Harrison's Principles of Internal Medicine | url = https://archive.org/details/isbn_9781259834806_1 |edition=20th |publisher=McGraw-Hill Education|year=2018|isbn=978-1-259-64403-0}}</ref> Važan nizvodni efekat vezivanja trastuzumaba za HER2 je povećanje [[CDKN1B|p27]], proteina koji zaustavlja [[ćelijska proliferacija|proliferaciju ćelija]].<ref name="Le_2005">{{cite journal | vauthors = Le XF, Pruefer F, Bast RC | title = HER2-targeting antibodies modulate the cyclin-dependent kinase inhibitor p27Kip1 via multiple signaling pathways | journal = Cell Cycle | volume = 4 | issue = 1 | pages = 87–95 | date = januar 2005 | pmid = 15611642 | doi = 10.4161/cc.4.1.1360 | doi-access = free }}</ref> Još jedno [[monoklonsko antitijelo]], [[Pertuzumab]], koje inhibira dimerizaciju HER2 i HER3 receptora, odobreno je od strane FDA za upotrebu u kombinaciji s trastuzumabom u junu 2012. Od novembra 2015. godine, postoji niz tekućih i nedavno završenih kliničkih ispitivanja novih ciljanih lijekova za HER2+ [[metastaza|metastatski]] [[rak dojke]], npr. [[margetuksimab]].<ref>{{cite journal | vauthors = Jiang H, Rugo HS | title = Human epidermal growth factor receptor 2 positive (HER2+) metastatic breast cancer: how the latest results are improving therapeutic options | journal = Therapeutic Advances in Medical Oncology | volume = 7 | issue = 6 | pages = 321–339 | date = novembar 2015 | pmid = 26557900 | pmc = 4622301 | doi = 10.1177/1758834015599389 }}</ref> Osim toga, [[NeuVax]] ([[Galena Biopharma]]) je imunoterapija bazirana na [[peptid]]ima koja usmjerava "[[ćelija ubica|ubice]]" [[T-ćelije]] da ciljaju i uništavaju ćelije raka koje eksprimiraju HER2. Ušla je u fazu 3 kliničkih ispitivanja. Utvrđeno je da pacijenti sa ER+ ([[estrogenski receptor]] pozitivni)/HER2+ u poređenju sa ER-/HER2+ karcinomom dojke mogu zapravo imati više koristi od lijekova koji inhibiraju molekularni put [[PI3K/AKT/mTOR put|PI3K/AKT]].<ref name="pmid19552798">{{cite journal | vauthors = Loi S, Sotiriou C, Haibe-Kains B, Lallemand F, Conus NM, Piccart MJ, Speed TP, McArthur GA | title = Gene expression profiling identifies activated growth factor signaling in poor prognosis (Luminal-B) estrogen receptor positive breast cancer | journal = BMC Medical Genomics | volume = 2 | date = juni 2009 | pmid = 19552798 | pmc = 2706265 | doi = 10.1186/1755-8794-2-37 | doi-access = free }} lay-url = https://www.sciencedaily.com/releases/2010/05/100506112557.htm / lay-source = ScienceDaily</ref> Prekomjerna ekspresija HER2 može se suzbiti i amplifikacijom drugih gena. Trenutno se provode istraživanja kako bi se otkrilo koji geni mogu imati ovaj željeni učinak. Ekspresija HER2 regulirana je signalizacijom putem [[estrogen]]ih receptora. Normalno, [[estradiol]] i [[tamoksifen]] koji djeluju putem estrogenog receptora smanjuju ekspresiju HER2. Međutim, kada omjer [[koaktivator (genetika)|koaktivatora]] [[koaktivator jedarnog receptora 3|AIB-3]] premaši omjer [[korepresor (genetika)|korepresora]] [[PAX2]], ekspresija HER2 se povećava u prisustvu tamoksifena, što dovodi do [[rak dojke|raka dojke]] otpornog na tamoksifen.<ref name="urlCORDIS : News">{{cite web | url = http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=EN_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=30093 | title = Study sheds new light on tamoxifen resistance | date = 13. 11. 2008 | work = Cordis News | publisher = Cordis | access-date = 14. 11. 2008 | archive-date = 20. 2. 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090220060249/http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=EN_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=30093 }}</ref><ref name="Hurtado1_2008">{{cite journal | vauthors = Hurtado A, Holmes KA, Geistlinger TR, Hutcheson IR, Nicholson RI, Brown M, Jiang J, Howat WJ, Ali S, Carroll JS | title = Regulation of ERBB2 by oestrogen receptor-PAX2 determines response to tamoxifen | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2008-12-04_456_7222/page/662 | journal = [[Nature]] | volume = 456 | issue = 7222 | pages = 663–666 | date = decembar 2008 | pmid = 19005469 | pmc = 2920208 | doi = 10.1038/nature07483 | bibcode = 2008Natur.456..663H }}</ref> Među odobrenim anti-HER2 terapijama su i inhibitori [[tirozin-kinaza]] (kao što su [[lapatinib]], [[neratinib]] i [[tucatinib]]) i konjugati antitijela i lijeka ([[ado-trastuzumab emtanzin]] i [[trastuzumab derukstekan]]).<ref>{{cite journal | vauthors = Vranić S, Bešlija S, Gatalica Z | title = Targeting HER2 expression in cancer: New drugs and new indications | journal = Bosnian Journal of Basic Medical Sciences | volume = 21 | issue = 1 | pages = 1–4 | date = februar 2021 | pmid = 32530388 | pmc = 7861626 | doi = 10.17305/bjbms.2020.4908 }}</ref> [[Slika:3D Dual Color Super Resolution Microscopy Cremer 2010.png|center|thumb|580px| Distribucija Her2 i Her3 na ćeliji dojke, (3D dvobojna superrezoluciona mikroskopija SPDMphymod / LIMON, označeno sa Alexa 488 i 568)]] {{Clear}} == Dijagnostika == HER2 testiranje se provodi kod [[biopsija dojke]] pacijenata s rakom dojke kako bi se procijenila prognoza i utvrdila prikladnost za terapiju trastuzumabom. Važno je da se trastuzumab ograniči na HER2-pozitivne osobe jer je skup i povezan je sa srčanom toksičnošću.<ref name="pmid17687157">{{cite journal | vauthors = Telli ML, Hunt SA, Carlson RW, Guardino AE | title = Trastuzumab-related cardiotoxicity: calling into question the concept of reversibility | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2007-08-10_25_23/page/3525 | journal = Journal of Clinical Oncology | volume = 25 | issue = 23 | pages = 3525–3533 | date = august 2007 | pmid = 17687157 | doi = 10.1200/JCO.2007.11.0106 }}</ref> Za HER2-pozitivne tumore, koristi trastuzumaba jasno nadmašuju rizike. Testovi se obično izvode na uzorcima [[biopsije dojke]] dobijenim [[aspiracijom tankom iglom]], biopsijom jezgre iglom, [[vakuumski potpomognuta biopsija dojke|vakuumski potpomognutom biopsijom dojke]] ili hirurškom ekscizijom. [[Imunohistohemija]] (IHC) se općenito koristi za mjerenje količine HER2 proteina prisutnog u uzorku, pri čemu se [[FISH|fluorescentna hibridizacija in situ]] (FISH) koristi na uzorcima koji su sumnjivi u IHC-u. Međutim, na nekoliko lokacija, FISH se koristi prvo, a zatim IHC u sumnjivim slučajevima.<ref name="pmid27899970">{{cite journal | vauthors = Petroni S, Caldarola L, Scamarcio R, Giotta F, Latorre A, Mangia A, Simone G | title = FISH testing of HER2 immunohistochemistry 1+ invasive breast cancer with unfavorable characteristics | journal = Oncology Letters | volume = 12 | issue = 5 | pages = 3115–3122 | date = novembar 2016 | pmid = 27899970 | pmc = 5103906 | doi = 10.3892/ol.2016.5125 }}</ref> ===Imunohistohemija=== Imunohistohemijom se uzorku daje rezultat na osnovu obrasca bojenja ćelijske membrane. {|class="wikitable" align="center" |+[[Imunohistohemija]] |- ! Rezultat <ref name=Breastcancer>{{cite web | title = IHC (ImmunoHistoChemistry) Tests | url = https://www.breastcancer.org/screening-testing/ihc-immunohistochemistry-tests |website=Breastcancer.org|access-date=4. 10. 2019 }}</ref><ref name="IqbalIqbal2014">{{cite journal | vauthors = Iqbal N, Iqbal N | title = Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 (HER2) in Cancers: Overexpression and Therapeutic Implications | journal = Molecular Biology International | volume = 2014 | year = 2014 | pmid = 25276427 | pmc = 4170925 | doi = 10.1155/2014/852748 | doi-access = free }}</ref> !!Obilježje<ref name=2018ASCO-CAP>2018 ASCO/CAP guidelines:<br />- {{cite web|url=https://documents.cap.org/documents/algorithim-evaluation-her2.pdf|title=Figure 1. Algorithm for evaluation of human epidermal growth factor receptor 2 (HER2) protein expression by immunohistochemistry (IHC) assay of the invasive component of a breast cancer specimen.|website=College of American Pathologists: Homepage|access-date=12. 9. 2022|archive-date=4. 7. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704153607/https://documents.cap.org/documents/algorithim-evaluation-her2.pdf|url-status=dead}}<br />- {{cite journal | vauthors = Ahn S, Woo JW, Lee K, Park SY | title = HER2 status in breast cancer: changes in guidelines and complicating factors for interpretation | journal = Journal of Pathology and Translational Medicine | volume = 54 | issue = 1 | pages = 34–44 | date = januar 2020 | pmid = 31693827 | pmc = 6986968 | doi = 10.4132/jptm.2019.11.03 }}</ref> !! Status<ref name=Breastcancer/><ref name="IqbalIqbal2014"/> |- |0 | Ili:<ref name=2018ASCO-CAP/> *Nije uočeno bojenje. *Nepotpuno bojenje membrane koje je slabo ili jedva primjetno i unutar ≤10% invazivnih tumorskih ćelija |rowspan="2" | HER2 negativno <br />(nije prisutno) |- | 1+ || Nepotpuno bojenje membrane koje je slabo ili jedva primjetno i unutar >10% invazivnih tumorskih ćelija.<ref name=2018ASCO-CAP/> |- | 2+ || Slabo do umjereno potpuno bojenje membrane uočeno je u >10% tumorskih ćelija.<ref name=2018ASCO-CAP/> | Granično/Sumnjivo |- | 3+ || Cirkumferencijalno bojenje membrane koje je potpuno, intenzivno i u >10% tumorskih ćelija.<ref name=2018ASCO-CAP/> || HER2 pozitivno |} Mikrografije koje prikazuju svaki rezultat:<ref>{{cite journal | vauthors = Nitta H, Kelly BD, Padilla M, Wick N, Brunhoeber P, Bai I, Singh S, Ranger-Moore J, Bieniarz C, Tsuda H, Grogan TM | title = A gene-protein assay for human epidermal growth factor receptor 2 (HER2): brightfield tricolor visualization of HER2 protein, the HER2 gene, and chromosome 17 centromere (CEN17) in formalin-fixed, paraffin-embedded breast cancer tissue sections | journal = Diagnostic Pathology | volume = 7 | issue = | date = maj 2012 | pmid = 22647525 | pmc = 3487810 | doi = 10.1186/1746-1596-7-60 | doi-access = free }}<br />- "This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)"</ref> <gallery mode=packed heights=160> File:HER2 immunohistochemistry with 0 pattern.png|0 File:HER2 immunohistochemistry with 1 plus pattern.png|1+ File:HER2 immunohistochemistry with 2 plus pattern.png|2+ File:HER2 immunohistochemistry with 3 plus pattern.png|3+ </gallery> ===Fluorescentna hibridizacija ''in situ'' === [[FISH]] se može koristiti za mjerenje broja kopija gena koje su prisutne i smatra se pouzdanijim od imunohistohemije.<ref>{{cite book | vauthors = Giuliano AE, Hurvitz SA | chapter = Breast Disorder |authors = Papadakis MA, McPhee SJ, Rabow MW | title = Current Medical Diagnosis & Treatment | url = https://archive.org/details/currentmedicaldi0000unse_h1l9 | year = 2019 | location = New York, NY | publisher = McGraw-Hill }}</ref> I Obično se koristi „sonda za brojanje hromosoma 17“ (CEP17) za brojanje broja hromosoma. Stoga, odnos HER2/CEP17 odražava svaku amplifikaciju HER2 u poređenju s brojem hromosoma. Obično se broje signali 20 ćelija. <gallery mode=packed> File:HER2 FISH with 2 HER2 signals and 3 CEP17 signals.png|Ova ćelija prikazuje dva signala HER2 (crveno) i tri signala CEP17 (zeleno) File:Counting one or two signals on HER2 FISH.png|Dva signala koja su jedan drugom bliža od prečnika signala računaju se kao jedan. File:HER2 FISH with debris.png|Jedan od ovih signala je previše slab i vjerovatno se radi o krhotinama. File:HER2 FISH with only one signal type.jpg|Ćelije sa samo jednom vrstom signala su isključene iz brojanja.. File:HER2 FISH with overlapping cells.png|Preklapajuće ćelije su također isključene iz brojanja. File:HER2 FISH with a yellow signal.png|Žuti signal se računa kao jedan crveni i jedan zeleni (koji se preklapaju) <gallery mode=packed heights=180> File:Counting HER2 versus CEP17 probes in FISH of HER2 amplified cell.png File:HER2 FISH algorithm.svg|Algoritam za procjenu HER2 na [[FISH|fluorescentna ''in situ'' hibridizacija]] (FISH).<ref name=HER2fish>Dijagram i tabela dr. Mikaela Häggströma. Adaptirano iz: {{cite journal | vauthors = Wolff AC, Hammond ME, Allison KH, Harvey BE, Mangu PB, Bartlett JM, Bilous M, Ellis IO, Fitzgibbons P, Hanna W, Jenkins RB, Press MF, Spears PA, Vance GH, Viale G, McShane LM, Dowsett M | title = Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 Testing in Breast Cancer: American Society of Clinical Oncology/College of American Pathologists Clinical Practice Guideline Focused Update | journal = Journal of Clinical Oncology | volume = 36 | issue = 20 | pages = 2105–2122 | date = juli 2018 | pmid = 29846122 | pmc = | doi = 10.1200/JCO.2018.77.8738 | s2cid = 44143975 | hdl = 1805/18766 | url = https://nottingham-repository.worktribe.com/output/1380167 }}</ref> </gallery> {| class="wikitable" |+ Klasifikacija HER2 pomoću [[FISH|fluorescentna ''in situ'' hibridizacija]] (FISH)<ref name=HER2fish/> |- |rowspan=2 colspan=2| ! colspan="2" | Omjer HER2/CEP17 |- ! ≥2.0 ! <2.0 |- ! rowspan="2" | Prosječan broj kopija HER2 po ćeliji ! ≥4.0 | HER2 pozitivan | Potrebna dodatna obrada |- ! <4.0 | Potrebna dodatna obrada | HER2 negativan |} Ako je početni rezultat HER2 biopsije iglom primarnog raka dojke negativan, novi HER2 test se može izvršiti prilikom sljedeće ekscizije dojke.<ref name=HER2fish/> === Serum === Eksćelijski domen HER2 može se odvojiti od površine tumorskih ćelija i ući u cirkulaciju. Mjerenje serumskog HER2 [[enzim]]sko-imunosorbentnog testa ([[ELISA]]) nudi daleko manje invazivnu metodu određivanja HER2 statusa od biopsije i stoga je opsežno istraženo. Dosadašnji rezultati sugeriraju da promjene u serumskim koncentracijama HER2 mogu biti korisne u predviđanju odgovora na terapiju trastuzumabom.<ref name="pmid18661530">{{cite journal | vauthors = Ali SM, Carney WP, Esteva FJ, Fornier M, Harris L, Köstler WJ, Lotz JP, Luftner D, Pichon MF, Lipton A | title = Serum HER-2/neu and relative resistance to trastuzumab-based therapy in patients with metastatic breast cancer | url = https://archive.org/details/sim_cancer_2008-09-15_113_6/page/1294 | journal = Cancer | volume = 113 | issue = 6 | pages = 1294–1301 | date = septembar 2008 | pmid = 18661530 | doi = 10.1002/cncr.23689 | s2cid = 7307111 | doi-access = }}</ref> Međutim, njegova sposobnost da utvrdi podobnost za terapiju trastuzumabom je manje jasna.<ref name="pmid19255335">{{cite journal | vauthors = Lennon S, Barton C, Banken L, Gianni L, Marty M, Baselga J, Leyland-Jones B | title = Utility of serum HER2 extracellular domain assessment in clinical decision making: pooled analysis of four trials of trastuzumab in metastatic breast cancer | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2009-04-01_27_10/page/1684 | journal = Journal of Clinical Oncology | volume = 27 | issue = 10 | pages = 1685–1693 | date = april 2009 | pmid = 19255335 | doi = 10.1200/JCO.2008.16.8351 }}</ref> == Interakcije == Pokazano je da HER2/neu [[Interakcija protein-protein|interraguje]] sa: {{div col|colwidth=20em}} * [[Beta-katenin|CTNNB1]]<ref name = pmid11950845>{{cite journal | vauthors = Schroeder JA, Adriance MC, McConnell EJ, Thompson MC, Pockaj B, Gendler SJ | title = ErbB-beta-catenin complexes are associated with human infiltrating ductal breast and murine mammary tumor virus (MMTV)-Wnt-1 and MMTV-c-Neu transgenic carcinomas | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2002-06-21_277_25/page/22692 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 277 | issue = 25 | pages = 22692–22698 | date = juni 2002 | pmid = 11950845 | doi = 10.1074/jbc.M201975200 | doi-access = free }}</ref><ref name = pmid11245482>{{cite journal | vauthors = Bonvini P, An WG, Rosolen A, Nguyen P, Trepel J, Garcia de Herreros A, Dunach M, Neckers LM | title = Geldanamycin abrogates ErbB2 association with proteasome-resistant beta-catenin in melanoma cells, increases beta-catenin-E-cadherin association, and decreases beta-catenin-sensitive transcription | url = https://archive.org/details/sim_cancer-research_2001-02-15_61_4/page/1670 | journal = Cancer Research | volume = 61 | issue = 4 | pages = 1671–1677 | date = februar 2001 | pmid = 11245482 }}</ref><ref name = pmid7702605>{{cite journal | vauthors = Kanai Y, Ochiai A, Shibata T, Oyama T, Ushijima S, Akimoto S, Hirohashi S | title = c-erbB-2 gene product directly associates with beta-catenin and plakoglobin | url = https://archive.org/details/biochemical-and-biophysical-research-comms_1995-03-28_208_3/page/1067 | journal = Biochemical and Biophysical Research Communications | volume = 208 | issue = 3 | pages = 1067–1072 | date = mart 1995 | pmid = 7702605 | doi = 10.1006/bbrc.1995.1443 | bibcode = 1995BBRC..208.1067K }}</ref> * [[DLG4]]<ref name = pmid10839362>{{cite journal | vauthors = Huang YZ, Won S, Ali DW, Wang Q, Tanowitz M, Du QS, Pelkey KA, Yang DJ, Xiong WC, Salter MW, Mei L | title = Regulation of neuregulin signaling by PSD-95 interacting with ErbB4 at CNS synapses | journal = Neuron | volume = 26 | issue = 2 | pages = 443–455 | date = maj 2000 | pmid = 10839362 | doi = 10.1016/s0896-6273(00)81176-9 | s2cid = 1429113 | doi-access = free }}</ref> * [[Erbin (protein)|Erbin]]<ref name = pmid11278603>{{cite journal | vauthors = Jaulin-Bastard F, Saito H, Le Bivic A, Ollendorff V, Marchetto S, Birnbaum D, Borg JP | title = The ERBB2/HER2 receptor differentially interacts with ERBIN and PICK1 PSD-95/DLG/ZO-1 domain proteins | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2001-05-04_276_18/page/15256 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 276 | issue = 18 | pages = 15256–15263 | date = maj 2001 | pmid = 11278603 | doi = 10.1074/jbc.M010032200 | doi-access = free }}</ref><ref name = pmid10878805>{{cite journal | vauthors = Bilder D, Birnbaum D, Borg JP, Bryant P, Huigbretse J, Jansen E, Kennedy MB, Labouesse M, Legouis R, Mechler B, Perrimon N, Petit M, Sinha P | title = Collective nomenclature for LAP proteins | journal = Nature Cell Biology | volume = 2 | issue = 7 | pages = E114 | date = juli 2000 | pmid = 10878817 | doi = 10.1038/35017119 | s2cid = 19749569 | doi-access = free }}</ref><ref name = pmid12379659>{{cite journal | vauthors = Huang YZ, Zang M, Xiong WC, Luo Z, Mei L | title = Erbin suppresses the MAP kinase pathway | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2003-01-10_278_2/page/1108 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 278 | issue = 2 | pages = 1108–1114 | date = januar 2003 | pmid = 12379659 | doi = 10.1074/jbc.M205413200 | doi-access = free}}</ref> * [[GRB2]]<ref name = pmid16729043>{{cite journal | vauthors = Schulze WX, Deng L, Mann M | title = Phosphotyrosine interactome of the ErbB-receptor kinase family | journal = Molecular Systems Biology | volume = 1 | article-number = 2005.0008 | year = 2005 | pmid = 16729043 | pmc = 1681463 | doi = 10.1038/msb4100012 }}</ref><ref name = pmid11606575>{{cite journal | vauthors = Bourguignon LY, Zhu H, Zhou B, Diedrich F, Singleton PA, Hung MC | title = Hyaluronan promotes CD44v3-Vav2 interaction with Grb2-p185(HER2) and induces Rac1 and Ras signaling during ovarian tumor cell migration and growth | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 276 | issue = 52 | pages = 48679–48692 | date = decembar 2001 | pmid = 11606575 | doi = 10.1074/jbc.M106759200 | doi-access = free}}</ref><ref name = pmid9710588>{{cite journal | vauthors = Olayioye MA, Graus-Porta D, Beerli RR, Rohrer J, Gay B, Hynes NE | title = ErbB-1 and ErbB-2 acquire distinct signaling properties dependent upon their dimerization partner | url = https://archive.org/details/sim_molecular-and-cellular-biology_1998-09_18_9/page/5042 | journal = Molecular and Cellular Biology | volume = 18 | issue = 9 | pages = 5042–5051 | date = septembar 1998 | pmid = 9710588 | pmc = 109089 | doi = 10.1128/mcb.18.9.5042 }}</ref> * [[HSP90AA1]]<ref name = pmid11071886>{{cite journal | vauthors = Xu W, Mimnaugh E, Rosser MF, Nicchitta C, Marcu M, Yarden Y, Neckers L | title = Sensitivity of mature Erbb2 to geldanamycin is conferred by its kinase domain and is mediated by the chaperone protein Hsp90 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2001-02-02_276_5/page/3702 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 276 | issue = 5 | pages = 3702–3708 | date = februar 2001 | pmid = 11071886 | doi = 10.1074/jbc.M006864200 | doi-access = free }}</ref><ref name = pmid18655187>{{cite journal | vauthors = Jeong JH, An JY, Kwon YT, Li LY, Lee YJ | title = Quercetin-induced ubiquitination and down-regulation of Her-2/neu | journal = Journal of Cellular Biochemistry | volume = 105 | issue = 2 | pages = 585–595 | date = oktobar 2008 | pmid = 18655187 | pmc = 2575035 | doi = 10.1002/jcb.21859 }}</ref> * [[Glikoprotein 130|IL6ST]]<ref name = pmid11821958>{{cite journal | vauthors = Grant SL, Hammacher A, Douglas AM, Goss GA, Mansfield RK, Heath JK, Begley CG | title = An unexpected biochemical and functional interaction between gp130 and the EGF receptor family in breast cancer cells | journal = Oncogene | volume = 21 | issue = 3 | pages = 460–474 | date = januar 2002 | pmid = 11821958 | doi = 10.1038/sj.onc.1205100 | s2cid = 19754641 | doi-access = }}</ref> * [[MUC1]]<ref name = pmid12939402>{{cite journal | vauthors = Li Y, Yu WH, Ren J, Chen W, Huang L, Kharbanda S, Loda M, Kufe D | title = Heregulin targets gamma-catenin to the nucleolus by a mechanism dependent on the DF3/MUC1 oncoprotein | journal = Molecular Cancer Research | volume = 1 | issue = 10 | pages = 765–775 | date = august 2003 | pmid = 12939402 }}</ref><ref name = pmid11278868>{{cite journal | vauthors = Schroeder JA, Thompson MC, Gardner MM, Gendler SJ | title = Transgenic MUC1 interacts with epidermal growth factor receptor and correlates with mitogen-activated protein kinase activation in the mouse mammary gland | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2001-04-20_276_16/page/13056 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 276 | issue = 16 | pages = 13057–13064 | date = april 2001 | pmid = 11278868 | doi = 10.1074/jbc.M011248200 | doi-access = free }}</ref> * [[PICK1]]<ref name = pmid11278603/> and * [[PIK3R2]]<ref name = pmid1334406>{{cite journal | vauthors = Gout I, Dhand R, Panayotou G, Fry MJ, Hiles I, Otsu M, Waterfield MD | title = Expression and characterization of the p85 subunit of the phosphatidylinositol 3-kinase complex and a related p85 beta protein by using the baculovirus expression system | url = https://archive.org/details/sim_biochemical-journal_1992-12-01_288_2/page/394 | journal = The Biochemical Journal | volume = 288 | issue = 2 | pages = 395–405 | date = decembar 1992 | pmid = 1334406 | pmc = 1132024 | doi = 10.1042/bj2880395 }}</ref> * [[PLCG1]]<ref name = pmid1676673>{{cite journal | vauthors = Peles E, Levy RB, Or E, Ullrich A, Yarden Y | title = Oncogenic forms of the neu/HER2 tyrosine kinase are permanently coupled to phospholipase C gamma | url = https://archive.org/details/sim_embo-journal_1991-08_10_8/page/2076 | journal = The EMBO Journal | volume = 10 | issue = 8 | pages = 2077–2086 | date = august 1991 | pmid = 1676673 | pmc = 452891 | doi = 10.1002/j.1460-2075.1991.tb07739.x }}</ref><ref name = pmid1683701>{{cite journal | vauthors = Arteaga CL, Johnson MD, Todderud G, Coffey RJ, Carpenter G, Page DL | title = Elevated content of the tyrosine kinase substrate phospholipase C-gamma 1 in primary human breast carcinomas | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 88 | issue = 23 | pages = 10435–10439 | date = decembar 1991 | pmid = 1683701 | pmc = 52943 | doi = 10.1073/pnas.88.23.10435 | doi-access = free | bibcode = 1991PNAS...8810435A }}</ref> i * [[SHC1]]<ref name = pmid16729043/><ref name = pmid9710588/><ref name = pmid10085134>{{cite journal | vauthors = Wong L, Deb TB, Thompson SA, Wells A, Johnson GR | title = A differential requirement for the COOH-terminal region of the epidermal growth factor (EGF) receptor in amphiregulin and EGF mitogenic signaling | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1999-03-26_274_13/page/8900 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 274 | issue = 13 | pages = 8900–8909 | date = mart 1999 | pmid = 10085134 | doi = 10.1074/jbc.274.13.8900 | doi-access = free }}</ref> {{Div col end}} ==Također pogledajte== * [[SkBr3|SkBr3 ćelijska linija]], prekomjerno eksprimira == Reference == {{refspisak}} == Dodatni izvori == {{refbegin|30em}} * {{cite journal | vauthors = Zhou BP, Hung MC | title = Dysregulation of cellular signaling by HER2/neu in breast cancer | journal = Seminars in Oncology | volume = 30 | issue = 5 Suppl 16 | pages = 38–48 | date = oktobar 2003 | pmid = 14613025 | doi = 10.1053/j.seminoncol.2003.08.006 }} * {{cite journal | vauthors = Ménard S, Casalini P, Campiglio M, Pupa SM, Tagliabue E | title = Role of HER2/neu in tumor progression and therapy | url = https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_2004-12_61_23/page/2964 | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 61 | issue = 23 | pages = 2965–2978 | date = decembar 2004 | pmid = 15583858 | doi = 10.1007/s00018-004-4277-7 | s2cid = 37611938 | pmc = 11924417 }} * {{cite journal | vauthors = Becker JC, Muller-Tidow C, Serve H, Domschke W, Pohle T | title = Role of receptor tyrosine kinases in gastric cancer: new targets for a selective therapy | journal = World Journal of Gastroenterology | volume = 12 | issue = 21 | pages = 3297–3305 | date = juni 2006 | pmid = 16733844 | pmc = 4087885 | doi = 10.3748/wjg.v12.i21.3297 | doi-access = free }} * {{cite journal | vauthors = Laudadio J, Quigley DI, Tubbs R, Wolff DJ | title = HER2 testing: a review of detection methodologies and their clinical performance | journal = Expert Review of Molecular Diagnostics | volume = 7 | issue = 1 | pages = 53–64 | date = januar 2007 | pmid = 17187484 | doi = 10.1586/14737159.7.1.53 | s2cid = 9971746 }} * {{cite journal | vauthors = Bianchi F, Tagliabue E, Ménard S, Campiglio M | title = Fhit expression protects against HER2-driven breast tumor development: unraveling the molecular interconnections | journal = Cell Cycle | volume = 6 | issue = 6 | pages = 643–646 | date = mart 2007 | pmid = 17374991 | doi = 10.4161/cc.6.6.4033 | doi-access = free | hdl = 2434/810034 | hdl-access = free }} {{refend}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20080516045758/http://www.aacr.org/home/public--media/for-the-media/fact-sheets/cancer-concepts/her2.aspx AACR Cancer Concepts Factsheet on HER2] * [https://web.archive.org/web/20081011055216/http://www.her2.co.za/care/ Breast Friends for Life Network - A South African Breast Cancer Support Forum for HER2 Positive Women] * [http://crdd.osdd.net/raghava/herceptinr/ HerceptinR] : Herceptin Resistance Database for Understanding Mechanism of Resistance in Breast Cancer Patients. [http://www.nature.com/srep/2014/140327/srep04483/full/srep04483.html Sci. Rep.] 4:4483 * {{MeshName|Receptor,+erbB-2}} * [https://www.ebi.ac.uk/pdbe/pdbe-kb/proteins/P04626 PDBe-KB] provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Receptor tyrosine-protein kinase erbB-2 {{PDB Gallery|geneid=2064}} {{Klasteri diferencijacije}} {{Onkogeni}} {{Tumorski markeri}} {{Tirozin kinaze}} {{Enzimi}} {{Modulatori receptora faktora rasta}} {{Portal|Biologija|border=no}} {{DEFAULTSORT:Her2 Neu}} [[Kategorija:Klasteri diferencijacije]] [[Kategorija:Receptori tirozin kinaze]] [[Kategorija:Liječenje raka]] [[Kategorija:Onkogeni]] [[Kategorija:Rak dojke]] [[Kategorija:Enzimi]] 3an0jnkadpwhty9l7gb333pa2ltwdrv Gračanica (Visoko) 0 531883 3916839 3890976 2026-08-07T12:27:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916839 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje u BiH|naziv=Gračanica|država=Bosna i Hercegovina|entitet=Federacija Bosne i Hercegovine|kanton=Zeničko-dobojski kanton|općina=Visoko}} '''Gračanica''' je [[mjesna zajednica]] na području [[Visoko]]g, u [[Zeničko-dobojski kanton|Zeničko-dobojskom kantonu]], [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Širi prostor Gračanice poznat je po srednjovjekovnoj utvrdi [[Čajangrad]] te po vjerskom i obrazovnom značaju sjedišta [[Medžlis Islamske zajednice|Medžlisa Islamske zajednice]] Gračanica i [[Medresa "Osman-ef. Redžović"|Medrese "Osman-ef. Redžović"]].<ref name="KresevljakovicCajangrad2">{{cite web|url=https://fmks.gov.ba/download/zzs/1953/1-1953.pdf|title=Stari bosanski gradovi|website=fmks.gov.ba|publisher=Fondacija za izdavaštvo|access-date=17. 3. 2026|author=Hamdija Kreševljaković}}</ref><ref name="PreporodMedzlis">{{cite web|url=https://preporod.info/bs/article/3490/gracanicavisoko-medzlis-sa-dvanaest-dzemata|title=Gračanica/Visoko: Medžlis sa dvanaest džemata|date=24. 1. 2018|website=Preporod.info|access-date=17. 3. 2026}}</ref> == Historija == Za srednjovjekovnu prošlost Gračanice najvažniji je lokalitet [[Čajangrad]], koji se nalazi u prostoru između Malog i Velikog Čajna. Hamdija Kreševljaković zabilježio je da stanovništvo Gračanice te Velikog i Malog Čajna ruševine te utvrde naziva ''Čajangrad'' ili ''Čajanski grad''. Opisao ga je kao utvrđenje pravokutne osnove s ostacima okrugle kule uz ulaz, te naveo da se s njega vide [[Bobovac]] i [[Stari grad Visoki|Visoki]], zbog čega je pretpostavio da je mogao služiti i kao optička veza između tih utvrda.<ref name="KresevljakovicCajangrad2" /> Savremena arheološka istraživanja potvrdila su značaj ovog lokaliteta. Zavičajni muzej Visoko objavio je 2016. da su na srednjovjekovnoj utvrdi Čajangrad otvorene četiri probne sonde, pri čemu je utvrđeno postojanje kule odbrambenog karaktera, a na osnovu nađenog materijala, uključujući eksere te srednjovjekovnu i osmansku keramiku, istraživači su lokalitet okvirno datirali u 14. ili 15 stoljeće.<ref name="ZMV20162">{{cite web|url=https://www.zavicajnimuzej.com/probna-istrazivanja-na-srednjovjekovnoj-utvrdi-cajangrad-u-visokom/|title=Probna istraživanja na srednjovjekovnoj utvrdi Čajangrad u Visokom|date=30. 9. 2016|website=Zavičajni muzej Visoko|access-date=17. 3. 2026}}</ref> U evidencijama [[Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine]] zabilježena je i peticija za proglašenje srednjovjekovnog grada Čajangrad, podnesena 30. augusta 2016. godine.<ref name="KONS2">{{cite web|url=https://kons.gov.ba/data/Novi%20dokumenti/Peticije/peticije-web-07.02.2023.pdf|title=Peticije|website=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|access-date=17. 3. 2026}}</ref> U osmanskom periodu Gračanica se spominje među džematima u kadiluku [[Visoko]]. U izdanju ''Visoko i okolina kroz historiju'' navodi se Gračanica u popisu džemata visočke kaze, što svjedoči o kontinuitetu naseljenosti i administrativne prepoznatljivosti ovog prostora u osmansko doba.<ref name="VisokoOkolina22">{{cite web|url=https://zavicajnimuzej.com/izdavackadjelatnost/Visoko-i-okolina-2.pdf|title=Visoko i okolina kroz historiju 2|website=Zavičajni muzej Visoko|access-date=17. 3. 2026}}</ref> Širi prostor Gračanice vezan je i za lokalitet Zgonovi u Goruši (Malo Čajno), gdje je otkrivena nadgrobna [[ploča kaznaca Nespine]], jedan od reprezentativnijih lapidarnih spomenika srednjovjekovne Bosne. U novijim pregledima zabilježeno je da su na tom lokalitetu evidentirani i [[Stećak|stećci]], iako u manjem broju nego što je ranije navođeno u literaturi.<ref name="ZgonoviAcademia2">{{cite web|url=https://www.academia.edu/51029996/Radovi_Zavicajnog_muzeja_Visoko_Knjiga_I_Broj_1_2020|title=Radovi Zavičajnog muzeja Visoko, knjiga I, broj 1|website=Academia.edu|access-date=17. 3. 2026}}</ref> Na značaj Čajangrada i njegove višegodišnje istraživačke obrade ukazuju i radovi nastali na [[Univerzitet u Sarajevu|Univerzitetu u Sarajevu]], u kojima se bilježe probna i sistematska arheološka istraživanja ovog lokaliteta od 2016. godine nadalje.<ref name="UNSA1">{{cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/20_21/arh/Mustafa-Uzunalic.pdf|title=Mustafa Uzunalić|website=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu|access-date=17. 3. 2026}}</ref><ref name="UNSA2">{{cite web|url=https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/22_23/arh/Dzeneta-Lepic.pdf|title=Dženeta Lepić|website=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu|access-date=17. 3. 2026|archive-date=15. 5. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515132225/https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/22_23/arh/Dzeneta-Lepic.pdf|url-status=dead}}</ref> == Administrativni status == Gračanica se u savremenoj lokalnoj upravi vodi kao '''mjesna zajednica''' na području Grada Visoko. Na službenom spisku mjesnih zajednica Grada Visoko navedena je kao ''Mjesna zajednica Gračanica''.<ref name="VisokoMZ">{{cite web|url=https://www.visoko.gov.ba/grad/lokalna-samouprava/mjesne-zajednice/|title=Mjesne zajednice|website=Grad Visoko|access-date=17. 3. 2026}}</ref> U sistematskom spisku općina i naseljenih mjesta korištenom za [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|popis stanovništva 2013. godine]] pod općinom Visoko navedena su naseljena mjesta poput [[Malo Čajno|Malog Čajna]], [[Veliko Čajno|Velikog Čajna]], [[Podvinci|Podvinaca]], [[Poriječani|Poriječana]] i drugih, ali Gračanica nije navedena kao zasebno naseljeno mjesto.<ref name="Popis2013">{{cite web|url=https://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nas_mjestaBiH.pdf|title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta Bosne i Hercegovine|website=Federalni zavod za statistiku|access-date=17. 3. 2026}}</ref> == Vjerski i obrazovni značaj == Gračanica kod Visokog poznata je kao sjedište [[Medžlis Islamske zajednice|Medžlisa Islamske zajednice]] za dvanaest džemata koji se prostiru na području visočke, brezanske, kakanjske i vareške općine.<ref name="PreporodMedzlis" /> Medžlis je 2018. obuhvatao 12 džemata, 15 džamija i 25 punktova mektebske pouke.<ref name="PreporodMedzlis" /> U Gračanici se nalazi i [[Medresa "Osman-ef. Redžović"]], čiji je temelj postavljen prije rata na lokalitetu Čajangrada, nakon čega je ustanova izrasla u značajan srednjoškolski centar Islamske zajednice u srednjoj Bosni.<ref name="PreporodMedzlis" /> == Također pogledaj == * [[Čajangrad]] * [[Visoko]] * [[Zgonovi]] * [[Medresa "Osman-ef. Redžović"]] == Reference == {{refspisak}} {{DEFAULTSORT:Gračanica, Visoko}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Visokom]] [[Kategorija:Visoko]] pf0h438sdzc7q6jps9it19dde7dp7rg Marina Katnić-Bakaršić 0 532255 3916970 3893666 2026-08-08T07:53:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916970 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Marina Katnić-Bakaršić | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1960|6|19}} | mjesto_rođenja = [[Sarajevo]], [[NR Bosna i Hercegovina]], [[FNRJ]] | polje = [[lingvistika]], [[stilistika]], [[semiotika]] | institucija = [[Filozofski fakultet u Sarajevu]] | alma_mater = [[Filozofski fakultet u Sarajevu]]<br>[[Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu]] | poznat(a) po = radovima iz stilistike, pragmalingvistike i kritičkih diskursnih studija }} '''Marina Katnić-Bakaršić''' (Sarajevo, 19. juni 1960) bosanskohercegovačka je lingvistica, univerzitetska profesorica i dopisna članica [[Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine|Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine]] (ANUBiH). Redovna je profesorica na [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu]], a njena naučna interesovanja obuhvataju [[stilistika|stilistiku]], pragmalingvistiku, semiotiku i kritičke diskursne studije.<ref name="ANUBiH">{{cite web |title=Marina Katnić-Bakaršić |url=https://www.anubih.ba/marina-katnic-bakarsic/ |website=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |access-date=24. 3. 2026}}</ref><ref name="FFUNSA">{{cite web |title=Akademik, dr. Marina Katnić Bakaršić |url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-15-23-03-45/35-dr-marina-katnic-bakarsic |website=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu |access-date=24. 3. 2026 |archive-date=14. 1. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114231724/https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-15-23-03-45/35-dr-marina-katnic-bakarsic |url-status=dead }}</ref> Na [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofskom fakultetu u Sarajevu]] studirala je slavenske jezike i književnosti od 1979. do 1982. Postdiplomski studij iz lingvistike završila je 1987. na Filološkom fakultetu u Beogradu, a doktorirala je 1991. na Filozofskom fakultetu u Sarajevu disertacijom ''Sintaksičko-stilističke osobine gradacije u ruskom i srpskohrvatskom jeziku''.<ref name="DHS">{{cite web |last=Ibrišimović-Šabić |first=Adijata |title=Na putu sa stilistikom: Profesionalni, stručni i naučno-istraživački rad Marine Katnić-Bakaršić |url=https://untz.ba/wp-content/uploads/2021/02/DHS-br10-Drustvene_i_humanisticke_studije_FF_februar2020.pdf |website=Društvene i humanističke studije |year=2020 |access-date=24. 3. 2026}}</ref> Prema podacima Filozofskog fakulteta u Sarajevu, redovna je profesorica u oblasti humanističkih nauka, a u njenom nastavnom i istraživačkom radu posebno su zastupljeni jezici i književnost, nauka o književnosti, komparativna književnost, slavistika, rusistika i lingvistika.<ref name="FFUNSA" /> U okviru ANUBiH dopisna je članica Odjeljenja humanističkih nauka od 2018.<ref name="ANUBiH" /> Katnić-Bakaršić autorica je većeg broja knjiga i naučnih radova iz oblasti stilistike i analize diskursa. Među njenim poznatijim knjigama nalaze se ''Gradacija (Od figure do jezičke kategorije)'' (1996), ''Lingvistička stilistika'' (1999), ''Stilistika'' (2001), ''Stilistika dramskog diskursa'' (2003), ''Stilističke skice'' (2006) i ''Stil, kultura, semiotika'' (2019).<ref name="Bib">{{cite web |title=Bibliografija: Marina Katnić-Bakaršić |url=https://www.anubih.ba/wp-content/uploads/20210126_Azurirana_bibliografija_Katnic-Bakarsic-1.pdf |website=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |access-date=24. 3. 2026}}</ref><ref name="GB">{{cite web |title=Stilistika |url=https://books.google.ba/books?id=oZ_lAAAAMAAJ |website=Google Books |access-date=24. 3. 2026}}</ref><ref name="Cobiss1">{{cite web |title=Stilistika dramskog diskursa |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/gkmo/11953158 |website=COBISS Plus |access-date=24. 3. 2026}}</ref><ref name="Cobiss2">{{cite web |title=Stil, kultura, semiotika |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/untz/27318534 |website=COBISS Plus |access-date=24. 3. 2026}}</ref> == Djela == * ''Gradacija (Od figure do jezičke kategorije)'' (1996)<ref name="Bib" /> * ''Lingvistička stilistika'' (1999)<ref>{{cite web |title=LINGVISTIČKA STILISTIKA |url=https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_6881/objava_20387/fajlovi/lingvostilistika.pdf |website=Univerzitet Crne Gore |access-date=24. 3. 2026}}</ref> * ''Stilistika'' (2001)<ref name="GB" /> * ''Stilistika dramskog diskursa'' (2003)<ref name="Cobiss1" /> * ''Stilističke skice'' (2006)<ref>{{cite web |title=STILISTIČKE SKICE |url=https://www.logovita.ba/knjizevnost/7477-stilisticke-skice-9789958590306.html |website=Logovita |access-date=24. 3. 2026}}</ref> * ''Stil, kultura, semiotika'' (2019)<ref name="Cobiss2" /> == Reference == {{refspisak}} {{Članovi ANU BiH}} {{DEFAULTSORT:Katnić-Bakaršić, Marina}} [[Kategorija:Rođeni 1960.]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački lingvisti]] [[Kategorija:Članovi ANUBiH]] [[Kategorija:Živi ljudi]] i7qvbq8uj3hrf0tni2gf9e8utj706vb Hatice Efsun Arda 0 532837 3916845 3822318 2026-08-07T14:11:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916845 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Hatice Efsun Arda | polje = [[razvojna biologija]], [[sistemska biologija]], [[genomika]], [[genetika]] | radna_institucija = [[Nacionalni institut za rak]]<br>[[Nacionalni instituti za zdravlje]] | alma_mater = [[Univerzitet Boğaziçi]]<br>[[Medicinski fakultet Univerziteta Massachusetts]] | doktorski_mentor = Marian Walhout | poznat_po = istraživanjima razvoja ljudske [[gušterača|gušterače]], ćelijskih loza gušterače i regulatorne genomike | slika = File:H. Efsun Arda.jpg }} '''Hatice Efsun Arda''' jest turska razvojna i sistemska biologinja koja proučava razvoj ljudske [[gušterača|gušterače]], genske regulatorne mreže i genomsku osnovu bolesti povezanih s gušteračom, naročito [[šećerna bolest|dijabetesa]], [[pankreatitis]]a i [[rak gušterače|raka gušterače]].<ref name="NIH">{{cite web |title=H. Efsun Arda, Ph.D. |url=https://irp.nih.gov/pi/h-efsun-arda |website=NIH Intramural Research Program |access-date=1. 4. 2026 |archive-date=13. 4. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260413131553/https://irp.nih.gov/pi/h-efsun-arda |url-status=dead }}</ref><ref name="Catalyst">{{cite web |title=Getting to Know 11 Stadtmans |url=https://irp.nih.gov/catalyst/28/1/getting-to-know-11-stadtmans |website=The NIH Catalyst |date=29. 3. 2022 |access-date=1. 4. 2026}}</ref> Vodi Grupu za razvojnu genomiku pri [[Nacionalni institut za rak|Nacionalnom institutu za rak]] u sastavu [[Nacionalni instituti za zdravlje|Nacionalnih instituta za zdravlje]] u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref name="NIH"/> Diplomirala je molekularnu biologiju i genetiku na [[Univerzitet Boğaziçi|Univerzitetu Boğaziçi]].<ref name="NIH"/> Doktorirala je [[sistemska biologija|sistemsku biologiju]] na [[Medicinski fakultet Univerziteta Massachusetts|Medicinskom fakultetu Univerziteta Massachusetts]], gdje je u grupi Marian Walhout istraživala genske regulatorne mreže povezane s metabolizmom modelnog organizma ''[[Caenorhabditis elegans]]''.<ref name="NIH"/><ref name="Dis">{{cite web |title=C. Elegans Metabolic Gene Regulatory Networks |url=https://escholarship.umassmed.edu/gsbs_diss/479/ |website=eScholarship@UMassChan |publisher=University of Massachusetts Medical School |date=30. 7. 2010 |access-date=1. 4. 2026}}</ref> Nakon doktorata obavila je postdoktorsko usavršavanje na [[Univerzitet Stanford|Univerzitetu Stanford]], gdje je u laboratoriji [[Seung K. Kim|Seunga K. Kima]] proučavala razvojnu biologiju i genomiku ljudske gušterače.<ref name="NIH"/> Tokom tog rada razvijala je metode za izdvajanje primarnih ćelija gušterače i koristila transkriptomske i epigenomske pristupe za proučavanje promjena u funkciji i identitetu ćelija tokom ljudskog razvoja.<ref name="NIH"/> Godine 2017. pridružila se NIH-u kao Stadtman principal investigator u Laboratoriji za biologiju receptora i ekspresiju gena pri NCI-ju.<ref name="NIH"/> Njen laboratorij proučava kako genske regulatorne mreže upravljaju razvojem, širenjem i funkcijom ljudskih ćelija gušterače, uz upotrebu primarnih ljudskih ćelija, [[matične ćelije|matičnih ćelija]], uređivanja genoma i [[jednoćelijsko sekvenciranje|jednoćelijskog sekvenciranja]].<ref name="NIH"/><ref name="Catalyst"/> Među njenim značajnim radovima ubrajaju se istraživanja koja su pokazala da se genska regulacija u ljudskoj gušterači mijenja s dobi i da su pojedini takvi obrasci povezani s funkcijom beta ćelija i rizikom za dijabetes.<ref name="AgeDep"/> U drugim radovima opisala je epigenomsku osnovu ćelijskog identiteta i rizika za bolest u ljudskoj gušterači.<ref name="A Chromatin Basis for Cell Lineage">{{cite journal |last1=Arda |first1=H. Efsun |last2=Tsai |first2=Jennifer |last3=Rosli |first3=Yenny R. |last4=Giresi |first4=Paul G. |last5=Bottino |first5=Rita |last6=Greenleaf |first6=William J. |last7=Chang |first7=Howard Y. |last8=Kim |first8=Seung K. |title=A Chromatin Basis for Cell Lineage and Disease Risk in the Human Pancreas |trans-title=Hromatinska osnova ćelijske loze i rizika za bolest u ljudskoj gušterači |journal=Cell Systems |volume=7 |issue=3 |pages=310–322.e4 |date=2018 |doi=10.1016/j.cels.2018.07.007}}</ref> == Odabrani radovi == * ''Gene regulatory networks governing pancreas development'' (''Genske regulatorne mreže koje upravljaju razvojem gušterače'') (2013)<ref>{{cite journal |last1=Arda |first1=H. Efsun |last2=Benitez |first2=Cecil M. |last3=Kim |first3=Seung K. |title=Gene regulatory networks governing pancreas development |trans-title=Genske regulatorne mreže koje upravljaju razvojem gušterače |journal=Developmental Cell |volume=25 |issue=1 |pages=5–13 |date=2013 |doi=10.1016/j.devcel.2013.03.016}}</ref> * ''Age-Dependent Pancreatic Gene Regulation Reveals Mechanisms Governing Human β Cell Function'' (''Dobno zavisna genska regulacija u gušterači otkriva mehanizme koji upravljaju funkcijom ljudskih beta ćelija'') (2016)<ref name="AgeDep">{{cite journal |last1=Arda |first1=H. Efsun |last2=Li |first2=Lingyu |last3=Tsai |first3=Jennifer |last4=Torre |first4=Eduardo A. |last5=Rosli |first5=Yenny |last6=Peiris |first6=Heshan |last7=Spitale |first7=Robert C. |last8=Dai |first8=Chunhua |last9=Gu |first9=Xueying |last10=Qu |first10=Kun |last11=Wang |first11=Pei |last12=Wang |first12=Jing |last13=Grompe |first13=Markus |last14=Scharfmann |first14=Raphaël |last15=Snyder |first15=Michael S. |last16=Bottino |first16=Rita |last17=Powers |first17=Alvin C. |last18=Chang |first18=Howard Y. |last19=Kim |first19=Seung K. |title=Age-Dependent Pancreatic Gene Regulation Reveals Mechanisms Governing Human β Cell Function |trans-title=Dobno zavisna genska regulacija u gušterači otkriva mehanizme koji upravljaju funkcijom ljudskih beta ćelija |journal=Cell Metabolism |volume=23 |issue=5 |pages=909–920 |date=2016 |doi=10.1016/j.cmet.2016.04.002}}</ref> * ''A Chromatin Basis for Cell Lineage and Disease Risk in the Human Pancreas'' (''Hromatinska osnova ćelijske loze i rizika za bolest u ljudskoj gušterači'') (2018)<ref name="A Chromatin Basis for Cell Lineage"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Arda, H. Efsun}} [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Turski naučnici]] [[Kategorija:Genetičari]] [[Kategorija:Razvojni biolozi]] j1sfh3yjkpp82hyvobhjcy0i4qu5h2m Kenan Pirić 0 532956 3916906 3836442 2026-08-07T23:47:44Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916906 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Kenan Pirić | slika = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1994|7|7}} | rodnigrad = [[Tuzla]] | rodnadržava = [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] | datumsmrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 192&nbsp;cm | pozicija = [[Golman]] | trenutniklub = [[Neftçi Baku]] | brojnadresu = 13 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = [[FK Sloboda Tuzla|Sloboda]] | godine1 = 2012–2013. | klubovi1 = [[OFK Gradina Srebrenik|Gradina]] | nastupi(golovi)1 = 16 (0) | godine2 = 2013–2014. | klubovi2 = [[KAA Gent|Gent]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2014–2017. | klubovi3 = [[FK Sloboda Tuzla|Sloboda]] | nastupi(golovi)3 = 60 (0) | godine4 = 2017–2018. | klubovi4 = [[HŠK Zrinjski|Zrinjski]] | nastupi(golovi)4 = 43 (0) | godine5 = 2018–2021. | klubovi5 = [[NK Maribor|Maribor]] | nastupi(golovi)5 = 46 (0) | godine6 = 2021. | klubovi6 = [[Atromitos FC]] | nastupi(golovi)6 = 11 (0) | godine7 = 2022. | klubovi7 = [[Göztepe S.K.]] | nastupi(golovi)7 = 4 (0) | godine8 = 2022–2024. | klubovi8 = [[AEK Larnaca FC]] | nastupi(golovi)8 = 71 (0) | godine9 = 2024–2025. | klubovi9 = [[Antalyaspor]] | nastupi(golovi)9 = 30 (0) | godine10 = 2025–danas | klubovi10 = [[Neftçi Baku]] | nastupi(golovi)10 = 16 (0) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2013–2016. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|BiH U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 12 (0) | nacionalnegodine2 = 2018-danas | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|BiH]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 8 (0) | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjeuređivanje = 6. 4. 2026 }} '''Kenan Pirić''' [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] je nogometni golman koji igra kao [[golman]] za [[azerbejdžan]]ski klub Premijer lige [[Neftçi Baku|Neftçi]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. Pirić je započeo karijeru u [[OFK Gradina Srebrenik|Gradini]], prije nego što se 2013. pridružio [[KAA Gent|Gentu]]. Godinu dana kasnije, potpisao je za [[FK Sloboda Tuzla|Slobodu Tuzla]]. Godine 2017. Pirić je prešao u [[HŠK Zrinjski|Zrinjski]]. Sljedeće godine prešao je u [[NK Maribor|Maribor]], gdje je ostao tri godine. Nakon kratkog boravka u [[Atromitos FC|Atromitosu]] 2021, pridružio se [[Göztepe S.K.|Göztepeu]] početkom 2022. Bivši omladinski reprezentativac Bosne i Hercegovine, Pirić je debitovao u seniorskoj reprezentaciji 2018. == Klupska karijera == Pirić je prošao omladinsku akademiju svog rodnog kluba Sloboda, koju je napustio u junu 2012. kako bi se pridružio Gradini.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/kenan-piric-iz-slobode-u-gradinu/83223|title=Kenan Pirić iz Slobode u Gradinu|website=sportsport.ba|date=30. 6. 2012|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> Profesionalni debi imao je protiv Veleža 25. augusta iste godine u dobi od 18 godina.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/velez-kontrama-slomio-gradinu/86673|title=Velež kontrama slomio Gradinu|website=sportsport.ba|date=25. 8. 2012|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> U augustu 2013. Pirić je potpisao za belgijski tim Gent.<ref>{{cite news|url=https://tuzlanski.ba/sport/nogomet/dijete-slobode-kenan-piri-potpisao-za-gent/|title=Dijete Slobode: Kenan Pirić potpisao za Gent!|website=tuzlanski.ba|date=30. 8. 2013|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> U ljeto 2014. vratio se u Slobodu.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/piric-potpisao-novi-ugovor-sa-slobodom/151349|title=Pirić potpisao novi ugovor sa Slobodom|website=sportsport.ba|date=21. 1. 2015|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> U februaru 2017, Pirić je prešao u Zrinjski.<ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/62422-sluzbeno-kenan-piric-potpisao-za-zrinjski|title=Službeno: Kenan Pirić potpisao za Zrinjski|website=reprezentacija.ba|date=1. 2. 2017|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> Dana 13. decembra 2017, slovenački Maribor je objavio da će im se Pirić pridružiti sljedeće sezone.<ref>{{cite web |title=Doumbia od januarja, Pirič od junija|url=https://www.nkmaribor.com/novice/?id=8270 |publisher=[[NK Maribor]] |access-date=9. 7. 2021 |language=sl |date=13. 12. 2017}}</ref> Svoj takmičarski debi za tim imao je protiv Mure 29. jula 2018. i uspio je sačuvati mrežu netaknutom.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/piric-debitovao-za-maribor-ali-ipak-ne-moze-biti-zadovoljan/285048|title=Pirić debitovao za Maribor, ali ipak ne može biti zadovoljan|website=sportsport.ba|date=29. 7. 2018|access-date=30. 7. 2018|language=bs}}</ref> Osvojio je svoj prvi trofej sa Mariborom 15. maja 2019, kada su krunisani za prvaka lige.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/gol-i-asistencija-mesanovica-za-novu-titulu-maribora/318947|title=Gol i asistencija Mešanovića za novu titulu Maribora|website=sportsport.ba|date=15. 5. 2019|access-date=18. 5. 2019|language=bs}}</ref> U julu 2021, Pirić je potpisao dvogodišnji ugovor sa grčkim Atromitosom.<ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/330175-kenan-piric-karijeru-nastavlja-u-grckoj|title=Kenan Pirić karijeru nastavlja u Grčkoj|website=reprezentacija.ba|date=9. 7. 2021|access-date=15. 3. 2022|language=bs}}</ref> Svoj takmičarski debi za tim imao je protiv Olympiakosa 12. septembra, sačuvavši mrežu netaknutom u neriješenom rezultatu bez golova.<ref>{{cite news|url=https://faktor.ba/vijest/piric-debitovao-za-atromitos-na-gostovanju-kod-olympiacosa-sacuvao-mrezu/137656|title=Kenan Pirić debitovao za Atromitos, na gostovanju kod Olympiacosa sačuvao mrežu|website=faktor.ba|date=12. 9. 2021|access-date=15. 3. 2022|language=bs}}</ref> Krajem decembra raskinuo je ugovor s Atromitosom.<ref>{{cite news|url=https://sport.avaz.ba/nogomet/707239/golman-nase-reprezentacije-raskinuo-ugovor-sa-klubom|title=Golman naše reprezentacije raskinuo ugovor sa klubom|website=sport.avaz.ba|date=31. 12. 2021|access-date=16. 6. 2022|language=bs}}</ref> U januaru 2022, Pirić je prešao u turski Göztepe uz ugovor do juna 2023.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/kenan-piric-potpisao-za-goztepe/415841|title=Kenan Pirić potpisao za Göztepe|website=sportsport.ba|date=4. 1. 2022|access-date=15. 3. 2022|language=bs}}</ref> Zvanično je debitovao za klub protiv [[Konyaspor]]a 3. aprila.<ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/bh-trio-sa-konyasporom-slavio-protiv-goztepea-u-debitantskom-nastupu-pirica|title=Bh. trio sa Konyasporom slavio protiv Göztepea u debitantskom nastupu Pirića|website=scsport.ba|date=3. 4. 2022|access-date=16. 6. 2022|language=bs}}</ref> U junu 2022. pridružio se kiparskom timu [[AEK Larnaka]] na dvogodišnji ugovor.<ref>{{cite news|url=https://sport.avaz.ba/nogomet/751169/kenan-piric-potpisao-dvogodisnji-ugovor-na-kipru|title=Kenan Pirić potpisao dvogodišnji ugovor na Kipru|website=sport.avaz.ba|date=16. 6. 2022|access-date=16. 6. 2022|language=bs}}</ref> Dana 26. jula 2025, Pirić je potpisao dvogodišnji ugovor sa Neftçijem.<ref>{{Cite web|date=26. 7. 2025|title=Xoş gəldin, Kenan Piriç!|url=https://neftchi.az/az/news/neftchi-news-2025-07-26-164733|access-date=29. 7. 2025|publisher=Neftçi PFK|language=az}}{{Mrtav link}}</ref> == Međunarodna karijera == Pirić je bio član [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentacije Bosne i Hercegovine]] do 21 godine. Nastupio je sedam puta tokom kvalifikacija za Evropsko prvenstvo UEFA za igrače do 21 godine 2017, 2015. i 2016. godine.<ref>{{cite web |title=Kenan Pirić » U21 EURO Qualifiers 2015/2016 |url=https://www.worldfootball.net/person/pe297566/kenan-piric/ |website=worldfootball.net |access-date=3. 9. 2019 |language=en}}</ref> Također je bio kapiten tima pod vodstvom selektora [[Vlado Jagodić|Vlade Jagodića]].<ref>{{cite news|url=https://faktor.ba/vijest/kenan-piric-dobio-poziv-u-reprezentaciju-bih-239171|title=Kenan Pirić dobio poziv u reprezentaciju BiH|website=faktor.ba|date=8. 3. 2017|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> U maju 2016, Pirić je dobio svoj prvi poziv u seniorsku reprezentaciju, za prijateljsku utakmicu protiv [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i Kirin kup 2016,<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/bazdarevic-objavio-spisak-zmajeva-za-spaniju-i-kirin-kup-bez-ibisevica-lulica-i-bicakcica/160520053|title=Baždarević objavio spisak Zmajeva za Španiju i Kirin kup: Bez Ibiševića, Lulića i Bičakčića|website=klix.ba|date=20. 5. 2016|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> ali je morao čekati do 31. januara 2018. da debituje protiv [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksika]].<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/bih-se-nije-mogla-odbraniti-meksiko-zasluzeno-slavio/266831|title=BiH se nije mogla odbraniti: Meksiko zasluženo slavio|website=sportsport.ba|date=1. 2. 2018|access-date=9. 7. 2021|language=bs}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Kenan Pirić}} *{{NFT player|70110}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Pirić, Kenan}} [[Kategorija:Rođeni 1994.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Tuzla]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometni golmani]] [[Kategorija:Sportisti iz Tuzle]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] [[Kategorija:Nogometaši Slobode (Tuzla)]] [[Kategorija:Nogometaši Zrinjskog]] [[Kategorija:Nogometaši Göztepea]] [[Kategorija:Nogometaši Antalyaspora]] [[Kategorija:Nogometaši Gradine]] [[Kategorija:Nogometaši Genta]] [[Kategorija:Nogometaši Maribora]] [[Kategorija:Nogometaši Atromitosa]] [[Kategorija:Nogometaši Larnaca]] [[Kategorija:Nogometaši Neftçi Bakua]] iumc920xohgba2t611ykqr1xz4akzed Jezerski ekosistem 0 533405 3916895 3906402 2026-08-07T21:32:50Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916895 wikitext text/x-wiki [[Slika:Primary zones of a lake.png|thumb|upright=1.5|{{center| Tri primarne jezerske zone }}]] '''Jezerski ekosistem''' ili '''lakustrijki ekosistem''' uključuje [[ekosistem|biotsku]] (žive) [[biljke]], [[životinje]] i [[mikroorganizmi|mikroorganizme]], kao i [[ekosistem|abiotsku]] (nežive) [[fizika|fizičke]] i [[hemija|hemijske]] interakcije.<ref name="brown:1987">{{cite book | last = Brown | first = A. L. | title = Freshwater Ecology | url = https://archive.org/details/freshwaterecolog0000lead | publisher = Heinimann Educational Books, London | year = 1987 |isbn = 0435606220 | page = [https://archive.org/details/freshwaterecolog0000lead/page/162 163] }}</ref> Jezerski [[ekosistem]]i su glavni primjer '''lentičnih ekosistema''' (''lentički'' se odnosi na stacionarnu ili relativno mirnu [[slatka voda|slatkovodnu]], od [[latinski|latinskog]] ''lentus'', što znači "trom"), koji uključuju [[bare]], [[jezera]] i [[močvare]], a veliki dio ovog članka odnosi se na lentične ekosisteme općenito. Lentički ekosistemi se mogu uporediti sa [[riječni ekosistem|lotičkim ekosistemima]], koji uključuju tekuće kopnene vode kao što su [[rijeke]] i [[potoci]]. Zajedno, ova dva ekosistema su primjeri [[slatkovodni ekosistem|slatkovodnih ekosistema]]. Lentički sistemi su raznoliki, u rasponu od malog, privremenog bazena kišnice dubokog nekoliko centimetara do [[Bajkalsko jezero|Bajkalskog jezera]], koje ima maksimalnu dubinu od 1642 m.<ref name="bronmark:2005">{{cite book | last = Brönmark | first = C. |author2=L. A. Hansson | title = The Biology of Lakes and Ponds | url = https://archive.org/details/biologyoflakespo0000bron | publisher = Oxford University Press, Oxford | year = 2005 | isbn =0198516134 | page = [https://archive.org/details/biologyoflakespo0000bron/page/285 285] }}</ref> Opća razlika između [[bazen]]a/[[ribnjak]]a i [[jezero|jezera]] je nejasna, ali Brown<ref name="brown:1987"/> navodi da su cijele površine dna bazena i ribnjaka izložene [[svjetlost]]i, dok jezera nisu. Osim toga, neka jezera postaju sezonski stratificirana. Bare i bazeni imaju dva područja: pelagičnu zonu otvorenih voda i [[bentos]]ku zonu, koja obuhvata područja dna i obale. Budući da jezera imaju duboka dna koja nisu izložena svjetlosti, ovi sistemi imaju dodatnu zonu, [[profundalna zona|profundalnu]].<ref name="kalff:2002">{{cite book | last = Kalff | first = J. | title = Limnology | url = https://archive.org/details/limnologyinlandw0000kalf | publisher = Prentice Hall, Upper Saddle, NJ | year = 2002 | isbn =0130337757 | page = [https://archive.org/details/limnologyinlandw0000kalf/page/592 592] }}</ref> Ova tri područja mogu imati vrlo različite abiotske uvjete i, stoga, vrste domaćine koje su specifično prilagođene za tamošnji život.<ref name="brown:1987"/> Dvije važne potklase jezera su ribnjaci, koji su obično mala jezera koja se preklapaju s [[močvara]]ma, i vodeni rezervoari. Tokom dužih vremenskih perioda, jezera ili zalievi unutar njih mogu se postepeno obogaćivati [[nutrijent|hranjivim tvarima]] i polahko se puniti organskim sedimentima, proces koji se naziva sukcesija. Kada ljudi koriste sliv, količine sedimenta koje ulaze u jezero mogu ubrzati ovaj proces. Dodavanje sedimenata i hranjivih tvari u jezero poznato je kao [[eutrofikacija]].<ref name="Alexander">{{cite book|last=Alexander|first=David E.|title=Encyclopedia of Environmental Science|url=https://archive.org/details/encyclopediaofen0000unse_a4i5|date=1. 5. 1999|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=0-412-74050-8}}</ref> == Zone == {{bočni stubac|teme o stratifikaciji jezera}} Jezerski ekosistemi se mogu podijeliti u zone. Jedan uobičajeni sistem dijeli jezera u tri zone. Prva, [[litoralna zona]], je plitka zona blizu obale.<ref>{{Cite book |title=eLS |date=30. 5. 2001 |publisher=Wiley |isbn=978-0-470-01617-6 |editor-last=John Wiley & Sons, Ltd |edition=1 |language=en |doi=10.1038/npg.els.0003191}}</ref> Ovdje se pojavljuju ukorijenjene močvarne biljke. Priobalni dio je podijeljen na dvije daljnje zone, zonu otvorene vode i zonu duboke vode. U zoni otvorene vode (ili fotičkoj zoni) sunčeva svjetlost podržava fotosintetske alge i vrste koje se njima hrane. U zoni duboke vode sunčeva svjetlost nije dostupna i lanac ishrane zasniva se na detritusu koji ulazi iz litoralne i fotičke zone. Neki sistemi koriste druga imena. Područja na otvorenom moru mogu se nazvati pelagična zona, fotička zona se može nazvati limnetička zona, a afotička zona se može nazvati profundalna zona. U unutrašnjosti od litoralne zone često se može identificirati i priobalna zona koja ima biljke koje su još uvijek pogođene prisustvom jezera - to može uključivati efekte od vjetroloma, proljetnih poplava i zimskih oštećenja ledom. Proizvodnja jezera u cjelini rezultat je proizvodnje biljaka koje rastu u litoralnoj zoni, u kombinaciji s proizvodnjom planktona koji raste u otvorenoj vodi. Močvarna područja mogu biti dio lentičnog sistema, jer se prirodno formiraju duž većine obala jezera, a širina močvarne i litoralne zone zavisi od nagiba obale i količine prirodnih promjena nivoa vode, unutar i između godina. Često se u ovoj zoni nakupljaju mrtva stabla, bilo od vjetropada na obali ili trupaca transportovanih na lokaciju tokom poplava. Ovi drvenasti ostaci pružaju važno stanište za ribe i ptice gniježđice, kao i štite obale od erozije. ==Abiotičke komponente== ===Svjetlost=== Svjetlost obezbjeđuje solarnu energiju potrebnu za pokretanje procesa fotosinteze, glavnog izvora energije lentičnih sistema.<ref name="bronmark:2005"/> Količina primljene svjetlosti zavisi od kombinacije nekoliko faktora. Mali ribnjaci mogu biti u zasjenjenju okolnim drvećem, dok oblačnost može uticati na dostupnost svjetlosti u svim sistemima, bez obzira na veličinu. Sezonski i dnevni faktori također igraju ulogu u dostupnosti svjetlosti jer što je plići ugao pod kojim svjetlost pada na vodu, to se više svjetlosti gubi refleksijom. Ovo je poznato kao [[Beerov zakon]].<ref name="giller:1998"/> Nakon što [[svjetlost]] prodre kroz površinu, može se raspršiti i česticama suspendiranim u vodenom stubu. Ovo raspršenje smanjuje ukupnu količinu svjetlosti s povećanjem dubine.<ref name="kalff:2002"/><ref name="moss:1998"/> Jezera su podijeljena na [[fotička zona|fotičku]] i [[afotićka zona|afotičku]] regiju, pri čemu prva prima sunčevu svjetlost, a druga se nalazi ispod dubine prodiranja svjetlosti, što je čini lišenom [[fotosinteza|fotosintetskog]] kapaciteta.<ref name="bronmark:2005"/> U odnosu na zonaciju jezera, smatra se da pelagična i [[bentos]]ka zona leže unutar fotičke regije, dok se [[profundalna zona]] nalazi u afotičkoj regiji.<ref name="brown:1987"/> ===Temperatura=== [[Temperatura]] je važan abiotiski faktor u lentičnim ekosistemima jer je većina biote [[poikiloterm]]na, gdje su unutrašnje tjelesne temperature definirane okolnim sistemom. Voda se može zagrijavati ili hladiti zračenjem na površini i provođenjem do ili iz zraka i okolnog supstrata.<ref name="giller:1998"/> Plitke bare često imaju kontinuirani temperaturni gradijent od toplijih voda na površini do hladnijih voda na dnu. Osim toga, temperaturne fluktuacije mogu se uveliko razlikovati u ovim sistemima, i dnevno i sezonski.<ref name="brown:1987"/> Temperaturni režimi su vrlo različiti u velikim jezerima. U umjerenim regijama, naprimjer, kako temperatura zraka raste, ledeni sloj formiran na površini jezera se raspada, ostavljajući vodu na približno 4&nbsp;°C. Ovo je temperatura na kojoj voda ima najveću gustoću. Kako sezona napreduje, više temperature zraka zagrijavaju površinske vode, čineći ih manje gustima. Dublje vode ostaju hladne i guste, zbog smanjenog prodiranja svjetlosti. Kako ljeto počinje, uspostavljaju se dva različita sloja, s tako velikom temperaturnom razlikom između njih da ostaju stratificirani. Najniža zona u jezeru je najhladnija i naziva se [[hipolimnion]]. Gornja topla zona naziva se [[epilimnion]]. Između ovih zona nalazi se pojas brzih promjena temperature koji se naziva [[termoklina]]. Tokom hladnije jesenje sezone, toplina se gubi na površini i epilimnion se hladi. Kada su temperature dvije zone dovoljno blizu, vode se ponovo počinju miješati, kako bi stvorile ujednačenu temperaturu, događaj koji se naziva jezeraski promet. Zimi dolazi do inverzne stratifikacije jer se voda blizu površine hladi i smrzava, dok toplija, ali gušća voda ostaje blizu dna. Uspostavlja se termo[[klina]] i ciklus se ponavlja.<ref name="brown:1987"/><ref name="bronmark:2005"/> [[Slika:LSE Stratification.png|1000px|thumb|<center> Sezonska stratifikacija u umjerenim jezerima</center>]] {{clear}} ===Vjetar=== [[Slika:Foamlines.png|right|thumb|upright=1.6| Ilustracija Langmuirovih rotacija; otvoreni krugovi = čestice s pozitivnim uzgonom, zatvoreni krugovi = čestice s negativnim uzgonom]] U izloženim sistemima, [[vjetar]] može stvoriti turbulentne, spiralno formirane površinske struje koje se nazivaju [[Langmuirova cirkulacija]]. Kako se tačno ove struje uspostavljaju još uvijek nije dobro shvaćeno, ali je očigledno da uključuje određenu interakciju između horizontalnih površinskih struja i površinskih gravitacijskih talasa. Vidljivi rezultat ovih rotacija, koji se može vidjeti u bilo kojem jezeru, su površinske linije pjene koje se protežu paralelno sa smjerom vjetra. Čestice s pozitivnim uzgonom i mali organizmi koncentriraju se u liniji pjene na površini, a objekti s negativnim uzgonom nalaze se u uzlaznoj struji između dvije rotacije. Objekti s neutralnim plovnim potencijalom imaju tendenciju da budu ravnomjerno raspoređeni u vodenom stubu.<ref name="bronmark:2005"/><ref name="kalff:2002"/> Ova turbulencija cirkuliše hranjive tvari u vodenom stubu, što je čini ključnom za mnoge pelagične vrste; međutim, njen uticaj na bentoske i dubinske organizme je minimalan ili nepostojeći.<ref name="kalff:2002"/> Stepen cirkulacije [[nutrijent|hranjivih tvari]] je specifičan za sistem, jer zavisi od faktora kao što su jačina i trajanje vjetra, kao i dubina i produktivnost jezera ili bazena. ===Hemija=== {{glavni|Vodeno disanje}} [[Kisik]] je neophodan za organizamsko [[Disanje (fiziologija)|disanje]]. Količina kisika prisutnog u stajaćim vodama zavisi od: 1) površine prozirne vode izložene zraku, 2) cirkulacije vode unutar sistema i 3) količine kisika koju generiraju i koriste prisutni organizmi.<ref name="brown:1987"/> U plitkim, [[biljka]]ma bogatim bazenima mogu postojati velike fluktuacije kisika, s izuzetno visokim koncentracijama koje se javljaju tokom dana zbog [[fotosinteza|fotosinteze]] i vrlo niskim vrijednostima noću kada je disanje dominantan proces primarnih proizvođača. Termalna stratifikacija u većim sistemima također može uticati na količinu kisika prisutnog u različitim zonama. [[Epilimnion]] je bogat kisikom jer brzo cirkulira, dobijajući kisik putem kontakta sa zrakom. [[Hipolimnion]], međutim, cirkulira vrlo sporo i nema atmosferski kontakt. Osim toga, u hipolimnionu postoji manje [[kariofite|zelenih biljaka]], tako da se [[fotosinteza|fotosintezom]] oslobađa manje kisika. U [[proljeće]] i [[jesen]] kada se epilimnion i hipolimnion miješaju, kisik se ravnomjernije raspoređuje u sistemu. Nizak nivo kisika karakterističan je za profundalnu zonu zbog nakupljanja raspadajuće vegetacije i životinjske tvari koja "pada" iz pelagičnih i [[bentos]]kih zona i nemogućnosti podrške primarnim proizvođačima.<ref name="brown:1987"/> [[Fosfor]] je važan za sve organizme jer je komponenta [[DNK]] i [[RNK]] i uključen je u [[metabolizam]] ćelija kao komponenta [[ATP]]-a i [[ADP]]-a. Također, fosfor se ne nalazi u velikim količinama u slatkovodnim sistemima, što ograničava fotosintezu kod primarnih proizvođača, čineći ga glavnom odrednicom proizvodnje lentičnog sistema. Ciklus fosfora je složen, ali model opisan u nastavku opisuje osnovne puteve. Fosfor uglavnom ulazi u ribnjak ili jezero putem otjecanja iz sliva ili atmosferskim taloženjem. Po ulasku u sistem, reaktivni oblik fosfora obično apsorbiraju [[alge]] i makrofiti, koji oslobađaju nereaktivni spoj fosfora kao nusprodukt fotosinteze. Ovaj fosfor može driftati prema dolje i postati dio bentoskog ili profundalnog sedimenta, ili ga [[mikrobi]] u vodenom stupcu mogu [[remineralizacija|remineralizirati]] u reaktivni oblik. Slično tome, nereaktivni fosfor u sedimentu može se remineralizirati u reaktivni oblik.<ref name="bronmark:2005"/> Sedimenti su generalno bogatiji fosforom od jezerske vode, što ukazuje na to da ovaj [[nutrijent]] može imati dugo vrijeme zadržavanja tamo prije nego što se remineralizira i ponovo uvede u sistem.<ref name="kalff:2002"/> ==Biotske komponente== [[Datoteka:Co-occurrence networks of bacterial communities in a lake.xcf|thumb|upright=1.6|[[Mreža zajedničkog pojavljivanja]] bakterijske zajednice u jezeru]] ===Bakterije=== [[Bakterije]] su prisutne u svim regijama lentičnih voda. Slobodnoživeći oblici povezani su s raspadajućim organskim materijalom, [[biofilm]]om na površinama stijena i biljaka, suspendiranim u vodenom stubu i u sedimentima bentoskih i profundalnih zona. Drugi oblici su također povezani s crijevima lentičnih životinja kao paraziti ili u [[komensalizam|komenzalnim]] odnosima.<ref name="kalff:2002"/> Bakterije imaju važnu ulogu u metabolizmu sistema putem recikliranja hranjivih tvari,<ref name="bronmark:2005"/> o čemu se raspravlja u odjeljku Trofički odnosi. ===Primarni proizvođači=== [[Datoteka:Nelumbo nucifera LOTUS bud.jpg|thumb|upright|''[[Nelumbo nucifera]]'', vodena biljka.]] [[Alge]], uključujući i [[fitoplankton]] i [[perifiton]], glavni su [[fotosinteza|fotosintetizatori]] u [[bara]]ma i jezerima..<ref>{{Cite journal |last1=Cael |first1=B. B. |last2=Seekell |first2=David A. |date=2023 |title=How does lake primary production scale with lake size? |journal=Frontiers in Environmental Science |volume=11 |doi=10.3389/fenvs.2023.1103068 |issn=2296-665X |doi-access=free }}</ref> Fitoplankton se nalazi kako pluta u vodenom stubu pelagijske zone. Mnoge vrste imaju veću gustoću od vode, što bi trebalo uzrokovati da nenamjerno potonu u bentos. Da bi se suprotstavili ovome, fitoplankton je razvio mehanizme promjene gustoće, formiranjem [[vakuola]] i plinskih [[vezikula]], ili promjenom oblika kako bi izazvao otpor, čime se usporava njihovo spuštanje.<ref>{{Cite web |last=Smriti |first=Saifun Nahar |date=5. 10. 2023 |title=Adaptation of Phytoplankton to Float in Water |url=https://greenleen.com/adaptation-of-phytoplankton-to-float-in-water/ |access-date=5. 10. 2023 |website=GreenLeen.Com |language=en-US |archive-date=8. 12. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208061055/https://greenleen.com/adaptation-of-phytoplankton-to-float-in-water/ |url-status=dead }}</ref> Vrlo sofisticirana [[adaptacija]] koju koristi mali broj [[vrsta]] je rep sličan [[flagela]]ma koji može podesiti vertikalni položaj i omogućiti [[kretanje]] u bilo kojem smjeru.<ref name="bronmark:2005"/> Fitoplankton također može održavati svoje prisustvo u vodenom stubu, cirkulirajući u [[Langmuiroca cirkulacija|Langmuirovim rotacijama]].<ref name="kalff:2002"/> Perifitske alge, s druge strane, pričvršćene su za supstrat. U [[jezero|jezerima]] i [[bara]]ma mogu prekriti sve [[bentos]]ke površine. Obje vrste planktona su važne kao izvori hrane i kao dobavljači kisika.<ref name="bronmark:2005"/> [[Vodene biljke]] žive i u bentoskoj i u pelagičnoj zoni i mogu se grupirati prema načinu rasta: ⑴ '''emergentne''' = ukorijenjene u supstratu, ali s [[list]]ovima i [[cvijet|cvjetovima]] koji se protežu u zrak; ⑵ '''plutajuće-lisne''' = ukorijenjene u supstratu, ali s plutajućim listovima; ⑶ '''potopljeni''' = rastu ispod površine; ⑷ '''slobodno plutajući makrofiti''' = nisu ukorijenjeni u supstratu i plutaju na površini.<ref name="brown:1987"/> Ovi različiti oblici [[makrofit]]a uglavnom se javljaju u različitim područjima [[bentos]]ke zone, s emergentnom [[vegetacija|vegetacijom]] najbliže obali, zatim makrofitima s plutajućim listovima, a zatim potopljenom vegetacijom. Slobodno plutajući makrofiti mogu se pojaviti bilo gdje na površini sistema.<ref name="bronmark:2005"/> [[Vodene biljke]] su plutajuće od svojih kopnenih pandana jer [[slatka voda]] ima veću gustoću od zraka. Zbog toga strukturna krutost nije važna u jezerima i barama (osim u nadzemnim stabljikama i listovima). Dakle, listovi i stabljike većine vodenih biljaka koriste manje energije za izgradnju i održavanje drvenastog tkiva, ulažući tu energiju u brzi rast.<ref name="brown:1987"/> Da bi se nosile sa stresovima izazvanim vjetrom i valovima, biljke moraju biti i fleksibilne i žilave. Svjetlost, dubina vode i vrsta supstrata su najvažniji faktori koji kontrolišu distribuciju potopljenih vodenih biljaka.<ref name=Keddy>Keddy, P.A. (2010). Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. {{ISBN|0521739675}}.</ref> Macrophytes are sources of food, oxygen, and habitat structure in the benthic zone, but cannot penetrate the depths of the euphotic zone, and hence are not found there.<ref name="brown:1987"/><ref name="moss:1998">{{cite book | last = Moss | first = B. | title = Ecology of Freshwaters: man and medium, past to future | publisher = Blackwell Science, London | year = 1998 | isbn = 0632035129 | page = [https://archive.org/details/ecologyoffreshwa0003moss/page/557 557] | url = https://archive.org/details/ecologyoffreshwa0003moss/page/557 }}</ref> ===Beskičmenjeci=== [[Slika:Water strider G remigis.jpg|thumb|right|[[Gerridae|Vodene buhe]] su grabežljivi [[insekti]] koji se oslanjaju na [[površinska napetost|površinsku napetost]] da bi hodali po površini vode. [Žive na površini [[bara]], [[močvara]] i drugih mirnih voda. Mogu se kretati vrlo brzo, do 1,5&nbsp;[[metar u sekundi|m/s]].]] [[Zooplankton]] su sitne [[životinje]] koje lebde u vodenom stubu. Poput fitoplanktona, ove vrste su razvile mehanizme koji ih sprječavaju da potonu u dublje vode, uključujući oblike tijela koji izazivaju otpor i aktivno mahanje dodacima (kao što su antene ili bodlje).<ref name="brown:1987"/> Ostanak u vodenom stubu može imati svoje prednosti u smislu hranjenja, ali nedostatak utočišta u ovoj zoni ostavlja zooplankton ranjivim na [[predator]]e. Kao odgovor na to, neke vrste, posebno ''[[Daphnia]]'' sp., vrše dnevne vertikalne migracije u vodenom stubu pasivno tonući u tamnije niže dubine tokom dana i aktivno se krećući prema površini tokom noći. Također, budući da uslovi u lentičnom sistemu mogu biti prilično promjenjivi tokom godišnjih doba, zooplankton ima sposobnost prelaska sa polaganja običnih [[jaja]] na jaja u mirovanju kada nedostaje hrane, temperature padnu ispod 2&nbsp;°C ili ako je brojnost predatora velika. Ova jaja u mirovanju imaju [[dijapauza|dijapauzu]], ili period mirovanja, koji bi trebao omogućiti zooplanktonu da se susretne s uslovima koji su povoljniji za preživljavanje kada se konačno izlegu.<ref name="gliwicz:2004">Gliwicz, Z. M. "Zooplankton", pp. 461–516 in O'Sullivan (2005)</ref> The invertebrates that inhabit the benthic zone are numerically dominated by small species, and are species-rich compared to the zooplankton of the open water. They include: [[Crustacean]]s (e.g. [[crab]]s, [[crayfish]], and [[shrimp]]), [[Mollusca|molluscs]] (e.g. [[clam]]s and [[snail]]s), and numerous types of insects.<ref name="bronmark:2005"/> Ovi organizmi se uglavnom nalaze u područjima rasta makrofita, gdje se nalaze najbogatiji resursi, voda bogata kisikom i najtopliji dio ekosistema. Strukturno raznoliki slojevi makrofita važna su mjesta za akumulaciju organske tvari i pružaju idealno područje za kolonizaciju. Sedimenti i biljke također nude veliku zaštitu od grabežljivih riba.<ref name="kalff:2002"/> Vrlo malo beskičmenjaka može nastaniti hladnu, tamnu i kisikom siromašnu [[duboku zonu]]. Oni koji mogu, često su crvene boje, zbog prisustva velikih količina [[hemoglobina]], što znatno povećava količinu kisika koja se prenosi do ćelija.<ref name="brown:1987"/> Budući da je koncentracija kisika unutar ove zone niska, većina vrsta gradi tunele ili jazbine u kojima se mogu sakriti i koriste minimalnu količinu pokreta potrebnih za cirkulaciju vode, privlačeći kisik bez trošenja previše energije.<ref name="brown:1987"/> ===Ribe i drugi kičmenjaci=== Ribe imaju niz fizioloških tolerancija koje zavise od toga kojoj vrsti pripadaju. Imaju različite letalne temperature, potrebe za rastvorenim kisikom i potrebe za mriješćenjem koje se zasnivaju na njihovim nivoima aktivnosti i ponašanju. Budući da su ribe vrlo pokretne, one su u stanju da se nose s nepogodnim abiotičkim faktorima u jednoj zoni jednostavnim prelaskom u drugu. Na primjer, osoba koja se hrani detritusom u dubokoj zoni i koja utvrdi da je koncentracija kisika prenisko pala, može se hraniti bliže bentoskoj zoni. Riba također može promijeniti svoje prebivalište tokom različitih dijelova svog životnog ciklusa: izleganje u sedimentnom gnijezdu, zatim prelazak u zatravljenu bentosku zonu radi razvoja u zaštićenom okruženju s resursima hrane, i konačno u pelagijalnu zonu kao odrasla jedinka. I drugi taksoni kičmenjaka nastanjuju lentičke sisteme. To uključuje [[vodozemci|vodozemce]] (npr. [[daždevnjak]]e i [[žabe]]), [[gmizavci|gmizavce]] (npr. [[zmije]], [[kornjače]] i [[aligatori|aligatore]]) i veliki broj [[vrsta]] vodenih [[ptica]].<ref name="moss:1998"/> Većina ovih kičmenjaka provodi dio svog vremena u kopnenim [[stanište|staništima]] i stoga nisu direktno pogođeni abiotičkim faktorima u jezeru ili ribnjaku. Mnoge vrste riba su važne i kao potrošači i kao plijen za gore spomenute veće [[kičmenjak]]e. ==Trofički odnosi== ===Primarni proizvođači=== Lentični sistemi većinu svoje energije dobijaju fotosintezom koju vrše vodene biljke i [[alge]].<ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Ke |last2=Yang |first2=Xiangdong |last3=Kattel |first3=Giri |last4=Lin |first4=Qi |last5=Shen |first5=Ji |title=Freshwater lake ecosystem shift caused by social-economic transitions in Yangtze River Basin over the past century |journal=Scientific Reports |date=21. 11. 2018 |volume=8 |issue=1 |pages=17146 |doi=10.1038/s41598-018-35482-5 |pmid=30464220 |url=https://www.nature.com/articles/s41598-018-35482-5 |access-date=13. 1. 2024 |language=en |issn=2045-2322|hdl=11343/219728 |hdl-access=free |pmc=6249226 }}</ref> Ovaj [[autohtonost|autohtoni]] proces uključuje kombinaciju [[ugljik-dioksid]]a, [[voda|vode]] i [[sunčeva ennergija|sunčeve energije]] za proizvodnju [[ugljikohidrat]]a i rastvorenog kisika. Unutar jezera ili bare, potencijalna brzina fotosinteze uglavnom se smanjuje s dubinom zbog slabljenja [[svjetlost]]i.<ref>{{Cite journal |last=Pirc |first=Helmut |date=januar 1986 |title=Seasonal aspects of photosynthesis in Posidonia oceanica: Influence of depth, temperature and light intensity |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0304377086900215 |journal=Aquatic Botany |language=en |volume=26 |pages=203–212 |doi=10.1016/0304-3770(86)90021-5|url-access=subscription }}</ref> Međutim, [[fotosinteza]] često je niska na gornjih nekoliko milimetara površine, vjerovatno zbog inhibicije [[UV|ultraljubičastim svjetlom]]. Tačna dubina i mjerenja brzine fotosinteze ove krivulje su specifična za sistem i zavise od: 1) ukupne [[biomasa|biomase]] fotosintetskih ćelija, 2) količine materijala koji slabe svjetlost i 3) obilja i frekventnog raspona [[pigment|pigmenata]] koji apsorbiraju svjetlost (tj. [[hlorofil]]a) unutar fotosintetskih ćelija.<ref name="moss:1998"/> [[Energija]] koju stvaraju ovi [[primarni proizvođač]]i važna je za zajednicu jer se prenosi na više trofičke nivoe putem potrošnje.<ref>{{cite journal |last1=Shimoda |first1=Yuko |last2=Azim |first2=M. Ekram |last3=Perhar |first3=Gurbir |last4=Ramin |first4=Maryam |last5=Kenney |first5=Melissa A. |last6=Sadraddini |first6=Somayeh |last7=Gudimov |first7=Alex |last8=Arhonditsis |first8=George B. |title=Our current understanding of lake ecosystem response to climate change: What have we really learned from the north temperate deep lakes? |journal=Journal of Great Lakes Research |date=1. 3. 2011 |volume=37 |issue=1 |pages=173–193 |doi=10.1016/j.jglr.2010.10.004 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0380133010002091 |access-date=13. 1. 2024 |issn=0380-1330|url-access=subscription }}</ref> ===Bakterije=== Velika većina [[bakterija]] u jezerima i [[bara]]ma dobija energiju razgradnjom vegetacije i životinjske materije. U pelagijalnoj zoni, mrtve ribe i povremeni [[alohtonost|alohtoni]] unos otpada su primjeri grubih čestica organske materije (CPOM>1&nbsp;mm). [[Bakterije]] ih razgrađuju u fine čestice organske materije (FPOM<1&nbsp;mm), a zatim dalje u upotrebljive [[nutrijent|hranjive tvari]]. Mali organizmi poput [[plankton]]a također su okarakterizirani kao FPOM. Vrlo niske koncentracije hranjivih tvari oslobađaju se tokom razgradnje jer ih bakterije koriste za izgradnju vlastite biomase. Međutim, bakterije konzumiraju [[protozoe]], koje zatim konzumiraju zooplankton, a zatim dalje na [[tofički nivo|trofičkim nivoima]]. Elementi osim [[ugljik]]a, posebno [[fosfor]] i [[dušik]], regeneriraju se kada se [[protozoe]] hrane bakterijskim [[plijen]]om.<ref>{{Cite journal|last=Pernthaler|first=Jakob|date=juli 2005|title=Predation on prokaryotes in the water column and its ecological implications|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1180|journal=Nature Reviews Microbiology|language=en|volume=3|issue=7|pages=537–546|doi=10.1038/nrmicro1180|pmid=15953930 |s2cid=336473 |issn=1740-1534|url-access=subscription}}</ref> and this way, nutrients become once more available for use in the water column. This regeneration cycle is known as the [[microbial loop]]<ref>{{Cite journal|last1=Azam|first1=F|last2=Fenchel|first2=T|last3=Field|first3=Jg|last4=Gray|first4=Js|last5=Meyer-Reil|first5=La|last6=Thingstad|first6=F|date=1983|title=The Ecological Role of Water-Column Microbes in the Sea|url=http://www.int-res.com/articles/meps/10/m010p257.pdf|journal=Marine Ecology Progress Series|language=en|volume=10|pages=257–263|doi=10.3354/meps010257|bibcode=1983MEPS...10..257A|issn=0171-8630}}</ref> i ključna je komponenta lentičnih [[lanac ishrane|lanaca ishrane]].<ref name="bronmark:2005"/> Razgradnja organskih [[materija]]la može se nastaviti u bentoskim i profundalnim zonama ako materija pada kroz vodeni stub prije nego što je pelagične bakterije potpuno probave. Bakterije se ovdje nalaze u najvećoj količini u sedimentima, gdje su obično 2–1000 puta češće nego u vodenom stubu.<ref name="gliwicz:2004"/> ===Bentoski beskičmenjaci=== [[Bentoski beskičmenjaci]], zbog visokog nivoa bogatstva [[vrsta]], imaju mnogo metoda hvatanja plijena. [[Filterski hranitelj]]i stvaraju struje putem sifona ili udaranja [[cilija]], kako bi privukli vodu i njen nutritivni sadržaj prema sebi radi procijedivanja. [[Ispaša|Pašnjaci]] koriste adaptacije za struganje, grebanje i usitnjavanje, kako bi se hranili [[perifit]]skim [[alga]]ma i makrofitima. Članovi ceha sakupljača pretražuju [[sediment]]e, birajući specifične čestice grabljivim dodacima. [[Beskičmenjaci]] koji se hrane nanosima neselektivno konzumiraju sediment, probavljajući sav organski materijal koji on sadrži. Konačno, neki beskičmenjaci pripadaju grupi predatora, hvatajući i konzumirajući žive [[životinje]].<ref name="bronmark:2005"/><ref name="jonasson:2003">Jónasson, P. M. "Benthic Invertebrates", pp. 341–416 in O'Sullivan (2005)</ref> Profundalna zona je dom jedinstvene grupe riba koje se hrane filtriranjem i koriste male pokrete tijela kako bi privukle struju kroz rupe koje su stvorile u sedimentu. Ovaj način ushrane zahtijeva najmanje kretanja, što omogućava ovim [[vrsta]]ma da uštede energiju.<ref name="brown:1987"/> Mali broj beskičmenjaka su [[predator]]i u profundalnoj zoni. Ove vrste vjerovatno potiču iz drugih regija i dolaze na ove dubine samo da bi se hranile. Velika većina beskičmenjaka u ovoj zoni hrani se nanosima, crpeći energiju iz okolnih sedimenata.<ref name="jonasson:2003"/> ===Ribe=== Veličina, pokretljivost i senzorne sposobnosti [[riba]], omogućavaju im da iskoriste široku bazu [[plijen]]a, koja pokriva više zona. Poput beskičmenjaka, prehrambene navike riba mogu se podijeliti u cehove. U pelagijalnoj zoni, [[biljojedi]] pasu perifiton i makrofite ili skupljaju [[fitoplankton]] iz vodenog stupca. [[Mesojedi]] uključuju [[ribe]] koje se hrane zooplanktonom u vodenom stubu (zooplanktivori), insektima na površini vode, na bentoskim strukturama ili u sedimentu ([[insektivori]]), i one koje se hrane drugim ribama ([[piscivori]]). Ribe koje konzumiraju detritus i dobijaju energiju prerađujući njegov organski materijal nazivaju se [[detritivori]]. [[omnivori|Svejedi]] unose širok spektar plijena, koji obuhvata biljni, životinjski i [[detritus]]ni materijal. Konačno, članovi [[parazit]]skog ceha dobijaju hranu od vrste domaćina, obično druge ribe ili velikog kičmenjaka.<ref name="bronmark:2005"/> Pripadnici ribljih [[takson]]a fleksibilni su u svojim prehrambenim ulogama, mijenjajući svoju ishranu u zavisnosti od uslova okoline i dostupnosti plijena. Mnoge vrste također prolaze kroz promjenu ishrane kako se razvijaju. Stoga je vjerovatno da bilo koja pojedinačna riba zauzima više prehrambenih cehova tokom svog života.<ref name="windfield:2003">Winfield, I. J. "Fish Population Ecology", pp. 517–537 in O'Sullivan (2005)</ref> ===Lentične mreže ishrane=== Kao što je navedeno u prethodnim odjeljcima, lentična [[biota]] je povezana u složenu [[mreža ishrane|mrežu trofičkih odnosa]]. Ovi organizmi se mogu smatrati labavo povezanim sa specifičnim trofičkim grupama (npr. primarni proizvođači, biljojedi, primarni mesojedi, sekundarni mesojedi, itd.). Naučnici su razvili nekoliko teorija kako bi razumjeli mehanizme koji kontrolišu brojnost i [[raznolikost]] unutar ovih grupa. Vrlo općenito, [[Ekologija|procesi odozgo prema dolje i odozdo prema gore]] diktiraju da brojnost taksona [[plijen]]a zavisi od djelovanja potrošača sa viših [[trofički nivo|trofičkih nivoa]]. Tipično, ovi procesi funkcionišu samo između dva trofička nivoa, bez uticaja na ostale. Međutim, u nekim slučajevima, vodeni sistemi doživljavaju [[trofička kaskada|trofičku kaskadu]]; naprimjer, to se može dogoditi ako [[primarni producenti]] imaju manje ispaše [[biljojed]]a jer ove biljojede potiskuju [[mesojedi]]. [[Odozgo prema dolje i odozdo prema gore#Ekologija|Odozdo prema gore]] procesi funkcioniraju kada brojnost ili raznolikost članova viših trofičkih nivoa ovisi o dostupnosti ili kvaliteti resursa s nižih nivoa. Konačno, kombinirana teorija regulacije, odozdo prema gore:odozgo prema dolje, kombinira predviđene utjecaje potrošača i dostupnosti resursa. Predviđa da će trofički nivoi blizu najnižih trofičkih nivoa biti najviše pod uticajem sila odozdo prema gore, dok bi efekti odozgo prema dolje trebali biti najjači na najvišim nivoima.<ref name="bronmark:2005"/> ==Obrasci zajednice i raznolikost== ===Lokalno bogatstvo vrsta=== [[Biodiverzitet]] lentičkog sistema raste s površinom jezera ili bare. To se pripisuje većoj vjerojatnosti da će djelomično kopnene vrste pronaći veći sistem. Također, budući da veći sistemi obično imaju veće [[populacije]], smanjuje se šansa za [[izumiranje]].<ref name="browne:1982">{{cite journal | last = Browne | first = R. A. | title = Lakes as islands: biogeographic distribution, turnover rates, and species composition in the lakes of central New York | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biogeography_1981-01_8_1/page/n92 | journal = Journal of Biogeography | volume = 8 1| pages = 75–83 | year = 1981 | issue = 1 | jstor = 2844594| doi =10.2307/2844594}}</ref> Dodatni faktori, uključujući temperaturni režim, pH, dostupnost hranjivih tvari, složenost staništa, stope [[specijacija|specijacije]], [[kompeticija|konkurenciju]] i [[predatorstvo]], povezani su s brojem vrsta prisutnih unutar sistema.<ref name="bronmark:2005"/><ref name=Keddy/> ===Obrasci sukcesije u planktonskim zajednicama – PEG model=== [[Fitoplankton]]ske i [[zooplankton]]ske zajednice u jezerskim sistemima prolaze kroz sezonsku sukcesiju u odnosu na dostupnost [[nutrijent|hranjivih tvari]], [[predator]]stvo i konkurenciju. Sommer ''et al.''<ref name="sommer:1986">{{cite journal | last = Sommer | first = U. |author2=Z. M. Gliwicz |author3=W. Lampert |author4=A. Duncan | title = The PEG-model of seasonal succession of planktonic events in freshwaters | journal = Archiv für Hydrobiologie | volume = 106 | pages = 433–471 | year = 1986 | issue = 4 | doi = 10.1127/archiv-hydrobiol/106/1986/433 | s2cid = 84069604 }}</ref> opisali su ove obrasce kao dio modela Plankton Ecology Group ([[Model planktonske ekološke groupe|PEG]]), sa 24 tvrdnje konstruisane iz analize brojnih sistema. Slijedeće uključuje podskup ovih tvrdnji, kako su objasnili Brönmark i Hansson<ref name="bronmark:2005"/> ilustrujući sukcesiju kroz jedan sezonski ciklus: ''[[Zima]]''<br> 1. Povećana dostupnost hranjivih tvari i svjetlosti rezultira brzim rastom [[fitoplankton]]a pred kraj zime. Dominantne vrste, poput [[dijatomeja]], su male i imaju sposobnost brzog rasta. 2. [[Zooplankton]] konzumira ove [[plankton]]e, koji postaju dominantni planktonski taksoni. ''[[Proljeće]]''<br> 3. Nastaje [[faza bistre vode]], jer se populacije fitoplanktona smanjuju zbog povećanog predatorstva od strane rastućeg broja zooplanktona. ''[[Ljeto]]''<br> 4. Brojnost zooplanktona opada kao rezultat smanjenog plijena fitoplanktona i povećanog predatorstva od strane mladih [[riba]].<br> 5. S povećanom dostupnošću hranjivih tvari i smanjenim predatorstvom od strane zooplanktona, razvija se raznolika zajednica fitoplanktona.<br> 6. Kako ljeto odmiče, hranjive tvari se smanjuju predvidljivim redoslijedom: fosfor, [[silicij-dioksid]], a zatim [[dušik]]. Brojnost različitih vrsta fitoplanktona varira u odnosu na njihovu biološku potrebu za ovim hranjivim tvarima.<br> 7. Mali [[zooplankton]] postaje dominantna vrsta zooplanktona jer je manje osjetljiv na [[predator]]stvo riba. ''[[Jesen]]''<br> 8. Predatorstvo riba se smanjuje zbog nižih temperatura, a broj zooplanktona svih veličina se povećava. ''[[Zima]]''<br> 9. Hladne temperature i smanjena dostupnost svjetlosti rezultiraju nižim stopama primarne proizvodnje i smanjenim populacijama fitoplanktona. 10. Reprodukcija zooplanktona se smanjuje zbog nižih temperatura i manje plijena. PEG model predstavlja idealiziranu verziju ovog obrasca sukcesije, dok su prirodni sistemi poznati po svojim varijacijama.<ref name="bronmark:2005"/> ===Latitudinalni obrasci=== Postoji dobro dokumentiran globalni obrazac koji povezuje smanjenje biljne i životinjske raznolikosti s povećanjem geografske širine, odnosno, postoji manje vrsta kako se krećemo prema polovima. Uzrok ovog obrasca je jedna od najvećih zagonetki za ekologe danas. Teorije za objašnjenje uključuju dostupnost [[energija|energije]], [[klima]]tsku varijabilnost, poremećaje, konkurenciju itd.<ref name="bronmark:2005"/> Uprkos ovom globalnom gradijentu raznolikosti, ovaj obrazac može biti slab za slatkovodne sisteme u poređenju sa globalnim morskim i kopnenim sistemima.<ref name="hillebrand:2004">{{cite journal | last = Hillebrand | first = H. | title = On the generality of the latitudinal diversity gradient | journal = American Naturalist | volume = 163| pages = 192–211 | year = 2004 | pmid = 14970922 | doi = 10.1086/381004 | issue = 2| s2cid = 9886026 | url = http://oceanrep.geomar.de/4048/1/Hillebrand_2004_Amer_nat.pdf }}</ref> Ovo može biti povezano s veličinom, kao što su Hillebrand and Azovsky<ref name="hillebrand:2001">{{cite journal | last = Hillebrand | first = H. |author2=A. I. Azovsky | title = Body size determines the strength of the latitudinal diversity gradient | journal = Ecography | volume = 24 | pages = 251–256 | year = 2001 | doi =10.1034/j.1600-0587.2001.240302.x | issue = 3}}</ref> otkrili su da manji organizmi ([[protozoe]] i [[plankton]]) nisu snažno pratili očekivani trend, dok su veće vrste ([[kičmenjaci]]) pratile. To su pripisali boljoj sposobnosti širenja manjih organizama, što može rezultirati visokom globalnom rasprostranjenošću.<ref name="bronmark:2005"/> ==Životni ciklusi prirodnih jezera== ===Stvaranje jezera=== Jezera se mogu formirati na različite načine, ali najčešći su ukratko razmotreni u nastavku. Najstariji i najveći sistemi rezultat su [[tektonika|tektonskih]] aktivnosti. Jezera „Velike pukotine“ (''rift'') u Africi, naprimjer, rezultat su seizmičke aktivnosti duž mjesta razdvajanja dvije [[tektonska ploča|tektonske ploče]]. Jezera formirana ledom nastaju kada se [[glečeri]] povuku, ostavljajući za sobom abnormalnosti u obliku pejzaža koje se zatim pune vodom. Konačno, [[mrtvo jezero|mrtva jezera]] su [[fluvijal]] nogporijekla, nastaju kada se vijugavi riječni zavoj odvoji od glavnog korita.<ref name="bronmark:2005"/> ===Prirodno izumiranje=== Sva jezera i bare primaju sediment. Budući da se ovi sistemi zapravo ne šire, logično je pretpostaviti da će postajati sve plići, na kraju postajući močvare ili kopnena [[vegetacija]]. Dužina ovog procesa trebala bi zavisiti od kombinacije dubine i brzine sedimentacije. Moss<ref name="moss:1998"/> daje primjer [[Tanganjika|jezera Tanganjika]], koje dostiže dubinu od 1500 m i ima brzinu sedimentacije od 0,5&nbsp;mm/god. Pod pretpostavkom da na sedimentaciju ne utiču antropogeni faktori, ovaj sistem bi trebao izumrijeti za otprilike tri miliona godina. Plitki lentični sistemi bi se također mogli popuniti kako močvare prodiru prema unutra od rubova. Ovi procesi se odvijaju u mnogo kraćem vremenskom periodu, potrebno je stotine do hiljade godina da se završi proces izumiranja.<ref name="moss:1998"/> ==Ljudski uticaji== ===Zakiseljavanje=== [[Sumpor-dioksid]] i [[dušik-oksidi]] se prirodno oslobađaju iz vulkana, organskih jedinjenja u tlu, močvarama i morskim sistemima, ali većina ovih jedinjenja potiče od sagorijevanja uglja, nafte, benzina i topljenja ruda koje sadrže [[sumpor]].<ref name="kalff:2002"/> Ove supstance se rastvaraju u atmosferskoj vlazi i ulaze u sočivaste sisteme kao [[kisele kiše]].<ref name="brown:1987"/> Jezera i bare koje sadrže temeljnu stijenu bogatu karbonatima imaju prirodni tampon, što rezultira nepromjenom pH vrijednosti. Međutim, sistemi bez ove podloge su vrlo osjetljivi na unos kiseline jer imaju nizak kapacitet neutralizacije, što rezultira padom pH vrijednosti čak i uz male unose kiseline.<ref name="kalff:2002"/> Pri [[pH]] vrijednosti od 5–6, raznolikost vrsta algi i [[biomasa]] znatno se smanjuju, što dovodi do povećanja prozirnosti vode – karakteristične osobine zakiseljenih jezera. Kako pH vrijednost nastavlja padati, sva [[fauna]] postaje manje raznolika. Najznačajnija karakteristika je poremećaj reprodukcije riba. Stoga se populacija na kraju sastoji od malog broja starih jedinki koje na kraju uginu i ostavljaju sisteme bez riba.<ref name="bronmark:2005"/><ref name="kalff:2002"/> Kisele kiše su bile posebno štetne za jezera u [[Skandinaviji]], zapadnoj [[Škotskoj]], zapadnom [[Walesu]] i sjeveroistočnom dijelu Sjedinjenih Američkih Država. ===Eutrofikacija=== [[Eutrofikacija|Eutrofijski]] sistemi sadrže visoku koncentraciju [[fosfor]]a (~30&nbsp;μg/L), [[dušik]]a (~1500&nbsp;μg/L) ili oboje.<ref name="bronmark:2005"/> Fosfor ulazi u sočivaste vode iz efluenta [[otpadne vode|otpadnih voda]], ispuštanja iz sirove kanalizacije ili oticanja s poljoprivrednog zemljišta. Dušik uglavnom dolazi iz [[Gnojivo|poljoprivrednih gnojiva]] oticanja ili ispiranja i naknadnog toka [[podzemna voda|podzemnih voda]]. Ovo povećanje hranjivih tvari potrebnih primarnim proizvođačima rezultira masovnim povećanjem rasta fitoplanktona, što se naziva "[[Cvjetanje algi|cvjetanje planktona]]." Ovo cvjetanje smanjuje prozirnost vode, što dovodi do gubitka potopljenih biljaka.<ref>{{Cite journal |last1=Birk |first1=Sapriya |last2=Miller |first2=J. David |last3=MacMullin |first3=Aidan |last4=Patterson |first4=R. Timothy |last5=Villeneuve |first5=Paul J. |date=februar 2023 |title=Perceptions of Freshwater Algal Blooms, Causes and Health among New Brunswick Lakefront Property Owners |journal=Environmental Management |language=en |volume=71 |issue=2 |pages=249–259 |doi=10.1007/s00267-022-01736-2 |issn=0364-152X|doi-access=free |pmid=36318287 |pmc=9628596 }}</ref> Rezultirajuće smanjenje strukture [[staništa]] ima negativan uticaj na vrste koje ga koriste za mriješćenje, sazrijevanje i opći opstanak. Osim toga, veliki broj kratkoživućih fitoplanktona rezultira taloženjem ogromne količine mrtve [[biomasa|biomase]] u sedimentu.<ref name="moss:1998"/> Bakterijama su potrebne velike količine kisika za razgradnju ovog materijala, čime se smanjuje koncentracija kisika u vodi. Ovo je posebno izraženo u [[Stratifikacija jezera|stratificirana jezera]], kada [[termoklina]] sprječava miješanje vode bogate kisikom s površine s nižim nivoima. Niski ili anoksijski uvjeti isključuju postojanje pripadnike mnogih [[takson]]a koji nisu fiziološki tolerantni na ove uvjete.<ref name="bronmark:2005"/> ===Invazivne vrste=== [[Invazivne vrste]] su unesene u lentične sisteme i namjernim događajima (npr. poribljavanje, unošenje divljači i prehrambenih vrsta) kao i nenamjernim događajima (npr. u [[balaszna voda|balastnim vodama]]). Ovi organizmi mogu uticati na autohtone životinje putem konkurencije za [[plijen]] ili [[stanište]], [[predator]]stva, promjene staništa, hibridizacije ili unošenja štetnih bolesti i [[parazit]]a.<ref name="giller:1998">{{cite book | last = Giller | first = S. |author2=B. Malmqvist | title = The Biology of Streams and Rivers | url = https://archive.org/details/biologyofstreams0000gill | publisher = Oxford University Press, Oxford | year = 1998 | isbn =0198549776 | page = [https://archive.org/details/biologyofstreams0000gill/page/296 296] }}</ref> Što se tiče domaćih vrsta, osvajači mogu uzrokovati promjene u veličini i starosnoj strukturi, rasprostranjenosti, gustoći, rastu populacije, pa čak i dovesti populacije do izumiranja.<ref name="bronmark:2005"/> Primjeri istaknutih osvajača lentičnih sistema uključuju [[zebrasta dagnja|zebrastu dagnju]] i [[morska paklara|morsku paklaru]] u [[Velika jezera|Velikim jezerima]]. ==Također pogledajte== {{portal|Biologija}} *[[Parametri kvalitete slatkovodne okoline]] *[[Aeracija jezera]] *[[Limnologija]] *[[Riječni ekosistem]] *[[Vještačka lentična vodena tijela Maharashtre]] *[[Ekološko ispuštanje]] == Reference == {{refspisak|35em}} ===Dodatni izvori=== *{{cite book|author1=O'Sullivan, Patrick |author2=Reynolds, C. S. |title=The Lakes Handbook: Lake Restoration and Rehabilitation|url=https://books.google.com/books?id=LHc9uAAACAAJ|date=2005|publisher=Wiley|isbn=978-0-632-04795-6}} {{wiktionary|lentičnost}} {{teme vodenih ekosistema|state=expanded}} {{modeliranje ekosistema|expanded=none}} {{Ribnjak}} [[Kategorija:Vodeni biomi]] [[Kategorija:Ekologija vode]] [[Kategorija:Ekosistemi]] [[Kategorija:Limnologija]] 6o1yfbid9h066wss9ysf88n6lzdj011 Mehmed Kardaš 0 533690 3916975 3837807 2026-08-08T08:49:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916975 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Mehmed Kardaš | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1985|10|25}} | mjesto_rođenja = [[Visoko]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosna i Hercegovina]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] | nacionalnost = [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] | obrazovanje = [[Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu]]; [[Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu]] | alma_mater = [[Univerzitet u Sarajevu]]; [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[lingvist]], [[slavist]], univerzitetski nastavnik | poslodavac = [[Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu]] | poznat_po = istraživanjima [[historija jezika|historije jezika]], srednjovjekovne bosanske epigrafike i bosanske crkvenoslavenske pismenosti | značajna_djela = ''Jezik i grafija srednjovjekovne bosanske epigrafike''; ''Kopitarovo četveroevanđelje – monografija'' }} '''Mehmed Kardaš''' ([[Visoko]], [[25. oktobar]] [[1985]]) bosanskohercegovački je [[lingvist]], [[slavist]] i univerzitetski nastavnik. Vanredni je profesor na [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu]], gdje se bavi [[Historija jezika|historijom jezika]], bosansko-humskom pismenošću, [[Srednjovjekovna književnost|srednjovjekovnom]] epigrafikom i bosanskom [[Crkvenoslavenski jezik|crkvenoslavenskom]] rukopisnom tradicijom.<ref name="ffunsa">{{cite web |title=Prof.dr. Mehmed Kardaš |url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-13-22-50-32/99-mr-mehmed-kardas |website=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu |access-date=28. 4. 2026 |archive-date=29. 4. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429204450/https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-13-22-50-32/99-mr-mehmed-kardas |url-status=dead }}</ref><ref name="sk">{{cite web |title=Mehmed Kardaš, predsjednik Slavističkog komiteta |url=https://slavistickikomitet.ba/biografija-predsjednika/ |website=Slavistički komitet u BiH |date=3. 2. 2023 |access-date=28. 4. 2026}}</ref> Od 2021. predsjednik je [[Slavistički komitet u Bosni i Hercegovini|Slavističkog komiteta u Bosni i Hercegovini]] i glavni i odgovorni urednik Biblioteke Bosnistika.<ref name="sk"/> == Biografija i obrazovanje == Kardaš je rođen 25. oktobra 1985. u Visokom. Na Odsjeku za bosanski, hrvatski i srpski jezik Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu diplomirao je 2008, a magistrirao 2013.<ref name="sk"/> Magistarski rad odbranio je na temu ''Jezik i grafija srednjovjekovne bosansko-humske epigrafike''.<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/ba/obrazovanje/promocija-knjiga-mehmeda-karda%C5%A1a-vrijedan-nau%C4%8Dni-rad-o-bosansko-humskoj-pismenosti/494984|title=Promocija knjiga Mehmeda Kardaša|website=Anadolu|language=tr|access-date=2026-04-28}}</ref> Doktorsku disertaciju odbranio je 2018. na [[Filozofski fakultet u Zagrebu|Filozofskom fakultetu]] [[Univerzitet u Zagrebu|Univerziteta u Zagrebu]], stekavši doktorat iz humanističkih nauka u području [[Filologija|filologije]].<ref name="sk"/><ref name="ecris">{{cite web |title=dr Mehmed Kardaš |url=https://cris.cobiss.net/e-cris/bh/bs/researcher/9772 |website=E-CRIS.BH |publisher=COBISS |access-date=28. 4. 2026}}</ref> Na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu radi u oblasti humanističkih nauka, u polju nauke o jeziku i književnosti, u grani [[Srpskohrvatski jezik|bosanski, hrvatski i srpski jezik]]: historija jezika.<ref name="ffunsa"/> == Naučni rad == Kardašev naučni rad obuhvata [[historijska lingvistika|historijsku lingvistiku]], [[paleografija|paleografiju]], [[epigrafika|epigrafiku]], bosansku redakciju crkvenoslavenskog jezika i jezik srednjovjekovnih pisanih spomenika. U istraživanjima se posebno bavio grafijskim i jezičkim osobinama bosansko-humske epigrafike, [[Ćirilica|ćiriličnim]] natpisima srednjovjekovne Bosne i rukopisima bosanske crkvenoslavenske tradicije.<ref name="ceeol">{{cite web |title=Pisar Evanđelja iz Dovolje |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1093188 |website=CEEOL |access-date=28. 4. 2026}}</ref> Član je Međunarodne komisije za [[Općeslavenski lingvistički atlas]] (OLA) i Centra za leksikologiju i leksikografiju [[Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine|Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine]].<ref name="sk"/> Kao koautor učestvovao je u izradi djela ''Bosanskohercegovački lingvistički atlas I: Fonetika'', publikacije zasnovane na građi iz 230 mjesnih govora u Bosni i Hercegovini.<ref name="atlas">{{cite web |title=Halilović: Bosanskohercegovački lingvistički atlas djelo je kapitalne važnosti |url=https://startbih.ba/clanak/halilovic-bosanskohercegovacki-lingvisticki-atlas-djelo-je-kapitalne-vaznosti/183995 |website=StartBiH |date=20. 5. 2022 |access-date=28. 4. 2026}}</ref> U radu "Pisar Evanđelja iz Dovolje" analizirao je grafijske i jezičke osobine pisara [[Evanđelje iz Dovolje|Evanđelja iz Dovolje]], crkvenoslavenskog rukopisa iz Giljferdingove zbirke koji se čuva u [[Ruska nacionalna biblioteka|Ruskoj nacionalnoj biblioteci]] u [[Sankt Peterburg]]u.<ref name="ceeol"/> U tom radu razmatrao je promjene u rukopisu na paleografskom i jezičkom nivou, s posebnim osvrtom na pitanje da li je kodeks pisala jedna ili više ruku.<ref name="ceeol"/> == Bibliografija == Autor je i priređivač više knjiga iz oblasti [[Bosnistika|bosnistike]], historije jezika i srednjovjekovne pismenosti. Među njima su ''Jezik i grafija srednjovjekovne bosanske epigrafike'' (Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu, 2015), ''Bosansko četveroevanđelje: Sofijski odlomci'' (Međunarodni forum Bosna, 2018), ''Kopitarovo četveroevanđelje – monografija'' (Slavistički komitet, 2020), ''Poljičke isprave I – iz Zbirke Aleksandra Poljanića'' (Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine, 2021) i ''Poljičke isprave II – iz Zbirke Aleksandra Poljanića'' (Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine, 2022).<ref name="sk"/> Kao koautor objavio je ''Bosanskohercegovački lingvistički atlas I: Fonetika'', koji su izdali Slavistički komitet, Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu i Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke.<ref name="sk"/><ref name="atlas"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kardaš, Mehmed}} [[Kategorija:Rođeni 1985.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Visoko]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački lingvisti]] rgphxw3b9jhe3hi2flqvkg35y17gxck Kokra (rijeka) 0 533912 3916912 3839610 2026-08-08T00:49:21Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916912 wikitext text/x-wiki {{Infokutija rijeka | ime = Kokra | slika = Kranj Kanjon Kokre.JPG | opis_slike = Kanjon rijeke Kokre u [[Kranj]]u | države = [[Slovenija]] | dužina = 34 | sliv = 221 km<sup>2</sup> | izvor = [[Karavanke]], zapadno od Spodnjeg Jezerskog | ušće = [[Sava]], [[Kranj]] | visina_izvora = 1.410 m }} '''Kokra''' je rijeka u sjeverozapadnoj [[Slovenija|Sloveniji]], lijeva pritoka [[Sava|Save]] u [[Kranj]]u. Izvire ispod graničnog grebena u [[Karavanke|Karavankama]] i teče prvo prema jugu kroz usku i duboku dolinu. Kod [[Preddvor]]a ulazi u ravnicu [[Ljubljanska kotlina|Ljubljanske kotline]], skreće prema jugozapadu i ulijeva se u Savu ispod starog gradskog jezgra Kranja. Glavne desne pritoke su [[Reka (Kokra)|Reka]], [[Koritarica (Kokra)|Koritarica]], [[Lobnica (Kokra)|Lobnica]], [[Čemšeniški potok]], [[Bistrica (Kokra)|Bistrica]], [[Suha (Kokra)|Suha]], [[Bela (Kokra)|Bela]] i [[Kokrica]] (poznata i kao Rupovščica). Jedina veća lijeva pritoka je [[Jezernica (Kokra)|Jezernica]]. == Opis toka == Kokra je u većem dijelu svog toka brza planinska rijeka. Nastaje na južnoj strani glavnog grebena Karavanki od nekoliko manjih izvora u strmom području između Virnikovog Grintavca (1.654 m) i [[Pečovnik|Pečovnika]] (1.636 m). Ispod kamenoloma sedre, koji je jedini te vrste u Sloveniji, rijeka prima lijevu pritoku Jezernicu.<ref>{{Cite web|url=https://www.delo.si/novice/slovenija/edini-kamnolom-lehnjaka-pred-zaprtjem.html|website=www.delo.si|access-date=4. 5. 2026|title=Edini kamnolom lehnjaka pred zaprtjem}}{{Mrtav link}}</ref> Zatim ulazi u duboku klisuru usječenu u krečnjačke stijene [[Kamniško-savinjske Alpe|Kamniško-Savinjskih Alpi]], između [[Storžič]]a (2.132 m) na zapadu i Grintovaca na istoku. Klisura je na nekim mjestima toliko uska da u njoj ima mjesta samo za rijeku i cestu [[Preddvor]]–[[Zgornje Jezersko]].<ref>{{Cite book|last=Meze|first=Drago|title=Porečje Kokre v pleistocenu|year=1974}}</ref> Kod Preddvora rijeka ulazi u Ljubljansku kotlinu, gdje je tokom pleistocena nasula prostranu lepezu šljunka. Između naselja [[Visoko (Šenčur)|Visoko]] i [[Britof]] rijeka snažno vijuga (meandrira), a zatim se usijeca u sve dublji kanjon. == Kanjon Kokre u Kranju == Posebnost donjeg toka je kanjon rijeke Kokre, dubok do 30 metara, koji je rijeka usjekla u debele naslage [[Konglomerat (geologija)|konglomerata]]. Kanjon je dug oko dva kilometra i proteže se od ušća Kokrice do ušća u Savu. Zbog geološki "mladog" konglomerata, stijene kanjona su podložne odronima. Najveći zabilježeni odron dogodio se 1881, kada su stijene visoke 35 metara blokirale korito rijeke i stvorile privremeno jezero. Kanjon je danas zaštićen kao prirodna vrijednost i dio je kulturno-historijskog spomenika starog jezgra Kranja. == Etimologija == Ime rijeke je predslavenskog porijekla i lingvisti smatraju da je u srodstvu s imenom rijeke [[Krka|Krke]], koja se u antici nazivala ''Corcoras''. U historijskim izvorima se pojavljuje kao ''Chocher'' (1154) i ''Coker'' (1239), dok je kasnije prevladala njemačka forma ''Kanker''.<ref>{{Cite book|last=Bezlaj|first=France|title=Slovenska vodna imena, 1. knjiga|year=1956}}</ref> == Hidrologija i kvalitet vode == Kokra ima alpski režim padavina s izraženim vrhuncem u novembru (zbog jesenskih kiša) i u proljeće (zbog topljenja snijega). Iako je izraziti bujični vodotok, rijeka rijetko uzrokuje veće poplave jer su naselja u ravnici smještena na sigurnim, višim terasama. U gornjem i srednjem toku rijeka je veoma čista i zaštićena kao dio mreže [[Natura 2000]]. Donji tok je pod većim pritiskom zbog industrije i naselja, ali se stanje popravilo izgradnjom modernih sistema za prečišćavanje otpadnih voda u Preddvoru i Kranju. == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commons category|Kokra}} * [http://www.arso.gov.si/vode/podatki/amp/H4155_g_1.html Trenutni podaci o protoku i temperaturi Kokre (ARSO)] {{Hidrografija Slovenije}} [[Kategorija:Rijeke u Sloveniji]] [[Kategorija:Pritoke Save]] hv9q82hfy8fp9qi8j4av5umlhray3dc Kerima Filan 0 534174 3916907 3894699 2026-08-07T23:55:20Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916907 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Kerima Filan | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1959|1|3}} | mjesto_rođenja = [[Sarajevo]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosna i Hercegovina]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] | državljanstvo = [[Bosna i Hercegovina]] | polje = [[turkologija]], [[filologija]], [[lingvistika]], kulturna historija | radna_institucija = [[Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu]] | alma_mater = [[Univerzitet u Sarajevu]]<br>[[Univerzitet u Beogradu]]<br>[[Univerzitet u Ankari]] | poznat_po = istraživanja savremenog i osmansko-turskog jezika, turskog jezika u Bosni i kulturne baštine Bosne iz osmanskog doba }} '''Kerima Filan''' (rođena 3. januara 1959) bosanskohercegovačka je [[filologija|filologinja]], [[lingvistika|lingvistkinja]] i univerzitetska profesorica. Redovna je profesorica na [[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu]].<ref name="ffunsa">{{cite web |url=https://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/2014-12-15-22-42-38/174 |title=Prof. dr. Kerima Filan |website=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu |access-date=9. 5. 2026 }}{{Mrtav link}}</ref> U naučnom radu posebno je usmjerena na jezičku praksu u osmanskoj Bosni, pisane izvore na osmansko-turskom jeziku i kulturnu historiju Sarajeva. == Biografija i obrazovanje == Rođena je u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je završila osnovnu školu i [[Prva gimnazija u Sarajevu|Prvu gimnaziju]], klasični smjer. Na Odsjeku za orijentalistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu diplomirala je 1981. na studiju arapskog, turskog i perzijskog jezika. Akademsku karijeru započela je 1982. kao asistentica za turkologiju na istom odsjeku.<ref name="oslobodjenje">{{cite web |last=Gačanin |first=Sabaheta |url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/40-godina-u-sluzbi-pedagoskog-i-naucnog-rada-914495/ |title=40 godina u službi pedagoškog i naučnog rada |website=Oslobođenje |date=17. 12. 2023 |access-date=9. 5. 2026}}</ref> Postdiplomski studij iz lingvistike završila je 1990. na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Doktorirala je 1999. na Univerzitetu u Ankari, na Fakultetu za historiju, jezik i geografiju, u oblasti savremenog i osmanskog turskog jezika.<ref name="cris">{{cite web |url=https://cris.cobiss.net/e-cris/bh/bs/researcher/1401 |title=dr Kerima Filan |website=E-CRIS.BH |publisher=COBISS |access-date=9. 5. 2026}}</ref> == Akademski rad == Na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu radi u oblasti humanističkih nauka, u polju jezika i književnosti, s granom istraživanja u turkologiji. Njena nastavna i naučna interesovanja obuhvataju savremeni [[turski jezik]], [[osmanski turski jezik]], prevođenje i kulturnu baštinu [[Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu|Bosne i Hercegovine iz osmanskog perioda]].<ref name="ffunsa"/> U akademskoj nastavi, pored matičnog fakulteta, držala je predavanja iz turskog jezika i osmanske diplomatije na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Tuzli|Univerziteta u Tuzli]], te iz savremenog turskog jezika na [[Filozofski fakultet u Zagrebu|Filozofskom fakultetu]] [[Univerzitet u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]].<ref name="oslobodjenje"/> Objavljivala je radove u domaćim i međunarodnim stručnim časopisima, uključujući ''Priloge za orijentalnu filologiju'' i ''Anale Gazi Husrev-begove biblioteke''.<ref>{{cite web |url=https://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/277 |title=Geminated Consonants in the Chronicle by Mula Mustafa Bašeskija |website=Prilozi za orijentalnu filologiju |access-date=9. 5. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.anali-ghb.com/index.php/aghb/article/view/197 |title=Sufije i kadizadelije u Osmanskom Sarajevu |website=Anali Gazi Husrev-begove biblioteke |access-date=9. 5. 2026}}</ref> Filan se u svojim radovima bavi jezičkim i kulturnohistorijskim slojevima osmanske Bosne. Posebno je istraživala [[Mula Mustafa Bašeskija|Mula Mustafu Bašeskiju]], njegovu sarajevsku svakodnevicu 18. stoljeća.<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books/about/Sarajevo_u_Ba%C5%A1eskijino_doba.html?id=KdlToAEACAAJ |title=Sarajevo u Bašeskijino doba: jezik kao stvarnost |website=Google Books |access-date=9. 5. 2026}}</ref> U studiji ''O turskom jeziku u Bosni'' razmatrala je različite oblike upotrebe turskog jezika u Bosni osmanskog doba.<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books/about/O_turskom_jeziku_u_Bosni.html?id=EXt8tAEACAAJ |title=O turskom jeziku u Bosni: studija |website=Google Books |access-date=9. 5. 2026}}</ref> U javnom razgovoru povodom te knjige istaknula je da je turski u osmanskoj Bosni bio jezik zvanične komunikacije, državne službe i društvene elite, dok je bosanski ostao jezik svakodnevne komunikacije lokalnog stanovništva.<ref>{{cite web |last=Agić |first=Jasmin |url=https://balkans.aljazeera.net/teme/2018/6/3/kerima-filan-u-osmanskoj-bosni-turski-je-bio-jezik-drustvene-elite |title=Kerima Filan: U osmanskoj Bosni turski je bio jezik društvene elite |website=Al Jazeera Balkans |date=3. 6. 2018 |access-date=9. 5. 2026}}</ref> == Odabrana djela == === Knjige === * {{cite book|last=Filan|first=Kerima|title=XVIII. Yüzyıl Günlük Hayatına Dair Saraybosnalı Molla Mustafa’nın Mecmuası|publisher=Connectum|year=2011|isbn=978-9958-29-027-5|location=Sarajevo}} * {{cite book|last=Filan|first=Kerima|title=Sarajevo u Bašeskijino doba: jezik kao stvarnost|publisher=Connectum|year=2014|isbn=978-9958-29-053-4|location=Sarajevo}} * {{cite book|last=Filan|first=Kerima|title=O turskom jeziku u Bosni: studija|publisher=Connectum|year=2017|isbn=978-9958-29-080-0|location=Sarajevo}} * {{cite book|last=Dževdet-paša|first=Ahmed|title=Bosna i Hercegovina u spisima Ahmeda Dževdet-paše|publisher=Connectum|year=2018|isbn=978-9958-29-085-5|editor-last=Filan|editor-first=Kerima|location=Sarajevo}} === Članci i studije === * {{cite journal|last=Filan|first=Kerima|year=2005|title=Turska leksika u rječniku ''Makbuli Arif'' Muhameda Hevaija Uskufija|url=https://www.anali-ghb.com/index.php/aghb/article/view/138|journal=Anali Gazi Husrev-begove biblioteke|volume=13|issue=23–24|pages=205–218}} * {{cite journal|last=Filan|first=Kerima|year=2008|title=Rječnik Muhameda Hevaija Uskufija kao "kulturni tekst"|journal=Novi Izraz|issue=37–38|pages=182–194}} * {{cite journal|last=Filan|first=Kerima|year=2013|title=Makbûl-i Ârif: Türkçe Boşnakça Sözlük ve Osmanlı Türk Sözlükçülüğü|journal=Hikmet|location=Gostivar|issue=22|pages=46–63}} * {{cite journal|last=Filan|first=Kerima|year=2015|title=Dictionary in Verse: A Poetic and Lexicographic Work|url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/oa/article/570008|journal=Osmanlı Araştırmaları|volume=45|issue=45|pages=185–207|doi=10.18589/oa.570008}} == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Filan, Kerima}} [[Kategorija:Rođeni 1959.]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filolozi]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački lingvisti]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački prevodioci]] jgsh3r9u2t7r10pigjx8cez6bygm23n Povelič (rijeka) 0 535612 3916878 3901269 2026-08-07T17:34:18Z ~2026-43430-93 184474 3916878 wikitext text/x-wiki {{Infokutija rijeka | ime = Povelič (Vrbas) | lokacija = [[Republika Srpska]] | države kroz koje protiče = [[Bosna i Hercegovina]] | plovnost = nije plovna | dužina_km = 20 | izvor = Spajanjen Prosječke rijeke i Povelića u [[Razboj Župski]] | ušće = [[Povelič]] | ulijeva_se_u = Vrbas | progresija = [[Vrbas]] → [[Sava]] → [[Dunav]] → [[Crno more]] | sliv = Crnomorski | pritoke = Savica, Ina, Lepenica }} Povelič je manji vodotok koji se nalazi u Bosni i Hercegovini, Republika Srpska, Srbac. Povelič ima četiri pritoke : Savica, Ina, Lepenica i jedna bezimena riječica<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/@45.0770347,17.4875108,16z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw==|title=Google Maps|website=Google Maps|language=bs-US|access-date=2026-06-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/@45.0699692,17.5057842,16z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw==|title=Google Maps|website=Google Maps|language=bs-US|access-date=2026-06-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/@45.0310556,17.5437978,16z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw==|title=Google Maps|website=Google Maps|language=bs-US|access-date=2026-06-30}}</ref> == Tok == Povelič počinje svoj vodotok spajanjem Prosječke rijeke i Povelića u selu Razboj Župski.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/@45.009164,17.5553718,16z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw==|title=Google Maps|website=Google Maps|language=bs-US|access-date=2026-06-30}}</ref> Protiče kroz sela Čukali i Donji Srđevići. Približavajući se ušću teče kroz sela Brezovljani i Sitneši. Ulijevi se u Selu Povelič u rijeku Vrbas.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/@45.0865988,17.4830624,16z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw==|title=Google Maps|website=Google Maps|language=bs-US|access-date=2026-06-30}}</ref> == Reference == # [https://waterwaymap.org/river/unnamed%20011799859604/ Waterway map Povelič] Pristupljeno 30.6.2026 # [[:en:Srbac#/media/File:Srbac-naselja.PNG|Srbac karta Naselja]] Pristupljeno 30.6.2026 # [https://www.google.com/maps/place/CS+Poveli%C4%8D/@45.0770347,17.4875108,16z/data=!4m6!3m5!1s0x475df10032164629:0x59d38dc1b3991c2c!8m2!3d45.0778549!4d17.4848092!16s%2Fg%2F11z1gjrr55?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyNC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D CS Povelič] Pristupljeno 30.6.2026 <references /> {{Hidrografija Bosne i Hercegovine}} qgkmup2fxx2jfeh124qbixu028rc3ji Gu Yanwu 0 535882 3916840 3914725 2026-08-07T12:54:57Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916840 wikitext text/x-wiki {{Infokutija filozof | ime = Gu Yanwu | epoha = [[Kineska filozofija 17. stoljeća|17. stoljeće]] | regija = [[Kineska filozofija]] | slika =Gu yanwu.jpg | opis = | ime_po_rođenju = Gu Jiang | datum_rođenja = 15. juli 1613. | mjesto_rođenja = Qiandun, [[Kunshan]], [[Dinastija Ming|Carstvo Ming]] | datum_smrti = 15. februar 1682. | mjesto_smrti = [[Quwo]], [[Dinastija Qing|Carstvo Qing]] | pseudonim = Gu Tinglin | zanimanje = [[filozof]], [[historičar]], [[filolog]], [[geograf]] i [[pjesnik]] | tradicija = [[Konfucijanizam]]; [[kaozheng]] | glavni_interesi = [[filologija]], [[historija]], [[politička filozofija]], [[geografija]], [[fonologija]] | jezik = [[Klasični kineski jezik|klasični kineski]] | značajne_ideje = empirijsko proučavanje klasičnih tekstova; praktična primjena znanja | glavna_djela = ''Rizhilu''<br>''Tianxia junguo libing shu''<br>''Yinxue wushu'' }} '''Gu Yanwu''' ({{jez-zh|顧炎武}}, ''Gù Yánwǔ''; [[15. juli]] [[1613]] – [[15. februar]] [[1682]]) bio je [[Kina|kineski]] [[filozof]], [[historičar]], [[filolog]], [[geograf]] i [[pjesnik]] iz vremena prijelaza između [[dinastija Ming]] i [[Dinastija Qing|Qing]]. Smatra se jednim od začetnika škole [[kaozheng|dokaznog istraživanja]], čiji su predstavnici tumačenje klasičnih tekstova zasnivali na filološkoj analizi, historijskim izvorima i provjerljivim činjenicama.<ref name="encyclopedia">{{cite web | title = Gu Yanwu | url = https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/gu-yanwu | website = Encyclopedia.com | access-date = 10. 7. 2026 | language = en }}</ref> Protivio se apstraktnim raspravama kasnog [[Neokonfucijanizam|neokonfucijanizma]] i zagovarao učenje koje bi bilo neposredno povezano s upravljanjem državom, ekonomijom i svakodnevnim životom.<ref name="stanford">{{cite web | title = Dai Zhen | url = https://plato.stanford.edu/entries/dai-zhen/ | website = Stanford Encyclopedia of Philosophy | publisher = Stanford University | access-date = 10. 7. 2026 | language = en }}</ref> Rođen je kao '''Gu Jiang''' (顧絳), a kasnije je uzeo ime Yanwu i učeno ime Ningren. Poznat je i kao '''Gu Tinglin''', prema imenu Tinglin kojim je potpisivao dio svojih radova.<ref name="ecph">{{cite web | title = Gu Yanwu (1613–1682) | url = https://www.berkshirepublishing.com/ecph-china/2018/01/04/gu-yanwu-1613-1682/ | website = Encyclopedia of China Publishing House | date = 4. 1. 2018 | access-date = 10. 7. 2026 | language = en }}</ref> == Život == Potjecao je iz učene porodice iz Kunshana u današnjoj pokrajini [[Jiangsu]]. Od mladosti je proučavao cjelovita izdanja historijskih djela umjesto sažetaka pripremanih za [[Carski ispiti u Kini|carske ispite]], što je utjecalo na njegov kasniji kritički odnos prema obrazovnom sistemu i načinu proučavanja klasičnih tekstova.<ref name="encyclopedia"/> Tokom posljednjih godina dinastije Ming bio je povezan s krugovima učenjaka koji su zahtijevali političke i obrazovne reforme. Nakon što su [[Mandžurci]] osvojili Peking 1644. i uspostavili vlast dinastije Qing, učestvovao je u otporu novoj vlasti. Odbijao je prihvatiti službu u administraciji Qinga i veći dio kasnijeg života proveo je putujući sjevernom Kinom, prikupljajući historijske, geografske i ekonomske podatke.<ref name="ctext">{{cite web | title = Gu Yanwu 顧炎武 | url = https://ctext.org/datawiki.pl?if=en&res=524983 | website = Chinese Text Project | access-date = 10. 7. 2026 | language = en }}</ref> Putovanja su mu omogućila neposredno proučavanje lokalne uprave, zemljišta, saobraćajnih pravaca, odbrambenih položaja i ekonomskih prilika. Ta zapažanja povezivao je s podacima iz klasičnih i historijskih izvora, nastojeći objasniti političke i društvene uzroke propasti dinastije Ming.<ref name="chinaknowledge">{{cite web | last = Theobald | first = Ulrich | title = Gu Yanwu 顧炎武 | url = https://www.chinaknowledge.de/History/Qing/personsguyanwu.html | website = ChinaKnowledge.de | date = 21. 3. 2013 | access-date = 10. 7. 2026 | language = en | archive-date = 17. 4. 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20260417194035/http://www.chinaknowledge.de/History/Qing/personsguyanwu.html | url-status = dead }}</ref> Umro je 1682. u Quwou, na području današnje pokrajine [[Shanxi]]. == Misao i naučni rad == Gu je smatrao da se konfucijansko učenje mora vratiti pažljivom proučavanju izvornih klasika. Tvrdio je da je proučavanje načela nerazdvojivo od proučavanja klasičnih tekstova, čime je odbacivao spekulativnu metafiziku koja je obilježavala dio neokonfucijanske tradicije.<ref name="stanford"/> Znanje za njega nije imalo svrhu samo po sebi: moralo je pomoći razumijevanju prošlosti, popravljanju uprave i očuvanju moralnog poretka. Njegova metoda počivala je na poređenju rukopisa, provjeri citata, analizi izgovora i značenja riječi te korištenju [[Epigrafika|epigrafskih]], geografskih i historijskih podataka. Takav pristup postao je jedan od temelja škole ''kaozheng'', koja je tokom 18. stoljeća imala velik utjecaj na kinesku filologiju i historiografiju.<ref name="encyclopedia"/> U političkoj misli razlikovao je propast vladajuće dinastije od propasti šireg društvenog i moralnog poretka. Smatrao je da promjena dinastije prvenstveno pogađa vladarsku kuću, dok je odbrana društva i civilizacijskih vrijednosti odgovornost svih ljudi. Kasniji autori saželi su ovu ideju izrekom da je "svaki čovjek odgovoran za uspon i pad svijeta", iako taj oblik nije doslovan navod iz njegovih djela. Kritizirao je pretjeranu centralizaciju i smatrao da lokalnim vlastima treba dati više prostora za rješavanje praktičnih pitanja. Nije zagovarao potpuno ukidanje centralne uprave, nego povezivanje jedinstvene državne vlasti s većom odgovornošću i samostalnošću lokalnih zajednica. == Djela == Najpoznatije mu je djelo ''Rizhilu'' (日知錄, "Zapisi svakodnevnog znanja"), zbirka bilježaka o klasičnim tekstovima, historiji, politici, ekonomiji, jeziku, običajima i književnosti. Tekst je dopunjavao tokom većeg dijela života, a prošireno izdanje u 32 sveska objavljeno je nakon njegove smrti.<ref name="encyclopedia"/> U djelu ''Tianxia junguo libing shu'' (天下郡國利病書, "O koristima i nedostacima lokalne uprave Carstva") prikupio je građu o geografiji, ekonomiji, upravi i odbrani različitih dijelova Kine. Djelo je nastalo na osnovu pisanih izvora i podataka koje je prikupio tokom putovanja.<ref name="chinaknowledge"/> ''Yinxue wushu'' (音學五書, "Pet knjiga o proučavanju glasova") posvetio je historijskoj [[Fonologija|fonologiji]] kineskog jezika. Proučavanjem rime i ranijih oblika izgovora nastojao je utvrditi pouzdanije čitanje klasičnih tekstova, a djelo je postalo jedan od metodoloških uzora kasnijim predstavnicima dokaznog istraživanja.<ref name="encyclopedia"/> Među ostalim radovima nalaze se geografski spis ''Zhaoyu zhi'', zbirka o historiji lokalnih upravnih jedinica ''Lidai zhaoyu tu'' te pjesme, pisma i eseji koji su nakon njegove smrti sabrani u više zbirki. == Naslijeđe == Zajedno s [[Huang Zongxi|Huangom Zongxijem]] i [[Wang Fuzhi|Wangom Fuzhijem]] ubraja se među vodeće kineske mislioce 17. stoljeća. Njegovo povezivanje filologije, historije i praktičnih pitanja upravljanja utjecalo je na razvoj kineske nauke tokom dinastije Qing. Posebno je značajan za razvoj tekstualne kritike, historijske fonologije i empirijskog pristupa proučavanju klasične književnosti.<ref name="ecph"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Gu, Yanwu}} [[Kategorija:Rođeni 1613.]] [[Kategorija:Umrli 1682.]] [[Kategorija:Kineski filozofi]] [[Kategorija:Kineski historičari]] [[Kategorija:Kineski filolozi]] [[Kategorija:Kineski geografi]] [[Kategorija:Kineski pjesnici]] [[Kategorija:Konfucijanisti]] [[Kategorija:Biografije, Jiangsu]] pra0fmeckgoiuv06v6b7pmthk5n4tuh Neuchâtel 0 535941 3916869 3913975 2026-08-07T15:37:10Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku Neuchatel_city_coat_of_arms.svg datotekom [[:File:CHE_Neuchâtel_COA.svg|CHE_Neuchâtel_COA.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing nam 3916869 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u Švicarskoj <!-- *** Gornji dio *** --> | ime = Neuchâtel | vrsta = Grad <!-- *** Ime **** --> | službeni_naziv = Ville de Neuchâtel | slogan = | nadimak = <!-- *** Slika *** --> | slika = Vuevilledeneuchatel.jpg | opis_slike = Panorama grada Neuchâtela s pogledom na jezero | veličina_slike = <!-- *** Simboli *** --> | zastava = Neuchâtel-Commune.svg | grb = CHE Neuchâtel COA.svg <!-- *** Države, regije i.t.d *** --> | kanton = [[Kanton Neuchâtel|Neuchâtel]] | okrug = | općina = | općina1 = La Coudre | općina2 = Serrières | općina3 = Pierre-à-Bot | općina4 = Gorges du Seyon | općina5 = Chaumont | općina6 = Petit Chaumont | općina7 = Grand Chaumont | općina8 = Peseux | općina9 = Corcelles-Cormondrèche | općina10 = Valangin <!-- *** Položaj *** --> | nadmorska_visina = 479 | širina_stepeni = 47| širina_minuta = 0| širina_sekundi = 0 | širina_SJ = N | dužina_stepeni = 6| dužina_minuta = 56| dužina_sekundi = 0 | dužina_IZ = E | najveća tačka = Grand Chaumont | najveća tačka metara = 1177 <!-- *** Površina *** --> | površina_grada = | površina_općine = 18.05 | površina_jedinica = <!-- *** Stanovništvo *** --> | stanovništvo grad = 45455 | stanovništvo općina = 45455 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2025 | stanovništvo općina godina = 2025 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = 2518 | gustoća općina = 2518 <!-- *** Historija i administracija *** --> | osnovano = | gradonačelnik = [[Fabio Bongiovanni]] | gradonačelnik stranka = [[PLR.Les Libéraux-Radicaux|PLR]] <!-- *** Kod *** --> | poštanski broj = 2000 | pozivni broj = 032 | autooznaka = NE | kod = 6458 <!-- *** Karta *** --> | karta = | karta_lokacija = Švicarska | tačkapoz_x = | tačkapoz_y = | opis_karte = Neuchâtel na karti Švicarske <!-- *** Web stranice *** --> | web stranice = {{URL|neuchatelville.ch}} <!-- *** Bilješka *** --> | bilješka = Podaci o broju stanovnika odnose se na stanje krajem 2025. godine nakon administrativnih spajanja općina. }} '''Neuchâtel''' ({{de|Neuenburg}}) jest grad, općina i glavni grad istoimenog švicarskog kantona [[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]], smješten na obali [[Neuchâtelsko jezero|Neuchâtelskog jezero]]. Današnji teritorij grada formiran je 1. januara 2021. spajanjem dotadašnjih općina Neuchâtel, [[Corcelles-Cormondrèche]], [[Peseux]] i [[Valangin]].<ref name="BFS_Agvchapp">{{cite web |url=https://www.agvchapp.bfs.admin.ch/de |title=Applikation der Schweizer Gemeinden |website=Bundesamt für Statistik (BFS) |publisher=Bundesamt für Statistik |access-date=14. 7. 2026 |language=de}}</ref> Prema podacima od 31. decembra 2025, grad je imao 45.455 stanovnika.<ref name="Stat_Neuchatel_2025">{{cite web |url=https://stat.ne.ch/1b.html |title=La population en 2025 |website=Portail statistique - République et Canton de Neuchâtel |publisher=Service de statistique - État de Neuchâtel |date=30. 4. 2026 |access-date=14. 7. 2026 |language=fr}}</ref> U historijskim izvorima grad se ponekad spominje pod njemačkim nazivom ''Neuenburg'', koji, kao i francuski naziv ''Neuchâtel'', znači "Novi zamak". Zamak po kojem je grad dobio ime sagradio je burgundski kralj [[Rudolf III od Burgundije|Rudolf III]], a dovršen je 1011. Područje je prvobitno pripadalo [[Kraljevina Burgundija|Kraljevini Burgundiji]], a [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetom Rimskom Carstvu]] pripojeno je 1033. Posjed [[Grofovi od Neuchâtela|grofova od Neuchâtela]] zvanično se spominje kao grad od 1214. Od 1707. do 1848. Neuchâtel se nalazio pod pruskom upravom, uz prekid tokom [[Napoleonovi ratovi|Napoleonovih ratova]] (1806–1814). Godine 1848. Neuchâtel proglašava republiku i postaje punopravni švicarski kanton. Danas je grad glavni centar švicarske industrije satova, te visokotehnološke industrije i mikrotehnologije. U njemu se nalaze brojni istraživački centri i organizacije, uključujući [[Švicarski centar za elektroniku i mikrotehnologiju]] (CSEM) te razvojno-istraživački centar "Cube" kompanije [[Philip Morris International]]. == Klima == U skladu s Köppenovom klasifikacijom klime, Neuchâtel ima umjereno toplu vlažnu klimu (Cfb), pod snažnim utjecajem blizine jezera koje ublažava temperaturne ekstreme. Najviša prosječna temperatura bilježi se u julu i iznosi {{convert|25.3|C|F}}, dok je najhladniji mjesec januar s prosječnim minimumom od {{convert|-0.3|C|F}}. Padavine su ravnomjerno raspoređene tokom cijele godine, s godišnjim prosjekom od oko 955,6&nbsp;mm, pri čemu je najkišniji mjesec august. Snježne padavine su prisutne uglavnom od novembra do aprila. Podaci o klimatskim parametrima za referentni period 1991–2020. prikazani su u tabeli ispod:<ref name=NOAA1>{{cite web |archive-url = https://web.archive.org/web/20241213073309/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/Neuchatel_06604.csv |archive-date = 13. 12. 2024 |url = https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/Neuchatel_06604.csv |title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 |work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date = 14. 7. 2026}}</ref><ref name=MeteoSwiss>{{cite web |archive-url = https://web.archive.org/web/20220120182741/https://www.meteoswiss.admin.ch/product/output/climate-data/climate-diagrams-normal-values-station-processing/NEU/climsheet_NEU_np9120_e.pdf |archive-date = 20. 1. 2022 |url = https://www.meteoswiss.admin.ch/product/output/climate-data/climate-diagrams-normal-values-station-processing/NEU/climsheet_NEU_np9120_e.pdf |title = Climate Normals Neuchâtel (Reference period 1991–2020) |publisher = Swiss Federal Office of Meteorology and Climatology, MeteoSwiss |access-date = 14. 7. 2022}}</ref> {| class="wikitable alternativne-boje" style="text-align: center; font-size: 90%; width: 100%; min-width: 600px;" |- style="background: #f2f2f2;" ! Klimatski parametri za Neuchâtel (485 m) !! Jan !! Feb !! Mar !! Apr !! Maj !! Jun !! Jul !! Avg !! Sep !! Okt !! Nov !! Dec !! Godina |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Prosječni maksimum (°C)''' | style="background: #e1effa;" | 3,9 || style="background: #eaf3fc;" | 5,6 || style="background: #fbf5ee;" | 10,6 || style="background: #fdf0df;" | 15,0 || style="background: #fde8cc;" | 18,9 || style="background: #fddbaf;" | 22,9 || style="background: #fdd299;" | 25,3 || style="background: #fdd5a3;" | 24,7 || style="background: #fde5c5;" | 19,8 || style="background: #fdf2e3;" | 14,1 || style="background: #f4f8fd;" | 8,1 || style="background: #e3f1fb;" | 4,6 || style="background: #fdf1e1; font-weight: bold;" | 14,5 |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Srednja temperatura (°C)''' | style="background: #d8ebf9;" | 1,8 || style="background: #dbebf9;" | 2,6 || style="background: #edf4fa;" | 6,5 || style="background: #fbf5ee;" | 10,3 || style="background: #fdf2e3;" | 14,2 || style="background: #fdeacc;" | 18,0 || style="background: #fde5c5;" | 20,1 || style="background: #fde6c9;" | 19,6 || style="background: #fdedd3;" | 15,5 || style="background: #fbf4ec;" | 10,8 || style="background: #ebf3fb;" | 5,8 || style="background: #dbebf9;" | 2,6 || style="background: #fbf5ed; font-weight: bold;" | 10,7 |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Prosječni minimum (°C)''' | style="background: #bfdef5;" | −0,3 || style="background: #c3e0f5;" | −0,1 || style="background: #dcf0f9;" | 2,9 || style="background: #ebf3fb;" | 6,0 || style="background: #fbf5ee;" | 9,9 || style="background: #fdf3e5;" | 13,5 || style="background: #fdeedd;" | 15,4 || style="background: #fdeedd;" | 15,2 || style="background: #fcf4ea;" | 11,7 || style="background: #fbf5ef;" | 8,0 || style="background: #def0f9;" | 3,5 || style="background: #d1e7f7;" | 0,6 || style="background: #edf4fa; font-weight: bold;" | 7,2 |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Prosječne padavine (mm)''' | 69,4 || 57,8 || 62,6 || 67,4 || 86,9 || 86,7 || 91,6 || 99,4 || 77,4 || 87,6 || 76,3 || 92,5 || '''955,6''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Prosječni snijeg (cm)''' | 9,8 || 7,9 || 3,9 || 0,4 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 2,5 || 8,7 || '''33,2''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Broj kišnih dana (≥ 1,0&nbsp;mm)''' | 9,9 || 8,9 || 9,0 || 9,2 || 11,4 || 10,4 || 10,3 || 10,2 || 8,5 || 10,4 || 9,6 || 10,5 || '''118,3''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Broj snježnih dana (≥ 1,0&nbsp;cm)''' | 3,4 || 2,7 || 1,1 || 0,3 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 1,0 || 2,6 || '''11,1''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Vlažnost zraka (%)''' | 82 || 76 || 68 || 65 || 67 || 67 || 64 || 68 || 73 || 80 || 82 || 83 || '''73''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Prosječni sunčani sati (h/mjesečno)''' | 52,5 || 92,4 || 157,0 || 187,8 || 207,7 || 231,7 || 254,0 || 233,9 || 178,6 || 107,7 || 56,2 || 40,1 || '''1799,6''' |- | style="text-align: left; background: #f9f9f9;" | '''Relativna osunčanost (%)''' | 20 || 34 || 45 || 49 || 48 || 54 || 58 || 57 || 50 || 34 || 22 || 16 || '''43''' |} == Demografija == === Historijski razvoj stanovništva === Kretanje broja stanovnika Neuchâtela kroz historiju pokazuje stabilan rast od sredine 19. vijeka, koji je vrhunac doživio tokom 1970-ih godina, nakon čega je uslijedio blagi pad i stabilizacija, te ponovni rast nakon administrativnih spajanja okolnih općina u 21. vijeku. Podaci o historijskom razvoju stanovništva, jezičkoj i religijskoj strukturi prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable alternativne-boje" style="font-size: 90%; text-align: center; width: 100%; min-width: 800px;" |+ Historijski demografski podaci za Neuchâtel<ref name="HLS_Neuenburg_2021">{{cite web |last1=Egloff |first1=Michel |last2=Jelmini |first2=Jean-Pierre |date=8. 9. 2021 |title=Neuenburg (Gemeinde) |website=Historisches Lexikon der Schweiz (HLS) |url=https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/002853/2021-09-08/ |access-date=14. 7. 2026 |language=de}}</ref> |- style="background: #f2f2f2;" ! Godina !! Ukupno !! Francuski !! Njemački !! Protestanti !! Katolici !! Ostali !! Jevreji !! Muslimani !! Bez religije !! Švicarci !! Stranci |- ! scope="row" | 1850. | 7.901 || — || — || 7.098 || 789 || — || — || — || — || 7.068 || 833 |- ! scope="row" | 1870. | 12.934 || — || — || 11.012 || 2.327 || — || — || — || — || 11.306 || 2.284 |- ! scope="row" | 1888. | 16.565 || 11.511 || 4.651 || 13.973 || 2.387 || 143 || 94 || — || — || 14.447 || 2.118 |- ! scope="row" | 1900. | 21.195 || 15.566 || 4.596 || 17.548 || 3.500 || 232 || 80 || — || — || 18.108 || 3.087 |- ! scope="row" | 1910. | 24.171 || 17.543 || 5.161 || 19.750 || 3.944 || 476 || 111 || — || — || 20.625 || 3.546 |- ! scope="row" | 1930. | 22.668 || 17.027 || 4.612 || 18.615 || 3.638 || 306 || 63 || — || — || 20.640 || 2.028 |- ! scope="row" | 1950. | 27.998 || 21.897 || 4.784 || 21.439 || 5.891 || 308 || 58 || — || — || 26.307 || 1.691 |- ! scope="row" | 1970. | 38.784 || 26.200 || 5.117 || 21.882 || 15.262 || 2.352 || 59 || 76 || 791 || 30.012 || 8.772 |- ! scope="row" | 1990. | 33.579 || 24.579 || 2.467 || 13.198 || 13.305 || 4.462 || 55 || 481 || 5.634 || 24.250 || 9.329 |- ! scope="row" | 2000. | 32.914 || 25.881 || 1.845 || 10.296 || 10.809 || 3.767 || 58 || 1.723 || 7.549 || 22.801 || 10.113 |} === Jezik === Većina stanovništva (prema popisu iz 2000) govori [[Francuski jezik|francuski]] kao svoj prvi jezik (25.881 ili 78,6%). [[Njemački jezik|Njemački]] je drugi najzastupljeniji jezik sa 1.845 govornika (5,6%), dok se [[Italijanski jezik|italijanski]] nalazi na trećem mjestu sa 1.421 govornikom (4,3%). Zabilježeno je i šest osoba koje govore [[Retoromanski jezik|retoromanski]].<ref name="BFS_STATTAB_2000">{{cite web |url=http://www.pxweb.bfs.admin.ch/Database/German_40%20-%20Eidgen%C3%B6ssische%20Volksz%C3%A4hlung/40.3%20-%202000/40.3%20-%202000.asp?lang=1&amp;prod=40&amp;secprod=3&amp;openChild=true |title=STAT-TAB Datenwürfel für Thema 40.3 – 2000 |website=Bundesamt für Statistik (BFS) |publisher=Federal Statistical Office |date=2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809142611/http://www.pxweb.bfs.admin.ch/Database/German_40%20-%20Eidgen%C3%B6ssische%20Volksz%C3%A4hlung/40.3%20-%202000/40.3%20-%202000.asp?lang=1&amp;prod=40&amp;secprod=3&amp;openChild=true |archive-date=9. 8. 2013 |access-date=14. 7. 2026 |language=de}}</ref> == Također pogledajte == * [[Kanton Neuchâtel]] * [[Neuchâtelsko jezero]] * [[Romandija]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite book |title=Switzerland |publisher=Karl Baedeker |publication-place=Coblenz |year=1863 |chapter-url=https://archive.org/stream/switzerlandwith00firgoog#page/n272/mode/2up |chapter=Neuchâtel |language=en}} == Vanjski linkovi == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Neuchâtel|Neuchâtela|jezik=en}} * [https://web.archive.org/web/20071029121826/http://en.neuchatelville.ch/ Službeni veb-sajt grada Neuchâtela] {{en simbol}} {{fr simbol}} {{de simbol}} * [https://web.archive.org/web/20170911212858/http://tnneuchatel.ch/ Transports Publics du Littoral Neuchâtelois] {{fr simbol}} (Javni prevoz Neuchâtela) === Muzeji === * [http://www.latenium.ch/ Laténium] (Arheološki muzej) * [http://www.men.ch/ Muzej etnografije] (MEN) * [http://www.mahn.ch/ Muzej umjetnosti i historije] (MAHN) * [http://www.museum-neuchatel.ch/ Prirodoslovni muzej] === Turizam === * [http://www.neuchateltourism.ch/ Turistički ured Neuchâtela] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Neuchatel}} [[Kategorija:Neuchâtel| ]] [[Kategorija:Gradovi u Švicarskoj]] [[Kategorija:Glavni gradovi kantona u Švicarskoj]] [[Kategorija:Kanton Neuchâtel|Neuchatel (glavni grad)]] k819cwf54po17v69coh2krzgo63evje Jeri Ryan 0 535959 3916893 3914315 2026-08-07T21:14:19Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916893 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Jeri Ryan | slika = Jeri Ryan (48445229252).jpg | veličina_slike = 250px | alt = Jeri Ryan na San Diego Comic-Conu 2019. | opis = Ryan na [[San Diego Comic-Con]]u 2019. | ime_pri_rođenju = Jeri Lynn Zimmermann | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1968|2|22}} | mjesto_rođenja = [[München]], [[Zapadna Njemačka]] | nacionalnost = [[Amerikanci|Amerikanka]] | obrazovanje = Lone Oak High School | alma_mater = [[Univerzitet Northwestern]] | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = 1991–danas | poznat_po = ulozi [[Seven of Nine]] | značajna_djela = {{plainlist| * ''[[Star Trek: Voyager]]'' * ''Boston Public'' * ''Shark'' * ''Body of Proof'' * ''Bosch'' * ''[[Star Trek: Picard]]'' }} | supružnik = {{plainlist| * [[Jack Ryan (političar)|Jack Ryan]] (1991–1999) * Christophe Émé (2007–danas) }} | djeca = 2 | nagrade = [[Nagrada Saturn]] }} '''Jeri Lynn Ryan''' (rođena '''Zimmermann'''; [[München]], 22. februar 1968) [[Sjedinjene Američke Države|američka]] je [[glumac|glumica]]. Najpoznatija je po ulozi bivše pripadnice kolektiva [[Borg]] [[Seven of Nine]] u naučnofantastičnim serijama ''[[Star Trek: Voyager]]'' (1997–2001) i ''[[Star Trek: Picard]]'' (2020–2023). Za istu je ulogu dvaput osvojila [[Nagrada Saturn|nagradu Saturn]], 2001. i 2024.<ref name="startrekbio">{{Cite web |url=https://www.startrek.com/news/seven-of-nine-things-you-should-know-about-jeri-ryan |title=Seven of Nine Things You Should Know About Jeri Ryan |website=StarTrek.com |date=21. 2. 2017 |language=en |access-date=14. 7. 2026}}</ref><ref name="saturn2024">{{Cite web |url=https://www.startrek.com/news/star-trek-wins-four-saturn-awards |title=Star Trek Wins Four Saturn Awards |website=StarTrek.com |language=en |access-date=14. 7. 2026 }}{{Mrtav link}}</ref> Među njenim zapaženijim televizijskim ulogama jesu Veronica "Ronnie" Cooke u dramskoj seriji ''Boston Public'', Jessica Devlin u ''Sharku'', Kate Murphy u ''Body of Proof'' te Veronica Allen u ''Boschu''. Pretežno je angažovana na televiziji, dok njena filmska ostvarenja obuhvataju horor ''Dracula 2000'' i romantičnu komediju ''Down with Love''. == Rani život i obrazovanje == Rođena je u [[München]]u u tadašnjoj [[Zapadna Njemačka|Zapadnoj Njemačkoj]] kao kćerka Sharon i Gerharda Floriana Zimmermanna, narednika [[Kopnena vojska Sjedinjenih Američkih Država|Kopnene vojske Sjedinjenih Američkih Država]]. Zbog očevog vojnog poziva djetinjstvo je provela u američkim vojnim bazama u [[Kansas]]u, [[Maryland]]u, [[Havaji]]ma, [[Georgia|Georgiji]] i [[Texas]]u. Nakon što se otac penzionisao, porodica se nastanila u [[Paducah]]u u [[Kentucky]]ju.<ref name="startrekbio"/> Srednju školu Lone Oak završila je 1986, a potom je studirala na [[Univerzitet Northwestern|Univerzitetu Northwestern]]. Diplomirala je pozorišnu umjetnost 1990.<ref name="northwestern">{{Cite web |url=https://www.northwestern.edu/magazine/northwestern/janfeb99/anewsjf99.htm |title=Alumni News |website=Northwestern Magazine |language=en |access-date=14. 7. 2026}}</ref> Tokom studija učestvovala je na izborima ljepote kako bi pokrila dio troškova školovanja. Osvojila je titulu Miss Illinois i na izboru za Miss America završila kao treća pratilja pobjednice.<ref name="startrekbio"/> == Karijera == === Počeci i ''Star Trek: Voyager'' === Nakon završetka studija preselila se u [[Los Angeles]] i počela raditi kao glumica. Jednu od prvih televizijskih uloga ostvarila je 1991. u humorističkoj seriji ''Who's the Boss?'', nakon čega je gostovala u serijama ''[[Matlock]]'', ''Melrose Place'', ''The Sentinel'' i ''Diagnosis: Murder''. Prvu stalnu ulogu dobila je 1997. kao istražiteljica Juliet Stuart u naučnofantastičnoj seriji ''Dark Skies''. [[Datoteka:Jeri Ryan by Brian Wilkins (2010).jpg|mini|lijevo|Ryan 2010.]] Iste godine pridružila se glumačkoj postavi serije ''[[Star Trek: Voyager]]'' na početku njene četvrte sezone. Tumačila je [[Seven of Nine]], ženu koju je kao dijete asimilirao kolektiv Borg i koja se nakon oslobađanja postepeno prilagođava životu među ljudima. Lik je uveden nakon odlaska Kes, koju je glumila [[Jennifer Lien]], te je postao jedan od središnjih likova serije.<ref name="voyager">{{Cite web |url=https://www.startrek.com/news/excerpt-star-trek-voyager-a-celebration |title=Excerpt: Star Trek: Voyager – A Celebration |website=StarTrek.com |date=17. 11. 2020 |language=en |access-date=14. 7. 2026}}</ref> Ryan je Seven prikazivala do završetka ''Voyagera'' 2001, nastupivši u približno stotinu epizoda. Uloga joj je donijela nekoliko nominacija za nagradu Saturn, koju je osvojila 2001. kao najbolja televizijska sporedna glumica. Osvojila je i nagradu Satellite za najbolju glumicu u televizijskoj dramskoj seriji. Tokom rada na ''Voyageru'' pojavila se u filmovima ''Men Cry Bullets'', ''The Last Man'' i ''Dracula 2000''. Posudila je glas verziji Seven of Nine u jednoj epizodi animirane serije ''Dilbert'' te u nekoliko videoigara iz franšize ''[[Zvjezdane staze]]''. === Rad nakon ''Voyagera'' === Po završetku ''Voyagera'' pridružila se seriji ''Boston Public'', u kojoj je od 2001. do 2004. glumila advokaticu Veronicu "Ronnie" Cooke. Lik, koji napušta pravničku karijeru i postaje nastavnica u srednjoj školi, scenarist i producent [[David E. Kelley]] napisao je posebno za nju. [[Datoteka:Jeri Ryan (2012).jpg|mini|Ryan 2012.]] U filmu ''Down with Love'' iz 2003. igrala je Gwendolyn, saradnicu urednice koju tumači [[Renée Zellweger]]. Nakon završetka ''Boston Publica'' gostovala je u serijama ''[[Dva i po muškarca]]'', ''The O.C.'' i ''Boston Legal''. Od 2006. do 2008. glumila je okružnu tužiteljicu Jessicu Devlin u pravnoj drami ''Shark'', uz [[James Woods|Jamesa Woodsa]]. U drugoj sezoni serije ''Leverage'' tumačila je prevaranticu Taru Cole, koja privremeno zamjenjuje Sophie Devereaux. Uslijedile su uloge u serijama ''Law & Order: Special Victims Unit'', ''Warehouse 13'' i ''Mortal Kombat: Legacy'', u kojoj je glumila Sonyu Blade. Od 2011. do 2013. bila je članica glavne postave medicinsko-kriminalističke serije ''Body of Proof''. Glumila je Kate Murphy, glavnu medicinsku istražiteljicu i nadređenu protagonistice Megan Hunt, koju je tumačila [[Dana Delany]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/body-proof-john-carroll-lynch-nicholas-bishop-sonja-sohn-334518/ |title=Two Stars Departing ABC's Body of Proof |work=The Hollywood Reporter |date=7. 6. 2012 |language=en |access-date=14. 7. 2026}}</ref> [[Datoteka:Jeri Ryan 01 (20673410513).jpg|mini|lijevo|Ryan na konvenciji Fan Expo Canada 2015.]] Kasnije je imala ponavljajuće uloge u serijama ''Helix'', ''Major Crimes'', ''NCIS'', ''Arrow'' i ''Bosch''. U ''Boschu'' je od 2016. do 2019. glumila advokaticu Veronicu Allen. Pojavljivala se i u serijama ''MacGyver'', ''Devil's Revenge'' i ''Fantasy Island''. === Povratak ulozi Seven of Nine === Ryan se 2020, devetnaest godina nakon završetka ''Voyagera'', vratila ulozi Seven of Nine u seriji ''[[Star Trek: Picard]]''. Lik se najprije pojavljivao povremeno, a od druge sezone postao je dio glavne glumačke postave. U odnosu na prikaz u ''Voyageru'', starija Seven predstavljena je kao pripadnica organizacije Fenris Rangers, koja djeluje izvan prostora pod neposrednom kontrolom Zvjezdane flote.<ref>{{Cite web |url=https://www.startrek.com/news/looking-ahead-to-star-trek-in-2020 |title=Looking Ahead to Star Trek in 2020 |website=StarTrek.com |date=1. 1. 2020 |language=en |access-date=14. 7. 2026}}</ref> [[Datoteka:Jeri Ryan (48460260497).jpg|mini|Ryan na predstavljanju serije ''Star Trek: Picard'' na San Diego Comic-Conu 2019.]] U trećoj i završnoj sezoni Seven služi kao prva oficirka broda USS ''Titan''-A te naposljetku dobija čin kapetanice i komandu nad preimenovanim USS ''Enterpriseom''-G. Za nastup u seriji 2024. ponovo je osvojila nagradu Saturn za najbolju sporednu glumicu u televizijskoj seriji.<ref name="saturn2024"/> == Privatni život == Na dobrotvornom događaju 1990. upoznala je investicijskog bankara i kasnijeg političara [[Jack Ryan (političar)|Jacka Ryana]]. Vjenčali su se 1991. i dobili sina, a razveli su se 1999. Francuskog kuhara Christophea Éméa upoznala je 2003. Par je u Los Angelesu 2005. otvorio restoran Ortolan, koji je poslovao do 2010. Vjenčali su se 2007. u dolini [[Loire]], a sljedeće godine dobili su kćerku. == Filmografija == === Film === {| class="wikitable sortable" ! Godina ! Naslov ! Uloga |- | 1999. | ''Men Cry Bullets'' | Lydia |- | 2000. | ''The Last Man'' | Sarah |- | 2000. | ''Dracula 2000'' | Valerie Sharpe |- | 2003. | ''Down with Love'' | Gwendolyn |- | 2010. | ''Mortal Kombat: Rebirth'' | Sonya Blade |- | 2019. | ''Devil's Revenge'' | Susan |} === Televizija === {| class="wikitable sortable" ! Godine ! Naslov ! Uloga ! Napomena |- | 1991. | ''Who's the Boss?'' | Pam | gostujuća uloga |- | 1997. | ''Dark Skies'' | Juliet Stuart | stalna uloga |- | 1997–2001. | ''[[Star Trek: Voyager]]'' | [[Seven of Nine]] | glavna uloga |- | 2001–2004. | ''Boston Public'' | Veronica "Ronnie" Cooke | glavna uloga |- | 2004–2011. | ''[[Dva i po muškarca]]'' | Sherri | tri epizode |- | 2005. | ''The O.C.'' | Charlotte Morgan | ponavljajuća uloga |- | 2006. | ''Boston Legal'' | Courtney Reese | dvije epizode |- | 2006–2008. | ''Shark'' | Jessica Devlin | glavna uloga |- | 2009. | ''Leverage'' | Tara Cole | ponavljajuća uloga |- | 2011. | ''Mortal Kombat: Legacy'' | Sonya Blade | ponavljajuća uloga |- | 2011–2013. | ''Body of Proof'' | Kate Murphy | glavna uloga |- | 2014. | ''Helix'' | Constance Sutton | ponavljajuća uloga |- | 2014–2016. | ''Major Crimes'' | Linda Rothman | gostujuća uloga |- | 2016–2019. | ''Bosch'' | Veronica Allen | ponavljajuća uloga |- | 2020–2023. | ''[[Star Trek: Picard]]'' | [[Seven of Nine]] | glavna uloga |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Jeri Ryan}} * {{IMDb ime|0005394}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ryan, Jeri}} [[Kategorija:Američke glumice]] [[Kategorija:Rođeni 1968.]] [[Kategorija:Biografije, München]] g01l0gcdbldgqcwi0s9scnqwtm615pf Datoteka:Odo.jpg 6 536169 3916875 3913505 2026-08-07T16:28:05Z Sakura emad 136743 Requesting speedy deletion with rationale "Unused Copyrighted Files". (TwinkleGlobal) 3916875 wikitext text/x-wiki {{Brisanje|1=Unused Copyrighted Files}} == Sažetak == {{Infoslika |Opis = [[René Auberjonois]] kao [[Odo (Zvjezdane staze)|Odo]] u "[[Zvjezdane staze: Duboki svemir 9|Dubokom svemiru 9]]". Ovo je snimak ekrana iz epizode serije. Koristi se za identifikaciju i kritički komentar o liku "Odo". |Izvor = (posredstvom EN Wiki) |Datum = 20. 8. 2007 |Autor = [[:en:User:Pekaje|Pekaje]] |Objašnjenje = Ne postoji slobodan primjerak, a slika doprinosi vizualnoj predstavi teme članka. }} == Licenciranje == {{Screenshot-film}} 5a6pglanril757jyxjn3cylxvh69fss Martok 0 536183 3916972 3914042 2026-08-08T08:10:42Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3916972 wikitext text/x-wiki {{Infokutija fiktivni lik | boja = | ime = Martok | serija = ''[[Zvjezdane staze: Duboki svemir 9|Duboki svemir 9]]'' | slika = General Martok.jpg | prvo = | zadnje = | kreator = | portretirao = [[J. G. Hertzler]] | glas = | oznaka6 = | podaci6 = | oznaka7 = | podaci7 = | oznaka8 = | podaci8 = <!-- ** Informacije ** --> | nadimak = | alias = | vrsta = [[Klingonci]] | rod = | zanimanje = | titula = | porodica = | supruga = | djeca = | rodbina = | religija = | nacionalnost = | oznaka22 = | podaci22 = | oznaka23 = | podaci23 = | oznaka24 = | podaci24 = <!-- ** extra ** --> | zaglavlje25 = | oznaka26 = | podaci26 = | oznaka27 = | podaci27 = | oznaka28 = | podaci28 = }} '''Martok''', sin Urthoga, izmišljeni je lik u [[Naučna fantastika|naučnofantastičnoj]] franšizi ''[[Zvjezdane staze]]'', kojeg glumi glumac [[J. G. Hertzler]]. Martok je visokorangirani klingonski vođa na [[Duboki svemir 9 (izmišljena svemirska stanica)|svemirskoj stanici]] Federacije-Bajoran krajem 24. stoljeća. Martok je istaknuta figura u mnogim dugim pričama serije, a također je važan odnos za [[Worf]]a. == Koncept i produkcija == [[File:JGH_b&w_cigar.jpg|thumb|left|[[J. G. Hertzler]] je izabran za ovu ulogu.]] [[J. G. Hertzler]] se prvi put pojavio u franšizi u pilot epizodi "Emissary" serije ''[[zvjezdane staze: Duboki svemir 9|Duboki svemir 9]]'', kao vulkanski kapetan koji pogine kada je njegov brod uništen. Nakon toga, prvi put se pojavio kao [[Klingonci|Klingonac]] u videoigri [[Star Trek: Klingon]], koju je režirao [[Jonathan Frakes]], a u kojoj je glumio i [[Robert O'Reilly]] kao kancelar Gowron.<ref name="dayinthelife">{{cite magazine |title=A Day in the Life... J.G. Hertzler |magazine=Star Trek Explorer |date=2011 |volume=3 |issue=1 |page=18 }}</ref> Kada su producenti seriije ''Duboki svemir 9'' birali Martoka za ulogu, Hertzler je otišao na audiciju nakon što u početku nije razmatrao ulogu, ali se tokom intervjua naljutio zbog komentara reditelja koji je smatrao uvredljivim. Međutim, ova reakcija je dovela do toga da dobije ulogu, a to je uključeno kao karakterna osobina za Martoka.<ref name="dayinthelife" /><ref name="hertzler-reflects">{{cite web |date=29. 6. 2019 |author=STARTREK.COM STAFF |title=J.G. Hertzler Reflects on His Many 'Trek' Roles |url=https://www.startrek.com/article/general-martok-from-ds9-j-g-hertzler |website=StarTrek.com }}</ref> Trebalo je oko tri sata dnevno da [[David Quashnick]], "specijalista" koji je radio klingonsku šminku i za Hertzlera i za O'Reillyja, nanese Hertzleru šminku. Hertzleru nije smetao taj proces, ali je izjavio da proteze koje blokiraju vid na lijevoj strani ponekad mogu otežati snimanje jer nije mogao vidjeti kada se okrene u tom smjeru. Smatrao je da je važno da ga lik podsjeti na vrijeme provedeno u zatvorskom svijetu [[Dominion]]a i odbio je priliku da se Martoku vrati vid kada je to predložio izvršni producent [[Ira Steven Behr]]. Konkretno, Hertzler je smatrao da to daje isti izgled Martoku kao lik [[Christopher Plummer|Christophera Plummera]] u filmu ''[[Zvjezdane staze 6: Neotkrivena zemlja|Neotkrivena zemlja]]''.<ref name="dayinthelife" /><ref name="hertzler-reflects" /> Godine 2020, Hertzler je govorio o razvoju lika: "Kao pozorišni glumac obično dobijete nekoliko sedmica za probu, ako imate sreće, i onda idete dalje. A s Martokom sam mogao raditi na njemu četiri godine. Sada to još uvijek radim 25 godina kasnije!"<ref name="Bennett">{{cite web |date=8. 9. 2020 |last=Bennett |first=Tara |title=Star Trek Online 'House Divided' trailer rattles the Klingon cosmos with more General Martok |url=https://www.syfy.com/syfywire/general-martok-star-trek-online-house-divided-trailer |website=SYFY WIRE }}</ref> U intervjuu za Heavy 2021, Hertzler je govorio o tome kako je bilo raditi s glumačkom postavom filma ''Duboki svemir 9''. U početku je smatrao da je to zastrašujuće, jer je redovna glumačka postava godinama radila jedni s drugima, a lik Martoka je morao "šefovati ljudima". Međutim, otkrio je da su ga drugi glumci dočekali i pomogli mu da se osjeća kao da pripada.<ref>{{Cite web |last=Zabiegalski |first=Robin |date=19. 4. 2021 |title=EXCLUSIVE INTERVIEW: J.G. Hertzler Gives Behind the Scenes Info on Costars |website=Heavy.com |url=https://heavy.com/entertainment/star-trek/interview-jg-hertzler-favorite-costars/ |url-access=limited |access-date=15. 5. 2021 |url-status=dead |archive-date=13. 5. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513071426/https://heavy.com/entertainment/star-trek/interview-jg-hertzler-favorite-costars/ }}</ref> == Prijem i analiza == Godine 2015, [[SyFy]] je rangirao Martoka među 21 najzanimljivijim sporednim likom u ''Zvjezdanim stazama'',<ref name="syfy-21">{{Cite web |url=https://www.syfy.com/syfywire/the-21-most-interesting-star-trek-supporting-characters-0 |title=The 21 most interesting Star Trek supporting characters |last=Granshaw |first=Lisa |date=8. 5. 2015 |website=SYFY WIRE |access-date=4. 5. 2021 |archive-date=26. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626141400/https://www.syfy.com/syfywire/the-21-most-interesting-star-trek-supporting-characters-0 |url-status=dead }}</ref> a 2019, SyFy je ocijenio Martoka kao najvećeg i "najklingonskijeg" Klingonca u franšizi ''Zvjezdane staze''.<ref name="syfy-topten">{{Cite web |url=https://www.syfy.com/syfywire/it-is-a-good-day-to-die-ranking-the-top-ten-klingons-in-all-of-star-trek |title=It is a good day to die: Ranking the top ten Klingons in all of Star Trek |last=Silliman |first=Brian |date=7. 3. 2019 |website=SYFY WIRE |access-date=11. 3. 2019 |archive-date=1. 4. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401083913/https://www.syfy.com/syfywire/it-is-a-good-day-to-die-ranking-the-top-ten-klingons-in-all-of-star-trek |url-status=dead }}</ref> [[Tara Bennett]] ga je nazvala "legendarnim".<ref name="Bennett"/> Godine 2016, [[ScreenRant]] je rangirao lik Martoka kao 12. najbolji lik u ''Zvjezdanim stazama'' ukupno, između [[Worf]]a (#13) i [[Sarek]]a (#11).<ref name="screenrant-20">{{Cite web |url=https://screenrant.com/best-star-trek-characters-ever/|title=The 20 Best Characters In Star Trek History|date=19. 11. 2016|website=ScreenRant |access-date=31. 7. 2019}}</ref> Oni opisuju Martoka kao "Klingonskog Klingonca", ali umjesto da je opsjednut bitkom, on se pojavljuje kao "iscrpljen od bitke, oštar i zahvalan što je živ",<ref name="screenrant-20" /> dok [[Victor Grech]] ističe primjere u kojima Martok prihvata ratovanje.<ref>{{cite book |last=Grech |first=Victor |editor1-last=Decker |editor1-first=Kevin S. |editor2-last=Eberl |editor2-first=Jason T. |date=2016 |title=The Ultimate Star Trek and Philosophy |location= |publisher=[[Wiley Blackwell]] |pages=73, 75 |chapter=Klingons: A Cultural Pastiche}}</ref> Godine 2018, [[CBR]] je rangirao ovog lika kao 10. najbolji ponavljajući lik u svim ''Zvjezdanim stazama''.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbr.com/star-trek-recurring-characters-ranked/ |title=Star Trek: Ranking the 20 Best Recurring Characters |date=28. 12. 2018 |author=Michael Weyer |website=CBR |access-date=25. 6. 2019 }}</ref> Utisak producenta Ire Stevena Behra iz filma "The Way of the Warrior" bio je "Bože, ovaj Martok je sjajan", te je odlučio da ga učini ponavljajućim likom. Opisao je Martoka kao "sjajnog Klingonca. Vrlo harizmatičnog i zabavnog."<ref>{{cite book |editor1-last=Gross |editor1-first=Edward |editor2-last=Altman |editor2-first=Mark A. |date=2016 |title=The Fifty-Year Mission: The Next 25 Years: From The Next Generation to J. J. Abrams |location=New York |publisher=[[Thomas Dunne Books]] |page=507 |isbn=978-1-250-08946-5}}</ref> [[Uwe Meyer]] karakterizira Martoka kao uspravnu osobu od integriteta, koji u tom pogledu stoji u direktnoj suprotnosti i sukobu sa svojim prethodnikom, nepredvidljivim i sebičnim Gowronom.<ref name="UM">{{cite book |last=Meyer |first=Uwe |editor-last=Fielitz |editor-first=Sonja |date=2008 |title=We only want to be your partners: Star Trek: Enterprise - Politisch-ideologische Dimensionen einer Fernsehserie zwischen Kaltem Krieg und war on terror |trans-title=Political-ideological dimensions of a TV series between Cold War and war on terror |series=Kulturelle Identitäten |language=German |volume=3 |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang]] |chapter=Klingonen, Sowjets und Russen |isbn=978-3-631-56680-0}}</ref>{{rp|44, 49–50}}<ref>{{cite book |last=Raile |first=Paolo |date=2016 |title=Kultur- und Sozialklingonologie: Ein ethnographischer Streifzug durch das Star-Trek-Universum |trans-title=Cultural and social Klingon studies: An ethnographic foray through the Star Trek universe |series=Psychotherapiewissenschaft in Forschung, Profession und Kultur |language=German |volume=28 |publisher=Waxmann Verlag |page=81 |isbn=978-3-8309-4225-2}}</ref> Martok je posvećen porodičnoj odanosti i slijedi kodeks časti koji je posebno vidljiv u ratnim vremenima. [[Douglas Mann]] ga naziva "homerskim kodeksom klingonskog ratnika" i upoređuje ga sa kodeksom drevne [[Sparta|Sparte]] i ratnika mikenske kulture kako je prikazano u [[Ilijada|Ilijadi]].<ref>{{cite journal |last=Mann |first=Douglas |date=2010 |title=The Klingons as Homeric Heroes |journal=[[Foundation (journal)|Foundation]] |volume=39 |issue=109 |pages=65–71}}</ref> Meyer vidi elemente [[Hladni rat|Hladnog rata]] odražene u franšizi ''Zvjezdanih staza'', gdje Federacija predstavlja Zapad, a Klingonsko Carstvo [[Sovjetski Savez]] i [[Rusija|Rusiju]].<ref name="UM"/> U ovom kontekstu, Martok predstavlja klingonski lik koji nije eksplicitno vesterniziran poput Worfa, ali i dalje u značajnoj mjeri odaje počast liberalnim vrijednostima Zapada.<ref name="UM"/>{{rp|49–50}} Ovu karakterizaciju - izuzev političkih konotacija - podržava diskusija koju je dokumentirao [[Karl Spracklen]]: Martok je bio dovoljno izložen ljudskoj kulturi da se nasmije odbijanju svojih saveznika iz Federacije da s njim slave pobjedu na klingonski način, gdje bi se drugi Klingonac mogao uvrijediti.<ref>{{cite book |editor1-last=Benkö |editor1-first=Zsuzsanna |editor2-last=Modi |editor2-first=Ishwar |editor3-last=Tarkó |editor3-first=Klára |author-last=Spracklen |author-first=Karl |date=2017 |title=Leisure, Health and Well-Being |series=Leisure Studies in a Global Era |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |chapter='This Side of Paradise': The Role of Online Fandom in the Construction of Leisure, Well-Being and the Lifeworld |pages=34–35 |isbn=978-3-319-33256-7}}</ref> Meyer uspoređuje Martokovo kancelarsko mjesto s položajem [[Mihail Gorbačov|Mihaila Gorbačova]] u SSSR-u, kao predstavnika vladajuće elite koji prepoznaje nedostatke i podjele svog društva i teži reformama. U ovoj ulozi Martok je također slična liku Azetbura iz filma ''Neotkrivena zemlja''. Uskraćen joj je značajan uspjeh kao usamljenoj reformatorici. Može li Martok ispuniti nade koje su u njega uložene ostaje otvoreno pitanje na kraju njegovog razvoja.<ref name="UM"/>{{rp|49–50}} [[Uwe Meyer]] također navodi da se Martok uklapa u stereotip jednostavnog, poštenog vojnika, koji nije dobro upućen u intrige povezane s negativno konotiranom političkom klasom, te je više onakav kakav bi političar trebao biti zbog toga. Činjenica da je često pobjeđivao u bitkama predstavljena je kao doprinos njegovim sposobnostima, usporedivim s brojnim bivšim vojnim oficirima koji su postigli predsjedničku funkciju u SAD-u.<ref name="UM"/>{{rp|49–50}} == Reference == {{Refspisak|30em}} == Vanjski linkovi == * [https://memory-alpha.fandom.com/wiki/Martok Martok] na [[Memory Alpha]] {{Zvjezdane staze: Duboki svemir 9}} [[Kategorija:Zvjezdane staze|*]] [[Kategorija:Likovi iz "Zvjezdanih staza"|*]] iyg7cj1sm9jfot8whwaisbhdnqm60n7 Jacques Jefferies 0 536409 3916852 3915927 2026-08-07T14:51:54Z AnToni 2325 3916852 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Jacques Jefferies | slika = Jacques_Jefferies.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Francuska}} <small>(do 2025.)</small><br> {{ZID|Ujedinjeno Kraljevstvo}} <small>(od 2025.)</small> | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|2002|04|18}} | mjesto_rođenja = [[Thonon-les-Bains]], [[Haute-Savoie]] | država_rođenja = [[Francuska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = | težina = | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = aktivan | kraj_karijere = <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI NS = | medalje OI NS = | zlato OI NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''0''' | medalje_SP = | zlato_SP = | nastup SP NS = | medalje SP NS = | zlato SP NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2025/2026.|2025/26.]]) | pobjede_SK = 0 | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 2. 8. 2026. }} '''Jacques Jefferies ''' rođen 18. aprila 2002. u [[Thonon-les-Bains]]u, u francuskom [[Francuski departmani|departmanu]] [[Haute-Savoie]], je francuski i od 2025. [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 20 km|79]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 10 km|81]] | | |} Jefferies je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|ZOI 2026.]] Najbolji mu je rezultat 79-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 10 km|utrci na 10 km]], kada je s 10:39.5&nbsp;min zaostatka i četiri promašaja bio sporiji od [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|norveškog]] biatlonca [[Johan-Olav Smørdal Botn|Johan-Olava Smørdala Botna]]. U štafetnim utrkama nije nastupao. === Svjetsko prvenstvo === Jacques Jefferies nije nastupao na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. === Svjetski kup === Prvi nastup Jefferies a u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2025/2026.|2025/26.]] u [[Oberhof]]u 8. januara 2006. u utrci na 10&nbsp;km. kada je osvojio 86-o mjesto. Najbolji rezultat u pojedinačnim disciplinama mu je 53-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2025/2026.|sezoni 2025/26.]] u [[Kontiolahti]]ju 6. marta 2026. u utrci na 20&nbsp;km. U ekipnim utrkama mu najbolji rezultat zadnje 22-o mjesta u štafeti 7. marta 2026 u [[Kontiolahti]]ju s [[Marcus Bolin Webb|Marcusom Bolinom Webbom]], [[Matthew Chronicle|Matthewom Chronicleom]] i [[Graham Benson|Grahamom Bensonom]]. == Prestanak karijere == {{sekcija}} == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|4852}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jefferies, Jacques}} [[Kategorija:Rođeni 2002.]] [[Kategorija:Biografije, Thonon-les-Bains]] [[Kategorija:Britanski biatlonci]] [[Kategorija:Francuski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] [[Kategorija:Britanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Aktivni biatlonci]] dtqz9otbcj2m2kcz4tdmdu3n23hrrri Kontraobavještajni rad 0 536481 3916846 3916825 2026-08-07T14:18:31Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3916846 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} [[Datoteka:Civilian Photo Technicians (in back of jeep) working for Counter Intelligence Corps, are accounted for by Captain... - NARA - 198977.tif|mini|desno|300px|Civilni fototehničari koji su radili za Kontraobavještajni korpus (SAD) prolaze kontrolu na [[sigurnosni kontrolni punkt|sigurnosnom kontrolnom punktu]] u [[Potsdam]]u, [[Njemačka]], 14. jula 1945.]] '''Kontraobavještajni rad''', '''kontraobavještajna djelatnost''' ili '''KOR''', i njegova osnovna poddisciplina, '''kontrašpijunaža''', obuhvataju aktivnosti usmjerene na zaštitu [[obavještajna služba|obavještajnog sistema]] neke države ili organizacije od djelovanja protivničkih obavještajnih službi.<ref name="Johnson_2009">{{cite book |last=Johnson |first=William R. |title=Thwarting Enemies at Home and Abroad: How to be a Counterintelligence Officer |url=https://books.google.ba/books/about/Thwarting_Enemies_at_Home_and_Abroad.html?id=yqJ8mAEACAAJ |publisher=Georgetown University Press |year=2009 |isbn=978-1-58901-255-4 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> To uključuje prikupljanje podataka i provođenje mjera radi sprječavanja [[špijunaža|špijunaže]], [[sabotaža|sabotaže]], [[atentat]]a i drugih [[obavještajna djelatnost|obavještajnih aktivnosti]] koje provode strane države, organizacije ili pojedinci, ili koje se izvode u njihovo ime. U mnogim državama postoji više institucija nadležnih za različite aspekte kontraobavještajne djelatnosti, kao što su unutrašnja sigurnost, vanjska obavještajna zaštita i [[sprječavanje i suzbijanje terorizma]]. U pojedinim državama te su nadležnosti organizovane u okviru [[policija|policije]], kao što je [[Federalni istražni biro]] (FBI) u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]], dok druge imaju posebne civilne sigurnosne službe, poput britanske [[MI5]].<ref name="DCAF_2020">{{cite report |title=Counterintelligence and Law Enforcement Functions in the Intelligence Sector |url=https://www.dcaf.ch/sites/default/files/publications/documents/CounterintelligenceLawEnforcementFunctionsIntelligenceSector.pdf |publisher=DCAF – Geneva Centre for Security Sector Governance |year=2020 |isbn=92-9222-549-9 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="MI5_Law_Oversight">{{cite web |title=Law, oversight and ethics |url=https://www.mi5.gov.uk/how-we-work/law-oversight-and-ethics |website=MI5 - The Security Service |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Postoje i države u kojima su obavještajne i kontraobavještajne funkcije objedinjene u jednoj instituciji, kao što je [[Kanadska sigurnosno-obavještajna služba]] (CSIS). == Historija == [[Datoteka:Great Game cartoon from 1878.jpg|mini|desno|300px|Politička karikatura koja prikazuje afganistanskog emira [[Sher Ali Khan]]a u društvu njegovih "prijatelja" – [[Ruski medvjed|ruskog medvjeda]] i [[Lav|britanskog lava]] (1878). Tokom [[Velika igra|Velike igre]] obje sile razvile su sistematske oblike špijunaže i nadzora širom regije.]] Savremene metode špijunaže i specijalizovane državne obavještajne službe razvijale su se krajem 19. stoljeća. Važnu ulogu u tom procesu imala je [[Velika igra]] – strateško suparništvo između [[Britansko Carstvo|Britanskog Carstva]] i [[Rusko Carstvo|Ruskog Carstva]] za prevlast u [[Centralna Azija|Centralnoj Aziji]] između 1830. i 1895. Kako bi odgovorila na ruske ambicije u regiji i zaštitila svoje interese u Britanskoj Indiji, [[Indijska državna služba]] razvila je sistem nadzora, obavještajnog rada i kontraobavještajne zaštite. Postojanje ovog prikrivenog sukoba dodatno je popularizovalo [[Rudyard Kipling]] u svom poznatom [[špijunski roman|špijunskom romanu]] ''[[Kim (roman)|Kim]]'' (1901),<ref name="Kipling_1995">{{cite book |last=Kipling |first=Rudyard |title=Kim |series=Línea de Sombra. Serie Azul |translator=Julio Izquierdo Crocelles |publisher=Ediciones Del Sol |year=1995 |isbn=978-950-9413-63-4 |url=https://books.google.ba/books?id=ROSW5PYPN8gC |access-date=5. 8. 2026 |language=es}}</ref> u kojem je Veliku igru prikazao kao neprekidni sukob obavještajnih i špijunskih službi.<ref name="Davies_2012">{{cite book |last=Davies |first=Philip H. J. |title=Intelligence and Government in Britain and the United States: A Comparative Perspective |volume=1–2 |url=https://books.google.ba/books?id=D3KIwYA_QyAC |publisher=ABC-CLIO |date=2012 |isbn=978-1-4408-0281-2 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Osnivanje specijalizovanih obavještajnih i kontraobavještajnih organizacija bilo je usko povezano s kolonijalnim suparništvom velikih evropskih sila i ubrzanim razvojem vojne tehnologije. Kako je špijunaža postajala sve značajniji instrument međunarodne politike, javila se potreba da se dotadašnje policijske i sigurnosne službe prošire funkcijama otkrivanja i suzbijanja djelovanja stranih obavještajnih službi. U tom kontekstu, [[Evidenzbureau]], osnovan u [[Austrijsko Carstvo|Austrijskom Carstvu]] 1850, od kraja 19. stoljeća imao je zadatak suzbijanja aktivnosti [[Panslavizam|panslavističkog]] pokreta koji je djelovao iz [[Srbija|Srbije]].<ref name="Moritz_2023">{{cite web |last=Moritz |first=Verena |title=The transformation of secret services |url=https://scilog.fwf.ac.at/en/magazine/the-transformation-of-secret-services |website=Scilog |year=2023 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Nakon posljedica [[Dreyfusova afera|Dreyfusove afere]] (1894–1906) u [[Francuska|Francuskoj]], odgovornost za vojnu kontrašpijunažu 1899. preuzela je [[Sûreté|Sûreté générale]], institucija koja je prvobitno bila nadležna za održavanje javnog reda i sigurnosti, a djelovala je pod nadzorom [[Ministarstvo unutrašnjih poslova Francuske|ministarstva unutrašnjih poslova]].<ref name="AASSDN_Historique">{{cite web |title=Bref historique des services français, depuis 1871 |url=https://www.aassdn.org/hsvEXhis01.html |website=Anciens des Services Spéciaux de la Défense Nationale (AASSDN) |access-date=5. 8. 2026 |language=fr}}</ref> [[Datoteka:Okhranka group photo.jpg|mini|desno|300px|[[Ohrana]], osnovana 1880, bila je zadužena za suzbijanje neprijateljske špijunaže protiv [[Rusko Carstvo|Ruskog Carstva]]. Fotografija pripadnika petrogradske Ohrane iz 1905.]] [[Ohrana]] je osnovana 1880. radi sprječavanja i suzbijanja političkog terorizma i ljevičarskih revolucionarnih pokreta u [[Rusko Carstvo|Ruskom Carstvu]], ali je istovremeno bila zadužena i za suzbijanje neprijateljske špijunaže.<ref name="Fischer_1999">{{cite book |last=Fischer |first=Ben B. |title=Okhrana: The Paris Operations of the Russian Imperial Police |url=https://books.google.ba/books/about/Okhrana.html?id=szO2W7zF69kC |publisher=DIANE Publishing |year=1999 |isbn=978-0-7881-8328-7 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Njena glavna meta bili su revolucionarni pokreti, čiji su pripadnici često djelovali iz inostranstva i odatle planirali subverzivne aktivnosti. U [[Pariz]]u je uspostavljena posebna ispostava kojom je rukovodio [[Pyotr Rachkovsky]], zadužena za praćenje njihovog djelovanja. Ohrana je koristila različite metode, uključujući [[Tajna operacija|tajne operacije]], [[prikriveni agent|prikrivene agente]] i ''perlustraciju'', odnosno presretanje i čitanje privatne prepiske. Posebno je postala poznata po korištenju [[agent provokator|agenata provokatora]], koji su često uspijevali infiltrirati revolucionarne organizacije.<ref name="Thatcher_2005">{{cite book |editor-last=Thatcher |editor-first=Ian D. |title=Late Imperial Russia: Problems and prospects |url=https://www.jstor.org/stable/jj.15976626 |publisher=Manchester University Press |year=2005 |doi=10.7765/9781526166418 |url-access=subscription |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Početkom 20. stoljeća pojedine države počele su osnivati integrisane kontraobavještajne službe koje su bile neposredno podređene državnim vlastima. Britanska vlada je 1909. osnovala [[MI6|Biro tajne službe]], prvu nezavisnu međuresornu instituciju s potpunom odgovornošću za koordinaciju državnih kontraobavještajnih aktivnosti. Nakon intenzivnog zalaganja [[William Melville|Williama Melvillea]], koji je britanskim vlastima pribavio njemačke planove mobilizacije i dokaze o njemačkoj finansijskoj podršci [[Buri|Burima]], britanska vlada je 1903. odobrila osnivanje novog obavještajnog odjela u okviru [[War Office]]a pod nazivom MO3, koji je kasnije preimenovan u MO5, a na čije je čelo postavljen Melville. Djelujući tajno iz stana u [[London]]u, Melville je rukovodio i kontraobavještajnim i vanjskim obavještajnim operacijama, oslanjajući se na iskustvo i međunarodne kontakte stečene tokom rada u [[Specijalni odjel londonske policije|Specijalnom odjelu]]. Zbog uspješnog rada dotadašnjih obavještajnih struktura, Vladin odbor za obavještajne poslove, uz podršku [[Richard Haldane|Richarda Haldanea]] i [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], osnovao je 1909. [[MI6|Biro tajne službe]] kao zajedničku inicijativu Ministarstva pomorstva (''Admiralty''), Ministarstva rata (''War Office'') i Ministarstva vanjskih poslova (''Foreign Office'') radi koordinacije tajnih obavještajnih operacija u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]] i inostranstvu, s posebnim naglaskom na aktivnosti [[Njemačko Carstvo|Njemačkog Carstva]]. Za prvog direktora imenovan je kapetan [[Mansfield Smith-Cumming|Sir George Mansfield Smith-Cumming]], poznat pod kodnim imenom "C".<ref name="SIS_MI6_2008">{{cite web |title=SIS or MI6. What's in a name? |url=http://www.sis.gov.uk/output/sis-or-mi6-what-s-in-a-name.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080926133058/http://www.sis.gov.uk/output/sis-or-mi6-what-s-in-a-name.html |archive-date=26. 9. 2008 |website=Secret Intelligence Service (SIS) |year=2008 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1910. [[MI6|Biro tajne službe]] podijeljen je na službu za vanjsko obavještajno djelovanje i domaću kontraobavještajnu službu. Posljednjom je rukovodio sir [[Vernon Kell]], a njen prvobitni zadatak bio je ublažavanje zabrinutosti javnosti zbog navodne rasprostranjenosti njemačke špijunaže u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]].<ref name="Andrew_2012">{{cite book |last=Andrew |first=Christopher |title=The Defence of the Realm: The Authorized History of MI5 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Defence_of_the_Realm.html?id=njWH7cW3aLAC |publisher=Penguin Books |year=2012 |isbn=978-0-7181-9744-5 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Budući da služba nije imala policijska ovlaštenja, Kell je usko sarađivao sa [[Specijalni odjel londonske policije|Specijalnom odjelu]] [[Scotland Yard]]a, kojim je rukovodio [[Basil Thomson]]. Tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] uspio je osujetiti djelovanje indijskih revolucionara koji su sarađivali s [[Njemačka|Njemačkom]]. Za razliku od ranijeg sistema, u kojem su pojedini državni resori i vojne službe djelovali uglavnom samostalno, uz malo ili nimalo međusobne koordinacije, novoosnovani [[MI6|Biro tajne službe]]' bio je međuresorna institucija koja je svoje obavještajne izvještaje dostavljala svim nadležnim državnim organima.<ref name="Walton_2013">{{cite book |last=Walton |first=Calder |title=Empire of Secrets: British Intelligence, the Cold War, and the Twilight of Empire |url=https://books.google.ba/books?id=9TXJAwAAQBAJ |publisher=Overlook Press |year=2013 |isbn=978-1-4683-1043-6 |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref> Time su vlade prvi put dobile centralizovan, nezavisan obavještajni i kontraobavještajni aparat koji je djelovao i u mirnodopskim uslovima, s uređenim registrima, definisanim procedurama i stalnom organizacijskom strukturom, za razliku od dotadašnjeg pretežno ''ad hoc'' pristupa. [[Datoteka:Putin-Stasi-Ausweis.png|mini|desno|300px|Identifikacijska iskaznica [[Stasi]]ja iz [[Istočna Njemačka|Istočne Njemačke]], izdana sadašnjem predsjedniku [[Rusija|Rusije]] [[Vladimir Putin|Vladimiru Putinu]]. Kao i druge sigurnosne službe komunističkih država, Stasi je u velikoj mjeri primjenjivao metode kontrašpijunaže radi nadzora i represije nad civilnim stanovništvom.<ref name="Schmeidel_2007">{{cite book |last=Schmeidel |first=John Christian |title=Stasi: Shield and Sword of the Party |chapter=Origins and developments of the East German secret police: Disruptions and breakouts |edition=1 |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780203018415/stasi-john-christian-schmeidel |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-203-01841-5 |doi=10.4324/9780203018415 |url-access=subscription |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Guriev_Treisman_2022">{{cite book |last1=Guriev |first1=Sergei |last2=Treisman |first2=Daniel |title=Spin Dictators: The Changing Face of Tyranny in the 21st Century |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1xp9p7d |publisher=Princeton University Press |year=2022 |doi=10.2307/j.ctv1xp9p7d |url-access=subscription |access-date=5. 8. 2026 |language=en}}</ref>]] U [[Istočna Njemačka|Istočnoj Njemačkoj]] metode kontrašpijunaže bile su usmjerene i protiv civilnog stanovništva te su bile poznate kao [[Subverzija|metode subverzije]] ({{de|Zersetzung}}). Njihova svrha bila je psihološki oslabiti ili društveno izolovati istaknute pojedince i grupe kako bi se spriječilo političko neslaganje i suzbilo ponašanje koje su vlasti smatrale ideološki ili kulturno neprihvatljivim.<ref name="Schmeidel_2007" /> Od početka 1970-ih godina pa sve do raspada Istočne Njemačke 1990, metode subverzije predstavljale su glavni oblik političke represije.<ref name="Dennis_Laporte_2014">{{cite book |last1=Dennis |first1=Mike |last2=Laporte |first2=Norman |title=The Stasi: Myth and Reality |chapter=Tackling the enemy: quiet repression and preventive decomposition |url=https://books.google.ba/books/about/The_Stasi.html?id=478eBAAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-1-317-87656-4 |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> Slične metode primjenjivane su i u [[Sovjetski Savez|Sovjetskom Savezu]], između ostalog kao podrška sistematskom prisvajanju intelektualnog vlasništva putem obavještajnih aktivnosti.<ref name="Ellis_1999">{{cite book |last=Ellis |first=Frank |chapter=Information Deficit |title=From Glasnost to the Internet: Russia's New Infosphere |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-349-27076-7 |publisher=Palgrave Macmillan |year=1999 |isbn=978-1-349-27078-1 |doi=10.1007/978-1-349-27076-7 |url-access=subscription |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Taksonomija kontraobavještajnog rada == Iako se obavještajna djelatnost u teoriji i praksi tradicionalno razvrstava na strategijski, operativni i taktički nivo, taksonomija kontraobavještajnog rada zasniva se prvenstveno na funkcionalnoj podjeli na '''defanzivnu''' i '''ofanzivnu''' kontraobavještajnu djelatnost. Takva podjela odražava osnovne ciljeve kontraobavještajnog rada: zaštitu vlastitih kapaciteta i aktivno suprotstavljanje protivničkim obavještajnim aktivnostima.<ref name="Prunckun_2019">{{cite book |last=Prunckun |first=Hank |title=Counterintelligence Theory and Practice |edition=2 |url=https://ia801600.us.archive.org/4/items/counterintelligence-theory-and-practice/Counterintelligence%20-%20Theory%20and%20practice.pdf |publisher=Rowman & Littlefield |year=2019 |isbn=978-1-78660-688-4 |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> U stručnoj literaturi prisutni su i drugačiji pristupi. Na primjer, model Marinskog korpusa SAD-a ({{en|U.S. Marine Corps}}) kontraobavještajni rad razvrstava prema funkcionalnim područjima, kao što su operacije, istrage, prikupljanje i izvještavanje te analiza, obrada i distribucija obavještajnih podataka. Međutim, podjela na defanzivnu i ofanzivnu komponentu ne pruža jasniji analitički okvir za razumijevanje svrhe i načina djelovanja kontraobavještajnog rada.<ref name="Prunckun_2019" /> [[Datoteka:US Marine Corps Counterintelligence Model-bs.png|thumb|center|800px|Modela kontraobavještajnog rada Marinskog korpusa Sjedinjenih Američkih Država<ref name="Prunckun_2019" />]] Unutar defanzivno-ofanzivnog modela, kontraobavještajne aktivnosti razvrstavaju se prema njihovoj osnovnoj svrsi i operativnom usmjerenju. [[Datoteka:Kontraobavještajni rad-bs.png|thumb|center|800px|Defanzivno-ofanzivni model kontraobavještajnog rada]] Prednost defanzivno-ofanzivnog modela u odnosu na procesno orijentisane modele ogleda se u tome što procesne aktivnosti, poput analize, istraga ili prikupljanja podataka, posmatra kao sredstva za ostvarivanje osnovnih kontraobavještajnih ciljeva – zaštite vlastitih kapaciteta i aktivnog djelovanja protiv protivničkih obavještajnih aktivnosti.<ref name="Prunckun_2019" /> Ovakav model može se primijeniti u različitim područjima kontraobavještajne djelatnosti, uključujući:<ref name="Prunckun_2019" /> # nacionalnu sigurnost – zaštitu vitalnih državnih interesa i institucija; # vojni sektor – zaštitu oružanih snaga i vojnih operacija; # provođenje zakona – policijski kontraobavještajni rad; # poslovni sektor – zaštitu privrednih tajni i korporativni kontraobavještajni rad; # privatni sektor – zaštitu privatnih lica, imovine i drugih nedržavnih subjekata. == Organizacija i institucionalni okvir == Mnoge države organizuju kontraobavještajne službe odvojeno od službi zaduženih za prikupljanje obavještajnih podataka. U većini zemalja nadležnosti u oblasti kontraobavještajnog rada raspoređene su između više institucija, iako jedna od njih obično ima vodeću ulogu. U većini država postoji kontraobavještajna služba koja je integrisana u krovnu policijsku agenciju, poput [[Federalni istražni biro|Federalnog istražnog biroa]] (FBI) u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref name="FBI_Counterintelligence">{{cite web |title=Counterintelligence and Espionage |url=https://www.fbi.gov/investigate/counterintelligence |website=Federal Bureau of Investigation |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> U [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]] za unutrašnju sigurnost nadležna je posebna [[MI5|Sigurnosna služba]] (MI5), koja nema policijska ovlaštenja, ali blisko sarađuje s policijskim organima, posebno sa [[Specijalni odjel londonske policije|Specijalnim odjelom]], koji može provoditi hapšenja, pretrese na osnovu sudskog naloga i druge policijske mjere.<ref name="MI5_State_Threats">{{cite web |title=Countering state threats |url=https://www.mi5.gov.uk/what-we-do/countering-state-threats |website=MI5 - Security Service |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> Glavna unutrašnja sigurnosna služba [[Rusija|Ruske Federacije]] je [[Federalna služba sigurnosti Ruske Federacije|Federalna služba sigurnosti]] (FSB), koja je najvećim dijelom nastala iz Drugog glavnog direktorata i [[Vojna kontraobavještajna služba Sovjetske armije|Trećeg glavnog direktorata]] sovjetskog [[KGB]]-a. U [[Kanada|Kanadi]] su funkcije defanzivnog kontraobavještajnog rada, sigurnosno-obavještajnog rada (prikupljanje obavještajnih podataka potrebnih za provođenje ofanzivnog kontraobavještajnog rada), obavještajnog rada u okviru provođenja zakona i ofanzivnog kontraobavještajnog rada organizacijski razdvojene. Vojne organizacije raspolažu vlastitim kontraobavještajnim strukturama koje mogu provoditi zaštitne operacije kako u matičnoj zemlji tako i prilikom djelovanja u inostranstvu.<ref name="Clark_Mitchell_2019">{{cite book |last1=Clark |first1=Robert M. |last2=Mitchell |first2=William L. |title=Deception: Counterdeception and Counterintelligence |url=https://sk.sagepub.com/book/mono/deception |publisher=CQ Press |year=2019 |isbn=978-1-5063-7523-6 |doi=10.4135/9781071872642 |url-access=subscription |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> U zavisnosti od države, različito su organizovani odnosi između civilnih i vojnih službi u provođenju operacija u inostranstvu. Na primjer, u Sjedinjenim Američkim Državama [[#Ofanzivni kontraobavještajni rad|ofanzivni kontraobavještajni rad]] provodi [[Direktorat za operacije (CIA)|Direktorat za operacije]] u sastavu [[Centralna obavještajna agencija|CIA]]-e, dok je [[#Defanzivni kontraobavještajni rad|defanzivni kontraobavještajni rad]] u nadležnosti [[Diplomatic Security Service|Diplomatske sigurnosne službe]] (DSS), koja je odgovorna za zaštitu osoblja i informacija u američkim ambasadama i konzulatima u inostranstvu.<ref name="US_State_Dept_DS">{{cite web |title=Counterintelligence Investigations |url=https://2009-2017.state.gov/m/ds/terrorism/c8653.htm |website=U.S. Department of State |year=2009 |access-date=6. 8. 2026 |language=en}}</ref> U [[Francuska|Francuskoj]] je borba protiv terorizma organizovana prvenstveno u okviru organa za provođenje zakona. Ključnu ulogu ima specijalizovani istražni sudija za borbu protiv terorizma, koji koordiniše aktivnosti usmjerene na suzbijanje terorističkih prijetnji. Francuski istražni sudije imaju ovlaštenja koja u određenoj mjeri objedinjuju nadležnosti istražitelja, tužioca i sudija u pravnim sistemima poput američkog i britanskog. U svom radu mogu zatražiti podršku domaće obavještajne službe ''[[Generalna direkcija za unutrašnju sigurnost]]'' (DGSI), koja po potrebi sarađuje s vanjskom obavještajnom službom ''[[Generalna direkcija za vanjsku sigurnost]]'' (DGSE). U [[Španija|Španiji]] vodeću ulogu u borbi protiv terorizma na državnom području ima Ministarstvo unutrašnjih poslova uz podršku oružanih snaga. Za suzbijanje međunarodnih prijetnji nadležan je Nacionalni obavještajni centar (CNI), koji je neposredno odgovoran predsjedniku vlade. Nakon [[Bombaški napadi na vozove u Madridu 2004.|bombaških napada u Madridu]] 11. marta 2004, nacionalna istraga utvrdila je nedostatke u koordinaciji između Ministarstva unutrašnjih poslova i CNI-ja, zbog čega je osnovan Nacionalni koordinacioni centar za borbu protiv terorizma. Komisija formirana nakon napada preporučila je da ovaj centar koordiniše operativne aktivnosti te prikupljanje, obradu i razmjenu obavještajnih podataka.<ref name="Archick_2006">{{cite report |last=Archick |first=Kristen |title=European Approaches to Homeland Security and Counterterrorism |url=https://fas.org/sgp/crs/homesec/RL33573.pdf |publisher=Congressional Research Service |date=2006 |access-date=6. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Oružane snage također raspolažu vlastitim kontraobavještajnim kapacitetima namijenjenim zaštiti vojnih operacija i ispunjavanju specifičnih vojnih potreba. == Misije kontraobavještajnog rada == Poznati operativac [[Centralna obavještajna agencija|CIA]]-e [[Frank Wisner]] napisao je, osvrćući se na autobiografsko djelo bivšeg direktora Centralne obavještajne agencije [[Allen W. Dulles|Allena W. Dullesa]],<ref name="Dulles_1977">{{cite book |last=Dulles |first=Allen W. |title=The Craft of Intelligence |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP84-00161R000100170005-7.pdf |publisher=Greenwood Press |year=1977 |isbn=978-0-8371-9452-3 |access-date=6. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> da Dulles "odbacuje uvriježeno pogrešno shvatanje da je kontraobavještajni rad u suštini negativna i isključivo reaktivna aktivnost, koja djeluje samo ili pretežno kao odgovor na poteze protivnika". Wisner je smatrao da on može biti najuspješniji, kako u prikupljanju obavještajnih podataka tako i u zaštiti vlastitih obavještajnih službi, kada kreativno i odlučno djeluje protiv organizacijske strukture i osoblja neprijateljskih obavještajnih službi.<ref name="Wisner_1993">{{cite report |last=Wisner |first=Frank G. |title=On The Craft of Intelligence |url=https://www.cia.gov/resources/csi/static/The-Craft-of-Intelligence.pdf |publisher=Center for the Study of Intelligence |date=22. 9. 1993 |access-date=6. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Savremeni kontraobavještajni rad danas obuhvata znatno širi spektar zadataka nego u vrijeme kada su glavnu prijetnju predstavljale isključivo strane obavještajne službe ({{en|Foreign Intelligence Services – FIS}}) pod kontrolom nacionalnih država. Pored njih, prijetnje danas dolaze i od nedržavnih i transnacionalnih grupa, uključujući pobunjeničke pokrete, organizovani kriminal i transnacionalne ekstremističke organizacije. Ipak, termin "FIS" i dalje se u stručnoj literaturi najčešće koristi kao oznaka za protivničke obavještajne službe protiv kojih je usmjeren kontraobavještajni rad. U savremenoj praksi kontraobavještajna djelatnost obuhvata više međusobno povezanih misija na nacionalnom i operativnom nivou: * '''Defanzivna analiza''' podrazumijeva sistematsko utvrđivanje ranjivosti vlastite organizacije i njihovo otklanjanje nakon procjene odnosa između sigurnosnog rizika i operativne koristi. * '''Ofanzivna kontrašpijunaža''' obuhvata skup mjera kojima se otkriveni pripadnici stranih obavještajnih službi neutraliziraju, hapse ili, ako uživaju diplomatski status, protjeruju proglašavanjem za [[persona non grata|''persona non grata'']]. Osim toga, uključuje njihovo iskorištavanje za prikupljanje obavještajnih podataka ili provođenje operacija kojima se namjerno narušava djelovanje protivničke obavještajne službe. * '''Operacije zaštite snaga putem kontraobavještajnih izvora''' ({{en|Counterintelligence Force Protection Source Operations – CFSO}}) predstavljaju operacije zasnovane na ljudskim izvorima koje se provode u inostranstvu radi zaštite vojnih jedinica, operativnih baza ili drugih raspoređenih snaga od prijetnji poput terorizma i špijunaže, posebno kada nacionalne obavještajne službe ne mogu osigurati dovoljno informacija. Kontraobavještajni rad sastavni je dio [[obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji je dio šireg sistema [[upravljanje obavještajnim ciklusom|upravljanja obavještajnim ciklusom]]. Njenu efikasnost dopunjuju i druge oblasti sigurnosne zaštite, uključujući: * [[Fizička sigurnost]] * [[Obavještajni ciklus#Sigurnost osoblja|Sigurnost osoblja]] * [[Sigurnost komunikacija]] (COMSEC) * [[Sigurnost informacija|Sigurnost informacijskih sistema]] (INFOSEC) * [[Klasifikovane informacije|Zaštita klasifikovanih podataka]] * [[Operativna sigurnost]] (OPSEC) Discipline koje se odnose na "aktivnu sigurnost", odnosno mjere kojima država ili druga organizacija prikuplja podatke o stvarnim ili potencijalnim sigurnosnim prijetnjama, dopunjuju kontraobavještajni rad. Na primjer, ako obavještajni podaci prikupljeni [[Obavještajna djelatnost zasnovana na signalima|obavještajno-signalnim izviđanjem]] (SIGINT) identifikuju određeni radioodašiljač kao sredstvo komunikacije koje koristi isključivo neka strana država, njegovo otkrivanje na teritoriji vlastite države može ukazivati na prisustvo stranog obavještajca ili špijunske mreže, što postaje predmet kontraobavještajne obrade. Kontraobavještajni rad posebno je povezan s [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]]-om, ali je u određenoj mjeri povezan i s drugim obavještajnim disciplinama. Njegova uloga nije samo zaštita osjetljivih podataka nego i njihovo aktivno prikupljanje. Sve institucije i agencije [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] koje imaju obavještajne nadležnosti odgovorne su za zaštitu vlastitog osoblja i aktivnosti u inostranstvu, osim onih koje djeluju pod nadležnošću [[šefa misije]]a.<ref name="Matschulat_1996">{{cite journal |last=Matschulat |first=Austin B. |title=Coordination and Cooperation in Counterintelligence |url=https://www.cia.gov/resources/csi/static/Coordination-Cooperation-in-Counterintel.pdf |journal=Studies in Intelligence |publisher=Center for the Study of Intelligence |date=1996 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Vlade u pravilu nastoje zaštititi tri osnovna segmenta: * osoblje; * objekte i infrastrukturu; * operacije. U mnogim državama odgovornost za zaštitu ovih segmenata podijeljena je između više institucija ili organizacijskih jedinica. U prošlosti je [[Centralna obavještajna agencija|CIA]] zaštitu vlastitog osoblja i objekata povjeravala svom Uredu za sigurnost, dok je odgovornost za sigurnost operacija bila raspodijeljena između više organizacijskih jedinica unutar Direktorata za operacije, uključujući kontraobavještajni odjel i regionalne (funkcionalne) odjele, poput Odjela za Sovjetski Savez. U jednom periodu kontraobavještajni odjel djelovao je gotovo samostalno pod rukovodstvom [[James Jesus Angleton|Jamesa Jesusa Angletona]]. Kasnije su u okviru operativnih odjela formirani vlastiti kontraobavještajni odsjeci, uz zadržavanje manjeg centralnog kontraobavještajnog štaba. [[Aldrich Ames]] radio je u Kontraobavještajnom odsjeku Evropskog odjela, gdje je bio zadužen za analizu aktivnosti sovjetskih obavještajnih službi. Sličnu, ali još složeniju organizacijsku strukturu razvile su i obavještajne službe američkih oružanih snaga. Takva podjela nadležnosti zahtijeva vrlo blisku koordinaciju, koja se u praksi ostvaruje svakodnevnom saradnjom. Međusobna zavisnost američke kontraobavještajne zajednice posebno dolazi do izražaja u saradnji sa savezničkim i partnerskim obavještajnim službama. Iako sigurnosni rizici predstavljaju stalni izazov, prekid takve saradnje nije moguć, već je potrebno kontinuirano procjenjivati odnos između koristi i mogućih sigurnosnih prijetnji.<ref name="Matschulat_1996" /> S druge strane, osnovni cilj '''kontrašpijunaže''' jeste infiltracija u protivničke obavještajne službe. Važnost takvog pristupa jasno se ogleda u metodama koje je primjenjivao [[KGB]], koji je poseban značaj pridavao ubacivanju svojih agenata u protivničke institucije. Ni najsavremeniji sigurnosni sistemi ne mogu u potpunosti zaštititi organizaciju od takvih prijetnji, jer je riječ o metodama koje se zasnivaju na ljudskom faktoru. Najefikasniji način suprotstavljanja takvom djelovanju jeste pravovremeno i detaljno poznavanje planova protivničke obavještajne službe. {{Citat|Štaviše, samo infiltracija protivničke službe na visokom nivou može otkriti da li je i vaša služba kompromitovana. To može učiniti i visoko rangirani defektor (osoba koja je prebjegla), ali protivnička strana tada zna da je prebjegao te, u određenoj mjeri, može poduzeti odgovarajuće kontramjere. Provođenje kontrašpijunaže bez infiltriranih izvora nalik je borbi u mraku, dok provođenje kontrašpijunaže uz pomoć takvih izvora može biti poput "pucanja u ribu u bačvi".<ref name="Matschulat_1996" />}} U britanskoj obavještajnoj zajednici slučaj grupe [[Kembridžska petorka|Kembridžske petorke]], kao i kasnije sumnje usmjerene prema tadašnjem direktoru [[MI5]]-a siru [[Roger Hollis]]u, izazvali su ozbiljne unutrašnje podjele. Iako je potvrđeno da je [[Kim Philby]] infiltrirao britanske obavještajne službe, u javnosti nikada nije konačno utvrđeno da li je bilo i drugih visokorangiranih infiltriranih agenata. Slične podjele pojavile su se i u američkoj obavještajnoj zajednici zbog kontradiktornih tvrdnji od strane defektora [[Anatoliy Golitsyn|Anatolija Golicina]] i [[Yuri Nosenko|Jurija Nosenka]] o postojanju sovjetskih "krtica" unutar zapadnih službi, kao i zbog različitih stavova njihovih pristalica u [[Centralna obavještajna agencija|CIA]]-i i britanskoj [[MI5]]-u. [[James Jesus Angleton]] vjerovao je Golicinovim tvrdnjama, dok [[George Kisevalter]], operativac CIA-e koji je učestvovao u zajedničkom američko-britanskom radu s [[Oleg Penkovsky|Olegom Penkovskim]], nije prihvatio Angletonovu tvrdnju da je Nosenko bio agent [[KGB]]-a. Nosenko je razotkrio [[John Vassall|Johna Vassalla]], saradnika KGB-a zaposlenog u britanskom Admiralitetu, ali su pojedini autori tvrdili da je Vassall namjerno žrtvovan kako bi se zaštitile druge sovjetske obavještajne operacije, uključujući Nosenka i moguće još vrijedniji izvor unutar [[Kraljevska ratna mornarica|Kraljevske ratne mornarice]]. === Defanzivni kontraobavještajni rad === Defanzivni kontraobavještajni rad započinje utvrđivanjem ranjivosti unutar vlastite organizacije koje bi strane obavještajne službe ({{en|Foreign Intelligence Services – FIS}}) mogle iskoristiti. U stručnoj kontraobavještajnoj terminologiji izraz "FIS" tradicionalno označava strane obavještajne službe, iako se danas pod pojmom "strani" često podrazumijeva svaki protivnički akter. Takav protivnik može biti druga država, ali i transnacionalna organizacija ili unutrašnja pobunjenička grupa. Operacije usmjerene protiv FIS-a mogu se provoditi radi zaštite vlastite države ili savezničke zemlje. Podrška prijateljskoj vladi može obuhvatati širok spektar aktivnosti, uključujući vojne i kontraobavještajne operacije, ali i humanitarnu pomoć te pomoć u obnovi i jačanju državnih institucija.<ref name="JP_3-07.1_2004">{{cite report |author=Joint Chiefs of Staff |title=Joint Tactics, Techniques, and Procedures for Foreign Internal Defense (FID) |url=https://fas.org/irp/doddir/dod/jp3_07_1.pdf |publisher=Joint Chiefs of Staff |series=Joint Publication 3-07.1 |date=2004 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Terminologija u ovoj oblasti i dalje se razvija. Izraz '''transnacionalna grupa''' ne odnosi se samo na terorističke organizacije nego i na transnacionalne kriminalne organizacije koje se bave trgovinom drogom, pranjem novca, iznudom usmjerenom protiv računarskih i komunikacijskih sistema, krijumčarenjem i drugim oblicima organizovanog kriminala. Pod pojmom '''pobunjenička grupa''' podrazumijeva se organizacija koja se kriminalnim ili vojnim sredstvima suprotstavlja međunarodno priznatoj vladi, pri čemu može provoditi i tajne obavještajne te prikrivene operacije protiv vlasti vlastite ili savezničke države. Kontraobavještajne i protivterorističke analize pružaju strateške procjene stranih obavještajnih službi i terorističkih organizacija te služe kao osnova za definisanje operativnih opcija u tekućim operacijama i istragama. Kontrašpijunaža može uključivati proaktivne aktivnosti usmjerene protiv stranih obavještajnih službi, kao što su korištenje [[dvostruki agent|dvostrukih agenata]], provođenje [[obmana|obmane]] ili vrbovanje pripadnika stranih obavještajnih službi. Iako tajni [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|ljudski izvori]] često pružaju najvrijednije informacije o namjerama protivnika, oni istovremeno predstavljaju i jednu od najvećih sigurnosnih ranjivosti. Prije nego što se stekne povjerenje u neprijateljskog agenta, potrebno je imati na umu da je takva osoba nekada uživala povjerenje vlastite države te da joj može ostati lojalna. === Ofanzivni kontraobavještajni rad === [[Frank Wisner]] naglašavao je, dijeleći stavove [[Allen W. Dulles|Allena W. Dullesa]], da je najbolja odbrana od stranih obavještajnih napada ili infiltracije aktivno djelovanje protiv protivničkih obavještajnih službi (kontrašpijunaža).<ref name="Wisner_1993" /> Takav pristup najčešće obuhvata mjere usmjerene na otkrivanje neprijateljske špijunaže ili fizičkih napada na vlastite obavještajne službe, sprječavanje štete i gubitka povjerljivih podataka te, kada je to moguće, usmjeravanje neprijateljskih aktivnosti protiv njihovih vlastitih organizatora. Kontrašpijunaža nadilazi isključivo reaktivni pristup. Njeni ciljevi uključuju potkopavanje protivničkih obavještajnih službi vrbovanjem njihovih pripadnika, narušavanje ugleda i vjerodostojnosti njihovog osoblja, kao i uskraćivanje resursa potrebnih za njihovo djelovanje. Ovakve mjere mogu biti usmjerene kako protiv državnih obavještajnih službi tako i protiv nedržavnih aktera. Ako se neprijateljske aktivnosti odvijaju na teritoriji vlastite ili savezničke države koja sarađuje s domaćim sigurnosnim organima, strani agenti mogu biti uhapšeni ili, ukoliko imaju diplomatski status, proglašeni [[persona non grata|''personom non grata'']] i protjerani iz zemlje. Međutim, iz perspektive obavještajne službe često je korisnije iskoristiti takvu situaciju za prikupljanje dodatnih obavještajnih podataka nego odmah izvršiti hapšenje ili poduzeti mjere koje bi dovele do neutralizacije protivnika. Zbog toga se prioriteti obavještajnih službi ponekad razlikuju od prioriteta policijskih organa, posebno kada strane obavještajne aktivnosti uključuju i državljane zemlje u kojoj se operacija provodi. U pojedinim slučajevima hapšenje može predstavljati tek početnu fazu operacije, nakon koje se pritvorenoj osobi nudi mogućnost saradnje u zamjenu za blaže postupanje, umjesto suočavanja s najtežim zakonskim sankcijama, uključujući i smrtnu kaznu za špijunažu u državama u kojima je ona propisana. Takva saradnja može podrazumijevati ne samo otkrivanje podataka o protivničkoj obavještajnoj službi nego i aktivno učestvovanje u operacijama obmane usmjerenim protiv nje. === Kontraobavještajna zaštita obavještajnih službi === Defanzivni kontraobavještajni rad usmjeren na zaštitu obavještajnih službi zasniva se na kontinuiranoj procjeni rizika koji proizlaze iz njihove organizacijske kulture, ljudskih izvora, metoda rada i raspoloživih resursa. Upravljanje rizicima mora se neprekidno prilagođavati rezultatima tih procjena, budući da uspješne obavještajne operacije često podrazumijevaju preuzimanje pažljivo procijenjenih rizika. Istovremeno, obavještajne službe moraju primjenjivati odgovarajuće kontramjere kako bi se ti rizici sveli na najmanju moguću mjeru. Strane obavještajne službe ({{en|Foreign Intelligence Services – FIS}}) posebno su uspješne u iskorištavanju otvorenosti demokratskih društava, što im može omogućiti vrbovanje ili kompromitovanje osoba unutar obavještajne zajednice. Iako je ofanzivna kontrašpijunaža najefikasnije sredstvo za otkrivanje i neutralizovanje takvih penetracija, ona nije jedini mehanizam zaštite. Jednako je važno razumjeti razloge zbog kojih pojedinci odlučuju sarađivati s protivničkom stranom. Time se, između ostalog, bavio američki istraživački program ''Project Slammer'', čiji je cilj bio proučavanje motiva izdaje i špijunaže. Uz poštovanje prava na privatnost, moguće je razviti sisteme koji prepoznaju neuobičajene obrasce ponašanja, naročito u korištenju informacijskih sistema. Donosioci odluka moraju raspolagati obavještajnim podacima koji nisu pod utjecajem ili kontrolom protivničkih aktera. Budući da je svaka obavještajna disciplina podložna pokušajima obmane i manipulacije, neophodno je kontinuirano provjeravati pouzdanost podataka prikupljenih svim obavještajnim metodama. Zbog toga svaka kontraobavještajna organizacija procjenjuje pouzdanost izvora i metoda relevantnih za svoju nadležnost primjenjujući zajedničke standarde. U drugim oblastima obavještajnog rada [[Obavještajna zajednica Sjedinjenih Američkih Država]] (USIC) procjenjuje postupke prikupljanja, analize i distribucije obavještajnih podataka te predlaže poboljšanja, najbolje prakse i zajedničke standarde.<ref name="Strategy_2007">{{cite report |author=Office of the National Counterintelligence Executive |title=The National Counterintelligence Strategy of the United States of America 2007 |url=https://fas.org/irp/ops/ci/cistrategy2007.pdf |publisher=Office of the Director of National Intelligence |year=2007 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Obavještajne službe nisu izložene samo vanjskim nego i unutrašnjim prijetnjama. Subverzija, [[Izdaja|izdaja]] i neovlašteno otkrivanje povjerljivih podataka mogu ugroziti državne i poslovne tajne, kao i obavještajne izvore i metode rada. Unutrašnja prijetnja prouzrokovala je neke od najtežih sigurnosnih kompromitacija u historiji američke obavještajne zajednice, uključujući slučajeve [[Neuspjesi kontraobavještajnog rada#Aldrich Ames|Aldricha Amesa]], [[Neuspjesi kontraobavještajnog rada#Robert Hanssen|Roberta Hanssena]] i [[Neuspjesi kontraobavještajnog rada#Edward Lee Howard|Edwarda Leeja Howarda]], koji su imali pristup najosjetljivijim tajnim operacijama. Da su tada postojali elektronski sistemi za otkrivanje neuobičajenih obrazaca pretraživanja kontraobavještajnih baza podataka, Hanssenovo interesovanje za informacije koje su se odnosile na njegove sovjetske, a kasnije ruske nalogodavce moglo je biti uočeno mnogo ranije. Međutim, neuobičajeni obrasci pristupa podacima ne moraju nužno ukazivati na zlonamjerne namjere, nego mogu biti rezultat analitičara koji na osnovu profesionalnog iskustva i intuicije istražuje moguće veze između različitih informacija. Uvođenjem novih alata i metoda u nacionalne sigurnosne kapacitete kontraobavještajna zajednica nastoji manipulisati djelovanjem stranih obavještajaca, provoditi aktivne istrage, vršiti hapšenja te, kada su u pitanju strani diplomatski predstavnici, protjerivati ih zbog aktivnosti nespojivih s njihovim diplomatskim statusom. U pojedinim slučajevima nastoji ih iskoristiti kao nesvjesne kanale za provođenje operacija obmane ili ih vrbovati kao svjesne [[dvostruki agent|dvostruke agente]].<ref name="Strategy_2007" /> U obavještajnoj terminologiji izraz "svjestan" ({{en|witting}}) označava osobu koja nije samo upoznata s određenim informacijama nego je svjesna i njihovog obavještajnog značaja. [[Victor Suvorov]], pseudonim bivšeg oficira sovjetske vojne obavještajne službe ([[GRU (Ruska Federacija)|GRU]]), isticao je da defektor iz redova [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] oficira predstavlja posebnu prijetnju dobrovoljnim saradnicima zemlje iz koje odlazi. Prema njegovom mišljenju, dobrovoljni izvori koji se sami nude stranoj obavještajnoj službi često nisu svjesni da ih profesionalni obavještajci istovremeno smatraju nepouzdanim i preziru zbog njihove spremnosti da izdaju vlastitu državu. {{Citat|Sovjetski operativni oficir, nakon što je upoznao ružno lice komunizma, vrlo često osjeća duboko gađenje prema onima koji mu se dobrovoljno prodaju. Kada oficir GRU-a ili KGB-a odluči napustiti svoju kriminalnu organizaciju, što se, srećom, događa prilično često, njegova prva namjera biće da razotkrije omražene dobrovoljne saradnike.<ref name="Suvorov_1984_Ch4">{{cite book |last=Suvorov |first=Victor |title=Inside Soviet Military Intelligence |chapter=Chapter 4: Agent Recruiting |url=https://militera.lib.ru/research/suvorov8/16.html |publisher=Macmillan Publishing Company |year=1984 |isbn=978-0-02-615510-6 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref>}} === Operacije zaštite snaga putem kontraobavještajnih izvora === Napadi na vojne, diplomatske i druge državne objekte predstavljaju trajnu sigurnosnu prijetnju, što potvrđuju brojni primjeri, uključujući napade na francuske i američke mirovne snage u [[Bejrut]]u 1983, [[Napad na "Khobar Towers"|napad na kompleks "Khobar Towers"]] u [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]] 1996, napade na vojne baze u [[Kolumbija|Kolumbiji]] te na ambasade Sjedinjenih Američkih Država i druge objekte u [[Kenija|Keniji]] i [[Tanzanija|Tanzaniji]] 1998, kao i [[Napad na brod "USS Cole"|napad na razarač "USS Cole"]] 2000. Mjere zaštite snaga u američkim oružanim snagama obuhvataju skup aktivnosti usmjerenih na zaštitu vojnog osoblja, članova njihovih porodica, resursa, objekata i kritičnih informacija. Slične doktrine postoje i u drugim državama radi zaštite vojnih kapaciteta i očuvanja operativne sposobnosti oružanih snaga. U tom kontekstu zaštita snaga odnosi se na odbranu od namjernih neprijateljskih napada, a ne od nesreća ili prirodnih katastrofa. Operacije zaštite snaga putem kontraobavještajnih izvora ({{en|Counterintelligence Force Protection Source Operations – CFSO}}) predstavljaju operacije zasnovane na [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|ljudskim izvorima]], koje se uglavnom provode tajno u inostranstvu. Njihova svrha je popunjavanje nedostataka u obavještajnom pokrivanju na nacionalnom nivou, ali i osiguravanje obavještajnih podataka potrebnih vojnim komadantima za zaštitu njihovih snaga.<ref name="FM_34-60_1995">{{cite report |author=Department of the Army |title=FM 34-60: Counterintelligence (Field Manual 34-60) |url=https://fas.org/irp/doddir/army/fm34-60/ |publisher=Headquarters, Department of the Army |date= 1995 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Vojna policija i druge patrole koje ostvaruju neposredan kontakt s lokalnim stanovništvom mogu predstavljati vrijedan izvor [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] podataka korisnih za kontraobavještajne procjene, ali se u pravilu ne smatraju CFSO operacijama. Todd E. Gleghorn razlikuje zaštitu nacionalnih obavještajnih službi od obavještajne podrške koja se pruža vojnim komandama radi zaštite raspoređenih snaga. I drugi HUMINT izvori, poput vojnih izviđačkih patrola koje izbjegavaju neposredan kontakt sa stranim osobama, mogu prikupljati vrijedne obavještajne podatke, ali oni nisu nužno usmjereni na potrebe kontraobavještajne zaštite.<ref name="Gleghorn_2003">{{cite report |last=Gleghorn |first=Todd E. |title=Exposing the Seams: The Impetus for Reforming U.S. Counterintelligence |url=https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Exposing_the_seams_-_the_impetus_for_reforming_U.S._counterintelligence_(IA_exposingseamsimp109456315).pdf&page=2 |publisher=Naval Postgraduate School |date=2003 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Aktivne kontraobavještajne mjere, bilo da su usmjerene na zaštitu vojnih snaga, obavještajnih službi ili nacionalnih sigurnosnih interesa, u velikoj se mjeri oslanjaju na [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] radi otkrivanja agenata protivničkih obavještajnih službi (FIS). U tu svrhu koriste se provjera identiteta i razgovori s osobama koje nisu unaprijed određene kao obavještajni izvori, a koje mogu pružiti korisne informacije. Takvi izvori uključuju: * dobrovoljne izvore koji se sami javljaju i nude informacije ({{en|walk-ins}} i {{en|write-ins}}); * nesvjesne izvore, odnosno osobe koje daju korisne informacije, a da pritom nisu svjesne da pomažu kontraobavještajnoj istrazi; * osobe koje su prebjegle i zarobljene neprijateljske vojnike ({{en|Enemy Prisoners of War – EPW}}); * izbjeglice i iseljeničko stanovništvo; * osobe s kojima se razgovara u okviru istrage. {{Citat|Fizička sigurnost predstavlja važan element zaštite, ali ne može zamijeniti ulogu obavještajne podrške zaštiti snaga. Iako se za prikupljanje obavještajnih podataka potrebnih za zaštitu snaga mogu koristiti sve obavještajne discipline, HUMINT-i koji prikupljaju obavještajne i kontraobavještajne službe ima ključnu ulogu u pravovremenom otkrivanju i upozoravanju na terorističke i druge prijetnje usmjerene protiv snaga.<ref name="DoD_Dictionary_2014">{{cite report |author=Joint Chiefs of Staff |title=Department of Defense Dictionary of Military and Associated Terms |url=https://edocs.nps.edu/2014/December/jp1_02.pdf |publisher=Department of Defense |date=2014 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>}} Zaštita snaga raspoređenih u državama domaćinima, tokom okupacijskih dužnosti ili čak na vlastitoj teritoriji, ne može se oslanjati isključivo na nacionalne organizacije za sprječavanje i suzbijanje terorizma. Zbog toga se osoblje zaduženo za kontraobavještajnu zaštitu snaga često raspoređuje zajedno s vojnim savjetodavnim i pomoćnim misijama. Takav pristup omogućava uspostavljanje saradnje s policijskim i obavještajnim službama države domaćina, bolje poznavanje lokalnog sigurnosnog okruženja te unapređenje jezičkih i kulturnih kompetencija potrebnih za uspješno izvršavanje zadataka. Istovremeno, sistem zaštite snaga mora raspolagati i odgovarajućim zakonskim ovlaštenjima za djelovanje protiv domaćih terorističkih prijetnji. Kao primjer dugotrajnog procesa planiranja terorističkih napada često se navodi [[napad na "Khobar Towers"]], koji pokazuje koliko su za zaštitu snaga važne dugoročne kontraobavještajne aktivnosti. Prema dostupnim podacima, pripadnici [[Hezbollah|Hezbollaha]], koji se smatraju odgovornim za napad, započeli su prikupljanje obavještajnih podataka i planiranje još 1993. U jesen 1994. utvrdili su da su američki vojni pripadnici smješteni u kompleksu Khobar Towers te su započeli sistematski nadzor objekta, nastavljajući planiranje tokom 1995. U martu 1996. saudijski graničari uhapsili su pripadnika Hezbollaha koji je pokušao prokrijumčariti plastični [[eksploziv]] u zemlju, nakon čega su uhapšena još dvojica pripadnika organizacije. Uprkos tome, rukovodstvo Hezbollaha angažovalo je nove operativce koji su nastavili pripreme za napad.<ref name="Imbus_2002">{{cite report |last=Imbus |first=Michael T. |title=Identifying Threats: Improving Intelligence and Counterintelligence Support to Force Protection |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/acsc/02-059.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040302000000/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/acsc/02-059.pdf |archive-date=2. 3. 2004 |publisher=Air Command and Staff College, Air University |date=2002 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> == Defanzivne kontraobavještajne operacije == Prema doktrini Sjedinjenih Američkih Država, iako takav pristup nije nužno prihvaćen i u drugim državama, kontraobavještajna djelatnost danas je prvenstveno usmjerena na suprotstavljanje protivničkim [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] aktivnostima. Raniji Priručnik američke vojske o kontraobavještajnom radu iz 1995. imao je znatno širi pristup te je obuhvatao mjere protiv svih oblika prikupljanja obavještajnih podataka. Među osnovnim zadacima kontraobavještajnog rada navodili su se: # razvoj, održavanje i distribucija višedisciplinarnih baza podataka i obavještajnih dosjea o organizacijama, lokacijama i osobama od kontraobavještajnog značaja, uključujući pobunjeničke i terorističke mreže te osobe koje mogu pružiti podršku kontraobavještajnim operacijama; # obuka i sigurnosno informisanje osoblja u svim oblastima sigurnosti. Važan dio toga predstavljaju brifinzi o višedisciplinarnim prijetnjama, koji se mogu prilagoditi potrebama korisnika, obimu i stepenu tajnosti, s ciljem upoznavanja komandi i drugih korisnika s prirodom obavještajnih prijetnji usmjerenih protiv njihovih aktivnosti. Novija zajednička američka obavještajna doktrina<ref name="JP_2-0_2013">{{cite report |author=Joint Chiefs of Staff |title=Joint Publication 2-0: Joint Intelligence |url=https://irp.fas.org/doddir/dod/jp2_0.pdf |publisher=Joint Chiefs of Staff |series=Joint Publication 2-0 |date=2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> ograničava primarni fokus kontraobavještajnog rada na suprotstavljanje protivničkim [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] aktivnostima, što u pravilu uključuje i sprječavanje i suzbijanje terorizma. Međutim, prema toj doktrini nije uvijek jasno ko je odgovoran za suprotstavljanje ostalim oblicima obavještajnog prikupljanja podataka usmjerenih protiv vojnih ili drugih državnih kapaciteta. Cjelokupan obim američke vojne kontraobavještajne doktrine kasnije je premješten u klasifikovanu publikaciju ''Joint Publication (JP) 2-01.2 – Counterintelligence and Human Intelligence Support to Joint Operations''. U nastavku su prikazane specifične kontraobavještajne mjere koje se primjenjuju protiv pojedinih oblika prikupljanja obavještajnih podataka. {| class="wikitable" <caption>Uloga kontraobavještajnog rada u odnosu na oblike prikupljanja obavještajnih podataka prema doktrini iz 1995.<ref name="FM_34-60_1995" /></caption> |- ! Disciplina ! Ofanzivni kontraobavještajni rad ! Defanzivni kontraobavještajni rad |- | HUMINT | Kontraizviđanje i ofanzivna kontrašpijunaža | Obmana u okviru operativne sigurnosti (OPSEC) |- | SIGINT | Preporuke za kinetičke i elektronske napade | Radiooperativna sigurnost, upotreba zaštićenih telefonskih sistema, sigurnost signala (SIGSEC) i obmana |- | IMINT | Preporuke za kinetičke i elektronske napade | Obmana, mjere operativne sigurnosti (OPSEC), upotreba mamaca i maskiranja. Kada su dostupni, koriste se izvještaji o prolasku izviđačkih satelita (SATRAN) radi prikrivanja ili privremenog obustavljanja aktivnosti tokom njihovog nadlijetanja. |- |} === Suprotstavljanje protivničkom HUMINT-u === Suprotstavljanje protivničkim [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] aktivnostima obuhvata otkrivanje neprijateljskih ljudskih izvora unutar organizacije, kao i prepoznavanje osoba koje bi mogle postati saradnici protivničkih obavještajnih službi, bilo kao tzv. "krtice" ili [[dvostruki agent|dvostruki agenti]]. U širem kontekstu kontraobavještajnog rada razmatraju se i faktori koji pojedince mogu navesti da se priključe terorističkim organizacijama ili sarađuju s njima. U obavještajnoj praksi često se koristi akronim '''MICE''', koji označava najčešće motive zbog kojih osobe odaju povjerljive informacije ili pristaju na saradnju s protivničkim obavještajnim službama: * '''M''' – ''Money'' (novac); * '''I''' – ''Ideology'' (ideologija); * '''C''' – ''Compromise'' ili ''Coercion'' (kompromitacija ili prisiljavanje); * '''E''' – ''Ego'' (ego). Ovaj model polazi od pretpostavke da su upravo finansijska korist, ideološka uvjerenja, ucjena ili prisiljavanje te lična sujeta i potreba za priznanjem najčešći razlozi zbog kojih pojedinci narušavaju ukazano povjerenje, odaju klasifikovane informacije, otkrivaju tajne operacije ili se priključuju terorističkim grupama. Zbog toga kontraobavještajne službe nastoje pratiti moguće indikatore rizika kod osoba koje imaju pristup osjetljivim podacima, kao što su ozbiljne finansijske poteškoće, izražena politička [[radikalizacija]], okolnosti koje omogućavaju ucjenu ili pretjerana potreba za priznanjem i netrpeljivost prema kritici. Pravovremenim prepoznavanjem takvih problema moguće je pružiti odgovarajuću pomoć zaposleniku, spriječiti eventualnu špijunsku aktivnost i zadržati vrijednog saradnika. U praksi se preventivne i operativne kontraobavještajne aktivnosti često prepliću. Primjer za to predstavlja slučaj [[Earl Edwin Pitts|Earla Edwina Pittsa]], bivšeg agenta [[Federalni istražni biro|FBI]]-a koji je [[Sovjetski Savez|Sovjetskom Savezu]], a nakon njegovog raspada i [[Rusija|Rusiji]], odavao povjerljive informacije. Razotkriven je u operaciji pod lažnom zastavom koju je organizovao FBI, pri čemu su se agenti FBI-ja predstavljali kao pripadnici ruskog [[Federalna služba sigurnosti Ruske Federacije|FSB]]-a i ponudili mu da obnovi saradnju. Smatra se da su njegovi motivi bili prvenstveno finansijska korist i nezadovoljstvo načinom na koji je bio tretiran tokom službe u FBI-ju. U okviru sporazuma nakon izricanja kazne Pitts je FBI-ju otkrio sve što je znao o stranim obavještajnim agentima. Između ostalog, upozorio je i na sumnjive aktivnosti [[Robert Hanssen|Roberta Hanssena]], ali te informacije tada nisu shvaćene dovoljno ozbiljno. ==== Motivi za odavanje povjerljivih informacija i operacija ==== Kako bi se prevazišla pojednostavljena objašnjenja špijunaže, Obavještajni štab Zajednice američkih obavještajnih službi ({{en|Intelligence Community Staff}}), pod nadzorom direktora [[Centralna obavještajna agencija|CIA]]-e, pokrenuo je istraživački program ''Project Slammer''. Cilj programa bio je utvrditi psihološke i bihevioralne karakteristike osoba koje su počinile špijunažu protiv Sjedinjenih Američkih Država. Program je proučavao slučajeve špijunaže putem intervjua i psiholoških procjena stvarnih počinioca, kao i razgovora s osobama koje su ih poznavale, kako bi se bolje razumjeli njihov privatni život, način razmišljanja i ponašanje tokom bavljenja špijunažom.<ref name="IC_Staff_1990">{{cite report |author=Intelligence Community Staff |title=Project Slammer Interim Progress Report |url=https://antipolygraph.org/documents/slammer-12-04-1990.shtml |publisher=Intelligence Community Staff |date=1990 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" <caption>Način na koji počinilac špijunaže doživljava samoga sebe (tokom bavljenja špijunažom)</caption> |- ! Stavovi ! Tipične manifestacije |- | Osnovna uvjerenja | * smatra da je poseban ili izuzetan; * vjeruje da zaslužuje više nego što dobija; * smatra da je njegov trenutni položaj nepravedan ili nezadovoljavajući; * uvjeren je da nema prihvatljivije alternative od špijunaže; * opravdava svoje postupke tvrdnjom da i drugi rade isto; * ne smatra sebe lošom osobom; * odvaja svoj profesionalni rad od špijunske aktivnosti, smatrajući da špijunaža ne umanjuje njegov doprinos na radnom mjestu; * vjeruje da se sigurnosna pravila ne odnose na njega; * sigurnosne procedure i obuke smatra beznačajnim, osim ako ih može povezati s vlastitim interesima. |- | Odnos prema posljedicama vlastitih postupaka | * postepeno stječe uvjerenje da su mu mogućnosti izbora sve manje, zbog čega špijunaža počinje izgledati kao razumno rješenje; * špijunažu doživljava kao djelo bez stvarnih žrtava; * nakon što prihvati mogućnost špijunaže, počinje razmišljati o načinima njenog izvršenja, pri čemu se ta dva procesa međusobno podstiču; * uočava da je sigurnosne mjere moguće zaobići ili savladati, što dodatno učvršćuje uvjerenje da je rizik mali. |- | Odnos prema vlastitoj špijunskoj aktivnosti | * prvi kontakt s protivničkom obavještajnom službom često izaziva strah, ali i osjećaj uzbuđenja; * nakon uspostavljanja saradnje špijunska aktivnost postaje psihološki prihvatljivija i može se nastaviti godinama; * tokom dugotrajnog djelovanja pojedinac može preispitivati svoju odluku; * kada izgubi pristup povjerljivim informacijama ili želi dokazati vlastitu vrijednost, može pokušati uspostaviti saradnju s vlastitim vlastima; * kod nekih osoba špijunaža s vremenom postaje izvor velikog psihološkog opterećenja te žele prekinuti saradnju; * pojedinci tada razmišljaju o prijavljivanju nadležnim organima, pri čemu neki nastoje pregovarati o svom statusu, dok drugi žele priznati djelo, ali u oba slučaja pokušavaju izbjeći ili ublažiti kaznu. |} Prema izvještajima o programu ''Project Slammer'' i Parlamentarnom nadzoru nad američkom kontraobavještajnom zajednicom, jedna od osnovnih zadaća kontraobavještajne zaštite jeste praćenje vlastitog osoblja radi prepoznavanja ponašanja koja mogu ukazivati na to da je neka osoba postala meta stranih obavještajnih službi ili da je već vrbovana.<ref name="Stein_1994">{{cite news |last=Stein |first=Jeff |title=The Mole's Manual |url=https://www.nytimes.com/1994/07/05/opinion/the-mole-s-manual.html |newspaper=The New York Times |date=1994 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Analize više poznatih slučajeva, uključujući [[Aldrich Ames|Aldricha Amesa]], špijunsku mrežu [[John Anthony Walker|Johna Walkera]] i [[Robert Hanssen|Roberta Hanssena]], pokazale su da su postojali brojni upozoravajući indikatori koji u to vrijeme nisu bili prepoznati ili su zanemareni. Jedan od najčešćih indikatora bio je način života i potrošnja nesrazmjerni službenim prihodima. Iako takve promjene mogu imati potpuno legitimna objašnjenja, poput nasljedstva ili dobitka na lutriji, one predstavljaju sigurnosni indikator koji zahtijeva dodatnu provjeru, a ne automatski dokaz protivpravnog djelovanja. Osoblje koje obavlja osjetljive dužnosti, a ima izražene poteškoće u odnosima sa saradnicima, može predstavljati povećan rizik od vrbovanja putem manipulacije egom. Primjer za to je [[William Kampiles]], službenik nižeg ranga u Operativnom centru (''Watch Center'') [[Centralna obavještajna agencija|CIA]]-e, koji je za relativno mali novčani iznos prodao strogo povjerljivi operativni priručnik za izviđački satelit [[KH-11 KENNEN|KH-11]]. U jednom intervjuu Kampiles je izjavio da možda ne bi ukrao priručnik da je neko na vrijeme prepoznao njegove probleme – stalne sukobe s nadređenima i kolegama – te mu omogućio stručnu psihološku pomoć ili savjetovanje.<ref name="Stein_1994" /> Do 1997. rezultati programa ''Project Slammer'' predstavljani su i na javnim sjednicama Savjetodavnog odbora za sigurnosnu politiku ({{en|Security Policy Advisory Board}}).<ref name="SPAB_1997">{{cite web |author=Security Policy Advisory Board |title=Security Policy Advisory Board Meeting: Draft Minutes |url=https://sgp.fas.org/spb/spab1297.html |publisher=Federation of American Scientists |date=1997 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Iako je smanjenje finansiranja sredinom 1990-ih usporilo daljnji razvoj projekta, prikupljeni istraživački podaci nastavili su se koristiti u sigurnosnoj zajednici. Njihovi rezultati naglašavaju: {{Citat|osnovne i višedimenzionalne obrasce motivacije koji stoje u pozadini špijunaže. Buduće analize programa ''Slammer'' biće usmjerene na nova pitanja u području špijunaže, uključujući ulogu novca, nove dimenzije lojalnosti te sve izraženiji trend ekonomske špijunaže.}} === Suprotstavljanje protivničkom SIGINT-u === Vojne i sigurnosne organizacije koriste zaštićene komunikacijske sisteme, a mogu nadzirati i manje sigurne komunikacijske kanale, poput komercijalnih telefonskih mreža ili javnog interneta, kako bi otkrile neovlašteno prenošenje osjetljivih informacija. Važan dio zaštite čini edukacija osoblja o korištenji i pravilnoj upotrebi sigurnih komunikacija kako ne bi postali podložni specijalizovanim tehnikama presretanja komunikacija ([[Sigurnost transmisije|TRANSEC]]). === Suprotstavljanje protivničkom IMINT-u === Osnovni način zaštite od [[Slikovni obavještajni podaci|IMINT]] aktivnosti jeste poznavanje vremena i načina na koji protivnik može izviđanje putem slikovnja te poduzimanje mjera kojima se otežava ili onemogućava prikupljanje snimaka. U otvorenim društvima, međutim, mora se prihvatiti činjenica da javni objekti često mogu biti fotografisani ili snimani drugim metodama. Kontramjere uključuju vizuelno zaklanjanje osjetljivih objekata, njihovo maskiranje ili primjenu drugih oblika kamuflaže. Kada prijetnju predstavljaju izviđački sateliti, poznavanje njihovih orbita omogućava sigurnosnom osoblju da privremeno obustavi osjetljive aktivnosti ili zaštiti kritične dijelove objekta u trenutku njihovog preleta. Isti princip primjenjuje se i na izviđanje iz aviona ili bespilotnih letjelica, s tim da u ratnim uslovima jedna od mogućih mjera može biti i njihovo obaranje ili napad na mjesta s kojih djeluju i odakle se pruža logistička podrška. === Suprotstavljanje protivničkom OSINT-u === Iako je koncept postojao mnogo prije nego što je [[Obavještajni podaci iz otvorenih izvora|OSINT]] prepoznat kao zasebna obavještajna oblast, ograničavanje pristupa informacijama koje su neposredno značajne za nacionalnu sigurnost predstavlja jedan od osnovnih oblika zaštite od zloupotrebe otvorenih izvora. U demokratskim državama, čak i u ratnim okolnostima, mjere [[Cenzura|cenzure]] moraju se primjenjivati oprezno kako ne bi neopravdano ograničile slobodu medija. Granica između zaštite nacionalne sigurnosti i slobode štampe razlikuje se od države do države, a varirala je u zavisnosti od historijskih okolnosti. [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] se općenito smatra državom s visokim stepenom slobode medija, ali istovremeno primjenjuje sistem službenog obavještenja o odbrambenoj sigurnosti poznat kao ''DA-Notice'', kojim se medijima upućuju preporuke da ne objavljuju informacije čije bi objavljivanje moglo ugroziti nacionalnu sigurnost. Mnogi britanski novinari smatraju da se ovaj sistem primjenjuje odgovorno, iako je njegova opravdanost povremeno predmet javnih rasprava. U kontekstu kontraobavještajne zaštite posebno je značajan slučaj [[Peter Wright (obavještajac MI5)|Petera Wrighta]], bivšeg visokog službenika britanske [[MI5|Sigurnosne službe]], koji je nakon napuštanja službe i preseljenja u [[Australija|Australiju]] objavio knjigu ''[[Hvatač špijuna]]''. Iako se veći dio knjige sastoji od ličnih osvrta i komentara, Wright je u njoj opisao i pojedine osjetljive operativne metode, uključujući [[Operacija RAFTER|operaciju RAFTER]], tehniku kojom se otkrivala prisutnost radio-prijemnika i njihove radne frekvencije. === Suprotstavljanje protivničkom MASINT-u === [[Obavještajna djelatnost na osnovu mjerenja i tragova|MASINT]] se ovdje navodi radi potpunosti prikaza obavještajnih oblasti. Budući da obuhvata veoma širok spektar tehnologija i metoda prikupljanja podataka, detaljna razrada kontramjera za svaku od njih izlazi iz okvira ovog članka. Jedan od primjera može se povezati s operacijom [[Operacija RAFTER|operacijom RAFTER]], koju je opisao [[Peter Wright]]. Ako je poznato da se [[radiofrekvencijski MASINT]] koristi za otkrivanje elektromagnetnog zračenja koje nastaje radom radio-prijemnika, moguće je konstruisati zaštićene prijemnike koji neće emitirati signal na osnovu kojeg se mogu otkriti. == Teorija ofanzivnog kontraobavještajnog rada == Pojam '''ofanzivni kontraobavještajni rad''' u pravilu se smatra sinonimom za '''kontrašpijunažu'''. [[Ministarstvo odbrane Sjedinjenih Američkih Država]] definiše ga kao dio kontraobavještajnog rada usmjerenog na otkrivanje, uništavanje, neutraliziranje, iskorištavanje ili sprječavanje špijunskih aktivnosti putem identifikacije, infiltracije, manipulacije, obmane i suzbijanja pojedinaca, grupa ili organizacija koje provode ili se sumnjiče da provode špijunske aktivnosti.<ref name="USMC_2000">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Counterintelligence |url=https://wiki.w9cr.net/images/7/76/MCWP_2-6_Counterintelligence.pdf |publisher=Department of the Navy |date=2000 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Osnovni cilj takvih operacija jeste dugoročno umanjiti sposobnost protivničke obavještajne službe ili terorističke organizacije za prikupljanje obavještajnih podataka i izvođenje operacija. Ofanzivna kontrašpijunaža, kao i ofanzivne protivterorističke aktivnosti, provodi se na dva osnovna načina: manipulacijom protivničke obavještajne ili terorističke mreže ili narušavanjem njenog uobičajenog načina djelovanja. Uspješne defanzivne kontraobavještajne operacije koje razbiju tajnu mrežu hapšenjem njenih članova ili razotkrivanjem njihovih aktivnosti predstavljaju mjerljiv oblik ometanja protivničkih obavještajnih službi. Slično tome, ako defanzivne kontraobavještajne mjere spriječe teroristički napad, smatra se da su ispunile svoj cilj. Za razliku od toga, ofanzivna kontraobavještajna djelatnost nastoji dugoročno oslabiti protivnika. Na primjer, ako protivnička država bude navedena da troši značajne resurse štiteći se od nepostojeće prijetnje ili ako teroristička organizacija povjeruje da su svi njeni prikriveni agenti ({{en|sleepers}}) u nekoj zemlji kompromitovani te ih mora zamijeniti, pa čak i likvidirati zbog sigurnosnog rizika, ostvaruje se znatno veći strateški efekat od onoga koji se može postići isključivo defanzivnim mjerama. Da bi ostvarila takve ciljeve, kontraobavještajna služba ne može se ograničiti samo na otkrivanje protivničkih aktivnosti. Ona mora biti sposobna da aktivno utječe na osobe povezane s protivničkom obavještajnom službom ili organizacijom, usmjeravajući njihovo ponašanje u skladu s vlastitim operativnim ciljevima. [[Ministarstvo nacionalne odbrane (Kanada)|Kanadsko ministarstvo nacionalne odbrane]] u svojim smjernicama za rad Nacionalne kontraobavještajne jedinice pravi nekoliko korisnih pojmovnih razgraničenja,<ref name="DND_DAOD_8002_2">{{cite web |title=DAOD 8002-2, Canadian Forces National Counter-Intelligence Unit |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/policies-standards/defence-administrative-orders-directives/8000-series/8002/8002-2-canadian-forces-national-counter-intelligence-unit.html |website=Department of National Defence |publisher=Government of Canada |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> iako se korištena terminologija razlikuje od one koju primjenjuju druge obavještajne i sigurnosne službe. Ova razgraničenja mogu se sažeti na sljedeći način: # '''Kontraobavještajni rad''' obuhvata aktivnosti usmjerene na prepoznavanje i suprotstavljanje prijetnjama sigurnosti zaposlenika Ministarstva nacionalne odbrane (DND), pripadnika Kanadskih oružanih snaga (CF), njihove imovine i informacija. Prijetnje mogu poticati od neprijateljskih obavještajnih službi, organizacija ili pojedinaca uključenih ili potencijalno uključenih u špijunažu, sabotažu, subverzivno djelovanje, terorizam, organizovani kriminal ili druge oblike kriminalnih aktivnosti. Ovakvo određenje u velikoj mjeri odgovara pojmu '''defanzivnog kontraobavještajnog rada''' koji koriste druge službe. # '''Sigurnosno-obavještajni podaci''' odnose se na informacije o identitetu, sposobnostima i namjerama neprijateljskih obavještajnih službi, organizacija ili pojedinaca koji provode ili mogu provoditi špijunažu, sabotažu, subverziju, terorizam, organizovani kriminal ili druge oblike kriminalnog djelovanja. Ovaj pojam ''nije'' (naglašeno u izvorniku) isto što i ofanzivni kontraobavještajni rad, već predstavlja obavještajnu osnovu neophodnu za njegovo provođenje. # Nadležnosti Nacionalne kontraobavještajne jedinice Kanadskih oružanih snaga uključuju: otkrivanje, istraživanje i suzbijanje prijetnji sigurnosti Ministarstva nacionalne odbrane i Kanadskih oružanih snaga koje proizlaze iz špijunaže, sabotaže, subverzije, terorizma i drugih oblika kriminala; otkrivanje, istraživanje i sprječavanje stvarnog ili mogućeg kompromitovanja posebno osjetljivih ili visoko klasifikovanih materijala; te provođenje sigurnosnih istraga, kontraobavještajnih operacija, sigurnosnih brifinga i debrifinga radi zaštite interesa Ministarstva nacionalne odbrane i Kanadskih oružanih snaga. Ovakva formulacija predstavlja dobar primjer nadležnosti za provođenje ofanzivnog kontraobavještajnog rada. Kanadsko ministarstvo nacionalne odbrane dodatno naglašava važnu razliku između sigurnosno-obavještajnog rada i kriminalističko-obavještajnih aktivnosti:https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/policies-standards/defence-administrative-orders-directives/8000-series/8002/8002-3-security-intelligence-liaison-program.html {{Citat|Postupak prikupljanja sigurnosno-obavještajnih podataka ne treba miješati sa saradnjom koju pripadnici Nacionalne istražne službe Kanadskih oružanih snaga (CFNIS) ostvaruju radi prikupljanja kriminalističko-obavještajnih podataka, budući da je prikupljanje takvih podataka u njihovoj nadležnosti.}} Manipulisanje profesionalnim obavještajcem, koji je i sam obučen za kontraobavještajni rad, izuzetno je složen zadatak, osim ako ta osoba već nije sklona saradnji s drugom stranom. Svaki pokušaj vrbovanja ili manipulacije osobe koja nije unaprijed predisponirana za saradnju zahtijeva dugotrajan angažman, pažljivo planiranje i kreativan pristup kako bi se savladale odbrambene mjere nekoga ko poznaje kontraobavještajne metode i svjestan je da može biti njihova meta. S druge strane, iako terorističke organizacije koriste obmanu kao sastavni dio vlastite sigurnosne zaštite, smatra se da su u pravilu podložnije manipulaciji i dezinformacijama od profesionalnih stranih obavještajnih službi. Jedan od razloga je što mnoge terorističke grupe karakteriše međusobno nepovjerenje među članovima, unutrašnji sukobi, neslaganja i različit stepen ideološke privrženosti. Zbog slabije unutrašnje kohezije one mogu biti osjetljivije na infiltraciju, obmanu i druge oblike kontraobavještajnog rada. == Također pogledajte == * [[Centralna obavještajna agencija|CIA]] * [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)|HUMINT]] * [[Nepravilno ratovanje]] * [[Peter Wright (obavještajac MI5)]] * [[Spisak kontraobavještajnih organizacija]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite book |last=Fischer |first=Ben B. |title=Okhrana: The Paris Operations of the Russian Imperial Police |url=https://books.google.ba/books/about/Okhrana.html?id=szO2W7zF69kC |publisher=DIANE Publishing |year=1999 |isbn=978-0-7881-8328-7 |language=en}} * {{cite book |last=Clark |first=Robert M. |title=Intelligence Analysis |edition=4 |url=https://books.google.ba/books?id=O9E5DQAAQBAJ |publisher=SAGE Publications |year=2012 |isbn=978-1-4522-0612-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Riehle |first1=Kevin |title=Counterintelligence at its Core: Assessing and Preventing Foreign Espionage |date=2025 |publisher=Lynne Rienner |location=Boulder, CO |isbn=978-1-962551-48-9 |url=https://www.rienner.com/title/Counterintelligence_at_Its_Core_Assessing_and_Preventing_Foreign_Espionage}} * {{cite book |last1=Johnson |first1=William |title=Thwarting Enemies at Home and Abroad: How to Be a Counterintelligence Officer |date=2009 |publisher=Georgetown University Press |location=Washington, DC |isbn=978-1-589-01255-4 |url=https://press.georgetown.edu/Book/Thwarting-Enemies-at-Home-and-Abroad}} * {{cite report |last=van Ginkel |first=Bibi |title=Towards the intelligent use of intelligence: Quis Custodiet ipsos Custodes? |url=https://icct.nl/sites/default/files/2023-01/ICCT-van-Ginkel-Intelligent-Use-of-Intelligence-August-2012.pdf |publisher=International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) |date=2012 |language=en |format=PDF}} * {{cite book |last=Lee |first=Newton |title=Counterterrorism and Cybersecurity: Total Information Awareness |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-63126-9 |publisher=Springer Cham |year=2024 |isbn=978-3-031-63125-2 |doi=10.1007/978-3-031-63126-9 |language=en}} * {{cite book |last=Selby |first=Scott |title=The Axmann Conspiracy: The Nazi Plan for a Fourth Reich and How the U.S. Army Defeated It |url=https://scottselby.com/axmann-conspiracy/ |publisher=Berkley Books |year=2012 |isbn=978-0-425-25270-3 |language=en}} * {{cite journal |last=Ehrman |first=John |title=Toward a Theory of CI: What are We Talking About When We Talk about Counterintelligence? |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no2/toward-a-theory-of-ci.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026203147/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no2/toward-a-theory-of-ci.html |archive-date=26. 10. 2009 |journal=Studies in Intelligence |volume=53 |issue=2 |publisher=Center for the Study of Intelligence |year=2009 |language=en}}</ref> * {{cite book |author=DCAF – Geneva Centre for Security Sector Governance |title=Counterintelligence and Law Enforcement Functions in the Intelligence Sector |series=DCAF Thematic Brief |url=https://www.dcaf.ch/sites/default/files/publications/documents/CounterintelligenceLawEnforcementFunctionsIntelligenceSector.pdf |publisher=DCAF – Geneva Centre for Security Sector Governance |year=2020 |isbn=978-92-9222-549-0 |language=en |format=PDF}} == Vanjski likovi == * {{Commonscat-inline|Counterintelligence|Kontraobavještajni rad}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kontraobavještajni rad}} [[Kategorija:Kontraobavještajni rad| ]] [[Kategorija:Vrste špijunaže]] [[Kategorija:Obavještajna analiza]] [[Kategorija:Vojno-obavještajna služba]] [[Kategorija:Tehnike špijunaže]] ga58j2jxiv9pfkohuqup5h1weei0hzq Šablon:Obavještajni rad 10 536484 3916894 3916720 2026-08-07T21:20:46Z Bosancica by MK 173186 3916894 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = Obavještajni rad | title = [[Obavještajni rad]]<br/> {{small|{{nobold|i}} [[Obavještajni podaci]]}} | pretitle = Dio [[:Kategorija:Pravo|serije]] o | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} | image = [[Datoteka:Font Awesome 5 solid user-secret.svg|70px|class=skin-invert-image notpageimage]] | bodyclass = hlist <!-- Stilovi za pozadinu i centriranje --> | titlestyle = background: #CAEEEE; padding: 4px; | headingstyle = background: #CAEEEE; | listtitlestyle = background: #CAEEEE; text-align: center; padding: 2px; | list1name = Faze obavještajnog rada | list1title = Faze obavještajnog rada | list1 = * [[Obavještajni ciklus]] * [[Upravljanje obavještajnim ciklusom]] * [[Špijunaža]] * [[Obavještajna procjena]] * [[Obavještajna analiza]] * [[Plan prikupljanja obavještajnih podataka]] | list2name = Okvir | list2title = Okvir | list2 = * [[Rukovođenje agentima]] * [[Neželjene posljedice (obavještajni rad)|Neželjene posljedice]] * [[Operativne tehnike tajnog HUMINT-a]] * [[Kodno ime]] * [[Historija špijunaže]] * [[Obavještajni propust]] * [[Obavještajni zahtjev]] * [[Obavještajno pravo]] * [[Obavještajne studije]] * [[Razmjena obavještajnih podataka]] * [[Regrutovanje špijuna]] * [[Upravljanje i reforma sektora sigurnosti]] * [[Doktrina sveobuhvatne špijunaže]] * [[Izdaja]] | list3name = Oblasti obavještajnog rada | list3title = Oblasti obavještajnog rada | list3 = * [[Sirovi obavještajni podaci]] * [[Obavještajni podaci iz svih izvora]] * [[Kontraobavještajni rad]] * [[Obavještajni rad, nadzor, izbor ciljeva i izviđanje|I.S.R.]] * [[Vojno-obavještajni rad]] * [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)]] * [[Tajno prikupljanje obavještajnih podataka putem ljudskih izvora]] * [[Tehničko-obavještajni rad]] * [[Obavještajni podaci o kibernetičkim prijetnjama]] * [[Medicinsko-obavještajni rad]] * [[Obavještajna djelatnost zasnovana na signalima]] * [[Obavještajni podaci iz otvorenih izvora]] * [[Slikovni obavještajni podaci]] * [[Akustički obavještajni podaci]] * [[Geoprostorni obavještajni podaci]] * [[Outsourcing obavještajni rad]] * [[Osnovni obavještajni rad]] * [[Strateški obavještajni rad]] * [[Kriminalistički obavještajni rad]] * [[Mjerenje i potpis (obavještajni rad)|Mjerenje i potpis]] * [[Komunikacijski obavještajni rad]] * [[Elektronički obavještajni rad]] * [[Obavještajni rad stranih instrumentalnih signala]] * [[Telemetrijska obavještajni rad]] * [[Zračni obavještajni rad]] * [[Pomorski obavještajni rad]] * [[Kibernetička špijunaža]] * [[Nuklearna špijunaža]] * [[Seksualna špijunaža]] * [[Obavještajne tehnike]] | list4name = Korporativni sektor | list4title = Korporativni sektor | list4 = * [[Industrijska špijunaža]] * [[Marketinški obavještajni rad]] * [[Tržišni obavještajni rad]] * [[Poslovna analitika/poslovno obavještavanje]] * [[Komercijalni obavještajni rad]] | list5name = Osobe i organizacije | list5title = Osobe i organizacije | list5 = <!-- Pojedinci --> * [[Agent (obavještajna djelatnost)]] * [[Atomski špijuni]] * [[Legenda (obavještajna djelatnost)]] * [[Posrednik (špijunaža)]] * [[Dvostruki agent]] * [[Terenski agent]] * [[Obavještajni oficir]] * [[Vojni ataše]] * [[Krtica (špijunaža)]] * [[Rezidentni špijun]] * [[Spavajući agent]] * [[Specijalni agent]] * [[Šef stanice]] * [[Dobrovoljni saradnik (obavještajna djelatnost)]] * [[Špijunske organizacije]] * [[Strana obavještajna služba]] * [[Obavještajna agencija]] * [[Obavještajna zajednica]] * [[Privatna obavještajna agencija]] * [[Špijunska mreža]] | list6name = Kultura | list6title = Kultura | list6 = * [[Obavještajna literatura]] * [[Špijunska fikcija]] * [[Špijunski film]] ** [[Špijunska muzika]] * [[Međunarodni muzej špijunaže]] * [[CIA biblioteka]] * [[Kryptos]] * [[OSS društvo]] * [[CIA muzej]] * [[Nacionalni muzej obavještajne i specijalne djelatnosti]] * [[Stasimuseum]] * [[Bletchley Park]] * [[Muzej Hladnog rata]] * [[Obavještajni samit]] * [[Spyscape]] * [[Muzej špijunaže Berlin]] * [[Muzej špijunaže (Tampere)]] * [[KGB muzej špijunaže]] | list7name = Alati i sistemi | list7title = Alati i sistemi | list7 = * [[Sentient (sistem za obavještajnu analizu)]] * [[Uređaj za sakrivanje]] * [[Stone Ghost]] * [[Pinwale]] * [[Mikrotočka]] * [[Platforma za obavještavanje o prijetnjama]] * [[The Thing (uređaj za prisluškivanje)|The Thing]] * [[Enigma (mašina)]] * [[Sintetičko okruženje za analizu i simulacije]] | list8name = Spiskovi | list8title = Spiskovi | list8 = * [[Spisak obavještajnih agencija]] * [[Spisak disciplina za prikupljanje obavještajnih podataka]] * [[Spisak priznanja i odlikovanja u oblasti obavještajnog rada|Spisak priznanja]] * [[Spisak ugašenih obavještajnih agencija]] | list9name = Povezane teme | list9title = Povezane teme | list9 = * [[Kontraobavještajna država]] * [[Nacionalna sigurnost]] * [[Nadzor]] ** [[Globalni nadzor]] * [[Prikrivanje identiteta]] * [[Izviđanje]] * [[Odabir cilja]] * [[Atentat]] * [[Kriminalistička istraga]] * [[Dekodiranje]] * [[Propaganda]] * [[Grafologija]] * [[Paravojna formacija]] * [[Kibernetička sigurnost]] }}<noinclude> {{Dokumentacija |content= Ovaj šablon koristi kod iz: {{box|[[Šablon:Sidebar with collapsible lists]]}} Postavite sljedeći kod pri vrhu članka: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Obavještajna djelatnost}} </syntaxhighlight> }} {{Dokumentacija | content = {{Collapsible lists option | listnames = Faze obavještajnog rada, Okvir, Oblasti obavještajnog rada, Korporativni sektor, Osobe i organizacije, Kultura, Alati i sistemi, Spiskovi, Povezane teme | example = Osobe i organizacije }} [[Kategorija:Šabloni bočne trake o politici i upravi]] [[Kategorija:Šabloni bočne trake o vojsci]] }} </noinclude> 62eczwdsd7koq8sbpbgmxxwxe7doazs 3916964 3916894 2026-08-08T07:12:25Z Bosancica by MK 173186 3916964 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = Obavještajni rad | title = [[Obavještajni rad]]<br/> {{small|{{nobold|i}} [[Obavještajni podaci]]}} | pretitle = Dio [[:Kategorija:Pravo|serije]] o | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} | image = [[Datoteka:Font Awesome 5 solid user-secret.svg|70px|class=skin-invert-image notpageimage]] | bodyclass = hlist <!-- Stilovi za pozadinu i centriranje --> | titlestyle = background: #CAEEEE; padding: 4px; | headingstyle = background: #CAEEEE; | listtitlestyle = background: #CAEEEE; text-align: center; padding: 2px; | list1name = Faze obavještajnog rada | list1title = Faze obavještajnog rada | list1 = * [[Obavještajni ciklus]] * [[Upravljanje obavještajnim ciklusom]] * [[Špijunaža]] * [[Obavještajna procjena]] * [[Obavještajna analiza]] * [[Plan prikupljanja obavještajnih podataka]] | list2name = Okvir | list2title = Okvir | list2 = * [[Rukovođenje agentima]] * [[Neželjene posljedice (obavještajni rad)|Neželjene posljedice]] * [[Operativne tehnike tajnog HUMINT-a]] * [[Kodno ime]] * [[Historija špijunaže]] * [[Obavještajni propust]] * [[Obavještajni zahtjev]] * [[Obavještajno pravo]] * [[Obavještajne studije]] * [[Razmjena obavještajnih podataka]] * [[Regrutovanje špijuna]] * [[Upravljanje i reforma sektora sigurnosti]] * [[Doktrina sveobuhvatne špijunaže]] * [[Izdaja]] | list3name = Oblasti obavještajnog rada | list3title = Oblasti obavještajnog rada | list3 = * [[Sirovi obavještajni podaci]] * [[Obavještajni podaci iz svih izvora]] * [[Kontraobavještajni rad]] * [[Obavještajni rad, nadzor, izbor ciljeva i izviđanje|I.S.R.]] * [[Vojno-obavještajni rad]] * [[Ljudski obavještajni izvori (HUMINT)]] * [[Tajno prikupljanje obavještajnih podataka putem ljudskih izvora]] * [[Tehničko-obavještajni rad]] * [[Obavještajni podaci o kibernetičkim prijetnjama]] * [[Medicinsko-obavještajni rad]] * [[Obavještajna djelatnost zasnovana na signalima]] * [[Obavještajni podaci iz otvorenih izvora]] * [[Obavještajni podaci dobiveni analizom snimaka]] * [[Akustički obavještajni podaci]] * [[Geoprostorni obavještajni podaci]] * [[Outsourcing obavještajni rad]] * [[Osnovni obavještajni rad]] * [[Strateški obavještajni rad]] * [[Kriminalistički obavještajni rad]] * [[Mjerenje i potpis (obavještajni rad)|Mjerenje i potpis]] * [[Komunikacijski obavještajni rad]] * [[Elektronički obavještajni rad]] * [[Obavještajni rad stranih instrumentalnih signala]] * [[Telemetrijska obavještajni rad]] * [[Zračni obavještajni rad]] * [[Pomorski obavještajni rad]] * [[Kibernetička špijunaža]] * [[Nuklearna špijunaža]] * [[Seksualna špijunaža]] * [[Obavještajne tehnike]] | list4name = Korporativni sektor | list4title = Korporativni sektor | list4 = * [[Industrijska špijunaža]] * [[Marketinški obavještajni rad]] * [[Tržišni obavještajni rad]] * [[Poslovna analitika/poslovno obavještavanje]] * [[Komercijalni obavještajni rad]] | list5name = Osobe i organizacije | list5title = Osobe i organizacije | list5 = <!-- Pojedinci --> * [[Agent (obavještajna djelatnost)]] * [[Atomski špijuni]] * [[Legenda (obavještajna djelatnost)]] * [[Posrednik (špijunaža)]] * [[Dvostruki agent]] * [[Terenski agent]] * [[Obavještajni oficir]] * [[Vojni ataše]] * [[Krtica (špijunaža)]] * [[Rezidentni špijun]] * [[Spavajući agent]] * [[Specijalni agent]] * [[Šef stanice]] * [[Dobrovoljni saradnik (obavještajna djelatnost)]] * [[Špijunske organizacije]] * [[Strana obavještajna služba]] * [[Obavještajna agencija]] * [[Obavještajna zajednica]] * [[Privatna obavještajna agencija]] * [[Špijunska mreža]] | list6name = Kultura | list6title = Kultura | list6 = * [[Obavještajna literatura]] * [[Špijunska fikcija]] * [[Špijunski film]] ** [[Špijunska muzika]] * [[Međunarodni muzej špijunaže]] * [[CIA biblioteka]] * [[Kryptos]] * [[OSS društvo]] * [[CIA muzej]] * [[Nacionalni muzej obavještajne i specijalne djelatnosti]] * [[Stasimuseum]] * [[Bletchley Park]] * [[Muzej Hladnog rata]] * [[Obavještajni samit]] * [[Spyscape]] * [[Muzej špijunaže Berlin]] * [[Muzej špijunaže (Tampere)]] * [[KGB muzej špijunaže]] | list7name = Alati i sistemi | list7title = Alati i sistemi | list7 = * [[Sentient (sistem za obavještajnu analizu)]] * [[Uređaj za sakrivanje]] * [[Stone Ghost]] * [[Pinwale]] * [[Mikrotočka]] * [[Platforma za obavještavanje o prijetnjama]] * [[The Thing (uređaj za prisluškivanje)|The Thing]] * [[Enigma (mašina)]] * [[Sintetičko okruženje za analizu i simulacije]] | list8name = Spiskovi | list8title = Spiskovi | list8 = * [[Spisak obavještajnih agencija]] * [[Spisak disciplina za prikupljanje obavještajnih podataka]] * [[Spisak priznanja i odlikovanja u oblasti obavještajnog rada|Spisak priznanja]] * [[Spisak ugašenih obavještajnih agencija]] | list9name = Povezane teme | list9title = Povezane teme | list9 = * [[Kontraobavještajna država]] * [[Nacionalna sigurnost]] * [[Nadzor]] ** [[Globalni nadzor]] * [[Prikrivanje identiteta]] * [[Izviđanje]] * [[Odabir cilja]] * [[Atentat]] * [[Kriminalistička istraga]] * [[Dekodiranje]] * [[Propaganda]] * [[Grafologija]] * [[Paravojna formacija]] * [[Kibernetička sigurnost]] }}<noinclude> {{Dokumentacija |content= Ovaj šablon koristi kod iz: {{box|[[Šablon:Sidebar with collapsible lists]]}} Postavite sljedeći kod pri vrhu članka: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Obavještajna djelatnost}} </syntaxhighlight> }} {{Dokumentacija | content = {{Collapsible lists option | listnames = Faze obavještajnog rada, Okvir, Oblasti obavještajnog rada, Korporativni sektor, Osobe i organizacije, Kultura, Alati i sistemi, Spiskovi, Povezane teme | example = Osobe i organizacije }} [[Kategorija:Šabloni bočne trake o politici i upravi]] [[Kategorija:Šabloni bočne trake o vojsci]] }} </noinclude> r05u002tgi8hhj9j52ffynbz925s1uh Patrick Favre 0 536487 3916856 2026-08-07T15:12:11Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|06|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = |... 3916856 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|06|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2000. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = 2 | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvojao medalje <!-- na ZOI 1998. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 7.5&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Halvard Hanevold|Halvarda Hanevolda]]. U ekipnim utrkama mu je najbolji plasman četvrto mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Johann Passler|Johannom Passlerom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], kada su s 1:34.6&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačke štafete]]{{Njemačka I/Z}} u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 71fwvnzcmjtvsx0k01n0wggqu16hfxm 3916857 3916856 2026-08-07T15:14:53Z AnToni 2325 3916857 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|06|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2000. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = 2 | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvojao medalje <!-- na ZOI 1998. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 7.5&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Halvard Hanevold|Halvarda Hanevolda]]. U ekipnim utrkama mu je najbolji plasman četvrto mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Johann Passler|Johannom Passlerom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], kada su s 1:34.6&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačke štafete]]{{Njemačka I/Z}} u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] dcfjd3jdr22u9xggole0f3qmt5dbcbw 3916858 3916857 2026-08-07T15:20:09Z AnToni 2325 3916858 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|06|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2000. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvojao medalje <!-- na ZOI 1998. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 7.5&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Halvard Hanevold|Halvarda Hanevolda]]. U ekipnim utrkama mu je najbolji plasman četvrto mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Johann Passler|Johannom Passlerom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], kada su s 1:34.6&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačke štafete]]{{Njemačka I/Z}} u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] glkpyl98v1bgvo9hb3yd9sb8hv84m9m 3916861 3916858 2026-08-07T15:23:40Z AnToni 2325 3916861 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|06|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] lnlftxbc9wn5kp3v51s2orr0ibel257 3916862 3916861 2026-08-07T15:26:04Z AnToni 2325 3916862 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 9hocko4hoesbi9q77atfmgtls32kym6 3916868 3916862 2026-08-07T15:31:51Z AnToni 2325 /* Svjetsko prvenstvo */ 3916868 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. <!-- Zlatne medalje je osvojio: prvu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|SP 1993.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]], a treću na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994.|SP 1994.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]], [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]]. Bronzane medalje je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastupFavree u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Oberhof]]u 17. januara 1985. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 24-o mjesto iza pobjednika [[Peter Angerer|Petera Angerera]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede u sprintu i utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio četiri puta. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 56jnqbqafsh6n63adznr00lbqmfanco 3916949 3916868 2026-08-08T06:15:53Z AnToni 2325 3916949 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonski trener | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastup Favrea u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. Od 2012-2018. bio je trener italijanske biatlonske selekcije, a od 2018. je trener u francuskoj reprezentaciji.<ref>{{cite web |url=https://www.lastampa.it/2018/05/15/societa/favre-alla-corte-di-fourcade-il-pi-forte-biatleta-di-sempre-lZpDsSWvQQRLnvBChKKGrL/pagina.html|title=Favre: "Alla corte di Fourcade, il più forte biatleta di sempre" |last=Casali |first=Luca|date=15. 5. 2018 |website=[[lastampa.it]] |language=it|access-date=27. 1. 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biathlonworld.com/news/detail/coaching-carousel-part-2-moves-in-austria-switzerland-france-and-russia |title=Coaching Carousel Part 2: Moves in Austria, Switzerland, France and Russia |author=<!--Not stated--> |date=23. 5. 019 |website=[[Međunarodni biatlonski savez]] |access-date=27. 1. 2019|language=en}}</ref> == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Italijanski biatlonski treneri]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] lyncub6j1z2y0xwz38b76ess65uspds 3916950 3916949 2026-08-08T06:16:25Z AnToni 2325 /* Svjetsko prvenstvo */ 3916950 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonski trener | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastup Favrea u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. Od 2012-2018. bio je trener italijanske biatlonske selekcije, a od 2018. je trener u francuskoj reprezentaciji.<ref>{{cite web |url=https://www.lastampa.it/2018/05/15/societa/favre-alla-corte-di-fourcade-il-pi-forte-biatleta-di-sempre-lZpDsSWvQQRLnvBChKKGrL/pagina.html|title=Favre: "Alla corte di Fourcade, il più forte biatleta di sempre" |last=Casali |first=Luca|date=15. 5. 2018 |website=[[lastampa.it]] |language=it|access-date=27. 1. 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biathlonworld.com/news/detail/coaching-carousel-part-2-moves-in-austria-switzerland-france-and-russia |title=Coaching Carousel Part 2: Moves in Austria, Switzerland, France and Russia |author=<!--Not stated--> |date=23. 5. 019 |website=[[Međunarodni biatlonski savez]] |access-date=27. 1. 2019|language=en}}</ref> == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Italijanski biatlonski treneri]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 74oszc9ee3srmobgutu0ysoxxclzcwi 3916951 3916950 2026-08-08T06:18:59Z AnToni 2325 3916951 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonski trener | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastup Favrea u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. Od 2012-2018. bio je trener italijanske biatlonske selekcije, a od 2018. je trener u francuskoj reprezentaciji.<ref>{{cite web |url=https://www.lastampa.it/2018/05/15/societa/favre-alla-corte-di-fourcade-il-pi-forte-biatleta-di-sempre-lZpDsSWvQQRLnvBChKKGrL/pagina.html|title=Favre: "Alla corte di Fourcade, il più forte biatleta di sempre" |last=Casali |first=Luca|date=15. 5. 2018 |website=[[lastampa.it]] |language=it|access-date=27. 1. 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biathlonworld.com/news/detail/coaching-carousel-part-2-moves-in-austria-switzerland-france-and-russia |title=Coaching Carousel Part 2: Moves in Austria, Switzerland, France and Russia |author=<!--Not stated--> |date=23. 5. 019 |website=[[Međunarodni biatlonski savez]] |access-date=27. 1. 2019|language=en}}</ref> == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Italijanski biatlonski treneri]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 23xrugik2xji315da71ipxw34qf1jk9 3916959 3916951 2026-08-08T06:33:28Z AnToni 2325 3916959 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Patrick Favre | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|07|30}} | mjesto_rođenja = [[Aosta]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonski trener | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = CS Esercito | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2006. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004.]]) | medalje_SP = '''3''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – pojedinačno }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''2.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''21.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''13.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''17.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 1 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 1 | 2 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 7. 8. 2025. }} '''Patrick Favre''' rođen 30. jula 1972. u [[Aosta|Aosti]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|22]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|6]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|54]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} Patrick Favre je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|SP 2004.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je jednu srebrnu i dvije bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] |- | || ||2||38||14||28||26||33||24|| || || |} {{clear}} Prvi nastup Favrea u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2004. Od 2012-2018. bio je trener italijanske biatlonske selekcije, a od 2018. je trener u francuskoj reprezentaciji.<ref>{{cite web |url=https://www.lastampa.it/2018/05/15/societa/favre-alla-corte-di-fourcade-il-pi-forte-biatleta-di-sempre-lZpDsSWvQQRLnvBChKKGrL/pagina.html|title=Favre: "Alla corte di Fourcade, il più forte biatleta di sempre" |last=Casali |first=Luca|date=15. 5. 2018 |website=[[lastampa.it]] |language=it|access-date=27. 1. 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biathlonworld.com/news/detail/coaching-carousel-part-2-moves-in-austria-switzerland-france-and-russia |title=Coaching Carousel Part 2: Moves in Austria, Switzerland, France and Russia |author=<!--Not stated--> |date=23. 5. 019 |website=[[Međunarodni biatlonski savez]] |access-date=27. 1. 2019|language=en}}</ref> == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|229}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Favre, Patrick }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Aosta]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Italijanski biatlonski treneri]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] kqejiuc03zk39jqjgvsnvlcbtpshhha Obavještajni podaci 0 536489 3916885 2026-08-07T19:36:15Z Bosancica by MK 173186 Rad na novom članku 3916885 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni podaci''' ili '''obavještajni proizvodi''' predstavljaju prerađene i analizirane [[informacija|informacije]] o osobama, organizacijama, događajima ili pojavama koje su od značaja za ostvarivanje ciljeva ili zaštitu interesa određene organizacijske cjeline, kao što su [[država]], [[vlada]], [[oružane snage]] ili [[privredno društvo]]. U obavještajnoj teoriji pravi se jasna razlika između sirovih informacija i obavještajnih podataka. Sirove informacije predstavljaju neobrađene činjenice prikupljene na terenu, dok obavještajni podatak nastaje tek nakon što te informacije prođu proces obrade, vrednovanja i analitičkog tumačenja. Donosioci odluka i rukovodioci primarno se oslanjaju na analizirane obavještajne proizvode kako bi stekli uvid u situaciju i donijeli pravovremene odluke. U državnom i vojnom kontekstu obavještajni podaci najčešće se odnose na saznanja o potencijalnim prijetnjama, protivničkim snagama i operativnom okruženju, dok se u poslovnom okruženju odnose na analizu konkurencije i tržišnih kretanja.<ref name="Keegan_2003">{{cite book |last=Keegan |first=John |title=Intelligence in War: Knowledge of the Enemy from Napoleon to al-Qaeda |url=https://archive.org/details/intelligenceinwa0000keeg_q2h2 |publisher=Hutchinson |year=2003 |isbn=978-0-09-180229-5 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="USMC_MCDP2_2018">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Intelligence |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/MCDP%202.pdf?ver=2019-07-18-093626-303 |publisher=Department of the Navy |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="DemocracyNow_2013">{{cite news |last=Goodman |first=Amy |title=Spooky Business: U.S. Corporations Enlist Ex-Intelligence Agents to Spy on Nonprofit Groups |url=https://www.democracynow.org/2013/11/25/spooky_business_us_corporations_enlist_ex |work=Democracy Now! |date=25. 11. 2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Takvi proizvodi u pravilu pružaju odgovore na osnovna pitanja, u engleskoj literaturi poznata kao [[pet W pitanja]]: ko, šta, kada, gdje i zašto. Obavještajni podaci ne predstavljaju jedinstven proizvod, već postoje u različitim oblicima i fazama obrade. Neobrađene informacije prikupljene na terenu nazivaju se [[sirovi obavještajni podaci]], dok se finalni analitički dokument, nastao njihovom obradom i vrednovanjem, naziva [[gotovi obavještajni proizvod]].<ref name="Johnson_2006">{{cite book |editor-last=Johnson |editor-first=Loch K. |title=Handbook of Intelligence Studies |url=https://books.google.ba/books?id=U2yUAgAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-77050-7 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Organizovani sistem državnih agencija i službi zaduženih za prikupljanje, obradu, analizu i distribuciju ovih podataka unutar jedne države naziva se obavještajna zajednica ili [[Obavještajni rad|obavještajni sektor]]. Budući da je pojam obavještajnih podataka neodvojiv od načina njihovog nastanka, u literaturi se izraz ''intelligence'' često koristi kako za sam analitički proizvod, tako i za cjelokupan proces njegovog stvaranja te za organizacijske strukture koje ga provode.<ref name="Nash_2017">{{cite journal |last=Nash |first=A. J. |title=The Threat and Threat Intelligence: The Differences Between Data, Information, and Intelligence |url=https://www.uscybersecurity.net/csmag/the-differences-between-data-information-and-intelligence/ |journal=Cyber Security Magazine |date=2017 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sam proces pretvaranja sirovih podataka u gotove proizvode u teoriji se najčešće prikazuje kroz model [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji opisuje uzastopne faze planiranja, prikupljanja, obrade, analize, distribucije i evaluacije.<ref name="Gates_2024">{{cite journal |last=Gates |first=Megan |title=The Six Steps in the Intelligence Cycle |url=https://www.asisonline.org/security-management-magazine/monthly-issues/security-technology/archive/2024/october/the-six-steps-in-the-intelligence-cycle/ |journal=Security Management Magazine |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |publisher=ASIS International |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni podaci}} [[Kategorija:Obavještajne službe]] [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Nadgledanje]] sws0dwxsv10gja8fojol2mascwuz4uy 3916896 3916885 2026-08-07T21:40:05Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3916896 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni podaci''' ili '''obavještajni proizvodi''' predstavljaju prerađene i analizirane [[informacija|informacije]] o osobama, organizacijama, događajima ili pojavama koje su od značaja za ostvarivanje ciljeva ili zaštitu interesa određene organizacijske cjeline, kao što su [[država]], [[vlada]], [[oružane snage]] ili [[privredno društvo]]. U obavještajnoj teoriji pravi se jasna razlika između sirovih informacija i obavještajnih podataka. Sirove informacije predstavljaju neobrađene činjenice prikupljene na terenu, dok obavještajni podatak nastaje tek nakon što te informacije prođu proces obrade, vrednovanja i analitičkog tumačenja. Donosioci odluka i rukovodioci primarno se oslanjaju na analizirane obavještajne proizvode kako bi stekli uvid u situaciju i donijeli pravovremene odluke. U državnom i vojnom kontekstu obavještajni podaci najčešće se odnose na saznanja o potencijalnim prijetnjama, protivničkim snagama i operativnom okruženju, dok se u poslovnom okruženju odnose na analizu konkurencije i tržišnih kretanja.<ref name="Keegan_2003">{{cite book |last=Keegan |first=John |title=Intelligence in War: Knowledge of the Enemy from Napoleon to al-Qaeda |url=https://archive.org/details/intelligenceinwa0000keeg_q2h2 |publisher=Hutchinson |year=2003 |isbn=978-0-09-180229-5 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="USMC_MCDP2_2018">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Intelligence |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/MCDP%202.pdf?ver=2019-07-18-093626-303 |publisher=Department of the Navy |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="DemocracyNow_2013">{{cite news |last=Goodman |first=Amy |title=Spooky Business: U.S. Corporations Enlist Ex-Intelligence Agents to Spy on Nonprofit Groups |url=https://www.democracynow.org/2013/11/25/spooky_business_us_corporations_enlist_ex |work=Democracy Now! |date=25. 11. 2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Takvi proizvodi u pravilu pružaju odgovore na osnovna pitanja, u engleskoj literaturi poznata kao [[pet W pitanja]]: ko, šta, kada, gdje i zašto. Obavještajni podaci ne predstavljaju jedinstven proizvod, već postoje u različitim oblicima i fazama obrade. Neobrađene informacije prikupljene na terenu nazivaju se [[sirovi obavještajni podaci]], dok se finalni analitički dokument, nastao njihovom obradom i vrednovanjem, naziva [[gotovi obavještajni proizvod]].<ref name="Johnson_2006">{{cite book |editor-last=Johnson |editor-first=Loch K. |title=Handbook of Intelligence Studies |url=https://books.google.ba/books?id=U2yUAgAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-77050-7 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Organizovani sistem državnih agencija i službi zaduženih za prikupljanje, obradu, analizu i distribuciju ovih podataka unutar jedne države naziva se obavještajna zajednica ili [[Obavještajni rad|obavještajni sektor]]. Budući da je pojam obavještajnih podataka neodvojiv od načina njihovog nastanka, u literaturi se izraz ''intelligence'' često koristi kako za sam analitički proizvod, tako i za cjelokupan proces njegovog stvaranja te za organizacijske strukture koje ga provode.<ref name="Nash_2017">{{cite journal |last=Nash |first=A. J. |title=The Threat and Threat Intelligence: The Differences Between Data, Information, and Intelligence |url=https://www.uscybersecurity.net/csmag/the-differences-between-data-information-and-intelligence/ |journal=Cyber Security Magazine |date=2017 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sam proces pretvaranja sirovih podataka u gotove proizvode u teoriji se najčešće prikazuje kroz model [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji opisuje uzastopne faze planiranja, prikupljanja, obrade, analize, distribucije i evaluacije.<ref name="Gates_2024">{{cite journal |last=Gates |first=Megan |title=The Six Steps in the Intelligence Cycle |url=https://www.asisonline.org/security-management-magazine/monthly-issues/security-technology/archive/2024/october/the-six-steps-in-the-intelligence-cycle/ |journal=Security Management Magazine |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |publisher=ASIS International |language=en}}</ref> == Nosioci obavještajnih podataka == Prije izuma pisma obavještajni podaci prenosili su se usmenim putem, odnosno kroz [[usmena predaja|usmenu predaju]]. Kasnije su se obavještajni proizvodi najčešće izrađivali na potrošnim materijalima, poput [[papirus]]a i [[papir]]a, u obliku pisanih dokumenata kao što su [[svitak|svici]], [[pamflet]]i, [[izvještaj]]i, [[dnevnik|dnevnici]] i [[knjiga|knjige]]. [[Irving Finkel]] ističe da su drevne kulture [[Indija|Indije]] svoje zapise najvjerovatnije izrađivale na materijalima koji su se tokom vremena raspali, a uglavnom su sačuvani samo [[službeni pečat]]i i fragmente pisma.<ref name="Finkel_2015">{{cite book |last=Finkel |first=Irving |title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood |url=https://books.google.ba/books/about/The_Ark_Before_Noah.html?id=W7mdoAEACAAJ |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |year=2015 |isbn=978-0-345-80439-6 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] svici koji su sadržavali povjerljive obavještajne podatke zatvarani su [[službeni pečat|voštanim pečatima]] kako bi se osigurala tajnost njihovog sadržaja. [[Pismo|Pisma]] su se, prije i nakon pojave [[koverta|koverti]], stoljećima zapečaćivala [[vosak|voskom]], a kasnije ljepilima i drugim sredstvima za zatvaranje. Obavještajni podaci prenošeni su i drugim papirnim medijima, uključujući [[karta|karte]], [[fotografija|fotografije]] i [[Skica (crtež)|skice]]. Razvojem tehnologije uvedeni su [[mikrotačka|mikrotačke]], [[Mikrosnimak|mikrofilm]] i [[Mikrosnimak|mikrofiš]], koji su omogućili pohranu velikih količina štampanog materijala na vrlo malom prostoru.<ref name="ESA_Microfiche_Microfilm">{{cite web |title=A brief history of preservation: microfiche and microfilm |url=https://historicalarchives.esa.int/brief-history-preservation-microfiche-and-microfilm |website=European Space Agency Historical Archives |publisher=European Space Agency |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Širokom primjenom računara uobičajeni nosači obavještajnih podataka postali su [[disketa]], [[CD-ROM]], [[DVD|DVD-ROM]], [[SD kartica]], vanjski [[tvrdi disk]] i [[USB memorija]].<ref name="Watson_Jones_2013">{{cite book |last1=Watson |first1=David |last2=Jones |first2=Andrew |chapter=Chapter 8 - Incident Response |title=Digital Forensics Processing and Procedures |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/monograph/abs/pii/B978159749742800008X |publisher=Syngress |year=2013 |pages=313–365 |isbn=978-1-59749-742-8 |doi=10.1016/B978-1-59749-742-8.00008-X |url-access=subscription |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> U savremenom digitalnom dobu obavještajni podaci najčešće postoje u elektronskom obliku, kao što su [[PDF]] dokumenti, dokumenti programa [[Microsoft Word]] i datoteke drugih računarskih programa. == Klasifikacija == [[Datoteka:Sudhof-Bericht Seite 045 2025-07-08 162341.png|mini|desno|300px|Veliki dio informacija koje se smatraju obavještajnim podacima ima status [[klasifikacija informacija|klasifikovanih informacija]]]] Osnovna razlika između obavještajnih podataka i drugih vrsta informacija jeste u tome što se obavještajni podaci u pravilu svrstavaju u određeni stepen [[klasifikacija informacija|klasifikacije]].<ref name="IntelligenceCommunity_1978">{{cite report |author=Intelligence Community Staff |title=Glossary of Intelligence Terms and Definitions |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP80M00596A000500020003-7.pdf |publisher=Director of Central Intelligence |date=1978 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Čak i informacije prikupljene putem [[obavještajni podaci iz otvorenih izvora|obavještajnih podataka iz otvorenih izvora]] (OSINT) mogu postati klasifikovane kada ih državne institucije objedine i analiziraju. Pojedinačne informacije često same po sebi nemaju poseban sigurnosni značaj, ali njihovim povezivanjem može nastati cjelovita slika koja ima znatno veću obavještajnu vrijednost. == Faze obrade == [[Michael S. Warner]] navodi da pojam obavještajnih podataka, kada se shvati samo kao informacija, ne obuhvata njihovu punu vrijednost. Kao ilustraciju koristi primjer telefonskog imenika: iako sadrži veliki broj telefonskih brojeva, korisniku je potreban samo jedan određeni broj. Telefonski imenik predstavlja analogiju sirovim obavještajnim podacima, dok je broj osobe koji korisnik traži primjer obavještajnog podatka koji je obrađen i spreman za praktičnu primjenu.<ref name="Andrew_et_al_2020">{{cite book |editor-last1=Andrew |editor-first1=Christopher |editor-last2=Aldrich |editor-first2=Richard J. |editor-last3=Wark |editor-first3=Wesley K. |title=Secret Intelligence: A Reader |edition=2. |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429650000_A37991097/preview-9780429650000_A37991097.pdf |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-0-415-70568-4 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> [[Sirovi obavještajni podaci]] predstavljaju neobrađene podatke koji još nisu prošli proces analize.<ref name="Knowlesys_Raw_Intelligence">{{cite web |title=Raw Intelligence |url=https://knowlesys.com/en/osint-academy/by-term/raw-intelligence.html |website=Knowlesys OSINT Academy |publisher=Knowlesys |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Gotovi obavještajni proizvod]] predstavlja krajnji rezultat [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]] — obuhvatnog procesa prikupljanja, analize i procjene sirovih podataka radi pružanja pouzdanih uvida donosiocima odluka. Odlikuje ga objektivnost, sažetost i visoki stepen prilagođenosti specifičnim potrebama korisnika, poput državnih zvaničnika ili vojnih zapovjednika.<ref name="Silobreaker_Finished_Intelligence">{{cite web |title=What is finished intelligence? |url=https://www.silobreaker.com/glossary/what-is-finished-intelligence/ |website=Silobreaker |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni podaci}} [[Kategorija:Obavještajne službe]] [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Nadgledanje]] o3bglom2n8ekmkjrd5d2g1qlp0e8pdx 3916903 3916896 2026-08-07T23:12:49Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3916903 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni podaci''' ili '''obavještajni proizvodi''' predstavljaju prerađene i analizirane [[informacija|informacije]] o osobama, organizacijama, događajima ili pojavama koje su od značaja za ostvarivanje ciljeva ili zaštitu interesa određene organizacijske cjeline, kao što su [[država]], [[vlada]], [[oružane snage]] ili [[privredno društvo]]. U obavještajnoj teoriji pravi se jasna razlika između sirovih informacija i obavještajnih podataka. Sirove informacije predstavljaju neobrađene činjenice prikupljene na terenu, dok obavještajni podatak nastaje tek nakon što te informacije prođu proces obrade, vrednovanja i analitičkog tumačenja. Donosioci odluka i rukovodioci primarno se oslanjaju na analizirane obavještajne proizvode kako bi stekli uvid u situaciju i donijeli pravovremene odluke. U državnom i vojnom kontekstu obavještajni podaci najčešće se odnose na saznanja o potencijalnim prijetnjama, protivničkim snagama i operativnom okruženju, dok se u poslovnom okruženju odnose na analizu konkurencije i tržišnih kretanja.<ref name="Keegan_2003">{{cite book |last=Keegan |first=John |title=Intelligence in War: Knowledge of the Enemy from Napoleon to al-Qaeda |url=https://archive.org/details/intelligenceinwa0000keeg_q2h2 |publisher=Hutchinson |year=2003 |isbn=978-0-09-180229-5 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="USMC_MCDP2_2018">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Intelligence |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/MCDP%202.pdf?ver=2019-07-18-093626-303 |publisher=Department of the Navy |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="DemocracyNow_2013">{{cite news |last=Goodman |first=Amy |title=Spooky Business: U.S. Corporations Enlist Ex-Intelligence Agents to Spy on Nonprofit Groups |url=https://www.democracynow.org/2013/11/25/spooky_business_us_corporations_enlist_ex |work=Democracy Now! |date=25. 11. 2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Takvi proizvodi u pravilu pružaju odgovore na osnovna pitanja, u engleskoj literaturi poznata kao [[pet W pitanja]]: ko, šta, kada, gdje i zašto. Obavještajni podaci ne predstavljaju jedinstven proizvod, već postoje u različitim oblicima i fazama obrade. Neobrađene informacije prikupljene na terenu nazivaju se [[sirovi obavještajni podaci]], dok se finalni analitički dokument, nastao njihovom obradom i vrednovanjem, naziva [[gotovi obavještajni proizvod]].<ref name="Johnson_2006">{{cite book |editor-last=Johnson |editor-first=Loch K. |title=Handbook of Intelligence Studies |url=https://books.google.ba/books?id=U2yUAgAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-77050-7 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Organizovani sistem državnih agencija i službi zaduženih za prikupljanje, obradu, analizu i distribuciju ovih podataka unutar jedne države naziva se obavještajna zajednica ili [[Obavještajni rad|obavještajni sektor]]. Budući da je pojam obavještajnih podataka neodvojiv od načina njihovog nastanka, u literaturi se izraz ''intelligence'' često koristi kako za sam analitički proizvod, tako i za cjelokupan proces njegovog stvaranja te za organizacijske strukture koje ga provode.<ref name="Nash_2017">{{cite journal |last=Nash |first=A. J. |title=The Threat and Threat Intelligence: The Differences Between Data, Information, and Intelligence |url=https://www.uscybersecurity.net/csmag/the-differences-between-data-information-and-intelligence/ |journal=Cyber Security Magazine |date=2017 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sam proces pretvaranja sirovih podataka u gotove proizvode u teoriji se najčešće prikazuje kroz model [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji opisuje uzastopne faze planiranja, prikupljanja, obrade, analize, distribucije i evaluacije.<ref name="Gates_2024">{{cite journal |last=Gates |first=Megan |title=The Six Steps in the Intelligence Cycle |url=https://www.asisonline.org/security-management-magazine/monthly-issues/security-technology/archive/2024/october/the-six-steps-in-the-intelligence-cycle/ |journal=Security Management Magazine |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |publisher=ASIS International |language=en}}</ref> == Mediji za pohranu obavještajnih podataka == Prije izuma pisma obavještajni podaci prenosili su se usmenim putem, odnosno kroz [[usmena predaja|usmenu predaju]]. Kasnije su se obavještajni proizvodi najčešće izrađivali na potrošnim materijalima, poput [[papirus]]a i [[papir]]a, u obliku pisanih dokumenata kao što su [[svitak|svici]], [[pamflet]]i, [[izvještaj]]i, [[dnevnik|dnevnici]] i [[knjiga|knjige]]. [[Irving Finkel]] ističe da su drevne kulture [[Indija|Indije]] svoje zapise najvjerovatnije izrađivale na materijalima koji su se tokom vremena raspali, a uglavnom su sačuvani samo [[službeni pečat]]i i fragmente pisma.<ref name="Finkel_2015">{{cite book |last=Finkel |first=Irving |title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood |url=https://books.google.ba/books/about/The_Ark_Before_Noah.html?id=W7mdoAEACAAJ |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |year=2015 |isbn=978-0-345-80439-6 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] svici koji su sadržavali povjerljive obavještajne podatke zatvarani su [[službeni pečat|voštanim pečatima]] kako bi se osigurala tajnost njihovog sadržaja. [[Pismo|Pisma]] su se, prije i nakon pojave [[koverta|koverti]], stoljećima zapečaćivala [[vosak|voskom]], a kasnije ljepilima i drugim sredstvima za zatvaranje. Obavještajni podaci prenošeni su i drugim papirnim medijima, uključujući [[karta|karte]], [[fotografija|fotografije]] i [[Skica (crtež)|skice]]. Razvojem tehnologije uvedeni su [[mikrotačka|mikrotačke]], [[Mikrosnimak|mikrofilm]] i [[Mikrosnimak|mikrofiš]], koji su omogućili pohranu velikih količina štampanog materijala na vrlo malom prostoru.<ref name="ESA_Microfiche_Microfilm">{{cite web |title=A brief history of preservation: microfiche and microfilm |url=https://historicalarchives.esa.int/brief-history-preservation-microfiche-and-microfilm |website=European Space Agency Historical Archives |publisher=European Space Agency |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Širokom primjenom računara uobičajeni nosači obavještajnih podataka postali su [[disketa]], [[CD-ROM]], [[DVD|DVD-ROM]], [[SD kartica]], vanjski [[tvrdi disk]] i [[USB memorija]].<ref name="Watson_Jones_2013">{{cite book |last1=Watson |first1=David |last2=Jones |first2=Andrew |chapter=Chapter 8 - Incident Response |title=Digital Forensics Processing and Procedures |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/monograph/abs/pii/B978159749742800008X |publisher=Syngress |year=2013 |pages=313–365 |isbn=978-1-59749-742-8 |doi=10.1016/B978-1-59749-742-8.00008-X |url-access=subscription |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> U savremenom digitalnom dobu obavještajni podaci najčešće postoje u elektronskom obliku, kao što su [[PDF]] dokumenti, dokumenti programa [[Microsoft Word]] i datoteke drugih računarskih programa. == Klasifikacija == [[Datoteka:Sudhof-Bericht Seite 045 2025-07-08 162341.png|mini|desno|300px|Veliki dio informacija koje se smatraju obavještajnim podacima ima status [[klasifikacija informacija|klasifikovanih informacija]]]] Osnovna razlika između obavještajnih podataka i drugih vrsta informacija jeste u tome što se obavještajni podaci u pravilu svrstavaju u određeni stepen [[klasifikacija informacija|klasifikacije]].<ref name="IntelligenceCommunity_1978">{{cite report |author=Intelligence Community Staff |title=Glossary of Intelligence Terms and Definitions |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP80M00596A000500020003-7.pdf |publisher=Director of Central Intelligence |date=1978 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Čak i informacije prikupljene putem [[obavještajni podaci iz otvorenih izvora|obavještajnih podataka iz otvorenih izvora]] (OSINT) mogu postati klasifikovane kada ih državne institucije objedine i analiziraju. Pojedinačne informacije često same po sebi nemaju poseban sigurnosni značaj, ali njihovim povezivanjem može nastati cjelovita slika koja ima znatno veću obavještajnu vrijednost. == Faze obrade == [[Michael S. Warner]] navodi da pojam obavještajnih podataka, kada se shvati samo kao informacija, ne obuhvata njihovu punu vrijednost. Kao ilustraciju koristi primjer telefonskog imenika: iako sadrži veliki broj telefonskih brojeva, korisniku je potreban samo jedan određeni broj. Telefonski imenik predstavlja analogiju sirovim obavještajnim podacima, dok je broj osobe koji korisnik traži primjer obavještajnog podatka koji je obrađen i spreman za praktičnu primjenu.<ref name="Andrew_et_al_2020">{{cite book |editor-last1=Andrew |editor-first1=Christopher |editor-last2=Aldrich |editor-first2=Richard J. |editor-last3=Wark |editor-first3=Wesley K. |title=Secret Intelligence: A Reader |edition=2. |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429650000_A37991097/preview-9780429650000_A37991097.pdf |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-0-415-70568-4 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> [[Sirovi obavještajni podaci]] predstavljaju neobrađene podatke koji još nisu prošli proces analize.<ref name="Knowlesys_Raw_Intelligence">{{cite web |title=Raw Intelligence |url=https://knowlesys.com/en/osint-academy/by-term/raw-intelligence.html |website=Knowlesys OSINT Academy |publisher=Knowlesys |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Gotovi obavještajni proizvod]] predstavlja krajnji rezultat [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]] — obuhvatnog procesa prikupljanja, analize i procjene sirovih podataka radi pružanja pouzdanih uvida donosiocima odluka. Odlikuje ga objektivnost, sažetost i visoki stepen prilagođenosti specifičnim potrebama korisnika, poput državnih zvaničnika ili vojnih zapovjednika.<ref name="Silobreaker_Finished_Intelligence">{{cite web |title=What is finished intelligence? |url=https://www.silobreaker.com/glossary/what-is-finished-intelligence/ |website=Silobreaker |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Obim obavještajnih saznanja == === Saznanja o subjektu (Ko?)=== [[Datoteka:Whitey Bulger 1947.jpg|mini|desno|300px|[[Policijska fotografija|Policijske fotografije]] često se koriste kao dio obavještajnih dosjea i profila]] Utvrđivanje identiteta, karakteristika i namjera ciljne osobe ili organizacije predstavlja prvi korak u procjeni da li ona predstavlja neprijatelja, saveznika, suprotstavljenu stranu, prepreku djelovanju organizacije ili ne predstavlja nikakvu prijetnju.<ref name="Moghaddam_Schoch_2018">{{cite journal |last1=Moghaddam |first1=Kasper Hadi |last2=Schoch |first2=Jason |title=Know Your Enemy. Know Yourself. |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2018/april/know-your-enemy-know-yourself |journal=Proceedings |publisher=U.S. Naval Institute |volume=144 |issue=4/1,382 |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Mishra_2020">{{cite web |last=Mishra |first=Anant |title=Knowing Thy Adversary: Why Modern Militaries Should Study the Enemy’s Culture |url=https://cove.army.gov.au/article/knowing-thy-adversary |website=The Cove |publisher=Australian Army |date=2020 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Poznavanje identiteta osobe, a naročito njenih uvjerenja, vrijednosti i motiva, omogućava precizniju procjenu prirode prijetnje i odgovarajućeg načina postupanja.<ref name="Giandomenico_2017">{{cite web |last=Giandomenico |first=Anthony |title=Know Your Enemy: Understanding Threat Actors |url=https://www.fortinet.com/blog/industry-trends/byline-know-your-enemy-understanding-threat-actors |website=Fortinet Blog |publisher=Fortinet |date=2017 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Iako se ponekad tvrdi da se obavještajni podaci ne prikupljaju o saveznicima, u praksi obavještajne službe prikupljaju informacije i o prijateljskim državama i partnerima radi procjene njihovih namjera, sposobnosti i interesa.<ref name="Toth_1986">{{cite news |last=Toth |first=Robert C. |title=Spying on Allies – It's a Tradition |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP90-00965R000706780008-9.pdf |work=Los Angeles Times |publisher=Central Intelligence Agency |date=1986 |access-date=8. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> ==== Analiza životnog obrasca ==== [[Analiza životnog obrasca]] predstavlja analitičku metodu kojom se prikupljaju saznanja o načinu na koji se osoba kreće, s kim i s čim ostvaruje kontakte, koje osobe pripadaju njenoj [[društvena mreža|društvenoj mreži]] te koje aktivnosti redovno obavlja.<ref name="Navy_SBIR_N141-075">{{cite report |author=Office of Naval Research |title=Pattern of Life Calculation from Big Graphs (Navy SBIR 2014.1, Topic N141-075, Proposal N141-075-0319) |url=https://www.navysbir.com/14_1/25.htm |publisher=United States Department of the Navy |year=2014 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> ==== Profili ==== [[Kriminalističko profilisanje|Profili]] predstavljaju tradicionalni oblik objedinjavanja svih raspoloživih podataka o određenoj osobi ili ciljnom subjektu u jedinstvenu analitičku cjelinu. === Saznanja o vremenu (Kada?) === ==== Predviđanje i prognoziranje ==== [[Datoteka:President_Barack_Obama_studies_a_document_held_by_Director_of_National_Intelligence_James_Clapper_during_the_Presidential_Daily_Briefing_in_the_Oval_Office.jpg|mini|desno|300px|[[Barack Obama|Barack Obama]] tokom primanja obavještajnog izvještaja od [[James Clapper|Jamesa Clappera]] u okviru [[Dnevni izvještaj za predsjednika|Predsjednikovog dnevnog obavještajnog izvještaja]]]] [[Predviđanje]] nije svojstveno isključivo obavještajnoj djelatnosti, nego se smatra jednom od osnovnih karakteristika [[inteligencija|inteligencije]] uopće. Ljudski mozak neprekidno predviđa moguće ishode događaja, često i prije nego što osoba svjesno reaguje.<ref name="ScholarAI_LLM_2023">{{cite web |title=Intelligence is predicting what is next: The Elegant Simplicity of LLMs |url=https://scholarai.io/blog/intelligence-is-predicting-what-is-next-the-elegant-simplicity-of-llms |website=ScholarAI |publisher=ScholarAI Blog |year=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sposobnost procjene kada će se određeni događaj dogoditi jedan je od osnovnih zadataka obavještajnog rada, naročito u preventivnom djelovanju. Među događajima koji se u obavještajnoj praksi smatraju prijetnjama i nastoje spriječiti nalaze se [[terorizam|teroristički napadi]], [[zasjeda|zasjede]], [[nuklearni napad|nuklearni napadi]], [[zračni napad|zračni napadi]] i [[eksplozija|eksplozije]]. Pravovremeno sprječavanje takvih događaja od ključnog je značaja u vojnim operacijama te predstavlja jednu od osnovnih funkcija [[vojnoobavještajni rad|vojnog obavještajnog rada]] i [[sprječavanje i suzbijanje terorizma|protivterorističkih]] aktivnosti. Ipak, predviđanje nije isto što i prevencija, niti se može poistovjetiti s preventivnim ili preventivno-ofanzivnim djelovanjem, iako se ta tri pojma u političkom diskursu nerijetko pogrešno izjednačavaju. Obavještajne procjene budućih događaja zasnivaju se na procjeni [[vjerovatnoća|vjerovatnoće]] različitih scenarija te koriste [[Izrazi za procjenu vjerovatnoće|standardizovani jezik]] kojim se izražava stepen sigurnosti ili neizvjesnosti pojedinih zaključaka.<ref name="UK_Defence_Intelligence_2023">{{cite web |author=Ministry of Defence |title=Defence Intelligence – communicating probability |url=https://www.gov.uk/government/news/defence-intelligence-communicating-probability |website=GOV.UK |publisher=Ministry of Defence |date=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Preventivno djelovanje može obuhvatati [[upravljanje rizikom]], [[prevencija kriminaliteta|prevenciju kriminaliteta]] i druge oblike [[Opasnost|prevencije rizika]]. Pri tome postoji opasnost da se saznanja o mogućim budućim događajima poistovjete s analitičkim procjenama. Oba oblika saznanja imaju značaj, ali su donosioci odluka prvenstveno zainteresirani za procjenu šta će protivnik vjerovatno učiniti, a ne samo šta je sposoban učiniti.<ref name="Davis_1997">{{cite journal |last=Davis |first=Forrest Lamar |title=Predictive Intelligence: Do We Really Need It? |url=https://irp.fas.org/agency/army/mipb/1997-2/davis.htm |journal=Military Intelligence Professional Bulletin |publisher=U.S. Army Intelligence Center |volume=23 |issue=2 |date=1997 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Zbog toga su kratkoročne prognoze budućih aktivnosti protivnika u pravilu operativno korisnije od dugoročnih procjena.<ref name="Davis_1997" /> U poslovnom okruženju preventivne aktivnosti također obuhvataju zaštitu od različitih prijetnji, ali i rizike specifične za privredne subjekte. [[Privatna obavještajna agencija|Privatne obavještajne agencije]] ovakva saznanja često svrstavaju u [[strateški obavještajni rad|strateške obavještajne podatke]]. Za razliku od državnih institucija, kompanije prijetnjom mogu smatrati [[štrajk]], pokušaj [[Preuzimanje poslovanja|neprijateljskog preuzimanja]] ili druge poslovne događaje, pa nastoje pravovremeno procijeniti kada je potrebno poduzeti odgovarajuće mjere. [[Prediktivna analitika]] predstavlja noviji pristup koji koristi savremene računarske metode za procjenu budućih događaja.<ref name="Hedgepath_2024">{{cite web |last=Hedgepath |first=William Oliver |title=Forecasting Threats: The Role of Predictive Analytics in Intelligence |url=https://www.amu.apus.edu/area-of-study/intelligence/resources/forecasting-threats/ |website=American Military University |publisher=American Public University System |date=2024 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Savremena literatura o prediktivnim metodama sve više se usmjerava na primjenu [[umjetna inteligencija|umjetne inteligencije]], pri čemu se tradicionalne metode analize obavještajnih podataka dopunjuju ili djelimično zamjenjuju automatiziranim sistemima za obradu i analizu podataka. == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni podaci}} [[Kategorija:Obavještajne službe]] [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Nadgledanje]] maxp56q77a2nj9abic61j2evyrftumt 3916913 3916903 2026-08-08T01:06:35Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3916913 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni podaci''' ili '''obavještajni proizvodi''' predstavljaju prerađene i analizirane [[informacija|informacije]] o osobama, organizacijama, događajima ili pojavama koje su od značaja za ostvarivanje ciljeva ili zaštitu interesa određene organizacijske cjeline, kao što su [[država]], [[vlada]], [[oružane snage]] ili [[privredno društvo]]. U obavještajnoj teoriji pravi se jasna razlika između sirovih informacija i obavještajnih podataka. Sirove informacije predstavljaju neobrađene činjenice prikupljene na terenu, dok obavještajni podatak nastaje tek nakon što te informacije prođu proces obrade, vrednovanja i analitičkog tumačenja. Donosioci odluka i rukovodioci primarno se oslanjaju na analizirane obavještajne proizvode kako bi stekli uvid u situaciju i donijeli pravovremene odluke. U državnom i vojnom kontekstu obavještajni podaci najčešće se odnose na saznanja o potencijalnim prijetnjama, protivničkim snagama i operativnom okruženju, dok se u poslovnom okruženju odnose na analizu konkurencije i tržišnih kretanja.<ref name="Keegan_2003">{{cite book |last=Keegan |first=John |title=Intelligence in War: Knowledge of the Enemy from Napoleon to al-Qaeda |url=https://archive.org/details/intelligenceinwa0000keeg_q2h2 |publisher=Hutchinson |year=2003 |isbn=978-0-09-180229-5 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="USMC_MCDP2_2018">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Intelligence |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/MCDP%202.pdf?ver=2019-07-18-093626-303 |publisher=Department of the Navy |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="DemocracyNow_2013">{{cite news |last=Goodman |first=Amy |title=Spooky Business: U.S. Corporations Enlist Ex-Intelligence Agents to Spy on Nonprofit Groups |url=https://www.democracynow.org/2013/11/25/spooky_business_us_corporations_enlist_ex |work=Democracy Now! |date=25. 11. 2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Takvi proizvodi u pravilu pružaju odgovore na osnovna pitanja, u engleskoj literaturi poznata kao [[pet W pitanja]]: ko, šta, kada, gdje i zašto. Obavještajni podaci ne predstavljaju jedinstven proizvod, već postoje u različitim oblicima i fazama obrade. Neobrađene informacije prikupljene na terenu nazivaju se [[sirovi obavještajni podaci]], dok se finalni analitički dokument, nastao njihovom obradom i vrednovanjem, naziva [[gotovi obavještajni proizvod]].<ref name="Johnson_2006">{{cite book |editor-last=Johnson |editor-first=Loch K. |title=Handbook of Intelligence Studies |url=https://books.google.ba/books?id=U2yUAgAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-77050-7 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Organizovani sistem državnih agencija i službi zaduženih za prikupljanje, obradu, analizu i distribuciju ovih podataka unutar jedne države naziva se obavještajna zajednica ili [[Obavještajni rad|obavještajni sektor]]. Budući da je pojam obavještajnih podataka neodvojiv od načina njihovog nastanka, u literaturi se izraz ''intelligence'' često koristi kako za sam analitički proizvod, tako i za cjelokupan proces njegovog stvaranja te za organizacijske strukture koje ga provode.<ref name="Nash_2017">{{cite journal |last=Nash |first=A. J. |title=The Threat and Threat Intelligence: The Differences Between Data, Information, and Intelligence |url=https://www.uscybersecurity.net/csmag/the-differences-between-data-information-and-intelligence/ |journal=Cyber Security Magazine |date=2017 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sam proces pretvaranja sirovih podataka u gotove proizvode u teoriji se najčešće prikazuje kroz model [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji opisuje uzastopne faze planiranja, prikupljanja, obrade, analize, distribucije i evaluacije.<ref name="Gates_2024">{{cite journal |last=Gates |first=Megan |title=The Six Steps in the Intelligence Cycle |url=https://www.asisonline.org/security-management-magazine/monthly-issues/security-technology/archive/2024/october/the-six-steps-in-the-intelligence-cycle/ |journal=Security Management Magazine |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |publisher=ASIS International |language=en}}</ref> == Mediji za pohranu obavještajnih podataka == Prije izuma pisma obavještajni podaci prenosili su se usmenim putem, odnosno kroz [[usmena predaja|usmenu predaju]]. Kasnije su se obavještajni proizvodi najčešće izrađivali na potrošnim materijalima, poput [[papirus]]a i [[papir]]a, u obliku pisanih dokumenata kao što su [[svitak|svici]], [[pamflet]]i, [[izvještaj]]i, [[dnevnik|dnevnici]] i [[knjiga|knjige]]. [[Irving Finkel]] ističe da su drevne kulture [[Indija|Indije]] svoje zapise najvjerovatnije izrađivale na materijalima koji su se tokom vremena raspali, a uglavnom su sačuvani samo [[službeni pečat]]i i fragmente pisma.<ref name="Finkel_2015">{{cite book |last=Finkel |first=Irving |title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood |url=https://books.google.ba/books/about/The_Ark_Before_Noah.html?id=W7mdoAEACAAJ |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |year=2015 |isbn=978-0-345-80439-6 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] svici koji su sadržavali povjerljive obavještajne podatke zatvarani su [[službeni pečat|voštanim pečatima]] kako bi se osigurala tajnost njihovog sadržaja. [[Pismo|Pisma]] su se, prije i nakon pojave [[koverta|koverti]], stoljećima zapečaćivala [[vosak|voskom]], a kasnije ljepilima i drugim sredstvima za zatvaranje. Obavještajni podaci prenošeni su i drugim papirnim medijima, uključujući [[karta|karte]], [[fotografija|fotografije]] i [[Skica (crtež)|skice]]. Razvojem tehnologije uvedeni su [[mikrotačka|mikrotačke]], [[Mikrosnimak|mikrofilm]] i [[Mikrosnimak|mikrofiš]], koji su omogućili pohranu velikih količina štampanog materijala na vrlo malom prostoru.<ref name="ESA_Microfiche_Microfilm">{{cite web |title=A brief history of preservation: microfiche and microfilm |url=https://historicalarchives.esa.int/brief-history-preservation-microfiche-and-microfilm |website=European Space Agency Historical Archives |publisher=European Space Agency |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Širokom primjenom računara uobičajeni nosači obavještajnih podataka postali su [[disketa]], [[CD-ROM]], [[DVD|DVD-ROM]], [[SD kartica]], vanjski [[tvrdi disk]] i [[USB memorija]].<ref name="Watson_Jones_2013">{{cite book |last1=Watson |first1=David |last2=Jones |first2=Andrew |chapter=Chapter 8 - Incident Response |title=Digital Forensics Processing and Procedures |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/monograph/abs/pii/B978159749742800008X |publisher=Syngress |year=2013 |pages=313–365 |isbn=978-1-59749-742-8 |doi=10.1016/B978-1-59749-742-8.00008-X |url-access=subscription |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> U savremenom digitalnom dobu obavještajni podaci najčešće postoje u elektronskom obliku, kao što su [[PDF]] dokumenti, dokumenti programa [[Microsoft Word]] i datoteke drugih računarskih programa. == Klasifikacija == [[Datoteka:Sudhof-Bericht Seite 045 2025-07-08 162341.png|mini|desno|300px|Veliki dio informacija koje se smatraju obavještajnim podacima ima status [[klasifikacija informacija|klasifikovanih informacija]]]] Osnovna razlika između obavještajnih podataka i drugih vrsta informacija jeste u tome što se obavještajni podaci u pravilu svrstavaju u određeni stepen [[klasifikacija informacija|klasifikacije]].<ref name="IntelligenceCommunity_1978">{{cite report |author=Intelligence Community Staff |title=Glossary of Intelligence Terms and Definitions |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP80M00596A000500020003-7.pdf |publisher=Director of Central Intelligence |date=1978 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Čak i informacije prikupljene putem [[obavještajni podaci iz otvorenih izvora|obavještajnih podataka iz otvorenih izvora]] (OSINT) mogu postati klasifikovane kada ih državne institucije objedine i analiziraju. Pojedinačne informacije često same po sebi nemaju poseban sigurnosni značaj, ali njihovim povezivanjem može nastati cjelovita slika koja ima znatno veću obavještajnu vrijednost. == Faze obrade == [[Michael S. Warner]] navodi da pojam obavještajnih podataka, kada se shvati samo kao informacija, ne obuhvata njihovu punu vrijednost. Kao ilustraciju koristi primjer telefonskog imenika: iako sadrži veliki broj telefonskih brojeva, korisniku je potreban samo jedan određeni broj. Telefonski imenik predstavlja analogiju sirovim obavještajnim podacima, dok je broj osobe koji korisnik traži primjer obavještajnog podatka koji je obrađen i spreman za praktičnu primjenu.<ref name="Andrew_et_al_2020">{{cite book |editor-last1=Andrew |editor-first1=Christopher |editor-last2=Aldrich |editor-first2=Richard J. |editor-last3=Wark |editor-first3=Wesley K. |title=Secret Intelligence: A Reader |edition=2. |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429650000_A37991097/preview-9780429650000_A37991097.pdf |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-0-415-70568-4 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> [[Sirovi obavještajni podaci]] predstavljaju neobrađene podatke koji još nisu prošli proces analize.<ref name="Knowlesys_Raw_Intelligence">{{cite web |title=Raw Intelligence |url=https://knowlesys.com/en/osint-academy/by-term/raw-intelligence.html |website=Knowlesys OSINT Academy |publisher=Knowlesys |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Gotovi obavještajni proizvod]] predstavlja krajnji rezultat [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]] — obuhvatnog procesa prikupljanja, analize i procjene sirovih podataka radi pružanja pouzdanih uvida donosiocima odluka. Odlikuje ga objektivnost, sažetost i visoki stepen prilagođenosti specifičnim potrebama korisnika, poput državnih zvaničnika ili vojnih zapovjednika.<ref name="Silobreaker_Finished_Intelligence">{{cite web |title=What is finished intelligence? |url=https://www.silobreaker.com/glossary/what-is-finished-intelligence/ |website=Silobreaker |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Obim obavještajnih saznanja == === Saznanja o subjektu (Ko?)=== [[Datoteka:Whitey Bulger 1947.jpg|mini|desno|300px|[[Policijska fotografija|Policijske fotografije]] često se koriste kao dio obavještajnih dosjea i profila]] Utvrđivanje identiteta, karakteristika i namjera ciljne osobe ili organizacije predstavlja prvi korak u procjeni da li ona predstavlja neprijatelja, saveznika, suprotstavljenu stranu, prepreku djelovanju organizacije ili ne predstavlja nikakvu prijetnju.<ref name="Moghaddam_Schoch_2018">{{cite journal |last1=Moghaddam |first1=Kasper Hadi |last2=Schoch |first2=Jason |title=Know Your Enemy. Know Yourself. |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2018/april/know-your-enemy-know-yourself |journal=Proceedings |publisher=U.S. Naval Institute |volume=144 |issue=4/1,382 |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Mishra_2020">{{cite web |last=Mishra |first=Anant |title=Knowing Thy Adversary: Why Modern Militaries Should Study the Enemy’s Culture |url=https://cove.army.gov.au/article/knowing-thy-adversary |website=The Cove |publisher=Australian Army |date=2020 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Poznavanje identiteta osobe, a naročito njenih uvjerenja, vrijednosti i motiva, omogućava precizniju procjenu prirode prijetnje i odgovarajućeg načina postupanja.<ref name="Giandomenico_2017">{{cite web |last=Giandomenico |first=Anthony |title=Know Your Enemy: Understanding Threat Actors |url=https://www.fortinet.com/blog/industry-trends/byline-know-your-enemy-understanding-threat-actors |website=Fortinet Blog |publisher=Fortinet |date=2017 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Iako se ponekad tvrdi da se obavještajni podaci ne prikupljaju o saveznicima, u praksi obavještajne službe prikupljaju informacije i o prijateljskim državama i partnerima radi procjene njihovih namjera, sposobnosti i interesa.<ref name="Toth_1986">{{cite news |last=Toth |first=Robert C. |title=Spying on Allies – It's a Tradition |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP90-00965R000706780008-9.pdf |work=Los Angeles Times |publisher=Central Intelligence Agency |date=1986 |access-date=8. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> ==== Analiza životnog obrasca ==== [[Analiza životnog obrasca]] predstavlja analitičku metodu kojom se prikupljaju saznanja o načinu na koji se osoba kreće, s kim i s čim ostvaruje kontakte, koje osobe pripadaju njenoj [[društvena mreža|društvenoj mreži]] te koje aktivnosti redovno obavlja.<ref name="Navy_SBIR_N141-075">{{cite report |author=Office of Naval Research |title=Pattern of Life Calculation from Big Graphs (Navy SBIR 2014.1, Topic N141-075, Proposal N141-075-0319) |url=https://www.navysbir.com/14_1/25.htm |publisher=United States Department of the Navy |year=2014 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> ==== Profili ==== [[Kriminalističko profilisanje|Profili]] predstavljaju tradicionalni oblik objedinjavanja svih raspoloživih podataka o određenoj osobi ili ciljnom subjektu u jedinstvenu analitičku cjelinu. === Saznanja o vremenu (Kada?) === ==== Predviđanje i prognoziranje ==== [[Datoteka:President_Barack_Obama_studies_a_document_held_by_Director_of_National_Intelligence_James_Clapper_during_the_Presidential_Daily_Briefing_in_the_Oval_Office.jpg|mini|desno|300px|[[Barack Obama|Barack Obama]] tokom primanja obavještajnog izvještaja od [[James Clapper|Jamesa Clappera]] u okviru [[Dnevni izvještaj za predsjednika|Predsjednikovog dnevnog obavještajnog izvještaja]]]] [[Predviđanje]] nije svojstveno isključivo obavještajnoj djelatnosti, nego se smatra jednom od osnovnih karakteristika [[inteligencija|inteligencije]] uopće. Ljudski mozak neprekidno predviđa moguće ishode događaja, često i prije nego što osoba svjesno reaguje.<ref name="ScholarAI_LLM_2023">{{cite web |title=Intelligence is predicting what is next: The Elegant Simplicity of LLMs |url=https://scholarai.io/blog/intelligence-is-predicting-what-is-next-the-elegant-simplicity-of-llms |website=ScholarAI |publisher=ScholarAI Blog |year=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sposobnost procjene kada će se određeni događaj dogoditi jedan je od osnovnih zadataka obavještajnog rada, naročito u preventivnom djelovanju. Među događajima koji se u obavještajnoj praksi smatraju prijetnjama i nastoje spriječiti nalaze se [[terorizam|teroristički napadi]], [[zasjeda|zasjede]], [[nuklearni napad|nuklearni napadi]], [[zračni napad|zračni napadi]] i [[eksplozija|eksplozije]]. Pravovremeno sprječavanje takvih događaja od ključnog je značaja u vojnim operacijama te predstavlja jednu od osnovnih funkcija [[vojnoobavještajni rad|vojnog obavještajnog rada]] i [[sprječavanje i suzbijanje terorizma|protivterorističkih]] aktivnosti. Ipak, predviđanje nije isto što i prevencija, niti se može poistovjetiti s preventivnim ili preventivno-ofanzivnim djelovanjem, iako se ta tri pojma u političkom diskursu nerijetko pogrešno izjednačavaju. Obavještajne procjene budućih događaja zasnivaju se na procjeni [[vjerovatnoća|vjerovatnoće]] različitih scenarija te koriste [[Izrazi za procjenu vjerovatnoće|standardizovani jezik]] kojim se izražava stepen sigurnosti ili neizvjesnosti pojedinih zaključaka.<ref name="UK_Defence_Intelligence_2023">{{cite web |author=Ministry of Defence |title=Defence Intelligence – communicating probability |url=https://www.gov.uk/government/news/defence-intelligence-communicating-probability |website=GOV.UK |publisher=Ministry of Defence |date=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Preventivno djelovanje može obuhvatati [[upravljanje rizikom]], [[prevencija kriminaliteta|prevenciju kriminaliteta]] i druge oblike [[Opasnost|prevencije rizika]]. Pri tome postoji opasnost da se saznanja o mogućim budućim događajima poistovjete s analitičkim procjenama. Oba oblika saznanja imaju značaj, ali su donosioci odluka prvenstveno zainteresirani za procjenu šta će protivnik vjerovatno učiniti, a ne samo šta je sposoban učiniti.<ref name="Davis_1997">{{cite journal |last=Davis |first=Forrest Lamar |title=Predictive Intelligence: Do We Really Need It? |url=https://irp.fas.org/agency/army/mipb/1997-2/davis.htm |journal=Military Intelligence Professional Bulletin |publisher=U.S. Army Intelligence Center |volume=23 |issue=2 |date=1997 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Zbog toga su kratkoročne prognoze budućih aktivnosti protivnika u pravilu operativno korisnije od dugoročnih procjena.<ref name="Davis_1997" /> U poslovnom okruženju preventivne aktivnosti također obuhvataju zaštitu od različitih prijetnji, ali i rizike specifične za privredne subjekte. [[Privatna obavještajna agencija|Privatne obavještajne agencije]] ovakva saznanja često svrstavaju u [[strateški obavještajni rad|strateške obavještajne podatke]]. Za razliku od državnih institucija, kompanije prijetnjom mogu smatrati [[štrajk]], pokušaj [[Preuzimanje poslovanja|neprijateljskog preuzimanja]] ili druge poslovne događaje, pa nastoje pravovremeno procijeniti kada je potrebno poduzeti odgovarajuće mjere. [[Prediktivna analitika]] predstavlja noviji pristup koji koristi savremene računarske metode za procjenu budućih događaja.<ref name="Hedgepath_2024">{{cite web |last=Hedgepath |first=William Oliver |title=Forecasting Threats: The Role of Predictive Analytics in Intelligence |url=https://www.amu.apus.edu/area-of-study/intelligence/resources/forecasting-threats/ |website=American Military University |publisher=American Public University System |date=24. 12. 2024 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Savremena literatura o prediktivnim metodama sve više se usmjerava na primjenu [[umjetna inteligencija|umjetne inteligencije]], pri čemu se tradicionalne metode analize obavještajnih podataka dopunjuju ili djelimično zamjenjuju automatiziranim sistemima za obradu i analizu podataka. ==== Historija i retrospektivna analiza ==== Historija obavještajnog rada, [[vojna historija]] i [[obavještajne studije]] pružaju uvid u prošle događaje kako bi se razvili modeli za razumijevanje i predviđanje budućih pojava. U obavještajnoj praksi pravi se razlika između "prediktivnih procjena", koje se odnose na buduće događaje, i "retrospektivnih procjena", koje analiziraju nedavnu prošlost, pri čemu se za oba pristupa koristi zajednički naziv "obavještajne procjene".<ref name="UK_Intelligence_Uncertainty_2025">{{cite web |author=Cabinet Office |title=Explaining Uncertainty in UK Intelligence Assessment |url=https://www.gov.uk/government/publications/explaining-uncertainty-in-uk-intelligence-assessment/explaining-uncertainty-in-uk-intelligence-assessment |website=GOV.UK |publisher=Cabinet Office |date=2025 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> === Saznanja o mjestu (Gdje?) === [[Datoteka:Cuba_Missiles_Crisis_U-2_photo.jpg|mini|desno|300px|Snimak dobiven [[zračno izviđanje|zračnim izviđanjem]] na kojem su prikazane raketne baze u izgradnji na [[Kuba|Kubi]]. Fotografija je prikazana [[John F. Kennedy|Johnu F. Kennedyju]] neposredno prije [[Kubanska kriza|Kubanske raketne krize]].]] [[Geoprostorni obavještajni podaci]] (GEOINT) predstavljaju podatke o prostornom položaju ljudi, objekata i događaja. Osnovna svrha ovih podataka jeste utvrđivanje gdje se određeni cilj nalazi u sadašnjosti, gdje se nalazio u prošlosti te procjena gdje bi se mogao nalaziti u budućnosti. GEOINT objedinjuje metode [[Geomatika|geoprostornih nauka]] i [[Obavještajni rad|obavještajnog rada]].<ref name="BYU_Geospatial_Intelligence">{{cite web |title=Geospatial Intelligence (BS Geography Emphasis) |url=https://geography.byu.edu/geospatial-intelligence |website=Department of Geography |publisher=Brigham Young University |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni podaci}} [[Kategorija:Obavještajne službe]] [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Nadgledanje]] pydcjdfsy0hsa5n6wrp2o2rwmzdvx1t 3916976 3916913 2026-08-08T09:06:54Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3916976 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni podaci''' ili '''obavještajni proizvodi''' predstavljaju prerađene i analizirane [[informacija|informacije]] o osobama, organizacijama, događajima ili pojavama koje su od značaja za ostvarivanje ciljeva ili zaštitu interesa određene organizacijske cjeline, kao što su [[država]], [[vlada]], [[oružane snage]] ili [[privredno društvo]]. U obavještajnoj teoriji pravi se jasna razlika između sirovih informacija i obavještajnih podataka. Sirove informacije predstavljaju neobrađene činjenice prikupljene na terenu, dok obavještajni podatak nastaje tek nakon što te informacije prođu proces obrade, vrednovanja i analitičkog tumačenja. Donosioci odluka i rukovodioci primarno se oslanjaju na analizirane obavještajne proizvode kako bi stekli uvid u situaciju i donijeli pravovremene odluke. U državnom i vojnom kontekstu obavještajni podaci najčešće se odnose na saznanja o potencijalnim prijetnjama, protivničkim snagama i operativnom okruženju, dok se u poslovnom okruženju odnose na analizu konkurencije i tržišnih kretanja.<ref name="Keegan_2003">{{cite book |last=Keegan |first=John |title=Intelligence in War: Knowledge of the Enemy from Napoleon to al-Qaeda |url=https://archive.org/details/intelligenceinwa0000keeg_q2h2 |publisher=Hutchinson |year=2003 |isbn=978-0-09-180229-5 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="USMC_MCDP2_2018">{{cite report |author=U.S. Marine Corps |title=Intelligence |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/MCDP%202.pdf?ver=2019-07-18-093626-303 |publisher=Department of the Navy |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="DemocracyNow_2013">{{cite news |last=Goodman |first=Amy |title=Spooky Business: U.S. Corporations Enlist Ex-Intelligence Agents to Spy on Nonprofit Groups |url=https://www.democracynow.org/2013/11/25/spooky_business_us_corporations_enlist_ex |work=Democracy Now! |date=25. 11. 2013 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Takvi proizvodi u pravilu pružaju odgovore na osnovna pitanja, u engleskoj literaturi poznata kao [[pet W pitanja]]: ko, šta, kada, gdje i zašto. Obavještajni podaci ne predstavljaju jedinstven proizvod, već postoje u različitim oblicima i fazama obrade. Neobrađene informacije prikupljene na terenu nazivaju se [[sirovi obavještajni podaci]], dok se finalni analitički dokument, nastao njihovom obradom i vrednovanjem, naziva [[gotovi obavještajni proizvod]].<ref name="Johnson_2006">{{cite book |editor-last=Johnson |editor-first=Loch K. |title=Handbook of Intelligence Studies |url=https://books.google.ba/books?id=U2yUAgAAQBAJ |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-77050-7 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Organizovani sistem državnih agencija i službi zaduženih za prikupljanje, obradu, analizu i distribuciju ovih podataka unutar jedne države naziva se obavještajna zajednica ili [[Obavještajni rad|obavještajni sektor]]. Budući da je pojam obavještajnih podataka neodvojiv od načina njihovog nastanka, u literaturi se izraz ''intelligence'' često koristi kako za sam analitički proizvod, tako i za cjelokupan proces njegovog stvaranja te za organizacijske strukture koje ga provode.<ref name="Nash_2017">{{cite journal |last=Nash |first=A. J. |title=The Threat and Threat Intelligence: The Differences Between Data, Information, and Intelligence |url=https://www.uscybersecurity.net/csmag/the-differences-between-data-information-and-intelligence/ |journal=Cyber Security Magazine |date=2017 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sam proces pretvaranja sirovih podataka u gotove proizvode u teoriji se najčešće prikazuje kroz model [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]], koji opisuje uzastopne faze planiranja, prikupljanja, obrade, analize, distribucije i evaluacije.<ref name="Gates_2024">{{cite journal |last=Gates |first=Megan |title=The Six Steps in the Intelligence Cycle |url=https://www.asisonline.org/security-management-magazine/monthly-issues/security-technology/archive/2024/october/the-six-steps-in-the-intelligence-cycle/ |journal=Security Management Magazine |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |publisher=ASIS International |language=en}}</ref> == Mediji za pohranu obavještajnih podataka == Prije izuma pisma obavještajni podaci prenosili su se usmenim putem, odnosno kroz [[usmena predaja|usmenu predaju]]. Kasnije su se obavještajni proizvodi najčešće izrađivali na potrošnim materijalima, poput [[papirus]]a i [[papir]]a, u obliku pisanih dokumenata kao što su [[svitak|svici]], [[pamflet]]i, [[izvještaj]]i, [[dnevnik|dnevnici]] i [[knjiga|knjige]]. [[Irving Finkel]] ističe da su drevne kulture [[Indija|Indije]] svoje zapise najvjerovatnije izrađivale na materijalima koji su se tokom vremena raspali, a uglavnom su sačuvani samo [[službeni pečat]]i i fragmente pisma.<ref name="Finkel_2015">{{cite book |last=Finkel |first=Irving |title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood |url=https://books.google.ba/books/about/The_Ark_Before_Noah.html?id=W7mdoAEACAAJ |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |year=2015 |isbn=978-0-345-80439-6 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] svici koji su sadržavali povjerljive obavještajne podatke zatvarani su [[službeni pečat|voštanim pečatima]] kako bi se osigurala tajnost njihovog sadržaja. [[Pismo|Pisma]] su se, prije i nakon pojave [[koverta|koverti]], stoljećima zapečaćivala [[vosak|voskom]], a kasnije ljepilima i drugim sredstvima za zatvaranje. Obavještajni podaci prenošeni su i drugim papirnim medijima, uključujući [[karta|karte]], [[fotografija|fotografije]] i [[Skica (crtež)|skice]]. Razvojem tehnologije uvedeni su [[mikrotačka|mikrotačke]], [[Mikrosnimak|mikrofilm]] i [[Mikrosnimak|mikrofiš]], koji su omogućili pohranu velikih količina štampanog materijala na vrlo malom prostoru.<ref name="ESA_Microfiche_Microfilm">{{cite web |title=A brief history of preservation: microfiche and microfilm |url=https://historicalarchives.esa.int/brief-history-preservation-microfiche-and-microfilm |website=European Space Agency Historical Archives |publisher=European Space Agency |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> Širokom primjenom računara uobičajeni nosači obavještajnih podataka postali su [[disketa]], [[CD-ROM]], [[DVD|DVD-ROM]], [[SD kartica]], vanjski [[tvrdi disk]] i [[USB memorija]].<ref name="Watson_Jones_2013">{{cite book |last1=Watson |first1=David |last2=Jones |first2=Andrew |chapter=Chapter 8 - Incident Response |title=Digital Forensics Processing and Procedures |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/monograph/abs/pii/B978159749742800008X |publisher=Syngress |year=2013 |pages=313–365 |isbn=978-1-59749-742-8 |doi=10.1016/B978-1-59749-742-8.00008-X |url-access=subscription |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> U savremenom digitalnom dobu obavještajni podaci najčešće postoje u elektronskom obliku, kao što su [[PDF]] dokumenti, dokumenti programa [[Microsoft Word]] i datoteke drugih računarskih programa. == Klasifikacija == [[Datoteka:Sudhof-Bericht Seite 045 2025-07-08 162341.png|mini|desno|300px|Veliki dio informacija koje se smatraju obavještajnim podacima ima status [[klasifikacija informacija|klasifikovanih informacija]]]] Osnovna razlika između obavještajnih podataka i drugih vrsta informacija jeste u tome što se obavještajni podaci u pravilu svrstavaju u određeni stepen [[klasifikacija informacija|klasifikacije]].<ref name="IntelligenceCommunity_1978">{{cite report |author=Intelligence Community Staff |title=Glossary of Intelligence Terms and Definitions |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP80M00596A000500020003-7.pdf |publisher=Director of Central Intelligence |date=1978 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Čak i informacije prikupljene putem [[obavještajni podaci iz otvorenih izvora|obavještajnih podataka iz otvorenih izvora]] (OSINT) mogu postati klasifikovane kada ih državne institucije objedine i analiziraju. Pojedinačne informacije često same po sebi nemaju poseban sigurnosni značaj, ali njihovim povezivanjem može nastati cjelovita slika koja ima znatno veću obavještajnu vrijednost. == Faze obrade == [[Michael S. Warner]] navodi da pojam obavještajnih podataka, kada se shvati samo kao informacija, ne obuhvata njihovu punu vrijednost. Kao ilustraciju koristi primjer telefonskog imenika: iako sadrži veliki broj telefonskih brojeva, korisniku je potreban samo jedan određeni broj. Telefonski imenik predstavlja analogiju sirovim obavještajnim podacima, dok je broj osobe koji korisnik traži primjer obavještajnog podatka koji je obrađen i spreman za praktičnu primjenu.<ref name="Andrew_et_al_2020">{{cite book |editor-last1=Andrew |editor-first1=Christopher |editor-last2=Aldrich |editor-first2=Richard J. |editor-last3=Wark |editor-first3=Wesley K. |title=Secret Intelligence: A Reader |edition=2. |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429650000_A37991097/preview-9780429650000_A37991097.pdf |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-0-415-70568-4 |access-date=7. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> [[Sirovi obavještajni podaci]] predstavljaju neobrađene podatke koji još nisu prošli proces analize.<ref name="Knowlesys_Raw_Intelligence">{{cite web |title=Raw Intelligence |url=https://knowlesys.com/en/osint-academy/by-term/raw-intelligence.html |website=Knowlesys OSINT Academy |publisher=Knowlesys |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Gotovi obavještajni proizvod]] predstavlja krajnji rezultat [[Obavještajni ciklus|obavještajnog ciklusa]] — obuhvatnog procesa prikupljanja, analize i procjene sirovih podataka radi pružanja pouzdanih uvida donosiocima odluka. Odlikuje ga objektivnost, sažetost i visoki stepen prilagođenosti specifičnim potrebama korisnika, poput državnih zvaničnika ili vojnih zapovjednika.<ref name="Silobreaker_Finished_Intelligence">{{cite web |title=What is finished intelligence? |url=https://www.silobreaker.com/glossary/what-is-finished-intelligence/ |website=Silobreaker |date=2024 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Obim obavještajnih saznanja == === Saznanja o subjektu (Ko?)=== [[Datoteka:Whitey Bulger 1947.jpg|mini|desno|300px|[[Policijska fotografija|Policijske fotografije]] često se koriste kao dio obavještajnih dosjea i profila]] Utvrđivanje identiteta, karakteristika i namjera ciljne osobe ili organizacije predstavlja prvi korak u procjeni da li ona predstavlja neprijatelja, saveznika, suprotstavljenu stranu, prepreku djelovanju organizacije ili ne predstavlja nikakvu prijetnju.<ref name="Moghaddam_Schoch_2018">{{cite journal |last1=Moghaddam |first1=Kasper Hadi |last2=Schoch |first2=Jason |title=Know Your Enemy. Know Yourself. |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2018/april/know-your-enemy-know-yourself |journal=Proceedings |publisher=U.S. Naval Institute |volume=144 |issue=4/1,382 |date=2018 |access-date=7. 8. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Mishra_2020">{{cite web |last=Mishra |first=Anant |title=Knowing Thy Adversary: Why Modern Militaries Should Study the Enemy’s Culture |url=https://cove.army.gov.au/article/knowing-thy-adversary |website=The Cove |publisher=Australian Army |date=2020 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Poznavanje identiteta osobe, a naročito njenih uvjerenja, vrijednosti i motiva, omogućava precizniju procjenu prirode prijetnje i odgovarajućeg načina postupanja.<ref name="Giandomenico_2017">{{cite web |last=Giandomenico |first=Anthony |title=Know Your Enemy: Understanding Threat Actors |url=https://www.fortinet.com/blog/industry-trends/byline-know-your-enemy-understanding-threat-actors |website=Fortinet Blog |publisher=Fortinet |date=2017 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Iako se ponekad tvrdi da se obavještajni podaci ne prikupljaju o saveznicima, u praksi obavještajne službe prikupljaju informacije i o prijateljskim državama i partnerima radi procjene njihovih namjera, sposobnosti i interesa.<ref name="Toth_1986">{{cite news |last=Toth |first=Robert C. |title=Spying on Allies – It's a Tradition |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP90-00965R000706780008-9.pdf |work=Los Angeles Times |publisher=Central Intelligence Agency |date=1986 |access-date=8. 8. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> ==== Analiza životnog obrasca ==== [[Analiza životnog obrasca]] predstavlja analitičku metodu kojom se prikupljaju saznanja o načinu na koji se osoba kreće, s kim i s čim ostvaruje kontakte, koje osobe pripadaju njenoj [[društvena mreža|društvenoj mreži]] te koje aktivnosti redovno obavlja.<ref name="Navy_SBIR_N141-075">{{cite report |author=Office of Naval Research |title=Pattern of Life Calculation from Big Graphs (Navy SBIR 2014.1, Topic N141-075, Proposal N141-075-0319) |url=https://www.navysbir.com/14_1/25.htm |publisher=United States Department of the Navy |year=2014 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> ==== Profili ==== [[Kriminalističko profilisanje|Profili]] predstavljaju tradicionalni oblik objedinjavanja svih raspoloživih podataka o određenoj osobi ili ciljnom subjektu u jedinstvenu analitičku cjelinu. === Saznanja o vremenu (Kada?) === ==== Predviđanje i prognoziranje ==== [[Datoteka:President_Barack_Obama_studies_a_document_held_by_Director_of_National_Intelligence_James_Clapper_during_the_Presidential_Daily_Briefing_in_the_Oval_Office.jpg|mini|desno|300px|[[Barack Obama|Barack Obama]] tokom primanja obavještajnog izvještaja od [[James Clapper|Jamesa Clappera]] u okviru [[Dnevni izvještaj za predsjednika|Predsjednikovog dnevnog obavještajnog izvještaja]]]] [[Predviđanje]] nije svojstveno isključivo obavještajnoj djelatnosti, nego se smatra jednom od osnovnih karakteristika [[inteligencija|inteligencije]] uopće. Ljudski mozak neprekidno predviđa moguće ishode događaja, često i prije nego što osoba svjesno reaguje.<ref name="ScholarAI_LLM_2023">{{cite web |title=Intelligence is predicting what is next: The Elegant Simplicity of LLMs |url=https://scholarai.io/blog/intelligence-is-predicting-what-is-next-the-elegant-simplicity-of-llms |website=ScholarAI |publisher=ScholarAI Blog |year=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Sposobnost procjene kada će se određeni događaj dogoditi jedan je od osnovnih zadataka obavještajnog rada, naročito u preventivnom djelovanju. Među događajima koji se u obavještajnoj praksi smatraju prijetnjama i nastoje spriječiti nalaze se [[terorizam|teroristički napadi]], [[zasjeda|zasjede]], [[nuklearni napad|nuklearni napadi]], [[zračni napad|zračni napadi]] i [[eksplozija|eksplozije]]. Pravovremeno sprječavanje takvih događaja od ključnog je značaja u vojnim operacijama te predstavlja jednu od osnovnih funkcija [[vojnoobavještajni rad|vojnog obavještajnog rada]] i [[sprječavanje i suzbijanje terorizma|protivterorističkih]] aktivnosti. Ipak, predviđanje nije isto što i prevencija, niti se može poistovjetiti s preventivnim ili preventivno-ofanzivnim djelovanjem, iako se ta tri pojma u političkom diskursu nerijetko pogrešno izjednačavaju. Obavještajne procjene budućih događaja zasnivaju se na procjeni [[vjerovatnoća|vjerovatnoće]] različitih scenarija te koriste [[Izrazi za procjenu vjerovatnoće|standardizovani jezik]] kojim se izražava stepen sigurnosti ili neizvjesnosti pojedinih zaključaka.<ref name="UK_Defence_Intelligence_2023">{{cite web |author=Ministry of Defence |title=Defence Intelligence – communicating probability |url=https://www.gov.uk/government/news/defence-intelligence-communicating-probability |website=GOV.UK |publisher=Ministry of Defence |date=2023 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Preventivno djelovanje može obuhvatati [[upravljanje rizikom]], [[prevencija kriminaliteta|prevenciju kriminaliteta]] i druge oblike [[Opasnost|prevencije rizika]]. Pri tome postoji opasnost da se saznanja o mogućim budućim događajima poistovjete s analitičkim procjenama. Oba oblika saznanja imaju značaj, ali su donosioci odluka prvenstveno zainteresirani za procjenu šta će protivnik vjerovatno učiniti, a ne samo šta je sposoban učiniti.<ref name="Davis_1997">{{cite journal |last=Davis |first=Forrest Lamar |title=Predictive Intelligence: Do We Really Need It? |url=https://irp.fas.org/agency/army/mipb/1997-2/davis.htm |journal=Military Intelligence Professional Bulletin |publisher=U.S. Army Intelligence Center |volume=23 |issue=2 |date=1997 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Zbog toga su kratkoročne prognoze budućih aktivnosti protivnika u pravilu operativno korisnije od dugoročnih procjena.<ref name="Davis_1997" /> U poslovnom okruženju preventivne aktivnosti također obuhvataju zaštitu od različitih prijetnji, ali i rizike specifične za privredne subjekte. [[Privatna obavještajna agencija|Privatne obavještajne agencije]] ovakva saznanja često svrstavaju u [[strateški obavještajni rad|strateške obavještajne podatke]]. Za razliku od državnih institucija, kompanije prijetnjom mogu smatrati [[štrajk]], pokušaj [[Preuzimanje poslovanja|neprijateljskog preuzimanja]] ili druge poslovne događaje, pa nastoje pravovremeno procijeniti kada je potrebno poduzeti odgovarajuće mjere. [[Prediktivna analitika]] predstavlja noviji pristup koji koristi savremene računarske metode za procjenu budućih događaja.<ref name="Hedgepath_2024">{{cite web |last=Hedgepath |first=William Oliver |title=Forecasting Threats: The Role of Predictive Analytics in Intelligence |url=https://www.amu.apus.edu/area-of-study/intelligence/resources/forecasting-threats/ |website=American Military University |publisher=American Public University System |date=2024 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Savremena literatura o prediktivnim metodama sve više se usmjerava na primjenu [[umjetna inteligencija|umjetne inteligencije]], pri čemu se tradicionalne metode analize obavještajnih podataka dopunjuju ili djelimično zamjenjuju automatiziranim sistemima za obradu i analizu podataka. ==== Historija i retrospektivna analiza ==== Historija obavještajnog rada, [[vojna historija]] i [[obavještajne studije]] pružaju uvid u prošle događaje kako bi se razvili modeli za razumijevanje i predviđanje budućih pojava. U obavještajnoj praksi pravi se razlika između "prediktivnih procjena", koje se odnose na buduće događaje, i "retrospektivnih procjena", koje analiziraju nedavnu prošlost, pri čemu se za oba pristupa koristi zajednički naziv "obavještajne procjene".<ref name="UK_Intelligence_Uncertainty_2025">{{cite web |author=Cabinet Office |title=Explaining Uncertainty in UK Intelligence Assessment |url=https://www.gov.uk/government/publications/explaining-uncertainty-in-uk-intelligence-assessment/explaining-uncertainty-in-uk-intelligence-assessment |website=GOV.UK |publisher=Cabinet Office |date=2025 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> === Saznanja o mjestu (Gdje?) === [[Datoteka:Cuba_Missiles_Crisis_U-2_photo.jpg|mini|desno|300px|Snimak dobiven [[zračno izviđanje|zračnim izviđanjem]] na kojem su prikazane raketne baze u izgradnji na [[Kuba|Kubi]]. Fotografija je prikazana [[John F. Kennedy|Johnu F. Kennedyju]] neposredno prije [[Kubanska kriza|Kubanske raketne krize]].]] [[Geoprostorni obavještajni podaci]] (GEOINT) predstavljaju podatke o prostornom položaju ljudi, objekata i događaja. Osnovna svrha ovih podataka jeste utvrđivanje gdje se određeni cilj nalazi u sadašnjosti, gdje se nalazio u prošlosti te procjena gdje bi se mogao nalaziti u budućnosti. GEOINT objedinjuje metode [[Geomatika|geoprostornih nauka]] i [[Obavještajni rad|obavještajnog rada]].<ref name="BYU_Geospatial_Intelligence">{{cite web |title=Geospatial Intelligence (BS Geography Emphasis) |url=https://geography.byu.edu/geospatial-intelligence |website=Department of Geography |publisher=Brigham Young University |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Geoprostorni obavještajni podaci]] povezuju [[sirovi obavještajni podaci|sirove obavještajne podatke]] s informacijama o lokaciji i vremenu kako bi se određena aktivnost smjestila u precizan prostorni i vremenski kontekst. Koristi se za lociranje neprijateljskih snaga ili drugih protivničkih grupa radi procjene njihovih namjera, ali i planiranja i koordinacije operacija. U tu svrhu primjenjuju se brojne metode i izvori podataka, uključujući [[obavještajni podaci dobiveni analizom snimaka|obavještajne podatke dobivene analizom snimaka]] (IMINT), [[zračno izviđanje]], [[GPS]], [[GIS]], [[kartografija|kartografiju]], [[geografija|geografiju]], [[Triangulacija|triangulaciju]], [[daljinska istraživanja]], [[LiDAR]], terenske izvještaje i podatke prikupljene [[ispitivanje|ispitivanjem]] osoba.<ref name="APU_Geospatial_Intelligence_2025">{{cite web |author=Staff Writer |title=What Is Geospatial Intelligence and How Has It Evolved? |url=https://www.apu.apus.edu/area-of-study/intelligence/resources/what-is-geospatial-intelligence/ |website=American Public University |publisher=American Public University System |date=2025 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Primjena geoprostornih obavještajnih podataka nije ograničena na sigurnosni i obavještajni sektor, već se koriste i u brojnim civilnim oblastima, uključujući [[poljoprivreda|poljoprivredu]], [[vatrogastvo]] i druge djelatnosti koje zahtijevaju prostornu analizu podataka.<ref name="APU_Geospatial_Intelligence_2025" /> === Saznanja o sposobnostima i načinu djelovanja (Šta? i Kako?) === Jedan od osnovnih zadataka obavještajne djelatnosti jeste procjena sposobnosti, organizacije, utvrđenih položaja, opremljenosti i načina djelovanja protivničkih snaga. Takve procjene omogućavaju razumijevanje njihovih operativnih mogućnosti, ograničenja i vjerovatnog načina upotrebe raspoloživih resursa. == Također pogledajte == * [[Geoprostorni obavještajni podaci]] * [[LiDAR]] * [[Kontraobavještajni rad]] * [[Obavještajni podaci dobiveni analizom snimaka]] (IMINT) * [[Prediktivna analitika]] * [[Sirovi obavještajni podaci]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni podaci}} [[Kategorija:Obavještajne službe]] [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Nadgledanje]] m4yohw5558j2qeuy2dt9qxdm5dwwz11 Razgovor:Bošnjački ljiljan 1 536490 3916910 2026-08-08T00:16:10Z GoodBosnian 170315 Nova stranica: Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--~~~~ 3916910 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) s8rk2hzuvpkh65dazu51aakxx5t4ki2 3916977 3916910 2026-08-08T09:31:06Z Tulum387 155909 /* Brisanje? */ novi odlomak 3916977 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog završetka, ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) je5jc17ijk8nbh9s9up9c0g4qsjo7hl 3916978 3916977 2026-08-08T09:31:31Z Tulum387 155909 3916978 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog "završetka", ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) 981zg989wufwvlwr60ivzfkc23e11i8 3916981 3916978 2026-08-08T09:52:54Z Mhare 481 /* Brisanje? */ odgovor 3916981 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog "završetka", ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) :Članak je obrisan bez potrebne diskusije i desilo se potpuno zaobilaženje wiki pravila i uobičajenog puta za postizanje konsenzusa. Nažalost, nemam vremena da detaljno ulazim u diskusiju i dodatnu argumentaciju, ali AnToni je blatantno zanemario druge kolege u diskusiji nakon svog "rezimea" i premjesito stranicu bez odgovora na argumente. Ovakav samovoljni način administriranja nije u redu. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:52, 8 august 2026 (CEST) j1upnpja462j4cdm5i9mc5rplzx7qp6 3916985 3916981 2026-08-08T10:12:14Z AnToni 2325 3916985 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog "završetka", ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) :Članak je obrisan bez potrebne diskusije i desilo se potpuno zaobilaženje wiki pravila i uobičajenog puta za postizanje konsenzusa. Nažalost, nemam vremena da detaljno ulazim u diskusiju i dodatnu argumentaciju, ali AnToni je blatantno zanemario druge kolege u diskusiji nakon svog "rezimea" i premjesito stranicu bez odgovora na argumente. Ovakav samovoljni način administriranja nije u redu. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:52, 8 august 2026 (CEST) :: Sadržina članka je premještena (nije izbrisana) u članak [[Ljiljan (simbol)|Ljiljan]] po smjernicama Wikipedije ''("...ako ne postoji natuknica u nekoj visokovrijednoj enciklopediji, onda ne treba biti ni na Wikipediji...")'' te na osnovu prijedloga u diskusiji da se sadržina spoji s člankom Liljan.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]<sub>([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])</sub> 12:12, 8 august 2026 (CEST) o92cdx1fh2x4tf83h8yc65dfm1bi7d7 3916987 3916985 2026-08-08T10:19:09Z Mhare 481 /* Brisanje? */ odgovor 3916987 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog "završetka", ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) :Članak je obrisan bez potrebne diskusije i desilo se potpuno zaobilaženje wiki pravila i uobičajenog puta za postizanje konsenzusa. Nažalost, nemam vremena da detaljno ulazim u diskusiju i dodatnu argumentaciju, ali AnToni je blatantno zanemario druge kolege u diskusiji nakon svog "rezimea" i premjesito stranicu bez odgovora na argumente. Ovakav samovoljni način administriranja nije u redu. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:52, 8 august 2026 (CEST) :: Sadržina članka je premještena (nije izbrisana) u članak [[Ljiljan (simbol)|Ljiljan]] po smjernicama Wikipedije ''("...ako ne postoji natuknica u nekoj visokovrijednoj enciklopediji, onda ne treba biti ni na Wikipediji...")'' te na osnovu prijedloga u diskusiji da se sadržina spoji s člankom Liljan.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]<sub>([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])</sub> 12:12, 8 august 2026 (CEST) :::Ne postoji ni [[Historija Visokog]], ali je zbog dužine članka izmještena iz glavnog. Vjerovatno ima i mnogo drugih sličnih primjera. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 12:19, 8 august 2026 (CEST) 9ctcgl4qgszk0r1h00mn1wpuql7jsz8 3916993 3916987 2026-08-08T10:24:20Z AnToni 2325 3916993 wikitext text/x-wiki Ovu stranicu za razgovor nije trebalo brisati--[[Korisnik:GoodBosnian|GoodBosnian]] ([[Razgovor s korisnikom:GoodBosnian|razgovor]]) 02:16, 8 august 2026 (CEST) == Brisanje? == Članak i SZR bi trebali biti vraćeni, prvenstveno zato što iz same rasprave, barem kako je tekla do njenog "završetka", ne vidim jasan konsenzus za brisanje članka. Da pojasnim hronološki kako sam ja razumio tok rasprave i zbog čega ovo zahtijevam: U početku je postavljeno pitanje naziva i sadržaja članka, odnosno da li ga treba zadržati pod nazivom "Bosanski ljiljan", promijeniti naziv, spojiti s drugim člankom ili izvršiti drugačiju organizaciju. Dakle, brisanja u raspravi --- nigdje. Bilo je različitih mišljenja o nazivu, ali je istovremeno više puta naglašeno da članak treba doraditi i sadržajno preciznije razdvojiti historijsku upotrebu simbola od njegove savremene upotrebe. To je i urađeno. Ja sam izričito zastupao stav da članak ne treba brisati, nego doraditi. U kasnijem toku rasprave @[[Korisnik:Runolist|Runolist]] također dijeli moje mišljenje i podržava moj pristup, navodeći praksu na Wikipediji, tj. pravilo ili smjernicu s kojim ni sam nisam bio upoznat, ali mi je bila logična. @[[Korisnik:Mhare|Haris]] također piše da članak ne treba brisati, nego ga preimenovati i doraditi. Nakon toga ga on i detaljno preuređuje, a @[[Korisnik:Panasko|Panasko]] zaključuje da je članak detaljno preuređen i dorađen i da se šablon za brisanje može ukloniti. Nakon toga, dvatri dana prije isteka roka za brisanje predviđenim šablonom, postavljam temu "Šta smo, gdje smo, dokle smo?", upravo zato da se razjasni šta je zaključak rasprave i šta je plan sa člankom nakon njegovog preuređenja. Ne dobijam odgovor ni od koga. Znači, bez argumentacije kojom bi se objasnilo zbog čega bi, nakon završene obrade i dorade, članak trebalo obrisati. Stoga mi je teško razumjeti kako je rasprava završila brisanjem članka (ili, da se ispravim, ''dopunjavanjem članka Ljiljan (simbol) materijalom iz ovog članka''), ako se pred sam kraj rasprave govorilo o njegovom preuređenju, uklanjanju šablona za brisanje i daljem radu na sadržaju. Važno je diferencirati par stvari; naziv članka nije bio loš. Čiji je, bošnjački, bosanski, neću ni ulazit u to jer sam potrošio dosta vremena da pokušam objasniti čiji je. Druga stvar je preklapanje sa člankom [[Ljiljan (simbol)]], a opet nakon svega ovoga taj isti članak se, kako sam i gore spomenuo, nadopunjuje materijalom iz ovog. Iz šupljeg u prazno. Raspravljalo se o rješenjima spajanja ili drugog naziva, a vjerujem da je većina učesnika koji su barem malo čitali o čemu se ovdje pisalo mislila da je šablon tu ostao i dalje radi rada na nekim drugim člancima ili kojih već administratorskih obaveza, a ne iz razloga da se ispuni to pravilo "7 dana šablon, bez obzira na raspravu, pa briši". Mislio sam da će i ići u tom pravcu, pa sam postavio pitanje u okviru teme "Šta smo, gdje smo, dokle smo", poprilično samoobjašnjavajuće. Ali, za razliku od toga kada se od mene traže odgovori, koje potkrijepim činjenicama, ja ne dobijam ništa. Helem... Ova dopuna članka Ljiljan (simbol) sama po sebi nije loše rješenje ako se zajednica prethodno složi da je to najbolji način organizacije sadržaja. Međutim, članak je u trenutku rasprave imao više od 30 kB sadržaja, bio je značajno dorađen i obrađivao je historijski i kulturno relevantnu temu. Ako je procijenjeno da dva članka obrađuju istu temu, prirodno je razmotriti spajanje i reorganizaciju sadržaja, a ne jednostavno brisanje bez jasnog zaključka rasprave. Posebno mi je nejasno brisanje stranice za razgovor. Bez obzira na to kakav će konačni stav zajednice biti o samom članku, razgovor je sadržavao argumente više urednika, prijedloge za preimenovanje i spajanje, navedene izvore i konkretne prijedloge kako članak treba urediti. Rasprava je bila korisna ne samo za ovaj članak, nego generalno može poslužiti kao smjernica za slične probleme. Što nju da se briše? Zato bih zamolio da se, prije nego što se stvar smatra konačno zaključenom, razmotri vraćanje: # samog članka # stranice za razgovor Iz razloga da se omogući uvid u obrisani sadržaj i raspravu, da još jednom vidimo iz kojeg razloga je to obrisano i je li bilo šta između redova napisano što nismo mogli dokučiti. A da se članak, koji ne treba biti nanovo rađen, vrati. Ne kažem da članak nužno mora ostati pod nazivom Bosanski ljiljan, niti da se mora zadržati u sadašnjem obliku, ali po mom mišljenju zaslužuje svoj prostor. Naziv, organizacija sadržaja i odnos prema članku Ljiljan (simbol) sasvim su legitimna pitanja za dalju raspravu. Ali tematika pitanja/problema, kako ko uzme, zaslužuje odvojen prostor ilivamga članak. Ako postoji pravilo ili obrazloženje na osnovu kojeg se smatra da je ovakav zaključak rezultovan brisanjem ipak pravilno izveden iz rasprave, volio bih da se ono navede kako bismo svi mogli razumjeti postupak i nastaviti raspravu na odgovarajući način. Prijedlog, dakle, vrlo jednostavan: obnoviti članak i njegovu stranicu za razgovor, pa zatim na temelju postojeće rasprave i već urađenih izmjena odlučiti hoće li se članak zadržati, preimenovati, spojiti, drugačije organizovati ili brisati. Ne želim da dovodim u pitanje nečije dobre namjere. Smatram da je isključivo iz razloga transparentnosti korisno da se sve ovo odradi na ovaj način, da svi imamo uvid u raspravu koja je prethodila brisanju, posebno zato što iz nje, po mom čitanju, ne proizlazi nedvosmislen zaključak da je brisanje jedino ili čak nužno rješenje. Unaprijed zahvalan. <span style="font-family:Segoe print; color:Maroon; text-shadow:green 0.2em 0.2em 0.4em;">[[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]</span> 11:31, 8 august 2026 (CEST) :Članak je obrisan bez potrebne diskusije i desilo se potpuno zaobilaženje wiki pravila i uobičajenog puta za postizanje konsenzusa. Nažalost, nemam vremena da detaljno ulazim u diskusiju i dodatnu argumentaciju, ali AnToni je blatantno zanemario druge kolege u diskusiji nakon svog "rezimea" i premjesito stranicu bez odgovora na argumente. Ovakav samovoljni način administriranja nije u redu. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:52, 8 august 2026 (CEST) :: Sadržina članka je premještena (nije izbrisana) u članak [[Ljiljan (simbol)|Ljiljan]] po smjernicama Wikipedije ''("...ako ne postoji natuknica u nekoj visokovrijednoj enciklopediji, onda ne treba biti ni na Wikipediji...")'' te na osnovu prijedloga u diskusiji da se sadržina spoji s člankom Liljan.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]<sub>([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])</sub> 12:12, 8 august 2026 (CEST) :::Ne postoji ni [[Historija Visokog]], ali je zbog dužine članka izmještena iz glavnog. Vjerovatno ima i mnogo drugih sličnih primjera. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 12:19, 8 august 2026 (CEST) :::: Premještanje u novi članak je sigurno bolje, jer ako se napiše o ljiljanu u drugim područjima, onda bi bio članak prevelik.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]<sub>([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])</sub> 12:24, 8 august 2026 (CEST) b7596d5uy160pwpbqetwtnav83t8dx1 Obavještajne studije 0 536491 3916911 2026-08-08T00:47:36Z Bosancica by MK 173186 Nova stranica: {{Obavještajni rad}} '''Obavještajne studije''' su [[interdisciplinarnost|interdisciplinarno]] akademsko područje koje proučava [[obavještajni rad|obavještajni rad]], uključujući prikupljanje, procjenu i analizu obavještajnih podataka, kao i procese donošenja odluka na osnovu obavještajnih saznanja. Povezane su s područjima kao što su [[međunarodni odnosi]], [[sigurnosne studije]], [[političke nauke]], [[Vojna nauka|vojne nauke]] i [[historija]]. Obavještajne... 3916911 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajne studije''' su [[interdisciplinarnost|interdisciplinarno]] akademsko područje koje proučava [[obavještajni rad|obavještajni rad]], uključujući prikupljanje, procjenu i analizu obavještajnih podataka, kao i procese donošenja odluka na osnovu obavještajnih saznanja. Povezane su s područjima kao što su [[međunarodni odnosi]], [[sigurnosne studije]], [[političke nauke]], [[Vojna nauka|vojne nauke]] i [[historija]]. Obavještajne studije dugo su imale ograničenu zastupljenost u akademskom proučavanju međunarodnih odnosa. Zbog tajnovitosti obavještajnog rada, mnoge operacije, izvori i procjene ostaju nedostupni javnosti, zbog čega je obavještajni rad opisan kao "izgubljena dimenzija" područja [[Međunarodni odnosi|međunarodnih odnosa]] i [[Historija diplomatije|historije diplomatije]].<ref name="Evans_Newnham_1998">{{cite book |last1=Evans |first1=Graham |last2=Newnham |first2=Jeffrey |title=The Penguin Dictionary of International Relations |series=Penguin Reference Books |publisher=Penguin Books |year=1998 |isbn=978-0-14-051397-4 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Penguin_Dictionary_of_International.html?id=ap2yAAAAIAAJ |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Razvoj == Obavještajne studije razvijale su se kao akademsko područje unutar šireg proučavanja [[Međunarodni odnosi|međunarodnih odnosa]], [[Političke nauke|političkih nauka]], [[historija|historije]] i sigurnosti. Njihov razvoj bio je neujednačen među državama i akademskim sredinama, što je bilo povezano s dostupnošću istraživačkih izvora, posebno službenih i arhivskih podataka, kao i s institucionalnim položajem istraživanja obavještajne i sigurnosne djelatnosti u visokom obrazovanju.<ref name="VanPuyvelde_et_al_2020">{{cite journal |last1=Van Puyvelde |first1=Damien |last2=Wirtz |first2=James J. |last3=Holeindre |first3=Jean-Vincent |last4=Oudet |first4=Benjamin |last5=Bar-Joseph |first5=Uri |last6=Kotani |first6=Ken |last7=Matei |first7=Florina Cristiana |last8=Díaz Fernández |first8=Antonio M. |title=Comparing National Approaches to the Study of Intelligence |url=https://academic.oup.com/isp/article/21/3/298/5721760 |journal=International Studies Perspectives |publisher=Oxford University Press |volume=21 |issue=3 |pages=298–337 |date=2020 |doi=10.1093/isp/ekz031 |url-access=subscription |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> === Obavještajne studije i međunarodni odnosi === Obavještajne studije historijski su bile slabo zastupljene u akademskom proučavanju [[međunarodni odnosi|međunarodnih odnosa]]. Čak su i istaknuti teoretičari strategije, poput [[Carl von Clausewitz|Carla von Clausewitza]] i [[Niccolò Machiavelli|Niccolòa Machiavellija]], relativno malo pažnje posvećivali obavještajnom radu.<ref name="Jackson_Scott_2005">{{cite book |last1=Jackson |first1=Peter |last2=Scott |first2=Len |year=2005 |chapter=Intelligence |editor-last=Finney |editor-first=Patrick |title=Palgrave Advances in International History |publisher=Palgrave Macmillan |location=Basingstoke |isbn=978-1-4039-0436-2 |url=https://archive.org/details/palgraveadvances0000finn/mode/2up |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Jedan od razloga za takvu marginalizaciju bila je nedostupnost podataka o obavještajnim aktivnostima. U [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]] obavještajne studije razvijale su se prvenstveno unutar područja koja su se bavila [[Svjetska historija (naučna oblast)|međunarodnom historijom]],<ref name="Scott_2007">{{cite journal |last=Scott |first=Len |title=Sources and methods in the study of intelligence: A British view |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02684520701303808 |journal=Intelligence and National Security |publisher=Routledge |volume=22 |issue=2 |pages=185–205 |year=2007 |doi=10.1080/02684520701303808 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> dok su u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] uglavnom bile povezane s [[političke nauke|političkim naukama]]. U američkoj akademskoj tradiciji obavještajni rad dugo je proučavan prvenstveno u kontekstu [[javna politika|javnih politika]] i procesa donošenja odluka, a manje u okviru teorijskog proučavanja međunarodnih odnosa.<ref name="Jackson_Scott_2005" /> U novije vrijeme razvijaju se pristupi kojima se nastoji uspostaviti snažnija veza između obavještajnih studija i [[teorija međunarodnih odnosa|teorije međunarodnih odnosa]]. Među takvim pristupima je i rad Andrewa Rathmella, koji je primijenio [[postmodernizam|postmodernističke]] teorijske pristupe na proučavanje obavještajnog rada. Razvoj obavještajnih studija kao zasebnijeg područja proučavanja dodatno su potaknuli razvoj akademskih programa, naučnih skupova i istraživačkih mreža, kao i saradnja između akademskih istraživača i praktičara iz područja obavještajne i sigurnosne djelatnosti.<ref name="VanPuyvelde_et_al_2020" /> === Akademsko proučavanje i nastava === Obavještajne studije proučavaju se na univerzitetima kao samostalno akademsko područje ili u okviru studijskih programa iz [[međunarodni odnosi|međunarodnih odnosa]], [[sigurnosne studije|sigurnosnih studija]], [[vojna nauka|vojnih nauka]], [[Političke nauke|političkih nauka]] i drugih srodnih područja. Na nekim univerzitetima postoje i posebni studijski programi posvećeni obavještajnim studijama. Jedan od primjera je [[Univerzitet Aberystwyth]], na kojem se obavještajne studije izučavaju u okviru studija međunarodne politike i obavještajnih studija.{{cite web |title=Undergraduate Courses - International Politics and Intelligence Studies |url=http://courses.aber.ac.uk/undergraduate/international-politics-intelligence-studies-degree/ |website=Aberystwyth University |accessdate=13 December 2016}} Prema istraživanju objavljenom 2020. u časopisu ''International Studies Perspectives'', razvoj obavještajnih studija u pojedinim državama zavisi od više međusobno povezanih faktora. Među njima su dostupnost relevantnih vladinih informacija, institucionalizacija istraživanja obavještajne i sigurnosne djelatnosti u visokom obrazovanju, organizovanje naučnih skupova i razvoj istraživačkih mreža, mogućnosti za nastavu i učenje te saradnja između istraživača i praktičara.<ref name="VanPuyvelde_et_al_2020" /> === Akademski časopisi === Obavještajne studije imaju razvijenu specijalizovanu akademsku literaturu, uključujući časopise posvećene proučavanju [[Obavještajni rad|obavještajnog rada]] i [[kontraobavještajni rad|kontraobavještajnog rada]]. Među najznačajnijim specijalizovanim časopisima su ''Intelligence and National Security''<ref name="INS_Aims_Scope">{{cite web |title=Intelligence and National Security – About this journal: Aims and scope |url=https://www.tandfonline.com/journals/fint20/about-this-journal#aims-and-scope |website=Taylor & Francis Online |publisher=Routledge |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> i ''International Journal of Intelligence and CounterIntelligence''.<ref name="IJICI_Journal">{{cite web |title=International Journal of Intelligence and CounterIntelligence – Journal Overview |url=https://www.tandfonline.com/journals/ujic20 |website=Taylor & Francis Online |publisher=Routledge |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Radovi iz obavještajnih studija objavljuju se i u širim časopisima koji se bave [[međunarodni odnosi|međunarodnim odnosima]] i [[sigurnosne studije|sigurnosnim studijama]]. Među njima je i časopis ''International Security Journal'', koji objavljuje radove povezane s obavještajnim radom.<ref name="ISJ_Website">{{cite web |title=International Security Journal – The Global Magazine for Security Professionals |url=https://internationalsecurityjournal.com/ |website=International Security Journal |publisher=Centurion Media Limited |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20070612215643/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/index.html Studies in Intelligence] na web-stranici [[Centralna obavještajna agencija|CIA-e]]. {{en simbol}} [[Kategorija:Obavještajna procjena|Studije]] [[Kategorija:Špijunaža]] huumvaendlmhsfz0z9pcz4dxx57jz2t René Cattarinussi 0 536492 3916953 2026-08-08T06:27:13Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje... 3916953 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zTolmezzotkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zTolmezzotka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === <!-- {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} --> René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. <!-- Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zTolmezzotkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] mgsjep5sdtsnwgndlj1k0w8txats1q5 3916958 3916953 2026-08-08T06:33:02Z AnToni 2325 3916958 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97]], [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''-.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zTolmezzotkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zTolmezzotka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === <!-- {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} --> René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. <!-- Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zTolmezzotkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 4hrasm58gzl9y2d6k90q7ur0urb585z 3916960 3916958 2026-08-08T06:36:32Z AnToni 2325 3916960 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 22-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zTolmezzotkom od 3:15.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Johann Passler|Johannom Passlerom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]] kada su s 2:55.2&nbsp;min zTolmezzotka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. --> === Svjetsko prvenstvo === <!-- {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 20 km|78]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|5]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 20 km|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|26]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|5]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|22]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|34]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|21]] | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|13]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|29]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|46]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|15]] | |} --> René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. <!-- Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zTolmezzotkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 65yy1ai91rp68kzn6dczaxvds14mv19 3916992 3916960 2026-08-08T10:22:35Z AnToni 2325 3916992 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 20-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 2:26.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat deveto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] kada su s 3:31.1&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke]] štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Peter Sendel]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|43]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|3]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|42]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|10]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 –potjera (muškarci)|10]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|43]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – masovni start (muškarci)|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|5]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|21]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|7]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – masovni start (muškarci)|26]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|18]] | |} René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. <!-- Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; a drugu na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[René Cattarinussi|Renéom Cattarinussijem]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|SP 1999.]] osvojio je srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zTolmezzotkom od 22.0&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frank Luck|Franka Lucka]]. --> === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 0vho7sc0xh2qb24rliugpdyekf423bh 3917002 3916992 2026-08-08T10:48:09Z AnToni 2325 3917002 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Carrara je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 20-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 2:26.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat deveto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] kada su s 3:31.1&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke]] štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Peter Sendel]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|43]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|3]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|42]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|10]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 –potjera (muškarci)|10]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|43]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – masovni start (muškarci)|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|5]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|21]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|7]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – masovni start (muškarci)|26]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|18]] | |} René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; drugu na istom prvenstvu tri dana kasnije u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 38.7&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Vladimir Dračev|Vladimira Dračeva]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] osvojio je prvu srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 16.8&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Wilfried Pallhuber|Wilfried Pallhuber]]; a osam dana kasnije na istom prvenstvu treću bronzanu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]] osvojio je četvrtu bronzanu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 19.2&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frode Andresen|Frodea Andresena]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] t3xk0ddpqu9qgllh5nau3b0v2tn2hui 3917012 3917002 2026-08-08T10:56:27Z AnToni 2325 3917012 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203003735/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.html |url-status=dead |archive-date=12. 3. 2016 |title=René Cattarinussi Olympic Results |accessdate=8. 8. 2026|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Cattarinussi je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 20-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 2:26.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat deveto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] kada su s 3:31.1&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke]] štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Peter Sendel]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|43]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|3]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|42]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|10]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 –potjera (muškarci)|10]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|43]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – masovni start (muškarci)|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|5]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|21]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|7]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – masovni start (muškarci)|26]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|18]] | |} René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; drugu na istom prvenstvu tri dana kasnije u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 38.7&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Vladimir Dračev|Vladimira Dračeva]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] osvojio je prvu srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 16.8&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Wilfried Pallhuber|Wilfried Pallhuber]]; a osam dana kasnije na istom prvenstvu treću bronzanu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]] osvojio je četvrtu bronzanu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 19.2&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frode Andresen|Frodea Andresena]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|narednom]] prvebnstvu osvojio je drugu srebrnu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 46.6&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Pavel Rostovcev|Pavela Rostovceva]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] <!-- na [[Biatlonski stadion Pokljuka|Pokljuki]] 17. decembra 1992. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 33-o mjesto iza pobjednika [[Patrice Bailly-Salins|Patricea Bailly-Salinsa]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci na 20&nbsp;km; a u štafeti je pobjedio jednom u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Hinton|Hinton]] 13. marta 1994. s [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i |[[Andreas Zingerle|Andreasom Zingerleom]]. Naredne [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|sezone]] osvojio je drugo mjesto u ukupnom plasmanu Svjetskog kupa, sa dva boda manje od pobjednika [[Jon Åge Tyldum|Jona Ågea Tylduma]]. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] gibu4wup1vambqm42c6m5vrszeo22dt 3917014 3917012 2026-08-08T11:01:52Z AnToni 2325 3917014 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203003735/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.html |url-status=dead |archive-date=12. 3. 2016 |title=René Cattarinussi Olympic Results |accessdate=8. 8. 2026|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Cattarinussi je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 20-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 2:26.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat deveto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] kada su s 3:31.1&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke]] štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Peter Sendel]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|43]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|3]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|42]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|10]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 –potjera (muškarci)|10]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|43]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – masovni start (muškarci)|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|5]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|21]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|7]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – masovni start (muškarci)|26]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|18]] | |} René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; drugu na istom prvenstvu tri dana kasnije u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 38.7&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Vladimir Dračev|Vladimira Dračeva]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] osvojio je prvu srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 16.8&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Wilfried Pallhuber|Wilfried Pallhuber]]; a osam dana kasnije na istom prvenstvu treću bronzanu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]] osvojio je četvrtu bronzanu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 19.2&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frode Andresen|Frodea Andresena]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|narednom]] prvebnstvu osvojio je drugu srebrnu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 46.6&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Pavel Rostovcev|Pavela Rostovceva]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Bad Gastein]]u 9. decembra 1993. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 108-o mjesto iza pobjednika [[Sergej Tarasov|Sergeja Tarasova]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci masovnog starta na 15&nbsp;km; a u štafeti nije pobjeđivao. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] o7ovz9o36gzdvvk2oe5z8d7z1k3gku3 3917020 3917014 2026-08-08T11:16:46Z AnToni 2325 /* Svjetski kup */ 3917020 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = René Cattarinussi | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Italija}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|04|12}} | mjesto_rođenja = [[Tolmezzo]] | država_rođenja = [[Italija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 180 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Guardia di Finanza | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''8''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|1995]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|1996]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''6''' | zlato_SP = 0 <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] | pobjede_SK = '''2''' | pobjede_u_dis = {{plainlist| * '''1''' – sprint * '''1''' – masovni start }} | plasman_SK ={{plainlist| * '''8.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''5.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''6.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''4.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''7.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipno]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeta]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 200 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]]|[[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|10 km]]}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 2 | 4 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2025. }} '''René Cattarinussi''' rođen 12. aprila 1972. u [[Tolmezzo|Tolmezzu]], nekadašnji je [[italija]]nski [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203003735/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/rene-cattarinussi-1.html |url-status=dead |archive-date=12. 3. 2016 |title=René Cattarinussi Olympic Results |accessdate=8. 8. 2026|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|21]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|20]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|16]] |} Cattarinussi je nastupio dva puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 20-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 2:26.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat deveto mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] kada su s 3:31.1&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke]] štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Peter Sendel]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1995}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – 10 km|43]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – štafeta (muškarci)|4]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995 – ekipno (muškarci)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1996}} | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|3]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – štafeta (muškarci)|10]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|3]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|42]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 –potjera (muškarci)|10]] | | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|3]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 –potjera (muškarci)|10]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|6]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|8]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|8]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|43]] | style="background:#f8e6c4;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|3]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – masovni start (muškarci)|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|5]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|21]] | style="background:#dce5e5;"| [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|2]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – masovni start (muškarci)|10]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – štafeta (muškarci)|10]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|7]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – masovni start (muškarci)|26]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|18]] | |} René Cattarinussi je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|SP 1995.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|SP 2003.]] nastupio osam puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]]. Osvojio je dvije srebrne i četiri bronzane medalju. Prvu, bronzanu medalju je osvojio na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – ekipno (muškarci)|ekipnoj utrci]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]] i [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubertom Leitgebom]]; drugu na istom prvenstvu tri dana kasnije u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 38.7&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Vladimir Dračev|Vladimira Dračeva]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996.|SP 1996.]] osvojio je prvu srebrnu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1996 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 16.8&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Wilfried Pallhuber|Wilfried Pallhuber]]; a osam dana kasnije na istom prvenstvu treću bronzanu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Patrick Favre|Patrickom Favreom]], [[Wilfried Pallhuber|Wilfriedom Pallhuberom]] i [[Pieralberto Carrara|Pieralbertom Carrarom]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|SP 2000.]] osvojio je četvrtu bronzanu medalju u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 19.2&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Frode Andresen|Frodea Andresena]]. Na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|narednom]] prvebnstvu osvojio je drugu srebrnu u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i zaostatkom od 46.6&nbsp;s bio sporiji od pobjednika [[Pavel Rostovcev|Pavela Rostovceva]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="16" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] |- | || ||12||8||19||9||15||13||65||22 |} {{clear}} Prvi nastup Cattarinussia u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1993/1994.|1993/94.]] u [[Bad Gastein]]u 9. decembra 1993. u utrci na 20&nbsp;km kada je osvojio 108-o mjesto iza pobjednika [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bile su mu dvije pobjede: jedna u sprintu na 10&nbsp;km i jedna u utrci masovnog starta na 15&nbsp;km; a u štafeti nije pobjeđivao. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|210}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Cattarinussi, René }} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Tolmezzo]] [[Kategorija:Italijanski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Italijanski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 52i6hfkm6dyb7v3hucxtv73zpph1vsp Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici 0 536493 3916988 2026-08-08T10:20:05Z Mhare 481 napisao novi članak 3916988 wikitext text/x-wiki === Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici === [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici odnosi se na upotrebu stiliziranog heraldičkog ljiljana ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Kotromanići]] [[Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Simboli Republike Bosne i Hercegovine]] dshn5pkelav7txi7rq7l108130dla2u 3916989 3916988 2026-08-08T10:20:23Z Mhare 481 3916989 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] '''Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici''' odnosi se na upotrebu stiliziranog heraldičkog ljiljana ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Kotromanići]] [[Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Simboli Republike Bosne i Hercegovine]] belpj4o6cc5fezbayk45bb3zcuzqn8x 3916990 3916989 2026-08-08T10:20:49Z Mhare 481 3916990 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] '''Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici''' odnosi se na upotrebu stiliziranog [[Ljiljan (simbol)|heraldičkog ljiljana]] ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Kotromanići]] [[Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Simboli Republike Bosne i Hercegovine]] 1o1sv250zodcqxjp81gtumazym5xk46 3916994 3916990 2026-08-08T10:31:18Z AnToni 2325 [[Kategorija:Heraldika Bosne i Hercegovine]] dodata (uz pomoć [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]a) 3916994 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] '''Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici''' odnosi se na upotrebu stiliziranog [[Ljiljan (simbol)|heraldičkog ljiljana]] ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu petokraku zvijezdu, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink = |year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir | location = Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2026-08-02 }} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2026-08-02 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Kotromanići]] [[Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Simboli Republike Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Heraldika Bosne i Hercegovine]] 0j58jwdjhgral4516wd40qwhiw5fha1 3917000 3916994 2026-08-08T10:43:18Z Tulum387 155909 Format datuma u Literaturi. 3917000 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coat of arms of Kingdom of Bosnia.svg|mini|desno|250px|Savremena rekonstrukcija potpunog kraljevskog grba [[Kotromanići|Kotromanića]]. Sačuvani pečati potvrđuju raspored heraldičkih figura, ali ne prenose njihove boje.]] '''Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici''' odnosi se na upotrebu stiliziranog [[Ljiljan (simbol)|heraldičkog ljiljana]] ({{jez-fr|fleur-de-lis}}) u grbovima, pečatima, zastavama, novcu i drugim obilježjima povezanim s Bosnom i Hercegovinom. Najprepoznatljiviji srednjovjekovni sklop čine kosa greda i šest ljiljana, koji se nakon uspostavljanja [[Kraljevina Bosna|Bosanske kraljevine]] pojavljuju na pečatima kralja [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtka I Kotromanića]]. Znak je zatim zadržan u kraljevskoj heraldici njegovih nasljednika, pa je imao vladarsku i dinastičku, ali i predstavničku funkciju za bosansku krunu i kraljevstvo.<ref name="FilipovicSeal">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić |editor-last=Whatley |editor-first=Laura J. |title=A Companion to Seals in the Middle Ages |publisher=Brill |location=Leiden i Boston |year=2019 |pages=264–276 |doi=10.1163/9789004391444_012 |isbn=978-90-04-39144-4 |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika">{{cite book |last=Filipović |first=Emir O. |chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića |editor-last=Karamatić |editor-first=Marko |title=Zbornik o Pavlu Anđeliću |publisher=Franjevačka teologija |location=Sarajevo |year=2008 |pages=33–55 |isbn=978-9958-742-08-8 |url=https://zenodo.org/records/3895587 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Srednjovjekovna kraljevska heraldika nije ostala u neprekidnoj službenoj upotrebi nakon propasti Kraljevine Bosne 1463. U ranom novom vijeku Bosni su u evropskim i ilirskim grbovnicima pripisivani različiti grbovi, dok su austrougarske i jugoslavenske vlasti koristile obilježja koja nisu bila zasnovana na kotromanićkom grbu. Kosa greda sa šest ljiljana obnovljena je u državnoj simbolici tek 1992, kada je ugrađena u grb i zastavu [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Ta obilježja bila su savremena heraldička rekonstrukcija i prilagodba srednjovjekovnih uzora, a ne kopija sačuvane srednjovjekovne zastave.<ref name="FilipovicSimboli">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan danas ima nekoliko međusobno povezanih značenja. Može označavati srednjovjekovnu bosansku kraljevsku tradiciju, nekadašnja državna obilježja Republike Bosne i Hercegovine, vojnu simboliku [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] ili savremeni nacionalni i kulturni simbol [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Heraldički ljiljan također nije botanički prikaz vrste ''[[Lilium bosniacum]]'', iako su ta dva motiva u novije vrijeme često simbolički povezivana. == Heraldički oblik i evropski kontekst == Heraldički ljiljan stilizirana je biljna figura s izduženim središnjim vrhom, dvama savijenim bočnim listovima i poprečnom trakom koja ih povezuje. Njegov oblik nije nastao kao precizan prikaz određene biljne vrste. U evropskoj heraldici mogao je imati kraljevsko, dinastičko, vjersko ili ukrasno značenje, zavisno od vremena i nosioca grba.<ref name="Pastoureau">{{cite book |last=Pastoureau |first=Michel |title=Heraldry: Its Origins and Meaning |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=1997 |isbn=978-0-500-30074-9 |url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Iako je posebno povezan s francuskom monarhijom, ljiljan nije bio isključivo francuski znak. Upotrebljavale su ga brojne evropske dinastije, gradovi, crkvene ustanove i plemićke porodice. Njegovo pojavljivanje u Bosni treba posmatrati u sklopu šireg kruženja heraldičkih obrazaca između jadranskih, srednjoevropskih, ugarskih i anžuvinskih dvorova. Poznati izvori ne omogućuju da se bosanska upotreba izvede iz samo jednog uzora, niti potvrđuju popularne priče prema kojima je ljiljan bosanskom vladaru neposredno "darovao" francuski kralj.<ref name="Hasimbegovic">{{cite book |last=Hašimbegović |first=Elma |title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences |publisher=VDM Verlag Dr. Müller |location=Saarbrücken |year=2009 |pages=88 |isbn=978-3-639-04590-1 |url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/ |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Važno ograničenje pri rekonstrukciji srednjovjekovnog grba predstavljaju izvori. Pečati su otisnuti u jednobojnom vosku, pa potvrđuju oblik i raspored figura, ali ne i heraldičke boje. Nije sačuvan ni domaći srednjovjekovni pisani blazon koji bi pouzdano odredio boju štita, grede i ljiljana. Zlatni vez na tekstilu iz [[Mile (Visoko)|Mila]] potvrđuje upotrebu zlatnih ljiljana na tom predmetu, ali sam po sebi ne dokazuje puni plavo-bijelo-zlatni blazon koji je kodificiran 1992.<ref name="AndjelicPecati">{{cite book |last=Anđelić |first=Pavao |title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |series=Djela, knjiga XXXVIII; Odjeljenje društvenih nauka, knjiga 23 |publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine |location=Sarajevo |year=1970 |url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref><ref name="FilipovicHeraldika"/> == Srednjovjekovna Bosna == === Od banske kose grede do kraljevskog grba === [[Datoteka:Seal of Tvrtko I of Bosnia.jpg|mini|lijevo|220px|Mali pečat Tvrtka Kotromanića kao bana Bosne, 1356. Na štitu je kosa greda bez šest ljiljana.]] Najraniji pouzdano datirani heraldički prikaz Tvrtka Kotromanića kao [[Banovina Bosna|bana Bosne]] nalazi se na pečatu povelje od 14. marta 1356. Na štitu je prikazana kosa greda, ali oko nje još nema šest ljiljana. Greda je pripadala starijem porodičnom heraldičkom naslijeđu Kotromanića i činila je osnovu kasnijeg kraljevskog grba.<ref name="AndjelicPecati"/> Nakon što je Tvrtko u jesen 1377. uzeo kraljevsku titulu, njegov heraldički program znatno je proširen. Uz kosu gredu pojavljuje se šest ljiljana, po tri sa svake strane. Promjena se u historiografiji tumači kao vizualno isticanje nove kraljevske časti: raniji banski i porodični znak preoblikovan je u složeniji kraljevski grb, prikladan novom položaju njegovog nosioca.<ref name="FilipovicSeal"/> Pitanje porijekla ljiljana u Tvrtkovu grbu nije konačno razriješeno. [[Dubravko Lovrenović]] ističe dvije krajnje mogućnosti: ili je Tvrtko I ljiljane preuzeo "sporazumno", za što ne postoje potvrde u sačuvanim izvorima, ili njihovo uvođenje odražava pretenzije bosanskog kralja i krune prema dijelu teritorija pod ingerencijom Svete krune Ugarske. Zbog nedostatka neposrednih izvora nijedno od tih tumačenja nije moguće sa sigurnošću dokazati, pa se pojava ljiljana u historiografiji uglavnom promatra u širem političkom i dinastičkom kontekstu.<ref>[[Dubravko Lovrenović]]: Proglašenje Bosne kraljevstvom 1377, 249. str.</ref> Ljiljani nisu bili jedina oznaka novostečene kraljevske vlasti. Tvrtkovi pečati istovremeno su povezivali bosansku dinastičku tradiciju s njegovim pretenzijama na naslijeđe [[Nemanjići|Nemanjića]]. Zbog toga srednjovjekovni heraldički sklop treba čitati zajedno s kraljevskom titulaturom, ceremonijalom i političkim programom, a ne kao izoliran ukras. === Kraljevski pečati i nasljednici === Najpotpuniji prikaz Tvrtkove heraldike sačuvan je na velikom dvostranom kraljevskom pečatu, promjera približno 112&nbsp;mm. Na prednjoj strani prikazan je kralj na gotičkom prijestolju, uz dva štita. Na jednom je dvoglavi orao, preuzet iz nemanjićke tradicije i povezan sa srpskim dijelom Tvrtkove kraljevske titule, dok je na drugom kosa greda sa šest ljiljana, povezana s Bosnom i Kotromanićima.<ref name="FilipovicSeal"/> Na poleđini je kralj prikazan kao konjanik. Grb s kosom gredom i ljiljanima ponavlja se na njegovom štitu, zastavici i pokrivaču konja. Takvo ponavljanje nije bilo samo dekorativno: heraldički znak povezivao je vladara, njegovu vojnu moć i zemlju kojom je vladao. Na malom kraljevskom pečatu prikazan je i cjelovit heraldički ukras sa štitom, kacigom, krunom, čelenkom i plaštem.<ref name="AndjelicPecati"/><ref name="FilipovicSeal"/> Kralj [[Stjepan Dabiša]] nastavio je koristiti Tvrtkovu veliku pečatnu matricu, čime je naglasio nasljedstvo kraljevske vlasti. Za vladavine [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoje]], najkasnije početkom 15. stoljeća, izrađena je nova matrica. Na njoj je raniji dvostruki heraldički program sažet, a kruna oblikovana ljiljanima postala je opći znak kraljevske časti i bosanske krune. Pečatnu tradiciju potom su, uz određene izmjene u kompoziciji i titulaturi, nastavili [[Tvrtko II Kotromanić]], [[Stjepan Tomaš]] i posljednji bosanski kralj [[Stjepan Tomašević]].<ref name="FilipovicDinastija">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Dosljedno ponavljanje ljiljana u kraljevskoj kancelariji dalo je znaku kontinuitet koji je nadilazio jednog vladara. Ipak, nije postojala moderna državna heraldička služba koja bi posebnim pravnim aktom utvrdila nepromjenjiv grb. Oblik se prenosio pečatima, novcem, dvorskim predmetima i drugim sredstvima javnog predstavljanja kraljevske vlasti. === Novac, tekstil i kamena plastika === <gallery mode="packed" heights="180"> TvrtkoIRevers.png|Revers zlatnika kralja Tvrtka I s heraldičkim štitom Brokat iz Mila.JPG|Ulomak brokata sa zlatno vezenim ljiljanima iz kraljevskog mauzoleja u [[Mile (Visoko)|Milama]] u [[Visoko|Visokom]] </gallery> Ljiljan se, osim na pečatima, pojavljuje i na bosanskom kraljevskom novcu. Pojedine emisije Tvrtka I nose štit s kosom gredom, krunu s ljiljanima ili druge sažete elemente kraljevskog heraldičkog programa. Novac je omogućavao širenje vladarskog znaka izvan dvora i kancelarije, pa je imao važnu predstavničku ulogu u privredi i međunarodnoj trgovini. U kraljevskom mauzoleju u Milama pronađeni su ulomci skupocjenog tekstila sa zlatno vezenim ljiljanima. Brokat se povezuje s kraljevskim ukopom, najčešće s Tvrtkom I, i potvrđuje da je motiv bio dio dvorskog ceremonijala i materijalne kulture. Njegovi zlatni vezovi utjecali su i na modernu rekonstrukciju državnog grba početkom 1990-ih.<ref name="Hasimbegovic"/><ref name="FilipovicSimboli"/> Stilizirani cvjetovi i ljiljanoliki oblici nalaze se i na nakitu, arhitektonskoj plastici te pojedinim [[stećak|stećcima]] i nadgrobnim spomenicima. Međutim, nije svaki trodijelni cvjetni ukras heraldički ljiljan niti se svaki takav motiv može povezati s Kotromanićima. Heraldičko značenje može se pouzdanije utvrditi tek kada je figura smještena na štitu, pečatu, zastavi ili u drugom jasno označenom vladarskom kontekstu.<ref name="Hasimbegovic"/> === Vladarski, dinastički i zemaljski grb === Podjela na lični, porodični i državni grb u srednjem vijeku nije bila jednako stroga kao u modernim državama. Grb na Tvrtkovom pečatu pripadao je kralju i njegovoj dinastiji, ali je na poveljama, diplomatskim ispravama, novcu i ceremonijalnim predmetima istovremeno predstavljao bosansku kraljevsku vlast. Zbog toga ga je najpreciznije opisati kao vladarski i dinastički grb s predstavničkom funkcijom za Bosnu i bosansku krunu.<ref name="FilipovicHeraldika"/> Izraz "grb Kraljevine Bosne" koristan je kao savremena skraćenica, ali može stvoriti pogrešan utisak da je riječ o državnom grbu uređenom na isti način kao u 19. i 20. stoljeću. Poznati izvori potvrđuju kraljevsku i dinastičku upotrebu, a njihovo stalno pojavljivanje u službenoj komunikaciji objašnjava zašto je grb kasnije prihvaćen kao najprepoznatljivije obilježje srednjovjekovne bosanske državnosti. Srednjovjekovni znak također ne treba pripisivati isključivo jednoj savremenoj naciji. Nastao je stoljećima prije oblikovanja modernih bošnjačkih, srpskih i hrvatskih nacionalnih pokreta. Njegova naknadna nacionalna tumačenja pripadaju novijoj političkoj i kulturnoj historiji. == Od propasti kraljevstva do 20. stoljeća == === Grbovnici i pripisani grbovi === Osmansko osvajanje 1463. okončalo je rad domaće kraljevske kancelarije i službenu upotrebu pečata Kotromanića. Ljiljani nisu postali obilježje osmanske uprave u Bosni, niti je između srednjovjekovne kraljevske heraldike i državne obnove 1992. postojao neprekinut lanac službene upotrebe. Bosna se ipak nastavila pojavljivati u zapadnoevropskim i južnoslavenskim grbovnicima. Autori tih djela često nisu raspolagali domaćim srednjovjekovnim pečatima, pa su Bosni pripisivali međusobno različite grbove. U pojedinim ilirskim grbovnicima prikazane su ukrštene nazubljene grede ili štapovi s glavama, dok je u drugim evropskim heraldičkim djelima Bosnu predstavljala oklopljena ili odjevena ruka koja drži sablju.<ref name="FilipovicSlavoluk">{{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Takvi prikazi nazivaju se pripisanim ili pretencioznim grbovima: predstavljali su zamisao kasnijih autora o heraldici određene zemlje, a ne nužno grb koji je nastao i bio službeno korišten u toj zemlji. Oni su važni za historiju evropske predstave o Bosni, ali nisu dokaz neprekinutog trajanja srednjovjekovnog kotromanićkog grba. === Austrougarska i jugoslavenska obilježja === [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1889–1918).svg|mini|desno|220px|Grb Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom, uveden 1889.]] Austrougarska uprava uvela je 1889. teritorijalni grb Bosne i Hercegovine sa zlatnim poljem i crveno odjevenom rukom koja drži srebrnu sablju. Kompozicija se oslanjala na jedan od kasnijih pripisanih bosanskih grbova, a ne na heraldiku Kotromanića. Njome je Monarhija nastojala stvoriti prepoznatljivo zemaljsko obilježje bez vezivanja za neku od savremenih nacionalnih zajednica.<ref name="FilipovicSimboli"/> Nakon 1918. Bosna i Hercegovina nije imala poseban kotromanićki grb u službenom sistemu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], odnosno Kraljevine Jugoslavije. Ljiljan se nije pojavljivao ni na republičkom amblemu [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. Taj amblem sadržavao je industrijske dimnjake, planinski obris, klasove žita i crvenu zvijezdu petokraku, u skladu sa socijalističkom heraldikom i naglaskom na obnovu, radništvo i privredu.<ref name="FilipovicSimboli"/> == Republika Bosna i Hercegovina == === Izrada i usvajanje obilježja === Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine prihvatila je 27. februara 1991. inicijativu da se ustavnim promjenama odrede novi naziv, grb i zastava republike. Formirana je stručna grupa u kojoj su bili Zvonimir Bebek, Boris Nilević, [[Enver Imamović]], Mirza Ćeman, Tihomir Glavaš i Vedran Hadžović. Zadatak nije bio oblikovati nacionalni znak samo jednog naroda, nego pronaći historijski utemeljena, etnički i vjerski neutralna obilježja koja bi mogla predstavljati sve građane i konstitutivne narode Bosne i Hercegovine.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prvi prijedlog zastave imao je svijetloplavu podlogu, djelimično inspiriranu bojom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Parlamentarni postupak prekinut je izbijanjem rata, ali su Enver Imamović i Zvonimir Bebek nastavili rad na završnoj varijanti. Svijetloplava podloga zamijenjena je bijelom, a rub štita, prvobitno zamišljen u srebrnoj boji, postao je zlatan.<ref name="FilipovicSimboli"/> Kao osnovni motiv uzeti su kosa greda i šest ljiljana s kraljevskih pečata Kotromanića, dok su zlatna boja ljiljana i dekorativni dojam povezani s brokatom iz Mila. Rješenje je bilo historijski nadahnuto, ali oblikovano prema savremenim pravilima i potrebama. Ne postoji dokaz da je srednjovjekovna Bosna imala bijelu zastavu s plavim štitom istog izgleda. [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine]] odobrilo je privremeni grb i zastavu 4. maja 1992. Uredba sa zakonskom snagom objavljena je 20. maja. Grb je činio plavi štit presječen bijelom kosom gredom, s po tri zlatnožuta ljiljana u svakom plavom polju. Zastava je bila bijela, s grbom u sredini, a odnos širine i dužine iznosio je 1 : 2.<ref name="Uredba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o utvrđivanju privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=4 |date=20. 5. 1992 |page=141 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Način službene upotrebe dodatno je uređen posebnom uredbom u septembru 1992.<ref name="Upotreba1992">{{cite journal |title=Uredba sa zakonskom snagom o upotrebi privremenog grba i zastave Republike Bosne i Hercegovine |journal=Službeni list Republike Bosne i Hercegovine |volume=I |issue=15 |date=1992-09-05 |page=361 |url=https://portalfo1.pravosudje.ba/vstvfo-api/vijest/download/158015 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> === Grb i zastava u službenoj upotrebi === <gallery mode="packed" heights="190"> Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Grb Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|Zastava Republike Bosne i Hercegovine, 1992–1998. </gallery> Grb se tokom rata nalazio na pečatima državnih organa, pasošima, ličnim kartama, vozačkim dozvolama, novčanicama, registarskim oznakama i diplomatskim obilježjima. Zastava je korištena na sjedištima državnih institucija, predstavništvima u inozemstvu i međunarodnim skupovima.<ref name="FilipovicSimboli"/> Prva zastava postavljena na zgradu Predsjedništva u [[Sarajevo|Sarajevu]] oštećena je granatiranjem nakon približno petnaest dana. Sačuvana je u zbirci [[Historijski muzej Bosne i Hercegovine|Historijskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Drugi primjerak podignut je 21. maja 1992. ispred sjedišta Ujedinjenih nacija u [[New York]]u, dan prije prijema Bosne i Hercegovine u članstvo organizacije.<ref name="FilipovicSimboli"/> Obilježja su zamišljena kao građanska i zajednička, bez savremenog vjerskog znaka. Njihova se percepcija, međutim, promijenila tokom rata. Vlasti bosanskih Srba i bosanskih Hrvata uspostavile su vlastite političke i vojne simbole, dok su grb s ljiljanima nastavile koristiti institucije Republike Bosne i Hercegovine i njene oružane snage. Zbog takvog razvoja događaja motiv je u javnosti sve više povezivan s Bošnjacima, iako njegovo prvobitno službeno određenje nije bilo nacionalno isključivo.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija">{{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |issue=52 |year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> === Zamjena državnih obilježja 1998. === [[Daytonski mirovni sporazum]] nije neposredno odredio izgled novih državnih obilježja. Kako se politički predstavnici nisu mogli saglasiti o zajedničkoj zastavi, Parlamentarna skupština 3. februara 1998. nije usvojila nijedan od ponuđenih prijedloga. [[Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu|Visoki predstavnik]] [[Carlos Westendorp]] narednog je dana odredio novu zastavu, bez ljiljana i drugih znakova povezanih s pojedinim narodima ili ratnim stranama.<ref name="OHRZastava">{{cite web |url=https://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bulletin-66-23-february-1998/ |title=OHR Bulletin 66: Flag for BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=23. 2. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Novi [[Grb Bosne i Hercegovine|grb Bosne i Hercegovine]] nametnut je posebnom odlukom 18. maja 1998.<ref name="OHRGrb">{{cite web |url=https://www.ohr.int/archive/1995-2000/docs/decisions/19980518a.htm |title=Decision on the shape and design of the coat-of-arms of BiH |publisher=Ured visokog predstavnika |date=18. 5. 1998 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Time su obilježja Republike Bosne i Hercegovine prestala biti službeni simboli države. Zastava s ljiljanima zadržala je historijsko, ratno i identitetsko značenje, ali nije sadašnja zastava Bosne i Hercegovine. == Vojna i entitetska heraldika == === Armija Republike Bosne i Hercegovine === [[Datoteka:Emblem of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (1992–1997).svg|mini|desno|240px|Grb Armije Republike Bosne i Hercegovine]] Ljiljan je od početka rata uključen u obilježja [[Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine|Teritorijalne odbrane]], a zatim Armije Republike Bosne i Hercegovine. Privremeno obilježje Teritorijalne odbrane, utvrđeno 8. aprila 1992, opisano je kao stari bosanski štit plave boje s bijelom kosom gredom i po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Nakon usvajanja državnog grba 20. maja isti štit određen je kao jedinstveno obilježje oružanih snaga.<ref name="Sadinlija"/> Stalni amblem Armije uveden je 1. augusta 1992. Sadržavao je državni štit položen na ukrštene mačeve i naziv Armije u gornjem dijelu. Na kapama i šljemovima korištena je sažeta varijanta bez natpisa. Zastave jedinica bile su bijele, s amblemom i nazivom jedinice u sredini, u odnosu 3 : 5. Ljiljan je ugrađen i u činovne oznake, priznanja te druge elemente vojnog identiteta.<ref name="Sadinlija"/> Ratno priznanje Armije nosilo je naziv [[Zlatni ljiljan|"Zlatni ljiljan"]]. Dodjeljivano je za istaknute zasluge i hrabrost, a njegov izgled neposredno se oslanjao na srednjovjekovni heraldički motiv. Priznanje je dobilo 1.735 pripadnika Armije, među kojima 813 posthumno.<ref name="Sadinlija"/> Kao i državna obilježja, vojni simboli prvobitno su oblikovani pozivanjem na zajedničku bosansku državnu tradiciju. Zbog nacionalnog sastava jedinica i političke podjele zemlje tokom rata, postepeno su postali jedan od glavnih simbola bošnjačkog ratnog iskustva i kulture sjećanja. === Federacija Bosne i Hercegovine === <gallery mode="packed" heights="190"> CoA of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996-2007).svg|Grb Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. Flag of the Federation of Bosnia and Herzegovina (1996–2007).svg|Zastava Federacije Bosne i Hercegovine, 1996–2007. </gallery> [[Federacija Bosne i Hercegovine]] dobila je grb i zastavu 1996. Gornji dio štita sadržavao je zlatnožuti ljiljan na zelenom polju i hrvatsku šahovnicu, dok se u donjem plavom polju nalazio krug od deset bijelih šestokrakih zvijezda, koje su predstavljale kantone. Zastava se sastojala od uspravnih crvenog, bijelog i zelenog polja; središnje bijelo polje bilo je tri puta šire od bočnih i nosilo je entitetski grb. Odnos zastave iznosio je 3 : 5.<ref name="FBiHZakon">{{cite journal |title=Zakon o grbu i zastavi Federacije Bosne i Hercegovine |journal=Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine |issue=21/96 i 26/96 |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |access-date=2. 8. 2026 |date=}}</ref> Ljiljan je u toj kompoziciji predstavljao bošnjačku komponentu Federacije, dok je šahovnica predstavljala hrvatsku. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] u predmetu U-4/04 utvrdio je 31. marta 2006. da zakonske odredbe o grbu i zastavi nisu u skladu s ustavnim načelima ravnopravnosti. Sud nije proglasio neustavnim ljiljan kao pojedinačnu figuru, nego je zaključio da cjelokupna kompozicija predstavlja prvenstveno Bošnjake i Hrvate, a ne osigurava jednaku zastupljenost Srba, ostalih građana i svih konstitutivnih naroda.<ref name="U404">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-4-04-71805.pdf |title=Djelimična odluka o meritumu U-4/04 |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |date=31. 3. 2006 |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Parlament Federacije nije u ostavljenom roku usvojio nova obilježja. Ustavni sud donio je 27. januara 2007. rješenje o neizvršenju, a sporne odredbe prestale su važiti 16. juna, dan nakon objavljivanja rješenja u ''Službenom glasniku Bosne i Hercegovine''.<ref name="U404Neizvrsenje">{{cite web |url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/pregled-izvrsenja-u-odluka-fbih-kantoni-gradovi-bs_1779099080.pdf |title=Pregled izvršenja "U" odluka u kojima je utvrđena neustavnost propisa Federacije BiH, kantona i gradova |publisher=Ustavni sud Bosne i Hercegovine |format=PDF |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> == Kantonalna i lokalna upotreba == <gallery mode="packed" heights="180"> Coat of arms of Bosnian Podrinje.svg|Grb [[Bosansko-podrinjski kanton Goražde|Bosansko-podrinjskog kantona Goražde]] Coat of arms of Posavina.svg|Grb [[Posavski kanton|Posavskog kantona]] </gallery> Ljiljan se pojavljuje i u obilježjima pojedinih kantona. Grb Bosansko-podrinjskog kantona Goražde sadrži zlatnožuti ljiljan, koji službeno obrazloženje opisuje kao tradicionalni znak bosanske državnosti.<ref name="BPK">{{cite web |url=https://bpkg.gov.ba/kanton/8405/grb-i-zastava-bpk-a-gorazde/ |title=Grb i zastava BPK-a Goražde |publisher=Vlada Bosansko-podrinjskog kantona Goražde |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Ustavni amandman Posavskog kantona iz 2000. odredio je grb čije središnje bijelo polje sadrži dva zlatna ljiljana. Iznad njih nalazi se hrvatska šahovnica, a ispod plavo polje s četiri bijele valovite linije. Kantonalna zastava sastavljena je od vodoravnih crvenog, bijelog i zelenog polja, s grbom u sredini.<ref name="Posavina">{{cite web |url=https://skupstinazp.ba/new/dokumenti/amandmani/amandman-12-travanj-2000-godine/ |title=Amandman na Ustav Županije Posavske |publisher=Skupština Županije Posavske |date=12. 4. 2000 |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> Kantonalni primjeri pokazuju da ljiljan nema jednako pravno ni simboličko značenje u svim savremenim kompozicijama. Može predstavljati bosansku državnu tradiciju, bošnjačku komponentu stanovništva ili jedan element složenog grba kojim se povezuju različite historijske i teritorijalne oznake. Ista raznolikost postoji u pojedinim općinskim, gradskim, veteranskim i kulturnim obilježjima. == Savremena značenja == Savremena značenja ljiljana mogu se podijeliti u tri glavna, ali međusobno povezana sloja. Prvi je srednjovjekovni: znak upućuje na Kotromaniće, bosansku kraljevsku vlast i kulturno naslijeđe srednjovjekovne Bosne. U tom kontekstu nije vezan za savremenu nacionalnu pripadnost. Drugi sloj odnosi se na Republiku Bosnu i Hercegovinu i Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Ljiljan tada označava nekadašnju međunarodno priznatu republiku, njene institucije, ratnu odbranu i državni kontinuitet. Za dio građana ostao je historijska zastava Bosne i Hercegovine i obilježje sjećanja na period 1992–1995, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Treći sloj predstavlja savremena bošnjačka nacionalna i kulturna upotreba. Tokom i nakon rata znak je postao široko prihvaćen među Bošnjacima, pa se nalazi u kulturnim, memorijalnim, veteranskim i neformalnim nacionalnim obilježjima.<ref name="FilipovicSimboli"/><ref name="Sadinlija"/> == Odnos prema vrsti ''Lilium bosniacum'' == [[Datoteka:Lilium bosniacum - Blüte.JPG|mini|desno|230px|Cvijet vrste ''[[Lilium bosniacum]]''. Botanička vrsta i stilizirani heraldički znak imaju različito porijeklo.]] ''Lilium bosniacum'' (bosanski ljiljan) prihvaćena je biljna vrsta iz porodice ljiljana. Rasprostranjena je na dijelu središnjih [[Dinaridi|Dinarida]] i sjeverozapadnog Balkanskog poluotoka, pa nije ograničena isključivo na današnje granice Bosne i Hercegovine.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:537489-1 |title=''Lilium bosniacum'' (Beck) Fritsch |website=Plants of the World Online |publisher=Kraljevski botanički vrtovi Kew |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }}</ref> U popularnoj kulturi heraldički ljiljan ponekad se objašnjava kao stilizirani cvijet upravo te vrste. Poznati srednjovjekovni izvori, međutim, ne navode botaničku vrstu niti prikazuju realističan cvijet iz kojeg bi se mogla izvršiti takva identifikacija. ''Fleur-de-lis'' pripada konvencionalnom evropskom heraldičkom jeziku, dok je povezivanje s vrstom ''Lilium bosniacum'' savremena simbolička interpretacija.<ref name="Pastoureau"/><ref name="Hasimbegovic"/> == Terminologija == '''Heraldički ljiljan''' ili '''''fleur-de-lis''''' opći je stručni naziv za stiliziranu trodijelnu heraldičku figuru, bez obzira na zemlju, dinastiju ili savremeno nacionalno značenje. Izraz '''Kotromanićev ljiljan''' savremeni je opis ljiljana u grbu i drugim obilježjima dinastije Kotromanića i nije potvrđen kao srednjovjekovni vlastiti naziv. '''Bosanski ljiljan''' širi je savremeni naziv za motiv povezan sa srednjovjekovnom Bosnom, Republikom Bosnom i Hercegovinom ili bosanskom državnom tradicijom, ali može biti dvosmislen jer označava i biljnu vrstu. '''Zlatni ljiljan''' opisuje heraldički ljiljan zlatne boje, dok kao vlastito ime, '''"Zlatni ljiljan"''', označava najviše ratno priznanje Armije Republike Bosne i Hercegovine. Naziv '''bošnjački ljiljan''' odnosi se na savremenu nacionalnu i kulturnu upotrebu znaka među Bošnjacima, ali ne predstavlja opći historijski naziv srednjovjekovnog grba niti sadašnje službeno državno obilježje Bosne i Hercegovine. == Literatura == * {{cite book|last=Anđelić|first=Pavao|title=Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine|publisher=Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine|location=Sarajevo|year=1970|url=https://bastina.anubih.ba/items/e5d04443-9f3b-478a-af55-d6f5e07d0882|access-date=2. 8. 2026}} * {{cite book|last=Filipović|first=Emir O.|chapter=Heraldički problem vladarskog i državnog grba Bosne prema koncepciji Pave Anđelića|editor-last=Karamatić|editor-first=Marko|title=Zbornik o Pavlu Anđeliću|publisher=Franjevačka teologija|location=Sarajevo|year=2008|pages=33–55|isbn=978-9958-742-08-8|url=https://zenodo.org/records/3895587|access-date=2. 8. 2026}} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=Trijumfalni slavoluk cara Maksimilijana i bosanska heraldika |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |volume=39 |date=|year=2010 |pages=173–188 |doi=10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH.39.11 |url=https://godisnjak.anubih.ba/index.php/godisnjak/article/view/227 |access-date=2. 8. 2026 }} * {{cite book|last=Filipović|first=Emir O.|chapter="Creatio Regni" in the Great Seal of Bosnian King Tvrtko Kotromanić|editor-last=Whatley|editor-first=Laura J.|title=A Companion to Seals in the Middle Ages|publisher=Brill|location=Leiden i Boston|year=2019|pages=264–276|doi=10.1163/9789004391444_012|isbn=978-90-04-39144-4|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/bh/bs/bib/11019289|language=engleski|access-date=2. 8. 2026}} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The Most Noble and Royal House of Kotromanić: Constructing Dynastic Identity in Medieval Bosnia |journal=Südost-Forschungen |volume=78 |date=|year=2019 |pages=1–38 |doi=10.1515/sofo-2019-780104 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/sofo-2019-780104/html |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }} * {{cite journal |last=Filipović |first=Emir O. |title=The State Symbols of Bosnia and Herzegovina during the Twentieth Century |journal=Eikón / Imago |volume=14 |date=|year=2025 |page=e97723 |doi=10.5209/eiko.97723 |url=https://revistas.ucm.es/index.php/EIKO/article/view/97723 |language=engleski |access-date=2. 8. 2026 }} * {{cite book|last=Hašimbegović|first=Elma|title=Fleur-de-lis in Medieval Bosnia: Transmission of Cultural Influences|publisher=VDM Verlag Dr. Müller|location=Saarbrücken|year=2009|isbn=978-3-639-04590-1|url=https://www.gettextbooks.ca/isbn/9783639045901/|language=engleski|access-date=2. 8. 2026}} * {{Cite book|ref=harv|last=Imamović|first=Enver|authorlink=|year=1995|url=https://www.scribd.com/doc/288230398/Enver-Imamovi%C4%87-Korijeni-Bosne-i-bosanstva|title=Korijeni Bosne i bosanstva : izbor novinskih članaka, predavanja sa javnih tribina, referata sa znanstvenih skupova i posebnih priloga|publisher=Međunarodni centar za mir|location=Sarajevo|id=}} {{COBISS|ID=87295490}} * {{cite book|last=Pastoureau|first=Michel|title=Heraldry: Its Origins and Meaning|publisher=Thames & Hudson|location=London|year=1997|isbn=978-0-500-30074-9|url=https://books.google.com/books?id=MxixngEACAAJ|language=engleski|access-date=2. 8. 2026}} * {{cite journal |last=Šadinlija |first=Mesud |title=Oznake, zastave, činovi i drugi simboli identiteta u Armiji Republike Bosne i Hercegovine 1992–1995. |journal=Prilozi |publisher=Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju |location=Sarajevo |issue=52 |date=|year=2023 |pages=199–219 |doi=10.51237/issn.2744-1172.2023.52.199 |url=https://prilozi.iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2024/01/MesudSadinlija_Prilozi-IIS-52-2023_ONLINE-7-2.pdf |access-date=2. 8. 2026 }} == Također pogledajte == * [[Grb Bosne i Hercegovine]] * [[Zastava Bosne i Hercegovine]] * [[Kotromanići]] * [[Armija Republike Bosne i Hercegovine]] * [[Zlatni ljiljan]] * ''[[Lilium bosniacum]]'' == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fleur-de-lis (Bosnia and Herzegovina)|Ljiljan u bosanskohercegovačkoj heraldici}} [[Kategorija:Simboli Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Kotromanići]] [[Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne]] [[Kategorija:Simboli Republike Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Heraldika Bosne i Hercegovine]] p7jhgldttvi41zusivciywm3mjs4989 Per Brandt 0 536494 3917016 2026-08-08T11:09:37Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = Per Brandt | slika = | opis_slike = | puno_ime = Erik Lennart Brandt | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Švedska}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|10|30}} | mjesto_rođenja = [[Vansbro]] | država_rođenja = [[Švedska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanim... 3917016 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Per Brandt | slika = | opis_slike = | puno_ime = Erik Lennart Brandt | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Švedska}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|10|30}} | mjesto_rođenja = [[Vansbro]] | država_rođenja = [[Švedska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonac | godine_aktivnosti = | visina = 185 | težina = 84 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Molkoms SK | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 1995. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|1993.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2026. }} ''' Per Brandt''' rođen 26. maja 1972. u [[Vansbro]]u, je nekadašnji [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191203/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Per Brandt Olympic Results |accessdate=8 . 6. 2019|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|27]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 10 km|38]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|11]] |} Brandt je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] <!-- Bronzanu medalju osvojio je na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]], [[Tord Wiksten|Tordom Wikstenom]] i [[Leif Andersson (biatlonac)|Leifom Anderssonom]] kada su s 54.7&nbsp;s zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1984.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 14-o mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i 1:16.7&nbsp;min zaostatka bio sporiji iza [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačkog]]{{Njemačka I/Z}} biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !!{{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1993}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci)|7]] | |} Per Brandt je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvojio ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je 17-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – 10 km|10&nbsp;km]] kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:33.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. U ekipnim utrkama najbolji mu je plasman peto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991.|SP 1991.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Peter Sjödén|Peterom Sjödénom]], [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]] i [[Anders Mannelqvist|Andersom Mannelqvistom]]. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Brandta u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Holmenkollen]]u 11. marta 1988. u utrci na 20&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 8:35.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Gisle Fenne|Gislea Fennea]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je pobjeda u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|sezoni 1992/93.]] 21. januara 1993. u [[Antholz]]u, te dvije pobjede u štafeti u istoj sezoni -->. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 1995. . == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|329}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Brandt, Per}} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Vansbro]] [[Kategorija:Švedski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Švedski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 4i76na26degutby1x8jh3r56v7qx3xk 3917017 3917016 2026-08-08T11:10:25Z AnToni 2325 3917017 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Per Brandt | slika = | opis_slike = | puno_ime = Erik Lennart Brandt | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Švedska}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|10|30}} | mjesto_rođenja = [[Vansbro]] | država_rođenja = [[Švedska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonac | godine_aktivnosti = | visina = 185 | težina = 84 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Molkoms SK | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 1995. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|1993.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2026. }} ''' Per Brandt''' rođen 26. maja 1972. u [[Vansbro]]u, je nekadašnji [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191203/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Per Brandt Olympic Results |accessdate=8 . 6. 2019|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|27]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 10 km|38]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|11]] |} Brandt je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] <!-- Bronzanu medalju osvojio je na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]], [[Tord Wiksten|Tordom Wikstenom]] i [[Leif Andersson (biatlonac)|Leifom Anderssonom]] kada su s 54.7&nbsp;s zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1984.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Jens Steinigen]], [[Mark Kirchner]] i [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 14-o mjesto na ZOI 1992. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1992 – 10 km|utrci na 10&nbsp;km]], kada je bez promašaja i 1:16.7&nbsp;min zaostatka bio sporiji iza [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|njemačkog]]{{Njemačka I/Z}} biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !!{{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1993}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci)|7]] | |} Per Brandt je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvojio ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je 17-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – 10 km|10&nbsp;km]] kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:33.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. U ekipnim utrkama najbolji mu je plasman peto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991.|SP 1991.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Peter Sjödén|Peterom Sjödénom]], [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]] i [[Anders Mannelqvist|Andersom Mannelqvistom]]. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Brandta u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Holmenkollen]]u 11. marta 1988. u utrci na 20&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 8:35.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Gisle Fenne|Gislea Fennea]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je pobjeda u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|sezoni 1992/93.]] 21. januara 1993. u [[Antholz]]u, te dvije pobjede u štafeti u istoj sezoni -->. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 1995. . == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|329}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Brandt, Per}} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Vansbro]] [[Kategorija:Švedski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Švedski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] td2un5q27ar5cpht3xntogxfxa14ame 3917021 3917017 2026-08-08T11:19:05Z AnToni 2325 3917021 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Per Brandt | slika = | opis_slike = | puno_ime = Erik Lennart Brandt | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Švedska}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|10|30}} | mjesto_rođenja = [[Vansbro]] | država_rođenja = [[Švedska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonac | godine_aktivnosti = | visina = 185 | težina = 84 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Molkoms SK | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 1995. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|1993.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2026. }} ''' Per Brandt''' rođen 30. oktobra 1972. u [[Vansbro]]u, je nekadašnji [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191203/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Per Brandt Olympic Results |accessdate=8 . 6. 2019|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|27]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 10 km|38]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|11]] |} Brandt je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 27-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:44.1&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat 11-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]], [[Leif Andersson|Leifom Anderssonom]] i [[Ulf Johansson|Ulfom Johanssonom]] kada su s 4:16.7&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !!{{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1993}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci)|7]] | |} Per Brandt je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvojio ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je 17-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – 10 km|10&nbsp;km]] kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:33.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. U ekipnim utrkama najbolji mu je plasman peto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991.|SP 1991.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Peter Sjödén|Peterom Sjödénom]], [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]] i [[Anders Mannelqvist|Andersom Mannelqvistom]]. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Brandta u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Holmenkollen]]u 11. marta 1988. u utrci na 20&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 8:35.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Gisle Fenne|Gislea Fennea]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je pobjeda u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|sezoni 1992/93.]] 21. januara 1993. u [[Antholz]]u, te dvije pobjede u štafeti u istoj sezoni -->. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 1995. . == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|329}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Brandt, Per}} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Vansbro]] [[Kategorija:Švedski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Švedski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] n677xcdw6m8lienfipg7qyu2a07r9ek 3917024 3917021 2026-08-08T11:20:51Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3917024 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Per Brandt | slika = | opis_slike = | puno_ime = Erik Lennart Brandt | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|Švedska}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1972|10|30}} | mjesto_rođenja = [[Vansbro]] | država_rođenja = [[Švedska]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = biatlonac | godine_aktivnosti = | visina = 185 | težina = 84 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = Molkoms SK | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 1995. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|1993.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 8. 8. 2026. }} ''' Per Brandt''' rođen 30. oktobra 1972. u [[Vansbro]]u, je nekadašnji [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191203/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/br/per-brandt-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Per Brandt Olympic Results |accessdate=8 . 6. 2019|language=en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1994}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|27]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 10 km|38]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|11]] |} Brandt je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ZOI 1994.]] U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat mjesto 27-o na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:44.1&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Rusija na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|ruskog]] biatlonca [[Sergej Tarasov (biatlonac)|Sergeja Tarasova]]. U štafetnim utrkama najbolji mu je rezultat 11-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1994 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]], [[Leif Andersson (biatlonac)|Leifom Anderssonom]] i [[Ulf Johansson (biatlonac)|Ulfom Johanssonom]] kada su s 4:16.7&nbsp;min zaostatka bili sporiji od [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|njemačke]]{{Njemačka I/Z}} štafete u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Frank Luck]], [[Mark Kirchner]] i [[Sven Fischer]]. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !!{{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1993}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci)|7]] | |} Per Brandt je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvojio ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je 17-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990.|SP 1990.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1990 – 10 km|10&nbsp;km]] kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:33.0&nbsp;min bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Mark Kirchner|Marka Kirchnera]]. U ekipnim utrkama najbolji mu je plasman peto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991.|SP 1991.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1991 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Peter Sjödén|Peterom Sjödénom]], [[Mikael Löfgren|Mikaelom Löfgrenom]] i [[Anders Mannelqvist|Andersom Mannelqvistom]]. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Brandta u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|1992/93.]] <!-- u [[Holmenkollen]]u 11. marta 1988. u utrci na 20&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 8:35.3&nbsp;min bio sporiji od pobjednika [[Gisle Fenne|Gislea Fennea]]. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji mu je pobjeda u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1992/1993.|sezoni 1992/93.]] 21. januara 1993. u [[Antholz]]u, te dvije pobjede u štafeti u istoj sezoni -->. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 1995. . == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|329}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Brandt, Per}} [[Kategorija:Rođeni 1972.]] [[Kategorija:Biografije, Vansbro]] [[Kategorija:Švedski biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.]] [[Kategorija:Švedski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] o7h0xa2hmdgdi2tfrfq8otm5wq0e3bg Kategorija:Obavještajna analiza 14 536495 3917018 2026-08-08T11:10:46Z Bosancica by MK 173186 Nova stranica: {{Glavni|Obavještajna analiza}} [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Analiza]] [[Kategorija:Obavještajna procjena|analiza]] 3917018 wikitext text/x-wiki {{Glavni|Obavještajna analiza}} [[Kategorija:Špijunaža]] [[Kategorija:Analiza]] [[Kategorija:Obavještajna procjena|analiza]] 7ede1nwmu891g8c8r6y0tub1qnqhiz1 Obavještajni ciklus 0 536496 3917019 2026-08-08T11:12:38Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3917019 wikitext text/x-wiki {{Obavještajni rad}} '''Obavještajni ciklus''' predstavlja model obrade [[obavještajni podaci|obavještajnih podataka]] koji se primjenjuje u civilnim i vojnim [[obavještajna agencija|obavještajnim agencijama]], kao i u organizacijama za provođenje zakona. Riječ je o kontinuiranom procesu u kojem se, kroz međusobno povezane faze, obavještajni zahtjevi pretvaraju u [[gotovi obavještajni proizvod|gotov obavještajni proizvod]] namijenjen korisnicima obavještajnih podataka, prvenstveno donosiocima odluka. Osnovne faze obavještajnog ciklusa obuhvataju [[obavještajni zahtjev|utvrđivanje obavještajnih zahtjeva]], prikupljanje podataka, njihovu obradu i analizu te izradu i distribuciju obavještajnih proizvoda korisnicima. Nakon njihove distribucije korisnicima, na osnovu povratnih informacija i novih ili izmijenjenih zahtjeva, proces se ponavlja i započinje novi ciklus.<ref name="CIA_Intelligence_Cycle">{{cite web |title=The Intelligence Cycle |url=https://www.cia.gov/kids-page/6-12th-grade/who-we-are-what-we-do/the-intelligence-cycle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508151219/https://www.cia.gov/kids-page/6-12th-grade/who-we-are-what-we-do/the-intelligence-cycle.html |archive-date=8. 5. 2020 |website=Central Intelligence Agency |publisher=CIA |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> Koncept obavještajnog ciklusa razvijen je u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] 1948. Razvili su ga [[Phillip Davidson]] i Robert Glass, tada saradnici na [[Komandno-štabni koledž Kopnene vojske Sjedinjenih Američkih Država|Komandno-štabnom koledžu Kopnene vojske SAD]]. Iz američke vojske ovaj model proširio se na cjelokupnu obavještajnu zajednicu te je danas najšire prihvaćena teorija [[upravljanje obavještajnim podacima|upravljanja obavještajnim podacima]].<ref name="Muhic_2025">{{cite journal |last=Muhić |first=Emir |title=Transforming the Intelligence Cycle through Adapting to Complex Environments and the Operational Dynamics of Special Warfare |url=https://www.acigjournal.com/pdf-211788-132027?filename=Transforming-the-Intellig.pdf |format=PDF |journal=Applied Cybersecurity & Internet Governance |volume=4 |issue=1 |date=2025 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> [[Ministarstvo odbrane Sjedinjenih Američkih Država]] (DoD) i rodovi [[Oružane snage Sjedinjenih Američkih Država|Oružanih snaga SAD-a]] za ovaj model koriste i naziv "obavještajni proces" ({{en|intelligence process}}).<ref name="JP2_0_2013_Archive">{{cite report |author=Joint Chiefs of Staff |title=Joint Intelligence (Joint Publication 2-0) |url=http://www.dtic.mil/doctrine/new_pubs/jp2_0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160613010839/http://www.dtic.mil/doctrine/new_pubs/jp2_0.pdf |archive-date=13. 6. 2016 |url-status=dead |format=PDF |publisher=U.S. Department of Defense |date=2013 |access-date=8. 8. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Obavještajni ciklus}} [[Kategorija:Obavještajna analiza]] [[Kategorija:Vojnoobavještajni rad]] 97i2tcoqhs8o093fzajl2ijd8cmdi8y Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993 – ekipno (muškarci) 0 536497 3917025 2026-08-08T11:34:31Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Ekipno (muškarci) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 1993. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Borovec (Bugarska)|Borovec]], {{ZID|Bugarska}} | datum = 9. februar 1993. | takmičari = 44 | države = 14 | zlato = [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]<br />Frank Luc... 3917025 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Ekipno (muškarci) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 1993. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Borovec (Bugarska)|Borovec]], {{ZID|Bugarska}} | datum = 9. februar 1993. | takmičari = 44 | države = 14 | zlato = [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]<br />[[Frank Luck]]<br />[[Steffen Hoos]]<br />[[Sven Fischer]]] | zlatoNOK = GER | srebro = [[Aleksej Kobeljev]]<br />[[Valerij Kirijenko]]<br />[[Sergej Loškin]]<br />[[Sergej Čepikov]] | srebroNOK = RUS|1991 | bronza = [[Gilles Marguet]]<br />[[Thierry Dusserre]]<br />[[Xavier Blond (biatlonac)|Xavier Blond]]<br />[[Lionel Laurent]] | bronzaNOK = FRA | prethodno = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1992 – ekipno (muškarci)|1992.]] | sljedeće = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|1994.]] }} {{Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993}} {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.}} '''[[Biatlon#Discipline|Ekipna]] utrka''' na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|Svjetskom prvenstvu u biatlonu 1993.]] za muškarce održana je 23. februara 1993. u [[Bugarska|bugarskom]] gradu [[Borovec (Bugarska)|Borovec]]u. Pobijedila je selekcija Njemačke.<ref>{{cite web|url=https://firstskisport.com/biathlon/results.php?id=1057|title=20 km Team - Borovetz |publisher= |author= |access-date=8. 8. 2026 |date= 22. 12. 2020 |language=en}}</ref> == Države učesnice == == Rezultati == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Plasman !! Ekipa !! Vrijeme !! Promašaj |- | {{gold01}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|GER}}<br />{{0|0000}}[[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]<br />{{0|0000}}[[Frank Luck]]<br />{{0|0000}}[[Steffen Hoos]]<br />{{0|0000}}[[Sven Fischer]] | style="text-align:center"| '''54:42,3''' | style="text-align:center"| '''3'''<br />1<br />2<br />0<br />0 |- | {{silver02}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|RUS|1991}}<br />{{0|0000}}[[Aleksej Kobeljev]]<br />{{0|0000}}[[Valerij Kirijenko]]<br />{{0|0000}}[[Sergej Loškin]]<br />{{0|0000}}[[Sergej Čepikov]] | style="text-align:center"| '''55:16,3''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />1<br />1<br />2 |- | {{bronze03}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|FRA|1974}}<br />{{0|0000}}[[Gilles Marguet]]<br />{{0|0000}}[[Thierry Dusserre]]<br />{{0|0000}}[[Xavier Blond (biatlonac)|Xavier Blond]]<br />{{0|0000}}[[Lionel Laurent]] | style="text-align:center"| '''55:44,8''' | style="text-align:center"| '''3'''<br />0<br />0<br />0<br />3 |- | {{0}}4. | style="text-align:left"| {{flagcountry|AUT}}<br />{{0|0000}}[[Martin Pfurtscheller]]<br />{{0|0000}}[[Hannes Obererlacher]]<br />{{0|0000}}[[Alfred Eder]]<br />{{0|0000}}[[Franz Schuler (biatlonac) |Franz Schuler]] | style="text-align:center"| '''57:12,8''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | {{0}}5. | style="text-align:left"| {{flagcountry|CAN}}<br />{{0|0000}}[[Steve Cyr]]<br />{{0|0000}}[[Jean Paquet]]<br />{{0|0000}}[[Glenn Rupertus]]<br />{{0|0000}}[[Tony Fiala]] | style="text-align:center"| '''57:21,1''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />1<br />1<br />0<br />2 |- | {{0}}6. | style="text-align:left"| {{flagcountry|BLR|1991}}<br />{{0|0000}}[[Vadim Sašurin]]<br />{{0|0000}}[[Aleh Rišankou]]<br />{{0|0000}}[[Aleksandar Popov (biatlonac)|Aleksandar Popov]]<br />{{0|0000}}[[Viktor Majgurov]] | style="text-align:center"| '''57:25,533''' | style="text-align:center"| '''5'''<br />0<br />4<br />1<br />0 |- | {{0}}7. | style="text-align:left"| {{flagcountry|SWE}}<br />{{0|0000}}[[Per Brandt]]<br />{{0|0000}}[[Fredrik Kuoppa]]<br />{{0|0000}}[[Tord Wiksten]]<br />{{0|0000}}[[Leif Andersson (biatlonac)|Leif Andersson]] | style="text-align:center"| '''57:27,0''' | style="text-align:center"| '''2'''<br />1<br />0<br />1<br />0 |- | {{0}}8. | style="text-align:left"| {{flagcountry|ITA|1946}}<br />{{0|0000}}[[Pieralberto Carrara]]<br />{{0|0000}}[[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubert Leitgeb]]<br />{{0|0000}}[[Elmar Mutschlechner]]<br />{{0|0000}}[[Wilfried Pallhuber]] | style="text-align:center"| '''57:35,9''' | style="text-align:center"| '''6'''<br />1<br />4<br />1<br />0 |- | {{0}}9. | style="text-align:left"| {{flagcountry|CZE}}<br />{{0|0000}}[[Petr Garabík]]<br />{{0|0000}}[[Tomáš Kos]]<br />{{0|0000}}[[Ivan Masařík]]<br />{{0|0000}}[[Jiří Holubec]] | style="text-align:center"| '''57:56,0''' | style="text-align:center"| '''5'''<br />0<br />2<br />2<br />1 |- | 10. | style="text-align:left"| {{flagcountry|POL}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |} ==Reference== {{refspisak}} {{Biatlon portal}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.]] qacsxloyy9xmk6wxrunsazd7201jro4 3917026 3917025 2026-08-08T11:40:02Z AnToni 2325 3917026 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Ekipno (muškarci) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 1993. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Borovec (Bugarska)|Borovec]], {{ZID|Bugarska}} | datum = 9. februar 1993. | takmičari = 44 | države = 14 | zlato = [[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]<br />[[Frank Luck]]<br />[[Steffen Hoos]]<br />[[Sven Fischer]]] | zlatoNOK = GER | srebro = [[Aleksej Kobeljev]]<br />[[Valerij Kirijenko]]<br />[[Sergej Loškin]]<br />[[Sergej Čepikov]] | srebroNOK = RUS|1991 | bronza = [[Gilles Marguet]]<br />[[Thierry Dusserre]]<br />[[Xavier Blond (biatlonac)|Xavier Blond]]<br />[[Lionel Laurent]] | bronzaNOK = FRA | prethodno = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1992 – ekipno (muškarci)|1992.]] | sljedeće = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1994 – ekipno (muškarci)|1994.]] }} {{Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993}} {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.}} '''[[Biatlon#Discipline|Ekipna]] utrka''' na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.|Svjetskom prvenstvu u biatlonu 1993.]] za muškarce održana je 23. februara 1993. u [[Bugarska|bugarskom]] gradu [[Borovec (Bugarska)|Borovec]]u. Pobijedila je selekcija Njemačke.<ref>{{cite web|url=https://firstskisport.com/biathlon/results.php?id=1057|title=20 km Team - Borovetz |publisher= |author= |access-date=8. 8. 2026 |date= 22. 12. 2020 |language=en}}</ref> == Države učesnice == == Rezultati == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Plasman !! Ekipa !! Vrijeme !! Promašaj |- | {{gold01}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|GER}}<br />{{0|0000}}[[Fritz Fischer (biatlonac)|Fritz Fischer]]<br />{{0|0000}}[[Frank Luck]]<br />{{0|0000}}[[Steffen Hoos]]<br />{{0|0000}}[[Sven Fischer]] | style="text-align:center"| '''54:42,3''' | style="text-align:center"| '''3'''<br />1<br />2<br />0<br />0 |- | {{silver02}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|RUS|1991}}<br />{{0|0000}}[[Aleksej Kobeljev]]<br />{{0|0000}}[[Valerij Kirijenko]]<br />{{0|0000}}[[Sergej Loškin]]<br />{{0|0000}}[[Sergej Čepikov]] | style="text-align:center"| '''55:16,3''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />1<br />1<br />2 |- | {{bronze03}} | style="text-align:left"| {{flagcountry|FRA|1974}}<br />{{0|0000}}[[Gilles Marguet]]<br />{{0|0000}}[[Thierry Dusserre]]<br />{{0|0000}}[[Xavier Blond (biatlonac)|Xavier Blond]]<br />{{0|0000}}[[Lionel Laurent]] | style="text-align:center"| '''55:44,8''' | style="text-align:center"| '''3'''<br />0<br />0<br />0<br />3 |- | {{0}}4. | style="text-align:left"| {{flagcountry|AUT}}<br />{{0|0000}}[[Martin Pfurtscheller]]<br />{{0|0000}}[[Hannes Obererlacher]]<br />{{0|0000}}[[Alfred Eder]]<br />{{0|0000}}[[Franz Schuler (biatlonac) |Franz Schuler]] | style="text-align:center"| '''57:12,8''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | {{0}}5. | style="text-align:left"| {{flagcountry|CAN}}<br />{{0|0000}}[[Steve Cyr]]<br />{{0|0000}}[[Jean Paquet]]<br />{{0|0000}}[[Glenn Rupertus]]<br />{{0|0000}}[[Tony Fiala]] | style="text-align:center"| '''57:21,1''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />1<br />1<br />0<br />2 |- | {{0}}6. | style="text-align:left"| {{flagcountry|BLR|1991}}<br />{{0|0000}}[[Vadim Sašurin]]<br />{{0|0000}}[[Aleh Rišankou]]<br />{{0|0000}}[[Aleksandar Popov (biatlonac)|Aleksandar Popov]]<br />{{0|0000}}[[Viktor Majgurov]] | style="text-align:center"| '''57:25,533''' | style="text-align:center"| '''5'''<br />0<br />4<br />1<br />0 |- | {{0}}7. | style="text-align:left"| {{flagcountry|SWE}}<br />{{0|0000}}[[Per Brandt]]<br />{{0|0000}}[[Fredrik Kuoppa]]<br />{{0|0000}}[[Tord Wiksten]]<br />{{0|0000}}[[Leif Andersson (biatlonac)|Leif Andersson]] | style="text-align:center"| '''57:27,0''' | style="text-align:center"| '''2'''<br />1<br />0<br />1<br />0 |- | {{0}}8. | style="text-align:left"| {{flagcountry|ITA|1946}}<br />{{0|0000}}[[Pieralberto Carrara]]<br />{{0|0000}}[[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubert Leitgeb]]<br />{{0|0000}}[[Elmar Mutschlechner]]<br />{{0|0000}}[[Wilfried Pallhuber]] | style="text-align:center"| '''57:35,9''' | style="text-align:center"| '''6'''<br />1<br />4<br />1<br />0 |- | {{0}}9. | style="text-align:left"| {{flagcountry|CZE}}<br />{{0|0000}}[[Petr Garabík]]<br />{{0|0000}}[[Tomáš Kos]]<br />{{0|0000}}[[Ivan Masařík]]<br />{{0|0000}}[[Jiří Holubec]] | style="text-align:center"| '''57:56,0''' | style="text-align:center"| '''5'''<br />0<br />2<br />2<br />1 |- | 10. | style="text-align:left"| {{flagcountry|POL}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 11. | style="text-align:left"| {{flagcountry|FIN}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 12. | style="text-align:left"| {{flagcountry|NOR}}<br />{{0|0000}}[[Sylfest Glimsdal]]<br />{{0|0000}}[[Jon Åge Tyldum]]<br />{{0|0000}}[[Ivar Ulekleiv]]<br />{{0|0000}}[[Frode Løberg]] | style="text-align:center"| <!-- '''58:02,6''' --> | style="text-align:center"| '''6'''<br />2<br />1<br />2<br />1 |- | 13. | style="text-align:left"| {{flagcountry|UKR}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 14. | style="text-align:left"| {{flagcountry|JAP}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 15. | style="text-align:left"| {{flagcountry|EST}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 16. | style="text-align:left"| {{flagcountry|BUG}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 17. | style="text-align:left"| {{flagcountry|SLK}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 18. | style="text-align:left"| {{flagcountry|ROM}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 19. | style="text-align:left"| {{flagcountry|LAT}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 20. | style="text-align:left"| {{flagcountry|GBR}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 21. | style="text-align:left"| {{flagcountry|SLO}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 22. | style="text-align:left"| {{flagcountry|MAĐ}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |- | 23. | style="text-align:left"| {{flagcountry|JKO}}<br />{{0|0000}}[[Jan Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Jan Wojtas]]<br />{{0|0000}}[[Wiesław Ziemianin]]<br />{{0|0000}}[[Krzysztof Sosna]] | style="text-align:center"| '''58:02,6''' | style="text-align:center"| '''4'''<br />0<br />2<br />0<br />2 |} ==Reference== {{refspisak}} {{Biatlon portal}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1993.]] 75pc3lxbn0860icrfyt4e3p2rwsaejb