Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic 0 1434 3933866 3914528 2026-10-03T12:34:18Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933866 wikitext text/x-wiki '''Pravo''' je skup pravila koja određuju odnos između osoba i organizacija kao i kazne za one koji ta pravila prekrše.<ref>{{Cite book|url=https://law.uok.edu.in/Files/5ce6c765-c013-446c-b6ac-b9de496f8751/Custom/jurisprudence-Unit-I.pdf|title=Topic: - Meaning, Nature and Functions of Law|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114220255/https://law.uok.edu.in/Files/5ce6c765-c013-446c-b6ac-b9de496f8751/Custom/jurisprudence-Unit-I.pdf|archive-date=14. 11. 2025|access-date=5. 12. 2025|url-status=dead}}</ref> [[Datoteka:1964 Congo Constitution - Table of Contents 01.JPG|mini|Ustav Konga, sadržaj]] '''Pravo''' je skup pravila koja su kreirane i koje mogu provoditi [[Vlada|vladine]] ili društvene institucije radi regulisanja ponašanja,{{Sfn|Robertson|2006}} a njegova precizna definicija je predmet dugogodišnje debate.{{Sfn|Willis|1926}}<ref>{{Cite journal|last=Gibbs|first=Jack P.|date=1968|title=Definitions of Law and Empirical Questions|journal=Law & Society Review|volume=2|issue=3|pages=429–446|doi=10.2307/3052897|issn=0023-9216|jstor=3052897}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Akers|first=Ronald L.|date=1965|title=Toward a Comparative Definition of Law|url=http://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5313&context=jclc|journal=Journal of Criminal Law and Criminology|volume=56|issue=3|pages=301–306|doi=10.2307/1141239|issn=0022-0205|jstor=1141239|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719212013/https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5313&context=jclc|archive-date=19. 7. 2018|access-date=3. 1. 2020}}</ref> Različito je opisivan kao [[Društvene nauke|nauka]]<ref>{{Cite book|last=Spooner|first=Lysander|url=https://en.wikisource.org/wiki/Natural_Law;_or_The_Science_of_Justice:_A_Treatise_on_Natural_Law,_Natural_Justice,_Natural_Rights,_Natural_Liberty,_and_Natural_Society;_Showing_that_All_Legislation_Whatsoever_is_an_Absurdity,_a_Usurpation,_and_a_Crime._Part_First.|title=Natural Law; or The Science of Justice: A Treatise on Natural Law, Natural Justice, Natural Rights, Natural Liberty, and Natural Society; Showing that All Legislation Whatsoever is an Absurdity, a Usurpation, and a Crime. Part First.|date=1882|publisher=A. Williams & Co.|author-link=Lysander Spooner|access-date=31. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231072121/https://en.wikisource.org/wiki/Natural_Law;_or_The_Science_of_Justice:_A_Treatise_on_Natural_Law,_Natural_Justice,_Natural_Rights,_Natural_Liberty,_and_Natural_Society;_Showing_that_All_Legislation_Whatsoever_is_an_Absurdity,_a_Usurpation,_and_a_Crime._Part_First.|archive-date=31. 12. 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Núñez Vaquero|first=Álvaro|date=10. 6. 2013|title=Five Models of Legal Science|url=https://journals.openedition.org/revus/2449|journal=Revus. Journal for Constitutional Theory and Philosophy of Law / Revija za ustavno teorijo in filozofijo prava|language=en|issue=19|pages=53–81|doi=10.4000/revus.2449|issn=1581-7652|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231075003/https://journals.openedition.org/revus/2449|archive-date=31. 12. 2019|access-date=31. 12. 2019}}</ref> i kao umjetnost pravde.{{Sfn|Cohen|1992}}<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/basharubin/2015/01/13/is-law-an-art-or-a-science-a-bit-of-both/|title=Is Law an Art or a Science?: A Bit of Both|last=Rubin|first=Basha|date=13. 1. 2015|website=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103170800/https://www.forbes.com/sites/basharubin/2015/01/13/is-law-an-art-or-a-science-a-bit-of-both/|archive-date=3. 11. 2018|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Berger|1953}} Zakone koje provodi država može donijeti [[zakonodavna vlast]], što rezultira [[statut]]ima; izvršna vlast putem [[Uredba|uredbi]] i [[propis]]a; ili sudske odluke, koje čine [[presedan]] u jurisdikcijama [[Običajno pravo|običajnog prava]]. [[Autokratija|Autokrata]] može vršiti te funkcije unutar svoje oblasti. Na stvaranje samih zakona može utjecati [[ustav]], pisani ili prećutni, i [[prava]] koja su u njemu kodirana. Pravo oblikuje [[Politika|politiku]], [[Ekonomija|ekonomiju]], [[Historija|historiju]] i [[društvo]] na različite načine, a također služi kao posrednik u odnosima među ljudima. Pravni sistemi se razlikuju među [[Nadležnost|jurisdikcijama]], a njihove razlike analizirane su u [[Komparativno pravo|komparativnom pravu]] . U jurisdikcijama [[Civil law (legal system)|kontinentalnog prava]], zakonodavno tijelo ili drugo centralno tijelo [[Kodifikacija (zakon)|kodificira i konsoliduje]] zakon. U sistemima običajnog prava, sudije mogu donijeti [[Pravno obavezivanje|obavezujuću]] sudsku praksu putem presedana,<ref>{{Cite journal|last=Mason|first=Anthony|date=1996|title=The Judge as Law-maker|url=http://www.austlii.edu.au/au/journals/JCULRev/1996/2.pdf|journal=James Cook University Mayo Lecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231082120/http://www.austlii.edu.au/au/journals/JCULRev/1996/2.pdf|archive-date=31. 12. 2019|access-date=31. 12. 2019}}</ref> iako to ponekad može poništiti viši sud ili zakonodavno tijelo.<ref>{{Cite encyclopedia}}</ref> [[Vjersko pravo]] se koristi u nekim vjerskim zajednicama i državama i historijski je uticalo na sekularno pravo.<ref>{{Cite journal|last=Berman|first=Harold J.|date=1983|title=Religious Foundations of Law in the West: An Historical Perspective|url=https://archive.org/details/journal-of-law-and-religion_summer-1983_1_1/page/3|journal=Journal of Law and Religion|publisher=Cambridge University Press|volume=1|issue=1|pages=3–43|doi=10.2307/1051071|jstor=1051071}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Fox|first=Jonathan|last2=Sandler|first2=Shmuel|date=1. 4. 2005|title=Separation of Religion and State in the Twenty-First Century: Comparing the Middle East and Western Democracies|url=https://archive.org/details/sim_comparative-politics_2005-04_37_3/page/316|journal=Comparative Politics|volume=37|issue=3|pages=317|doi=10.2307/20072892|jstor=20072892}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cox|first=Noel|date=2001|title=Ecclesiastical Jurisdiction in the Church of the Province of Aotearoa, New Zealand and Polynesia|url=http://www5.austlii.edu.au/au/journals/DeakinLawRw/2001/14.html|journal=Deakin Law Review|volume=6|issue=2|page=262|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231152654/http://www5.austlii.edu.au/au/journals/DeakinLawRw/2001/14.html|archive-date=31. 12. 2019|access-date=31. 12. 2019}}</ref><ref>{{Cite book|title=Sharia incorporated: a comparative overview of the legal systems of twelve Muslim countries in past and present|url=https://archive.org/details/shariaincorporat0000unse|publisher=Leiden University Press|year=2010|isbn=9789087280574|editor-last=Otto|editor-first=Jan Michiel}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Religious_Legal_Systems1.html|title=Religious Legal Systems in Comparative Law: A Guide to Introductory Research – GlobaLex|last=Raisch|first=Marylin Johnson|publisher=New York University School of Law|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231153027/https://www.nyulawglobal.org/globalex/Religious_Legal_Systems1.html|archive-date=31. 12. 2019|url-status=live|access-date=31. 12. 2019}}</ref> == Kodifikacija zakona == Postoje nepisani zakoni, ali takvi su previše arbitrarni, pa svaka država na svijetu posjeduje zakonodavno tijelo čija je glavna funkcija donošenje zakona. == Pravo kao akademska disciplina ili kao zvanje == Provođenjem zakona se bavi sudska vlast, a ako se neko želi time baviti, potrebno je završiti odgovarajuću visoku školu (Pravni fakultet), te položiti pravosudni ispit. Pored sudske vlasti, zakone provode i tijela državne uprave koja se tijela uređuju propisima o sistemu državne uprave. == Grane prava == [[Upravno pravo]] je grana prava koja se bavim organizacijom i djelatnošću upravnih organa. [[Kanonsko pravo]] je skup pravila koja vrijede za dotičnu crkvu. Postoji Rimsko katoličko pravo, Pravoslavno i Anglikansko pravo. [[Građansko pravo]] - je grana prava koja uređuje imovinske i lične odnose između građansko-pravnih lica. [[Trgovačko pravo]] - u primjeni na trgovačkim sudovima, bavi se statusnim položajm subjekata poslovnog prava i njihovim odnosima. [[Kazneno pravo]] - ako se radi o povredama zakona koji se spominju u Kaznenom zakonu, radi se o kaznenom pravu. [[Radno pravo]] - je skup pravnih pravila kojim se uređuje sklapanje i prestanak radnih odnosa, prava i obveze subjekata u radnom odnosu, te ostala važna pitanja i modaliteti u radnom odnosu i u vezi s njim. [[Međunarodno pravo]] - uređuje međudržavne odnose kao i odnose između privatnih pravih i fizičkih osoba iz različitih zemalja [[Proceduralno pravo]] - bavi se 'sitnim' detaljima pravnog postupka. == Također pogledajte == * [[Stečaj]] * [[Actio negatoria]] * [[Austrijski građanski zakonik]] * [[Deklaracija o pravu (1689)]] * [[Francuski građanski zakonik]] * [[Gortinski zakonik]] * [[Koncepcija pravde]] * [[Konosman]] * [[Međunarodno krivično pravo]] * [[Zaklada]] * [[Metodologija pravnih nauka]] {{Wikicitat}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Law}} * [http://www.nyls.edu/library/research_tools_and_sources/dragnet/ DRAGNET: Pretraga besplatnih pravnih baza podataka Pravnog fakulteta New York]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130903005743/http://www.nyls.edu/library/research_tools_and_sources/dragnet/|datum=3. septembar 2013.}}. * [http://www.worldlii.org/ Svjetski institut za pravne informacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922075055/http://www.worldlii.org/ |date=22. 9. 2020 }} * [https://web.archive.org/web/20210417174626/http://www.asianlii.org/ Institut za pravne informacije Commonwealtha] * [http://www.asianlii.org/ Azijski institut za pravne informacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417174626/http://www.asianlii.org/ |date=17. 4. 2021 }} * [http://www.austlii.edu.au/ Australazijsko-azijski institut za pravne informacije] * [http://www.bailii.org/ Britansko-irski institut za pravne informacije] * [https://web.archive.org/web/20061004021144/http://canlii.org/ Kanadski institut za pravne informacije] (arhivirano 4. oktobra 2006.) * [http://www.nzlii.org/ Institut za pravne informacije Novog Zelanda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417174640/http://www.nzlii.org/ |date=17. 4. 2021 }} * [http://www.paclii.org/ Institut za pravne informacije Pacifičkih ostrva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040103005659/http://www.paclii.org/ |date=3. 1. 2004 }} * [http://www.saflii.org/ Južnoafrički institut za pravne informacije] {{Društvene nauke}} {{Teme iz prava}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pravo]] gmeabo9p5hmj7nb1bv25nz0kkchjf32 0 4466 3933924 3931249 2026-10-04T05:06:32Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933924 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nebesko tijelo | ime = Sunce [[Datoteka:Sun symbol (bold).svg|24px|☉]] | slika = [[Datoteka:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|250px]] | boja = #FCC857 <!-- ** Otkriće ** --> | Otkrio = | Datum otkrića = <!-- ** Oznake ** --> | mp_naziv = | drugi_nazivi = | mp_kategorija = | pridjevi = <!-- ** Osobine putanje ** --> | Osobine putanje ref = | Epoha = | Afel = | Perihel = | Periapsis = | Apoapsis = | Srednji poluprečnik putanje = | Ekscentricitet putanje = | Orbitalni period = | Sinodni period = | Prosječna orbitalna brzina = | Srednja anomalija = | Inklinacija = | Ugaona udaljenost = | Dužina ulaznog čvora = | Dužina periapsisa = | Vrijeme periapsisa = | Argument perihela = | Poluamplituda = <!-- ** Fizikalne osobine ** --> | Dimenzije = | Poluprečnik = | Ekvatorijalni poluprečnik = 6,955{{e|5}} km | Polarni poluprečnik = | Elipticitet = | Obim = | Površina = 6,0877{{e|12}} km² | Zapremina = 1,412{{e|18}} km³ | Masa = 1,9891{{e|30}} | Prosječna gustoća = 1,408{{e|3}} kg/m³ | Gravitacija na površini = 274.0 m/s²<br />27,94 g | Brzina oslobađanja = 617,7 km/s | Period rotacije = | Siderički period rotacije = | Brzina rotacije = | Osni nagib = | Rektascenzija sjevernog pola= | Ekliptična geografska širina= | Ekliptična geografska dužina= | Deklinacija = | Albedo = | Temperatura = Centar: ~ 1,57{{e|7}} K<br />Fotosfera: 5.778 K<br />Korona:~5{{e|6}}K | Spektralna klasa = | Prividna magnituda = | Apsolutna magnituda = | Ugaoni prečnik = <!-- ** Osobine fotosfere ** --> | Fotosferski sastav = [[Vodik]]: 73,46%<br />[[Helij]]: 24,85%<br />[[Kisik]]: 0,77%<br />[[Ugljik]] 0,29%<br />[[Željezo]]: 0,16%<br />[[Neon]]: 0,12%<br />[[Dušik]]: 0,09%<br />[[Silicij]]: 0,07%<br />[[Magnezij]]:: 0,05%<br />[[Sumpor]]: 0,04% }} [[Datoteka:Sun920607.jpg|mini|desno|300px|Sunce]] '''Sunce''' je središnja [[zvijezda]] našeg planetarnog sistema - [[Sunčev sistem|Sunčevog sistema]]. Osim [[Zemlja (planeta)|Zemlje]] i drugih [[planeta]], oko Sunca kruže i [[asteroid]]i, [[kometa|komete]], [[meteor]]i, transneptunski objekti u [[Kuiperov pojas|Kuiperovom pojasu]] i čestice prašine. Sunce je gotovo savršena [[Sfera|kugla]] (razlika između [[ekvator]]a i pola je samo 10&nbsp;km) i sastoji se od plinovite vruće [[plazma|plazme]], koja je isprepletena s [[magnetno polje|magnetnim poljima]].<ref>{{cite news |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ |title=How Round is the Sun? |publisher=NASA |date=2. 10. 2008 |access-date=7. 3. 2011 |archive-date=13. 5. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513220226/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/ |title=First Ever STEREO Images of the Entire Sun |publisher=NASA |date=6. 2. 2011 |access-date=7. 3. 2011 |archive-date=16. 4. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416035036/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/ |url-status=dead }}</ref> Prečnik mu iznosi oko 1.392.000&nbsp;km, što je za 109 puta više od Zemlje, a ima masu od oko 2×10³⁰ kilograma, što je za 330.000 puta više od Zemlje, a to predstavlja 99,86 % mase cijelog Sunčevog sistema.<ref name=Woolfson00> {{Cite journal |last = Woolfson|first = M. |year = 2000 |title = The origin and evolution of the solar system |journal = Astronomy & Geophysics |volume = 41 |issue = 1 |pages=1.12 |doi = 10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |ref = harv }}</ref> Po hemijskom sastavu ¾ mase Sunca čini [[vodik]], dok je ostatak uglavnom [[helij]], a manje od 2 % čine teži elementi kao što su [[kisik]], [[ugljik]], [[neon]], [[željezo]] i drugi. Prema [[spektralna klasa|spektralnoj klasi]], Sunce spada u klasu G2V odnosno klasu ''žutog patuljka'', zato što je vidljiva [[svjetlost]] najizraženija u žutozelenom dijelu [[Spektar (fizika)|spektra]], iako je ukupno svjetlost sa Sunca bijela, zbog raspršenja svjetlosti u Zemljinoj atmosferi izgleda žuto na plavoj podlozi neba. Spektralna oznaka G2 pokazuje površinsku [[temperatura|temperaturu]], koja iznosi 5.778 K (5.505&nbsp;°C), dok oznaka V pokazuje da je Sunce, kao i većina drugih zvijezda, u glavnom nizu ([[Hertzsprung-Russellov dijagram]]) i da stvara energiju [[nuklearna fuzija|nuklearnom fuzijom]], pretvarajući hidrogen u helij.<ref name="NASA-Sun">{{Cite web |title=Sun |url=http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |work=World Book |publisher=[[NASA]] |access-date=31. 10. 2009 |archive-date=17. 2. 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050217044235/http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Wilk |first=S. R. |year=2009 |title=The Yellow Sun Paradox |url=http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |journal=Optics & Photonics News |pages=12–13 |ref=harv |date= |access-date=23. 6. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618183229/http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |archive-date=18. 6. 2012 |url-status=dead }}</ref> U jezgri Sunca, svake sekunde izgori 4,3 milijarde kg vodika, pretvarajući se u helij. Iako su nekada [[astronom]]i smatrali da je Sunce mala i beznačajna zvijezda, ispostavilo se da je Sunce svjetlije od 85 % zvijezda u [[Mliječni put|Mliječnom putu]], a većina zvijezda spada u [[crveni patuljak|crvene patuljke]].<ref> {{Cite news |last=Than |first=K. |year=2006 |title=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single |publisher=Space.com |url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html |access-date=1. 8. 2007 }}</ref><ref> {{Cite journal |last=Lada |first=C. J. |year=2006 |title=Stellar multiplicity and the initial mass function: Most stars are single |journal=Astrophysical Journal Letters |volume=640 |issue=1 |pages=L63–L66 |doi=10.1086/503158 |bibcode=2006ApJ...640L..63L |ref=harv }}</ref> [[Apsolutna magnituda]] ove zvijezde je +4,83, ali s obzirom da nam je Sunce puno bliže od ostalih zvijezda, vidimo ga kao najsjajnije nebesko tijelo s [[prividna magnituda|prividnom magnitudom]] -26,74.<ref>{{Cite journal |last = Burton |first = W. B. |year = 1986 |title = Stellar parameters |url = http://www.springerlink.com/content/n580814m67x0l718/fulltext.pdf |journal = Space Science Reviews |volume = 43 |issue = 3–4 |pages = 244–250 |doi = 10.1007/BF00190626 |ref = harv }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref> {{Cite journal |last = Bessell|first = M. S. |last2 = Castelli|first2 = F. |last3 = Plez|first3 = B. |year = 1998 |title= Model atmospheres broad-band colors, bolometric corrections and temperature calibrations for O–M stars |journal = Astronomy and Astrophysics |volume = 333|pages = 231–250 |bibcode = 1998A&A...333..231B |ref= harv }}</ref> Vanjski dio Sunčeve atmosfere, koji zovemo [[korona]], stalno ispušta dio plazme u svemir u obliku [[Sunčev vjetar|Sunčevog vjetra]], kao struju električki nabijenih čestica koja se širi do otprilike 100 [[astronomska jedinica|astronomskih jedinica]] (AJ – udaljenost od Zemlje do Sunca). Balon međuzvjezdane materije koju stvara Sunčev vjetar naziva se [[heliosfera]]: to je najveća neprekidna struktura u Sunčevom sistemu. Osim Zemlje i drugih [[planet]]a, oko Sunca kruže i [[asteroid]]i, [[kometa|komete]], [[meteoroid]]i, trans-neptunski objekti u [[Kuiperov pojas|Kuiperovom pojasu]] i čestice prašine.<ref>{{cite web |date=22. 4. 2003 |title=A Star with two North Poles |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm |work=Science @ NASA |publisher=[[NASA]] |access-date=23. 6. 2015 |archive-date=18. 7. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090718014855/http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |last=Riley |first=P. |last2=Linker |first2=J. A. |last3=Mikić |first3=Z. |year=2002 |title=Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations |url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf |journal=Journal of Geophysical Research |volume=107 |issue=A7 |pages=SSH 8–1 |bibcode=2002JGRA..107.1136R |doi=10.1029/2001JA000299 |id=CiteID 1136 |date= |access-date=23. 6. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814052347/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf |archive-date=14. 8. 2009 |url-status=dead }}</ref> == Fizičke osobine == Sunce je zvijezda [[glavni niz|glavnog niza]], [[spektralni tip|spektralnog tipa]] G2,<ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/S/Sun Sunce. Članak iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u Swinburnu, Australija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140130063712/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/S/Sun |date=30. 1. 2014 }} učitano 14.01.2013 [[Engleski jezik|eng.]]</ref> što znači da je nešto veća i toplija od prosječne zvijezde, ali nedovoljno velika da bi pripadala tzv. "divovima". Životni vijek zvijezda ovog spektralnog tipa je oko 10 milijardi godina, a budući da je Sunce staro oko 5 milijardi godina, nalazi se u sredini svog životnog ciklusa.<ref name="COSMOS"/> U središtu Sunca u termonuklearnim reakcijama ([[Fuzija|nuklearna fuzija]]) [[vodik]] se pretvara u [[helij]]. Svake sekunde u nuklearnim reakcijama učestvuje 3,8{{e|38}} [[proton]]a (vodikovih jezgri). Oslobođena energija biva izračena sa sunčeve površine u obliku [[elektromagnetsko zračenje|elektromagnetskog zračenja]] i [[neutrino|neutrina]], te manjim dijelom kao kinetička i toplotna energija čestica [[Sunčev vjetar|Sunčevog vjetra]] i energija Sunčevog magnetskog polja. Zbog ekstremno visokih temperatura, materija je u obliku [[plazma|plazme]]. Posljedica toga je da Sunce ne rotira kao čvrsto tijelo. Brzina rotacije je veća na ekvatoru, nego u blizini polova, zbog čega dolazi do iskrivljenja silnica magnetskog polja, erupcija plina sa Sunčeve površine i stvaranja [[Sunčeve pjege|Sunčevih pjega]] i [[Sunce#hromosfera|prominencija]] (protuberanci). Ove pojave nazivamo Sunčevom aktivnošću. <div style="float:right;width:320px;margin:0 0 1em 1em"> </div> '''Osnovni podaci:''' <ref name="NATIONAL">Linda K. Glover, DIE GROSSE NATIONAL GEOGRAPHIC ENZYKLOPÄDIE WELTALL, National Geographic Deutschland, Hamburg 2005 {{ISBN|3-937606-26-2}} S.123 [[Njemački jezik|njem.]]</ref> {| cols="2" width="350" |----- | width="150" | Prečnik || 1.392.000&nbsp;km <ref name="NATIONAL"/> |----- | Masa || 1,9891 x 10³⁰ kg |----- | Prosječna gustoća || 1,411 g/cm³ |----- | Površinska temperatura || 5.780 K 5.500 C <ref name="COSMOS"/> |----- | Vrijeme obilaska oko središta galaktike | 2,2 x 10⁸ godina |} '''Hemijski sastav:''' {| cols="2" width="300" |----- | width="150" | [[Vodik]] || 73,46 % |----- | [[Helij]] || 24,58 % |----- | [[Kisik]] || 0,77 % |----- | [[Ugljik]] || 0,29 % |----- | [[Željezo]] || 0,16 % |----- | [[Neon]] || 0,12 % |----- | [[Dušik]] || 0,09 % |----- | [[Silicij]] || 0,07 % |----- | [[Magnezij]] || 0,05 % |----- | [[Sumpor]] || 0,04 % |} == Sunčev ciklus == Promjene koje se opažaju na Suncu nazivaju se Sunčeva aktivnost, a odvijaju se periodično u cikusima prosječne dužine 11 godina. Ciklusi variraju u dužini, između 8 i 15 godina. Ove promjene obuhvataju: * količinu izračene energije * brojnost i raspored pjega * brojnost sunčevih baklji * oblik i veličinu korone Vremenski period najveće aktivnosti naziva se ''Sunčev maksimum''. Može trajati nekoliko godina, u zavisnosti od aktivnosti pjega i baklji. Postoje i duža periodična razdoblja Sunčeve aktivnosti. U historiji je poznat ''Maunderov minimum'', razdoblje u drugoj polovini [[17. vijek]]a tokom kojeg je broj Sunčevih pjega bio izuzetno mali. Zbio se istovremeno sa periodom hladnih godina, nazvanog [[malo ledeno doba]]. Nije sasvim jasno da li su klimatske promjene bile uzrokovane ekstremno niskom Sunčevom aktivnošću. == Sastav Sunca == [[Datoteka:Sun diagram.svg|mini|desno|300px|Građa Sunca]] Sunce se može podijeliti na veći broj slojeva, prema uvjetima koji u njima vladaju. Granice među njima nisu jasno ocrtane i postoje prijelazna područja. Sunce nema čvrstu površinu, pa se kao granicu na kojoj počinje [[atmosfera]] uzima najviši sloj koji je još uvijek optički neproziran. Također, Sunce se ne može tačno ograničiti jer njegov gušći dio prelazi u rjeđu atmosferu, a iza nje se daleko prostire područje u kojem djeluje ''Sunčev vjetar''. === Jezgra === Do četvrtine poluprečnika Sunca prostire se jezgro, područje visoke temperature, oko 15,6 miliona [[Kelvin|K]] i pritiska 10¹⁶ [[Pascal|Pa]]. U takvim uvjetima odvija se [[fuzija]] vodika u helij. Spajanjem 4 protona (jezgra atoma hidrogena) nastaje jedno jezgro atoma helija (2 [[proton]]a i 2 [[neutron]]a), pri čemu se oslobađaju subatomske čestice i energija u obliku [[gama zračenje|gama-zračenja]]. Unutrašnji dio Sunca se može podijeliti na tri dijela.<ref name="COSMOS"/> ==== Zona nuklearnih reakcija ==== Zona nuklearnih reakcija dobila je ime po tome što se u njoj odvija nuklearna reakcija. Temperatura u jezgri je 15,6 miliona kelvina, a pritisak 10¹⁶ paskala. U ovakvim uslovima gas prelazi u plazmu. [[Plazma]] je stanje materija u kojoj su atomi toliko stisnuti da su im jezgre odvojene od elektrona i slobodno plutaju. Ovo stanje materije svrstava se u četvrto agregatno stanje. U jezgri Sunca postoje uslovi da se pokrene jedna od nuklearnih reakcija. Koja će se pokrenuti zavisi od temperature. p-p ciklus (proton-proton ciklus) da se pokrene ova vrsta dovoljna je temperatura od 15,6 miliona kelvina.<ref name="COSMOS"/> Dolazi do spajanja četiri protona i stvara se helij koji se sastoji od dva protona i dva neutrona. U jezgri Sunca ima više [[helij]]a nego [[vodonik]]a. ==== Radioaktivna zona ==== Nakon jednog centimetra svog puta gama zrake se sudare sa jezgrom atoma ili slobodnim elektronima. Gama zrake raspršuju se na više fotona nižih energija. Zbog ovakvog prenosa energije u jezgri Sunca održava se visoka temperatura. Ovo je zračenje ili radioaktivni prenos energije. Na ovaj način definisan je prenos energije u radioaktivnoj zoni. ==== Konvektivna zona ==== Sa subatomskim česticama je drugačija situacija. Električni neutroni slabo međudjeluju sa materijom i zato je njihov način puta mnogo jednostavniji i brži. Potrebno vrijeme da izađu iz Sunca je 2,23 sekundi. A prečnik Sunca je upravo toliki. Neutroni nam govore kakvo je stanje unutar Sunca. === Fotosfera === Prividnu površinu Sunca nazivamo još i fotosferom.<ref name="NATIONAL"/> Ovdje se temperature kreću oko 6000 K. Vrući plin izvire iz unutrašnjosti na površinu, zbog čega nam se čini da površina ima granulastu (zrnatu) strukturu. Granule su promjera oko 1.000&nbsp;km, u stalnom su pokretu (poput vrenja vode) i vrijeme trajanja im je nekoliko minuta. Ponekada nastaju tzv. supergranule promjera 30.000&nbsp;km i vremena života 24 h. ==== Granule ==== Granule su najmanja pravilna kretanja Sunčeve materije. Uočavaju se samo u centralnom dijelu Sunčevog kruga. Nalaze se u dubljim slojevima fotosfere odakle dolaze brzinom od 1&nbsp;km u sek. Kada dođe do određene dubine materija joj se preljeva u okolinu i hladi. Dimenzije granula su oko 1000&nbsp;km. Iščeznu nakon desetak minuta. One su toplije 400-500 kelvina od tamnog međugranularnog prostora. U njihovoj unutrašnjosti nalaze se filigrani. ==== Supergranule ==== Supergranule su granule većih dimenzije. Materija iz dubine dolazi brzinom od nekoliko desetaka pa do 1&nbsp;km u sekundi. Materija izlazi u centru supergranule a ponire pri rubovima. Gas koji izvire u centru djelimično je ioniziran pa se s njim prenosi i magnetno polje. To objašnjava što je ono koncentrirano pri rubovima supergranula. Dimenzije su im oko 30.000&nbsp;km. Rasprostranjene su po cijelom Suncu. U svakom trenutku ih ima oko 2000. ==== Oscilacije ==== Kretanje gasa u najvećim dimenzijama naziva se Sunčeva oscilacija. Primjećuje se kao titranje fotosfere i odvija se na mahove. Najčešći je pet minutni period a prosjek titranja je 4-8 minuta. Najveća brzina gasa pri titranju iznosi do pola kilometra u sekundi. Do titranja dolazi zbog pritiska gasa. Oscilacije se mogu porediti sa talasima potresa na Zemlji koji se isto tako kreću po unutrašnjošću Sunca. Nauka koja proučava Sunčevu aktivnost poput oscilacija naziva se [[helioseizmologija]]. Osim pravilnih kretanja u fotosferi se pojavljuju pjege. Posmatranjem Sunca primjećeno je da ono oštro omeđeno rubom. Ova pojava naziva se tamnjenje ruba. Gledanjem u centar Sunca gledamo oko 400&nbsp;km u dubinu gdje je temperatura 9000 kelvina, a ako gledamo pri rubu ta dubina se smanjuje i s tim i temperatura. Smanjivanjem temperature smanjuje se intenzitet svjetlosti. Na ovaj način objašnjava se pojava tamnog kruga oko Sunca. === Hromosfera === Hromosfera je niži sloj Sunčeve atmosfere, proteže se iznad fotosfere do visine oko 10.000&nbsp;km. Znatno je rjeđa od fotosfere i nepravilnog oblika. Sa Zemlje se primjećuje samo za vrijeme potpunog pomračenja Sunca. Porastom visine gustoća atmosfere opada, ali se povećava temperatura. Ove promjene gustoće i temperature izražene su u prelaznom području između hromosfere i korone. U hromosferi se događaju izboji plina stvarajući efekte koje se nazivaju prominencije i baklje. Prominencije (protuberance) su oblaci ili mlazovi usijanog plina izbačenog u vis. Mogu se uzdići do visine 150.000&nbsp;km iznad fotosfere, kroz hromosferu i koronu. Gušće su od okolne tvari i dostižu temperaturu oko 20.000 K. Na sličan način dolazi do pojave baklji, mlazova plina koji se brzo podižu unutar hromosfere i padaju nazad. Vrijeme trajanja jedne baklje je oko 10 min. Postoje dvije vrste baklji: fotosferske i hromosferske. Sjajnije su od rengenskog zračenja i na višoj su temperaturi od okoline. Prema pravilu pjege se javljaju unutar baklji, a baklje se javljaju neovisno o pjegama. One obično traju po nekoliko mjeseci. U koroni iznad baklji može se pojaviti koronina kondenzacija. Postoje još dva načina u obliku prominencije i bljeskova. Ove dvije pojave nastaju u hromosferi odnosno fotosferi. Zbog veličine nastavljaju se u koroni. === Korona === U višim slojevima Sunčeve atmosfere, koroni, temperatura nastavlja rasti do 1.000.000 K. Nije sasvim jasno zbog čega se događa ovaj porast temperature. Pretpostavka je da ga stvaraju strujanja plina pod uticajem magnetskog polja. Korona je definisana izrazito malom gustoćom. Visoka temperatura se može objasniti energijom iz fotosfere, a ona se prenosi magnetnim poljem i akustičnim radiotalasima. Korona zrači milion puta manje od fotosfera. Njena svjetlost potiče iz tri izvora. * E korona ili emisijska korona * K korona * F korona U koroni se stalno odvija protok materije. Pomoću spikula dobija materiju iz dubljih slojeva. Bijela korona se vidi pri pomračenju. Sastoji se od: * K korona * F korona Vanjski dijelovi korone stalno gube masu u obliku Sunčevog vjetra.<ref name="NATIONAL"/> ==== Koronalne rupe ==== Mjesta u koroni gdje se magnetno polje širi u vanjski prostor nazivaju se "koronalne rupe", koje su 1973. prvi put opažene. Najveća, zabilježena iz [[Solar Dynamics Observatory|SOD-a]] početkom 2015. ima 410 puta veći prečnik od Zemlje.<ref>[http://www.klix.ba/scitech/nauka/koronalna-rupa-na-suncu-410-puta-veca-od-zemlje/150106018 Koronalna rupa na Suncu 410 puta veća od Zemlje] sa [[Klix.ba]], objavljeno 6. 1.2015, pristupljeno 10. 1.2015</ref> === Sunčev vjetar === Sunčev (solarni) vjetar je struja čestica izbačenih velikom brzinom iz gornjih slojeva Sunčeve atmosfere, uglavnom elektrona i protona. Iako je ovaj gubitak mase Sunca gotovo beznačajan i gustoća Sunčevog vjetra malehna, čestice se kreću velikim brzinama i izazivaju vidljive efekte na tijelima u Sunčevom sistemu. Poznatiji efekti Sunčevog vjetra su [[polarna svjetlost]] i usmjeravanje repa komete suprotno od Sunca. U blizini Zemlje Zemljino magnetsko polje zarobljava čestice Sunčevog vjetra i usmjerava ih prema magnetskim polovima. Budući da se čestice Sunčevog vjetra kreću brzinama oko 900&nbsp;km/s,<ref name="NATIONAL"/> pri sudaru sa česticama u zemljinoj atmosferi dolazi do ioniziranja plina i pojave svjetlosti. Ova se pojava uočava u polarnim područjima, zbog čega je dobila ime [[polarna svjetlost]] ili Aurora Borealis] (odnosno Aurora Australis na južnoj Zemljinoj polulopti). Ukoliko je Sunčeva aktivnost veća, pojačano djelovanje Sunčevog vjetra može dovesti do pojave polarne svjetlosti i na manjim geografskim širinama. U takvim uslovima postoji mogućnost ometanja ili čak oštećenja radio-komunikacijskih uređaja na Zemlji i vještačkim satelitima. Komete se prilikom dolaska u blizinu Sunca zagrijavaju, zaleđena površina komete isparava i oslobađa oblak plina i čestica prašine. Djelovanjem čestica Sunčevog vjetra, oblak se oblikuje u rep komete. Budući da Sunčev vjetar dolazi iz smjera Sunca, potiskuje rep kometa u suprotnom smjeru. === Sunčeve pjege === [[Galileo Galilej]] je otkrio pjege [[1611.]] godine.<ref name="Galileo">[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Galileo.html Biografija Galileo Galileja na škotskom St.Andrews univerzitetu za matematiku i statistiku] učitano 14.01.2014 [[Engleski jezik|eng.]]</ref> Otkrio je da se nalaze na površini Sunca i da se kreću od istoka ka zapadu. Ovo kretanje ima veze sa rotacijom Sunca sa periodom od 27 dana u odnosu na Zemlju odnosno 25 u odnosu na zvijezde. [[Scheiner]] je početkom 17. vijeka otkrio da pjege u većim heliografskim širinama rotiraju manjom ugaonom brzinom u odnosu na one u blizini ekvatora. [[Richard Christofer Carrincton]] proveo je prva značajna ispitivanja diferencijalne rotacije. Rotacija polarnih dijelova traje oko 36 dana,<ref name="NATIONAL"/> a ekvatorskih 25.43 dana.<ref name="COSMOS"/> Siunčeve pjege pojavljuju se i nestaju. Tamnije su zbog kontrasta prema fotosferi. Zrače manje u odnosu na fotosferu, a temperatura im je od 3,5 - 4000 kelvina oko 2000 kelvina manje od okoline. U njenom središtu izvire ionizirani gas, a s njim se prenose silnice magnetnog polja koje ima magnetnu indukciju 0,4 tesla. To nije najveća vrijednost koju dostiže Sunce. [[Magnetno polje]] je ravnomjerno raspoređeno samo u pjegama. Ono je koncentrirano i po rubovima supergranula. To su cjevaste silnice dimenzija oko 500&nbsp;km. Magnetna indukcija ovdje je 0,1 tesla. Pjege se pojavljuju kao pore. Neke ostanu takve, a neke rastu. One se sastoje od # Umbra (sjenka) je središnji dio. Od penumbre je sjajnija. U njoj se mogu javiti sjajnije tačke, a sastoji se od granula. # Penumbra(polusjenka) imaju vlaknastu strukturu i šire se radijalno od centra pjege, a nastavljaju se u fotosferske granule. Nakon dva dana pjege dostižu maksimum magnetne aktivnosti. Traju nekoliko sati - 6 mjeseci (prosječno oko 10 dana). Formiraju se u grupe. Oko pjege s jačim magnetnim poljem okupljaju se slabije i traju koliko traje pjega unutar grupe. Novi ciklus počinje prije nego što nestanu sve pjege predhodnog. On može biti jedanaestogodišnji <ref name="COSMOS"/> ili stogodišnji. Postojalo je vrijeme kada se one nisu vidjele. Taj period bio je od [[1650]]. do [[1715]]. godine. == Također pogledajte == * [[Spisak pomračenja Sunca u 21. vijeku]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Sun}} * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ SOHO (solarni i heliosferični satelit) na oficijelnoj stranici američke svemirske agencije NASA] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [http://www.nso.edu/ Nacionalni sunčev observatorij] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408014721/http://www.nso.edu/ |date=8. 4. 2014 }} učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-30-the-sun-spots-and-all/ Sunce na portalu Astronomic Cast koji objavljuje emisije o astronomiji] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [https://web.archive.org/web/20110511124300/http://www.boston.com/bigpicture/2008/10/the_sun.html Zbirka dobrih fotografija Sunca s različitih institucija na portalu Boston] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [http://www.acrim.com/ Portal projekta ACRIM koji se bavi istraživanjem Sunčeve svjetlosti ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611210135/http://acrim.com/ |date=11. 6. 2017 }} učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [https://web.archive.org/web/20181001081332/http://www.suntrek.org/ Edukativna stranica o Suncu Sun-Trek ] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [https://web.archive.org/web/20050518081349/http://www.solarphysics.kva.se/ Solarni institut u Švedskoj koji posjeduje SST (Swedish Solar Telescope) teleskop za posmatranje Sunca sa objektivom od 1 metra] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html Animacija koja opisuje sastav Sunca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810133537/http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html |date=10. 8. 2011 }} učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [http://www.youtube.com/watch?v=qpMRtvFD8ek&hl=fr Video o razvoju Sunca na portalu Youtube. Postavljen od Helmuta Schlattla saradnika na Max-Planck institutu u Njemačkoj] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} * [https://web.archive.org/web/20100315111135/http://science.nasa.gov/headlines/y2010/12mar_conveyorbelt.htm Sunčeva transportna traka. Opis transporta materije unutar Sunčevih zona na oficijelnoj stranici američke svemirske agencije NASA] učitano 14.01.2014 {{en simbol}} {{Sunčev sistem}}{{Sunčeve svemirske letjelice}}{{Astronomija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Sunce| ]] [[Kategorija:Sunčev sistem]] [[Kategorija:Astronomski objekti poznati od antike]] [[Kategorija:Izvori svjetlosti]] [[Kategorija:Svemirska plazma]] [[Kategorija:Zvijezde G-tipa glavnog niza]] [[Kategorija:Zvijezde s tradicionalnim nazivom]] q7nmmn0zvar70kad4asxf0ipadpk99d 0 4847 3933937 3918655 2026-10-04T07:33:56Z AnToni 2325 /* 20. vijek */ 3933937 wikitext text/x-wiki {{JuniKalendar}} '''14. juni / lipanj (14. 6)''' jest 165. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (166. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je 200 dana. == Događaji == * [[1973]] – Srušila se [[Travnička sahat-kula u Gornjoj čaršiji]]. * [[1986]] – Završen [[Šahovski turnir u Bugojnu#1986|peti šahovski turnir u Bugojnu]], koji je bio prvi šahovski turnir [[Kategorije šahovskih turnira|16. kategorije]] u historiji šaha s prosječnim rejtingom 2628, a na njemu je učestvovalo osam igrača. To je bio dotad najjači turnir u historiji šaha. Pobjednik je bio [[SSSR|sovjetski]] [[velemajstor]] [[Anatolij Karpov]] s 8,5 bodova.<!-- Ref: http://www.endgame.nl/bugojno.htm Bugojno Tournaments --> == Rođeni == [[Datoteka:Donald Trump.jpg|mini|desno|150px|Donald Trump]] === 19. vijek === * [[1811]] – [[Harriet Beecher Stowe]], američka spisateljica i abolicionistica (''[[Čiča Tomina koliba]]'') * [[1894]] – [[Ljubica Janković]], srpski etnomuzikolog === 20. vijek === * [[1928]] – [[Che Guevara]], argentinski ljekar i kubanski revolucionar * [[1929]] – [[Jaylee Burley Mead]], američka astronomkinja * [[1930]] – [[Predrag Palavestra]], jugoslavenski i srpski književnik i historičar književnosti * [[1938]] – [[Esko Saira]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[1946]] – [[Donald Trump]] * [[1957]] – [[Gianna Nannini]], italijanska pop pjevačica * [[1958.]] ** [[Eric Heiden]], američki brzoklizač i ljekar ** [[Olaf Scholz]], njemački političar * [[1961.]] ** [[Boy George]], britanski pjevač ** [[Lajla Përnaska]], albanska političarka i autorica * [[1963]] – [[Rambo Amadeus]], crnogorski rok-pjevač i tekstopisac * [[1964]] – [[Kaija Parve]], sovjetska i estonska biatlonka. * [[1966]] – [[Indira Radić]], bosanskohercegovačka i srbijanska pop-folk pjevačica * [[1969]] – [[Steffi Graf]], njemačka teniserka * [[1976]] – [[Lawton Redman]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac == Umrli == * [[1883]] – [[Edward FitzGerald]], engleski pisac i prevodilac * [[1920]] – [[Max Weber]], njemački naučnik i jedan od očeva sociologije * [[1936]] – [[Gilbert Keith Chesterton]], britanski pisac * [[1969]] – [[Salvatore Quasimodo]], italijanski pjesnik i prevodilac * [[1986]] – [[Jorge Luis Borges]], argentinski pisac * [[1991]] – [[Peggy Ashcroft]], britanska glumica * [[2014]] – [[Predrag Palavestra]], jugoslavenski i srpski književnik i akademik SANU i ANUBiH * [[2015]] – [[José Ely de Miranda|Zito]], [[brazil]]ski nogometaš == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|14 June}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/14/ Na današnji dan (14. juni), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075852/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/14/ |date=12. 3. 2007}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/june-14/ Na današnji dan (14. juni), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|juni014]] 0kj8x0p2356sqelrtl6gc41ws8d4hn6 0 5898 3933887 3886967 2026-10-03T17:41:31Z Amherst99 17984 /* */ 3933887 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezik|ime=Albanski jezik|ime jezika kako ga nazivaju njegovi govornici=gjuha shqipe, shqipja|familycolor=lawngreen|države={{Plainlist}} * {{ZID|Albanija}} (2.765.610) * {{ZID|Kosovo}} (1.644.865) * {{ZID|Sjeverna Makedonija}} (507.989) * {{ZID|Švicarska}} (176.293) * {{ZID|Italija}} (oko 100.000) * {{ZID|Turska}} (oko 66.000) * {{ZID|Srbija}} (63.835) * {{ZID|Grčka}} (50.000) * {{ZID|Crna Gora}} (32.671) * {{ZID|Kanada}} (23.820) * {{ZID|Hrvatska}} (17.069) * {{ZID|Rumunija}} (oko 10.000) * {{ZID|Slovenija}} (7.177) * {{ZID|Bosna i Hercegovina}} (4.925) * {{ZID|Ukrajina}} (1.740) * i druge zemlje {{Endplainlist}}|regije=[[Balkan]]|govornici=više od 7,6 milliona<ref>Gheg 4,156,090 + Tosk 3,035,000 + Arbereshe 260,000 + Arvanitika 150,000 = 7,601,090. {{cite book | last = Gordon | first = Raymond G, Jr | year = 2005 | title = Ethnologue: Languages of the World |title= Ethnologue, Languages of the World | edition = 15 | location = Dallas, [[Texas]] | editor = [[SIL International]]}}.</ref>|rang=nije u prvih 100|jezička porodica=[[indoevropski jezici|indoevropski]]<br> albanski|država={{ZID|Albanija}}<br>{{ZID|Kosovo}}<br>{{ZID|Sjeverna Makedonija}}<br>Regionalni ili lokalni službeni jezik u:<br>{{ZID|Crna Gora}}|ustanova=Akademia e Shkencave e Shqipërisë|iso1=sq|iso2=sqi|iso3=sqi|sil=}}[[Datoteka:Albanian_dialects.svg|mini|desno|200px|Dijalekti albanskog jezika]] '''Albanski jezik''' (alb. ''gjuha shqipe'' ili ''shqipja'') čini samostalnu indoevropsku jezičnu podgrupu. Albanskim govori više od 7,4 miliona ljudi u [[Albanija|Albaniji]], [[Kosovo|Kosovu]], [[Sjeverna Makedonija|Makedoniji]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i nekim drugim evropskim državama ([[Italija]], [[Grčka]], [[Njemačka]]). Poznat je od [[15. vijek]]a, a dijeli se na dvije velike varijante: [[gegijska varijanta|gegijsku]] na sjeveru Albanije, Kosovu i Makedoniji i [[toskijska varijanta|toskijsku]] na jugu Albanije. Albanski jezik je [[službeni jezik]] [[Albanija|Albanije]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> i jedan od dva službena jezika [[Kosova]]<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29. 8. 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> i [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]]. Albanski jezik je u službenoj upotrebi u tri [[Crna Gora|crnogorske]] općine ([[Ulcinj]], [[Plav]], Tuzi)<ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5. 3. 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref><ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori]– ''coe.int''</ref> i u tri [[srbija]]nske općine (Preševo, Bujanovac, Medveđa).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30. 6. 2017 }} – ''kas.de''</ref> [[Arbereški jezik]], kao jezik Albanaca u [[Italija|Italiji]], je zaštićen zakonom.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12. 5. 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po Evropskoj povelji o regionalnim ili manjinskim jezicima, albanski jezik je zaštićen u [[Srbija|Srbiji]] (2006), [[Crna Gora|Crnoj Gori]] (2006), [[Rumunija|Rumuniji]] (2007) i [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> == Abeceda == Albanska abeceda ima 36 slova: '''a, b, c, ç, d, dh, e, ë, f, g, gj, h, i, j, k, l, ll, m, n, nj, o, p, q, r, rr, s, sh, t, th, u, v, x, xh, y, z, zh'''. Albanska abeceda čita se otprilike slično kao i bosanska, uz par izuzetaka: -y se čita kao njemačko ü ili francusko u -x se čita kao italijansko z u "zero", "azzuro" -xh se čita kao dž -gj se čita kao đ -ç se čita kao č -q se čita kao ć -ë se čita kao francusko e ili tursko ı (tzv. poluglasnik) -sh se čita kao š -zh se čita kao ž -dh se čita kao englesko th -l se čita kao lj -ll se čita kao l == Izvori == {{refspisak|}} == Vanjski linkovi == * https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ (al) {{Commonscat|Albanian language}} {{Indoevropski jezici}} [[Kategorija:Jezici]] [[Kategorija:Jezici u Albaniji]] [[Kategorija:Jezici na Kosovu]] [[Kategorija:Indoevropski jezici|Albanski]] [[Kategorija:Albanski jezik|*]] dxkffup33zhr0attl48wgc13t1xtwxn 0 7032 3933889 3923063 2026-10-03T18:40:34Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933889 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sarajevo Uhrturm.JPG|mini|desno|250p|Sarajevska sahat-kula.]] '''Sahat-kula''' je kula karakteristična za bosanske čaršije ali i za druga mjesta koja su bila pod vlašću ili uticajem [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]]. Građene su isključivo u [[Evropa|evropskom]] dijelu Osmanskog Carstva, naročito u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] što je bila [[islam]]ska varijacija na zapadnoevropsku formu zvonika te je sahat-kula simbolična graditeljska osobina Bosne i Hercegovine. Sahat-kule su građene uglavnom sa velikim satom na jednom ili više lica objekta (obično na četiri lica) kako bi veći broj stanovnika određenog mjesta mogao čitati vrijeme. Sahat-kule su specifične građevine izgrađene pretežno na području Bosne i Hercegovine.<ref name="KSahat">{{Cite web |url= https://fmks.gov.ba/download/zzs/1957/2-1957.pdf |title= Hamdija Kreševljaković: Sahat kule u Bosni i Hercegovini |work= fmks.gov.ba |access-date= 9. 2. 2017 }}</ref> Prema jednom putopiscu iz [[Francuska|Francuske]] iz 16. vijeka, [[Skopljanska sahat-kula|prva sahat-kula]] podignuta je u [[Skoplje|Skoplju]] između 1566. i 1572. Sahat-kule su najčešće građene u centralnim zonama [[čaršija|čaršije]], i to uz [[džamija|džamije]], kao zadužbine pojedinih vakifa, mada ih ima i na drugim mjestima, poput sahat-kule u [[Maglaj]]u koja je podignuta u oboru [[Stari grad Maglaj|maglajske tvrđave]], ili onih u [[Tešanj|Tešnju]], [[Gradačac|Gradačcu]] ili [[Počitelj]]u. Za slične građevine u svijetu, u bosanskom jeziku postoji izraz [[toranj]] ili jednostavno kula. Kule su obično dijelovi [[Crkva|crkava]] ili objekata gradske uprave. == Karakteristike == Sve su sahat-kule pravljene na isti način, samo se razlikuju po dimenzijama i po položaju mjesta gdje su građene. To su visoke građevine četvorne osnovice, dimenzija od 3,07 do 4 m. Visine su različite, a kreću se od 10 do 28 m. Najniža je u [[Gornji Vakuf-Uskoplje|Gornjem Vakufu]], a najviša u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Debljina zidova je od 65&nbsp;cm do 1 metra. Sahat-kula u [[Jajce|Jajcu]] razlikuje se od svih drugih u Bosni i Hercegovini. To i nije objekat ove vrste, nego obična kapi-kula [[Jajce (tvrđava)|jajačke tvrđave]], u kojoj je negdje poslije njena osnutka postavljen uređaj za mjerenje vremena.<ref name="KSahat"/> Zidane najčešće kamenom i pokrivene šatorastim krovom. Ispod krova, najčešće se nalazi vijenac, a ispod njega četiri otvora okrenuta na sve četiri strane, gdje se nalazi sat sa napravom za otkucavanje vremena. Satovi su spojeni sa zvonom. Osim ta četiri, na sahat-kulama se javljaju i otvori u vidu puškarnica, koji su raspoređeni od podnožja pa do vrha objekta. Ovi otvori imaju zadatak da male količine svjetlosti uvedu u unutrašnjost objekta i osvijetle strmo drveno stubište kojim se dolazi do satnoga mehanizma. Stubišta su bila postavljena uz zidove i imala su na kutovima podeste – odmorišta. == Sahat-kule u BiH == Sahat-kule u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] su uglavnom napravljene za vrijeme vladavine [[Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu|Osmanskog Carstva]], a pravljene su zbog potreba obavljanja pet dnevnih namaza, pa su na kule postavljeni javni satovi. Uglavnom su pravljene nedaleko od [[džamija]] i često su bile dijelom većeg urbanog kompleksa koji je pored džamije također često imao i mauzoleje, hamame, šadervane i zanatske radnje. Sahat-kula je predstavljala značajan arhitektonski objekat u klasičnoj osmanskoj organizaciji grada na prostorima Bosne i Hercegovine koji je označavao središte ekonomsko razvijene urbane sredine. U periodu osmanske uprave u Bosni i Hercegovini izgrađena je 21 sahat-kula: * [[Banjalučka sahat-kula]] – [[Banja Luka]] (prva sahat kula u Bosni i Hercegovini, srušena 1993. godine) * [[Sahat-kula u Donjem Vakufu]] – [[Donji Vakuf]] * [[Fočanska sahat-kula]] – [[Foča]] * [[Gračanička sahat-kula]] – [[Gračanica]]<ref name="KSahatG">{{Cite web |url= https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/01/gg21-6.pdf |title= Mirsad Omerčić: Sahat-kula – reprezentativni kulturno-historijski spomenik grada grada Gračanice iz osmanskog vremena |work= gracanickiglasnik.ba |access-date= 9. 2. 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210322202506/https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/01/gg21-6.pdf |archive-date= 22. 3. 2021 |url-status= dead }}</ref> * [[Gradačačka sahat-kula]] – [[Gradačac]] * [[Gornjovakufska sahat-kula]] – [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] * [[Jajačka sahat-kula]] – [[Jajce]] * [[Livanjska sahat-kula]] – [[Livno]] * [[Maglajska sahat-kula]] – [[Maglaj]] * [[Mostarska sahat-kula]] – [[Mostar]] * [[Nevesinjska sahat-kula]] – [[Nevesinje]] * [[Počiteljska sahat-kula]] – [[Počitelj]] * [[Prozorska sahat-kula]] – [[Prozor]] * [[Prusačka sahat-kula]] – [[Prusac]] * [[Sarajevska sahat-kula]] – [[Sarajevo]] * [[Stolačka sahat-kula]] – [[Stolac]] * [[Tešanjska sahat-kula]] – [[Tešanj]] * [[Travnička sahat-kula na Musali]] – [[Travnik]] * [[Travnička sahat-kula u Gornjoj čaršiji]] – [[Travnik]] * [[Trebinjska sahat-kula]] – [[Trebinje]] * [[Vratnička sahat-kula]] – [[Vratnik]] ([[Sarajevo]]), (sagrađena 1874. od drveta te srušena radi nestabilnosti i opasnosti od rušenja) == Sahat-kule u Srbiji == *[[Beogradska sahat-kula]] - [[Beograd]] *Prijepoljska sahat-kula - [[Prijepolje]], [[Sandžak]] == Sahat-kule u Crnoj Gori == *[[Husein-pašina sahat-kula]] - [[Pljevlja]] == Tornjevi (kule)== * [[Big Ben]] - [[London]] * [[Spaskaja kula]] - [[Moskva]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == [http://www.cyberbulevar.com/bl/index.php?c=13&t=8 Banjalučka sahat-kula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213012923/http://www.cyberbulevar.com/bl/index.php?c=13&t=8 |date=13. 2. 2007 }} [[Kategorija:Sahat-kule|*]] [[Kategorija:Sahat-kule u Bosni i Hercegovini|*]] 2epi606xd4hrb91hne7ljx3qa52zyyz 0 7609 3933938 3933784 2026-10-04T07:34:28Z AnToni 2325 /* Juni */ 3933938 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1976. ([[Rimski brojevi|MCMLXXVI]])''' bila je prestupna godina koja je počeal u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, 1976. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 976. godina 2. milenija, 76. godina 20. stoljeća i sedma godina 1970-ih. == Događaji == * [[31. januar]] – Održano 15. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1976.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u u muškoj konkurenciji, u [[italija]]nskom gradu [[Antholz]]u; * [[4. april]] – [[Norodom Sihanouk]] abdicirao s pozicije vođe [[Kambodža|Kambodže]], nakon čega su ga uhvatili [[Crveni Kmeri]]. * [[28. juli]] – [[Zemljotres u Tangshanu 1976.|Zemljotres]] u kineskom [[Tangshan]]u, [[Skala momentne magnitude|magnitude]] 7,6. Vjeruje se da je to bio zemljotres s najviše ljudskih žrtava u 20. vijeku. Procjenjuje se da je poginulo 242.769 ljudi, a neki izvori navode i više od 600.000 žrtava.<ref>Spignesi, Stephen J. (2005). ''Catastrophe!: The 100 Greatest Disasters of All Time''. {{ISBN|0-8065-2558-4}}</ref> * [[24. novembar]] – Zemljotres magnitude 7,3 [[Zemljotres u Çaldıranu i Muradiyi 1976.|pogodio]] krajnji istok [[Turska|Turske]] i odnio približno 5000 žrtava.<ref>M. Nafi Toksöz, Esen Arpat, Fuat Şaroglu (1977): ''East Anatolian earthquake of 24 November 1976'', Nature 270, 423 - 425, {{doi|10.1038/270423b0}}</ref> === Datum nepoznat === * Grupa "[[Rolling Stones]]" svira dva koncerta u [[Zagreb]]u. * Objavljen nulti broj časopisa ''[[Polet]]''. Zajednički nastup grupe mladih strip–autora, kasnije poznatih kao [[Novi kvadrat]]. == Rođeni == === Januar=== * [[8. januar]] – [[Tanja Divnić]], srbijanska glumica * [[11. januar]] – [[Tomáš Holubec]], [[Češka|češki]] [[biatlon]]ac * [[13. januar]] – [[Srđana Šimunović]], hrvatska glumica * [[26. januar]] – [[Radka Popova]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[29. januar]] – [[Hana Hegedušić]], hrvatska glumica * [[30. januar]] – [[Tom Clemens]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac === Februar === * [[24. februar]] – [[Petra Polnišová]], [[slovačka]] glumica i stand–up komičarka * [[29. februar]] – [[Tomislav Mijatović]], [[Hrvatska|hrvatski]] [[košarka]]ški trener === Mart === * [[5. mart]] – [[Irina Tananajka]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] i [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[8. mart]] – [[Aida Čorbadžić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] operska pjevačica * [[9. mart]] – [[Vukota Govedarica]], bosanskohercegovački i srpski političar * [[22. mart]] – [[Reese Witherspoon]], američka glumica * [[28. mart]] – [[Sanel Kajan]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[novinar]], [[Publicistika|publicista]] i [[političar]] * [[29. mart]] – [[Jennifer Capriati]], američka [[tenis]]erka * [[30. mart]] – [[Ioanna Kafetzi]], grčka sprinterica i skakačica u dalj === April === * [[1. april]] – [[Asım Pars]] (Asim Paščanović), bosanskohercegovačko-turski [[košarka]]š * [[5. april]] – [[Indrek Tobreluts]], estonski [[biatlon]]ac * [[13. april]] ** [[Jonathan Brandis]], američki [[glumac]] ** [[Daria Lorenci Flatz]], bosanskohercegovačka i hrvatska glumica * [[19. april]] – [[Natalija Moroz]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] [[biatlon]]ka * [[24. april]] – [[Jevgenija Ropelj]], ruska i [[kirgistan]]ska biatlonka * [[27. april]] – [[Almir Gredić]], bosanskohercegovački nogometaš * [[25. april]] – [[Vedrana Božinović]], bosanskohercegovačka glumica i novinarka === Maj === * [[5. maj]] – [[Andrew Erickson]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[12. maj]] – [[Elvira Aljukić]], bosanskohercegovačka glumica. * [[17. maj]] – [[Zsuzsanna Bekecs]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka === Juni === * [[4. juni]] ** [[Vedran Bosnić]], bosanskohercegovački košarkaš ** [[Aleksej Navaljni]], ruski politički aktivist i opozicijski čelnik * [[9. juni]] – [[Antonija Stanišić]], hrvatska glumica * [[14. juni]] – [[Lawton Redman]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[17. juni]] – [[Pjotr Svidler]], [[Rusija|ruski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[28. juni]] – [[Kateřina Holubcová]], češka biatlonka i svjetska prvakinja === Juli === * [[2. juli]] – [[Petra Dugandžić]], hrvatska glumica * [[19. juli]] – [[Benedict Cumberbatch]], [[UK|britanski]] [[glumac]] * [[23. juli]] – [[Natalija Tereščenko]], [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[30. juli]] – [[Hidenori Isa]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac === August === * [[2. august]] – [[Kati Wilhelm]], njemačka biatlonka * [[3. august]] – [[Jelena Dubok]], [[Kazahstan|kazaška]] [[biatlon]]ka * [[5. august]] – [[Damir Skomina]], [[Slovenija|slovenski]] [[nogometni sudija]] * [[26. august]] – [[Zemfira]], ruska rok-muzičarka * [[27. august]] – [[Carlos Moyá]], [[Španija|španski]] [[tenis]]er === Septembar === * [[8. septembar]] – [[Olena Ljašenko]], [[Ukrajina|ukrajinska]] [[Umjetničko klizanje|umjetnička klizačica]] * [[13. septembar]] ** [[Tami Kiuru]], [[Finska|finski]] [[skijaš-skakač]] ** [[Tamara Garbajs]], hrvatska glumica * [[22. septembar]] ** [[Glenn Olsson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac ** [[Ronaldo]], [[brazil]]ski [[nogomet]]aš * [[23. septembar]] ** [[Sanna-Leena Perunka]], finska [[biatlon]]ka ** [[Katarina Čas]], slovenska glumica i TV voditeljica * [[26. septembar]] – [[Michael Ballack]], [[Njemačka|njemački]] nogometaš === Oktobar === * [[8. oktobar]] – [[Armin Osmančević]], crtač * [[10. oktobar]] – [[Katja Wüstenfeld]], [[njemačka]] [[biatlon]]ka * [[11. oktobar]] ** [[Emily Deschanel]], američka glumica ** [[Sandra Gugić]], austrijska književnica srpskog porijekla * [[16. oktobar]] – [[Elma Tataragić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] scenaristica * [[22. oktobar]] – [[Sofia Domeij]], [[švedska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] === Novembar === * [[13. novembar]] ** [[Albina Ahatova]], [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka, [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijska pobjednica]] i četverostruka [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu#Žene 2|svjetska prvakinja]] ** [[Mie Takeda]], [[japan]]ska [[biatlon]]ka * [[21. novembar]] – [[Tomomi Ōtaka]], [[japan]]ska [[biatlon]]ka * [[24. novembar]] – [[Vladimir Cvijan]], [[srbija]]nski pravnik i političar === Decembar === * [[3. decembar]] – [[Semir Devoli]], bosanskohercegovački nogometaš * [[18. decembar]] – [[Sun Ribo]], [[Kina|kineska]] [[biatlon]]ka. * [[20. decembar]] – [[Hamdija Lipovača]], bosanskohercegovački [[političar]] == Umrli == === Januar=== * [[12. januar]] – [[Agatha Christie]], britanska književnica === Februar === * [[1. februar]] – [[Werner Heisenberg]], njemački [[fizičar]] * [[14. februar]] – [[Vera Šnajder]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] [[matematičar]]ka === Mart === * [[24. mart]] – [[Bernard Law Montgomery]], britanski feldmaršal === April === * [[5. april]] – [[Howard Hughes]], američki aeronautički inženjer, poslovni magnat, filmski producent i investitor * [[19. april]] – [[Ilija Babić (narodni heroj)|Ilija Babić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Maj === * [[26. maj]] – [[Martin Heidegger]], njemački filozof === Juni === * [[10. juni]] – [[Adolph Zukor]], režiser i producent, jedan od osnivača [[Paramount Pictures]]a === Juli === * [[1. juli]] – [[Anneliese Michel]], žrtva egzorcizma === August === * [[18. august]] – [[Enver Čolaković]], bosanskohercegovački književnik i prevodilac === Septembar === * [[9. septembar]] – [[Mao Zedong]], kineski političar, revolucionarni vođa i državnik * [[26. septembar]] – [[Lavoslav Ružička]], hrvatski hemičar === Oktobar === * [[10. oktobar]] ** [[Silvana Armenulić]], bosanskohercegovačka pjevačica novokomponovanih narodnih pjesama i sevdalinki ** [[Mirjana Bajraktarević]], bosanskohercegovačka pjevačica i kantautorica sevdalinki * [[28. oktobar]] – [[Ivica Matić]], bosanskohercegovački i jugoslavenski filmski scenarist i režiser === Novembar === * [[20. novembar]] – [[Trofim Lisenko]] - [[SSSR|sovjetski]] [[Agronomija|agronom]] i [[Biologija|biolog]] === Decembar === * [[12. decembar]] – [[Pavla Jesih]], [[Slovenija|slovenska]] [[Planinarstvo|planinarka]] i preduzetnica == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Burton Richter]], [[SAD]] ** [[Samuel Ting]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[William Lipscomb]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Baruch Blumberg]], [[SAD]] ** [[D. Carleton Gajdusek]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Saul Bellow]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Betty Williams]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] ** [[Mairead Corrigan]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[Milton Friedman]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|1976|1976.}} ddhhi9i1mot10efbw0785lbog0uujtt 0 10484 3933865 3844650 2026-10-03T12:19:13Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933865 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Prag | službeno_ime = <small>Glavni grad Prag<br>''{{lang|cs|Hlavní město Praha}}''</small> | izvorno_ime = Praha | izvorno_ime_jez = cs: | naselje_vrsta = Glavni grad | slika_skyline = File:Prague collage 2018.jpg | slika_veličina = 275px | slika_opis = U smjeru kazaljke na satu od vrha: panorama sa [[Praški dvorac|Praškim dvorcem]], [[Malá Strana]] i [[Karlov most]]; [[Pankrác]] sa visokim zgradama; pogled sa ulice u Malá Strana; panorama [[Staromjestske namjesti]]; kapija kula Karlovog mosta; [[Narodno pozorište u Pragu|Narodno pozorište]] | slika_zastava = Flag of Prague.svg | slika_štit = Coat of arms of Prague.svg | pushpin_karta = Češka#Evropa | pushpin_reljef = 1 | pushpin_karta_opis = Lokacija unutar Češke i Evrope | koordinate = {{coord|50|05|N|14|25|E|region:CZ|display=it}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{ZID|Češka}} | uspostavljanje_naslov = Osnovan | uspostavljanje_datum = 7. stoljeće | vođa_partija = [[Češka piratska stranka|Pirati]] | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Zdeněk Hřib | površina_fusnote = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas |publisher=Demographia.com |access-date=18. 11. 2013}}</ref> | površina_ukupno_km2 = 496 | površina_urban_km2 = 298 | najveća_visina_m = 399 | najmanja_visina_m = 177 | stanovništvo_prazno2_naslov = Nacionalnost<ref>{{Cite web |url=https://www.czso.cz/documents/10180/20551765/170223-14.pdf |title=Arhivirana kopija |access-date=28. 2. 2020 |archive-date=9. 8. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809060237/https://www.czso.cz/documents/10180/20551765/170223-14.pdf |url-status=dead }}</ref> | stanovništvo_prazno2 = 64.3% [[Česi]]<br>8.8% ostali<br>1.6% dvojna nacionalnost<br>25.3% nisu se izjasnili | stanovništvo_ukupno = 1318688 | stanovništvo_datum = 1. januar 2019 | stanovništvo_fusnote = <ref>{{cite web|title=Population of municipalities of the Czech republic|url=https://www.czso.cz/documents/10180/91917344/1300721903.pdf/ea01e710-2ae5-49f3-8792-ebb384754346?version=1.0|publisher=Czech Statistical Office|access-date=30. 4. 2019|archive-date=30. 4. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430121414/https://www.czso.cz/documents/10180/91917344/1300721903.pdf/ea01e710-2ae5-49f3-8792-ebb384754346?version=1.0|url-status=dead}}</ref> | stanovništvo_gustoća_km2 = auto | stanovništvo_metro = 2677964<ref name="eceur">{{cite web|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjangrp3&lang=en|title=Population on 1 January by five-year age group, sex and metropolitan regions|publisher=Eurostat|access-date=21. 2. 2020|archive-date=14. 3. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314230915/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjangrp3&lang=en|url-status=dead}}</ref> | vremenska_zona = [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] | utc_ofset = +1 | vremenska_zona_DST = [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] | utc_ofset_DST = +2 | poštanski_broj_vrsta = Poštanski broj | poštanski_broj = 100 00 – 199 00 | registarske_tablice = A, AA – AZ | veb-sajt = [http://www.praha.eu/jnp/en/index.html praha.eu] }} '''Prag''' ({{jez-cs|Praha}}; {{Audio|pomoć=ne|Cs-Praha.ogg|izgovor}}) jest [[Glavni grad|glavni]] i s otprilike 1,2 miliona stanovnika [[Spisak gradova u Češkoj|najmnogoljudniji grad]] [[Češka|Češke]], te njen kulturni, obrazovni i privredni centar. Glavni grad Prag (''Hlavní město Praha'') je samostalna upravna jedinica. Okolina grada je naseljavana još u ranoj historiji. Doseljavanje [[Slaveni|Slavena]] počinje u 6. stoljeću u oblasti koje su preko 500 godina prije naseljavali [[Germani]] [[Markomani]]. Nakon što [[Přemysliden]] gradi dva dvorca, u 9. i 10. stoljeću dolaze [[Jevreji|jevrejski]] i njemački trgovci u grad. Oko 1230. godine Prag je kraljevski grad kraljevine [[Češka|Češke]], ponekad i [[Bohemija|Bohemije]] ({{jez-cs|Čechy|linkovi=ne}}; {{jez-de|Böhmen}}), a u 14. stoljeću kao glavni grad [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]], politički i kulturni centar [[Srednja Evropa|Srednje Evrope]]. U Pragu je ustanovljen prvi njemački univerzitet. Gradski univerzitet je osnovao kralj [[Karlo IV, car Svetog rimskog carstva|Karlo IV]] [[1348]]. po kome je i nazvan [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlov univerzitet]] i jedan je od prvih univerziteta u Centralnoj Evropi. [[Zlatni grad]] danas pruža potpunu sliku [[Gotika|gotičkog]] i [[barok]]nog grada. == Historija == === Kratak pregled od prahistorije do 21. stoljeća === Naseljavanje područja grada Praga datira još iz [[paleolit]]a. Na prostoru Praga postoje arheološki nalazi iz starijeg [[Kameno doba|kamenog doba]]. Oko 2000 godina p. n. e. su [[Kelti]] osnovali naselje Závist južno od grada. Praška dolina bila je tokom [[Prahistorija|prahistorije]] najnaseljenija oblast Bohemije. Do oko 50. p. n. e. naseljavaju je najprije keltska [[Boji]], a zatim preko 500 godina germanska plemena [[Markomani]]. Prve slavenske grupe dolaze u drugoj polovini 6. stoljeća. U 9. stoljeću grade se [[Praški dvor]] sa obližnjim [[Suburbium]]om i u 10. stoljeću drugi dvorac na [[Vyšehrad]]u, kao sjedište [[Přemyslovci|Přemyslovaca]]. Radi zaštite oba dvorca, njemački i jevrejski trgovci i domaće zanatlije podižu svoja naselja na obje strane Vltave. Oko 1230-34. kralj [[Wenzel I]] utvrđuje najveće takvo naselje i daje mu status grada. Time je Prag postao kraljevsko sjedište bohemskih vladara. Njegov sin [[Přemysl Ottokar II]] protjeruje u blizini dvorca naseljeno stanovništvo na drugu obalu i formira 1257. godine današnji dio grada [[Malá Strana]]. Treći praški grad [[Hradčany]] formiraju dvorski grofovi zapadno od dvorca. Prema legendi je grad Prag osnovao Přemisl, osnivač prve češke dinastije [[Přemislovići|Přemislovića]], zajedno sa svojom ženom Libušom. Prvi most preko Vltave je sagradio kralj Vladislav II. 1170. godine. Pod [[Karl IV|Karlom IV]] i njegovim sinom [[Wenzel IV|Wenzelom IV]], u drugoj polovini 14. stoljeća, grad izrasta u kraljevsku prijestonicu [[Sveto rimsko carstvo|Svetog rimskog carstva]] i kulturno i političko središte. 1384. godine otvara se prvi [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlov Univerzitet]]. Gradnjom novog grada iste godine i doseljavanjem više od 40.000 stanovnika, Prag postaje četvrti po veličini grad sjeverno od Alpa, a treći u Evropi po svojoj površini. U Pragu je djelovao teolog [[Jan Hus]], koji je pokrenuo vjerski pokret [[Husiti]] kojima su se priključili mnogi Česi. Od 1419. godine grad je teško oštećen u [[Husarski ratovi|husarskim ratovima]]. Krajem 16. stoljeća car [[Rudolf II]] Prag ponovo proglašava prijestonicom. U tom vremenu nastaju barokne palače i crkve. Drugom [[Praška defenestracija|praškom defenestracijom]] započinje [[Tridesetogodišnji rat]] između katoličkih i protestantskih snaga, u koji je bila uvučena većina evropskih zemalja. 1618. su Česi kroz prozor Praškog dvorca izbacili izaslanike cara [[Ferdinand II, car Svetog Rimskog Carstva|Ferdinanda II]]. Prag je bio žestoko pogođen ratom i stanovništvo mu se tokom rata smanjilo za dvije trećine. 1689. je grad koji se obnovio nakon rata pogodio katastrofalni požar. I on kao i [[Sedmogodišnji rat]] ostavit će tragove u gradu. 1757. je tokom Sedmogodišnjeg rata [[pruska]] vojska razorila grad. Tokom 19. stoljeća grad doživljava kulturni procvat. Otvaraju se [[Nacionalni muzej(Prag)|Nacionalni muzej]] i [[Národní divadlo|Narodno pozorište]]. Oko 1860. grad gubi od srednjeg vijeka postojeću većinu njemačkog stanovništva. Pri popisu iz 1930. godine još je 42.000 stanovnika govorilo njemačkim jezikom kao maternjim i živjelo uglavnom u starom jezgru grada. 1848. je u gradu izbila revolucija koja je dio evropskih revolucija iste godine. Tada jača češka nacionalna svijest i želja za nezavisnošću. Prag je bio centar [[Češki narodni preporod|Češkog narodnog preporoda]] i ostalih čeških nacionalističkih pokreta, kao i [[panslavizam|panslavističkog pokreta]]. U Pragu su se sastajali intelektualci iz ostalih slavenskih naroda, koji su iznosili ideje o vlastitim nacionalnim pokretima. Oko 1900. godine već svjetski grad, postaje kolijevka umjetnika i literature. Tri pjesnička kruga djeluju podudarno: uži krug u kom su [[Max Brod]], [[Franz Kafka]], [[Felix Weltsch]] i [[Otto Baum]], udruženje „Wefa“ s mnogo, danas gotovo nepoznatih autora kao [[Friedrich Adler]] ili novoromantični krug „Mladi Prag“, u kom su npr. [[Rainer Maria Rilke]], [[Gustav Meyrink]] i mladi [[Franz Werfel]]. U to vrijeme je Prag u okviru mnogonacionalne Austo-ugarske monarhije mjesto međunarodne kulturne razmjene, koja je nosila i konflikte, koji su uglavnom imali socijalnu pozadinu. 1918. se raspala [[Austrougarska]] monarhija, i Češka je zajedno sa Slovačkom stekla nezavisnost. Po završetku [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] češki nacionalni pokret oko [[Tomáš Masaryk|Masaryka]] postiže cilj-osnivanje nacionalne države Čeha i Slovaka - [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]], čiji je glavni grad Prag. Međunacionalni sukobi otežavali su razvoj zemlje, ali je jedna od rijetkih zemalja u Evropi koja je do 1930ih godina ostala demokratska. Sudbinu zemlje zapečatio je [[Minhenski dogovor]] 1938. godine i ulazak njemačkih trupa po [[Hitler]]ovom naređenju 1939. godine. Prag postaje glavni grad novog [[Protektorat Češka i Morava|protektorata]]. Te godine živjelo je oko 120.000 Jevreja u Bohemiji, naročito u Pragu. Tokom rata ubijeno je 78.000. Kada je 1. maja 1945. u Prag stigla vijest o [[Adolf Hitler|Hitlerovom]] samoubistvu, po naredbi iz Berlina zastave su bile spuštene na pola koplja, bez otpora. Tek sa primicanjem ruskih trupa, 4. maja dolazi do pobune i borbi na barikadama u gradu. 9. maja [[Crvena armija]] s generalom [[Andrej Andrejewič Vlassov|Vlasovim]] oslobađa grad. Po naređenju sovjetskog diktatora [[Staljin]]a, brojni pripadnici praških snaga Vlasove armije, kao i sam Vlasov, bivaju uhapšeni. Neposredno po završetku rata praški Nijemci bivaju bez izuzetka protjerivani, internirani ili pogubljeni (oko 5.000 ljudi). 1945. godine, u okviru [[Beneš-Dekreti|Beneš-Dekreta]], protjerani su ili nasilno preseljeni i Mađari. Nakon 1948. i Prag je pod komunističkim režimom. Kroz 20. stoljeće Prag će zadržati rang evropske metropole. U vrijeme [[Praško proljeće|Praškog proljeća]] 1968. godine, Pražani su pokušali mirnim putem, zamijeniti autoritarni socijalizam sa "socijalizmom po mjeri čovjeka". Pokušaj je ugušen oružanom silom [[Varšavski pakt|Varšavskog pakta]]. 1989. godine Prag je poprište tzv. [[Plišana revolucija|Plišane revolucije]], koja je označila kraj socijalističkog režima u Čehoslovačkoj. {{Široka slika|Prague_Panorama - Oct_2010.jpg|1200px|Pogled sa [[Petřín]]a u pravcu istoka}} <!--{{Široka slika|Panorama-prag-metronom2.jpg|900px|Pogled sa bivšeg Staljinovog spomenika u pravcu juga}}--> == Geografija == === Geografski položaj === Geografski, Prag leži na zapadu Češke, u središtu kotline na rijeci [[Vltava|Vltavi]], desnoj pritoci [[Laba|Labe]], oko 40&nbsp;km prije njenog ušća. Zbog svog položaja neposredno na rijeci, jezgro je u prošlosti često bilo izloženo [[poplava]]ma. Vltava protiče kroz gradsko područje dužinom oko 30&nbsp;km. Na sjeveru rijeka krivuda formirajući [[meandar]], na čijem je južnom dijelu smješten historijski centar grada, ograničen brdima na sjeveru (''Opyš'' tj. [[Hradčany]]) i jugu (''[[Vyšehrad]]''). Dolinu okružuju još: ''Letná, Vítkov, Větrov, Skalka, Emauzy, Karlov'' i najvišlji od njih, ''[[Petřína]]''. Rastom grada u 20. stoljeću, on se širi daleko u Prašku [[visoravan]]. === Klima === Prašku umjerenu klimu uzrokuju i kontinentalni i atlantski uticaji. Srednja temperatura iznosi oko 8&nbsp;°C. Posljednja najniža zabilježena temperatura je do -17&nbsp;°C (2006), a najviša 35&nbsp;°C. Najviše padavina je u ljetnom polugodištu (maj: 77&nbsp;mm). Zimski period je uglavnom suh (oktobar-mart: 23–32&nbsp;mm), po podacima meteorološke stanice na aerodromu [[Aerodrom Prag|Ruzyně]]. U poređenju s podacima iz perioda 1961-1990., zadnjih godina se bilježe povećanje temperature za oko 1&nbsp;°C i smanjenje padavina za oko 20 milimetara. Po podacima iz meteorološke stanice u [[Karlov]]u, vidljive su više temperature, kao i smanjenje padavina, uz toplije i sušnije periode zadnjih godina. Položaj grada ima snažan uticaj na vrijeme.<ref>Podaci: [http://www.chmi.cz/ Češki hidrometeorološki Institut ''(Český hydrometeorologický ústav)''], naročito [http://www.chmi.cz/meteo/ok/infklime.html informacije (Engleski)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405111820/http://www.chmi.cz/meteo/ok/infklime.html |date=5. 4. 2007 }}.</ref> {{Vremenski okvir <!-- * Najviša prosječna temperatura * --> | vt_jan = 1,4 | vt_feb = 3,1 | vt_mar = 7,7 | vt_apr = 13,4 | vt_maj = 18,7 | vt_jun = 21,,2 | vt_jul = 23,6 | vt_aug = 23,5 | vt_sep = 18,6 | vt_okt = 12,8 | vt_nov = 5,5 | vt_dec = 2,1 <!-- * Najniža prosječna temperatura * --> | nt_jan = -3,6 | nt_feb = -3,3 | nt_mar = -0,1 | nt_apr = 3,5 | nt_maj = 8,4 | nt_jun = 11,3 | nt_jul = 13,4 | nt_aug = 13 | nt_sep = 9,1 | nt_okt = 4,9 | nt_nov = 0,3 | nt_dec = -2,2 <!-- * Padavine * --> | p_jan = 23,6 | p_feb = 23,1 | p_mar = 28,1 | p_apr = 38,2 | p_maj = 77,2 | p_jun = 72,7 | p_jul = 66,2 | p_aug = 69,6 | p_sep = 40,4 | p_okt = 30,5 | p_nov = 31,9 | p_dec = 25,3 <!-- Ostalo --> | izvor = <ref>[http://envis.praha-mesto.cz/rocenky/Pr05_html/B1_01.htm Ročenka Praha – Životní prostředí 2005] Statistické údaje za roky 1961–1990 ze stanice Praha-Ruzyně</ref> }} === Vltava === Vltava teče u grad sa juga na visini od oko 190 m i napušta ga na sjeveru na oko 176 m, s prosječnom dubinom od oko 2,75 m (najveća dubina 10,5 m). Pri tom oplahuje otoke: južno od [[Karlov most|Karlovog mosta]] ''[[Slovanský ostrov]]'', ''[[Dětský ostrov]]'' i ''[[Střelecký ostrov]]'', kao i ''[[Kampa]]'', koji nosi zapadni dio mosta, gradeći [[vodotok]]e, od kojih su najveći [[Berounka]], sjeverno od [[Zbraslav]]a sa zapada, [[Botič]], između [[Praški Novigrad|Novigrada]] i [[Vyšehrad]]a sa istoka i [[Rokytka (Vltava)|Rokytka]], u luci [[Libeň]], također sa istoka. === Brežuljci === Najveća brda su na zapadu, [[Bílá hora]] 381 m, i jugu, Čihadlo 385 m.<ref>Podaci zaokruženi prema: ''Turistická mapa : 50.000. Izdavač: Klub českých turistů. Bl. 36. Okolí Prahy západ.'' 3. vydání, dotisk. TRASA, Prag 2004. {{ISBN|978-80-7324-006-6}}. MO ČR (''Ministerstvo obrany České republiky'')</ref> == Podjela grada == === Centar grada === Ima dobro očuvano [[Srednji vijek|srednjovjekovno]] gradsko jezgro: [[Hradčany]] i [[Malá Strana]] na lijevoj obali te [[Staré Město]] i [[Nové Město]] (Stari i Novi grad) na desnoj obali Vltave. === Susjedne općine === Područje grada Praga okružuju sljedeće općine:<ref>Quelle: ''Praha. Průvodce a plán města, Führer und Stadtplan, 1 : 20.000.'' 6., přepracované vydaní (6., überarb. Aufl.). ŽAKET, Praha 2004, {{ISBN|978-80-7233-160-4}}.</ref> ==== Istočno obala Vltave ==== {| | width="300"| * [[Zdiby]] ** [[Brnky]] * [[Bořanovice]] * [[Hovorčovice]] * [[Veleň]] * [[Přezletice]] * [[Podolanka]] * [[Jenštejn]] * [[Radonice u Prahy]] * [[Zeleneč]] * [[Šestajovice u Prahy]] * [[Jirny]] | width="300"| * [[Úvaly]] u Prahy * [[Květnice]] * [[Sibřina]] ** [[Stupice]] * [[Křenice]] u Prahy * [[Říčany]] ** [[Pacov u Říčan]] ** [[Říčany-Radošovice]] ** [[Kuří u Říčan]] * [[Nupaky]] * [[Čestlice]] | width="300"| * [[Průhonice]] ** [[Hole u Průhonic]] * [[Jesenice u Prahy]] ** [[Zdiměřice]] * [[Vestec u Prahy]] * [[Zlatníky-Hodkovice]] ** [[Hodkovice u Zlatníků]] * [[Dolní Břežany]] ** [[Lhota u Dolních Břežan]] * [[Zvole u Prahy]] ** [[Ohrobec]] | |} ==== Zapadna obala Vltave ==== {| | width="300"| * [[Jíloviště]] * [[Černošice]] * [[Kosoř]] * [[Ořech]] * [[Zbuzany]] * [[Jinočany]] | width="300"| * [[Chrášťany u Prahy]] * [[Hostivice]] ** [[Litovice]] * [[Dobrovíz]] * [[Kněževes u Prahy]] | width="300"| * [[Tuchoměřice]] ** [[Kněžívka]] * [[Statenice]] * [[Horoměřice]] * [[Únětice u Prahy]] * [[Roztoky u Prahy]] | |} ==== Ostale općine u okolini Praga ==== Na udaljenosti od 30&nbsp;km od gradske periferije nalaze se mnogobrojni gradovi: {| | width="300"| * [[Benešov]] * [[Beroun]] * [[Brandýs nad Labem-Stará Boleslav]] * [[Čelákovice]] * [[Český Brod]] * [[Dobříš]] | width="300"| * [[Kladno]] * [[Kolín]] * [[Kralupy nad Vltavou]] * [[Kutná Hora]] * [[Mělník]] | width="300"| * [[Neratovice]] * [[Nymburk]] * [[Poděbrady]] * [[Příbram]] * [[Slaný]] | |} == Stanovništvo == U Pragu živi oko 1,2 miliona stanovnika, što je više od desetine ukupnog broja stanovnika zemlje. Većina ih živi u brojnim općinama dalje od centra grada i novogradnjama u periferiji. Historijsko jezgro ima nešto oko 40.000 stanovnika. Uz stanovnike zabilježene u službenoj statistici, pretpostavlja se da u Pragu živi još oko 300.000 neprijavljenih osoba, tako da se ukupan broj stanovnika penje do 1,5 miliona. Stopa zaposlenosti je dugo nepromijenjena oko 3,43%, što je oko 20.000 nezaposlenih. === Razvoj stanovništva === Grad se počeo brže razvijati nakon izgradnje [[željeznica|željeznice]] [[1848]], kada je [[ugalj]] iz bazena [[Kladno]] omogućio razvoj [[metalurgija|metalurgije]], što je dovelo do povećanja broja stanovnika. [[1830]]. godine u Pragu je živjelo 180.000 ljudi, a [[1910]]. već 224.000. <div style="float:left; margin-right:1em;"> {| class="wikitable" |+ 1230. do 1880. ! {{Abbr|God.|Godina}} ! Broj stanovnika |- |1230. ||Približno 3–4.000{{efn|naziv=Altstadt|Samo Staré Město.}} |- |1370. ||Približno 40.000{{efn|naziv=Altstadt2|Staré Město, Nové Město, Malá Strana I Hradčany.}} |- |1600. ||Približno 60.000{{efn|naziv=Altstadt2}} |- |1800. ||76.000 |- |1837. ||105.500 |- |1850. ||118.400 (157.200){{efn|naziv=Vororte|S predgrađima.}} |- |1880. ||162.300 (314.400){{efn|naziv=Vororte}} |}</div><div style="float:left; margin-right:1em"> {| class="wikitable" |+ 1900. do 1998. ! God. ! Broj stanovnika |- |1900. ||201.600 (514.300){{efn|naziv=Vororte}} |- |1925. ||718.300 |- |1950. ||931.500 |- |1980. ||1.182.800 |- |1998. ||1.193.300 |}</div><div style="float:left;"> {| class="wikitable" |+ Od 2001. ! God. ! Broj stanovnika |- |2001. ||1.169.100 |- |2005. ||1.173.000 |- |2007. ||1.194.407 |- |2008. ||1.233.211 |}</div> {{-}} '''Objašnjenje''' {{napspisak}} Brojevi uz godine pokazuju broj stanovnika Praga unutar općina grada u to vrijeme. === Gustoća === {{Proširiti sekciju}} === Religija === {{Proširiti sekciju}} == Politika i uprava == Tijela ''Grada Praga'' su: Gradska uprava (''Zastupitelstvo hlavního města Prahy''), Vijeće (''Rada'') i Gradonačelnik (''Primátor''). Upravu čini 70 zastupnika koji se biraju glasačkom većinom na općinskim izborima. Iz njihovog kruga bira se 11očlano vijeće i gradonačelnik, koji je predsjedavajući. Upravnom reformom 2000. područje Praga postaje ''viša samoupravna oblast'' i izjednačava se s ostalih 13 regiona Češke (''Kraj''). Gradonačelnik Praga je time ujedno i predstavnik jednog regiona. Od 1. jula 2001. godine grad je podijeljen na 57 gradskih dijelova (''městská část''), a ovi u 22 upravna okruga (''správní obvod''). Svakim dijelom upravlja gradska služba, koja ima sližnu strukturu kao i uprava grada. U okruzima djeluju službe tzv. povjerenički uredi (''pověřený úřad''), koje preuzimaju upravne poslove za sve dijelove grada === Podjela zastupničkih mjesta u gradskoj upravi === Posljednji komunalni izbori datiraju od oktobra 2014. godine. Na mjestu gradonačelnice nalazi se [[Adriana Krnácová]]. {| class="wikitable" ! Stranka !! 2006. !! 2002. |- | [[Občanská demokratická strana|ODS]] || align="right" | 42 || align="right" | 30 |- | [[Česká strana sociálně demokratická|ČSSD]] || align="right" | 11 || align="right" | 12 |- | [[Komunistická strana Čech a Moravy|KSČM]] || align="right" | 6 || align="right" | 8 |- | [[Strana zelených (Tschechien)|SZ]] || align="right" | 6 || align="right" | 0 |- | rowspan=2 | [[SNK Evropští demokraté|SNK ED]]<ref name="SNK">Zusammenschluss 2006 aus [[Sdružení nezávislých kandidátů|SNK]] und [[Evropští demokraté|ED]]</ref> || rowspan=2; align="right" | 3 || align="right" | [[Evropští demokraté|ED]] 15 |- | align="right" | [[Sdružení nezávislých kandidátů|SNK]] 2 |- | [[BEZPP]] || align="right" | 1 || align="right" | 0 |- | [[Unie svobody – Demokratická unie|US]] || align="right" | 0 || align="right" | 1 |- | [[Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová|KDU-ČSL]] || align="right" | 0 || align="right" | 1 |- | Unabhängige ([[Nezávislí]]) || align="right" | 0 || align="right" | 1 |} === Podjela zastupničkih mjesta u vijeću === Vijeće čini gradonačelnik, četiri predstavnika i šest vijećnika. {| class="wikitable" ! Partija !! 2006. !! 2002. |- | [[Občanská demokratická strana|ODS]] || align="right" | 9 || align="right" | 7 |- | rowspan=2 | [[SNK Evropští demokraté|SNK ED]]<ref name="SNK"/> || rowspan=2; align="right" | 1 || align="right" | [[Evropští demokraté|ED]] 0 |- | align="right" | [[Sdružení nezávislých kandidátů|SNK]] 0 |- | [[Strana zelených (Tschechien)|SZ]] || align="right" | 1 || align="right" | 0 |- | [[Česká strana sociálně demokratická|ČSSD]] || align="right" | 0 || align="right" | 4 |} === Upravni okruzi === {{Glavni|Upravni okruzi u Pragu}} Prag je od 2002. godine podijeljen u 22 upravna okruga (''správní obvod''), koji se sastoje od ukupno 57 gradskih četvrti (''městská část''). Numerisanje okruga počinje iz centra i ide spiralno prema periferiji grada. [[Datoteka:Prague administrative districts.png|mini|desno|Praški upravni okruzi]] [[Datoteka:Prague municipal districts.png|mini|desno|Praške četvrti]] * [[Prag 1]] ([[Staré Město]], [[Malá Strana]], [[Hradčany]]) * [[Prag 2]] ([[Nové Město]], [[Vinohrady]]) * [[Prag 3]] ([[Žižkov]]) * [[Prag 4]] ([[Kunratice]], [[Modřany]]) * [[Prag 5]] ([[Slivenec]], [[Smíchov]]) * [[Prag 6]] ([[Lysolaje]], [[Nebušice]], [[Přední Kopanina]], [[Suchdol]]) * [[Prag 7]] ([[Troja (Prag)|Troja]], [[Holešovice]]) * [[Prag 8]] ([[Karlín]], [[Březiněves]], [[Ďáblice]], [[Dolní Chabry]], [[Horní Chabry]], [[Bohnice]]) * [[Prag 9]] ([[Prosek]], [[Vysočany]]) * [[Prag 1]] ([[Hostivař]], [[Strašnice]], [[Vršovice]]) * [[Prag 11]] ([[Křeslice]], [[Šeberov]], [[Újezd]], [[Chodov]], [[Háje]]) * [[Prag 12]] ([[Libuš]], [[Modřany]]) * [[Prag 13]] ([[Řeporyje]], [[Stodůlky]], [[Butovice]]) * [[Prag 14]] ([[Dolní Počernice]], [[Černý Most]]) * [[Prag 15]] ([[Dolní Měcholupy]], [[Dubeč]], [[Petrovice (Prag)|Petrovice]], [[Štěrboholy]]) * [[Prag 16]] ([[Radotín]], [[Lipence]], [[Lochkov]], [[Velká Chuchle]], [[Zbraslav]]) * [[Prag 17]] ([[Řepy]], [[Zličín]]) * [[Prag 18]] ([[Letňany]]) * [[Prag 19]] ([[Kbely]], [[Čakovice]], [[Satalice]], [[Vinoř]]) * [[Prag 20]] ([[Horní Počernice]]) * [[Prag 21]] ([[Újezd nad Lesy]], [[Běchovice]], [[Klánovice]], [[Koloděje]]) * [[Prag 22]] ([[Uhříněves]], [[Benice]], [[Kolovraty]], [[Královice]], [[Nedvězí]]) Osim ove podjele, Prag je podijeljen na 112 katastarskih područja (''katastrální území''), te na deset sudskih i poštanskih okruga i četiri policijska okruga. Prag je glavni grad [[Srednjočeški kraj|Srednjočeškog kraja]], mada upravno ne pripada ovom regionu. == Grb == Opis: Tri zlatne kule na zlatnom, caknama ukrašenom gradskom zidu, s crnom kapijom i podignutom rešetkom, u kojoj je srebrna ruka s mačem. Dva češka lava drže štit. Na štitu su dva okrunjena šljema, s crveno-zlatnim ukrasom. Iz srednjeg šljema raste češki lav, a iz druga dva po dvanaest zastava. Ispod postamenta je crvena traka s natpisom u crnom [[verzal]]u: „PRAGA CAPUT REI PUBLICAE“ <ref>Unterhaltsame Wappenkunde, Heinz Machatscheck Verlag Neues Keben Berlin,1981</ref>. == Kultura i znamenitosti == Prag je jedan od najstarijih i najvećih gradova Srednje Evrope. Od [[1918]]. do [[1939]], odnosno od [[1945]]. do [[1993]]. bio je glavni grad [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. Trgovac [[Ibrahim ibn Yaqub]] je u drugoj polovini 10. stoljeća Prag opisao kao ''„grad građen kamenom i krečom“'' ili ''„Kameni Prag“''. Dalji opisi: ''Praga totius Bohemiae domina'' (Prag, gospodarica Bohemije) i ''Praga mater urbium'' (Prag, majka svih gradova). U srednjem vijeku Prag je ''Praga caput regni'' (Prag, glava kraljevstva). Nakon [[Karl IV|Karla IV]] grad dobija ime ''„Zlatni grad“''. Od 19. stoljeća grad je i „Grad stotinu kula“. Jedna je od rijetkih prijestolnica [[Srednja Evropa|Srednje Evrope]] koja je u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] ostala gotovo potpuno pošteđena ratnih razaranja. Zbog izvrsno očuvane srednjoevropske [[arhitektura|arhitekture]] postao je, pogotovo nakon završetka [[Hladni rat|hladnog rata]] i pada [[Željezna zavjesa|Željezne zavjese]], jedna od najpopularnijih srednjoevropskih turističkih destinacija i omiljena lokacija za snimanje mnogih filmova (xXx, Czech Connection, Mission Imposible), tako i s historijskom tematikom, čemu je pridonijela i gotovo stoljetna tradicija proizvodnje vlastitih filmova. Danas je to jedna od najposjećenijih turističkih destinacija u Evropi, ali i u svijetu. Prag je šesti grad po posjećenosti u Evropi, poslije [[London]]a, [[Pariz]]a, [[Rim]]a, [[Madrid]]a i [[Berlin]]a<ref>http://www.radio.cz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010306221457/http://www.radio.cz/ |date=6. 3. 2001 }} [http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/prague-sixth-most-visited-city-in-europe-attracting-more-uk-tourists Prag, šesti po posjećenosti u Europi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818124620/http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/prague-sixth-most-visited-city-in-europe-attracting-more-uk-tourists |date=18. 8. 2011 }}</ref>. Od 1992. godine je historijsko jezgro Praga proglašeno dijelom svjetske kulturne baštine [[UNESCO]]. === Centar === Najpoznatije znamenitosti Praga su [[Praški dvor]] sa [[Katedrala svetog Vida|Katedralom svetog Vida]], [[Karlov most]] i staro jezgro s crkvom Teyn, Ungelt, Vijećnicom i astronomskim satom [[Praška Vijećnica|Orloj]]. Isto tako i drugi srednjevjekovni dvor [[Vyšehrad]] s crkvom Svetog Petra i Pavla privlači turiste. Praški stari grad karakteriziraju stare kuće iz doba [[Romanika|romanike]] und [[Gotika|gotike]], brojne crkve i romantične uličice. U dijelovima Mala Strana i Hradčany dominiraju palače iz doba [[Renesansa|renesanse]] i [[barok]]a, kao palača Lobkowicz. Nedaleko odatle je [[Samostan Strahov]]. Sredinom 14. stoljeća formira se novi dio grada sa novogradskom Vijećnicom na Karlovom trgu, gotičkim i baroknim crkvama i samostanima, kao i omiljeno mjesto u gradu [[Wenzelov trg]], koji modernim trgovinama i pasažima gotovo viče i ne podsjeća na prvobitni srednjevjekovni izgled. Samo još crkva Sv. Marije svjedoči o njegovom značaju u srednjem vijeku. Grad krase i brojne građevine u [[Jugendstil]]u ili [[Kubizam|kubizmu]]. Poznati su [[Kuća crne majke božije]] i arhitekt [[Josef Gočár]]. U modernoj arhitekturi izdvajaju se [[Vila Müller]], koju je projektovao [[Adolf Loos]], ''Ginger and Fred'', arhitekte [[Frank Gehry|Franka Gehrya]] ili praški televizijski toranj. Dalja atrakcija i vidikovac je [[Ajfelov toranj|Ajfelovom tornju]] sličan odašiljač Petřínská rozhledna. 60 m visok toranj otvoren je 1891. godine. Grad krasi 13 [[Mostovi u Prag|mostova]] preko Vltave, građenih u različitim epohama. 1955. godine u čast [[Istočni blok|Istočnog bloka]] podignut je 30 m visok granitni spomenik [[Staljin]]u. 1962. godine srušen je do temelja. U centru grada, na brežuljcima s tvrđavama, u jevrejskoj četvrti [[Josefovo]] i drugim dijelovima markirane su kulturno-historijske rute, koje se mogu pratiti i bez naročitog poznavanja grada ili kulturnog vodiča. Omiljena šetališta i turističke atrakcije su: [[Karlov most]], Carski vrt na [[Hradčany]]u, park između Hradčanya i Male Strane, kao opservatorij i vidikovac na [[Petřín]]u. === Okolina Praga === U okolini Praga su sljedeće znamenitosti: u bitci iz 1620. godine poznato brdo [[Bílá hora]], po renesansnom dvocu za lov ''Dvorac Zvijezda'', [[Benediktinci|benediktinski]] samostan [[Břevnov]], dvorac [[Ctěnice]], barokni dvorac [[Troja]], sa svojim freskama, i [[zoološki vrt]] u istom dijelu grada. === Opere i pozorišta === U Pragu su brojne male i velike pozornice. Uz [[Národní divadlo|Nacionalni teatar]] sa teatrom, operom i baletom i [[Státní opera Praha|Državnom operom]], izvan granica su poznati i [[Laterna Magika (Prag)|Laterna Magika]], [[Avantgarde|avantgardni]] teatar u sklopu ''Nová scéna'', koja nudi neobično isprepletene film, svjetlo, muziku, balet i pantomimu. Pažnje vrijedan je teatar pantomime ''Crni teatar''. U teatru ''Teater na gelenderu'' počeo je [[Václav Havel]] kao pozorišni radnik. Prestižan status ima teatar [[Jára Cimrman]]. U gradskom pozorištu [[Stavovské divadlo]] u središtu starog grada dvije Mozartove opere [[La clemenza di Tito]] i [[Don Giovanni]] doživjele su svoju praizvedbu. === Muzeji === U Pragu je mnoštvo muzeja. Najstariji, najveći i dakako najpoznatiji je [[Nacionalni muzej u Pragu]] (''Národní muzeum'') smješten na jugo-istočnoj strani [[Vencelov trg|Vencelovog trga]]. U starom dijelu grada je i Historijski muzej u palači [[Lobkowický]] u Dvoru, [[Lapidárium]] u izložbenom prostoru Výstaviště, Muzej [[Antonín Dvořák|Antonína Dvořáka]] u [[Vila Amerika|vili Amerika]] i Muzej [[Bedřich Smetany|Bedřicha Smetane]] u zgradi bivšeg vodovoda nedaleko od Karlovog mosta. Postavke [[Nacionalna galerija Prag|Nacionalne galerije]] (''Národní galerie v Praze'') raspršene su po cijelom gradu: samostan Agnes (''Klášter svaté Anežky České'', Srednjevjekovna umjetnost), u palači Šternberský (''Šternberský palác'', umjetnost od 14. do 18. stoljeća) nedaleko od Dvora u izložbenom prostoru (''[[Veletržní palác]]'', umjetnost 19. stoljeća do danas) u dijelu [[Holešovice]]. Historiju Praga pokazuje Muzej glavnog grada Praga (''Muzeum hlavního města Prahy'') nedaleko od autobusne stanice Florenc. Daleko poznati su [[Alfons Muha|Muhin]] muzej (''Muchovo muzeum'') nedaleko od glavne pošte i Jevrejski muzej (''Židovské muzeum v Praze'') osnovan 1906. godine sa svojim prostorima u jevrejskoj četvrti [[Josefov]]. U vili Bertramka je postavka o životu i djelu [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozarta]] u Pragu i muzičkoj porodici Dušek. U grupu nesvakidašnjih muzeja ubraja se Muzej piva pivnice [[Staropramen]], također u Smíchovu. Muzej javnog prijevoza i historijski muzej tramvaja je u dijelu Praha-Střešovice. === Građevine === Za razliku od drugih evropskih metropola, Prag nije mnogo stradao u Drugom svjetskom ratu, te je njegova historijska arhitektura (Stari grad, Donji grad i Novi grad) jedna od najsačuvanijih u Evropi i predstavljena je svim historijskim stilovima: srednjovjekovna [[romanika]] i [[gotika]], [[renesansa]], [[barok]], [[neoklasicizam]], [[historicizam]], [[secesija]], [[funkcionalizam]] i [[postmoderna arhitektura]]. Arhitektura Praga je mnogostrana. Najpoznatije znamenitosti Praga su: * [[Praški dvorac]] (''Pražský hrad'') u četvrti [[Hradčani]] ([[Guinnessova knjiga rekorda]] ga navodi kao najveći dvorac na svijetu, površine preko 70000 m²) * Katedrala sv. Vida nalazi se unutar kompleksa dvorca * Stari grad (''Staré Město'') s poznatim Starim trgom (''Staroměstské náměstí'') * Astronomski sat (''Orloj'') unutar Starog grada * Novi grad (''Nové město'') s najpoznatijim trgom ''Václavské náměstí'' * Karlov most (''Karlův Most'') preko Vltave * Jevrejska četvrt Josefov s novom sinagogom (''Staronová Synagoga'') iz 1270. godine i jevrejskim grobljem * Crkva Naše gospe pod Týnom (s poznatim crnim tornjevima) * Dvorac Vyšehrad, na čijem su groblju ukopani mnogi slavni Česi kao što su [[Antonín Dvořák]] i [[Bedřich Smetana]] * Kompleks Karlovog univerziteta * Petřínski [[opservatorij]] (''Petřínská rozhledna'') je kopija [[Eiffelov toranj|Eiffelovog tornja]]) * Televizijski toranj u četvrti Žižkov (''Žižkovský vysílač'') * Grob [[Franz Kafka|Franza Kafke]] na jevrejskom groblju ''Olšany'', koje je poznato šetalište * [[Plešuća kuća|"Plešuća kuća"]] (moderna građevina, djelo hrvatskog arhitekte [[Vlado Milunić|Vlade Milunića]]) * Zlatna ulica * Lennonov zid s protukomunističkim grafitima inspiriranim pjesmama [[The Beatles|Beatlesa]] * Praški metronom, moderna instalacija na mjestu srušenog Staljinovog spomenika * Mala četvrt (''Malá Strana'') s Crkvom Malog Isusa * Državni muzej (''Národní muzeum'') * Muzej primijenjenih umjetnosti * Barokna gradska vrata Pisek, jedina sačuvana gradska vrata * Praški [[ZOO]] je jedan od 7 najboljih u svijetu (prema [[Forbes]] magazinu) * Narodno pozorište (''Národní Divadlo'') * Rudolfium, dom Češke filharmonije * Pozorište Smetana, dom praške državne opere ==== Mostovi ==== Grad krasi 13 [[Mostovi u Prag|mostova]] preko Vltave, građenih u različitim epohama. * Karlov most (''Karlův Most'') preko Vltave ==== Trgovi i ulice ==== * Trg ''Václavské náměstí'' * Zlatna ulica ==== Crkve ==== * Katedrala sv. Vida * Crkva Naše gospe pod Týnom (s poznatim crnim tornjevima) * Crkva Svetog Petra i Pavla, Vyšehrad === Film === {{Proširiti sekciju}} === Literatura i beletristika === {{Proširiti sekciju}} === Festivali === {{Proširiti sekciju}} === Gastronomija === {{Proširiti sekciju}} === Trgovine === {{Proširiti sekciju}} === Muzika === [[Češka filharmonija]] (''Česká Filharmonie'') važi za jedan od boljih orkestara u Evropi. Svake godine održava se kulturni i muzički festival [[Praško proljeće (Festival)|Praško proljeće]]. Festival traje više sedmica. === Grad noću === U Pragu je mnoštvo kafana, barova, klubova i diskoteka. ==== Kafane ==== [[U Fleků]] je bila tipična praška kafana. Danas je, zbog svoje popularnosti, lokal s restoranom, u koji turisti dolaze autobusima. ''U Fleků'' proizvodi vlastito tamno pivo, sa specifičnim omjerom [[slad]]a i [[hmelj]]a od 13°. Pivo se može nabaviti i u trgovinama u bocama od 1 ili 2 litra, kao i u buradima od 5 l. ''Marquis de Sade'' (poznat po [[Donatien Alphonse François de Sade]]) i ''U Malého Glena'' (= kod malog Glena) su kafane u kojima se, između ostalog, može čuti [[Jazz]] i [[Blues]] uživo. Mnogi mužičari dolaze iz inostranstva i žive u Pragu samo privremeno. ''Jo's Bar'' i ''U Glaubiců'' su susjedni restorani u Maloj četvrti s niskim, historijskim lukovima podruma. Podrum ''U Glaubiců'' star je preko 700 godina. ==== Klubovi ==== ''Karlovy lázně'' (Karlova kupališta) su pet muzičkih klubova na šest spratova (uključujući i podrum). Pojedine etaže imaju karakter diskoteka, druge su kafane ili klubovi. ''Karlovy lázně'' su ''„najveća ustanova takve vrste u srednjoj Evropi“''. Zbog raznolike ponude pojedinih klubova i visokog standarda i tehničke opremljenosti, ovdje se mogu sresti različite starosne grupe i nacionaliteti. Na Vencelovom trgu su dva velika kluba: ''Duplex'', plesni klub, u koji zalaze i poznati ([[Mick Jagger]] je 2003. ovdje slavio svoj 60. rođendan za vrijeme turneje Rolling Stonesa ''40 Licks''). Preko puta je 2004. u podrumu otvoren plesni klub ''Stonx''. U klubu ''Roxy'' svira muzika raznih pravaca. ''Chapeau Rouge'', nekad ''Chateau'', je klub sa koktel-barom, pivotekom i plesnim podijumom. Tu su još ''Radost FX'' i ''Palác Akropolis''. Česi vole House-Boat ''U Bukanýra'' i ''Mecca'' u Průhonu u dijelu Holešovice. ''Studio 54'' u ulici Hybernská (u blizini željezničke stanice) je popunjen od 5 ujutro do podneva. ==== Jazz ==== 1958. godine osnovan je klub ''Reduta Jazz Club'' i vjerovatno je najpoznatiji Jazz Club u gradu. Ovdje je 1994. tadašnji američki predsjednik [[Bill Clinton]] imao svoj nastup, svirajući saxofon. Nudi program iz raznig pravaca jazza. Tu je i ''AghaRTA Jazz Centrum'', poznat po albumu jazz-trubača [[Miles Davis]]a. == Sport == ==== Sportski klubovi ==== [[Hokej na ledu]] i [[nogomet]] su dvije najomiljenije vrste sporta u Pragu, a sportski klubovi [[Sparta Prag]] i [[Slavia Prag]] dva najznačajnija kluba. Slavia ima za igralište do maja 2008. godine obnavljani [[Stadion Eden]], a Sparta Prag [[Generali Arena (Prag)|Generali Arenu]], s 21.000 odnosno 20.374 mjesta. 1926. godine sagrađen je [[Strahov-Stadion]]. S kapacitetom od 220.000 bio je najveći stadion na svijetu. U vrijeme komunizma korišten je za masovne manifestacije. Poznati sportski objekti su [[Tesla Arena]] i 2004. godine orvorena [[O₂ Arena (Prag)|O₂ Arena]] sa 18.000 mjesta. U obje dvorane se uglavnom igrahokej. Team [[Prag Panthers]] njeguje American Football i osvojio je 2009. [[EFAF Cup]]. ==== Sportske manifestacije ==== Od 1995. godine svakog proljeća i jeseni redovito se organiziraju internacionalne trke, na kojima je slobodno učešće, kao [[polumaraton]], maraton za juniore i [[maraton]], koji trenutno nosi ime Volkswagen-Maraton. == Privreda i infrastruktura == === Privreda === Prag, kao glavni grad Češke, je tradicionalno jedno od najvećih privrednih središta. Pored značajne fimske industrije i najrazvijenije grane, turizma, u gradu je razvijena prerađivačka industrija. Bruto domaći proizvod [[BDP]] iznosio je 2002. godine 620 milijardi Kruna (25,7 % ukupnog BDPa, u tržišnim cijenama) s visokim rezultatom po glavi stanovnika (226 % državnog prosjeka i – po kupovnoj moći). U poređenju s BDPom [[Evropska Unija|EU]], izraženo po kupovnoj moći, Prag je 2006. godine dostigao index od 162,3 prozenata (EU-27:100).<ref>[[Eurostat|epp.eurostat.ec.europa.eu]]: ''[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/refreshTableAction.do;jsessionid=9ea7971b30dec9311c2452d5400b80fb8b50aaeeca24.e34RaNaLaxqRay0Lc3uLbNiMc3eKe0?tab=table&init=1&pcode=tgs00006&language=en Regional gross domestic product (PPS per inhabitant in % of the EU-27 average), by NUTS 2 regions]''</ref> * dug: 970 € po stanovniku ''(2003.)'' * ukupni dug: 35 milijardi Kruna, oko 1,08 milijardi Eura ''(2003.)'' * nezaposlenost: 3,4 % ''(juni 2002.)''; 2,5 % ''(april 2009.)'' === Promet === Prag je glavni centar sveg saobraćaja u Češkoj. Četiri [[autoput]]a (D1, D5, D8 i D11) završavaju u Pragu. Glavni automobilski pravci prolaze centrom grada. Tunel Blanka predstavlja rješenje gradskih gužvi u sjeverozapadnom dijelu grada i sa svojih 5.5&nbsp;km najduži je gradski tunel u [[Evropa|Evropi]]. Gradnja ovog objekta zaopčela je [[2007.]], a završetak se očekuje [[2011.]] ili [[2012.]] Tunel je dio gradskog prestena cesta, koji služi kao prometno rješenje zbog velikog intenziteta [[promet]]a. Južni dio prstena otvoren je 22. septembra [[2010.]] godine, dužine više od 20&nbsp;km. Prag je postao i veliko željezničko čvorište, a tome su kasnije pridodane i putne veze, te veliki aerodrom [[Ruzyně]] udaljena samo 10&nbsp;km od centra grada. ==== Gradski promet ==== Javni gradski prijevoz se sastoji od integrirane mreže [[Praški metro|praškog metroa]], tramvajskog prometa, gradskih autobusa, te žičare. Sve vrste prijevoza imaju zajednički sistem naplate. Grad ima razgranat sistem tramvajskih i autobuskih linija. Gradski promet je po ocjenama Internacionalne automobilske federacije jedan od najboljih u Evropi <ref>[http://www.pragerzeitung.cz/?c_id=15912 ''Pražani se dobro voze autobusima i tramvajima ''] [[Praške novine]], 24. Februar 2010.</ref>. [[1974]]. godine osnovan je sistem podzemne željeznice [[Metro Prag|metro]], koji je danas kostur gradskog saobraćaja, s tri linije: A (Dejvická ↔ Depo Hostivař), B (Zličín ↔ Černý most) i C (Letňany ↔ Háje). Izgradnju je tekla uz sovjetsku pomoć. U centru su tri stanice na kojima se metro-linije križaju: ''Můstek'' (A|B), ''Muzeum'' (A|C) i ''Florenc'' (B|C). Dvije važne željezničke stanice (''Hlavní nádraží'') und Holešovice (''Nádraží Holešovice'') su dostupne linijom C, a stanice Smíchov (''Smíchovské nádraží'') i Masaryk-Bahnhof (''Masarykovo nádraží'')važne za regionalni prijevoz, linijom B. Metro saobraća od 5:00 do 24:00. Praški tramvajski sistem jedan je od većih u svijetu, sa oko 900 kompozicija [[Tramvaj|tramvajskih vozila]], ukupne dužine tračnica od 140 [[km]]. Ima 33 linije, a godinšnje preveze 356 [[milion]]a putnika. Obimnim rekonstrukcijskim i građevinskim radovima 2007. godine dio linija je premješten ili zamijenjen. Na brojnim stanicama linije su povezane bilo međusobno, bilo s metro-linijama i djelomice voze do periferije grada. Kao i metro, voze od 5:00 do 24:00. Odnedavno, kao nadomjestak u noćnim satima od 24:00 do 5:00, voze noćni tramvaji, koji prolaze preko centralne stanice ''Lazarská'' (u blizini Karlovog trga). Mrežu noćnih tramvaja nadopunjuju noćne autobuske linije. Dio oko centra i periferija dostupni su autobusima. Dalje postoji mreža redovitih brzih vozova [[Esko Prag]] periferne željeznice [[České dráhy|Češka željeznica]], koja je dio zajedničkog prometnog društva [[Pražská integrovaná doprava]]. Posbna atrakcija je jedna od dvije sačuvana [[žičara]] od tramvajske stanice ''Újezd''na brdo Petřín, otvorena 1891. godine. Druga žičara [[Letná]] saobraćala je od 1891. do 1916. Od 1996. godine postoji [[Mövenpick-kosi lift]], sa samo jednom kabinom koji povezuje grad s hotelom ''Mövenpick''. Između 1936. i 1972. Pragomsu saobraćali [[Obus]]i, koji su ustupili mjesto novim tramvajskim linijama. Javni prijevoz dodatno nadopunjuju taksi prijevoznici, te turistički brodovi koji voze [[Vltava|Vltavom]]. Osim toga, postoje i razne druge turističke vožnje, poput onih u [[automobil]]ima oldtimerima. ==== Međunarodni promet ==== Prag je evropsko prometno [[čvorište]]. Tu se presjecaju [[atoput]]evi [[Dálnice 1|D 1]] iz Brna, [[Dálnice 5|D 5]] iz Nürnberga, [[Dálnice 8|D 8]] iz Dresdena i [[Dálnice 11|D 11]] iz Hradec Králové. U planu je autoput [[Dálnice 3|D 3]] od Praga preko České Budějovica do Linza. Tu su i brze ceste: [[Rychlostní silnice 4|R 4]] prema Příbramu, [[Rychlostní silnice 6|R 6]] prema Karlovy Varyma, [[Rychlostní silnice 7|R 7]] prema Chomutovu i [[Rychlostní silnice 10|R 10]] prema Turnovu. Sve te ceste treba da poveže planirani prsten [[Rychlostní silnice 1|R 1]] oko Praga, s dužinom od 83&nbsp;km. Važne željezničke stanice su [[Praha hlavní nádraží|Praška glava željeznička stanica]], [[Praha-Holešovice|Holešovice]], [[Praha-Smíchov|Smíchov]] i [[Praha Masarykovo nádraží|Masaryk]]. Aerodrom Praha Ruzyně se nalazi u dijelu [[Ruzyně]] na sjeverozapadu. To je jedan od najprometnijih aerodroma u [[Srednja Evropa|Srednjoj]] i [[Istočna Evropa|Istočnoj Evropi]]. Ostali aerodromi u gradu ili okolini su: Kbely (služi za domaće i međunarodne vojne snage, a tamo sa nalazi i Muzej češkog zrakoplovstva), Letňany (služi za privatne avione) i Aero Vodochody (koristi se kao pista za pokusne letove). Postoji i još nekoliko malih aerodroma (pista) koje koriste aeroklubovi, kao npr. aerodrom Točná. Prag ima i riječnu luku na rijeci Vltavi, kojom kroz grad saobraćaju izletnički i turistički brodovi. === Obrazovanje i nauka === ==== Univerziteti ==== Pored najstarijeg Univerziteta u srednjoj Evropi, [[Karlov univerzitet Prag|Karlovog univerziteta]], osnovanog 1348. godine, 1863. godine u Pragu se osniva [[Češki tehnički univerzitet Prag]]. Ostali Univerziteti su: [[Češki poljoprivredni univerzitet Prag]], [[Hemijsko-tehnološki univerzitet Prag]], [[Ekonomski univerzitet Prag]] i [[Policijska akademija Češke Republike]]. Javne umjetničke škole su [[Akademija muzičkih umjetnosti Prag]], [[Akademija primjenjenih umjetnosti Prag]] i [[Akademija ua umjetnost, arhitekturu i design Prag]]. U gradu je mnogo škola koje imaju javni ili privatni karakter. [[Akademija nauka Češke Republike]] ima svoje sjedište u Pragu. Mnogi istraživački instituti nalaze se u gradu. ==== Biblioteke ==== U Pragu je sjedište Češke nacionalne biblioteke. === Industrija === ==== Prerađivačka industrija ==== Grad je snažno industrijsko središte i postupno je uključio u svoj sastav susjedna manja naselja, kao industrijske gradske četvrti, pa su tako nastali [[Libeň]] s pristanišnim bazenom [[Vysočany]], [[Hloubětín]], [[Karlín]] i [[Smíchov]] s fabrikama [[mašina]], [[vagon]]a, [[staklo|stakla]], [[papir]]a i [[prehrana|prehrambenih]] proizvoda. Prerađivačka industrija Praga čini 7,6% ukupne proizvodnje zemlje, pa je Prag u regionalnim okvirima na 5. mjestu od 14 regiona. Industrijska postrojenja su naročito na sjevero-istoku i jugozapadu grada. Na gradskom području je 2003. bilo 733 industrijska postrojenja (s više od 20 zaposlenih) s ukupno 111.000 radnika. Po obimu se ističu dvije grane: proizvodnja prehrambrnih proizvoda i električnih i optičkih uređaja, s nešto oko 33.000 miliona kruna u 2002. (12% proizvodnje u zemlji). Naročito je jaka proizvodnja radio i tv prijemnika (20% ukupne proizvodnje). Sljedeća grana je štamparstvo sa produkcijom od 24.500 miliona kruna. Prag u ovoj grani zbog velike koncentracije (44% ukupne proizvodnje) dolazi procentualno na prvo mjesto u zemlji. Tradicionalno zastupljene industrijske grane su i: * ''obrada metala'' * ''mašinstvo'' * ''hemijska industrija'' sa farmaceutskom industrijom * ''građevinski materijal'' i proizvodnja iz minerala (staklo, porcelan, keramika) * ''industrija vozila'', kao vagoni ([[Siemens]], prije [[ČKD]] tj. [[ČKD Tatra]]), teška vozila (tradicionalna [[Jawa]]), ali i mala vozila i laki avioni (njihovo održavanje i popravci); sa 23% učešća u zemlji == Poznate osobe == {{Glavni|Spisak poznatih osoba rođenih u Pragu}} Poznati njemački pisci i pjesnici, kao [[Franz Kafka]] i [[Rainer Maria Rilke]], su rođeni u Pragu. === Počasni građani === * [[Mikoláš Aleš]] (1852–1913), češki slikar i ilustrator * [[Mordechai Maisel]] (1528–1601), praški rabin i predstavnik općine Prag-Josefov, osnivač Maiselove sinagoge i sponzor gradnje gradske Vijećnice * [[Emmanuel von Canal]] (1745–1826), botaničar i filantrop * [[Karl Chotek von Chotkow]] (1783–1868), guverner i austrijski ministar * [[Josef Ladislav Jandera]] (1776–1857), naučnik i rekror praškog Univerziteta * [[Charles Mackerras]] (1925-2010), australski dirigent, Praška filharmonija == Međunarodni odnosi == === Bratski gradovi i gradovi partneri === Prag ima službene ugovore o partnerstvu sa sljedećim gradovima: {{div col||20em}} * [[Berlin]], [[Njemačka]] * [[Teramo]], [[Italija]] * [[Tunis (grad)|Tunis]], [[Tunis]] * [[Moskva]], [[Rusija]] * [[Taipei]], [[Tajvan]] * [[Frankfurt na Majni]], Njemačka * [[Bruxelles]], [[Belgija]] * [[Madrid]], [[Španija]] * [[Sankt Peterburg]], [[Rusija]] * [[Hamburg]], Njemačka * [[Trento]], Italija * [[Chicago]], [[Illinois]], [[SAD]] * [[Kyoto]], [[Japan]] * [[Nürnberg]], Njemačka * [[Pariz]], [[Francuska]] * [[Tirana]], [[Albanija]] * [[Jasło]], [[Poljska]] {{div col end}} Prag također ima i veliki broj neslužbenih sporazuma s brojnim drugim velikim svjetskim gradovima.<ref>[http://magistrat.praha-mesto.cz/72647_Partnerska-mesta Praški gradovi prijatelji] (češ.)</ref> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Prague}} * [http://www.praha-mesto.cz Službeni sajt Praga] {{Glavni gradovi evropskih država}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Evropske prijestonice sporta}} {{Okruzi u Pragu}} {{Gradovi domaćini EP u atletici}} {{Regioni u Češkoj}} [[Kategorija:Prag|*]] [[Kategorija:Gradovi u Češkoj]] [[Kategorija:Glavni gradovi evropskih država]] rvfqd0x9lalffgnv8b3d0iv4yhr781k 0 18300 3933885 3926002 2026-10-03T17:16:12Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933885 wikitext text/x-wiki {{O...|njemačkom kompozitoru|francusko-njemačkog političara|Robert Schuman}} {{Infokutija kompozitor | ime = Robert Schumann | opis_slike = | veličina = | puno_ime = | slika = Robert Schumann.jpg | datum_rođenja = [[8. juni]] [[1810.]] | mjesto_rođenja = [[Zwickau]], [[Njemačka]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/07/18/127038609/the-life-and-music-of-robert-schumann|title=The Life And Music Of Robert Schumann|last=Libbey|first=Ted}}</ref> | datum_smrti = [[29. juli]] [[1856.]] | mjesto_smrti = [[Endenich]], Njemačka | djela = {{plainlist| * ''[[Divlji jahač]]'' * ''[[Italijanski mornari]]'' }} | period = [[Romantizam]] | nagrade = }} '''Robert Alexander Schumann''' ([[8. juni]] [[1810]] – [[29. juli]] [[1856]]) bio je [[Njemačka|njemački]] kompozitor<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Robert-Schumann|title=Robert Schumann {{!}} Biography, Wife, Music, Compositions, Death, & Facts {{!}} Britannica|date=4. 6. 2023|website=www.britannica.com|language=en|access-date=8. 6. 2023}}</ref> koji je napisao preko 600 muzičkih djela. == Djetinjstvo i obrazovanje == Rođen kao jedno od šestoro djece izdavača knjiga [[August Schumann|Augusta Schumanna]] i njegove supruge Johanna Christiane. Već u sedmoj godini imao je [[klavir]]sku nastavu. Poslije osnovne škole, završio je srednju školu u proljeće 1828. godine, sa drugim najvišim stepenom "''omnino dignus''". Njegova majka Christiane (rođena Schnabel, 1767-1836) i biznismen Rudel su nakon smrti njegovog oca, Schumanna upisali na studije prava i morali su otjerati njegove pomisli i čežnje za muzičkom karijerom. Šuman se složio sa njihovim željama, iako je njegov stvarni životni plan vjerovatno počeo da se pojavljuje ispod fasade sanjive neodlučnosti. Na univerzitetu u [[Leipzig]]u upoznaje pedagoga [[Friedrich Wieck|Friedricha Wiecka]] koji ga usavršava na klaviru. Nakon ozljede jednog prsta gubi mogućnost da radi kao pijanista.<ref name="whoiswho"/><ref>{{Cite web|url=https://www.schumann-portal.de/Biography_Robert.html|title=Biography - Schumann-Portal|website=www.schumann-portal.de|access-date=27. 3. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260710165348/https://www.schumann-portal.de/Biography_Robert.html|archive-date=10. 7. 2026|url-status=dead}}</ref> == Muzički rad == Nakon što nije mogao više da svira počinje da piše muzičke kritike. Od 1834. godine izdaje vlastiti muzički [[časopis]] "Neue Zeitschrift für Musik". Bavi se i komponovanjem, kompozicije "Papillons" (1829-1832) ili "Simfonijske etide" (njem. ''Symphonische Etuden'') su bile isključivo pisane za klavir. [[1840]]. godine ženi [[Clara Schumann|Claru (Klara) Wieck]] kćerku svog mentora Friedricha. Od [[1841]]. godine stvara nova djela za orkestre kao "Proljećna simfonija" (1841, njem. ''Frühlingssinfonie'') ili "Rajnska simfonija" (1850, njem. ''Rheinische Sinfonie''). Jedan je od glavnih predstavnika muzičkog [[Romantizam|romantizma]]. Po svom umjetničkom stajalištu, naravi i umjetničkim stremljenjima je izraziti romantičar. Središnja su mu djela klavirske kompozicije i solo pjesme, a majstor je produhovljene romantičke pjesme ugođaja, čiji je prototip "Mjesečina" iz [[1843]]. godine. Kao oslonac su mu služili radovi [[Ludwig van Beethoven|Ludwiga van Beethovena]] (Ludvig van Betoven) i [[Franz Schubert|Franza Schuberta]] (Franc Šubert). [[Felix Mendelssohn]] ga angažira za nastavnika klavira i kompozicije na novoosnovanom konzervatoriju u [[Leipzig]]u. Od [[1850]]. godine do [[1853]]. Schumann djeluje kao gradski muzički direktor u [[Düsseldorf]]u. Od velikih ličnosti, posebno je utjecao na [[Johannes Brahms|Brahmsa]]. Često je bio izložen napadima javnosti koja se nije slagala s njegovim radom kao direktor. Od [[1854]]. godine pada u [[Depresija (raspoloženje)|depresiju]], što ga dovodi na ivicu samoubistva. Zadnje godine života provodi u sanatorijumu u gradu [[Bonn]]-Endenich.<ref name="whoiswho">[http://www.whoswho.de/templ/te_bio.php?PID=947&RID=1 Biografija na stranici] whoiswho.de učitano 8.6.2014 {{Simboli jezika|de|Njemački}}</ref>{{listen|header=[[Arabeske (Schumann)|Arabeske in C major, Op. 18 (1839)]]|filename=Schumann-arabeske-andrea-valori.ogg|title=Arabeske (Schumann)|description=[[Mario Andrea Valori]], piano, 2011|format=[[Ogg]]}}{{listen|header=[[Kreisleriana]], Op. 16 (1838)|filename=Robert Schumann Kreisleriana Op. 16 N3 Giorgi Latsabidze.ogg|title=N8. Schnell und spielend|description=[[Giorgi Latso]], piano|format=[[Ogg]]}}{{listen|header=[[Fantasie in C (Schumann)|Fantasie C major]], Op. 17 (1836, revised 1839)|filename=Robert Schumann - Fantasie - Sempre Fantasticamente ed Appassionatamente.ogg|title=1. Sempre Fantasticamente ed Appassionatamente|description=|format=[[Ogg]]|filename2=Robert Schumann - Fantasie - Moderato, Sempre energico.ogg|title2=2. Moderato, Sempre energico|description2=|format2=[[Ogg]]|filename3=Robert Schumann - Fantasie - Lento sostenuto Sempre piano.ogg|title3=3. Lento sostenuto Sempre piano|description3=|format3=[[Ogg]]|image=none}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Robert Schumann}} {{Wikicitat|Robert Schumann}} * [https://web.archive.org/web/20130706032649/http://www.ub.uni-heidelberg.de/allg/benutzung/bereiche/leben/schumann.html Schummannova biografija] {{de simbol}} {{Romantizam u muzici}} {{Romantizam}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Schumann, Robert}} [[Kategorija:Rođeni 1810.]] [[Kategorija:Umrli 1856.]] [[Kategorija:Biografije, Zwickau]] [[Kategorija:Njemački kompozitori]] [[Kategorija:Kompozitori iz perioda romantizma]] 8fx5an3ifs6lzclnlj5ksl0bc8nvh5m 0 20603 3933884 3849649 2026-10-03T16:14:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933884 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:equatorial_coordinates.svg|mini|desno|250px|Ekvatorijalne koordinate]] '''Rektascenzija''' ([[Latinski jezik|lat]]. ''ascensio recta'') je jedna od koordinata kojima se definira položaj objekta na nebu u [[ekvatorijalni koordinatni sistem|ekvatorijalnom koordinatnom sistem]]. Rektascenzija (RA, [[engleski|eng.]]: right ascension) je ekvivalentna [[geografska dužina|geografskoj dužini]] na Zemlji, ali se ne mjeri u [[stepen]]ima, već u [[Sat rektascenzije|satima]], minutima i sekundama (0-24h).<ref name="Brockhaus">Der Brockhaus ASTRONOMIE, 2006 Brockhaus GmbH Leipzig, Mannheim {{ISBN|3-7653-1231-2}} {{Simboli jezika|de|Njemački}}</ref> Položaj se mjeri istočno od [[proljetna tačka|proljetne tačke]] koja je jedno od dva sjecišta [[nebeski ekvator|nebeskog ekvatora]] i [[ekliptika|ekliptike]]. 1h odgovara uglu od 15°. Primjeri: * [[Alpha Andromedae]] ima vrijednost '''00h 08m 23.3s''' . * [[Alpha Centauri]] ima vrijednost '''14h 39m 36.2s''' Da bi se pozicija nekog objekta potpuno obuhvatila navodi se rektascenzija, [[Deklinacija (astronomija)|deklinacija]] i [[Epoha (astronomija)|epoha]] (godina) mjerenja npr: 12h 52m 03.32s, -47°34'43.0", [[Epoha (astronomija)|J2000.0]].<ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/D/Declination Deklinacija i rektascenzija iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140713120654/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/D/Declination |date=13. 7. 2014 }} [[Swinburn]]u, [[Australija]] učitano 7.6.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Također pogledajte == * [[Nebeski koordinatni sistem]] * [[Deklinacija (astronomija)|Deklinacija]] * [[Prividno kretanje neba]] * [[Katalog Henryja Drapera]] * [[SAO katalog]] == Vanjski linkovi == *[https://web.archive.org/web/20060902165723/http://hpd.botanic.hr/ast/astronomija/polozaj/koor_sus.html e-skola astronomije: Nebeski koordinatni sistemi] *[https://web.archive.org/web/20060602232609/http://astro.fdst.hr/Promatracka/prividno_gibanje.php astro.fdst.hr: ''Prividno gibanje neba''] [[Kategorija:Nebeski koordinatni sistemi]] e89w3stq15s5gdy44b6dwsfvqw31srq 0 21178 3933893 3794317 2026-10-03T19:27:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933893 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:WildBlueDish.jpg|mini|250p|Tanjir za WildBlue satelitskog davatelja usluga interneta]] '''Satelitski internet''' servisi se obično koriste tamo gdje nema zemaljskog [[internet]] pristupa. Satelitski internet je moguće dobiti u svim dijelovima [[svijet]]a. '''Satelitski pristup internetu''' je [[pristup internetu]] koji se pruža putem [[Komunikacijski satelit|komunikacijskih satelita]]; ako može održati [[Brzi Internet|velike brzine]], naziva se '''satelitski širokopojasni pristup''' . Moderna satelitska internet usluga potrošačkog nivoa obično se pruža pojedinačnim korisnicima putem [[Geostacionarna orbita|geostacionarnih satelita]] koji mogu ponuditi relativno velike brzine podataka,<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/business/2013/01/satellite-internet-15mbps-no-matter-where-you-live-in-the-us/|title=Satellite Internet: 15 Mbps, no matter where you live in the U.S.|date=7 January 2013|publisher=Ars Technica|access-date=5 September 2013}}</ref> pri čemu noviji sateliti koriste K opseg za postizanje brzina prenosa podataka do 506.&nbsp;[[Jedinice za brzinu prijenosa podataka|Mbit/s]].<ref>[https://www.newtec.eu/frontend/files/userfiles/files/App%20Note%20IP%20Trunking%20Rev01.pdf End-to-End Efficiency for Trunking Networks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622165414/https://www.newtec.eu/frontend/files/userfiles/files/App%20Note%20IP%20Trunking%20Rev01.pdf |date=22. 6. 2018 }}, ''Newtec IP Trunking'', 2013</ref> Osim toga, razvijaju se nove [[Konstelacija satelitskog interneta|konstelacije satelitskog interneta]] u [[Niska Zemljina orbita|niskoj Zemljinoj orbiti]] kako bi se omogućio pristup internetu iz svemira [[Kašnjenje u mreži|s niskom latencijom]]. Imamo tri vrste satelitskog interneta: * Jednosmjerni pristup internetu tzv. multicast, * Jednosmjerni pristup internetu sa zemaljskim povratkom * Dvosmjerni satelitski internet == Također pogledajte == * [[Voice over Internet Protocol]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20111117040741/http://www.tiaonline.org/standards/committees/committee.cfm?comm=tr-34 ViaSat/TIA Satellite Equipment Systems Standardization Efforts] * [https://www.sattvforme.com/satellite-internet-vs-dsl/ Satellite Internet vs DSL] {{InternetPristup}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Internet tehnologije]] fwkrk2sg42omml358zr8bsv40wbysmc 0 28977 3933914 3933788 2026-10-04T01:30:31Z Bosancica by MK 173186 3933914 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa | ime = Biljana Plavšić | slika = Biljana Plavšić (1996).jpg | redoslijed = 2. [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednica Republike Srpske]] | vrijeme_na_vlasti = 19. juli 1996 – 4. novembar 1998. | prethodnik = [[Radovan Karadžić]] | nasljednik = [[Nikola Poplašen]] | redoslijed2 = Srpski član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] [[SR BiH]] | vrijeme_na_vlasti2 = 1990–1992. | prethodnik2 = ''niko - novoosnovana pozicija'' | nasljednik2 = [[Nenad Kecmanović]] | redoslijed3 = | vrijeme_na_vlasti3 = | prethodnik3 = | nasljednik3 = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1930|07|07}} | mjesto_rođenja = [[Tuzla]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2026|10|01|1930|07|07}} | mjesto_smrti = [[Beograd]], [[Srbija]] | puno_ime = | etnicitet = [[Srbi|Srpkinja]] | politička_stranka = [[Srpski narodni savez Republike Srpske]] (1997–2006)<br />[[Srpska demokratska stranka]] (1990–1997) | supruga = <!-- --> | supružnik = <!-- --> | djeca = | obrazovanje = | vjera = [[Srpska pravoslavna crkva|pravoslavlje]] | potpis = Plavsic B-potpis.jpg | web_stranica = }}{{Nedostaju izvori}} '''Biljana Plavšić''' (7. juli 1930 – 1. oktobar 2026) bila je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] i [[Srbi|srpska]] biologinja i političarka, bivša srpska članica [[Predsjedništvo Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine|Predsjedništva SR Bosne i Hercegovine]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednica]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednica]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Osuđena je na 11 godina zatvora za ratne zločine za vrijeme [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. == Rani život == Rođena je 1930. u [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Sarajevo|Sarajevu]] je stekla osnovno i srednjoškolsko obrazovanje. Nakon što je diplomirala biologiju u [[Zagreb]]u, ostvarila je zavidnu naučnu karijeru, predajući dugo godina na katedri za biologiju na Prirodnomatematičkom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Biljana Plavšić je bila član [[SDS]]-a od osnivanja 1990, a iste godine je postala i član [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine]]. 7. aprila 1992. godine je napustila Predsjedništvo i priključila se političkom vodstvu [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. == Politička karijera == Biljana Plavšić je zajedno s [[Radovan Karadžić|Radovanom Karadžićem]], [[Momčilo Krajišnik|Momčilom Krajišnikom]] i [[Ratko Mladić|Ratkom Mladićem]] bila u samom vrhu vodstva Republike Srpske tokom [[Rat u BiH|rata u BiH]]. Od 1992. do 1996. bila je potpredsjednik Republike Srpske. Ostao je upamćen njen dolazak u [[Bijeljina|Bijeljinu]] na samom početku rata u BiH, kada je izljubila [[Željko Ražnatović|Željka Ražnatovića Arkana]] čestitajući mu nakon operacija koje su završile [[Masakr u Bijeljini|masakrom]]. Nakon što je Karadžić početkom 1996. pod međunarodnim pritiskom morao napustiti političku scenu, naslijedila ga je na mjestu predsjednika Republike Srpske. Odmah nakon toga učinila je politički zaokret i okrenula leđa svojim dotadašnjim saradnicima i mentorima, pragmatično zaigravši na kartu umjerenosti i saradnje s međunarodnom zajednicom, zbog čega je uživala i međunarodnu podršku. Godine 1997. formirala je vlastitu stranku [[Srpski narodni savez]], raspustila parlament RS-a i raspisala prijevremene izbore. U septembru 1996. potvrđena je za predsjednicu Republike Srpske, ovaj put na izborima. Pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] osuđena je za ratne zločine 2005. na 11 godina zatvora, nakon priznanja krivice za planirane sistematske zločine nad Bošnjacima i [[Hrvati]]ma. U tom periodu napisala je knjigu "Svedočim" u kojoj je otkrila politiku vodstva Republike Srpske prema Srbima, izostavivši zločine prema Bošnjacima i Hrvatima. U septembru 2009. haški sud za ratne zločine je odobrio njeno oslobađanje prije isteka pune kazne, nakon čega je i švedska vlada odobrila oslobađanje iz zatvora.<ref>http://www.bbc.co.uk/serbian/news/2009/10/printable/091022_plavsicrelease.shtml</ref> == Također pogledajte == * [[Genocid u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} {{Wikicitat}} {{Predsjednici Republike Srpske}} {{Potpredsjednici Republike Srpske}} {{Ratovi u bivšoj Jugoslaviji}} {{DEFAULTSORT:Plavšić, Biljana}} [[Kategorija:Rođeni 1930.]] [[Kategorija:Umrli 2026.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački političari]] [[Kategorija:Osuđeni pred Haškim tribunalom]] [[Kategorija:Ratni zločinci u ratu u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Političari Srpske demokratske stranke]] [[Kategorija:Biografije, Tuzla]] [[Kategorija:Predsjednici Republike Srpske]] [[Kategorija:Srpski nacionalisti]] [[Kategorija:Prirodno-matematički fakultet u Sarajevu]] [[Kategorija:Političari Srpskog narodnog saveza Republike Srpske]] [[Kategorija:Dobitnici Ordena Republike Srpske]] [[Kategorija:Političari Republike Srpske]] [[Kategorija:Srbi iz Bosne i Hercegovine osuđeni za ratne zločine]] [[Kategorija:Srbi iz Bosne i Hercegovine osuđeni za zločine protiv čovječnosti]] kx7z4l4sijqjcs1r00vrl0xnt35scar 0 30299 3933864 3850694 2026-10-03T12:14:31Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933864 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Požeško-slavonska županija | naselje_vrsta = [[Županije u Hrvatskoj|Županija]] | slika_zastava = Flag of Požega-Slavonia County.png | slika_grb = Požega-Slavonia County coat of arms.png | slika_karta = Požeško-slavonska županija in Croatia.svg | karta_opis = Geografski položaj u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{ZID|Hrvatska}} | sjedište = [[Požega (Hrvatska)|Požega]] | vođa_titula = Župan | vođa_ime = Antonija Jozić | vođa_partija = [[HDZ]] | površina_ukupno_km2 = 1823 | stanovništvo_ukupno = 64084 | stanovništvo_datum = [[2021.]] | stanovništvo_gustoća_km2 = 35,15 | veb-sajt = }} '''Požeško-slavonska županija''' je županija u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. == Historija == {{Proširiti sekciju}} == Županijska uprava == Nakon izvanrednih lokalnih izbora [[2006]]. godine, na vlast u županiju dolazi [[SDP]], na čelu s premijerom Zdravkom Ronkom. Premijer je ujedno i predsjednik 13-ero člane vlade. Županijska skupština je predstavničko tijelo građana i tijela područne (regionalne) samouprave Požeško-slavonske županije koje donosi akte u okviru djelokruga Kantona kao jedinice područne (regionalne) samouprave te obavlja druge poslove u skladu sa zakonom i Statutom. == Administrativna podjela == Županija je podijeljena na 5 gradova i 5 općina. * Gradovi: {| class="wikitable sortable" |- ! [[Spisak gradova u Hrvatskoj|Grad]] || [[Grb]] || [[Površina]] || [[Popis stanovništva u Hrvatskoj 2021.|Br. stanovnika]] || [[Spisak naselja u Hrvatskoj|Naselja]] |- | [[Kutjevo]] || [[Datoteka:Kutjevog.gif|70px]] || '''173,61&nbsp;km²''' || '''4.870''' || [[Bektež]] {{•}}[[Bjeliševac]] {{•}}[[Ciglenik (Kutjevo)|Ciglenik]] {{•}}[[Ferovac]] {{•}}[[Grabarje (Kutjevo)|Grabarje]] {{•}}[[Gradište (Kutjevo)|Gradište]] {{•}}[[Hrnjevac]] {{•}}[[Kula (Kutjevo)|Kula]] {{•}}'''[[Kutjevo]]''' {{•}}[[Lukač (Kutjevo)|Lukač]] {{•}}[[Mitrovac (Kutjevo)|Mitrovac]] {{•}}[[Ovčare (Kutjevo)|Ovčare]] {{•}}[[Poreč (Kutjevo)|Poreč]] {{•}}[[Šumanovci]] {{•}}[[Tominovac]] {{•}}[[Venje]] {{•}}[[Vetovo]] |- | [[Lipik]] || [[Datoteka:Lipik (grb).gif|70px]] || '''208,63&nbsp;km²''' || '''5.127''' || [[Antunovac (Lipik)|Antunovac]] {{•}}[[Bjelanovac]] {{•}}[[Brekinska]] {{•}}[[Brezine (Lipik)|Brezine]] {{•}}[[Bujavica]] {{•}}[[Bukovčani]] {{•}}[[Dobrovac]] {{•}}[[Donji Čaglić]] {{•}}[[Filipovac]] {{•}}[[Gaj (Lipik)|Gaj]] {{•}}[[Gornji Čaglić]] {{•}}[[Jagma]] {{•}}[[Japaga (Lipik)|Japaga]] {{•}}[[Klisa (Lipik)|Klisa]] {{•}}[[Korita (Lipik)|Korita]] {{•}}[[Kovačevac (Lipik)|Kovačevac]] {{•}}[[Kukunjevac]] {{•}}'''[[Lipik]]''' {{•}}[[Livađani]] {{•}}[[Marino Selo]] {{•}} [[Poljana (Lipik)|Poljana]] {{•}}[[Ribnjaci]] {{•}}[[Skenderovci (Lipik)|Skenderovci]] {{•}}[[Strižičevac]] {{•}}[[Subocka]] {{•}}[[Šeovica]] |- | [[Pakrac]] || [[Datoteka:Pakrac (grb).gif|70px]] || '''358,00&nbsp;km²''' || '''7.086''' || [[Badljevina]] {{•}}[[Batinjani (Pakrac)|Batinjani]] {{•}}[[Bjelajci (Pakrac)|Bjelajci]] {{•}}[[Branešci (Pakrac)|Branešci]] {{•}}[[Brusnik (Pakrac)|Brusnik]] {{•}}[[Bučje (Pakrac)|Bučje]] {{•}}[[Cicvare (Pakrac)|Cicvare]] {{•}}[[Cikote (Pakrac)|Cikote]] {{•}}[[Dereza (Pakrac)|Dereza]] {{•}}[[Donja Obrijež]] {{•}}[[Donja Šumetlica]] {{•}}[[Donji Grahovljani]] {{•}}[[Dragović (Pakrac)|Dragović]] {{•}}[[Glavica (Pakrac)|Glavica]] {{•}}[[Gornja Obrijež]] {{•}}[[Gornja Šumetlica]] {{•}}[[Gornji Grahovljani]] {{•}}[[Jakovci]] {{•}}[[Kapetanovo Polje]] {{•}}[[Koturić]] {{•}} [[Kraguj (Pakrac)|Kraguj]] {{•}}[[Kričke (Pakrac)|Kričke]] {{•}}[[Kusonje (Pakrac)|Kusonje]] {{•}}[[Lipovac (Pakrac)|Lipovac]] {{•}}[[Mali Banovac]] {{•}}[[Mali Budići]] {{•}}[[Novi Majur]] {{•}}[[Omanovac]] {{•}}[[Ožegovci]] {{•}}'''[[Pakrac]]''' {{•}}[[Ploštine]] {{•}}[[Popovci (Pakrac)|Popovci]] {{•}}[[Prekopakra]] {{•}}[[Prgomelje (Pakrac)|Prgomelje]] {{•}}[[Rogulje (Pakrac)|Rogulje]] {{•}}[[Srednji Grahovljani]] {{•}}[[Stari Majur]] {{•}}[[Španovica]] {{•}}[[Tisovac (Pakrac)|Tisovac]] {{•}}[[Toranj (Pakrac)|Toranj]] {{•}}[[Veliki Banovac]] {{•}}[[Veliki Budići]] |- | [[Pleternica]] || [[Datoteka:Pleternica (grb).gif|70px]] || '''198,13&nbsp;km²''' || '''9.138''' || [[Ašikovci]] {{•}}[[Bilice (Pleternica)|Bilice]] {{•}}[[Blacko]] {{•}}[[Brđani (Pleternica)|Brđani]] {{•}}[[Bresnica (Pleternica)|Bresnica]] {{•}}[[Brodski Drenovac]] {{•}}[[Bučje (Pleternica)|Bučje]] {{•}}[[Buk]] {{•}}[[Bzenica]] {{•}}[[Ćosinac]] {{•}}[[Frkljevci]] {{•}}[[Gradac (Pleternica)|Gradac]] {{•}}[[Kadanovci]] {{•}}[[Kalinić (Pleternica)|Kalinić]] {{•}}[[Knežci]] {{•}}[[Komorica]] {{•}}[[Kuzmica]] {{•}}[[Lakušija]] {{•}}[[Mali Bilač]] {{•}}[[Mihaljevići (Pleternica)|Mihaljevići]] {{•}} [[Novoselci (Pleternica)|Novoselci]] {{•}}'''[[Pleternica]]''' {{•}}[[Pleternički Mihaljevci]] {{•}}[[Poloje]] {{•}}[[Požeška Koprivnica]] {{•}}[[Ratkovica]] {{•}}[[Resnik (Pleternica)|Resnik]] {{•}}[[Sesvete (Pleternica)|Sesvete]] {{•}}[[Srednje Selo (Pleternica)|Srednje Selo]] {{•}}[[Sulkovci]] {{•}}[[Svilna]] {{•}}[[Trapari]] {{•}}[[Tulnik]] {{•}}[[Vesela (Pleternica)|Vesela]] {{•}}[[Viškovci (Pleternica)|Viškovci]] {{•}}[[Vrčin Dol]] {{•}}[[Zagrađe (Pleternica)|Zagrađe]] {{•}}[[Zarilac]] |- | [[Požega (Hrvatska)|Požega]] || [[Datoteka:Požega (grb).gif|70px]] || '''133,91&nbsp;km²''' || '''22.294''' || [[Alaginci]] {{•}}[[Bankovci (Požega)|Bankovci]] {{•}}[[Crkveni Vrhovci]] {{•}}[[Ćosine Laze]] {{•}}[[Dervišaga]] {{•}}[[Donji Emovci]] {{•}}[[Drškovci]] {{•}}[[Emovački Lug]] {{•}}[[Golobrdci]] {{•}}[[Gornji Emovci]] {{•}}[[Gradski Vrhovci]] {{•}}[[Komušina (Požega)|Komušina]] {{•}}[[Krivaj (Požega)|Krivaj]] {{•}}[[Kunovci]] {{•}}[[Laze Prnjavor]] {{•}}[[Marindvor]] {{•}}[[Mihaljevci]] {{•}}[[Nova Lipa (Požega)|Nova Lipa]] {{•}}[[Novi Mihaljevci]] {{•}}[[Novi Štitnjak]] {{•}} [[Novo Selo (Požega)|Novo Selo]] {{•}}'''[[Požega (Hrvatska)|Požega]]''' {{•}}[[Seoci (Požega)|Seoci]] {{•}}[[Stara Lipa (Požega)|Stara Lipa]] {{•}}[[Šeovci]] {{•}}[[Škrabutnik]] {{•}}[[Štitnjak]] {{•}}[[Turnić]] {{•}}[[Ugarci (Požega)|Ugarci]] {{•}}[[Vasine Laze]] {{•}}[[Vidovci]] |- |} * Općine: {| class="wikitable sortable" |- ! [[Spisak općina u Hrvatskoj|Općina]] || [[Grb]] || [[Površina]] || [[Popis stanovništva u Hrvatskoj 2021.|Br. stanovnika]] || [[Spisak naselja u Hrvatskoj|Naselja]] |- | [[Brestovac (Hrvatska)|Brestovac]] || [[Datoteka:Brestovac.png|70px]] || '''279,53&nbsp;km²''' || '''2.980''' || [[Amatovci]] {{•}}[[Bogdašić (Brestovac)|Bogdašić]] {{•}}[[Bolomače]] {{•}}[[Boričevci]] {{•}}'''[[Brestovac (Hrvatska)|Brestovac]]''' {{•}}[[Busnovi (Brestovac)|Busnovi]] {{•}}[[Crljenci]] {{•}}[[Čečavac]] {{•}}[[Čečavački Vučjak]] {{•}}[[Daranovci]] {{•}}[[Deževci]] {{•}}[[Dolac (Brestovac)|Dolac]] {{•}}[[Donji Gučani]] {{•}}[[Gornji Gučani]] {{•}}[[Ivandol (Brestovac)|Ivandol]] {{•}}[[Jaguplije]] {{•}}[[Jeminovac]] {{•}}[[Kamenska]] {{•}}[[Kamenski Šeovci]] {{•}}[[Kamenski Vučjak]] {{•}} [[Koprivna (Brestovac)|Koprivna]] {{•}}[[Kruševo (Brestovac)|Kruševo]] {{•}}[[Kujnik (Brestovac)|Kujnik]] {{•}}[[Mihajlije]] {{•}}[[Mijači (Brestovac)|Mijači]] {{•}}[[Mrkoplje]] {{•}}[[Novo Zvečevo]] {{•}}[[Nurkovac]] {{•}}[[Oblakovac]] {{•}}[[Orljavac]] {{•}}[[Pasikovci]] {{•}}[[Pavlovci (Brestovac)|Pavlovci]] {{•}}[[Perenci]] {{•}}[[Podsreće]] {{•}}[[Požeški Brđani]] {{•}}[[Rasna (Brestovac)|Rasna]] {{•}}[[Ruševac (Brestovac)|Ruševac]] {{•}}[[Sažije]] {{•}}[[Skenderovci (Brestovac)|Skenderovci]] {{•}}[[Sloboština (Brestovac)|Sloboština]] {{•}}[[Striježevica (Brestovac)|Striježevica]] {{•}}[[Šnjegavić]] {{•}}[[Šušnjari (Brestovac)|Šušnjari]] {{•}}[[Vilić Selo]] {{•}}[[Vranić (Brestovac)|Vranić]] {{•}}[[Zakorenje]] {{•}}[[Završje (Brestovac)|Završje]] {{•}}[[Žigerovci]] |- | [[Čaglin]] || [[Datoteka:Čaglin.gif|70px]] || '''179,00&nbsp;km²''' || '''2.111''' || '''[[Čaglin]]''' {{•}}[[Darkovac]] {{•}}[[Djedina Rijeka]] {{•}}[[Dobra Voda (Čaglin)|Dobra Voda]] {{•}}[[Dobrogošće]] {{•}}[[Draganlug]] {{•}}[[Duboka (Čaglin)|Duboka]] {{•}}[[Imrijevci]] {{•}}[[Ivanovci (Čaglin)|Ivanovci]] {{•}}[[Jasik (Čaglin)|Jasik]] {{•}}[[Jezero (Čaglin)|Jezero]] {{•}}[[Jurkovac]] {{•}}[[Kneževac (Čaglin)|Kneževac]] {{•}}[[Latinovac]] {{•}}[[Migalovci]] {{•}}[[Milanlug]] {{•}}[[Mokreš]] {{•}}[[Nova Lipovica]] {{•}}[[Nova Ljeskovica]] {{•}}[[Novi Zdenkovac]] {{•}} [[Paka (Čaglin)|Paka]] {{•}}[[Ruševo]] {{•}}[[Sapna (Čaglin)|Sapna]] {{•}}[[Sibokovac]] {{•}}[[Sovski Dol]] {{•}}[[Stara Ljeskovica]] {{•}}[[Stari Zdenkovac]] {{•}}[[Stojčinovac]] {{•}}[[Veliki Bilač]] {{•}}[[Vlatkovac]] {{•}}[[Vukojevica]] |- | [[Jakšić (Hrvatska)|Jakšić]] || [[Datoteka:Jakšić_(grb).gif|70px]] || '''43,70&nbsp;km²''' || '''3.371''' || [[Bertelovci]] {{•}}[[Cerovac (Jakšić)|Cerovac]] {{•}}[[Eminovci]] {{•}}[[Granje (Jakšić)|Granje]] {{•}}'''[[Jakšić (Hrvatska)|Jakšić]]''' {{•}}[[Radnovac]] {{•}}[[Rajsavac]] {{•}}[[Svetinja (Jakšić)|Svetinja]] {{•}}[[Tekić]] {{•}}[[Treštanovci]] |- | [[Kaptol (Hrvatska)|Kaptol]] || [[Datoteka:Kaptol_(grb).gif|70px]] || '''90,00&nbsp;km²''' || '''2.605''' || [[Alilovci]] {{•}}[[Bešinci]] {{•}}[[Češljakovci]] {{•}}[[Doljanovci]] {{•}}[[Golo Brdo (Kaptol)|Golo Brdo]] {{•}}'''[[Kaptol (Hrvatska)|Kaptol]]''' {{•}}[[Komarovci]] {{•}}[[Novi Bešinci]] {{•}}[[Podgorje (Kaptol)|Podgorje]] {{•}}[[Ramanovci]] |- | [[Velika (Hrvatska)|Velika]] || [[Datoteka:Velika_(grb).gif|70px]] || '''154,00&nbsp;km²''' || '''4.502''' || [[Antunovac (Velika)|Antunovac]] {{•}}[[Biškupci]] {{•}}[[Bratuljevci]] {{•}}[[Doljanci]] {{•}}[[Draga (Velika)|Draga]] {{•}}[[Gornji Vrhovci]] {{•}}[[Kantrovci]] {{•}}[[Klisa (Velika)|Klisa]] {{•}}[[Lučinci]] {{•}}[[Markovac (Velika)|Markovac]] {{•}}[[Milanovac (Velika)|Milanovac]] {{•}}[[Milivojevci]] {{•}}[[Nježić]] {{•}}[[Oljasi]] {{•}}[[Ozdakovci]] {{•}}[[Poljanska]] {{•}}[[Potočani (Velika)|Potočani]] {{•}}[[Radovanci]] {{•}}[[Smoljanovci]] {{•}}[[Stražeman]] {{•}} [[Toranj (Velika)|Toranj]] {{•}}[[Trenkovo]] {{•}}[[Trnovac (Velika)|Trnovac]] {{•}}'''[[Velika (Hrvatska)|Velika]]''' |- |} {| class="prettytable" width=1000px |colspan=2| {{Lokacijska karta+|Požeško-slavonska županija|width=1000 |float=center |caption=Položaj gradskih ([[Datoteka:Red pog.svg|8px]]) i općinskih sjedišta ([[Datoteka:Blue pog.svg|8px]]) na karti Požeško-slavonske županije |places= {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.425|long=17.883||position=right|label='''[[Kutjevo]]'''}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.414|long=17.161|label='''[[Lipik]]'''}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.438|long=17.191|label='''[[Pakrac]]'''}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.286|long=17.801||position=right|label='''[[Pleternica]]'''}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.331|long=17.674|label='''[[Požega (Hrvatska)|POŽEGA]]'''}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.330|long=17.597| mark= Blue pog.svg||position=left|label=[[Brestovac (Hrvatska)|Brestovac]]}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.350|long=17.988| mark= Blue pog.svg||position=right|label=[[Čaglin]]}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.357|long=17.764| mark= Blue pog.svg||position=right|label=[[Jakšić (Hrvatska)|Jakšić]]}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.431|long=17.725| mark= Blue pog.svg|label=[[Kaptol (Hrvatska)|Kaptol]]}} {{Lokacijska karta~|Požeško-slavonska županija|lat=45.455|long=17.662| mark= Blue pog.svg|label=[[Velika (Hrvatska)|Velika]]}} }} |} == Stanovništvo == {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="17" | Broj stanovnika po popisima<ref name=autogenerated1>[http://www.dzs.hr - Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001.]</ref> |- | [[1857.]] || [[1869.]] || [[1880.]] || [[1890.]] || [[1900.]] || [[1910.]] || [[1921.]] || [[1931.]] || [[1948.]] || [[1953.]] || [[1961.]] || [[1971.]] || [[1981.]] || [[1991.]] || [[2001.]] || [[2011.]] || [[2021.]] |- | 47.877 || 53.532 || 54.183 || 68.101 || 79.141 || 91.272 || 91.076 || 99.657 || 89.646 || 94.761 || 99.340 || 101.745 || 99.096 || 99.334 || 85.831 || 78.034 || 64.084 |- |} [[Datoteka:Požega-Slavonia County Population Pyramid Census 2011 HRV.png|thumb|300px|Starosna piramida Požeško-slavonske županije prema popisu stanovništva iz 2011. g.]] == Geografija == Požeška kotlina okružena je [[Psunj]]em, [[Papuk]]om, [[Krndija|Krndijom]], [[Dilj]]em i [[Požeška gora|Požeškom gorom]]. Posebno je zanimljiv sjeverni planinski masiv Papuk, koji svojim grebenima i vrhovima od istočne Tromeđe (713 m) iznad Kutjeva preko glavnog vrha Papuka (953 m) sve do zapadnog Petrovog vrha (615 m) kraj Daruvara štiti kotlinu od sjevernih vjetrova, te čini na južnim padinama [[klima|klimu]] blažom nego u samoj Požeškoj kotlini. Slavonsko gorje nastalo je tektonskim poremećajima, nabiranjem tla i formiranjem gorskih sklopova sastavljenih od granita, gnajsa, kristaličnih škriljevaca i eruptivnog kamenja. U podnožju tih masiva došlo je do pojave termalnih [[voda]]. Posebno su zanimljiva izvorišta tople vode u predjelu [[Velika|Velike]]. Kasnije erozije tla oborinskim i tekućim vodama formirale su u tom masivu brojne usjeke i vododerine, što je pridonijelo bogatstvu reljefa kao i raznolikosti samog terena. Reljefno gledano brdoviti predio [[Slavonija|Slavonije]] unatoč svojoj kompaktnosti omogućio je izgradnju dobrih komunikacija sjeverne Podravske nizine s Požeškom dolinom kao i južnom Panonijom. == Privreda == Županija se trenutno nalazi u finansijskim problemima. Nakon promijene vlasti u županiji 2006. novi premijer Ronko je proglasio bankrot za koji krivi bivšu vlast i premijera Antu Bagarića ([[HDZ]]). == Kultura == === Sport === NK "Kamen" Vetovo, [[nogomet]]ni klub iz sela Vetova, takmiči se u 1. ŽNL. [https://web.archive.org/web/20110823081542/http://nk-kamen.co.cc/] == Udruge == === Izviđači === * Odred izviđača "Pakra" Pakrac * Savez izviđača hrvatske (SIH)*[http://www.sih.hr], Izviđačka regija istok povjereništvo == Znamenitosti == {{Proširiti sekciju}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Požega-Slavonia County}} * [http://www.pszupanija.hr/ Službena stranica županije] {{Administrativna podjela Požeško-slavonske županije}} {{Županije u Hrvatskoj}} [[Kategorija:Požeško-slavonska županija]] [[Kategorija:Županije u Hrvatskoj]] nvpyl20n7vym105m711fcilsg8u9x62 0 32942 3933901 3933713 2026-10-03T21:42:32Z Juan Emilio Prades Bel 175473 3933901 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} '''Ryanair''' je [[irska]] [[niskotarifna avionska kompanija]] sa sjedištem u [[Dublin]]u. Uračunava se kako u najveće [[Evropa|evropske]] niskotarifne avionske kompanije tako u najuspješnije avionske kompanije sa svojih 362 linija u 22 države. Veliki razvoj kompanije je usljedio poslje deregulacije avionskog saobraćaja u Evropi [[1997]]. Kompanija spada u jednu od najkontroverznih avionskih kompanija. Dok je na jednu stranu hvaljenja za svoje konzekventno poslovanje koje donosi putniku niske cijene, na drugoj strani je kritikovana od strane sindikata zbog ponašanja prema zaposlenima, skrivenim taksama i dodatnim naplatama za putnike. [[File:European countries in which ryainar operates2.svg|thumb|right| Odredišta Ryanair-a<ref>{{cite web |title=Ryanair Online Booking |url= https://www.ryanair.com/ |website=Ryanair|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Ryanair Route Map |url= https://www.ryanair.com/gb/en/cheap-flight-destinations |website=Ryanair |language=en}}</ref>]] == Historija == Kompaniju su osnovali [[1985]]. Christy Ryan, Liam Lonergan i Tony Ryan. Christy Ryan je bio iz Voterforda, mjesta u južnoj [[Irska|Irskoj]]. Liam Lonergan je tu imao turistčku agenciju i bio turoperator. Tony Ryan je prethodno bio osnovao jednu malu avionsku kompaniju Guinness Peat Aviation. Ideja osnivača je bila da prevoze putnike iz [[Velika Britanija|Velike Britanije]] tj. [[London]]a za Voterford u [[Irska|Irskoj]]. Pri tome je bilo potrebno da se prevaziđe duopol državnih kompanija [[Aer Lingus]] i [[British Airways]]. Po tadašnjim pravilima djelimično deregulirane Evropske zajednice bilo je dovoljno da jedna od država članica odobri letove. Iz protekcionističkih razloga, kako bi zaštitila Aer Lingus irska vlada nije odobrila letove, ali je slobodnom tržištu otvorena britanska vlada [[Margaret Thatcher]] odobrila letove. Sa petnaestosedišnim propelerskim [[Emracer]]om kompanija je započela letove na relaciji [[Irska]]-[[Velika Britanija]]. Prvo se letjelo iz Voterforda za [[London]]-[[Gatwick]], a [[1986]]. je došla i druga linija iz [[Dublin]]a za [[London]]-Luton. Na dvije linije i sa dva aviona, kompanija je prevezla 82.000 putnika za jednu godinu. [[Datoteka:Ryanair aircraft EI-DYY (Boeing 737 NG - Max - MSN 37521).jpg|mini|Ryanair EI-DYY (Boeing 737)]] Dok se broj putnika sve više povećavao, kompanija je pravila gubitke. Zato joj je [[1991]]. trebalo restrukturiranje. Taj zadatak je bio povjeren Michael O'Leary. Njemu je od strane osnivača predloženo da pogleda koncept poslovanja američke avionske kompanije [[Southwest]]. Taj koncept "bez dodatka/opterćenja" (eng. "no frills") podrazumijevao je samo jednu kategoriju sjedišta u avionu i ograničenje na jedan tip aviona. Od [[1993]]. O'Leary vodi kompaniju. [[1995]]. je prevezla 2,25 miliona putnika. [[Datoteka:Aeronave de la compañía Ryanair, matrícula EI-IFS, avión Boeing 737 NG - Max.jpg|mini|Ryanair EI-IFS (B-737)]] Od [[1997]]. je u [[Evropska unija|Evropskoj uniji]] dozvoljeno avionskim kompanijama da lete na relacijama drugih zemalja članica. To jo kompanija Ryanair iskorila za ekspanziju. Posle uspješnog plasiranja [[akcija]] na berzama u [[Dublin]]u i [[New York]]u, kompanija je uvela nove letove prema odredištima u kontinentalnom dijelu [[Evropa|Evrope]]. Osim u zemljama EU kompanija leti za [[Maroko]] i [[Norveška|Norvešku]]. == Prevezeni putnici == {| |'''Godina''' ||'''Broj''' |- |1985 ||5,000 |- |1986 ||82,000 |- |1987 ||322,000 |- |1988 ||592,000 |- |1989 ||644,000 |- |1990 ||745,000 |- |1991 ||651,000 |- |1992 ||945,000 |- |1993 ||1,120,000 |- |1994 ||1,666,000 |- |1995 ||2,260,000 |- |1996 ||2,950,000 |- |1997 ||3,730,000 |- |1998 ||4,629,000 |- |1999 ||5,358,000 |- |2000 ||7,002,000 |- |2001 ||9,355,000 |- |2002 ||13,419,000 |- |2003 ||19,490,000 |- |2004 ||24,635,000 |- |2005 ||35,000,000 |} {{Commonscat}} == Reference == {{Refspisak}} *[https://web.archive.org/web/20171016035940/http://www.ryanair24.com/ Ryanair website] [[Kategorija:Avijacija]] [[Kategorija:Avionske kompanije]] 341854ui0e1pw5fg6kmmn84du02nklp 3 38243 3933872 3921557 2026-10-03T13:54:38Z MediaWiki message delivery 64602 /* Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! */ novi odlomak 3933872 wikitext text/x-wiki {{ambox|mala_kutija=desno|tekst={{nowrap|BS: '''Odgovaram na poruku tamo gdje se i postavi!''' }}|vrsta=sitnica}} {{Korisnik:EdinBot/Arhivirati |brojač = 9 |min_tema_arhivirati = 2 |indeks = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhive |maks_veličina_arhive = 200K |zaglavlje_arhive = {{RazgovorArhiva}} |min_tema_ostaviti = 2 |maks_starost_teme = staro(30d) |arhiva = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhiva %(brojač)d }} == Sitenotice == Bi li mogao [[Wikipedia:Projekti/Međuprojektno sređivanje neutralnosti članaka|ovaj projekt]] staviti na [[MediaWiki:Sitenotice]]? Hvala unaprijed, [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:17, 8 juni 2025 (CEST) :Odlično je ovo! Dodaj samo [[:Datoteka:Scale icon green.svg|ovu sliku]] u parametar {{para|image}} i ukloni onaj atribut border (da ne bude narandžasto). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:26, 8 juni 2025 (CEST) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 12:20, 21 juni 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == IČ == Trebamo imati i nazive po starom sistemu zbog crvenih linkova [[Wikipedia:Istaknuti_članci/Arhiva_1#2025.|ovdje]]. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 18:33, 25 juni 2025 (CEST) :Da vidimo šta [[Korisnik:Srđan|Srđan]] kaže? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:36, 25 juni 2025 (CEST) == Biatlon == Ja sam biatlon kategorizirao u "streljačke sportove" jer mislim da je prikladnije nego u "streljaštvo". Postoje ostali sportovi kao streličarstvo, gađanje glinenih golubova...pa sam mislio da s biatlonom i streljaštvom spadaju u tu grupu. Biatlonski savezi su autonomni i nemaju veze s navedenima, tako da taj parametar nema uticaja. Ako KWiki smatra da je to lingvistički problem ili pogreška možemo promijeniti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 2 juli 2025 (CEST) :Streljaštvo može imati i uže i šire značenje; ja sam ga upotrijebio u širem u pitanju. E sad, da li za uže ostaviti "Streljaštvo" ili, pak, "Sportsko streljaštvo"? Ili bi potonje odgovaralo širem značenju? Kako god, to ne odgovara na pitanje svrstavaju li svjetske organizacije zvanično biatlon i pod streljaštvo ili ne. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 17:14, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako god ti misliš, jezik je tvoja strana. To je ostalo od ranih vremena u biatlonu, kad su većina biatlonaca bili višestruki sportisti, pa i u streljaštvu. Osnivanjem IBU-a i modernizacijom biatlona, biatlon više nije bio marginalni sport. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:54, 2 juli 2025 (CEST) :::Svjetske organizacije smatraju biatlon skijaškim takmičenjem, jer osim ljetnog i biatlona s lukom i strijelom, koji su marginalni, preostaje samo svrstavanje u skijanje. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Kategoriju sam preuzeo s en.wiki, jer su najbolji u kategorizaciji. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:00, 2 juli 2025 (CEST) == Mehmed Begić == Hey, stranica [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Begić] je zaključana. Da li je mogućih nastaviti update na njoj? Hvala! Tanja. [[Posebno:Doprinosi/83.253.0.122|83.253.0.122]] 20:47, 2 juli 2025 (CEST) :Stranica je izbrisana, vjerojatno zbog nerelevantnosti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:50, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako ja da napravim novu stranicu sa istim imenom, Mehmed Begić (pjesnik)? [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 20:55, 2 juli 2025 (CEST) :::Upišete "Mehmed Begić" i slijedite dalje upute. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Pokušala sam ali nije moguće. Ako samo napišem Mehmed begić, u stanju sam pratiti upute. ::::Postoji link odavde, može li to biti problem: ::::[[Marko Tomaš]] [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:00, 2 juli 2025 (CEST) :::::Stranica je davno zaštićena od novih pravljenja stranice, treba se skinuti zaštita [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 21:02, 2 juli 2025 (CEST) ::::::Probajte sad! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 21:02, 2 juli 2025 (CEST) :::::::Yes! Thanks! [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:07, 2 juli 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 14:28, 16 juli 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Vraćena izmena na stranici Isus == Izvinjavam se , videh da si mi odmah poništio izmenu na [[Isus]]. -Mislim da se izraz Vitalejem koristi u bosanskom jeziku .Ipak je vikipedija na bosanskom jeziku. To je i današnji grad u Palestini, pod tim nazivom. Stime je postignuta veća jasnost za čitaoce u BH. Betlehem je izraz koji se koristi u hrvatskom prevodu Biblije, verovatno se koristi stoga u savremenom hrvatskom jeziku... -Takođe, dopisao sam neke izraze koji su karakteristični sa pravoslavno hrišćanstvo Hrist- sam primenovao u '''Hristos.''' Metanoja- dopisao '''pokajanje''' ( što se koristi u pravoslavnoj terminologiji) . Ne znam u čemu je problem, pritom nisam nijedan termin iz katoličke terminologije izbacio. Možemo li na bs.wiki po hrišćanskim člancima, stajati terminološki jedno pored drugog, da ne ispadne da neko ima monopol ? :) srdačan pozdrav, [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 12:39, 26 juli 2025 (CEST) :Nema potrebe za navođenjem imena ili pojmova u zagradama. Na osnovu internog linka se może otići na taj članak i tamo pročitati razne verzije naziva, ukoliko su udomaćeni u tom jeziku. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 13:00, 26 juli 2025 (CEST) ::Da, ali nemate na projektu stranicu o [[Betlehem|Betlehemu]]. Koliko vidim u bosanskoj štampi se koristi naziv grada Vitlejem ( u kontekstu današnjih događaja na Zapadnoj Obali). Srbi iz Bosne takođe koriste izraz Vitlejem. ::Autor navodi obraćenje kroz "metanoju" ?! Možda je izraz prisutan u katoličkom vjeronauku, ne znam , ali izađi po Sarajevu pa intervjuiši narod " Znate li šta znači izraz ''metanoja ?"'' Baš me zanima šta bi narod rekao , naspram jednostavnog pitanje " šta označava izraz '''''pokajanje''''' ? " ::Ja pišem na sr.wiki, između ostalog i verske teme. Koncept mi je da članak pre svega bude čitljiv i jasan čitalačkoj publici, ne da dodatno mistifikujemo neke pojmove. Kako hoćete , hteo sam samo da pomognem, ne zanima me da se petljam u bs.wiki. Kad te odmah dočekaju sa ovakvim gardom i to od strane admina ...vidim u kakvu sam sredinu došao. ::Ajd vozdra i uspešan dalji rad ! [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 19:38, 26 juli 2025 (CEST) == AWB == <nowiki>[[Aleksandar Zverev (teniser, 1997)|Aleksandar Zverev]]</nowiki> u <nowiki>[[Aleksandar Zverev]]</nowiki> (davno je nadrastao oca). Ili možda "Alexander"? (Mislim, jasno je da je Rus, ali je i Nijemac. Uvijek sam u dilemi s ovim "istočno-zapadnim" osobama.) – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 07:10, 19 august 2025 (CEST) : Ako je Njemac onda je morao germanizirati i transkribirati ime. Dakle:Alexander. No postoje i izuzeci. Npr. "ć" se kod naših prezimena prenosi, ali ćirilićna i druga prezimena se transkribiraju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 19 august 2025 (CEST) ::Jesu u njemačkom, ali kako ćemo mi slavensko ime pisati po njemački? :) Jer mi imamo naša pravila za ta imena. Uzmi i primjer Alekseja Popirina (australski Rus); Alexei Popyrin jednostavno nije prirodno kod nas jer je to slavensko ime. Baš mi je teško odvagati. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 22:01, 19 august 2025 (CEST) :::Ako Zvereva napišemo fonetski (po njemačkom) bio bi kod nas "Cverev". Kako njemački jezik ima transkripciju, tako imaju i drugi jezici. I kod nas du tema korejska imena. U Austriji npr. se prezime žena koje u odnosu na muževo prezime zavšava sa 'a", a muževo na "i' nije moglo prenijeti ukoliko bi osoba uzela drźavljanstvo. Sad može, ali meni zvuči neobično kad se bivša Makedonka Georgijevska, odjednom zove Georgijevski. Onima koji to ne znaju nije čudno ništa. Kod naroda koji nemaju prezime je u nekim evropskim državama još kompleksnije. Moj je prijedlog ime prenijetii iz njemačkog, ali odluku zbog kompetencije ostavljam tebi. Inače na de.wiki oca mu transkribišu na de.wiki kao "Swerew". Očito da se junior sam odlučio na transkripciju "Zverev" što je u Njemačkoj katkad moguće. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 06:16, 20 august 2025 (CEST) ::::Neka zasad bude "Aleksandar", na moju dušu i odgovornost (mislim, i otac mu se isto zove; ima li smisla pisati različito oca i sina?). A ako se budem posipao pepelom, znat će AWB. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:06, 30 august 2025 (CEST) Izbrisati iz [https://bs.wikipedia.org/wiki/Posebno:%C5%A0ta_vodi_ovamo/%C5%A0ablon:G-protein_spregnuti_receptori članaka] <nowiki>{{G-protein spregnuti receptori}}</nowiki>. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 21:25, 17 septembar 2025 (CEST) == Jeri == U ruskom je jeri (ы) tvrdi glas i ispred njega oni suglasnici koji u našoj transkripciji inače podliježu palatalizaciji (L i N) ostaju nepromijenjeni u izgovoru. Većina slavenskih jezika izgubila je jeri tokom razvoja, odnosno stopio se s I (Poljaci imaju Y, koji je malo bliži E nego I, kod Čeha i Slovaka postoji Y, i kratko i dugo, s istom funkcijom kao jeri u ruskom, jer i oni inače umekšavaju glasove ispred E i I, samo to ne prenose i u pismo). Zato kod ovih ruskih biatlonaca/-ki uvijek provjeri kako se pišu njihova imena na ruskom, pa neće biti potrebe za trošenje vremena na naknadne popravke, makar bile i mašinske. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:01, 30 august 2025 (CEST) == Ergänzung zum Peršmanhof == Hallo AnToni, ich habe gesehen, dass du bei eurem Artikel über den [[Peršmanhof]] eine kurze Ergänzung zu dem Polizeieinsatz gemacht hast. Nur zu deiner Information: Vielleicht ist der Artikel im ÖsterreichWiki [[oewiki:Polizeieinsatz am Peršmanhof 2025]] interessant. Auch einen Wikidata-Eintrag habe ich dazu unter [[:d:Q135726616]] --lg aus Österreich [[Korisnik:Karl Gruber|Karl Gruber]] ([[Razgovor s korisnikom:Karl Gruber|razgovor]]) 19:24, 26 oktobar 2025 (CET) == Šabloni projekata == Kako ne bi svake godine redali šablone Wiki projekata, napravio sam template gdje se unosi samo godina. Za sada sam uradio za [[Šablon:Azijski mjesec]], ali planiram još CEE, Feminizam i folklor, Wiki voli ramazan itd. Ako može da mi pomognete sa automatizacijom, ako se može automatizovati, zamjene šablona, npr. <nowiki>{{Azijski mjesec 2025.}}</nowiki> šablon sa <nowiki>{{Azijski mjesec|2025}}</nowiki>, te izbrisati stari. To bi trebalo uraditi za sve godine koje imaju i sve projekte za koje uradim šablon. U suštini, šablon je isti s tim da ovako imamo 1 šablon umjesto 1 za svaku godinu svakog projekta. [[Korisnik:Z1KA|<span style="border:1px solid #002366;border-radius:20px;background:#1E90FF;padding:2px;color:#efe6e6;text-shadow:black 0.2em 0.2em 0.3em; font-family: Comic Sans;">&nbsp;'''✪ Z1KA ✪'''&nbsp;</span>]] 19:32, 16 novembar 2025 (CET) :Evo ih upravo brisem! Dobra ideja! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:33, 16 novembar 2025 (CET) ::Svaka čast momci na ovom unificiranju. [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:10, 16 novembar 2025 (CET) :::Mozda da jos razlicito "obojimo" pozadinu? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:21, 16 novembar 2025 (CET) ::::Možda usput srediti i oznake članaka koji su označeni kao dio CEE proljeće a da nisu dio projekta, te napraviti kategorije i vidjeti da ih spojimo sa WikiData [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:34, 16 novembar 2025 (CET) {{Azijski mjesec 2025.}}<br>Izgled prije i poslije<br>{{Azijski mjesec|2025}} == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:44, 19 novembar 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19:18, 12 decembar 2025 (CET) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:30, 18 januar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 06:17, 16 februar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Šablon na SZR == Pozdrav Antoni, primetio sam da si u stranicu za razgovor članka koji sam napravio, [[Goca Božinovska]], dodao šablon za projekat Feminizam i folklor, a ne sećam se da sam se prijavljivao za isti već jednostavno dođem na bswiki da pomognem oko nekih tema koje mi deluju zanimljivo. Je l' to neka globalna kampanja? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:20, 21 februar 2026 (CET) : Kampanja je [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026 globalna], a "prijava" nije potrebna. Svaki članak koji se tematski odnosi na Feminizam i folklor, može se dodati. --[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:27, 21 februar 2026 (CET) ::Aha, to znači da ga mogu i ja sam dodati ako se setim? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:30, 21 februar 2026 (CET) :::U svakom slucaju! Hvala unaprijed [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:41, 21 februar 2026 (CET) == Upit u vezi s kreiranjem nove infokutije: Koncentracijski logor == Pozdrav AnToni, Primijetila sam da na našoj Wikipediji trenutno ne postoji infokutija namijenjena koncentracijskim logorima. S obzirom na to da prevodim i uređujem neke članke iz te oblasti, smatram da bi postojanje unificiranog šablona doprinijelo preglednosti i standardizaciji ovakvih članaka, slično onome što postoji na engleskoj ili hrvatskoj Wikipediji. Moje pitanje je: da li je dozvoljeno kreirati novi šablon <code><nowiki>{{Infokutija koncentracijski logor}}</nowiki></code> i da li postoji neki tehnički protokol koji trebam ispoštovati? Hvala unaprijed na savjetu i pomoći! Lijep pozdrav [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 21:07, 20 mart 2026 (CET) : Ukoliko poznajete kodove za infokutije, slobodno možete napraviti željenu infokutiju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 22:02, 20 mart 2026 (CET) == Pitanje u vezi sa člankom Aleksa Đukanović == pozdrav @[[Korisnik:AnToni|AnToni]] Možeš li kategorizirati članak sa poveznicama, nprm "pisci Srbije" ili "pisci Hrvatske" itd? Takođe, možeš li mi reći zašto ne vidim vezu sa ovim člankom na ostalim vikipedijama, srp, je, njem, itd? Hvala [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 22:30, 1 april 2026 (CEST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 13:57, 11 april 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Arslanagića most == Pozdrav Antoni. Jel znaš možda dal je Arslanagića most bio na poštanskim markama kojih od dveju Jugoslavija, ili možda na nekoj iz vremena Austrougarske? Pišem članak o mostu,pa da unesem ako jeste. Iz BiH parioda sam video da je 3 puta bio na markama, i ti katalozi su prisutni na internetu, al ove ostale ne mogu da nađem. Poz --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 23:53, 14 april 2026 (CEST) : Nisam siguran za vrijeme Austro-Ugarske. Ali pogledam večeras u katalogu. Pozdrav.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 05:52, 15 april 2026 (CEST) ::U seriji iz 1906, Austrougarska pošta je izdala motive iz BIH, kada su prvi put u historiji na poštanskim markama prikazani motivi gradova i sl. su slijedeći motivi: Doboj. Mostar, Jajce, Neretva i Prenj, dolina Rame, Vrbas, Sarajevo, Jezero kod Jajca... Neki se gradovi pojavljuju više puta. Serija sa sličnim motivima izdata je 1910, a 1912. tri nova motiva: Jajce, Konjic i most na Neretvi, te most u Višegradu. MICHEL katalog ih numeriše serijskim brojevima...Kad bih imao vremena skenirao bi ih i postavio na Commons...Ako trebaš više informacija, javi. Pozdrav! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:44, 15 april 2026 (CEST) :::Dakle: Arslanagića most u Trebinju nije prikazan na markama AU za BIH [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:46, 15 april 2026 (CEST) Topp. Hvala na informaciji! Ako možeš skeniraj Višegradski most i postavi tamo, pošto mi je on u planu za pisanje. A jel bio na jugoslovenskim markicama (svim đuture od 1918-e), ne znaš / ne skupljaš, nemaš katalog? --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 20:27, 15 april 2026 (CEST) :Pogledam i to za YU... imam sve kataloge (za sve kontinente) i skoro 80% jugoslavenskih markica [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:44, 15 april 2026 (CEST) ::Nema ga ni na YU markama, od Kraljevine pa do 2000. Posta RS u 2000. ima seriju mostovi (MiNr.162-165), ali tu su most u Bratuncu, Sepku, Zvorniku i "Pavlovica most". Trebinje ima u RS (MiNr.115), ali nema mosta [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 21:05, 15 april 2026 (CEST) :::Svaka čast, ozbiljna kolekcija. Puno ti hvala na informaciji. Za period BiH [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%82#%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0 sam iskopao na netu, ima kasnije izdate]. --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 21:36, 15 april 2026 (CEST) Inače, pošto si filatelista, ne znam koliko te zanima ova savremena filatelija. Imam jedan kuriozitet na koji sam skrenuo pažnju na Komonsu, ali niko nije reagovao. Na jednoj skorašnjoj seriji markica Pošta Srbije, serija se zove Vladari Srbije, su u markicama naslikani tobožnji monogrami novovekovnih srpskih vladara. Samo što to nisu istorijski monogrami nego izmišljeni monogrami ovih naših grafičara koji crtaju grbove i ostalo na Komonsu. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Royal_Monogram_of_King_Peter_I_of_Yugoslavia.svg Napisao sam tamo detaljnije]. grafičari sa Komonsa su „prepravili” istorijski monogram i ukrasili ga grafički obrađenom krunom Karađorđevića da izgleda atraktvinije. I to tako stoji u svim živim člancima na svim živim jezičkim verzijama. A onda je umetnik koji je slikao markice pokupio to sa Komonsa, jer kontam stvarno izgleda likovno atraktivno, i stavio na markice. Zapalo mi za oko kad sam u pošti plaćao neki račun. --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 22:03, 15 april 2026 (CEST) == Moja izmjena == Zdravo, dragi uredniče. Možete li mi, molim vas, reći koji su problemi s [https://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk&diff=prev&oldid=3828970 mojim izmenama]? U tekst sam uključio informacije navedene u referencama. Možete ih provjeriti; dostupne su i na engleskom i na turskom jeziku. Također sam napravio neke izmjene u datotekama. Nijedna od tih izmjena nije predstavljala vandalizam. Ako je bilo kakvih gramatičkih grešaka u rečenicama koje sam napisao, mogle su biti ispravljene. [[Korisnik:Aybeg|Aybeg]] ([[Razgovor s korisnikom:Aybeg|razgovor]]) 05:27, 16 april 2026 (CEST) : Referenciranje na englesku Wikipediju, ili prenošenje informacija s drugih Wikipedija nije nužno pouzdani izvor.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:22, 16 april 2026 (CEST) == Esmir Bašić == Poštovani uredniče AnToni, obraćam Vam se u vezi sa brisanjem članka "Esmir Bašić" koji sam nedavno napisao. Riječ je o biografiji koja je, prema mom razumijevanju, sadržavala sve osnovne elemente i relevantne reference potrebne za objavu na Wikipediji. Molim Vas da mi pojasnite konkretne razloge zbog kojih je članak obrisan. Ukoliko su postojali određeni nedostaci ili tehničke greške, smatram da je bilo prostora za doradu i ispravke, umjesto trenutnog brisanja. Napominjem da se radi o uglednom bh. autoru i svestranoj ličnosti, te smatram da bi njegova biografija trebala imati enciklopedijsku relevantnost. Bio bih zahvalan na detaljnijem objašnjenju, kao i na eventualnim smjernicama kako da članak unaprijedim i uskladim sa pravilima, kako bi mogao biti ponovo razmotren za objavu. Unaprijed hvala na Vašem vremenu i odgovoru. Srdačan pozdrav, [[Korisnik:Arhivista96|Arhivista96]] ([[Razgovor s korisnikom:Arhivista96|razgovor]]) 13:36, 16 april 2026 (CEST) : Tema članka nije relevantna, kao što je navedeno u razlogu --[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:21, 16 april 2026 (CEST)za brisanje. ::Možete li mi pojasniti razloge, sta podrazumijevate pod tim nije relevantna? [[Posebno:Doprinosi/&#126;2026-23817-45|&#126;2026-23817-45]] ([[Razgovor s korisnikom:&#126;2026-23817-45|talk]]) 17:24, 18 april 2026 (CEST) == Ciklus stijena == Zašto se nemože postaviti članak en.Wikipedia Rock cycle=Ciklus stijena (kao na ostalim Wiki) jer bs.wiki signalizira da ga smatra nekonsruktivnim, iako kod ostalih rahat uspijeva? [[Korisnik:Schalabeiser|Schalabeiser]] ([[Razgovor s korisnikom:Schalabeiser|razgovor]]) 14:15, 24 april 2026 (CEST) :To mi nije poznato. Napravite članak, pa ću pogledati. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 14:47, 24 april 2026 (CEST) ::Davno je bio gotov! Kako da Vam ga dostavim? [[Korisnik:Schalabeiser|Schalabeiser]] ([[Razgovor s korisnikom:Schalabeiser|razgovor]]) 14:54, 24 april 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:30, 28 april 2026 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Nove stranice operatora i regulatora električne energije == Veliki pozdrav @[[Korisnik:AnToni|AnToni]], Kreirao sam 2 stranice za: https://bs.wikipedia.org/wiki/Operator_za_obnovljive_izvore_energije_i_efikasnu_kogeneraciju https://bs.wikipedia.org/wiki/Regulatorna_komisija_za_energiju_u_Federaciji_Bosne_i_Hercegovine Pa bih te zamolio da ih odobriš ako je sve uredu. Hvala puno [[Korisnik:Markonixbg|Markonixbg]] ([[Razgovor s korisnikom:Markonixbg|razgovor]]) 14:56, 9 maj 2026 (CEST) :Pregledano i odobreno. – [[Korisnik:Srđan|Srđan]] ([[Razgovor s korisnikom:Srđan|razgovor]]) 19:40, 9 maj 2026 (CEST) ::Hvala puno @[[Korisnik:Srđan|Srđan]] Ja ću u narednom periodu raditi malo na stranicama za institucije, pogotovo ove velike koje nedostaju u energetskom sektoru BiH, kao što je DERK i druge. [[Korisnik:Markonixbg|Markonixbg]] ([[Razgovor s korisnikom:Markonixbg|razgovor]]) 20:34, 9 maj 2026 (CEST) == Poništavanje članka o Ivi Robiću == Pozdrav AnToni, Voljela bih imati informaciju zašto su dijelovi članka koje sam napravila o Ivi Robiću poništeni? [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 14:16, 19 maj 2026 (CEST) :Greškom! Sorry! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 15:59, 19 maj 2026 (CEST) == Premještaj članka == Pozdrav Antoni, Mogu li te zamoliti da prihvatiš izmjene i premjestiš stranicu kako stoji? Hvala puno https://bs.wikipedia.org/wiki/Goran_Valka [[Korisnik:Markonixbg|Markonixbg]] ([[Razgovor s korisnikom:Markonixbg|razgovor]]) 11:21, 2 juni 2026 (CEST) == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 04:09, 3 juni 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]</div> [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&oldid=30642952 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19:25, 7 juni 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:05, 18 juni 2026 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 16:31, 18 juni 2026 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == NEYRA == Pozdrav, zasto je stranica o Neyri (Nejri Jerlagić) izbrisana? [[Korisnik:Jasamjatisiti|Jasamjatisiti]] ([[Razgovor s korisnikom:Jasamjatisiti|razgovor]]) 02:03, 22 august 2026 (CEST) : Članak je obrisan zbog [[Wikipedia:Relevantnost|nerelavantosti]] teme.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 10:21, 22 august 2026 (CEST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 15:54, 3 oktobar 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> 6w0q3nmevgvdiwpf9p482ynxitkwggu 0 38461 3933949 3747814 2026-10-04T08:15:42Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933949 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje}} [[Datoteka:Roue_primitive.png|mini|Rani točak napravljen od čvrstog komada drveta]] '''Točak''' je rotirajuća komponenta (obično kružnog oblika) koja je namijenjena za uključivanje [[Osovina|osovinskog]] [[ležaj]]a. Točak je jedna od ključnih komponenti [[Točak i osovina|točka i osovine]] koja je jedna od [[Jednostavne mašine|šest jednostavnih mašina]]. Točkovi, u kombinaciji s osovinama, omogućavaju lako pomicanje teških predmeta olakšavajući kretanje ili transport dok podržavaju teret ili obavljaju rad na mašinama. Točkovi se koriste i u druge svrhe, kao što su [[brodski točak]], [[volan]], [[grnčarski točak]] i [[Zamajac|zamašnjak]]. Uobičajeni primjeri mogu se naći u [[transport]]nim aplikacijama. Točak smanjuje [[trenje]] olakšavajući kretanje [[kotrljanje]]m zajedno sa upotrebom [[osovina]] . Da bi se točkovi rotirali, na točak je potrebno primijeniti [[Moment (fizika)|moment]] oko njegove ose, bilo putem gravitacije ili primjenom druge spoljne sile ili [[Moment sile|obrtnog momenta]]. [[Mezopotamija|Mezopotamskoj]] civilizaciji pripisano je nekoliko, uglavnom starih izvora, za pronalazak točka.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zP45DAAAQBAJ|title=Transportation|publisher=BPI|isbn=9788184972436|page=4|access-date=9. 1. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322054636/https://books.google.com/books?id=zP45DAAAQBAJ|archive-date=22. 3. 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mitchell Lewis Ditkoff|title=Awake at the Wheel: Getting Your Great Ideas Rolling (in an Uphill World)|url=https://archive.org/details/awakeatwheelgett0000ditk|date=maj 2008|publisher=Morgan James Publishing|isbn=9781600377709|page=[https://archive.org/details/awakeatwheelgett0000ditk/page/15 15]}}</ref><ref>{{Cite book|last=Y C Chiu|title=An Introduction to the History of Project Management: From the Earliest Times to A.D. 1900|publisher=Eburon|year=2010|isbn=9789059724372|page=24}}</ref> Međutim, noviji izvori i dokazi ukazuju na [[Istočna Evropa|istočnu Evropu]] kao porijeklo točka, a ne na Mesopotamiju kako se ranije vjerovalo.<ref>{{Cite book|last=Schier|first=Wolfram|title=The Oxford Handbook of Neolithic Europe|date=2015|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-954584-1|editor-last=Fowler|editor-first=Chris|pages=113|chapter=Chapter 5: Central and Eastern Europe|editor-last2=Harding|editor-first2=Jan|editor-last3=Hofmann|editor-first3=Daniela|chapter-url=https://books.google.com/books?id=2PAkBwAAQBAJ&pg=PA113}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bulliet|first=Richard W.|url=https://archive.org/details/the-wheel-inventions-and-reinventions-0231173385-9780231173384-9780231540612_compress|title=The Wheel: Inventions And Reinventions|publisher=Columbia University Press|year=2016|isbn=978-0-231-54061-2|series=|location=New York|pages=6, 51–70|language=en|author-link=Richard W. Bulliet}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://iameurobranch.com/blog/the-wheel-and-the-wagon-a-groundbreaking-invention-from-the-fringe-of-old-europe|title=The Wheel and the Wagon – a groundbreaking invention from the fringe of Old Europe|last=Haarmann|first=Harald|authorlink=Harald Haarmann|last2=Kurvinen|first2=Auli|date=29. 3. 2024|website=The Institute of Archaeomythology European Branch – Arkeomytologinen instituutti Euroopan haara|language=en-GB|access-date=21. 7. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721201615/https://iameurobranch.com/blog/the-wheel-and-the-wagon-a-groundbreaking-invention-from-the-fringe-of-old-europe|archive-date=21. 7. 2024|url-status=dead}}</ref> Najraniji dokazi o točku pronađeni su i u [[Evropa|Evropi]], koji prethode teorijama o tome kada su se najraniji točkovi pojavili u Mezopotamiji.<ref>{{Cite web|url=https://www.aramcoworld.com/articles/2017/why-reinvent-the-wheel|title=Why Reinvent the Wheel?|last=Chandler|first=Graham|date=2017|website=[[Aramco World]]|access-date=3. 7. 2024}}</ref><ref name=":02">{{Cite book|last=Haarmann|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=FkL_DwAAQBAJ&dq=danube+river+civilization+potter%27s+wheel&pg=PA40|title=Advancement in Ancient Civilizations: Life, Culture, Science and Thought|publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers|year=2020|isbn=978-1-4766-4075-4|location=Jefferson, North Carolina|pages=40|language=en|author-link=Harald Haarmann}}</ref><ref>{{Cite book|last=Standage|first=Tom|url=https://books.google.com/books?id=YoQWEAAAQBAJ&dq=wheel+originated+eastern+europe&pg=PA2|title=A Brief History of Motion: From the Wheel, to the Car, to What Comes Next|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2021|isbn=978-1-63557-361-9|location=New York|pages=2–5|language=en|oclc=on1184237267|author-link=Tom Standage}}</ref> Izum čvrstog drvenog diska pada u kasni [[neolit]] i može se vidjeti u sprezi s drugim tehnološkim napretkom koji je doveo do ranog [[Bronzano doba|bronzanog doba]]. To implicira prolazak nekoliko milenija bez točkova čak i nakon [[Neolitska revolucija|pronalaska poljoprivrede]] i [[Grnčarija|grnčarije]], tokom [[Keramički neolit|keramičkog neolita]].[[Datoteka:Wheel basics.svg|mini|300p|Sila, koja djeluje kroz osovinu, posjeduje ekscentricitet '''e''' sa tačkom dodira sa površinom po kojoj se kotrlja, pravi moment blizu dodirne tačke]] '''Točak''' je okrugla sprava koja se može obrtati oko svoje ose, olakšavati kretanje ili transport, te vršiti rad u mašinama. Točak, zajedno sa [[osovina|osovinom]] savladava [[trenje]] tako što olakšava kretanje [[kotrljanje]]m. Najveća je primjena u [[transport]]u. Generalnije, termin se koristi i za druge okrugle objekte koji rotiraju ili se obrću, kao što su [[kormilo]] i [[zamašnjak]]. == Historija točka i osovine == {{Proširiti sekciju}} * 4500–3300&nbsp; p. n. e. ([[Bakarno doba]]): izum [[Grnčarski točak|grnčarskog točka]]; najraniji točkovi od punog drveta (diskovi sa rupom za osovinu); najranija vozila na točkovima; [[pripitomljavanje konja]] * 3300–2200&nbsp;pne ([[Bronzano doba|rano bronzano doba]]) * 2200–1550&nbsp;pne ([[Bronzano doba|srednje bronzano doba]]): izum točka [[Krak točka|s krakovima]] i [[Kočija|kočije]] [[Halaf]] kulturi 6500-5100&nbsp;p. n. e. se ponekad pripisuje najraniji prikaz vozila na točkovima, ali to je sumnjivo jer nema dokaza da su Halafi koristili vozila na točkovima ili čak lončarske točkove.<ref>{{Cite book|last=V. Gordon Childe|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.215014|title=New Light on the Most Ancient East|year=1928|page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.215014/page/n129 110]}}</ref> Smatra se da su lončarski točkovi korišteni u 4. mileniju prije nove ere na Bliskom istoku.<ref>{{Cite journal|last=Roux|first=Valentine|last2=de Miroschedji|first2=Pierre|date=2009|title=Revisiting the History of the Potter's Wheel in the Southern Levant|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1179/007589109X12484491671095|journal=Levant|language=en|volume=41|issue=2|pages=155–173|doi=10.1179/007589109X12484491671095|issn=0075-8914}}</ref> Najstariji sačuvani do sada pronađeni primjerak grnčarskog točka pronađen je u [[Ur]]u (današnji [[Irak]] ) i datira otprilike iz 3100.&nbsp;p. n. e..<ref name="Moorey1994">{{Cite book|last=Moorey|first=Peter Roger Stuart|url=https://books.google.com/books?id=P_Ixuott4doC|title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence|date=1999|publisher=Eisenbrauns|isbn=978-1-57506-042-2|location=Winona Lake, IN|page=146|access-date=26. 10. 2017|orig-year=1994|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017215042/https://books.google.com/books/about/Ancient_Mesopotamian_Materials_and_Indus.html?id=P_Ixuott4doC|archive-date=17. 10. 2017|url-status=live}}</ref> Međutim, lončarsko kolo u [[Zapadna Ukrajina|zapadnoj Ukrajini]], [[Kultura Cucuteni|kultura Cucuteni-Trypillia]], datira iz sredine 5. milenija p. n. e., i najstarije je ikada pronađeno, a koje prethodi najranijoj upotrebi lončarskog točka u Mezopotamiji.<ref name=":02"/> Točkovi neizvjesnih datuma također su pronađeni u [[Civilizacija doline Inda|civilizaciji doline Inda]], civilizaciji kasnog 4. milenijuma prije nove ere koja pokriva područja današnje Indije i [[Pakistan]]a.<ref>{{Cite book|last=John Marshall|title=Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an Official Account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro Carried Out by the Government of India Between the Years 1922 and 1927, Volume 1|publisher=Asian Education Services|year=1996|isbn=9788120611795|page=554}}</ref> == Vozila sa točkovima == [[Vozilo|Vozila]] se klasificiraju po broju točkova na: # [[Unicikl]], [[monocikl]] # [[Bicikl]] # [[Tricikl]] # [[Kvadricikl]] == Alternative točkovima == Dok se točkovi u cijelom svijetu koriste za kopneni transport, postoje i alternative, koje su pogodnije za terene na kojima točkovi nisu efikasni. Alternativne metode kopnenog trasporta bez točkova su: * vuča ([[sanke]]) * nošenje ([[nosila]]) * izdizanje usljed atmosferskog pritisaka ([[hoverkraft]]) * izdizanje usljed [[elektromagnetizam|elektromagnetske]] energije ([[maglev voz]]) * [[Jahaštvo|Jahanje]] [[radna životinja|životinje]] kao što je [[konj]] * [[Hodanje]] na vlastitim [[noge|nogama]] == Također pogledajte == [[Datoteka:Steam locomotive driving wheel.jpg|mini|300p|Točak na [[parna lokomotiva|parnoj lokomotivi]].]] {{Wikirječnik|Točak}} * [[Artiljerijski točak]] * [[Osovina]] * [[Biciklistički točak]] * [[Veliki točak]] * [[Deflacija točka|Deflacija]] i [[Sistem otkrivanje deflacije]] * [[Hubcap]] * [[Magnetna levitacija]] * [[Efekat obrnute rotacije]] * [[Trenje kotrljanja]] * [[Kormilo]] * [[Jednostavna mašina]] * [[Kvadratni točak]] * [[Volan]] * [[Guma (automobil)|Guma]] * [[Tweel]] * [[Točak i osovina]] * [[Kolo sreće]] {{Commonscat|Wheels}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Mašinstvo]] [[Kategorija:Dijelovi automobila]] [[Kategorija:Točkovi| ]] 2p6vmwppxy7ni3rqsd0v6t54rdorswr 0 66577 3933875 3851778 2026-10-03T14:11:24Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933875 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Prvanj | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.5981 | dužina_stepeni = 18.9875 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 31 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228613<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Prvanj u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Prvanj''' je naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prvanj | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228613 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 31 | g2013_bosnjaci = 31 | g1991_ukupno = 130 | g1991_muslimani = 123 | g1991_srbi = 7 | g1981_ukupno = 152 | g1981_muslimani = 145 | g1981_srbi = 6 | g1981_hrvati = 1 | g1971_ukupno = 202 | g1971_muslimani = 182 | g1971_srbi = 18 | g1971_hrvati = 1 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} rhdw0ift1upe9v1z4eb6cwd09ltwj5k 0 66578 3933899 3851779 2026-10-03T21:27:33Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933899 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Slatina | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.6103 | dužina_stepeni = 19.0892 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 21 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228621<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Slatina u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Slatina''' je naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Slatina | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228621 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 21 | g2013_bosnjaci = 20 | g2013_srbi = 1 | g1991_ukupno = 138 | g1991_muslimani = 105 | g1991_srbi = 33 | g1981_ukupno = 28 | g1981_muslimani = 28 | g1971_ukupno = 36 | g1971_muslimani = 36 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} s6fcd2c2ft9b3azx9806xqla21r4riw 0 66579 3933921 3851780 2026-10-04T03:41:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933921 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Staronići | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.5633 | dužina_stepeni = 19.1272 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 114 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228630<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Staronići u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Staronići''' su naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Staronići | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228630 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 114 | g2013_srbi = 113 | g2013_nepoznato = 1 | g1991_ukupno = 218 | g1991_srbi = 218 | g1981_ukupno = 229 | g1981_muslimani = 1 | g1981_srbi = 203 | g1981_jugosloveni = 24 | g1971_ukupno = 283 | g1971_srbi = 281 | g1971_crnogorci = 2 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} 2wsgehlmv6h6wvetyv8173mcuro40c7 0 66580 3933922 3851781 2026-10-04T04:41:43Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933922 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Stopići | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.593056 | dužina_stepeni = 19.208889 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 8 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228648<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Stopići u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Stopići''' su naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Stopići | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228648 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 8 | g2013_bosnjaci = 8 | g1991_ukupno = 81 | g1991_muslimani = 81 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} lqmutgmll1x59vjm8z9qg03aa1yf5g7 0 66581 3933923 3851782 2026-10-04T04:54:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933923 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Sudići | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.6386 | dužina_stepeni = 19.0617 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 43 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228656<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Sudići u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Sudići''' su naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Sudići | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228656 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 43 | g2013_bosnjaci = 43 | g1991_ukupno = 59 | g1991_muslimani = 59 | g1981_ukupno = 89 | g1981_muslimani = 87 | g1981_srbi = 2 | g1971_ukupno = 125 | g1971_muslimani = 125 }} == Također pogledajte == * [[Nekropole stećaka u Čajniču]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} iagzdxdp7i5m2fmup5tu2vgz13sew6l 0 66582 3933941 3851783 2026-10-04T07:55:49Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933941 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Todorovići | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.5803 | dužina_stepeni = 19.2211 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 53 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228664<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Todorovići u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Todorovići''' su naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Todorovići | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228664 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 53 | g2013_bosnjaci = 10 | g2013_srbi = 43 | g1991_ukupno = 190 | g1991_muslimani = 79 | g1991_srbi = 111 | g1981_ukupno = 111 | g1981_muslimani = 103 | g1981_srbi = 7 | g1981_jugosloveni = 1 | g1971_ukupno = 150 | g1971_muslimani = 140 | g1971_srbi = 10 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} iqnx1c58th4dlzlh4im5t55gg2uz1tt 0 66583 3933955 3851784 2026-10-04T08:42:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933955 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Trpinje | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.5467 | dužina_stepeni = 19.0406 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 39 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228672<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Trpinje u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Trpinje''' je naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Trpinje | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228672 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 39 | g2013_srbi = 39 | g1991_ukupno = 102 | g1991_srbi = 102 | g1981_ukupno = 108 | g1981_srbi = 100 | g1981_jugosloveni = 8 | g1971_ukupno = 134 | g1971_srbi = 134 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} 4dul4k2lwnf4xn5jlocdk4w1eelq0qy 0 66584 3933957 3851785 2026-10-04T08:44:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933957 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Tubrojevići | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Republika Srpska]] | kanton = | općina = [[Čajniče]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.5503 | dužina_stepeni = 19.0992 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 34 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 58 | matični broj = 228699<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=19. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični broj općine = 20630 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Tubrojevići u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Tubrojevići''' su naseljeno mjesto u općini [[Čajniče]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Tubrojevići | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 228699 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 33/34) |work=fzs.ba |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 19. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 34 | g2013_srbi = 34 | g1991_ukupno = 45 | g1991_srbi = 45 | g1981_ukupno = 45 | g1981_srbi = 45 | g1971_ukupno = 37 | g1971_srbi = 37 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20141218180931/http://opstinacajnice.rs.ba/ Zvanični sajt općine Čajniče] {{Općina Čajniče}} etnvux8onx91h07r7djazwflh2ukym5 0 78561 3933909 3931875 2026-10-03T23:45:15Z Артем Загребельный 115699 /* Muškarci */ 3933909 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Caeleb Dressel before winning 100 fly (42769914221).jpg|mini|desno|270px|[[Caeleb Dressel]] drži najviše svjetskih rekorda u muškoj konkurenciji (četiri pojedinačna i pet u štafetama)]] [[Datoteka:Kazan 2015 - Sjöström WR award cropped.JPG|mini|308x308px|[[Sarah Sjöström]] drži najviše svjetskih rekorda u ženskoj konkurenciji – šest (svi pojedinačni)]] '''Svjetske rekorde u [[plivanje|plivanju]]''' ratificira [[FINA|Svjetska plivačka federacija]]. Rekordi se mogu odnositi na 50-metarske bazene (olimpijske ili duge) i 25-metarske (kratke). FINA priznaje svjetske rekorde u sljedećim disciplinama za muškarce i žene<ref name="FINA SW12">{{cite web |url=http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 |title=FINA Technical Rules SW12.1 and 12.2 |publisher=FINA |access-date=11. 5. 2009 |archive-date=26. 7. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726002347/http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 |url-status=dead }}</ref>: * '''slobodni stil:''' 50 m, 100 m, 200 m, 400 m, 800 m, 1500 m * '''leđni stil:''' 50 m, 100 m, 200 m * '''prsni stil:''' 50 m, 100 m, 200 m * '''delfinov (leptirov) stil:''' 50 m, 100 m, 200 m * '''mješovito (pojedinačno):''' 100 m (samo u kratkim bazenima), 200 m, 400 m * '''štafete:''' 4 × 50 m slobodno (samo u kratkim bazenima), 4 × 100 m slobodno, 4 × 200 m slobodno, 4 × 50 m mješovito (samo u kratkim bazenima), 4 × 100 m mješovito, 4 × 50 m slobodno – mješovita štafeta (samo u kratkim bazenima), 4 × 100 m slobodno – mješovita štafeta, 4 × 50 m mješovito – mješovita štafeta (samo u kratkim bazenima), 4 × 100 m mješovito – mješovita štafeta. Rekordi u dugim bazenima daleko su stariji od rekorda u kratkim i općenito se smatraju prestižnijima. Oni vuku porijeklo s početka [[20. vijek]]a (nešto kasnije u slučaju delfinovog stila, koji se razvio iz prsnog). Rekorde u kratkim bazenima FINA je počela priznavati u martu 1991. ustanovljavanjem standardnog vremena u svakoj disciplini (općenito poznato kao ''najbolji rezultat u svijetu'') koje je moralo biti poboljšano kako bi FINA priznala ''svjetski rekord''. Proces ratifikacije opisan je u FINA-inom pravilu SW12<ref name="FINA SW12"/>, a uključuje predaju dokumenata koji potvrđuju tačnost mjernog sistema i dužinu bazena, zadovoljavanje FINA-inih pravila koja se odnose na plivačke kostime i negativan [[doping]]-test dotičnih plivač(ic)a. Većinu rekorda navedenih ispod postigli su plivači koji su nosili plivačke (polu)kostime od [[poliuretan]]a ili drugih netekstilnih materijala, čija je upotreba bila dozvoljena od februara 2008. do decembra 2009. Uoči [[Svjetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.|SP u vodenim sportovima 2009.]] u [[Rim]]u međunarodno upravno tijelo za pet [[Olimpijski sportovi|olimpijskih]] vodenih [[sport]]ova izglasalo je zabranu upotrebe ovih plivačkih kostima i svih kostima od netekstilnog materijala, počevši od 1. januara 2010.<ref>{{Cite web|url=http://www.timeslive.co.za/sport/other/2010/01/18/high-tech-records-to-stand|title=High-tech records to stand|date=18. 1. 2010|access-date=27. 7. 2011|publisher=Times Live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/2009/jul/25/sports/sp-world-swimming25|title=FINA bans bodysuits that have led to spate of world records|last=Dillman|first=Lisa|date=25. 7. 2009|publisher=Los Angeles Times|access-date=27. 7. 2011}}</ref> Činilo se da ovi kostimi poboljšavaju performanse kod snažnijih plivača, te da to poboljšavanje nije jednako kod svih takmičara, tj. da zavisi od [[morfologija (biologija)|morfologije]] i [[fiziologija|fiziologije]].<ref>{{Cite news|url=http://abcnews.go.com/Sports/wireStory?id=13900301|title=New Suits Mean No More Records in Swimming|date=22. 6. 2011|last=Dampf|first=Andrew|access-date=27. 7. 2011|publisher=ABC News}}</ref> == Olimpijski bazeni (50 m) == ''Napomena'': Podaci u svim tabelama važe zaključno s 11. 11. 2024. === Muškarci === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivač !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[50 m slobodno]] |20.88 |{{ZD|AUS}} [[Cameron McEvoy]] |20. 3. 2026. |{{ZD|CHN}} [[Shenzhen]] | [https://www.youtube.com/watch?v=81i-TH1Tyz4&t=3s &#8203;] |- |[[100 m slobodno]] |46.40 |{{ZD|CHN}} [[Pan Zhanle]] |31. 7. 2024. |{{ZD|FRA}} [[Pariz]] |[https://vk.com/video/playlist/142497057_-4?z=video142497057_456239296%2Fpl_142497057_-4 &#8203;] |- |[[200 m slobodno]] |1:42.00 |{{ZD|NJE}} [[Paul Biedermann]] |28. 7. 2009. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m freestyle final results |url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_110_Finals_1_Men_200_Free.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090806180605/http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_110_Finals_1_Men_200_Free.pdf |url-status=dead |archive-date=6. 8. 2009 |publisher=[[Omega SA|Omega Timing]] |date=30. 7. 2009 |access-date=16. 11. 2011}}</ref><ref>{{cite news|author=Craig Lord|title=WR: Biedermann Blasts Phelps Away in 1:42.00|url=http://www.swimnews.com/news/view/7118|work=swimnews.com|date=28. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210223/http://www.swimnews.com/News/view/7118|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite AV media |date=2. 3. 2010 |url=https://www.youtube.com/watch?v=MeOw35fsltE |title=Men's 200 Freestyle Final (World Record) - Rome 2009 |publisher=swimbyme |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021}}</ref> |- |[[400 m slobodno]] |3:40.07 |{{ZD|NJE}} [[Paul Biedermann]] |26. 7. 2009. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Men's 400m freestyle final results|url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_102_Finals_1_Men_400_Free.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=30. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806180532/http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_102_Finals_1_Men_400_Free.pdf|archive-date=6. 8. 2009}}</ref><ref>{{cite news|author=Craig Lord|title=WR: Biedermann Takes Down Thorpe: 3:40.07|url=http://www.swimnews.com/news/view/7091|work=swimnews.com|date=26. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210201/http://www.swimnews.com/news/view/7091|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite AV media |date=17. 11. 2010 |url=https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 |title=2009 Swimming World Championships Men's 400m Freestyle Final |publisher=MeazzaGiuseppe |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725081955/https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 |archive-date=25. 7. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[800 m slobodno]] |7:32.12 |{{ZD|KIN}} [[Zhang Lin (plivač)|Zhang Lin]] |29. 7. 2009. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Men's 800m freestyle final results|url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_117_Finals_1_Men_800_Free.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=30. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806180641/http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_117_Finals_1_Men_800_Free.pdf|archive-date=6. 8. 2009}}</ref><ref>{{cite news|author=Craig Lord|title=WR: Zhang Zips Up For 7:32.12 800 Free|url=http://www.swimnews.com/news/view/7134|work=swimnews.com|date=29. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|archive-date=31. 7. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731013653/http://www.swimnews.com/News/view/7134|url-status=dead}}</ref> |-1500m slobodno |[[1500 m slobodno]] |14:26.79 |{{ZD|NJE}} [[Johannes Liebmann]] |15. 8. 2026. |{{ZD|FRA}} [[Pariz]] | <ref>{{cite web|title=Men's 1500m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011A00010101F30104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 8. 2026|access-date=23. 8. 2026}}</ref> |- |[[50 m leđno]] |23.80 |{{ZD|RUS}} [[Kliment Kolesnjikov]] |27. 7. 2023. |{{ZD|RUS}} [[Kazanj]] |<ref>{{cite web|title=Men's 50m Backstroke Final Results|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/ruscup2023_kazan/ResultList_217S.pdf|publisher=microplustiming.com|date=27. 7. 2023|access-date=27. 7. 2023}}</ref> [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/991529502048168/?notif_id=1690488602285388&notif_t=video_processed&ref=notif &#8203;] |- |[[100 m leđno]] |51.60 |{{ZD|ITA}} [[Thomas Ceccon]] |20. lipnja 2022. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] | <ref>{{cite web|title=Men's 100m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=20. 6. 2022|access-date=9. 1. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=VIDEO – Men's 100m Backstroke Final Results|url=https://www.youtube.com/watch?v=dG0oJHqX3UM|publisher=SwimCentral|date=20. 6. 2022|access-date=9. 1. 2025}}</ref> |- |[[200 m leđno]] |1:51.92 |{{ZD|SAD}} [[Aaron Peirsol]] |31. 7. 2009. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m backstroke final results |url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_123_Finals_1_Men_200_Back.pdf |publisher=[[Omega SA|Omega Timing]] |date=31. 7. 2009 |access-date=16. 11. 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090806181621/http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73A1_Res1Heat_123_Finals_1_Men_200_Back.pdf |archive-date=6. 8. 2009}}</ref><ref>{{cite news|author=Craig Lord|title=WR: Peirsol's Reply – 1:51.92 200 Back|url=http://www.swimnews.com/news/view/7161|work=swimnews.com|date=31. 7. 2009|access-date=16. 11. 2011|archive-date=3. 8. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090803092044/http://www.swimnews.com/News/view/7161|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite AV media |date=28. 1. 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo |title=SWIMMING WORLD RECORDS (50) 200m backstroke 1:51.92 Aaron Peirsol |publisher= Swimming Art |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729181446/https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo |archive-date=29. 7. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[50 m prsno]] |25.95 |{{ZD|VB}} [[Adam Peaty]] |25. 7. 2017. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 50m Breaststroke Semifinals|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000111010A0103EB02FFFFFFFFFFFF01|publisher=Omega Timing|date=25. 7. 2017|access-date=25. 7. 2017}}</ref><ref>{{cite AV media |date=29. 1. 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GOAfl4Pnwns |title=SWIMMING WORLD RECORDS (50) 50m breaststroke 25.95 sf Adam Peaty |publisher= Swimming Art |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212214716/https://www.youtube.com/watch?v=GOAfl4Pnwns |archive-date=12. 2. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[100 m prsno]] |56.88 |{{ZD|VB}} [[Adam Peaty]] |4. 8. 2018. |{{ZD|VB}} [[Glasgow]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m Breaststroke Semifinal Results|url=http://www.omegatiming.com/File/00011301070103EC02FFFFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega Timing]]|date=21. 7. 2019|access-date=21. 7. 2019}}</ref><ref>{{cite AV media |date=22. 7. 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=KP7CAxrnSQ4 |title=Adam peaty break one more time his record 56'88 |publisher= Zach Swim |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523013436/https://www.youtube.com/watch?v=KP7CAxrnSQ4 |archive-date=23. 5. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[200 m prsno]] |2:04,83 |{{ZD|JPN}} [[Shin Ohashi]] |24. 9. 2026. |{{ZD|JPN}} [[Tokio]] | [https://www.youtube.com/watch?v=A21BOkJhIsQ&t=14s &#8203;] |- |[[50 m delfin]] |22.27 |{{ZD|UKR}} [[Andrij Govorov]] |1. 7. 2018. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web |title=Men's 50m Butterfly Results |url=http://fin2018.microplustiming.com/export/NU_293001_MagGiu_Roma/NU/pdf/CLS-ASM-50FA-FIN-ALL.pdf?x=19:23:58|publisher=Italijanski plivački savez|access-date=1. 7. 2018|date=1. 7. 2018}}</ref><ref>{{cite AV media |date=2. 7. 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=JHAFNMDYZPo |title=50 meters butterfly world record Andriy Govorov 22.27 |publisher=Best Swimming |via= [[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021}}</ref> |- |[[100 m delfin]] |49.45 |{{ZD|SAD}} [[Caeleb Dressel]] |31. 7. 2021. |{{ZD|JAP}} [[Tokio]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m Butterfly Final Results|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73A1_SWMM100MBF------------FNL-000100--.pdf|website=olympics.com|date=31. 7. 2021|access-date=31. 7. 2021|archive-date=31. 7. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731034904/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73A1_SWMM100MBF------------FNL-000100--.pdf|url-status=dead}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Mu7ZmJduQPI &#8203;] |- |[[200 m delfin]] |1:50.34 |{{ZD|MAĐ}} [[Kristóf Milák]] |21. 6. 2022. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000104EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega Timing]]|date=21. 6. 2022|access-date=22. 6. 2022}}</ref>[https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false &#8203;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622010724/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false |date=22. 6. 2022 }} |- |[[200 m mješovito]] |1:52.69 |{{ZD|FRA}} [[Léon Marchand]] |30. 7. 2025. |{{ZD|SIN}} [[Singapur]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m IM Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010105EE0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=30. 7. 2025|access-date=31. 7. 2025}}</ref> |- |[[400 m mješovito]] |4:02.50 |{{ZD|FRA}} [[Léon Marchand]] |23. 7. 2023. |{{ZD|JAP}} [[Fukuoka]] |[https://www.youtube.com/watch?v=7xz7VkulHYU&t &#8203;] |- |[[4 × 100 m slobodno]] |3:08.24 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Michael Phelps]] (47.51)<br/>[[Garrett Weber-Gale]] (47.02)<br/>[[Cullen Jones]] (47.65)<br/>[[Jason Lezak]] (46.06) |11. 8. 2008. |{{ZD|KIN}} [[Peking]] |<ref>{{cite journal|year=2008|title=Men's 4×100m freestyle relay final results|journal=The Official Report of the Beijing 2008 Olympic Games|volume=4|page=1303|publisher=BOCOG|url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/2008/2008Results_Book2.pdf#page=1303|format=[[PDF]]|access-date=17. 11. 2011|archive-date=21. 8. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821032514/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/2008/2008Results_Book2.pdf#page=1303|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Karen Crouse|title=Lezak, Not Phelps, puts on a show|url=https://www.nytimes.com/2008/08/11/sports/olympics/11swim.html|newspaper= The New York Times|date=10. 8. 2008|access-date=14. 8. 2008}}</ref><ref>{{cite AV media |date=12. 10. 2017 |url=https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 |title=Phelps and Team USA break the 4x100m Freestyle World Record at Beijing 2008 {{!}} Throwback Thursday |publisher= Olympics |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729202346/https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 |archive-date=29. 7. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[4 × 200 m slobodno]] |6:58.55 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Michael Phelps]] (1:44.49)<br/>[[Ricky Berens]] (1:44.13)<br/>[[David Walters (plivač)|David Walters]] (1:45.47)<br/>[[Ryan Lochte]] (1:44.46) |31. 7. 2009. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4×200m freestyle relay final results |url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73B1_Res1HeatRelay_131_Finals_1_Men_4x200_Free.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090806181800/http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2009/Roma2009/C73B1_Res1HeatRelay_131_Finals_1_Men_4x200_Free.pdf |url-status=dead |archive-date=6. 8. 2009 |publisher=[[Omega SA|Omega Timing]] |date=31. 7. 2009 |access-date=17. 11. 2009}}</ref><ref>{{cite news|author=Craig Lord |title=WR: USA Takes 4x200m In 6:58.55 |url=http://www.swimnews.com/news/view/7164 |work=swimnews.com |date=31. 7. 2009 |access-date=17. 11. 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803092140/http://www.swimnews.com/News/view/7164 |archive-date=3. 8. 2009}}</ref> |- |[[4 × 100 m mješovito]] |3:26.78 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Ryan Murphy (plivač)|Ryan Murphy]] (52.31)<br/>[[Michael Andrew (plivač)|Michael Andrew]] (58.49)<br/>[[Caeleb Dressel]] (49.03)<br/>[[Zach Apple]] (46.95) |1. 8. 2021. |{{ZD|JAP}} [[Tokio]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73B1_SWMM4X100MMD----------FNL-000100--.pdf|publisher=olympics.com|date=1. 8. 2021|access-date=1. 8. 2021|archive-date=1. 8. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801042748/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73B1_SWMM4X100MMD----------FNL-000100--.pdf|url-status=dead}}</ref> |} === Žene === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivačica !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[50 m slobodno]] |23.19 |{{ZD|USA}} [[Kate Douglass]] |15. 8. 2026. |{{ZD|USA}} [[USA]] | <ref>{{cite web|title=Women's 50m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011A00030201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 8. 2026|access-date=17. 8. 2026}}</ref>[https://vk.ru/artemzagrebelny?z=clip142497057_456239398 &#8203;] |- |[[100 m slobodno]] |51.68 |{{ZD|NED}} [[Marrit Steenbergen]] |27. 6. 2026. |{{ZD|ITA}} [[Rim]] |<ref>{{cite web|title=Marrit Steenbergen obara svjetski rekord na 100m slobodno.|url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/marrit-steenbergen-world-record-100-meter-freestyle|publisher= nbcsports.com|date=227. 6. 2026|access-date=28. 6. 2026}}</ref> |- |[[200 m slobodno]] |1:52.23 |{{ZD|AUS}} [[Ariarne Titmus]] |29. 7. 2009. |{{ZD|AUS}} [[Brisbane]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://liveresults.swimming.org.au/sal/2024Trials/240610F010.htm|publisher=swimming.org.au|date=10. 6. 2024|access-date=13. 1. 2025}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-27087137_456244189?ref_domain=yastatic.net ​] |- |[[400 m slobodno]] |3:54.18 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |7. 6. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Victoria]] |[https://www.youtube.com/watch?v=dptNMofhiNs &#8203;] |- |[[800 m slobodno]] |8:04.12 |{{ZD|SAD}} [[Katie Ledecky]] |3. 5. 2025. |{{ZD|USA}} [[Fort Lauderdale]] |<ref>{{cite web|title=Rezultati 800m slobodno za žene|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=3. 5. 2025|access-date=10. 5. 2025}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=UHRbHxeEexM&t=515s &#8203;] |- |[[1500 m slobodno]] |15:20.48 |{{ZD|SAD}} [[Katie Ledecky]] |16. 5. 2018. |{{ZD|SAD}} [[Indianapolis]] |<ref>{{cite web|title=Women's 1500m Freestyle Results|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010101001902FFFFFFFFFFFF02 |publisher= Omega Timing|date=16. 5. 2018|access-date=17. 5. 2018}}</ref><ref>{{cite AV media |date=30. 5. 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=v0_uvorHBA4 |title=Katie Ledecky - Arena Performance of the Month for May 2018 |publisher=swimoutletdotcom |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212214803/https://www.youtube.com/watch?v=v0_uvorHBA4 |archive-date=12. 2. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[50 m leđno]] |26.56 |{{ZD|ITA}} [[Sara Curtis]] |13. 8. 2026. |{{ZD|FRA}} [[Pariz]] |[https://www.youtube.com/watch?v=gNzJPSyCfCQ &#8203;] |- |[[100 m leđno]] |57.13 |{{ZD|USA}} [[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] |18. 06. 2024. |{{ZD|USA}} [[Indianapolis]] |[https://www.youtube.com/watch?v=38Lk9nM3B_g &#8203;] |- |[[200 m leđno]] |2:03.14 |{{ZD|AUS}} [[Kaylee McKeown]] |10. 03. 2023. |{{ZD|AUS}} [[Sidnej]] |<ref>{{cite magazine|title=KAYLEE MCKEOWN CRUSHES 2:03.14 200 BACKSTROKE WORLD RECORD|url=https://swimswam.com/kaylee-mckeown-crushes-203-14-200backstroke-world-record/|magazine=SwimSwam|author=Retta Race|date=10. 3. 2023|access-date=15. 1. 2025}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=LPcVzdZ-_Fg &#8203;] |- |[[50 m prsno]] |29.16 |{{ZD|LIT}} [[Rūta Meilutytė]] |30.07.2023. |{{ZD|JPN}} [[Fukuoka]] |<ref>{{cite web|title=Women's 50m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010203EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=|date=30. 7. 2023|access-date=16. 1. 2023}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Yl0eN1UsW7Q &#8203;] |- |[[100 m prsno]] |1:04.13 |{{ZD|SAD}} [[Lily King]] |25. 7. 2017. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=100m Breaststroke Women's Final Results|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000111010A0203EC04FFFFFFFFFFFF01 |publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=25. 7. 2017|access-date=25. 7. 2017}}</ref><ref>{{cite AV media |date=7. 10. 2019 |url= https://www.youtube.com/watch?v=bWDfTYfgUBc |title=Lilly King Women's 100m Breaststroke Final 2017 Fina Swimming World Championship Budapest |publisher=Mahender Singh |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021}}</ref> |- |[[200 m prsno]] |2:17.55 |{{ZD|RUS}} [[Jevgenija Čikunova]] |23. 4. 2023. |{{ZD|RUS}} [[Kazanj]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Breaststroke Final Results|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf|publisher=russwimming.ru|date=21. 4. 2023|access-date=21. 4. 2023}}</ref><ref>[https://olympics.nbcsports.com/2023/04/21/evgenia-chikunova-world-record-swimming-breaststroke/ "Russian swimmer Yevgeniya Chikunova crushes world record in 200m breaststroke"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230428154622/https://olympics.nbcsports.com/2023/04/21/evgenia-chikunova-world-record-swimming-breaststroke/ |date=28. 4. 2023 }}. ''[[NBC Sports]]''. 21. 4. 2023. Pristupljeno 22. 4. 2023.</ref><ref>{{cite web|title=Video Women's 200m Breaststroke Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=hw5VVmptlDg|publisher=swimswam|date=21. 4. 2023|access-date=30. 4. 2023}}</ref> |- |[[50 m delfin]] |24.43 |{{ZD|ŠVE}} [[Sarah Sjöström]] |5. 7. 2014. |{{ZD|ŠVE}} [[Borås]] |<ref>{{cite magazine|title=Sarah Sjostrom Smashes 25-Second Barrier With World Record in 50 Fly in Sweden |url= http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/39767.asp?q=Sarah-Sjostrom-Smashes-25-Second-Barrier-With-World-Record-in-50-Fly-in-Sweden|magazine=[[Swimming World Magazine]]|date=5. 7. 2014|access-date=7. 7. 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714235247/http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/39767.asp?q=Sarah-Sjostrom-Smashes-25-Second-Barrier-With-World-Record-in-50-Fly-in-Sweden|archive-date=14. 7. 2014}}</ref><ref>{{cite AV media |date=4. 2. 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=AXbWtW5al2o |title=SWIMMING WORLD RECORDS (50) 50m butterfly 24.43 Sarah Sjöström |publisher= Swimming Art |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128074835/https://www.youtube.com/watch?v=AXbWtW5al2o |archive-date=28. 11. 2019 |url-status=live}}</ref> |- |[[100 m delfin]] |54.33 |{{ZD|SAD}} [[Gretchen Walsh]] |3. 5. 2026. |{{ZD|USA}} [[Fort Lauderdale]] |<ref>{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.theguardian.com/sport/2026/may/03/gretchen-walsh-sets-100m-butterfly-world-record-for-third-time-in-12-months|publisher=theguardian.com|date=3. 5. 2026|accessdate=4. 5. 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Video -Gretchen Walsh BROKE the world record in the 100-meter butterfly! |url=https://www.youtube.com/watch?v=koUeGqq7mro&t=1s|publisher=Social Kick • Swim Culture & Stories|date=3. 5. 2026|accessdate=4. 5. 2026}}</ref> |- |[[200 m delfin]] |2:01.65 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |5. 7. 2026. |{{ZD|CAN}} [[Montreal]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://results.swimming.ca/2026_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_5F.pdf|publisher=swimming.ca|date=5. 7. 2026|accessdate=9. 7. 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Video - Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://www.youtube.com/watch?v=5uE7Psy6lO0|publisher=World Aquatics |date=5. 7. 2026|accessdate=9. 7. 2026}}</ref> |- |[[200 m mješovito]] |2:05.70 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |9. 6. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Victoria]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf|publisher=swimming.ca|date=9. 6. 2025|access-date=18. 6. 2025|archive-date=10. 6. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610134218/https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf|url-status=dead}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zOWS_GBJue0 &#8203;] |- |[[400 m mješovito]] |4:23.65 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |11. 6. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Victoria]] | <ref>{{cite web|title=Women's 400m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf|publisher=swimming.ca|date=11. 6. 2025|access-date=12. 6. 2025|archive-date=17. 6. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617221404/https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Video - Summer McIntosh breaks own world record in 400m IM at Canadian swimming trials|url=https://www.youtube.com/watch?v=IMpq_B4d24M|publisher=BBC sport|date=11. 6. 2025|access-date=17. 6. 2025}}</ref> |- |[[4 × 100 m slobodno]] |3:29.69 |{{ZID|Australija}}<br/>(52.04)[[Mollie O'Callaghan]] <br/> (51.69)[[Shayna Jack]]<br/>(52.29)[[Meg Harris]]<br/>(51.90)[[Emma McKeon]] |23. 7. 2023. |{{ZD|JAP}} [[Fukuoka]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|website=omegatiming.com|date=23. 7. 2023|access-date=26. 7. 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Video - Women's 4x100m Freestyle Relay Final |url=https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/1147680679734909 |website=World Aquatic|date=23. 7. 2023|access-date=26. 7. 2023}}</ref> |- |[[4 × 200 m slobodno]] |7:37.50 |{{ZID|Australija}}<br/>(1:53.66) [[Mollie O'Callaghan]]<br />(1:55.63)[[Shayna Jack]]<br />(1:55.80)[[Brianna Throssell]]<br />(1:52.41)[[Ariarne Titmus]] |27. 7. 2023. |{{ZD|JAP}} [[Fukuoka]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|website=omegatiming.com|date=27. 7. 2023|access-date=29. 7. 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Video - Women's 4x200m Freestyle Relay Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=QI8_90Rv5Ac |website=World Aquatic|date=27. 7. 2023|access-date=29. 7. 2023}}</ref> |- |[[4 × 100 m mješovito]] |3:49.34 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] (57.57)<br/>[[Kate Douglass]] (1:04.27)<br/>[[Gretchen Walsh]] (54.98)<br/>[[Torri Huske]] (52.52) |3. 8. 2025. |{{ZD|SIN}} [[Singapur]] |<ref>{{cite web |title=Women's 4x100m Medley Relay |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |website=Omega Timing |access-date=7. 8. 2025 }}</ref>[https://vkvideo.ru/video142497057_456239364 &#8203;] |} === Mješovite štafete === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivači !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[4 × 100 m slobodno (mješovita štafeta)]] |3:18.48 |{{ZID|SAD}}<br/>[[Jack Alexy]] (46,91)<br />[[Patrick Sammon]] (46,70)<br />[[Kate Douglass]] (52,43)<br />[[Torri Huske]] (52,44) |2. 8. 2025. |{{ZD|SIN}} [[Singapur]] |<ref>{{cite web|title=Mixed 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010301F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2. 8. 2025|access-date=6. 8. 2025}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239363%2F67478b06282824ff4b &#8203;] |- |[[4 × 100 m mješovito (mješovita štafeta)]] |3:36.70 |{{ZID|SAD}}<br/>[[Will Modglin]] (53.40),<br> [[Van Mathias]] (57.30)<br> [[Gretchen Walsh]] (54.99)<br> [[Kate Douglass]] (51.01) |12. 8. 2026. |{{ZD|USA}} [[USA]] |<ref>{{cite web|title=Mixed 4x100m Medley Relay Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011A00030305F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12. 8. 2026|access-date=30. 8. 2026}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=R4gs3a73eU8 &#8203;] |} == Kratki bazeni (25 m) == === Muškarci === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivač !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[50 m slobodno]] |19.90 |{{ZD|Kajmanska ostrva}} [[Jordan Crooks]] |14. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 50m Freestyle Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14. 12. 2024|access-date=20. 12. 2024}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239337%2F835e28de64f6558bb1 &#8203;] |- |[[100 m slobodno]] |44.84 |{{ZD|AUS}} [[Kyle Chalmers]] |29. 10. 2021. |{{ZD|RUS}} [[Kazanj]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011500120101EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf|last=FINA|author-link=FINA|publisher=[[Omega Timing]]|date=29. 10. 2021|access-date=21. 1. 2025}}</ref> |- |[[100 m slobodno]] |44.84= |{{ZD|RUS}} [[Egor Kornev]] |2. 10. 2026. |{{ZD|AZE}} [[Baku]] |[https://vkvideo.ru/video142497057_456239402?t=2s &#x200B;] |- |[[200 m slobodno]] |1:38.61 |{{ZD|SAD}} [[Luke Hobson]] |15. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 12. 2024|access-date=23. 12. 2024}}</ref>[https://vk.com/im/convo/839726003?entrypoint=list_all&tab=all&z=video142497057_456239341%2F42ba318c8c52791d9b &#8203;] |- |[[400 m slobodno]] |3:32.25 |{{ZD|FRA}} [[Yannick Agnel]] |15. 11. 2012. |{{ZD|FRA}} [[Angers]] |<ref>{{cite magazine|title=Flash! Yannick Agnel Downs World Record in 400 Free at French Nationals|url=http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/32653.asp|magazine=[[Swimming World Magazine]]|date=15. 11. 2012|access-date=15. 11. 2012|url-status=dead|archive-url= https://archive.today/20130216202903/http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/32653.asp|archive-date=16. 2. 2013}}</ref><ref>{{cite AV media |date=16. 11. 2012 |url=https://www.youtube.com/watch?v=q_WOH0X9JKU |title=New World Record Yannick Agnel 400 Freestyle 3:32.25 !! |publisher= Georgian Swimmers Club |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128130315/https://www.youtube.com/watch?v=q_WOH0X9JKU |archive-date=28. 11. 2019 |url-status=live}}</ref> |- |[[800 m slobodno]] |7:20.46 |{{ZD|IRS}} [[Daniel Wiffen]] |10. 12. 2023. |{{ZD|RUM}} [[Otopeni]] |<ref>{{cite news|title=Men's 800m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600090101F10104FFFFFFFFFF01.pdf |publisher=omegatiming.com|date=10. 12. 2023|access-date=12. 12. 2023}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=582caZZSaHs &#8203;] |-14:06.88 Njemačka 21. decembar 2021. Svjetsko prvenstvo , . |[[1500 m slobodno]] |14:06.88 |{{ZD|GER}} [[Florian Wellbrock]] |21. 12. 2021. |{{ZD|UAE}} [[Abu Dhabi]] |<ref>{{cite web|title=Men's 1500m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011500190101F30104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=21. 12. 2021|access-date=22. 1. 2025}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0hgLT3IulaA &#8203;] |- |[[50 m leđno]] |22.11 |{{ZD|RUS}} [[Kliment Kolesnjikov]] |23. 11. 2022. |{{ZD|RUS}} [[Kazanj]] |<ref>{{cite web|title=Men's 50m Backstroke Results|url=https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf|publisher=russwimming.ru|date=6. 11. 2014|access-date=25. 11. 2022|archive-date=23. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221123162409/https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf|url-status=dead}}</ref> [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/465037289100724 &#8203;] |- |[[100 m leđno]] |48.16 |{{ZD|HUN}} [[Hubert Kós]] |25. 10. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25. 10. 2025|access-date=28. 10. 2025}}</ref> |- |[[200 m leđno]] |1:45.12 |{{ZD|HUN}} [[Hubert Kós]] |23. 10. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=23. 10. 2025|access-date=31. 10. 2025}}</ref> |- | [[50 m prsno]] | 24.95 | {{ZD|TUR}} [[Emre Sakçı]] | 27. 12. 2021. | {{ZD|TUR}} [[Gaziantep]] | <ref>{{cite web|title=Men's 50m Breaststroke Final Results|url=http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf|publisher=canli.tyf.gov.tr|date=27. 12. 2021|access-date=27. 12. 2021|archive-date=27. 12. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227150701/http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Video – Men's 50m Breaststroke Final| website=[[YouTube]] |url= https://www.youtube.com/watch?v=eQ535qkvYXg |date=27. 12. 2021|access-date=24. 1. 2025}}</ref> |- |[[100 m prsno]] |55.28 |{{ZD|BJE}} [[Ilja Šimanovič]] |26. 11. 2021. |{{ZD|NED}}[[Eindhoven]] |<ref>[[International Swimming League|ISL]] (26 November 2021). [https://www.omegatiming.com/File/00011500170103EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf "ISL Match 16 Eindhoven (NED): Men's 100m Breaststroke Results"]. ''[[Omega Timing]]''. Retrieved 24-01-2025.</ref> |- |[[200 m prsno]] |1:59.52 |{{ZD|NED}} [[Caspar Corbeau]] |25. 10. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date= 25. 10. 2025 |access-date= 29. 10. 2025}}</ref> |- |[[50 m delfin]] |21.32 |{{ZD|ŠVI}} [[Noè Ponti]] |11. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title= Men's 50m Butterfly Final. Results |url=https://www.worldaquatics.com/competitions/3433/world-aquatics-swimming-championships-25m-2024/results?event=3d9d1963-af7e-4e9e-9c96-eb6c15e6f643 |publisher=worldaquatics.com |date=11. 12. 2024|access-date=16. 12. 2024}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239335%2Ff4223416b279b8f632%2Fpl_wall_142497057 &#8203;] |- |[[100 m delfin]] |47.68 |{{ZD|CAN}} [[Joshua Liendo]] |23. 10. 2025. |{{ZD|CAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080104EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=23. 10. 2025 |access-date= 31. 10. 2025}}</ref> |- |[[200 m delfin]] |1:46.85 |{{ZD|JPN}} [[Tomoru Honda]] |22. 10. 2022. |{{ZD|JPN}} [[Tokio]] |[https://www.facebook.com/100007561117363/videos/1151467825795134 &#8203;​] |- |[[100 m mješovito]] |49.28 |{{ZD|SAD}} [[Caeleb Dressel]] |22. 11. 2020. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 100m IM Results|url=https://www.omegatiming.com/File/000114020F0105EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf |website= omegatiming.com |date= 22. 11. 2020|access-date=22. 11. 2020}}</ref><ref>{{cite AV media |date=22. 11. 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=bfZAZO30oTk |title=Caeleb Dressel isl swimmin wr 100 IM 49.28 |publisher=swim4lifeTV |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630005624/https://www.youtube.com/watch?v=bfZAZO30oTk |archive-date=30. 6. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[200 m mješovito]] |1:48.88 |{{ZD|FRA}} [[Léon Marchand]] |1. 11. 2024. |{{ZD|SIN}} [[Singapur]] |<ref>{{cite web|title=Men's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800070105EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=1. 11. 2024|access-date=1. 11. 2024}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Fc-i1YbvAHU &#8203;] |- |[[400 m mješovito]] |3:54.51 |{{ZD|JAP}} [[Daiya Seto]] |20. 12. 2019. |{{ZD|SAD}} [[Las Vegas]] |<ref>{{cite web|title=Men's 400m Individual Medley Results|page=6|url=https://cdn.swimswam.com/wp-content/uploads/2019/12/ISL-Vegas-Day-1-Complete-Result.pdf|date=20. 12. 2019|access-date=20. 12. 2019}}</ref><ref>{{cite AV media |date=20. 12. 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=m1x5rHvuLLY |title=WORLD RECORD {{!}} Daiya Seto Men's 400m Individual Medley {{!}} ISL {{!}} FULL RACE {{!}} Las Vegas |publisher=[[International Swimming League]] |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813070649/https://www.youtube.com/watch?v=m1x5rHvuLLY |archive-date=13. 8. 2020 |url-status=live}}</ref> |- |[[4 × 50 m slobodno]] |1:21.80 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Caeleb Dressel]] (20.43)<br/>[[Ryan Held]] (20.25)<br/>[[Jack Conger]] (20.59)<br/>[[Michael Chadwick (plivač)|Michael Chadwick]] (20.53) |14. 12. 2018. |{{ZD|KIN}} [[Hangzhou]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4x50m Freestyle Final Results|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01 |publisher= Omega Timing|date=14. 12. 2018|access-date=15. 12. 2020}}</ref> |- |[[4 × 100 m slobodno]] |3:01.66 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Jack Alexy]] (45.05)<br/> [[Luke Hobson]] (45.18)<br/> [[Kieran Smith]] (46.01)<br/> [[Chris Guiliano]] (45.42) |10. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10. 12. 2024|access-date=10. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239037 &#8203;] |- |[[4 × 200 m slobodno]] |6:40.51 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Luke Hobson]] (1:38.91)<br/>[[Carson Foster]] (1:40.77)<br/>[[Shaine Casas]] (1:40.34)<br/>[[Kieran Smith]] (1:40.49) |13. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13. 12. 2024|access-date=2. 1. 2025}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239345%2F53a5485a3b1e5a4c21%2Fpl_post_142497057_1511 &#8203;] |- | [[4 × 50 m mješovito]] | 1:29.72 | {{ZID|Italija}}<br/>[[Lorenzo Mora]] (22.65)<br/>[[Nicolò Martinenghi]] (24.95)<br/>[[Matteo Rivolta]] (21.60)<br/>[[Leonardo Deplano]] (20.52) | 17. 12. 2022. | {{ZD|AUS}} [[Melbourne]] | <ref>{{cite web|title=Men's 4 × 50 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf|date=17. 12. 2022|access-date=24. 1. 2025}}</ref> |- |[[4 × 100 m mješovito]] |3:18.68 |{{ZID|Rusija}}<br/>[[Miron Lifincev]] (49.31)<br/>[[Kiril Prigoda]] (55.15)<br/>[[Andrej Minakov]] (48.80)<br/>[[Jegor Kornjev]] (45.42) |15. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080105F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 12. 2024|access-date=19. 12. 2024}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239344%2F8f5d17d54d3cf9e655 &#8203;] |} === Žene === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivačica !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[50 m slobodno]] |22.83 |{{ZD|USA}} [[Gretchen Walsh]] |15. 12. 2024. |{{ZD|HUN}}[[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 50m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 12. 2024|access-date=25. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239033 &#8203;] |- |[[100 m slobodno]] |50.19 |{{ZD|USA}} [[Kate Douglass]] |19. 10. 2025. |{{ZD|USA}} Westmont |<ref>{{cite web|title=Women's 100m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070201EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=19. 10. 2025|access-date=23. 10. 2025}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239370%2F8ffc89115b43c31be0%2Fpl_post_142497057_1587 &#8203;] |- |[[200 m slobodno]] |1:49.36 |{{ZD|AUS}} [[Mollie O'Callaghan]] |24. 10. 2025. |{{ZD|KAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=24. 10. 2025|access-date=26. 10. 2025}}</ref> |- |[[400 m slobodno]] |3:50.25 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |10. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 400m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10. 12. 2024|access-date=10. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239021 &#8203;] |- |[[800 m slobodno]] |7:54.00 |{{ZD|AUS}} [[Lani Pallister]] |25. 10. 2025. |{{ZD|KAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Women's 800m Freestyle Results|url= https://www.omegatiming.com/File/00011900080201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=25. 10. 2025 |access-date=31. 10. 2025}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5BDTgaQiMv4&t=4s &#8203;] |- |[[1500 m slobodno]] |15:08.24 |{{ZD|SAD}} [[Katie Ledecky]] |29. 10. 2022. |{{ZD|KAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Women's 1500m Freestyle Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700080201F30104FFFFFFFFFF01.pdf|website=omegatiming.com|date=29. 10. 2022|access-date=30. 10. 2022}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=p20kZqUAd0k &#8203;] |- |[[50 m leđno]] |25.23 |{{ZD|USA}} [[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] |13. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 50m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080202EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13. 12. 2024|access-date=18. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239026 &#8203;] |- |[[100 m leđno]] |54.02 r |{{ZD|USA}} [[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] |15. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] | <ref>{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 12. 2024|access-date=26. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239034 &#8203;] |- |[[100 m leđno]] |54.02 = |{{ZD|USA}} [[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] |18. 10. 2025. |{{ZD|USA}} Westmont |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=19. 10. 2025|access-date=24. 10. 2025}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239372%2F95216bcdf9baad493b%2Fpl_post_142497057_1589 &#8203;] |- |[[200 m leđno]] |1:57.33 |{{ZD|AUS}} [[Kaylee McKeown]] |25. 10. 2025. |{{ZD|KAN}} [[Toronto]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25. 10. 2025|access-date= 7. 11. 2025}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=irLveoaAuNA&t=3s &#8203;] |- |[[50 m prsno]] |28.37 sf |{{ZD|LIT}} [[Rūta Meilutytė]] |17. 12. 2022. |{{ZD|AUS}} [[Melbourne]] |<ref>{{cite web|title= Women's 50m Breaststroke Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=17. 12. 2022|access-date=17. 12. 2022}}</ref>[https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/529222178935246/?notif_id=1671320917357622&notif_t=video_processed&ref=notif &#8203;] |- |[[100 m prsno]] |1:02.36 = |{{ZD|LIT}} [[Rūta Meilutytė]] |12. 10. 2013. |{{ZD|RUS}} [[Moskva]] |<ref>{{cite web|title=Women's 100m Breaststroke Result|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02 |publisher= Omega Timing|date=12. 10. 2013|access-date=12. 10. 2013}}</ref> |- |[[100 m prsno]] |1:02.36 = |{{ZD|JAM}} [[Alia Atkinson]] |6. 12. 2014. |{{ZD|KAT}} [[Doha]] |<ref>{{cite web|title=Women's 100m Breaststroke Results|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02 |publisher= Omega Timing|date=6. 12. 2014|access-date=6. 12. 2014}}</ref><ref>{{cite AV media |date=22. 6. 2016 |url=https://www.youtube.com/watch?v=0-ADSzjH8jY |title=Alia Atkinson {{!}} World Record 100m Breaststroke {{!}} 2014 FINA World Swimming Championships Doha |publisher=[[FINA]] |via=[[YouTube]] |access-date=10. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212214739/https://www.youtube.com/watch?v=0-ADSzjH8jY |archive-date=12. 2. 2021 |url-status=live}}</ref> |- |[[100 m prsno]] |1:02.36 = |{{ZD|JAM}} [[Alia Atkinson]] |26. 8. 2016. |{{ZD|FRA}} [[Chartres]] |<ref>{{cite web|title=Alia Atkinson Ties World Record in 100 Breaststroke in Chartres|url=https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/|author=Braden Keith|publisher=Swimswam|date=26. 8. 2016|access-date=26. 8. 2016}}</ref> |- |[[200 m prsno]] |2:12.50 |{{ZD|SAD}} [[Kate Douglass]] |13. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080203EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13. 12. 2024|access-date=13. 12. 2024}}</ref> [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239027 &#8203;] |- |[[50 m delfin]] |23.72 |{{ZD|USA}} [[Gretchen Walsh]] |11. 10. 2025. |{{ZD|USA}} Carmel | <ref>{{cite web|title=Women's 50m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900060204EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=11. 10. 2025|access-date=15. 10. 2025}}</ref> |- |[[100 m delfin]] |52.71 |{{ZD|USA}} [[Gretchen Walsh]] |14. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14. 12. 2024|access-date=22. 12. 2024}}</ref>[https://vk.com/club228643357?z=video-228643357_456239030%2Fvideos-228643357%2Fpl_-228643357_-2 &#8203;] |- |[[200 m delfin]] |1:59.32 |{{ZD|KAN}} [[Summer Macintosh]] |12. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12. 12. 2024|access-date=12. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239025 &#8203;] |- |[[100 m mješovito]] |55.98 |{{ZD|SAD}} [[Gretchen Walsh]] |18. 10. 2024. |{{ZD|SAD}} [[Charlottesville (Virginia)|Charlottesville]] |<ref>{{cite web|title=Women's 100m IM TT WR|url= https://storage.googleapis.com/virginiasports-com/2024/10/UVA-vs-Florida-Full-Results.pdf|publisher= virginiasports-com|date=18. 10. 2024|access-date=12. 11. 2024}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239326%2F4946df7d75239061b2%2Fpl_wall_142497057 &#8203;] |- |[[200 m mješovito]] |2:01.63 |{{ZD|USA}} [[Kate Douglass]] |10. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10. 12. 2024|access-date=10. 12. 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Video - Women's 200m IM Final |url= https://vkvideo.ru/video-228643357_456239023|publisher= |date=10. 12. 2024|access-date=14. 12. 2024}}</ref> |- |[[400 m mješovito]] |4:15.48 |{{ZD|CAN}} [[Summer McIntosh]] |14. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 400m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14. 12. 2024|access-date=23. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239031 &#8203;] |- |[[4 × 50 m slobodno]] |1:32.50 |{{ZID|Nizozemska}}<br/>[[Ranomi Kromowidjojo]] (23.05)<br/>[[Maaike de Waard]] (23.16)<br/>[[Kim Busch]] (23.47)<br/>[[Femke Heemskerk]] (22.82) |12. 12. 2020. |{{ZD|NIZ}} [[Eindhoven]] |<ref>{{cite news|title=Dutch Women Destroy SCM 200 Free Relay World Record In 1:32.50 (Video)|url=https://swimswam.com/dutch-women-destroy-scm-200-free-relay-world-record-in-132-50-video/|website=swimswam.com|author=James Sutherland|date=12. 12. 2020|access-date=15. 12. 2020}}</ref> |- |[[4 × 100 m slobodno]] |3:25.01 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Kate Douglass]] (50.95)<br/>[[Katharine Berkoff]] (51.38)<br/>[[Alex Shackell]] (52.01)<br/>[[Gretchen Walsh]] (50.67) |10. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10. 12. 2024|access-date=30. 1. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title= Video – Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239039|publisher= |date=10. 12. 2024|access-date=30. 1. 2025}}</ref> |- |[[4 × 200 m slobodno]] |7:30.13 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Alex Walsh]] (1:53.25)<br/>[[Paige Madden]] (1:53.18)<br/>[[Katie Grimes]] (1:53.39)<br/>[[Claire Weinstein]] (1:50.31) |12. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12. 12. 2024|access-date=30. 1. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title= Video – Women's 4x200m Freestyle Relay Final|url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239038|publisher=Omega Timing|date=12. 12. 2024|access-date=30. 1. 2025}}</ref> |- |[[4 × 50 m mješovito]] |1:42.35 |{{ZID|Australija}}<br/>[[Mollie O'Callaghan]] (25.49)<br/>[[Chelsea Hodges]] (29.11)<br/>[[Emma McKeon]] (24.43)<br/>[[Madison Wilson]] (23.32) |17. 12. 2022. |{{ZD|AUS}} [[Melbourne]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4 × 50 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030205F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=17. 12. 2022|access-date=30. 1. 2025}}</ref> |- |[[4 × 100 m mješovito]] |3:40.41 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Regan Smith (plivačica)|Regan Smith]] (54.02)<br/>[[Lilly King]] (1:03.02)<br/>[[Gretchen Walsh]] (52.84)<br/>[[Kate Douglass]] (50.53) |15. 12. 2024. |{{ZD|HUN}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15. 12. 2024|access-date=4. 1. 2025}}</ref> [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239040 &#8203;] |} === Mješovite štafete === {|class=wikitable style="width: 95%; font-size: 95%;" ! Disciplina !! Rezultat !! Plivači !! Datum !! Mjesto !! Izvor |- |[[4 × 50 m slobodno (mješovita štafeta)]] |1:27.26 |{{ZID|Italija}}<br />[[Leonardo Deplano]] (20.97) <br />[[Lorenzo Zazzeri]] (20.51)<br />[[Silvia Di Pietro]] (23.07) <br />[[Sara Curtis ]](22.71) |4. 12. 2025. |{{ZD|POLJ}} [[Lublin]] |<ref>{{cite web|title=Mixed 4×50m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/000119000A0301F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=4. 12. 2025|access-date=6. 12. 2025}}</ref> |- |[[4 × 50 m mješovito (mješovita štafeta)]] |1:35.15 |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}}<br/>[[Ryan Murphy]] (22.37) <br/>[[Nic Fink]] (24.96) <br/> [[Kate Douglass]] (24.09) <br/> [[Torri Huske]] (23.73) |14. 12. 2022. |{{ZD|AUS}} [[Melbourne]] | <ref>{{cite web|title=Mixed 4x50m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf|date=14. 12. 2022|access-date=14. 12. 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Video – Mixed 4x50m Medley Relay Final Results|url=https://www.youtube.com/watch?v=ul7oas7Zcy4|publisher=FINA.tv|date=14. 12. 2022|access-date=20. 12. 2022}}</ref> |- |[[4 × 100 m mješovito (mješovita štafeta)]] |3:30.47 |{{ZID|Rusija}}<br/>[[Miron Lifincev]] (48.90)<br/>[[Kiril Prigoda]] (54.86)<br/>[[Arina Surkova]] (55.63)<br/>[[Darja Klepikova]] (51.08) |14. 12. 2024. |{{ZD|MAĐ}} [[Budimpešta]] |<ref>{{cite web|title=Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080305F70104FFFFFFFFFF01.pdf|date=14. 12. 2024|access-date=28. 12. 2024}}</ref>[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239036 &#8203;] |} == Galerija == Neki od trenutnih svjetskih rekordera: <gallery widths="170" heights="200"> Datoteka:YANNICK AGNEL a.jpg|<center>[[Yannick Agnel]]</center> Datoteka:Therese Alshammar 2013-01-08 001.jpg|<center>[[Therese Alshammar]]</center> Datoteka:Mireia Belmonte Garcia.jpg|<center>[[Mireia Belmonte]]</center> Datoteka:Filhopodium50cropped.jpg|<center>[[César Cielo Filho]]</center> Datoteka:Matt Grevers.jpg|<center>[[Matt Grevers]]</center> Datoteka:Olympian Grant Hackett takes the Pledge (34690236782) (cropped).jpg|<center>[[Grant Hackett]]</center> Datoteka:Femke Heemskerk.jpg|<center>[[Femke Heemskerk]]</center> Datoteka:Kazan 2015 - Hosszú Katinka 200m backstroke.JPG|<center>[[Katinka Hosszú]]</center> Datoteka:Ranomi Kromowidjojo (2008-08-25).jpg|<center>[[Ranomi Kromowidjojo]]</center> Datoteka:Katie Ledecky-2012-14-09.jpg|<center>[[Katie Ledecky]]</center> Datoteka:Leveauxpodium50.jpg|<center>[[Amaury Leveaux]]</center> Datoteka:Jason Lezak 2.jpg|<center>[[Jason Lezak]]</center> Datoteka:Ryan Lochte cropped.jpg|<center>[[Ryan Lochte]]</center> Datoteka:Rūta Meilutytė02.jpg|<center>[[Rūta Meilutytė]]</center> Datoteka:Aaron peirsol-2.jpg|<center>[[Aaron Peirsol]]</center> Datoteka:Federica Pellegrini e Luca Marin (cropped).jpg|<center>[[Federica Pellegrini]]</center> Datoteka:Phelpsbeijing.jpg|<center>[[Michael Phelps]]</center> Datoteka:Rebecca soni cropped.jpg|<center>[[Rebecca Soni]]</center> Datoteka:Cameron_van_der_Burgh.jpg|<center>[[Cameron van der Burgh]]</center> Datoteka:Incheon AsianGames Swimming 34.jpg|<center>[[Sun Yang]]</center> </gallery> == Također pogledajte == * [[Olimpijski rekordi u plivanju]] == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Plivanje]] [[Kategorija:Svjetski rekordi]] 5fwdzjtkzjvc3mxcy70xxh7upkdy1t8 0 79253 3933888 3832020 2026-10-03T17:46:59Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933888 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija naselje | ime = Rouen | naselje_vrsta = Grad | slika_skyline = SaintMaclou.JPG|300px | slika_opis = ''Rouen, Crkva Saint-Maclou'' | slika_grb = Blason Rouen 76.svg | pushpin_karta = Francuska | pushpin_karta_opis = Lokacija u [[Francuska|Francuskoj]] | koordinate = {{coord|49.44|N|1.093889|E|type:city|display=inline,title}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{ZID|Francuska}} | podjela_vrsta1 = [[Regije Francuske|Regija]] | podjela_ime1 = [[Normandija]] | površina_ukupno_km2 = 21.38 | visina_m = 10 | stanovništvo_ukupno = 114000 | stanovništvo_datum = 2007 | vođa_ime = Valérie Fourneyron | vođa_titula = Gradonačelnik | pozivni_broj = | poštanski_broj_vrsta = Poštanski broj | poštanski_broj = 76000, 76100 | veb-sajt = {{URL|www.rouen.fr}} }} '''Rouen''' (fonet. [ʁwɑ̃]) je historijski gledano glavni grad [[Normandija|Normandije]]. Smješten je u sjeverozapadnom dijelu [[Francuska|Francuske]], na rijeci [[Seine]], a trenutno je glavni grad [[Regije Francuske|regije]] [[Normandija|Normandie]] (Normandija). Nekada je bio jedan od najprosperitetnijih gradova srednjovjekovne [[Evropa|Evrope]]. Rouen je grad u kojem je [[Ivana Orleanska]] [[1431]]. godine spaljena na lomači. Stanovnici Rouena nazivaju se Rouenžani. Broj stanovnika se procjenjuje na 114.000 ([[2007]].) == Geografija == Rijeka Seine zauzima 179 [[hektar]]a komune Rouen, koja ima 306 hektara zelenih površina, 210 km je ukupna dužina cesta, od čega je 16 km rezervirano za bicikliste, i 8 km za pješake. * Nadmorska visina: 10 [[metar]]a. * Geografska širina: 49 º 25'59 " s.g.š * Geografska dužina: 001 º 04'59 " i.g.d === Klima === '''Prosječna godišnja temperatura''' se kreće između 10 i 20 [[°C]] ; * Prosječno trajanja sunčanih razdoblja: 1 630 sati godišnje; * Magla: 85 dana godišnje; * Oluja: 16 dana godišnje; * Padavine: između 700 i 1 000 mm godišnje === Stanovništvo === '''Kretanje broja stanovnika od [[1962]].''' {|border="1" ! valign="top" |1962 || 1968 || 1975 || 1982 || 1990 || 1999 || 2004 || 2005 || 2007 |- | 120.111 || 120.471 || 114.834 || 101.945 || 102.723 || 106.592 || 109.600 || 112.000 || 114.000 |} == Historija == [[Datoteka:Rouen Cathedral.jpg|mini|200px|Rouen noću]] Rouen je osnovan od strane galskog plemena. Oni su ga nazivali ''Ratumacos'', a [[Rimljani]] '' Rotomagus''. Rimski Rotomagus je bio drugi grad rimske provincije ''[[Gallia Lugdunensis]]'' nakon samog Lugdunuma (današnjeg Lyona). Za vrijeme [[Dioklecijan]]ove reorganizacije, Rouen je bio poglavarski grad podijeljene pokrajine ''Gallia Lugdunensis II'' i postigao je procvat u razvoju za vrijeme rimskog perioda, s amfiteatrom i [[terma]]ma. U petom vijeku postao je sjedište [[biskupija|biskupije]], iako su imena prijašnjih biskupa isključivo legendarna, a kasnije i glavni grad [[Merovinška Neustrija|Merovinške Neustrije]]. Nakon svog prvog upada u nižoj dolini Seine [[841]]., [[Normani]] su opustošili Rouen; od [[912]]. Rouen je bio glavni grad [[Normandijsko vojvodstvo|Normandijskog vojvodstva]] i rezidencija [[knez]]ova sve dok [[Vilim I Engleski]] nije osnovao svoj dvorac u [[Caen]]u. [[1150]]. Rouen primio povelju o svom osnivanju, time i dozvolu samouprave. Tokom dvanaestoga stoljeća u Rouenu je živjelo oko 6000 [[Židovi|Židova]], koji su činili oko 20% stanovništva, uz veliki broj Židova koji su se raspršili u još stotinjak zajednica u Normandiji. Dobro očuvani ostaci židovske vjerske škole, tzv. ''ješive'', su bili otkriveni u 1970-ih. Zajednica je počela projekt kako bi ih vratila u prijašnje stanje te pokušala restaurirati zgradu. [[1200]]. požar je uništio dio stare katedrale. [[24. juni|24. juna]] [[1204]]. [[Filip II Francuski]] je došao u Rouen i konačno pripojio Normandiju [[Francusko kraljevstvo|Francuskom kraljevstvu]]. On je srušio normanski dvorac i sagradio svoj vlastiti, ''Château Bouvreuil'', na mjestu galsko-rimskog amfiteatra. Razvijena je [[tekstilna industrija]], koja se bazirala na [[vuna|vuni]] uvoženoj iz [[Engleska|Engleske]] (za koju su se gradovi [[Flandrija]] i [[Brabant]] stalno natjecali) i koja je pronašla svoje tržište na ''Champagne'' sajmovima. Razvoj Rouena također ovisi i o riječnom saobraćaju na rijeci Seine. [[Vino]] i [[pšenica]] su se izvozili u Englesku, a [[kalaj]] i vuna su se dovozili, pri povratku, u Rouen. U četrnaestom vijeku gradu je prijetio sukob građana: [[1291]]. gradonačelnik je bio ubijen, a plemićke rezidencije u gradu su opljačkane. [[Filip IV Francuski]] ponovo nametnuo red i potisnuo gradsku povelju i unosnu tržišnu situaciju zasnovanu na riječnom saobraćaju; ali on je bio poprlično za to da Rouenžani otkupe svoja stara prava i slobode, [[1294]]. [[1306]]. je odlučio protjerati židovsku zajednicu iz Rouena, koja je tad brojala pet ili šest hiljada Židova. Tokom [[Stogodišnji rat|Stogodišnjeg rata]], [[19. januar]]a [[1419]]., Rouen je predan [[Henrik V Engleski|Henriku V Engleskom]], kralju Engleske, koji je ponovo pripojio Normandiju teritoriju kojim je vladala [[Dinastija Anžuj|dinastija Anžuvinaca]], [[30. maj]]a [[1431]]. Ivana Orleanska je spaljena na lomači na ''Place du Vieux-Marche'', u ovome gradu, gdje je većina stanovnika podržavala burgundskog kneza, neprijatelja njenog kralja. Kralj Francuske, [[Karlo VII Francuski]] ponovno je zauzeo grad [[1449]]. Grad je bio teško oštećen za vrijeme [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] na [[Dan D]] i njegova glasovita [[katedrala]] je bila gotovo uništena bombama od strane Savezničkih sila. Za vrijeme nacističke okupacije, Njemačka ratna mornarica je imala svoje sjedište u vlastelinskom dvorcu u kampusu ''École Supérieure de Commerce de Rouen''. == Administracija == Rouen je glavni grad [[Gornja Normandija|Gornje Normandije]] (''Haute-Normandie région''), kao i općina i [[departman]]ska prefektura [[Seine-Maritime]]a. [[Datoteka:HalftimberedHousesRouen2.JPG|mini|200px|Rouenske kuće ]] Rouen i 36 prigradskih [[općina]] metropolitanskog područja tvore aglomeracijsku zajednicu ''Rouen Haute-Normandie'', sa oko 393 621 stanovnika u njoj prema popisu stanovništva iz [[1999]]. Najveća predgrađa su ''[[Sotteville-lès-Rouen]]'', ''Saint-Étienne-du-Rouvray'', ''Le Grand-Quevilly'', ''Le Petit-Quevilly'', i ''Mont-Saint-Aignan'', s brojem stanovnika preko 20 000. '''Gradonačelnici Rouena''': * René Stackler ([[1943]].-[[1944]].) * Guillaume Montier ([[1944]].-[[1945]].) * Jacques Chastellain ([[1945]].-[[1958]].) * Bernard Tissot ([[1958]].-[[1968]].) * Jean Lecanuet ([[1968]].-[[1993]].) * François Gautier ([[1993]].-[[1997]].) * Yvon Robert ([[1997]].-[[2001]].) * Pierre Albertini ([[2001]].-[[2008]].) * Valérie Fourneyron ([[2008]].-) == Kultura == * 8 [[pozorište|pozorišta]] (kapacitet: 80 do 1200 mjesta) * 5 [[kino|kina]] (35 sala) * 1 izložbeni park * 7 [[biblioteka]] * Koncertna dvorana * [[Botanički vrt]] koji organizira brojne izložbe i konferencije === Znamenitosti === Rouen je poznat po svojoj vlastitoj katedrali Notre Dame, sa ''Tour de Beurre'' (''maslac kula''). Katedrala je bila predmetom niza slika [[Claude Monet|Claudea Moneta]], od kojih su neke i izložene u ''Musée d'Orsay'' u [[Pariz]]u. [[Datoteka:CathedralRouen.JPG|mini|200px|Rouenska katedrala ]] ''Gros Horloge'' je astronomski sat koji datira još iz [[16. vijek]]a. Smješten je u ulici ''Gros Horloge''. [[Datoteka:Le Gros Horloge, Rouen, Normandy.jpg|mini|200px|Gros Horloge ]] Druge poznate strukture uključuju gotičku crkvu ''Saint-Maclou'' ([[15. vijek|15. v.]]); ''Tour Jeanne d'Arc'', gdje je [[Ivana Orleanska]] dovedena [[1431]]. gdje su joj prijetili mučenjem (usprkos popularnim uvjerenjima, ona nije bila ovdje pritvorena); crkva ''Saint Ouen'' (od [[12. vijek|12.]] do 15. vijeka), ''Palais de Justice'', koji je nekada bio i sjedište Parlamenta u Normandiji, i ''Muzej likovne umjetnosti i keramike'' koji sadrži izvanrednu zbirka porculana zbog koje je Rouen bio slavan od 16. do [[18. vijek]]a. U samom središtu ''Place du Vieux Marché'' nalazi se moderna crkva Svete Ivane Orleanske. Ovo je velika, moderna građevina koja svojom veličinom i izgledom dominira trgom. Crkva je sagrađena na mjestu na kojem se nalazila lomača na kojoj je Djevica Orleanska spaljena. [[Datoteka:Rue StRomain10.jpg|mini|200px|Ulica]] Rouen je također bio domaćin francuskih ''Grand Prix'' utrka, između [[1952]]. i [[1968]]. === Muzeji === Postoji mnogo [[muzej]]a u Rouenu: * ''Musée des beaux-arts de Rouen'', umjetnički muzej sa slikama poznatih slikara kao što je to Monet, * ''Musée maritime fluvial et portuaire'', muzej koji svjedoči o historiji rouenske luke i navigaciji, * ''Musée des antiquités'', umjetnički i historijski muzej s antičkim i gotičkim radovima, * ''Musée Flaubert d'histoire de la médecine'', muzej smješten u rodnoj kući [[Gustave Flaubert|Gustavea Flauberta]] * ''Musée de la céramique'', * ''Secq Le Musée des Tournelles'' === Mostovi === Prvi mostovi potiču iz [[9. vijek]]a. Obnovljeni su nekoliko puta, posebno nakon bombardiranja u Drugom svjetskom ratu. Neki od njih su: * ''Pont Gustave-Flaubert'' * ''Pont Guillaume-le-Conquérant '' * ''Pont Jeanne-d’Arc'' * ''Pont Boieldieu'' * ''Pont Pierre-Corneille'' * ''Pont Mathilde'' == Obrazovanje == U Rouenu se nalazi [http://www.univ-rouen.fr/ ''Université de Rouen''] ili Rouenski univerzitet, zatim vodeća poslovna škola u Francuskoj, ''[[NEOMA Business School]]'', koja se nalazi u blizini grada Mont-Saint-Aignan, te [https://web.archive.org/web/20201218033616/http://www.insa-rouen.fr/ INSA ROUEN] i [http://www.esigelec.fr/ ESIGELEC]. == Poznate osobe == * [[Edvard IV]] ([[1442]]-[[1483]]), engleski kralj * [[Pierre Corneille]] ([[1606]]-[[1684]]), [[tragedija|tragičar]] * [[Thomas Corneille]] ([[1625]]-[[1709]]), [[dramatičar]], brat Pierrea Corneillea * [[Nicolas Lemery]] ([[1645]]-[[1715]]), [[hemičar]] * [[Jean Jouvenet]] ([[1647]]-[[1717]]), [[slikar]] [[Datoteka:Gustave-Flaubert2.jpg|mini|180px|Gustave Flaubert]] * [[Pierre Louis Dulong]] ([[1785]]-[[1838]]), [[fizičar]] i hemičar * [[Théodore Géricault]] ([[1791]]-[[1824]]), slikar, naslikao ''Splav Meduza'' * [[Pierre Adolphe Chéruel]] ([[1809]]-[[1891]]), [[historičar]] * [[Gustave Flaubert]] ([[1821]]-[[1880]]), [[romanopisac]], napisao ''[[Madam Bovary]]'' * [[Maurice Leblanc]] ([[1864]]-[[1941]]), romanopisac, tvorac lika ''Arsène Lupin'' * [[Charles Nicolle]] ([[1866]]-[[1936]]), bakteriolog koji je primio [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Nobelovu nagradu za medicinu]] [[1928]]. * [[Anny Duperey]] ([[1947]]-), glumica i romanopisac * [[François Hollande]] ([[1954]]-), političar, prvi sekretar socijalističke partije u Francuskoj i trenutni predsjednik Francuske * [[Karin Viard]] ([[1966]]-), glumica * [[Vincent Delerm]] ([[1976]]-), [[kantautor]], [[pijanist]] * [[David Trezeguet]] ([[1977]]-), francusko-[[Argentina|argentinski]] [[nogomet|nogometaš]] (napadač) == Parkovi i vrtovi == [[Datoteka:Jardin des Plantes (Rouen).jpg|mini|200px|Botanički vrt u Rouenu]] * ''Jardin des Plantes de Rouen'' (85 000 m²), botanički vrt * ''Parc Antoine de Saint-Exupery'' (78 000 m²) * ''Parc Grammont'' (29 000 m²) * ''Jardin de l’hôtel de ville'' (26 000 m²) * ''Jardin Pasteur'' (21 700 m²) * ''Square Verdrel'' (9 000 m²) * ''Square Halbout'' (5 240 m²) I još 17 drugih parkova i vrtova == Gradovi partneri == * {{ZD|SAD}} [[Cleveland]], [[SAD]] * {{ZD|NJE}} [[Hannover]], [[Njemačka]] * {{ZD|UK}} [[Norwich]], [[UK]] * {{ZD|KIN}} [[Ningbo]], [[Kina]] * {{ZD|ITA}} [[Salerno]], [[Italija]], od [[2003]]. * {{ZD|POLJ}} [[Wejherowo]], [[Poljska]] == Vanjski linkovi == {{Commons|Rouen}} * [http://www.rouen.fr Zvanična web stranica] {{Simboli jezika|fr|francuski}} * [https://web.archive.org/web/20081210154838/http://his.nicolas.free.fr/Histoire/Monuments/Villes/Rouen/ Galerija slika, Rouen] [[Kategorija:Departman Seine-Maritime]] [[Kategorija:Gradovi u Francuskoj]] 7vgon2rr7gy63rquzvi3bwyhs7g2dao 0 129870 3933892 3930728 2026-10-03T19:25:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933892 wikitext text/x-wiki {{Prijevod}} {{dobar članak}} [[Datoteka:Sydney Earth Hour 2.jpg|270px|mini|desno|Mnoge zgrade u [[Sydney]]u također su ugasile svoja svjetla 2007.]] '''Sat za planetu Zemlju''' ([[engleski jezik|engl]]. '''Earth Hour''', dosl. ''Zemljin sat''), globalni događaj koji organizira WWF ([[World Wide Fund for Nature]], [[Bosanski jezik|bos]]. ''Svjetski fond za prirodu'' također poznat kao World Wildlife Fund, bos. ''Svjetski fond za divljinu''), a održava se posljednju subotu u martu svake godine, pozivajući domaćinstva i firme na gašenje njihovih nepotrebnih [[svjetlo|svjetala]] i ostalih [[električni uređaj|električnih uređaja]] na jedan sat radi podizanja svijesti o potrebi poduzimanja akcije oko [[klimatske promjene|klimatskih promjena]]. Sat za planet Zemlju pokrenuli su WWF i ''[[The Sydney Morning Herald]]'' 2007. godine kada je 2,2 miliona stanovnika Sydneya sudjelovalo gašenjem svih nepotrebnih svjetala<ref>{{cite web |url=http://www.sydneymedia.com.au/html/3263-earth-hour---earth-always.asp |title=Earth Hour - Earth Always :: Sydney Media |date=18. svibnja 2007. |publisher=City of [[Sydney]] |access-date=19. 8. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080402233748/http://www.sydneymedia.com.au/html/3263-earth-hour---earth-always.asp |archive-date=2. 4. 2008 |url-status=dead }}</ref>. Sljedeći primjer Sydneyja, mnogi drugi gradovi širem svijeta prihvatili su događaj 2008. godine<ref>{{cite web |url=http://wwf.org.au/articles/now-is-the-hour-to-tackle-global-warming/ |title=Now is the hour to tackle global warming - WWF-Australia |publisher=Wwf.org.au |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029205653/http://www.wwf.org.au/articles/now-is-the-hour-to-tackle-global-warming/ |archive-date=29. 10. 2009 |url-status=dead }}</ref>. Sat za planetu Zemlju 2010. održan je 27. marta 2010. od 20.30 do 21.30 po lokalnom vremenu. == Sat za planetu Zemlju 2010. == [[Datoteka:Botanical Garden of Curitiba, Paraná, Brazil (Earth Hour 2010).gif|260px|mini|[[Curitiba Botanički vrt]] ([[Curitiba]], Južni [[Brazil]]) u [[27. mart]]a [[2010]].]] Sat za planetu Zemlju 2010. održan je od 20.30 do 21.30 po lokalnom vremenu 27. marta<ref>{{cite web |url=http://www.earthhour.org/Homepage.aspx |title=2010 Global Site – It’s Show Time! |publisher=Earth Hour |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819024853/http://www.earthhour.org/Homepage.aspx |archive-date=19. 8. 2010 |url-status=dead }}</ref>. Veća kulturna dešavanja poput kanadskih hokejaških utakmica održani su bez obzira na Sat za planetu Zemlju. Prema Vancouver Sunu "TV, posebice kada je namješten na Canuckse, smatra se nužnom upotrebom energije."<ref>{{cite web |url=http://www.vancouversun.com/technology/Earth+Hour+affect+essential+Canucks+game/2726181/story.html |title=Earth Hour won't affect 'essential' Canucks game |publisher=Vancouver Sun |date=26. marta 2010. |access-date=26. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531063412/http://www.vancouversun.com/technology/Earth+Hour+affect+essential+Canucks+game/2726181/story.html |archive-date=31. 5. 2010 |url-status=dead }}</ref> Sat za planetu Zemlju 2010. navodno je na tragu da postane do sada najveći Sat za planetu Zemlju jer će pokušati okupiti jednu milijardu sudionika sa Sata za planet Zemlju iz 2009. godine<ref>{{cite web|url=http://earthhournews.posterous.com/earth-hour-needs-you|title=Earth Hour Needs You! - Earth Hour News|publisher=Earthhournews.posterous.com|date=8. marta 2010.|access-date=25. marta 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100313141143/http://earthhournews.posterous.com/earth-hour-needs-you|archive-date=13. 3. 2010|url-status=live}}</ref>. 126 zemalja navelo je sudjelovanje u Satu za planet Zemlju 2010. Lista 1.387 ikona i spomenika širom svijeta ugasit će svoja svjetla za Sat za planetu Zemlju među kojima su: * [[Akropola (Atena)|Atenska akropola]], Atena * [[Bank of America Tower (Miami)|Bank of America Tower]], Miami * [[Big Banana]], [[Coffs Harbour]] * [[Big Ben]], London * [[Bosporski most]], Istanbul * [[Brandenburška vrata]], Berlin * [[Burj Al Arab]], Dubai * [[Burj Khalifa]], Dubai * [[Cairo Tower]], Kairo * [[CN Tower]], Toronto * [[Coca Cola Billboard, Kings Cross]], Sydney * [[Crvena tvrđava]], Delhi * [[Curitiba Botanički vrt]], [[Curitiba]] * [[Eiffelov toranj]], Pariz * [[El Ángel]], Mexico City * [[Empire State Building]], New York * [[Fontana Trevi]], Italija * [[Four Seasons Hotel Miami|Four Seasons Hotel]], Miami * [[Gateway Arch]], St. Louis * [[Hanojska operna kuća]], Hanoi * [[Abu Simbel|Hramovi u Abu Simbelu]], Asuan * [[KL Tower]], Kuala Lumpur * [[Kolosej]], Rome * [[Kosi toranj u Pisi]], Pisa * [[Krist Otkupitelj (kip)|Krist Otkupitelj]], Rio de Janeiro * [[Spomenik miru u Hirošimi|Kupola atomske bombe]], Hirošima * [[London Eye]], London * [[Manilska gradska vijećnica]], Manila * [[Nhà Rồng Harbour]], Ho Chi Minh City * [[Padrão dos Descobrimentos]], Lisbon * [[Palača Al-toot]], Riyadh Saudijska Arabija * [[Palača Malacanang]], Manila * [[Palača sjedinjenja]], Ho Chi Minh City * [[Petronas Twin Towers]], Kuala Lumpur * [[Piccadilly Circus]], London * [[Piramide u Gizi]], Kairo * [[Q1 Tower]], The Gold Coast * [[Rialto Tower]], Melbourne * [[Municipal Theatre, Ho Chi Minh City|Sajgonska operna kuća]], Ho Chi Minh City * [[Sky Tower]], Auckland * [[Slapovi Niagare]], Niagara Falls * [[SM Mall of Asia]], Manila * [[Space Needle]], Seattle * [[Sydney Harbour Bridge]], Sydney * [[Sydney Opera House]], Sydney * [[Tokyo Tower]], Tokio * [[Torre dos Clérigos]], Porto * [[Velika palača]], Bangkok * [[Viktorijini slapovi]], Zimbabve * [[Welcome to Fabulous Las Vegas Sign]], Las Vegas * [[Willis Tower]], Chicago * [[Zabranjeni grad]], Beijing Među poznatim ambasadorima Sata za planetu Zemlju koji podupiru poruku Sata za planetu Zemlju nalaze se: *nadbiskup [[Desmond Tutu]] ([[Nobel]]ov laureat), [[Helen Clark]] (bivša novozelandska premijerka, ravnateljica [[UNDP]]-a) *predsjednici/gradonačelnici: [[Valdas Adamkus]] (Litvanija), [[Nguyễn Minh Triết]] (Vijetnam)<ref>[http://vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2010/03/3BA1A23D/ Mr President joins Earth Hour in Hanoi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327233403/http://vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2010/03/3BA1A23D/ |date=27. 3. 2010 }}, VnExpress, by: Khánh Chi, datum: 26. marta 2010.</ref>, [[Boris Johnson]] (London) *zabavljači: [[The Cranberries]] (Irska), [https://web.archive.org/web/20130325193740/http://earthhourblog.posterous.com/earth-hour-launches-in-hong-kong Andox and Box] (Hong Kong), bivša Spice Girl [[Melanie Chisholm]] i panda zvana [[Mei Lan]]. Trenutačno je 214 ambasadora potpisalo podršku EH-u 2010. Sat za planet Zemlju prikupio je globalnu podršku preko četrdeset pet međunarodnih korporacija poput [[IKEA]]-e, [[HSBC]]-a, [[PwC]]-a, [[Accenture]]a i [[Nokia Siemens]] Networksa. === Poznati gradovi sudionici === Među ostalim gradovima i regijama koji podupiru događaj nalaze se: {{col-begin}} {{col-4}} [[Južna Afrika]] * [[Abuja]] * [[Antananarivo]] * [[Cape Town]] [[Sjeverna Afrika]] & [[Bliski istok]] * [[Dubai]] * [[Kuvajt (grad)|Kuwait City]] * [[Maroko]] [[Mediteran]] i [[Balkan]] * [[Atena]] * [[Beograd]] * [[Istanbul]] * [[Sofija]] * [[Lisabon]] * [[Rim]] * [[Tel Aviv]] {{col-3}} [[Skandinavija]] * [[Helsinki]] * [[Nuuk]] * [[Oslo]] * [[Stockholm]] [[Srednja Evropa]] * [[Amsterdam]] * [[Berlin]] * [[Bern]] * [[Dublin]] * [[Heidelberg]] * [[Madrid]] * [[Moskva]] * [[Pariz]] * [[Vaduz]] {{col-4}} [[Južna Azija]] * [[Delhi]] * [[Islamabad]] [[Sjeverna Azija]] * [[Astana]] [[Azija-Pacifik]] * [[Bandar Seri Begawan]] * [[Bangkok]] * [[Brisbane]] * [[Hirošima]] * [[Ho Chi Minh City]] * [[Hong Kong]] * [[Jakarta]] * [[Kuala Lumpur]] * [[Melbourne]] * [[Manila]] * [[Mumbai]] * [[Seoul]] * [[Sydney]] {{col-3}} [[Južna Amerika]] & [[Srednja Amerika]] * [[Bogota]] * [[Buenos Aires]] * [[Curitiba]] * [[Guatemala (grad)|Guatemala City]] * [[Lima]] * [[Panama City]] * [[Rio de Janeiro]] * [[San Salvador]] [[Sjeverna Amerika]] * [[Atlanta]] * [[Boston]] * [[Chicago]] * [[Hamilton]] * [[Las Vegas Strip]] * [[Los Angeles]] * [[Mexico City]] * [[Miami]] * [[New York]] * [[Ottawa]] * [[San Francisco]] * [[Toronto]] * [[Vancouver]] {{col-end}} == Sat za planet Zemlju 2009. == Sat za planetu Zemlju 2009. desio se od 20.30 do 21.30 po lokalnom vremenu 28. marta 2009. godine. 88 zemalja i 4.088 gradova sudjelovalo je u Satu za planetu Zemlju 2009. što je deset puta više gradova u odnosu na Sat za planet Zemlju 2008. (2008. godine sudjelovalo je 400 gradova)<ref>http://www.thestar.com/News/GTA/article/594450</ref>. Jednom milijardom glasova bio je proglašen cilj za Sat za planetu Zemlju 2009.<ref>{{cite web|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/belfastrsquos-city-lights-go-out-for-earth-hour-2009-14209166.html |title=Belfast’s city lights go out for Earth Hour 2009 - Local & National, News |publisher=Belfasttelegraph.co.uk |date=2. marta 2009.|access-date=25. marta 2010}}</ref> u kontekstu središnje [[Konferencija Ujedinjenih naroda o klimatskim promjenama 2009.|Konferencije Ujedinjenih naroda o klimatskim promjenama 2009.]] Među sudionicima iz 2009. bili su po prvi put [[sjedište Ujedinjenih naroda]] u [[New York (grad)|New Yorku]]<ref>{{cite web |url=http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID=573&ArticleID=6105&l=en |title=Press release mart 2009 - UNEP to observe Earth Hour in support of action on climate change - United Nations Environment Programme |publisher=UNEP |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-date=7. 9. 2009 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20090907221502/http%3A//www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID%3D573%26ArticleID%3D6105%26l%3Den |url-status=dead }}</ref>. UN suzdržano procijenjuje da će njegovo sudjelovanje uštedjeti 102 $ energije<ref>{{cite web |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,511102,00.html |title=U.N.'s Participation in Earth Hour Is Full of Hot Air, Critics Say - United Nations |publisher=FOXNews.com |date=27. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024151326/http://www.foxnews.com/story/0,2933,511102,00.html |archive-date=24. 10. 2012 |url-status=dead}}</ref>. Izvješća pokazuju da su se [[Sjedinjene Američke Države]] nalazile na vrhu u sudjelovanju u Satu za planetu Zemlju s procjenom od 80.000.000 ljudi, 318 gradova i 8 država sudionica. Na [[Filipini]]ma je sudjelovalo 647 gradova ili preko 15 miliona [[Filipinci|Filipinaca]] prema procjenama sudjelovanja u jednosatnom gašenju svjetala od 20.30 do 21.30 po lokalnom vremenu. Nakon njih nalazila se [[Grčka]] sa 484 gradova sudionika i Australija sa 309<ref>{{cite web |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20090329-196862/RP-topped-Earth-Hour-participation--reports |title=RP topped Earth Hour participation-reports - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos |publisher=Newsinfo.inquirer.net |date=29. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401153538/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20090329-196862/RP-topped-Earth-Hour-participation--reports |archive-date=1. 4. 2009 |url-status=dead }}</ref><ref name=YahooPh>{{cite web |url=http://ph.news.yahoo.com/star/20090331/tph-record-power-savings-rp-earth-hour20-541dfb4.html |title='&#39;Record power savings for RP in Earth Hour 2009'&#39; |publisher=Ph.news.yahoo.com |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090403201324/http://ph.news.yahoo.com/star/20090331/tph-record-power-savings-rp-earth-hour20-541dfb4.html |archive-date=3. 4. 2009 |url-status=live }}</ref>. [[Kanadska provincija]] [[Ontario]] bez grada [[Toronto|Toronta]] doživjela je pad od 6% upotrebe elektriciteta dok je [[Toronto]] doživio pad od 15,1% (gotovo udvostručeno sa 8,7% iz prethodne godine) budući da su se mnoge tvrtke zamračile uključujući znakovit [[CN Tower]].<ref>{{cite web |url=http://toronto.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20090329/earth_hour_090329/20090329?hub=TorontoHome |title=CTV Toronto - Earth Hour prompts 15 per cent T.O. power drop - CTV News |publisher=Toronto.ctv.ca |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-date=10. 3. 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310050100/http://toronto.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20090329/earth_hour_090329/20090329?hub=TorontoHome |url-status=dead }}</ref> Švedski elektricitetni operator [[Svenska Kraftnät]] zabilježio je pad od 2,1% u potrošnji energije prema svojim predviđenim brojkama između 20.00 i 21.00. Sljedećeg sata odgovarajuća brojka iznosila je 5%<ref>{{cite web|url=http://www.dn.se/nyheter/sverige/tio-villors-arliga-elforbrukning-1.832821 |title=Tjugofem villors årliga elförbrukning |language= |publisher=DN.se |date=28. marta 2009.|access-date=25. marta 2010}}</ref>. To je jednako potrošnji približno pola miliona domaćinstava od ukupno 4,5 miliona domaćinstava u [[Švedska|Švedskoj]]<ref>{{cite web |url=http://www.svk.se/Press--info/Nyheter/Nyheter-pressmeddelanden/Nyheter/Sa-paverkade-Earth-Hour-det-svenska-elsystemet/ |title=Så påverkade Earth Hour det svenska elsystemet - Svenska Kraftnät |publisher=Svk.se |date=28. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100812001332/http://www.svk.se/Press--info/Nyheter/Nyheter-pressmeddelanden/Nyheter/Sa-paverkade-Earth-Hour-det-svenska-elsystemet/ |archive-date=12. 8. 2010 |url-status=dead }}</ref>. Prema Vijetnamskoj elektricitetnoj kompaniji, [[vijetnam]]ska potražnja za elektricitetom pala je 140.000 [[kWh]] tokom Sata za planet Zemlju. [[Filipini]] su uspjeli uštedjeti 611 MWh elektriciteta tokom ovog vremenskog perioda što je prema izjavama bilo jednako gašenju desetak termoelektrana na ugljen tokom jednog sata. ====TV kanali sudionici==== *[[National Geographic Channel (Azija)|National Geographic Channel Asia]] prekinuo je emitiranje 28. marta 2009. od 20.30 do 21.30. *Kablovski informativni kanal [[ABS-CBN News Channel|ANC]] filipinskog ABS-CBN Broadcasting Corporationa prekinuo je emitiranje tokom Sata za planetu Zemlju<ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/03/27/09/anc-goes-black-earth-hour-2009 |title=ANC goes black for Earth Hour 2009 &#124; ABS-CBN News Online Beta |publisher=Abs-cbnnews.com |date=28. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-date=15. 9. 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915135257/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/03/27/09/anc-goes-black-earth-hour-2009 |url-status=dead }}</ref>. *Malezijski [[8TV (Malezija)|8TV]] zaustavio je emitiranje tokom jednog sata od 20.30<ref>{{cite web |url=http://www.myfew.net/2009/03/06/8tv-to-halt-its-prime-time-programme-transmission-for-earth-hour.html |title=8TV (Malaysia) |publisher=Myfew.net |date=6. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313190343/http://www.myfew.net/2009/03/06/8tv-to-halt-its-prime-time-programme-transmission-for-earth-hour.html |archive-date=13. 3. 2009 |url-status=dead }}</ref> * [[XHGC-TV|Canal 5]] u [[Meksiko|Meksiku]] zaustavio je emitiranje tokom jednog sata u Mexico Cityju počevši u 20.30. * [[Cartoon Network (UK & Irska)|Cartoon Network]] i [[Magic 105.4 FM]] emitirali su Sat za planet Zemlju od 20.30 u spomen na zbivanje. * [[National Geographic Channel]] suspendirao je redovito programiranje tokom jednog [[sat (jedinica)|sata]] i pokazao kako reducirati energetsku potrošnju tokom Sata za planet Zemlju. * [[DhiTV]] i [[Villa TV]] zaustavili su transmisiju tokom jednog sata na Maldivima počevši od 20.30. *Internetski radiji Zone105 i X FM Naga u Naga Cityju na [[Filipini]]ma sudjelovali su u Satu za planet Zemlju 2009. ugasivši svu svoju opremu i prekinuvši emitiranje od 20.30 (GMT +8)<ref>{{cite web |url=http://www.zone105.co.cc |title=Zone105 Naga: Your Oldies Music Station! |publisher=Zone105.co.cc |date=20. marta 2010. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501125938/https://zone105.co.cc/ |archive-date=1. 5. 2023 |url-status=dead}}</ref>. * [[RTVE|Radiotelevisión Española (RTVE)]] ugasila je rasvjetu u svojim novinskim studijima i ostalim prostorima 28. marta 2009. od 20.30 do 21.30. == Sat za planetu Zemlju 2008. == Sat za planet Zemlju 2008. održavao se međunarodno 28. marta 2008. od 20.00 do 21.00 po lokalnom vremenu označivši prvu godišnjicu zbivanja. Sa 35 zemalja širom svijeta koje su sudjelovale kao službeni zastavni gradovi i preko dodatnih 400 gradova sudionika, Sat za planet Zemlju 2008. bio je proslavljen na svih sedam kontinenata. Ikonasti arhitektonski spomenici širom svijeta ugasili su svoju nepotrebnu rasvjetu tokom Sata za planet Zemlju, a među njima bili su [[Sydneyska operna kuća]] (Sydney, Australija), [[Empire State Building]] (New York City, SAD), Sears Tower (sada [[Willis Tower]], Chicago, SAD), [[Golden Gate (most)|Golden Gate Bridge]] (San Francisco, SAD), [[Bank of America Plaza (Atlanta)|Bank of America Plaza]] (Atlanta, SAD), [[Space Needle]] (Seattle, SAD), [[Table Mountain]] (Cape Town, Južna Afrika), [[Kolosej]] (Rim, Italija), Kraljevski dvorac (Stockholm, Švedska), Londonska [[Gradska vijećnica (London)|gradska vijećnica]] (Ujedinjeno Kraljevstvo), [[CN Tower]] (Toronto, Kanada), [[SM Mall of Asia]], [[SM Science Discovery Center]] (Manila, Filipini), [[Suva]] (Fidži), [[katedrala Nidaros]] (Trondheim, Norveška), [[Royal Liver Building]] (Liverpool, Ujedinjeno Kraljevstvo), [[Petronas Twin Towers]] (Kuala Lumpur, Malezija), [[KL Tower]] (Kuala Lumpur, Malezija), budistički hram Wat Arun (Bangkok, Tajland) i [[Azrieli Center]] (Tel Aviv, Izrael). Službeni website za zbivanje, [http://www.earthhour.org earthhour.org], posjetilo je 6,7 milijuna ljudi u tjednu u kojem je padao Sat za planet Zemlju. Ostali websiteovi sudjelovali su u zbivanju, a Googleova početna stranica bila je "zamračena" čitav dan u kojem se nalazio Sat za planet Zemlju. Prema online anketi Zogby Internationala 36 milijuna ljudi sudjelovalo je u Satu za planet Zemlju 2008. Anketa je također pokazala da je nastalo povećanje od 4 postotna boda u svijesti o ekološkim problemima kao što su klimatske promjene izravno nakon zbivanja. ===Sudionici 2008.=== ====Gradovi partneri==== Sat za planet Zemlju 2008. obuhvatio je sljedeće gradove partnere.<ref name = "Earth Hour cities">{{cite web |url=http://www.earthhour.org/cities |title=Cities - Earth Hour 2008 |publisher=[[World Wide Fund for Nature|WWF]] |access-date=29. marta 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080331005740/http://www.earthhour.org/cities |archive-date=31. 3. 2008 |url-status=dead }}</ref> {| style="background:transparent;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- valign="top" |style="width:30em;"| [[Azija]] *[[Bangkok]], [[Tajland]] *[[Metro Manila|Manila]], [[Filipini]] *[[New Delhi]], [[Indija]] *[[Tel Aviv]], [[Izrael]] |style="width:1.25em;"| |style="width:30em;"| [[Evropa]] *[[Aalborg]], [[Danska]] *[[Århus]], [[Danska]] *[[Kopenhagen]], [[Danska]] *[[Dublin]], [[Irska]] *[[Odense]], [[Danska]] |style="width:1.25em;"| |style="width:30em;"| [[Južna Amerika]] *[[Bogotá]], [[Kolumbija]] *[[Santa Cruz de la Sierra]], [[Bolivija]] |style="width:1.25em;"| |style="width:30em;"| [[Okeanija]] *[[Adelaide]], [[Australija]] *[[Brisbane]], [[Australija]] *[[Canberra]], [[Australija]] *[[Christchurch]], [[Novi Zeland]] *[[Darwin, Sjeverni Teritorij|Darwin]], [[Australija]] *[[Hobart]], [[Australija]] *[[Melbourne]], [[Australija]] *[[Perth, Zapadna Australija|Perth]], [[Australija]] *[[Suva]], [[Fidži]] *[[Sydney]], [[Australija]] |style="width:1.25em;"| |style="width:30em;"| [[Sjeverna Amerika]] *[[Atlanta]], [[Sjedinjene Države|SAD]] *[[Baltimore]], [[Sjedinjene Države|SAD]] *[[Chicago]], [[SAD]] *[[Montreal]], [[Kanada]] *[[Ottawa]], [[Kanada]] *[[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[SAD]] *[[San Francisco]], [[SAD]] *[[Greater Toronto Area|Toronto]], [[Kanada]] *[[Vancouver]], [[Kanada]] |} ===Vremenski raspored=== [[Datoteka:Sydney Harbour Bridge and Opera House Earth Hour.jpg|mini|[[Sydney Harbour Bridge]] i [[Sydney Opera House]] bili su zamračeni tokom Sata za planet Zemlju 2007.]] Prije 2008. godine San Francisco je provodio vlastiti program "Lights Out" ([[Bosanski jezik|Bs]]. ''Ugasimo svjetla'') u septembar<ref>{{cite web |last=Tyler |first=Nate |url=http://www.lightsoutsf.org/ |title=Lights Out San Francisco |access-date=29. marta 2008 |archive-date=13. 7. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713144056/http://lightsoutsf.org/ |url-status=dead }}</ref>. Godine 2008. premješten je na 29. marta radi podudaranja s australskim Satom za planetu Zemlju. Ovo je također bila godina kada je Sat za planetu Zemlju postalo međunarodno zbivanje, a San Francisco je zamoljen da bude partnerski grad u Satu za planetu Zemlju. Umjesto da održi kompetitivno zbivanje, San Francisco je odlučio podržati Sat za planetu Zemlju pa su svi napori oko Ugasimo svjetla pomaknuti radi potpore međunarodnog zbivanja Sata za planetu Zemlju. Budući da je Sat za planetu Zemlju 2008. bio u subotu, mnoge [[srednja škola|srednje škole]] na [[područje Velikog Toronta|području Velikog Toronta]] sudjelovale su gašenjem polovine svjetala u razrednim prostorima tokom posljednjeg časa škole u petak, 28. marta 2008. Iako je geslo Sata za planetu Zemlju 2008. službeno glasilo "See the difference you can make" ([[Bosanski jezik|Bs]]. ''vidi razliku koju možeš učiniti''), službena radijska reklama završavala je geslom "Dark city, bright idea" (bs. ''Mračan grad, svijetla ideja''). [[Tel Aviv]] je dogovorio svoj Sat za planetu Zemlju u četvrtak, 27. marta 2008. radi izbjegavanja konflikata sa [[šabat|sabat]]om<ref>{{Cite news | last = Ross | first = Oakland | title = Tel Aviv rock concert gets power from pedals | newspaper = [[Toronto Star]] | pages = A1, A10 | date = 28. marta 2008. | url = http://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/404826 |access-date = 29. 3. 2008}}</ref>. Dublin je pomaknuo svoj Sat za planet Zemlju između 21 i 22 sata zbog svoje sjeverne geografske lokacije<ref>{{Cite news | last = Winsa | first = Patty | title = Someone get the lights | newspaper = [[Toronto Star]] | date = 27. marta 2008 | url = http://www.thestar.com/printArticle/350711 | access-date = 29. 3. 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080403023337/http://www.thestar.com/printArticle/350711 | archive-date=3. 4. 2008 | url-status = dead }}</ref>. ===Ušteđena energija=== [[Datoteka:Colosseum Earth Hour.jpg|mini|Zamračeni [[Kolosej]] tokom Sata za planet Zemlju 2008.]] [[Datoteka:Santa Cruz de Tenerife Auditorium.jpg|mini|175px|[[Auditorio de Tenerife]] zamračen za Sat za planet Zemlju]] Prema tajlandskom ogranku WWF-a [[Bangkok]] je smanjio upotrebu elektriciteta za 73,34 [[megavat]]a što je [[megavatsat|tokom jednog sata]] jednako 41,6 tona [[ugljik dioksid]]a<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/world/story/2008/03/29/earth-hour.html |title= Canadians go dark with world for Earth Hour |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |date= mart 2008 |access-date =30. 3. 2008}}</ref>. ''[[Bangkok Post]]'' izvjestila je drugačije brojke od 165 [[megavatsat]]i i 102 [[tona]] [[ugljik dioksid]]a. To je zabilježeno kao značajno manje u odnosu na sličnu kampanju koju je inicirala bangkočka gradska vijećnica prethodne godine u maju kada je ušteđeno 530 megavatsati uz istovremeno smanjenje 143 tona [[emisija ugljičnog dioksida|emisije ugljičnog dioksida]]<ref>{{cite news |url=http://www.bangkokpost.com/News/30Mar2008_news03.php|title=Lights out campaign disappointing: Bangkok helps save very little energy |date= mart 2008 |access-date =30. 3. 2008|publisher=[[Bangkok Post]] }}</ref>. Na [[Filipini]]ma je filipinski Electricity Market Corp. zabilježio pad potrošnje električne energije za oko 78,63 [[megavat]]a u [[Metro Manila|Metro Manili]] i do 102,2 megavata na otoku [[Luzon]]u<ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20080331-127542/Earth-Hour-made-dent-in-power-use |title=Earth Hour made dent in power use |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=31. marta 2008 |access-date=29. 3. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526020555/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20080331-127542/Earth-Hour-made-dent-in-power-use |archive-date=26. 5. 2008 |url-status=dead }}</ref>. Najveći pad potražnje od oko 39 MW dogodio se u 20.14 sata u Metro Manili i oko 116 MW u 20.34 sata u mreži Luzona<ref>{{cite news |url=http://www.inquirer.net/specialfeatures/theenvironmentreport/view.php?db=1&article=20081211-177480 |title=WWF calls for ‘lights out’ event in 2009 |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=11. decembra 2008 |access-date=29. 3. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212211646/http://www.inquirer.net/specialfeatures/theenvironmentreport/view.php?db=1&article=20081211-177480 |archive-date=12. 12. 2008 |url-status=dead }}</ref>. [[Toronto]] je uštedio 900 megavatsata elektriciteta. 8,7% je ušteđeno ako se mjeri u odnosu na tipičnu martovsku subotnju večer<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/407246 |title= Toronto hits energy target |publisher=[[Toronto Star]] |date= mart 2008 |access-date = 30. 3. 2008}}</ref>. [[Irska]] je u cijelosti imala redukciju u upotrebi elektriciteta od oko 1,5% za tu večer<ref>{{cite news |url=http://www.rte.ie/news/2008/0330/environment.html |title= Ireland uses less power for 'Earth Hour' |publisher=[[RTÉ News And Current Affairs|RTÉ News]] |date= mart 2008 |access-date = 30. 3. 2008}}</ref>. U trosatnom razdoblju između 18.30 i 21.30 redukcija je iznosila 50 megavata, uštedivši 150 megavatsati ili približno 60 tona ugljičnog dioksida. To je uštedjelo manje od šest irskih osobnih otpuštanja ugljika za čitavu godinu<ref name = "continuation">{{cite news |url=http://www.breakingnews.ie/ireland/mhojojmhcwoj/ |title=Call for continuation of Earth Hour ethos |publisher=[[BreakingNews.ie]] |date=mart 2008 |access-date=31. 3. 2008 |archive-date=14. 6. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614041306/http://www.breakingnews.ie/ireland/mhojojmhcwoj/ |url-status=dead }}</ref>. [[Datoteka:Ggb during earth hour.jpg|mini|lijevo|[[Golden Gate (most)|Golden Gate Bridge]] i [[Marin Headlands]] javni otvoreni prostor u pozadini prije i tokom (okvir) Sata za planetu Zemlju 2008.]] U [[Dubai]]ju gdje je vanjska rasvjeta na nekoliko glavnih gradskih znamenitosti bila ugašena a ulična rasvjeta u odabranim područjima prigušena na 50%, elektricitetna i vodna uprava izvjestila je uštede od 100 megavatsati elektriciteta. To je predstavljalo 2,4% redukcije u potražnji u usporedbi prije nego je sat počeo<ref>{{cite news |url=http://www.arabianbusiness.com/515051-dubai-slashes-energy-use-for-earth-hour?ln=en |title=Dubai slashes energy use for Earth Hour |publisher=[[Arabian Business]] |date=mart 2008 |access-date=1. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305053058/http://www.arabianbusiness.com/515051-dubai-slashes-energy-use-for-earth-hour?ln=en |archive-date=5. 3. 2009 |url-status=dead }}</ref>. [[Datoteka:Earth Hour Sky Tower Auckland.jpg|mini|desno|[[Sky Tower]] u [[Auckland, Novi Zeland|Aucklandu, Novi Zeland]] ugasio je svoju uobičajenu podnu rasvjetu tokom Sata za planet Zemlju, a zatim ih ponovo upalio nakon toga.]] Najbolji rezultat viđen je u [[Christchurch]]u, [[Novi Zeland]]. Grad je izvjestio pad od 13% u potražnji elektriciteta. [[Transpower New Zealand Limited|Transpower]] ipak je izvjestio da je novozelandska potrošnja energije tokom Sata za planetu Zemlju bila 335 megavata što je više od 328 megavata prosjeka prethodnih dviju subota<ref>[http://www.stuff.co.nz/4457620a11.html Lights on, power use up for Earth Hour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080620172110/http://www.stuff.co.nz/4457620a11.html |date=20. 6. 2008 }}. Kelly Andrew. [[The Dominion Post]]. Ponedjeljak, 31. marta 2008.</ref>. [[Melbourne]], [[Australija]] uštedio je 10,1% elektriciteta. [[Sydney]], grad koji je sudjelovao u Satu za planetu Zemlju 2007. i 2008., skresao je 8,4% elektricitetne potrošnje. To je manje od 10,2% iz posljednje godine no izvršni direktor Sata za planet Zemlju Andy Ridley izjavio je da nakon faktoriranja [[margina pogreške|margine pogreške]] sudjelovanje u ovom gradu bilo je jednako prethodnoj godini<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/article/407472 |title= Where do we go from here? |publisher=[[Toronto Star]] |pages=A1,A17 |date= 31. marta 2008|access-date = 31. 3. 2008}}</ref> Najgori rezultat dogodio se u [[Calgary]]ju, [[Kanada]]. Gradska potrošnja energije povećala se 3,6% tokom satne vršne potražnje elektriciteta<ref>{{cite news |url=http://www.canada.com/globaltv/calgary/story.html?id=1b997ecc-3465-499f-ab5c-913213ba229a&k=48356 |title=Calgary's Earth Hour effort uses more power, not less |publisher=[[Global Calgary]] |date=30. marta 2008 |access-date=30. 3. 2008 |archive-date=5. 3. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305044146/http://www.canada.com/globaltv/calgary/story.html?id=1b997ecc-3465-499f-ab5c-913213ba229a&k=48356 |url-status=dead }}</ref>. U Calgaryju gdje vrijeme igra veliku ulogu u potrošnji energije, grad je iskusio vrijeme 12&nbsp;°C hladnije od prethodne subotnje zabilježene temperature<ref>{{cite news |url=http://www.canada.com/edmontonjournal/news/cityplus/story.html?id=5f6ba0de-d209-45e6-b568-d1df7772d4b4&k=44185 |title=Edmontonians cut power consumption by 1.5 per cent during Earth Hour |publisher=[[Edmonton Journal]] |date=1. travnja 2008 |access-date=7. 4. 2008 |archive-date=5. 3. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305053537/http://www2.canada.com/edmontonjournal/news/cityplus/story.html?id=5f6ba0de-d209-45e6-b568-d1df7772d4b4&k=44185 |url-status=dead }}</ref>. ===Proslave širom svijeta=== * [[Danska|Danske]] kraljevske palače [[Palača Amalienborg|Amalienborg]] i [[Palača Gråsten|Gråsten]] zamračene su na [[Margareta II. od Danske|kraljičinu]] zapovijed<ref>{{cite news | first=Mitch | last=Potter | title=Scandinavia darkens | date=mart 2008 | publisher= | url=http://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/407156 | work=Toronto Star | access-date=29. 3. 2008 | archive-date=20. 10. 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121020194103/http://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/407156 | url-status=dead }}</ref>. * [[Nelly Furtado]] održala je besplatni koncert na [[Nathan Phillips Square]]u u [[Downtown Toronto|Downtownu Toronta]] radi proslave Sata za planetu Zemlju<ref>{{cite news|title=Furtado headlines free Earth Hour concert in Toronto|publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]|url=http://www.cbc.ca/arts/music/story/2008/03/08/furtado-earthhour-concert.html|date=mart 2008|access-date=29. 3. 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309153818/http://www.cbc.ca/arts/music/story/2008/03/08/furtado-earthhour-concert.html|archive-date=9. 3. 2008|url-status=live}}</ref>. * U Torontu, Ontario studentski ''Environmental Outreach Team'' [[Sveučilište York|Sveučilišta York]] vodilo je poslijepodnevnu informativnu sjednicu o Satu za planetu Zemlju, a [[opservatorij Sveučilišta York]] ponudio je dodatnu sjednicu otvorenu za javnost<ref>{{cite news | title=Earth Hour at York's Observatory | publisher= [[York University]] | url =http://www.yorku.ca/web/yorkevents/event.asp?Event=13740 |date= mart 2008 | access-date = 30. 3. 2008}}</ref>. * aktivnosti noćnog osmatranja zvijezda održana su na inicijativu torontskog [[Centar za znanost u Ontariju|Centra za znanost u Ontariju]] i [[Opservatorij Davida Dunlapa|Opservatorija Davida Dunlapa]] iz [[Richmond Hill, Ontario|Richmond Hilla]]<ref>{{cite web | url=http://wwf.ca/earthhour/canada.html | title=David Dunlap Observatory | publisher=[[World Wide Fund for Nature|WWF]] | access-date=30. marta 2008 | archive-date=31. 3. 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080331133747/http://www.wwf.ca/earthhour/canada.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.ontariosciencecentre.ca/calendar/default.asp?eventid=750&dmmyyyy=13032008 |title=Celebrate Earth Hour at the Science Centre |publisher= [[Ontario Science Centre]] | access-date = 30. marta 2008}}</ref>. * [[Astronomy Ireland]] postavila je visoko pogonjene teleskope u dublinskom [[Phoenix Park]]u da ljudima predstavi prednosti noćnog neba obično utopljenog u svijetlu gradsku rasvjetu<ref name = "continuation" />. U [[Tel Aviv]]u, [[Izrael]] besplatni koncert [[Knesiyat Hasekhel|Knesiyata Hasekhela]] održan je na [[Rabin trg|Rabinovu trgu]]. Energiju potrebnu za koncert generirala je grupa biciklista koji su pokretali pedalama generatore. Ostatak energije pribavljali su generatori spaljivanjem korištenog [[falafel]]nog ulja<ref>{{cite web | url=http://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/404826 |title= Tel Aviv rocks to Earth Hour |publisher= [[Toronto Star]] | access-date = 31. marta 2008}}</ref>. * U Atlanti glavni izvršni direktor američkog ogranka WWF-a Carter Roberts i gradonačelnica Atlante Shirley Franklin pritisnuli su divovsku sklopku uživo na TV-u simbolično pokrenuvši val svjetlosti koji je išao po zgradama oko grada. * U San Franciscu javno zbivanje pod domaćinstvom američkog ogranka WWF-a pohodio je gradonačelnik Gavin Newsom, osvajač zlatne medalje figurni skejter Brian Boitano, bubnjar Grateful Deada Mickey Hart i ostale slavne osobe. Oni su se okupili da gledaju gašenje svjetala slušajući glazbu Jasona Damata. * U [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]] rasvjeta najviših tornjeva blizanaca na svijetu [[Petronas Twin Towers]]a bila je ugašena<ref>{{cite web |last=Tran |first=Hieu |url=http://www3.signonsandiego.com/stories/2009/mar/28/bn28hour131944/?zIndex=74206 |title=San Diego and the world dims for Earth Hour |publisher=SignOnSanDiego.com |date=28. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-date=1. 4. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401182314/http://www3.signonsandiego.com/stories/2009/mar/28/bn28hour131944/?zIndex=74206 |url-status=dead }}</ref>. * U Egiptu su ugašena svjetla na [[Sfinga|Sfingi]] i [[Velike piramide u Gizi|Velikim piramidama u Gizi]] od 20.30 do 21.30<ref>{{Cite web |url=http://www.earthhour.org/news/default:en/article?id=eh6974755038146759259 |title=Arhivirana kopija |access-date=20. 8. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327073456/http://www.earthhour.org/news/default%3Aen/article?id=eh6974755038146759259 |archive-date=27. 3. 2009 |url-status=dead }}</ref>. ====Google==== Sat za planetu Zemlju također je dobio besplatan publicitet iz [[Google|Googlove]] korporacije. Od 12.00 sati 29. marta 2008. sve do završetka Sata za planetu Zemlju, Googlova početna stranica u SAD-u, Kolumbiji, Kanadi, Danskoj, Irskoj i UK-u promijenjena je u stranicu s crnom pozadinom. Geslo im je bilo "We've turned the lights out. Now it's your turn - Earth Hour" (hrv. ''Mi smo ugasili svjetla. Sada je na vama red - Sat za planetu Zemlju'')<ref>{{cite web|url=http://www.google.ca/intl/en/earthhour/|title=Earth Hour|publisher=Google|access-date=29. marta 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605015055/http://www.google.ca/intl/en/earthhour/|archive-date=5. 6. 2011|url-status=dead}}</ref> Google je ipak izjavio da za 2009. godinu neće promijeniti svoju stranicu opet u crno zbog konfuzije koju je uzrokovalo mnogim korisnicima<ref>{{cite web|url=http://googleblog.blogspot.com/2009/03/hour-for-earth.html|title=An hour for the Earth|publisher=Google|access-date = 28. marta 2008}}</ref>. Uobičajena miskoncepcija jest ona da crna pozadina na web stranici reducira potrošnju energije kod monitora; LCD monitori koriste konstantnu količinu energije bez obzira koje boje prikazuju. Ovo nije slučaj s [[organska svjetlosna emitirajuća dioda|organskim LED]] monitorima<ref>{{cite web|last=Freudenrich |first=Craig |url=http://electronics.howstuffworks.com/oled2.htm |title=HowStuffWorks "OLED Light" |publisher=Electronics.howstuffworks.com |date= |access-date=25. marta 2010}}</ref> iako oni nisu trenutno u popularnoj upotrebi. ====TV kanali==== *Sat za planet Zemlju bio je opsežno pokriven u Sjedinjenim Državama u sklopu Oprah, Noćnih vijesti NBC-a, Večernjih vijesti CB-a, The Today Showa, Dobro jutro, Amerika, CNN-a, CNN Internationala, The Weather Channela i drugih. Nekoliko stanica širom Sjedinjenih Država išli su uživo sa svojim pokrivanjem uključujući [[WXIA-TV|NBC u Atlanti]] koji je napravio jedan sat dugu specijalnu emisiju o Satu za planet Zemlju tokom zbivanja. *[[Kanadski]] [[The Weather Network]] premjestio je svoje studije vani između 20 i 21 sati EDT za Sat za planet Zemlju koristeći samo [[svjetlosna dioda|LED]] svjetlo čitav sat<ref>{{cite web |url=http://www.theweathernetwork.com/earthhour/?product=earthhour&pagecontent=index |title=The Weather Network - Earth Hour 2008 |publisher=[[The Weather Network]] |access-date=30. marta 2008 |archive-date=6. 6. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080606012213/http://www.theweathernetwork.com/earthhour/?product=earthhour&pagecontent=index |url-status=dead }}</ref>. *The Agenda with Steve Paikin na [[TVOntario|TVOntariju]] emitirala je puni program samo uz svjetlost svijeća<ref>{{cite web |url=http://www.tvo.org/cfmx/tvoorg/theagenda/index.cfm?page_id=3&action=blog&subaction=viewpost&blog_id=43&post_id=7206 |title=Earth Hour by Candlelight |publisher=www.tvo.org |access-date=28. marta 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413205332/http://www.tvo.org/cfmx/tvoorg/theagenda/index.cfm?page_id=3&action=blog&subaction=viewpost&blog_id=43&post_id=7206 |archive-date=13. 4. 2009 |url-status=dead }}</ref>. == Sat za planetu Zemlju 2007. == [[Datoteka:Sydney Opera House - After.jpg|mini|Pogled na [[Sydney]] tokom Sata za planet Zemlju 2008.]] Sat za planetu Zemlju održan je 31. marta u Sydneyu, Australija u 19.30 po lokalnom vremenu. ===Mjerenje redukcije u upotrebi elektriciteta=== Sat za planetu Zemlju poznat je po rezultatima u padu potrošnje energije. Međutim niti jedna elektrana nije izvjestila o smanjenoj produkciji energije. Statistički se ovo povezuje s nultim učinkom na promjenu emisije ugljika. Prema podacima [[EnergyAustralia|EnergyAustralije]], lokalnog opskrbljivača električnom energijom, potrošnja energije tokom zbivanja 2007. u Sydneyu bila je 10,2% niža za vrijeme samog Sata nego što bi bila očekivano za to vrijeme, vremenske uvjete i obrasce potrošnje prethodnih četiriju godina. ''[[Herald Sun]]'' izjednačio je ovo s "uklanjanjem 48.613 auta s ceste tokom 1 sata"<ref name = "rage against dimming">{{cite news | last = Soloman | first = David | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21694864-7583,00.html | title = Rage, rage against dimming of the light | publisher = The Australian | date = 9. svibnja 2007 | access-date = 29. 3. 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080602041228/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21694864-7583,00.html | archive-date=2. 6. 2008 | url-status = dead }}</ref>. Kritike među kojima su najpoznatije one kolumnista [[Andrew Bolt|Andrewa Bolta]] označile su zbivanje kao "kresanje toliko sićušno da je trivijalno - jednako uklanjanju šest auta s ceste tokom jedne godine"<ref name = "Earth Hour coverage should be grounded">{{cite news | last = Bolt | first = Andrew | url = http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,23443475-5000117,00.html | title = Earth Hour coverage should be grounded | publisher = Herald Sun | date = 28. marta 2008 | access-date = 31. 3. 2008 | archive-url = https://archive.today/20121230181333/http://www.heraldsun.com.au/opinion/earth-hour-coverage-should-be-grounded/story-e6frfifx-1111115907103 | archive-date=30. 12. 2012 | url-status = live }}</ref>. Stavljeno u kontekst, šest automobila jednako je uklanjanju šest automobila s ceste u bilo koje vrijeme tokom dana ili noći. Kao odgovor na ove kritike organizatori Sata za planet Zemlju odgovorili su da "ako staklenička redukcija postignuta u sidnejskom CBD-u tokom Sata za planetu Zemlju bude održiva jednu godinu, bit će ekvivalentna uklanjanju 48.616 auta s ceste tokom godine dana"<ref name = "EH.org_about">{{cite web |url=http://www.earthhour.org/about |title=Information about Earth Hour 2008, history, 2007 - Earth Hour 2008 |publisher=Earthhour.org |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331170537/http://www.earthhour.org/about/ |archive-date=31. 3. 2009 |url-status=dead }}</ref> i nadalje tvrde da je glavni cilj Sata za planet Zemlju stvoriti svijest oko problema klimatskih promjena te "izraziti da individualna akcija u masovnim razmjerima može pomoći promijeniti naš planet na bolje"<ref name = "EH.org_about"/> a ne samo zahtijevati specifične energetske redukcije učinjene tokom sata. Brojku od 10,2% osporio je David Solomon, student finansija sa [[Univerzitet u Chicagu|Univerziteta u Chicagu]]. Bez citiranja izvora podataka ili analitičkih metoda koje tvrdi da je koristio, Solomon kaže da je koristio osmogodišnje podatke o upotrebi elektriciteta da zaključi da je pad inspiriran Satom za planetu Zemlju bio 6,33% a kad se uzmu ostali potencijalni faktori u izračun rezultat bude 2,10% što je "statistički nerazličito od nule"<ref name = "rage against dimming" />. U nekim područjima sjeverne hemisfere bit će sumrak u 20 sati što će ukloniti neke prednosti ovog zbivanja<ref>"Earth Hour too early?", ''The Canadian Magazine of Astronomy & Stargazing'' '''XIII''' (6): 37, mart 2008.</ref>. == Recepcija == Među kritikama Sata za planetu Zemlju nalaze se: *[[The Christian Science Monitor]] piše kako je većina svijeća izrađena od [[parafin]]a, teških ugljikovodika dobivenih iz sirovog ulja, fosilnog goriva, pa ovisno o tome koliko mnogo svijeća osoba zapali (ako ih neko koristi tokom Sata za planet Zemlju) bez obzira koriste li normalno [[kompaktna fluorescentna svjetlost|kompaktne fluorescentne svjetlosne]] sijalice i ovisno o izvoru energije korištenog za proizvodnju njihova elektriciteta, u nekim slučajevima zamjena svjetlosnih sijalica sa svijećama uzrokovat će porast umjesto pada emisije ugljičnog dioksida<ref>[http://features.csmonitor.com/environment/2009/03/27/does-lighting-candles-for-earth-hour-defeat-the-purpose/ Does lighting candles for Earth Hour defeat the purpose?], Christian Science Monitor, 27. marta 2009.</ref>. * Alternativnu proslavu "Sata ljudskog postignuća" promovirao je libertaristički think tank [[Institut za kompetitivno poduzetništvo|Instituta za kompetitivno poduzetništvo]] radi proslave napretka ljudskog blagostanja<ref>{{cite web |last=Minton |first=Michelle |url=http://cei.org/news-release/2009/03/19/cei-announces-%E2%80%9Chuman-achievement-hour%E2%80%9D-coincide-%E2%80%9Cearth-hour%E2%80%9D |title=Announces “Human Achievement Hour” to Coincide with “Earth Hour” |publisher=CEI |date=19. marta 2009. |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330130636/http://cei.org/news-release/2009/03/19/cei-announces-%E2%80%9Chuman-achievement-hour%E2%80%9D-coincide-%E2%80%9Cearth-hour%E2%80%9D |archive-date=30. 3. 2010 |url-status=dead }}</ref>. Sudionici u ovoj proslavi zamoljeni su da "proslave postignuća čovječanstva kao što su večeranje, gledanje filmova, vožnja uokolo, očuvanje topline u vašem domu"<ref>{{cite web |url=http://network.nationalpost.com/np/blogs/fpcomment/archive/2009/03/23/this-earth-hour-leave-the-lights-on.aspx |title=This ‘Earth Hour,’ leave the lights on - FP Comment |publisher=Network.nationalpost.com |date= |access-date=25. marta 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822141820/http://network.nationalpost.com/np/blogs/fpcomment/archive/2009/03/23/this-earth-hour-leave-the-lights-on.aspx |archive-date=22. 8. 2010 |url-status=dead }}</ref>. * [[Institut Ayn Rand]] pisao je kako su "sudionici proveli ugodnih šezdeset minuta u mraku, sigurni u spoznaju da su spasonosne povlastice industrijske civilizacije daleko samo za jedan svjetlosni prekidač... Zaboravite jedan tričavi sat sa samo ugašenim svjetlima. Što kažete na Mjesec za planetu Zemlju... Pokušajte provesti mjesec dana drhtajući u tami bez grijanja, elektriciteta, hladnjaka; bez elektrana ili generatora; bez ikakve štednje rada, vremena i stoga proizvoda koji štede život a koje industrijska energiji čini mogućima"<ref>[http://www.aynrand.org/site/News2?page=NewsArticle&id=22887&news_iv_ctrl=1021 The Real Meaning of Earth Hour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621075918/http://www.aynrand.org/site/News2?page=NewsArticle&id=22887&news_iv_ctrl=1021 |date=21. 6. 2010 }}, Ayn Rand Institute, 23. marta 2009.</ref>. * Iako podupiru Sat za planetu Zemlju "Carbon Sense Coalition" zahtijeva da se Sat za planet Zemlju preimenuje u "Zamračenu noć" i da se održi vani na nakraći i najhladniji dan u godini "...radi pripreme naše populacije na mračne dane koji slijede"<ref>[http://features.csmonitor.com/politics/2009/03/28/turn-out-the-lights-not-everyones-on-board-earth-hour/ Turn out the lights? Not everyone's on board Earth Hour], Christian Science Monitor, 28. marta 2009.</ref><ref>{{cite web|url=http://canadafreepress.com/index.php/article/9685 |title=Earth Hour or Blackout Night? |publisher=Canadafreepress.com |date= |access-date=25. marta 2010}}</ref>. *[[Bjørn Lomborg]], autor [[The Skeptical Environmentalist|Skeptičnog ekologista]], napisao je "da je neophodno učiniti [[solarna energija|solarnu]] i [[zelena energija|ostalu novu tehnologiju]] jefitinijima od fosilnih goriva što prije tako da može ugasiti naše ugljikove energetske izvore mnogo duže od jednog sata i očuvati planet živim... Fosilna goriva doslovno nam daju prosvjećenje, osvjetljujući nam svijet i dajući nam zaštitu od bjesnila elemenata. Ironično je što bi današnji čisti simbolizam trebao osluhnuti unatrag sve do [[srednji vijek|mračnijeg doba]]" <ref>[http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25247677-7583,00.html Hour of no power increases emissions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090329232500/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25247677-7583,00.html |date=29. 3. 2009 }}, The Australian, 27. marta 2009</ref>. * 29. marta, jedan dan nakon Sata za planetu Zemlju 2009. dnevne novine [[Dân Trí]] objavile su članak o drugoj strani Sata za planetu Zemlju. Članak se odnosio na mnogo mladih ljudi koji su odlučili voziti se po zamračenim gradovima iz zabave, trošeći naftu umjesto elektriciteta što je rezultiralo dugotrajnim prometnim čepovima<ref>[http://dantri.com.vn/c20/s20-316112/cai-nhin-khac-trong-gio-trai-dat.htm Cái nhìn khác trong Giờ Trái đất] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317133812/http://dantri.com.vn/c20/s20-316112/cai-nhin-khac-trong-gio-trai-dat.htm |date=17. 3. 2010 }}, Dân Trí Daily News, by: Cường Cao, datum: 29. marta 2009.</ref>. == Također pogledajte == * [[Ljetno računanje vremena]] * [[Dan planete Zemlje]] ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Earth hour|Sat za planet Zemlju}} * [https://web.archive.org/web/20190927133422/https://www.earthhour.org/ Earth Hour] - službeni globalni website * [http://earthhourkids.org/] - službeni dječji website Sat za planet Zemlju * [http://earthhourcanada.org/ Earth Hour Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720061234/http://earthhourcanada.org/ |date=20. 7. 2009 }} - službeni kanadski website * [https://web.archive.org/web/20101224213048/http://earthhourus.org/ Earth Hour US] - službeni američki website * [https://web.archive.org/web/20080509062713/http://www.earthhour2008.com/ Earth Hour 2008] - zbirka novinskih članaka i vijesti o Satu za planet Zemlju 2008. * [http://knowledge.allianz.com/en/globalissues/climate_change/top_climate_stories/earth_hour_wwf_interview.html Intervju s izvršnim direktorom Sata za planet Zemlju Andyjem Ridleyjem (WWF)] == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Međunarodni praznici]] [[Kategorija:Praznici u martu]] [[Kategorija:Godišnji događaji]] at12dtc0kk2yp2oecs4f1ihfo5l3ahr 0 137642 3933928 3904590 2026-10-04T07:11:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933928 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Temišvar | izvorno_ime = Timișoara | izvorno_ime_jez = | službeno_ime = | naselje_vrsta = Grad i sjedište okruga | slika = File:Festivalul Florilor TimFloralis.jpg | slika_opis = Temišvar | slika_zastava = | slika_grb = ROU TM Timisoara CoA1.png | slika_karta = | karta_opis = | pushpin_karta = Rumunija | pushpin_karta_opis = | koordinate = {{coord|45|45|35|N|21|13|48|E|type:city|display=inline,title}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Rumunija]] | podjela_vrsta1 = [[Okruzi Rumunije|Okrug]] | podjela_ime1 = [[Timiș (okrug)|Timiș]] | vođa_partija = [[Savez spasenja Rumunije|USR]] | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Dominic Fritz | površina_ukupno = 130.5 | nadmorska_visina = 89 | stanovništvo_datum = 2011 | stanovništvo_ukupno = 319279 | stanovništvo_gustoća = auto | vremenska_zona1 = [[Istočnoevropsko vrijeme|EET]] | utc_ofset1 = +2 | vremenska_zona1_DST = [[Istočnooevropsko ljetno vrijeme|EEST]] | utc_ofset1_DST = +3 | poštanski_broj = 300001–300990 | pozivni_broj = 0256 / 0356 | veb-sajt = {{URL|www.primariatm.ro}} }} '''Temišvar''' je grad u [[Rumunija|Rumuniji]]. Najveći je grad [[Banat]]a. Leži na rijeci [[Begej]] i sjedište je [[Okruzi Rumunije|okruga]] [[Timiș (okrug)|Timiș]]. Prema popisu iz 2011, Temišvar je četvrti grad po broju stanovnika (319.279) u Rumuniji.<ref name="INSSER">{{cite web |url= http://www.timis.insse.ro/cmstimis/rw/resource/comunicat-date_provizorii_rpl_2011_timis.pdf |title= Timiș County at the 2011 census |date= 2. 2. 2012 |access-date = 16. 2. 2012 |publisher= [[Nacionalni institut za statistiku (Rumunija)|INSSE]] |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20120719024943/http://www.timis.insse.ro/cmstimis/rw/resource/comunicat-date_provizorii_rpl_2011_timis.pdf | archive-date= 19. 7. 2012}} {{ro simbol}}</ref> Poznat je kao kulturni, obrazovni i trgovački centar zapadne [[Rumunija|Rumunije]]. Grad se naziva i ''Malim [[Beč]]om'' jer je veoma dugo bio pod vladavinom [[Habsburg (dinastija)|Habsburgovaca]], pa arhitekturom i ambijentom u centru grada podsjeća na stare dijelove [[Beč]]a. == Također pogledajte == * [[Banatska republika]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Timișoara}} * [https://www.primariatm.ro Službeni sajt] * [https://web.archive.org/web/20130309000946/http://www.e-timisoara.info/ Ljudi iz Temišvara] * [http://www.timisoreni.ro/en/video/timisoara/intro.html Uvod u Temišvar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101019041224/http://www.timisoreni.ro/en/video/timisoara/intro.html |date=19. 10. 2010 }} (prof. Harry W. Morgan) * [http://www.romaniatourism.com/timisoara.html Temišvar – Turistički ured Rumunije] {{Evropski gradovi kulture}} [[Kategorija:Temišvar| ]] [[Kategorija:Gradovi u Rumuniji]] bzp8qhq79tk6s6st9osird0m840k5mo 0 138225 3933907 3704685 2026-10-03T22:12:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933907 wikitext text/x-wiki {{Standardi}} '''Sokol''' je tvrđava manjih dimenzija iz [[Bosna i Hercegovina u srednjem vijeku|srednjeg vijeka]], na stijeni iznad izvora rijeke Sokoluše, 5&nbsp;km. sjeveroistočno od [[Gračanica|Gračanice]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Historija == Grad se u srednjem vijeku nalazio u [[Usora (oblast)|župi Usori]]. U literaturi su navedena dva različita podatka o prvom spominjanju Sokola u historiji. Grupa autora navodi da je prvi spomen grada  u historijskim izvorima  1429.godine, a drugi da je to 1449. godine. Oba su u vezi su sa knezom [[Radivoj Ostojić|Radivojem Ostojićem]], sinom bosanskog [[Stjepan Ostoja, kralj Bosne|kralja Ostoje]] i bratom bosanskog [[Stjepan Tomaš, kralj Bosne|kralja Tomaša]]. [[Srebrenička banovina|Srebreničku banovinu]] [[Osmanlijsko Carstvo|Osmanlije]] su osvojile 1512. godine. Padom [[Srebrenik]]a, cijela oblast između donjih tokova [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i [[Drina|Drine]], [[Spreča|Spreče]] i [[Sava|Save]], u kojoj je bilo 12 utvrđenih gradova, ulazi u sastav osmanlijske imperije. Iz 1528. godine postoji prvi popisni defter sa timarima upisanim na ime članova posade Sokola. Prema spahijskom popisnom defteru iz 1533. godine, te godine posada tvrđave Soko dobiva stalne timare. Sedamdesetih godina 18. stoljeća, gradačački kapetan Mehmed dao je da se izvrše popravke na gradu. Zapisano je također, da je u gradu, 1833. godine bilo 7 topova. Napušten je 1840.godine.<ref name="Stari gradovi">{{Cite web |url= http://www.fmks.gov.ba/download/zzs/1953/1-1953.pdf |title= Hamdija Kreševljaković, STARI BOSANSKI GRADOVI |work= Naše starine I, Sarajevo, 1953, 7-45 – |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> == Opis == Osnova mu je u obliku izduženog ovala dužine oko 30 metara. Uz jugoistočni zid nalaze se dva polukružno zasvedena tornja, dok je uz sjeverozapadni dozidan prigradak kao zaštita glavnom ulazu. U jugozapadnom dijelu ograđenog prostora nalaze se temelji stambene zgrade. Sjeveroistočni zid je djelimično razoren 1949. godine, kad je kamen iz njega upotrijebljen za gradnju mjesne škole. Za vrijeme proteklog rata ovaj spomenik je u nekoliko navrata bio meta topovskih granata koje su oštetile jugozapadno vanjsko lice zida.<ref name="Redži">{{Cite web |url= https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=57890 |title=Husref Redžić: Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini |work= Sarajevo publishing, Sarajevo 2009. |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Sokol je sagrađen od neobrađenih i tek na licu zida grubo pritesanih komada krečnjaka nejednake veličine. Graditelji su pokušavali složiti kamenje po slojevima, ali im to nije bilo moguće svugdje konsekventno provesti. Uglovi zidova su oštro zasječeni. Stari grad Sokol proglašen je za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=1328 |title=Stari grad Sokol |work=kons.gov.ba |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=20. 4. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420184131/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=1328 |url-status=dead }}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/01/Pages-from-gg20-12.pdf Gračanički glasnik - Urbane prilike i razvoj naselja u nahiji Sokol (Gračanica) u 16. i početkom 17. stoljeća] {{Mrtav link}} {{Kultura srednjovjekovne Bosne}} {{Tvrđave u BiH}} [[Kategorija:Tvrđave u srednjovjekovnoj Bosni|S]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Gračanici]] [[Kategorija:Tvrđave u Bosni i Hercegovini|S]] [[Kategorija:Usora i Soli]] b16z31c3znui11rssule1isg5ixr4sg 0 145000 3933898 3853490 2026-10-03T21:20:23Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933898 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Galaksija | Naziv = Skup Virgo | Slika = [[Datoteka:Virgo cluster.jpg|desno|250px]] | Opis slike = Središte skupa Virgo | Epoha = J2000.0 | Sazviježđe = [[Djevica (sazviježđe)|Djevica]]<ref name="Guide" /> | Rektascenzija = {{RA|12|30|47,3}} <ref name="NASA" /> | Deklinacija = {{DEC|12|20|13}} <ref name="NASA" /> | Crveni pomak = 0.0036 <ref name="NASA" /> | Radijalna brzina = 1076 <ref name="NASA" /> | Grupa ili klaster = grupa galaksija Virgo | Udaljenost = | Tip = [[galaktičko jato]] <ref name="Guide" /> | Masa = | Odnos masa svijetlo = | Broj zvijezda = | Prividne dimenzije = | Prividna magnituda = 10,3<ref name="NASA" /> | Površinska svjetlost = | Apsolutna magnituda = | Uglovna pozicija = | Značajnosti = | Imena = {{nowrap|MCXC J1230.7+1220}}{{•}}{{nowrap|MAXI J1230+124}}{{•}}{{nowrap|XSS J12309+1223}}<ref name="NASA"/> | Karta = | Tačka_x = | Tačka_y = }} '''Skup Virgo''' je grozd [[galaksija]] na udaljenosti od oko 59 miliona [[Svjetlosna godina|svjetlosnih godina]] (18 miliona [[parsek]]a) u [[Sazviježđe|sazviježđu]] [[Djevica (sazviježđe)|Djevica]]. Grozd se sastoji od oko 1.300, možda i 2.000 galaksija i čini središte [[Lokalno Superjato|Lokalnog Superjata]].<ref>See [http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/V/Virgo+Cluster Virgo Cluster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715222001/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/V/Virgo+Cluster |date=15. 7. 2017 }}.</ref> Naša [[Lokalna Grupa]] se nalazi na vanjskoj ivici Lokalnog Superjata. Masa Skupa Virgo je procijenjena na 1.2{{e|15}} masa našeg [[Sunce|Sunca]]. Prečnik Skupa Virgo je oko 7.2 miliona svjetlosnih godina.<ref name="Guide">[http://www.constellation-guide.com/constellation-list/virgo-constellation/ Zvijezde u sazviježđu Virgo iz Constellation Guide] učitano 27.5.2015 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref><ref name="NASA">[http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=Virgo+Cluster&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES Skup Virgo iz] [[NASA|NASA/IPAC]] baza podataka,27.5.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref> Sjajnije galaksije u skupu otkrio je još [[Charles Messier]] sredinom XVIII vijeka. Prva otkrivena galaksija je bila [[Messier 49|M49]]. Messier je kasnije otkrio i [[Messier 87|M87]], dominantnu galaksiju skupa. Zbog svog slabog [[teleskop]]a, Messier nije uspio otkriti pravu prirodu galaksija nego ih je smatrao mrljama bez [[zvijezda]]. Da se radi o drugim galaksijama, shvatilo se tek u 20-im godina XX vijeka.<ref>Following the entry for M91 in the Connoissance des Temps for 1784, Messier added the following note: : ''The constellation of Virgo, & especially the northern Wing is one of the constellations which encloses the most Nebulae: this Catalog contains thirteen which have been determined: viz. Nos. 49, 58, 59, 60, 61, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, & 91. All these nebulae appear to be without stars: one can see them only in a very good sky, & near their meridian passage. Most of these nebulae have been pointed to me by Mr. Méchain.'' (see [http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html M91] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516053202/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |date=16. 5. 2008 }}.)</ref> Skup je po sastavu heterogena mješavina [[Eliptična galaksija|eliptičnih]] i [[Spiralna galaksija|spiralnih galaksija]].<ref>{{Cite journal |unused_data = first10 - Michael J. |doi = 10.1086/421490 |last1 = Côté |first1 = Patrick |last2 = Blakeslee |first2 = John P. |last3 = Ferrarese |first3 = Laura |last4 = Jordán |first4 = Andrés |last5 = Mei |first5 = Simona |last6 = Merritt |first6 = David |author6-link = David Merritt |last7 = Milosavljević |first7 = Miloš |last8 = Peng |first8 = Eric W. |last9 =Tonry |first9 = John L. | title = The ACS Virgo Cluster Survey | journal = The Astrophysical Journal | volume = 153 | issue = 1 | pages = 223–242 | origyear = | year = 2004 | month = 07 | bibcode = 2004ApJS..153..223C |postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->|arxiv = astro-ph/0404138 }} </ref> Od 2004. godine se vjeruje se da su spiralne galaksije raspoređene u duguljastom vlaknu, oko 4 puta dužem nego širem, koji se proteže duž vizurne linije iz [[Mliječni put|Mliječnog puta]].<ref name="Fukugitaetal1993">{{cite journal | author= M. Fukugita, S. Okamura, N. Yasuda | title=Spatial distribution of spiral galaxies in the Virgo Cluster from the Tully-Fisher relation | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=412 | pages=L13–L16 | bibcode=1993ApJ...412L..13F | doi= 10.1086/186928 }}</ref> Eliptične galaksije su više grupisane u centru skupa. Skup se može podjeliti na bar tri podgrupe. Svaka od tih podgrupa centrirana je na galaksijama M87, [[Messier 86|M86]] i M49. Dominantna podgrupa je ona od M87, s oko 10{{e|14}} sunčevih masa, što je za jedan red veličine više od ostalih podgrupa.<ref>''[http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Binggeli/frames.html The Virgo Super Cluster: home of M87]'' (with frames)</ref> Veliku masu skupa otkrivaju i neobično velike [[Brzina|brzine]] mnogih galaksija. Neke se kreću čak 1,600&nbsp;km/s u odnosu na središte skupa. Skup Virgo nalazi se unutar Lokalnog superjata, i njegov [[Gravitacija|gravitacioni]] uticaj usporava okolne galaksije. Velika masa skupa utiče na usporavanje udaljavanja Lokalne grupe za gotovo 10%. == Značajniji članovi Skupa Virgo == * [[Messier 49|M49]] * [[Messier 58|M58]] * [[Messier 59|M59]] * [[Messier 60|M60]] * [[Messier 61|M61]] * [[Messier 84|M84]] * [[Messier 86|M86]] * [[Messier 87|M87]] * [[Messier 89|M89]] * [[Messier 90|M90]] * [[Messier 91|M91]] * [[Messier 99|M99]] * [[Messier 100|M100]] * [[NGC 4365]] * [[NGC 4535]] == Također pogledajte == * [[Markarjanov lanac]] * [[Skup Eridan]] * [[Skup Fornaks]] == Note i reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.inet.hr/~vevrhova//Resursi/virgo1.12.pdf Karta Skupa Virgo za astronome amatere] {{Commonscat|Virgo cluster}} {{DEFAULTSORT:Virgo}} [[Kategorija:Galaktička jata]] [[Kategorija:Djevica (sazviježđe)]] 3vbuq01idrfuj2uz9tfvfkjq5nln9g3 0 146481 3933878 3853528 2026-10-03T14:38:57Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933878 wikitext text/x-wiki {{Druga upotreba|kompaniju|Puma (kompanija)}} {{Taksokvir | boja = pink | naziv = Puma | status = LC | slika = Mountain Lion (C).jpg | slika_širina = 250px | slika_opis = ''Puma, Montana, SAD'' | regnum = [[Životinje|Animalia]] | phylum = [[Svitkovci|Chordata]] | classis = [[Sisavci|Mammalia]] | ordo = [[Zvijeri|Carnivora]] | familia = [[Mačke|Felidae]] | subfamilia = [[Male mačke|Felinae]] | genus = ''[[Pume|Puma]]'' | species = '''''P. concolor''''' | dvoimeno = ''Puma concolor'' | karta_raspon = Cougar range map 2010.png | karta_raspon_širina = 250px | karta_raspon_opis = Rasprostranjenost pume }} '''Puma''' (''Puma concolor'')<ref>{{Cite web|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.101637/Puma_concolor|title=NatureServe Explorer 2.0|website=explorer.natureserve.org|access-date=2026-04-10}}</ref> je velika mačka koja naseljava prostor obje Amerike, a pruža se od [[Pokrajine i teritorije Kanade|kanadskih provincija]] [[Yukon]], [[Britanska Kolumbija|Britanske Kolumbije]] i [[Alberta|Alberte]], [[Stjenovite planine|Stjenovitih planina]], i drugih područja na zapadu [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] prema jugu preko [[Meksiko|Meksika]] do [[amazon]]skih [[Kišna šuma|kišnih šuma]] i južnih [[Andi|Anda]] u [[Patagonija|Patagoniji]]. Puma nastanjuje svaku kontinentalnu državu u [[Srednja Amerika|Srednjoj]] i [[Južna Amerika|Južnoj Americi]], što je čini najrasprostranjenijim velikim kopnenim sisarom u divljini na Zapadnoj [[Hemisfera|hemisferi]], i jednim od najrasprostranjenijih na planeti. Prilagodljiva je vrsta koja nastanjuje većinu tipova staništa obje Amerike. Preferira staništa koja obiluju niskim žbunjem kao i stjenovita područja, ali također nastanjuje i otvorene površine. Grabljivac je iz zasjede koji lovi različit plijen. Primarni izvor hrane su joj [[papkari]], posebno [[jelen]]i, ali također lovi i manji plijen, poput [[Glodari|glodara]]. Iako posjeduje veličinu, nije uvijek glavni grabljivac u sredini koju nastanjuje, te joj često ubijeni plijen biva otet od strane drugih grabljivaca kao što su [[Crni medvjed|crni]] i [[mrki medvjed]] ili čopori [[vuk]]ova. Puma je samozatajna i većinom izbjegava ljude. Smrtonosni napadi na ljude su općenito rijetki, mada nešto brojniji u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]] obzirom da je veći broj ljudi, uglavnom farmera, zašao na prostor gdje pume obitavaju. == Etimologija i klasifikacija == Naziv ''puma'' se koristi u [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]] i većem dijelu [[Evropa|Evrope]]. Preuzeta je iz [[Španski jezik|španskog jezika]], a originalno je iz [[Kečuanski jezik|kečuanskog jezika]].<ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/plants-and-animals/animals/vertebrate-zoology/puma|title=Puma {{!}} Encyclopedia.com|date=21. 5. 2018|website=Encyclopedia.com|language=en|access-date=24. 2. 2024}}</ref> Druga riječ latinskog naziva ''concolor'' znači "jednolične boje". Pridodana je redu ''Puma'' od strane [[William Jardine|Williama Jardinea]] 1834. godine.<ref>{{Cite book|last=Jardine|first=William|title=Naturalists' library, Mammalia, vol. 2|publisher=Edinburgh, W. H. Lizars|year=1833|language=en}}</ref> Ovaj [[Red (biologija)|red]] spada u [[Potporodica (biologija)|potporodicu]] ''Felinae'' („male mačke“).<ref>{{Cite book|last=Wozencraft|first=W. Chris|title=Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Vol. 1|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2005|language=en|url=https://books.google.com/books/about/Mammal_Species_of_the_World.html?id=JgAMbNSt8ikC}}</ref> Najbliži srodnici pume su [[jaguarundi]] i [[gepard]].<ref>{{Cite journal|last=Culver|first=M.|last2=Johnson|first2=W.E.|last3=Pecon-Slattery|first3=J.|last4=O'Brien|first4=S.J.|date=1. 5. 2000|title=Genomic ancestry of the American puma (Puma concolor)|journal=Journal of Heredity, Volume 91, Issue 3|language=en}}</ref> == Podvrste == Od 2017. godine, Radna grupa za klasifikaciju mačaka pri Grupi stručnjaka za mačke (engl. ''Cat Classification Taskforce of the Cat Specialist Group'') pume dijeli u samo 2 podvrste:<ref>{{Cite book|title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group|year=2017|language=en}}</ref> * ''P. c. concolor'' u Južnoj Americi, potencijalno isključujući dijelove sjeverozapadno od Anda * ''P. c. couguar'' u Sjevernoj i Srednjoj Americi i potencijalno sjeverozapadnom dijelu Južne Amerike == Obilježja == Puma je vitak i okretan pripadnik [[Porodica (biologija)|porodice]] ''Felidae''. Četvrta je po veličini vrsta [[mačke]] u svijetu;<ref>{{Cite web|url=http://cougarnet.org/cougarfacts.html|title=Expanding Cougar Population|language=en|access-date=24. 2. 2024|archive-date=21. 11. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121100620/http://cougarnet.org/cougarfacts.html|url-status=dead}}</ref> odrasle jedinke su visine u ramenima oko 60–90&nbsp;cm.<ref>{{Cite web|url=http://www.floridapanther.org/panther_facts.html|title=Florida Panther Facts|language=en|access-date=24. 2. 2024|archive-date=23. 3. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323144937/http://www.floridapanther.org/panther_facts.html|url-status=dead}}</ref> Odrasli mužjaci su dugi oko 2,4 m od njuške do kraja repa, a ženke u prosjeku 2,05 m.<ref>{{Cite web|url=http://www.dec.ny.gov/animals/6974.html|title=Eastern Cougar Fact Sheet|language=en|access-date=24. 2. 2024|archive-date=29. 12. 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071229075135/http://www.dec.ny.gov/animals/6974.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Mužjaci generalno teže od 53 do 72&nbsp;kg, a ženke od 34 do 48&nbsp;kg.<ref name=":0">{{Cite book|last=Nowell|first=Kristin|title=Wild Cats – Status Survey and Conservation Action Plan|last2=Jackson|first2=Peter|publisher=IUCN|year=1996|location=Gland, Switzerland|language=en}}</ref> Pume su manje što žive bliže [[ekvator]]u, a veće prema polovima. Pumina boja je jednolična (otuda latinski naziv ''concolor'' što znači „jedna boja“), ali može uveliko varirati među različitim primjercima. Krzno je tipične žutosmeđe boje, dok kod određenih primjeraka ide od srebrnastosive do crvenkaste. Puma ima velike šape i proporcionalno gledano najveće zadnje noge u porodici ''Felidae'',<ref name=":0" /> koje joj daju mogućnost velikih skokova i kraćih šprintova. Može odskočiti od tla i do 5.5 m.<ref>{{Cite book|last=Nowak|first=R.M.|title=Walker's Mammals of the World Vol. 1|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1999|location=Baltimore|language=en}}</ref> == Ishrana i lov == [[Datoteka:Puma, Torres del Paine Chile.jpg|mini|200p|lijevo|Puma sa lovinom, Torres del paine, Čile]] Pume love u zoru i u sumrak. Tiho vrebaju svoj plijen, potom se daju u šprint i ubijaju ga smrtonosnim ugrizom za vrat ili zadnji dio glave. Kada naiđu na veću lešinu, pume će pojesti što više mogu prije nego što sakriju ostatak za kasnije.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/mammals/facts/cougar|title=Cougar {{!}} NationalGeographic.com|language=en|access-date=24. 2. 2024}}</ref> Puma je izrazito prilagodljiv hipermesojed. Preferira veliki plijen poput [[Ušati jelen|ušatog jelena]], [[Bjelorepi jelen|bjelorepog jelena]], [[Kanadski jelen|kanadskog jelena]], [[los]]a, [[Planinska koza|planinske koze]] i [[Američki muflon|američkog muflona]]. Po potrebi će loviti i manji plijen poput glodara, dvozubaca, manjih mesojeda, ptica pa čak i domaće životinje poput kućnih ljubimaca.<ref name=":2">{{Cite book|last=Naughton|first=Donna|title=The Natural History of Canadian Mammals|publisher=University of Toronto Press|year=2014|language=en}}</ref> Što je puma veća, to je veći njen plijen iz [[Potkoljeno (biologija)|potkoljena]] [[Kičmenjaci|kičmenjaka]], a manji je blizu ekvatora. Štetni susreti sa ljudima su rijetki: između 1924. i 2018. godine, u SAD-u su se desila 74 napada puma – od toga 11 sa smrtnim ishodom.<ref name=":1" /> == Odnosi sa drugim grabljivcima == Osim ljudi, nijedna druga vrsta ne vreba odraslu pumu u divljini, mada ipak dolazi do konflikata sa ostalim grabljivcima i strvinarima. Od velikih grabljivaca u [[Nacionalni park|Nacionalnom parku]] [[Yellowstone]] – američkog mrkog medvjeda, crnog medvjeda, vuka i pume – mrki medvjed je tu dominantan i u većini slučajeva je u stanju otjerati čopor vukova, crnog medvjeda ili pumu od njihove lovine. Što se tiče crnih medvjeda, pume su im općenito podređene kada je u pitanju lovina i kada su medvjedi najaktivniji, mačke češće love i kraće se zadržavaju prilikom hranjenja.<ref>{{Cite web|url=http://voices.nationalgeographic.com/2014/11/01/mountain-lions-versus-black-bears/|title=Mountain Lions Versus Black Bears|date=1. 11. 2014|language=en|access-date=24. 2. 2024|archive-date=1. 11. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101221217/http://voices.nationalgeographic.com/2014/11/01/mountain-lions-versus-black-bears/|url-status=dead}}</ref> Vuk i puma se direktno nadmeću za plijen, posebno zimi. Čopori vukova mogu preoteti puminu lovinu, a postoje i određeni dokumentirani slučajevi da su usmrtili pumu. Mnogo puta će se desiti da velika puma ubije vuka, međutim kada je čopor u pitanju, tada se mijenjaju stvari.<ref>{{Cite web|url=http://www.oregonwild.org/press-room/press-clips/turf-wars-in-idaho-s-wilderness|title=Turf wars in Idaho's wilderness|last=Cockle|first=Richard|date=29. 10. 2006|website=Oregon Wild|language=en|access-date=24. 2. 2024|archive-date=13. 12. 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071213022857/http://www.oregonwild.org/press-room/press-clips/turf-wars-in-idaho-s-wilderness|url-status=dead}}</ref> Obje vrste su sposobne da usmrte grabljivce srednje veličine, kao što su [[crveni ris]]evi, [[kanadski ris]]evi, [[Gorska kuna|gorske kune]] i [[kojot]]i, te uglavnom potiskuju ove pomenute vrste. Iako puma može ubiti kojota, poznato je da kojoti vrebaju na mladunce pume.<ref>{{Cite web|url=https://missoulian.com/news/state-and-regional/cougars-vs-coyotes-photos-draw-internet-crowd/article_f6ecdb1a-a051-11e2-85a3-001a4bcf887a.html|title=Cougars vs. coyotes photos draw Internet crowd|website=missoulian.com|language=en|access-date=24. 2. 2024}} {{Mrtav link}}</ref> Tamo gdje pume i [[jaguar]]i žive na istom prostoru, jaguari love veći plijen i time direktno utiču na veličinu pume na tim prostorima.<ref>{{Cite book|last=Iriarte|first=J. Agustin|title=Biogeographic variation of food habits and body size of the America puma|last2=Franklin|first2=William L.|last3=Johnson|first3=Warren E.|last4=Redford|first4=Kent H.|publisher=Oecologia|year=1990|language=en}}</ref> Pume se bolje snalaze od jaguara kada je u pitanju raspon plijena.<ref>{{Cite book|last=Nuanaez|first=Rodrigo|title=Food habits of jaguars and pumas in Jalisco, Mexico|last2=Miller|first2=Brian|last3=Lindzey|first3=Fred|publisher=Journal of Zoology|year=2000|language=en}}</ref> == Razmnožavanje i životni ciklus == [[Datoteka:P19's litter (50298194636).jpg|mini|200p|lijevo|Mladunci pume]] Ženke dostižu spolnu zrelost u dobi od 18 mjeseci do 3 godine; gestacijski period traje približno 3 mjeseca.<ref name=":0" /> Samo su ženke uključene u podizanje mladunaca. Broj mladunaca u jednom okotu je između jednog i šest; uglavnom dva. Pećine i druga udubljenja služe kao jazbine za mladunce. Od jednog okota obično preživi samo jedan mladunac.<ref name=":0" /> Mladunci ostaju sa svojom majkom jednu do dvije godine.<ref name=":2" /> Životni vijek u divljini se procjenjuje na oko 8 do 13 godina, u prosjeku od 8 do 10. Pume mogu doživjeti do 20 godina u zatočeništvu. == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Cite web|url=https://www.catsg.org/living-species-puma|title=Living Species - Puma|website=IUCN CatSG|language=en|access-date=2026-04-10}} {{Normativna kontrola}} {{Wikivrste|Puma concolor}} {{Commonscat|Puma concolor}} [[Kategorija:Mačke]] [[Kategorija:Životinje]] edyrjreooo38hzkokd57b2kl6ip42mm 4 152320 3933912 3923274 2026-10-04T00:49:12Z Bosancica by MK 173186 3933912 wikitext text/x-wiki __BEZSADRŽAJA__ __NEWSECTIONLINK__ {{/Opis}} <big>'''Napomena''': za glasanje za dobre članke postoji [[Wikipedia:Dobri članci/Glasanje|ova stranica]].</big> = Glasanje = ('''Nominiranje nekog članka podrazumijeva se kao nominatorov glas "za".''') == ''[[Life Is Strange]]'' == ''Nominirao [[Korisnik:Imjusttherediting|Imjusttherediting]] ([[Razgovor s korisnikom:Imjusttherediting|razgovor]]) 17:14, 22 januar 2020 (CET)'' === Za === === Protiv === === Komentari === * Kada bi se proširio, mogao bi ići? Trenutno je malo kratak za odabrani. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 12:10, 23 januar 2020 (CET) ** Kad bi se proširio (npr. s en.wiki) prije bi bio za dobar po mom mišljenju. – [[Korisnik:Srdjan m|Srdjan m]] ([[Razgovor s korisnikom:Srdjan m|razgovor]]) 12:18, 23 januar 2020 (CET) == [[Noćna kretanja]] == ''Nominirao [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:18, 9 decembar 2021 (CET)'' === Za === * {{Za}} --[[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:01, 6 januar 2022 (CET) * {{Za}} [[Korisnik:Nerko65|Nerko65]] ([[Razgovor s korisnikom:Nerko65|razgovor]]) 20:47, 24 april 2023 (CEST) === Protiv === === Komentari === * produžiti [[Korisnik:Palapa|palapabosnia]] ([[Razgovor s korisnikom:Palapa|razgovor]]) 19:22, 9 decembar 2021 (CET) == [[Zabranjeno pušenje]] == ''Nominirao [[Korisnik:Arnel|Arnel ]] ([[Razgovor s korisnikom:Arnel|razgovor]]) 22:54, 5 januar 2022 (CET)'' === Za === * {{Za}} Čim ga Arnel sredi, postavljamo. --[[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 11:02, 6 januar 2022 (CET) === Protiv === * {{protiv}}--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 09:37, 6 januar 2022 (CET) === Komentari === * Loše napisan članak, stilski i pravopisno, kao i enciklopedijski nesređen.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 09:38, 6 januar 2022 (CET) :Sredit ćemo. Uglavnom, ima potencijal. [[Korisnik:Arnel|Arnel]] ([[Razgovor s korisnikom:Arnel|razgovor]]) 09:59, 6 januar 2022 (CET) == [[Međunarodne sankcije protiv SR Jugoslavije]] == Nominovao [[Korisnik:Panasko|Panasko]] === Za === === Protiv === === Komentari === * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 10:22, 9 juni 2025 (CEST) * Možda je ipak malo kratak za odabrani (iako dužina ne mora uvijek biti presudna). U svakom slučaju mogao bi među dobre. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:01, 5 oktobar 2025 (CEST) == [[Filozofija jezika]] == ''Nominirao [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:02, 5 oktobar 2025 (CEST)'' === Za === * {{za}} – [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 20:25, 1 maj 2026 (CEST) * {{za}} – [[Korisnik:Arnel|Arnel]] ([[Razgovor s korisnikom:Arnel|razgovor]]) 21:32, 1 maj 2026 (CEST) * {{za}} – [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 22:52, 1 maj 2026 (CEST) * {{za}} – [[Korisnik:Srđan|Srđan]] ([[Razgovor s korisnikom:Srđan|razgovor]]) 16:38, 4 maj 2026 (CEST) === Protiv === === Komentari === Ako ranije nije spomenuta procedura za članke mjeseca po novom "rotirajućem" sistemu članaka, kad se izabere novi članak, kao što će ovdje biti slučaj, pauzira se rotacija za čitav naredni mjesec i izabrani članak biće čitav taj mjesec na početnoj. Zatim se vraća rotacija, a novi članak stavljamo u rotaciju gdje je moguće. – [[Korisnik:Srđan|Srđan]] ([[Razgovor s korisnikom:Srđan|razgovor]]) 16:38, 4 maj 2026 (CEST) == [[Eriksonove faze psihosocijalnog razvoja]] == ''Nominirao [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 11:00 27. maj 2026 (CEST)'' === Za === * {{za}} – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 11:00 27. maj 2026 (CEST) * {{za}} – [[Korisnik:Arnel|Arnel ]] ([[Razgovor s korisnikom:Arnel|razgovor]]) 20:01, 31 august 2026 (CEST) === Protiv === === Komentari === == [[Kate Bush]] == ''Nominirao [[Korisnik:Arnel|Arnel ]] ([[Razgovor s korisnikom:Arnel|razgovor]]) 20:01, 31 august 2026 (CEST)'' === Za === * {{za}} – [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 02:48, 4. oktobar 2026 (CEST) === Protiv === === Komentari === a2madh2un1212y34y7h8mpz7fullw6j 0 174244 3933961 3919484 2026-10-04T10:03:27Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933961 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} [[Datoteka:Urbanism Theory Writers of the late 20th C..jpg|mini|Autori teorija o urbanizmu, kasnog 20. vijeka.]] '''Urbanizam''' je naučna disciplina i djelatnost koja se bavi proučavanjem, uređivanjem gradova i naselja i planiranjem njihovog razvoja (urbanističko i prostorno planiranje). Iako su aktivnosti iz oblasti uređenja naselja prisutne kroz cijelu ljudsku historiju, urbanizam se kao naučna disciplina konstituiše tek u XX vijeku sa ubrzanjem procesa [[Urbanizacija|urbanizacije]]. == Također pogledajte == * [[Arhitektura]] * [[Urbanizacija]] * [[Džentrifikacija]] == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20190424205057/https://www.newschool.edu/parsons/ma-theories-urban-research/ MA Theories of Urban Practice program in New York City] * [http://www.urbanism.org/ urbanism.org - urbanism news around the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618092424/http://nowurbanism.org/ |date=18. 6. 2013 }} * [https://web.archive.org/web/20120423170521/http://ifou.org/index.php - međunarodni forum o urbanizmu] * [http://www.nowurbanism.org/ NOW Urbanism - City Making in the 21st Century and Beyond] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618092424/http://nowurbanism.org/ |date=18. 6. 2013 }} {{Commonscat|Urbanism}} [[Kategorija:Arhitektura| ]] 6g7c8v172uwz5ukxj9ryxk0k0ylexgx 14 176711 3933951 3787823 2026-10-04T08:29:16Z Z1KA 87045 /* */ 3933951 wikitext text/x-wiki {{Kategorija|Politika Republike Srpske}} [[Kategorija:Politika po državama|Bosna i Hercegovina, Federacija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Federacija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|*]] 4z8bep1tml6cl4dbcmsu1qatcyaexbb 3933952 3933951 2026-10-04T08:29:30Z Z1KA 87045 /* */ 3933952 wikitext text/x-wiki {{Kategorija|Politika Federacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Politika po državama|Bosna i Hercegovina, Federacija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Federacija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|*]] 8l986e9ryv6cblcbrl1nqnxjytw0dfq 0 176921 3933908 3930973 2026-10-03T22:15:58Z Bakir123 110053 /* Rezultati */ 3933908 wikitext text/x-wiki {{Glavni|Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006.}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006. za Parlament Bosne i Hercegovine''' održani su 1. oktobra 2006. godine. Pored članova [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamenta Bosne i Hercegovine]] birani su i članovi [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006 - Parlament FBiH|Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine]], [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006 - Predsjedništvo BiH|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], predstavnici za [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006 - Narodna skupština RS|Narodnu skupštinu Republike Srpske]] i za [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006 - Skupštine kantona u FBiH|Skupštine kantona]], te [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006 - Predsjednik RS|Predsjednik Republike Srpske]].<ref name="B">[http://www.izbori.ba/rezultati/konacni/ Rezultati općih izbora 2006.]</ref> == Rezultati == [[Datoteka:2006 HoR of Bosnia and Herzegovina municipalities election.svg|desno|mini|450px|Rezultati po općinama]] {{Mandati | float = right | Opis = Mandati | Naziv = Poslanička mjesta za Parlament BiH na Općim izborima 2006. | Broj mandata = | Država = BS | Širina = 0.9 |1=SDA|2=SzBiH|3=SNSD|4=SDP BiH|5=SDS|6=HDZ BiH|7=HDZ 1990|8=BPS|9=NSRzB|10=PDP|11=DNS|12=DNZ | SDA = 9 | SzBiH = 8 | SNSD = 7 | SDP BiH = 5 | SDS = 3 | HDZ BiH = 3 | HDZ 1990 = 2 | BPS = 1 | NSRzB = 1 | PDP = 1 | DNS = 1 | DNZ = 1 | Primjedba = }} Na izborima za članove [[Predstavnički dom Bosne i Hercegovine|Predstavničkog doma]], [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamenta Bosne i Hercegovine]] birano je 42 zastupnika, sa trajanjem mandata od 4 godine. Izbori su održani u osam izbornih jedinica, od kojih su pet bile u [[Federacija BiH|Federaciji BiH]], a tri u [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]]. Ukupno 32 je mandata podijeljeno direktno, na osnovu dobijenih glasova u izbornim jedinicama, a 10 ih je dodijeljeno partijama, koje su u entitetu zbirno imale veći broj glasova, ali mandat nisu zadobile u izbornim jedinicama.<ref name="B" /> {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%;" |- ! width=150px|Partija !!width=60px| <small>Ukupni<br>mandati</small> !!width=60px| <small>Direktni<br>mandati</small> !!width=60px| <small>Kompenzacijski<br>mandati</small> |-align="center" |align=left|[[SDA]] || 9 || 8 || 1 |-align="center" |align=left|[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] || 8 || 7 || 1 |-align="center" |align=left|[[SNSD]] || 7 || 6 || 1 |-align="center" |align=left|[[SDP BIH]] || 5 || 4 || 1 |-align="center" |align=left|[[SDS]] || 3 || 3 || - |-align="center" |align=left|[[Hrvatska koalicija (2006.)|Hrvatska koalicija]] ([[HDZ BiH]]-[[HSP BiH]]-[[Hrvatska narodna zajednica|HNZ]]) || 3 || 2 || 1 |-align="center" |align=left|[[Hrvatsko zajedništvo]] ([[HDZ 1990]]-[[HSS BiH]]-[[HKDU BiH]]-[[Hrvatska demokratska unija BiH|HDU BiH]]-[[Hrvatski demokršćani (Bosna i Hercegovina)|Demokršćani]]) || 2 || 1 || 1 |-align="center" |align=left|[[BPS]] || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[NSRzB]] || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[PDP]] || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[DNS]] || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[Demokratska narodna zajednica]] || 1 || 1 || - |} ===Rezultati po izbornim jedinicama=== {{Proširiti sekciju}} ==== Federacija BiH ==== {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%;" |- ! width=150px|Partija !!width=70px| Broj<br>glasova !!width=50px| % !!width=60px| <small>Ukupni<br>mandati</small> !!width=60px| <small>Direktni<br>mandati</small> !!width=60px| <small>Kompenzacijski<br>mandati</small> |-align="center" |align=left|[[SDA]] ||align=right| 217.961 || 25,54 || 8 || 7 || 1 |-align="center" |align=left|[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] ||align=right| 196.230 || 22,99 || 7 || 6 || 1 |-align="center" |align=left|[[SDP BIH]] ||align=right| 131.450 || 15,40 || 5 || 4 || 1 |-align="center" |align=left|[[Hrvatska koalicija (2006.)|Hrvatska koalicija]] ([[HDZ BiH]]-[[HSP BiH]]-[[Hrvatska narodna zajednica|HNZ]]) ||align=right| 68.188 || 7,99 || 3 || 2 || 1 |-align="center" |align=left|[[Hrvatsko zajedništvo]] ([[HDZ 1990]]-[[HSS BiH]]-[[HKDU BiH]]-[[Hrvatska demokratska unija BiH|HDU BiH]]-[[Hrvatski demokršćani (Bosna i Hercegovina)|Demokršćani]]) ||align=right| 52.095 || 6,10 || 2 || 1 || 1 |-align="center" |align=left|[[BPS]] ||align=right| 37.608 || 4,41 || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[NSRzB]] ||align=right| 27.487 || 3,22 || 1 || - || 1 |-align="center" |align=left|[[Patriotski blok]] ([[BOSS]]-[[SDU BiH]]) ||align=right| 23.605 || 2,77 || - || - || - |-align="center" |align=left|[[Koalicija za jednakost]] ([[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BIH]]-[[NHI]]) ||align=right| 19.486 || 2,28 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Demokratska narodna zajednica]] ||align=right| 16.221 || 1,90 || 1 || 1 || - |-align="center" |align=left| [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine]] ||align=right| 11.790 || 1,38 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[LDS BiH]] ||align=right| 8.337 || 0,98 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Politički pokret mladih Bosne i Hercegovine]] ||align=right| 7.713 || 0,90 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[SNSD]] ||align=right| 7.265 || 0,85 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Pokret za promjene Bosne i Hercegovine|PzP BiH]] ||align=right| 6.091 || 0,71 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Evropska ekološka stranka E-5]] ||align=right| 5.053 || 0,59 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[GDS BiH]] ||align=right| 4.322 || 0,51 || - || - || - |-align="center" |align=left|[[Narodna bošnjačka stranka]] ||align=right| 3.848 || 0,45 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Demokratska stranka invalida Bosne i Hercegovine]] ||align=right| 3.475 || 0,41 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[SP RS|SP]] ||align=right| 1.752 || 0,21 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Bosanskohercegovački slobodni demokrati]] ||align=right| 1.657 || 0,19 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Kongresna narodna stranka zaštite prava boraca i građana - pravde i morala Bosne i Hercegovine]] ||align=right| 1.013 || 0,12 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[Bosansko podrinjska narodna stranka]] ||align=right| 493 || 0,06 || - || - || - |-align="center" |align=left| [[DNS]] ||align=right| 232 || 0,03 || - || - || - |} ===== Izborna jedinica 1 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 2 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 3 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 4 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 5 ===== {{Proširiti sekciju}} ==== Republika Srpska ==== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 1 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 2 ===== {{Proširiti sekciju}} ===== Izborna jedinica 3 ===== {{Proširiti sekciju}} {{Nedostaju izvori}} {{Preuređivanje}}Predstavnički dom čine 42 delegata (predstavnika ili zastupnika), koji se biraju na Općim izborima svake četiri godine. 28 delegata se bira iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]], a 14 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Na čelu Predstavničkog doma se nalazi Predsjedavajući Predstavničkog doma Bosne i Hercegovine sa dva zamjenika, te se to rukovodstvo rotira. Članovi rukovodstva (predsjedavajući i zamjenici) moraju biti različite nacionalnosti, odnosno u rukovodstvo mora biti 1 [[Bošnjaci|Bošnjak]], 1 [[Bosanski Srbi|Srbin]] i 1 [[Bosanski Hrvati|Hrvat]]. Trenutni Predsjedavajući je [[Denis Bećirović]], a zamjenici su [[Milorad Živković]] i [[Božo Ljubić]]. Da bi se određeni zakon usvojio u Predstavničkom domu potrebno je najmanje 2/3 ukupnih glasova (28 glasova), a od toga mora biti najmanje 1/2 iz svakog entiteta (14 iz Federacije BiH i 7 iz Republike Srpske). Ovakav način glasanja se naziva etničko glasanje i utvrđen je članom 4 [[Ustav Bosne i Hercegovine|Ustava Bosne i Hercegovine]] i bio je jedna od tačaka [[Daytonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]]. === Delegati Predstavničkog doma === {{Starost}} Na Općim izborima održanim [[1. oktobar|1. oktobra]] [[2006]], za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine su izabrani sljedeći delegati: {{div col||30em}} * [[Stranka demokratske akcije]] ** [[Šefik Džaferović]] ** [[Amir Fazlić]] ** [[Zijad Jagodić]] ** [[Asim Sarajlić]] ** [[Salko Sokolović]] ** [[Senad Šepić]] ** [[Šemsudin Mehmedović]] * [[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] ** [[Azra Hadžiahmetović]] ** [[Beriz Belkić]] * [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] ** [[Saša Bursać]] ** [[Lazar Prodanović]] ** [[Milorad Živković]] ** [[Drago Kalabić]] ** [[Slavko-Slavuj Jovičić]] ** [[Milica Marković]] ** [[Dušanka Majkić]] ** [[Boško Tomić]] * [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine]] ** [[Nermina Ćemalović]] ** [[Denis Bećirović]] ** [[Anto Domazet]] ** [[Mirza Kušljugić]] ** [[Saša Magazinović]] ** Danijela Martinović ** [[Mirsad Mešić]] ** [[Nermina Zaimović-Uzunović]] * [[Hrvatska demokratska zajednica]] ** [[Mato Franjičević]] ** [[Dragan Vrankić]] ** [[Niko Lozančić]] * [[Savez za bolju budućnost Bosne i Hercegovine]] ** Adnan Bašić ** [[Ismeta Dervoz]] ** [[Mirsad Đugum]] ** [[Emir Kabil]] * [[Srpska demokratska stranka]] ** [[Darko Babalj]] ** [[Berislav Bojić]] ** [[Mladen Bosić]] ** [[Aleksandra Pandurević]] * [[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] ** [[Božo Ljubić]] * [[Hrvatska stranka prava BiH]] ** [[Zvonko Jurišić]] * [[Demokratska narodna zajednica]] ** [[Nermin Purić]] * [[Narodna stranka radom za boljitak]] ** [[Mladen Ivanković Lijanović]] * [[Partija demokratskog progresa Republike Srpske]] ** [[Vesna Krstović-Spremo]] * [[Demokratski narodni savez]] ** [[Petar Kunić]] {{div col end}} ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * [http://www.izbori.ba/Default.aspx?Lang=3 Službena stranica Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006.|Parlament BiH]] [[Kategorija:Parlamentarni izbori u Bosni i Hercegovini|2006]] g6gc3oi729xx44ppa34tf8qi21iyqb1 0 268718 3933960 3903751 2026-10-04T09:37:07Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku AMX-30_img_2330.jpg datotekom [[:File:AMX-30C2,_18_juillet_2009.jpg|AMX-30C2,_18_juillet_2009.jpg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless 3933960 wikitext text/x-wiki {{Oklopno vozilo | ime= AMX-30 | slika=[[Datoteka:AMX-30C2, 18 juillet 2009.jpg|300 px]] | opaska= | namjena= Glavni borbeni tenk (MBT) | zemlja porijekla= Francuska | posada= 4 | dužina= 9.48 m | širina= 3.1 m | visina= 2.86 m | težina= 36 tona | oklop= 80 mm | primarno= užljebljeni top 105 mm | sekundarno= mitraljez 7.62 mm, top 20 mm | pogon= dizel motor Hispano-Suiza HS 110 | snaga= 720 KS | suspenzija= torzijske poluge | cestovna_brzina= 65 km/h | omjer_snage_i_težine= 18.9 ks/tona | domet= 600 km }} '''AMX-30''' je glavni borbeni [[tenk]] druge generacije kojeg je projektirala francuska kompanija [[Nexter|GIAT]], a čiji je prvi naručilac i korisnik bila francuska vojska [[1966]]. godine. Razvijan je uporedo s [[Njemačka|njemačkim]] [[Leopard 1]]. Prvih 5 tenkova je predano 501. ''Régiment de Chars de Combat'' (tenkovski puk) u augustu [[1966]]. godine. Proizvodna verzija tenka AMX-30 je zbog povećanja pokretljivosti bila teška 36 tona, ali je zbog toga žrtvovana oklopna zaštita. [[Francuzi]] su važnost pokretljivosti tenka stavljali ispred oklopne zaštite. Vjerovali su da ako tenk bude pretežak, da će i pored svog silnog [[oklop]]a biti ranjiviji zbog premale pokretljivosti. Manjak oklopne zaštite su pokrili većom brzinom i manjim dimenzijama tenka, uključujući i visinu od 2,28 metara. Glavno naoružanje je činio 105&nbsp;mm [[top]], koji ispaljuje [[HEAT|visoko-eksplozivne protivtenkovske]] granate poznate kao ''Obus G''. Tenk pokreće 720 KS (540&nbsp;kW) snažan HS-110 [[dizelski motor]] koji omogućuje maksimalnu brzinu od 65&nbsp;km/h. Snaga se prenosi uz pomoć pomalo problematične transmisije koja utječe na ukupne performanse tenka. Zbog problema uzrokovanih nepouzdanom transmisijom, [[1979]]. francuska vojska je počela modernizaciju svojih tenkova na standard AMX-30B2. Modernizacija je uključivala novu transmisiju, poboljšan motor i uvođenje novog stabiliziranog [[Kinetički penetrator|kinetičkog penetratora]] i još neka poboljšanja. Proizvodnja tenka AMX-30 je također proširena na razne verzije i izvedbe, uključujući AMX-30D ''([[oklopno vozilo za popravke]])'', AMX-30R ''(protivavionski raketni sistem)'', AMX-30H ''([[nosač mosta]])'', [[lanser]] Pluton taktičkih nuklearnih raketa, lanser za rakete zemlja-zrak i mnoge druge. Prethodnici AMX-30 su bila dva poslijeratna francuska srednje teška tenka, uključujući [[ARL 44]]. Iako je ARL 44 bio prijelazni tenk, razvoj njegovog nasljednika, tenka [[AMX-50]] je zaustavljen sredinom 1950-ih u korist uvođenja u službu [[M47 Patton]] tenkova. Godine [[1956]]. francuska vlada je ušla u združeni projekt razvoja novog standardnog tenka zajedno s [[Njemačka|Njemačkom]] i [[Italija|Italijom]]. Iako su se ove tri zemlje dogovorile oko karakteristika koje bi novi [[tenk]] trebao imati, obje države, Francuska i Njemačka su počele raditi na osobinama prototipa s namjerom testiranja osobina i kombiniranjem najboljih rezultata. Međutim, projekt je propao zato što njemačka strana nije htjela prihvatiti francuski 105&nbsp;mm tenkovski [[top]], a francuska strana je odlučila da će odgoditi proizvodnju do [[1965]]. godine. Kao rezultat propalih pregovora, obje strane su odlučile napraviti tenkove na osnovi svojih prototipova. Njemački tenk je postao [[Leopard 1]], dok je francuski postao '''AMX-30'''. Početkom [[1969]]., tenk AMX-30 i neke njegove verzije je naručila [[Grčka]], kojoj se kasnije pridružila i [[Španija]]. Daljnjih godina AMX-30 je izvezen u [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]], [[Venezuela|Venezuelu]], [[Katar]], [[UAE|Ujedinjene Arapske Emirate]], [[Kipar]] i [[Čile]]. Do kraja proizvodnje napravljeno je ukupno 3.571 primjerak tenka AMX-30 i njegovih verzija. [[Španija]] i [[Venezuela]] su kasnije počele opsežne programe modernizacije kako bi produžile operativni vijek svojih vozila dovođenjem na moderniji standard. U [[Zaljevski rat|Zaljevskom ratu]] [[1991]]., AMX-30 su bili u sastavu francuske i katarske vojske gdje su učestvovali u borbama protiv iračkih snaga. Međutim, do danas su Francuska i većina ostalih država korisnica zamijenili svoje AMX-30 s modernijim tenkovima. == Historija i pozadina razvoja == Premda je njemačka okupacija [[Francuska|Francuske]] tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] privremeno omela i onemogućila razvoj [[Borbeno oklopno vozilo|borbenih oklopnih vozila]], skrivena istraživanja su omogućila Francuskoj da veoma brzo nakon svog [[Zapadno bojište Drugog svjetskog rata|oslobođenja]] sredinom [[1944]]. nadoknadi izgubljeno vrijeme.<ref name="Ogorkiewicz2">Ogorkiewicz, str. 2.</ref> Tokom okupacije [[Francuska]] je tajno radila na oklopnom programu koji je [[1944]]. preuzela državna fabrika ''Atelier de Construction de Rueil'' (skraćeno ARL), čiji je daljnji razvoj programa u svojim pogonima rezultiralo projektiranjem i proizvodnjom tenka [[ARL 44]], čija je proizvodnja pokrenuta [[1946]].<ref>de Mazarrasa (1990), str. 7.</ref> [[Tenk]] je pokretao Maybach HL-230 motor snage 575 KS (429&nbsp;kW) i bio je naoružan s 90&nbsp;mm tenkovskim [[top]]om.<ref>de Mazarrasa ([[1990]]), str. 7.–8.</ref> Iako je 48 tona teško vozilo bilo usporedivo s tadašnjim borbenim tenkovima u vatrenoj moći i snazi motora, imao je izrazite nedostatke uključujući zastarjele [[Gusjenica (mehanika)|gusjenice]].<ref name="Ogorkiewicz2"/> Iako je bilo planirano proizvesti 600 primjeraka, konačan broj proizvedenih do [[1950]]. je bio 60 primjeraka. Iste godine su isporučeni 503. tenkovskom puku [[Francuska kopnena vojska|francuske vojske]].<ref name="Mazarrasa8">de Mazarrasa (1990.), str. 8.</ref> S obzirom da je [[ARL 44]] od samog početka razvoja smatran samo kao prijelazni tenk, rad na novom tenku je započeo već u martu [[1945]]. [[Datoteka:AMX-50.jpg|lijevo|mini|200px|AMX-50 u muzeju tenkova u Saumuru]] Razvoj novog tenka je ponuđen petorici različitih proizvođača, uključujući ''Atelier de Construction d'Issy-les-Moulineaux'' (AMX), ''Forges et Chantiers de la Méditerranée'' (FCM), [[Renault]], ''Société Lorraine de Dietrich'' (SLD-Lorraine) i ''Société d'Outillage Mécanique et d'Usinage d'Artillerie'' (SOMUA).<ref name="Mazarrasa8"/> Novo vozilo je bazirano na poslijeratnim potrebama za jednim borbenim tenkom.<ref name="Ogorkiewicz2"/> Novo vozilo je označeno kao [[AMX-50]] i njegova šasija i suspenzija su bili slični onima na njemačkom [[Panther]] tenku, kojeg je koristila francuska vojska odmah nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]].<ref>Miller, str. 84.–85.</ref> Specifikacije francuske vlade za novi [[tenk]] su bile pod jakim utjecajem njemačkog tenka [[Panther]] i težeg [[Tiger I]]. Francuska vojska je izričito htjela tenk s visinom oklopne zaštite starijih tenkova i vatrenom moći modernih tenkova.<ref name="Jeudy 215">Jeudy, str. 215.</ref> Premda je dizajn posuđen s njemačkog tenka, uključujući Maybach 1000 KS (750&nbsp;kW) snažan motor baziran na ranijem modelu i torzijske poluge osovinskih kotača, AMX-50 posjeduje i nekoliko originalnih značajki.<ref>Ogorkiewicz, str. 2.–3.</ref> Naprimjer, AMX-50 ima oscilirajuću kupolu koja se sastoji od dva dijela, od kojih je jedan postavljen na oslonac donjeg dijela, pričvršćen na prsten kupole. Glavni top je postavljen na gornji dio, olakšavajući elevaciju i depresiju topa, a isto tako pojednostavljuje opremu [[SUP|sistem upravljanja paljbom]] i instalaciju sistema automatskog punjača topa.<ref name="Ogorkiewicz3">Ogorkiewicz, str. 3.</ref> Od tri konstruktora, [[Renault]] se povukao iz programa, dok je početkom [[1946]]. francuska vlada odabrala AMX i SOMUA za daljnji razvoj.<ref name="Mazarrasa8"/> Prototipovi su određeni kao M4 i AMX je dovršio svoj prototip [[1949.]], dok SOMUA nije bila gotova do [[1956]]. godine.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 8.–9.</ref> AMX-ov prvi prototip je bio naoružan s 90&nbsp;mm [[top]]om, dok je drugi [[prototip]] u julu [[1950]]. bio opremljen većim 100&nbsp;mm topom.<ref name="Ogorkiewicz3"/> Iako je bilo namjere da se AMX-50 pusti u proizvodnju kao standardni srednji tenk [[Zapadnoevropska unija|Zapadnoevropske unije]]<ref name="Jeudy 215" />, zbog finansijskih razloga i dolaska vojne pomoći iz [[SAD]]-a u obliku isporuke 856 [[M47 Patton]] tenkova<ref>These were delivered between [[1954]] and [[1956]]; Zaloga ([[1999]].), str. 13.</ref> originalni projekt je zaustavljen.<ref name="Ogorkiewicz3"/><ref name="Miller85">Miller, str. 85.</ref> [[1951]]. godine odlučeno je da se program uklopi s projektom razvoja teškog tenka s još većim 120&nbsp;mm tenkovskim [[top]]om; iako su napravljena tri prototipa, ovaj projekt je također napušten [[1956]]. godine, uglavnom zbog neuspjeha u razvoju dovoljno jakog motora.<ref name="Jeudy 215" /> [[Datoteka:CB2.jpg|desno|mini|200px|Char Batignolles-Châtillon]] [[Francuska]] je projekt [[AMX-50]] tenka [[1951]]. privremeno službeno napustila kao i plan proizvodnje srednjeg tenka.<ref name="Jeudy 252">Jeudy, str. 252.</ref> Očekivalo se da će [[Zapadna Njemačka]] uskoro dobit dopuštenje da se ponovno naoruža i [[Nijemci]] su počeli preuzimati opremanje svojih oružanih snaga s gomilanjem jeftinijih lakih, ali relativno snažnih srednjih tenkova.<ref name="Jeudy 252"/> Plan isporuke više hiljada takvih tenkova Nijemcima je uključivao i da Francuska usvoji ideju i plan stvaranja lakih tenkovskih "Type 67" oklopnih divizija, za koje je [[AMX-13|AMX-13/105]] posebno namijenjen.<ref name="Jeudy 252"/> Privatni pothvat dizajniranja ciljanog tenka i ispunjenog jednakim zahtjevima je bio nešto malo veći ''Char Batignolles-Châtillon''. Izvedeni prototip gore spomenutog srednjeg tenka napravljen je [[1955]]. i dokazao je da je moguće proizvesti tenk s prvoklasnim topom koji ima oklopnu zaštitu prednjeg dijela ekvivalentnu s 80&nbsp;mm debljine homogenog čeličnog oklopa i s ukupnom težinom od 30 tona. Ovaj prototip je ponovno probudio interes u razvoju srednjeg tenka.<ref name="Jeudy 252"/> Godine [[1956]]. odbrambena radna grupa [[Zapadnoevropska unija|Zapadnoevropske unije]] zvana FINBEL ''(nazvana je prema [[Francuska|Francuskoj]], [[Italija|Italiji]], [[Holandija|Holandiji]], [[Belgija|Belgiji]] i [[Luksemburg]]u)'', koja je osnovana [[1953]]. i sastavljena od različitih štabova,<ref>Spielberger, str. 113.</ref> konceptirala je odredbe specifikacija za novi srednji tenk koji bi na kraju zamijenio američke i britanske u službi u tim državama. Iste godine, [[Njemačka]] se pridružila radnoj grupi, što je promijenilo naziv grupe u FINABEL ''(dodano "A" označava ''Allemagne'', "Njemačku" u Francuskoj)'' i [[27. oktobar|27. oktobra]] [[1956]]. u gradu Colomb-Béchar dogovoren je bilateralni sporazum između Francuske i Njemačke o saradnji u izgradnji tenka.<ref name="Jeudy 253">Jeudy, str. 253.</ref> Iako ostale države članice FINABEL-a nisu službeno učestvovale,<ref name="Jeudy 253"/> klasa je nazvana ''Europa-Panzer'' kako bi se naglasila povezanost projekta s [[Evropa|Evropom]] i stručnjaci iz svih zemalja članica su učestvovali u procesu razvoja.<ref>Spielberger, str. 124.</ref> Specifikacije (FINABEL 2A5)<ref name="Caiti33">Caiti, str. 33.</ref> za novi tenk su tražile laki i pokretni borbeni tenk, postavljajući limit težine na 30 tona i osobine teško oklopljenog vozila stavile kao kompromis.<ref>Ogorkiewicz, str. 3.–5.</ref><ref>Hilmes, str. 16.–17.</ref> Francuski i njemački inženjeri su tokom konferencije u [[Bonn]]u dana [[13. februar]]a [[1957]]. definirali potrebe za budući tenk. To uključuje maksimalnu širinu do 3,15 metara, visinu do 2,15 metara i 105&nbsp;mm tenkovski [[top]] kojeg će razviti francusko-njemački vojni istraživački institut u gradu [[Saint Louis]].<ref>Mercillon, str. 38.</ref> Novi tenk je trebao imati zrakom hlađeni benzinski motor, torzijske poluge suspendirane s hidrauličnim šokovima, odnos snage i težine od barem 30 KS/t i radijus kretanja od 350&nbsp;km. U maju, [[Italija]] se pridružila, bez ikakvog materijalnog doprinosa projektu zato što nakon rata nije imala biroe za razvoj tenkova.<ref name="Jeudy 253"/> Iste godine, 28. decembra,<ref name="Jeudy 253"/> francusko i njemačko ministarstvo odbrane u [[Pariz]]u su dogovorili ugovor koji će dopustiti objema državama da proizvedu dva prototipa odvojeno.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 9.</ref> Sljedeće godine, projekt je dobio prvu prijetnju kada je [[Charles de Gaulle]] preuzeo vlast u Francuskoj, stvarajući Petu republiku: ugovor u Parizu je kao glavni cilj imao razvoj zajedničkog [[Nuklearno oružje|nuklearnog oružja]] i 17. juna [[1958]]., ali je de Gaulle odlučio odbiti [[Njemačka|Njemačku]] i [[Italija|Italiju]] kako se ne bi protivio [[SAD]]-u i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]]. Ovo je navelo Njemačku da izgubi interes za projekt razvoja zajedničkog tenka.<ref name="Jeudy 253"/> Francuski prototipovi su razvijeni i proizvedeni od strane ''Atelier de Construction d'Issy-les-Moulineaux'' pod upravom generala [[Joseph Molinié|Josepha Moliniea]] od ''Direction des Études et Fabrications d'Armements'' (DEFA, kasnije ''Direction Technique des Armements Terrestres'')<ref>Foss (1986), str. 21.</ref> i AMX-ovog glavnog inženjera Heisslera.<ref name="Jeudy 254">Jeudy, str. 254.</ref> Prvi prototip je dovršen u septembru [[1960]]., testiran od februara [[1961]]., a drugi s poboljšanim daljinomjerom i [[Gusjenice (mehanika)|gusjenicama]] je dovršen u julu [[1961]]. Ova prva vozila su imala vrlo zaobljenu kupolu, kao promišljena imitacija kupole sa [[SSSR|sovjetskog]] [[T-55|T-54]] i Sofam benzinski motor. Ostalih sedam s poboljšanom zaglađenom lijevanom kupolom su proizvedeni između [[1961]]. i [[1963]]. godine.<ref name="Jeudy 253"/><ref name="Ogorkiewicz5">Ogorkiewicz, str. 5.</ref> Rad na njemačkim prototipovima su dodijeljena dvama timovima. Tim A se sastojao od kompanija [[Porsche]], Maschinenbau Kiel i Luther & Jung. Tim B se sastojao od kompanija Ruhrstahl, Rheinstahl-HANOMAG i Henschel.<ref>Jerchel, str. 3.–4.</ref> Drvene makete u prirodnoj veličini su dovršene [[1959]]., dok su prva dva prototipa dovršena do [[1961]]. (dovršio ih je Tim A).<ref name="Jerchel4">Jerchel, str. 4.</ref> == Razvoj i opis == [[Charles de Gaulle|De Gaulle]] je odlučio da [[Francuska]], iako službeno i dalje ostaje članicom, neće učestvovati u [[NATO]] savezu. Ova odluka je prouzrokovala puknuće veza između Francuske i Zapadne Njemačke, koja je počela naglašavati važnost standardizacije s američkom opremom, naročito u naoružanju i provođenja nove [[NATO]]-ove politike upotrebe dizelskih motora koji mogu koristiti više vrsta goriva.<ref name="Jeudy 254">Jeudy, str. 254.</ref> Njemački ministar odbrane [[Franz Josef Strauss]] počeo se protivit projektu zajedničkog tenka.<ref name="Jeudy 254"/> U julu [[1963]]. Njemački odbor za odbranu [[Bundesrat]] je odlučio naručiti "čistokrvni" njemački tenk.<ref name="Spielberger128">Spielberger, str. 128.</ref> Francuska vlada je kao odgovor na njemačku odluku postupila na isti način.<ref name="Caiti33" /> Unatoč tome usporedna testiranja su održana u Mailly-le-Campu, Meppenu, Bourgesu i Satoryu<ref name="Caiti33" /> između 5 francuskih i 5 njemačkih prototipova u vremenu od augusta do oktobra [[1963]]. pod [[italija]]nskim, [[Holandija|holandskim]], [[Belgija|belgijskim]] i [[SAD|američkim]] nadzorom.<ref name="Spielberger128"/><ref>Jerchel, str. 6.</ref> Francuski prototip je dobio odvojenu nacionalnu oznaku - ''AMX 30''.<ref name="Spielberger128"/> Testiranja su pokazala da njemački prototip, koji je 1. oktobra isto dobio svoje nacionalno ime ''[[Leopard 1|Leopard]]'', ima puno bolju pokretljivost i ubrzanje.<ref name="Spielberger128"/> Francuska vlada je izjavila da neće moći pokrenuti proizvodnju novog tenka do [[1965]].,<ref>Jerchel, str. 7.</ref> zato što su [[Nijemci]] odbili ugraditi francusko-njemački 105&nbsp;mm tenkovski top. Umjesto njega, odabrali su britanski [[Royal Ordnance L7]] koji je istog promjera, čijih su 1500 primjeraka naručili u jeseni [[1962]].,<ref name="Jerchel4"/><ref>Spielberger, str. 117.</ref> a njemačka početna nastojanja da proizvode zajednički tip municije dostatne kvalitete u kompaniji [[Rheinmetall]] su propali.<ref name="Jeudy 254"/> Prijedlog za spas projekta da se kombinira francuska kupola i njemačka šasija su propali.<ref name="Jeudy 254"/> Kao rezultat svega, program je okončan, a francuska i njemačka strana su definitivno odlučile da će usvojiti dva odvojena tenka.<ref>Hilmes, str. 17.</ref> [[Datoteka:Amx30 065 bayard.jpg|lijevo|mini|200px|Jedan od dva pred proizvodnih modela iz 1965.]] [[Prototip]]ovi tenka AMX-30 su težili 32,5 tona i bili su zbijenih dimenzija. Bili su širine 3,1 metar što se može usporediti samo sa [[Švicarska|švicarskim]] [[Panzer 61|Panzerom 61]] i visinu 2,18 metara što se može usporediti samo sa [[SSSR|sovjetskim]] [[T-55]]. U usporedbi sa [[AMX-50]], AMX-30 je imao konvencionalnu kupolu zato što je otkriveno da je puno teže zatvoriti oscilirajuće kupole od prodora [[Radioaktivnost|radioaktivne prašine]] i [[Voda|vode]] kada je tenk u vodi.<ref name="Ogorkiewicz5"/> Oscilatorne kupole su imale i veliku balističku manu u području između spoja kupole i tijela tenka.<ref>Simpkin, str. 139.</ref> Prva dva prototipa su originalno pogonili motori snage 720 KS zvani SOFAM 12 GSds koji su paljeni svjećicama. Kasnije je ugrađen dizelski motor koji može koristiti više goriva, razvijen u kompaniji [[Hispano-Suiza]]. Sedam prototipova tenka AMX-30 iz [[1963]]. je kasnije nadograđeno s novim dizelskim motorom.<ref name="Ogorkiewicz6">Ogorkiewicz, str. 6.</ref> Dva sljedeća prototipa koji su bili pretproizvodna vozila su dovršeni u novembru [[1965]].<ref name="Jeudy 255">Jeudy, str. 255.</ref> Prva proizvodna verzija tenka AMX-30 nazvana je ''AMX 30B'' da bi se razlikovala od prototipova ''AMX 30A''.<ref>Crow, str. 140.</ref> Prvi primjerci su dovršeni u junu [[1966]]., proizvedeni sa zavarenim i lijevanim tijelom tenka i u potpunosti lijevanom kupolom.<ref name="Miller85"/> Proizvodna verzija imala je borbenu masu od 36 tona.<ref name="Ogorkiewicz8">Ogorkiewicz, str. 8.</ref> AMX-ova odbrana i preživljavanje na bojištu je bazirana na pokretljivosti. Francuski inženjeri su vjerovali kako će pokretljivost tenka biti od veće koristi nego običan [[Čelik|čelični]] [[oklop]]. Kao rezultat njihovog mišljenja, AMX-30 je imao tanji [[oklop]] od većine ostalih glavnih borbenih tenkova koji su bili u to vrijeme u proizvodnji.<ref name="Foss14">Foss (1976.), str. 14.</ref> Kupola je imala maksimalnu debljinu [[oklop]]a 50&nbsp;mm, a bio je zakošen za 70^o na prednjem dijelu i 23^o na bočnim stranama, što je pružalo zaštitu od 20-milimetarskog penetrirajućeg [[projektil]]a.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 28.</ref> Vrijednosti za efektivne debljine ukošenog oklopa su: 79&nbsp;mm za prednji dio tijela, 59&nbsp;mm za bočni prednji dio tijela, 30&nbsp;mm za stražnje bočne strane tijela, 15&nbsp;mm za podnicu i krov tijela, 80,8&nbsp;mm za čeoni oklop kupole, 41,5&nbsp;mm za bočne strane kupole, 50&nbsp;mm za stražnji dio kupole i 20&nbsp;mm za krov kupole.<ref name="Foss(1986)28">Foss (1986.), str. 28.</ref> Dodatna zaštita je ponuđena ugradnjom [[Oružje za masovno uništenje|nuklearno, biološkog i hemijskog]] zaštitnog seta ''(NBH)'' u koji je uključen ventilacijski sistem.<ref>Miller, str. 88; de Mazarrasa (1990), str. 28</ref> [[Datoteka:AMX-30.JPG|desno|mini|AMX-30 FORAD (''Force Adverse''), predstavlja sovjetski [[T-72]] na manevrima]] [[Datoteka:AMX-30 gun img 2354.jpg|mini|lijevo|200px|Užlijebljena topovska cijev AMX-30 tenka.]] Jedna od jedinstvenih karakteristika tenka AMX-30 je bio Obus à Charge Creuse de 105&nbsp;mm Modèle F1 (Obus G) [[HEAT]] projektil<ref name="Ogorkiewicz8">Ogorkiewicz, str. 8.</ref> i Modele F1 jednodijelni čelični 105&nbsp;mm glavni [[top]]. Cijev topa je imala prstenove od [[Legura|legure]] [[magnezij]]a kako prilikom zagrijavanja ne bi došlo do deformacije cijevi.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 21.–22.</ref><ref>The gun was protected from bending with a magnesium alloy thermal sleeve; Ogorkiewicz, str. 8.</ref> [[HEAT]] [[bojna glava]] je patila od stabilizirane vrtnje zbog paljbe iz užlijebljene cijevi topa<ref>Ferrari, str. 87.</ref>, što je natjeralo Francuze da razviju granatu Obrus G<ref name="Ogorkiewicz6"/>, (Gresse).<ref name="Jeudy 253"/> [[Projektil]] Obrus G je bio sastavljen od dva glavna dijela, uključujući vanjsku čahuru i suspendiranu unutrašnju čahuru koje su međusobno odvojene kugličnim ležajem. To je omogućilo projektilu da se prilikom izlaska iz topa ne vrti i zbog toga je imao veću učinkovitost od normalno stabilizirane [[HEAT]] granate. Unutrašnja čahura se nije vrtjela omogućujući bojnoj glavi da djeluje s maksimalnom učinkovitosti. Bojeva glava koja je sadržavala 780 grama [[heksolit]]ea<ref name="Caiti34">Caiti, str. 34.</ref> i mogla je probiti 400&nbsp;mm čeličnog oklopa. Bila je učinkovita protiv tenkova na udaljenostima do 3000 [[metar]]a. Zbog toga što je kombinirala dobru učinkovitost penetracije i dovoljno veliki domet u svoje vrijeme je bila smatrana kao "idealna granata".<ref name="Ogorkiewicz6"/> AMX-30 je bio dizajniran i za paljbu OCC F1 Mle.60 [[HE|visokoeksplozivnog]] projektila, SCC F1 trening granata i OFUM PH-105 F1 dimnih granata.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 23.</ref> Glavni top je bio suspregnut s trzajnom kočnicom, koja je imala maksimalni intenzitet od 400&nbsp;mm i imala elevaciju od -8 stepeni do 20 stepeni. Naoružanje kupole je prošireno koaksijalno montiranom 12,7&nbsp;mm [[M2 Browning|M2 Browning mitraljezom]]. Komadant tenka je mogao koristiti 7,62&nbsp;mm protivavionski [[mitraljez]] postavljen na krov kupole.<ref name="Mazarrasa22">de Mazarrasa (1990.), str. 22.</ref> Borbeni komplet se sastojao od 50 105&nbsp;mm granata,<ref name="Mazarrasa22"/> 748 metaka za 12,7&nbsp;mm mitraljez i 2.050 metaka za 7,62&nbsp;mm protivavionski mitraljez.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 24.</ref> Komadant tenka je imao kupolu koja je nudila deset [[vizir]]a za pregled u 360^o i binokularni teleskop s uvećanjem 10 puta. Komadant je imao i optički daljinomjer. Topnik je imao teleskopski vizir za top i dva periskopa za osmatranje.<ref name="Ogorkiewicz8"/> [[Datoteka:AMX-30 2 Bovington.jpg|desno|mini|200px|AMX-30B u [[Bovington Tank Museum]]]] Serijska verzija AMX-30B je opremljena s Hispano-Suiza HS-110 dizelskim motorom koji je postavljen u stražnji dio tijela tenka. Dvanaestcilindrični motor [[Zapremina|zapremine]] 28,8 litara i snage 720 KS (540&nbsp;kW) mogao se na [[Fronta|frontu]] zamijeniti u 45 minuta. Maksimalna cestovna [[brzina]] tenka bila je 65&nbsp;km/h. Tenk s maksimalnom količinom od 970 [[Litra|litara]] goriva u rezervoaru ima domet kretanja do 600 [[kilometar]]a.<ref>Ogorkiewicz, str. 9.</ref> Kao pogonsko gorivo može koristiti [[dizel]], [[kerozin]] i [[benzin]]. Snaga motora se prenosi preko Gravina G.H.B.200C dvostruke centrifugalne spojke.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 26.</ref> Mjenjač je bio mehanički AMX 5-SD-200D s pet brzina za naprijed i pet za unazad. Ova transmisija je bila po uzoru na transmisiju na [[Njemački tenkovi u Drugom svjetskom ratu|njemačkom]] tenku [[Panther]] i bazirana je na projektu koje je započeo [[1938]]. godine. Transmisija je bila od AMX-ovih glavnih promašaja i uzroka problema. Vozač je morao sam mijenjati brzine u tačno određenim trenucima čak i ako se [[tenk]] kreće po teškom terenu.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 27.</ref> Tenkova težina je raspodijeljena na pet dvostrukih [[točak|točkova]] sa svake strane načinjenih od [[Legura|legure]] [[aluminij]]a. Kotači su [[Guma|gumom]] presvučenim, i pokretali su gusjenice širine 570&nbsp;mm.<ref>Ogorkiewicz, str. 10.</ref> [[Tenk]] je mogao savladati vodenu prepreku dubine do 1,3 metra bez ikavke pripreme, do 2 metra s manjim pripremama i do 4 metra s punom pripremom.<ref name="Foss14"/> Puna priprema uključivala je dodavanjem disalice, instalaciju prednje ploče koja se postavila na prednji dio tijela preko otvora za hlađenje motora<ref>Ogorkiewicz, str. 9.–10.</ref> i postavljanjem infracrvene vozačke opreme koja je uključivala i [[reflektor]].<ref name="Miller85"/> Godine [[1969]]. napravljeno je jedno specijalno vozilo za trening zarona. Vozilo je nazvano ''AMX 30 Gloutte'' ''(od [[Francuski|francuskog]] ''faire glouglou'', "grgljati")'' i bilo je bez [[Gusjenica (mehanika)|gusjenica]] i motora. Mogao se preko rampe mogli spustiti u vodu uz pomoć [[Vitlo|vitla]]. Bio je opremljen s cijevi za brzi bijeg iz vozila.<ref>Jeudy, str. 257.</ref> === Modernizacija === Tokom proizvodnje napravljene su mnoge izmjene i poboljšanja. One uključuju ugradnju stabilizacije topa od [[1971]]. godine i od [[1972]].<ref>Crow, str. 141.</ref> zamjena originalne koaksijalno ugrađenog teškog [[mitraljez]]a s višenamjenskim M-693 F2 20&nbsp;mm automatskim [[top]]om koji je namijenjen protiv lahko oklopljenih vozila i niskoletećih [[avion]]a i [[helikopter]]a, s mogućnošću elevacije od -8 do 40 stepeni.<ref name="Caiti34"/> Automatski top može gađati ciljeve na zemlji na udaljenostima do 1500 m ili niskoleteće ciljeve ''([[helikopter]]e)'' do 1000 m udaljenosti. Svi tenkovi u francuskoj vojsci su na kraju dovedeni na taj noviji standard; klasifikacijska oznaka je i dalje ostala ''AMX 30B''.<ref name="Jeudy 256">Jeudy, p. 256</ref> [[Datoteka:AMX30.jpg|mini|lijevo|200px|AMX-30B2]] [[Datoteka:AMX30B2Brennus.jpg|mini|lijevo|200px|AMX-30B2 BRENUS]] Početkom [[1973]]., samo sedam godina nakon početka serijske proizvodnje, Francuzi su započeli program razvoja buduće modernizacije tenka.<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 71.</ref> Rezultat tog programa bio je '' AMX 30 Valorisé'' ("poboljšani AMX-30").<ref name="Caiti37">Caiti, str. 37.</ref> U junu [[1979]]. francuska vojska je odlučila izgraditi nove ali i modernizirati postojeće tenkove AMX-30 s poboljšanim sistemom za upravljanje paljbom ([[SUP]]) i novom transmisijom i označiti ih kao AMX-30B2.<ref name="Miller89">Miller, str. 89.</ref> Prvi novo proizvedeni tenk je ušao u službu u januaru [[1982.]]<ref>Foss (1986.), str. 24.</ref> Novi COTAC APX M-508 sistema za upravljanje paljbom uključivao je ugradnju laserskog daljinomjera i termovizije.<ref>Bishop, str. 220.</ref> Iako je bilo ideja da se promjer glavnog topa poveća sa 105&nbsp;mm na 120&nbsp;mm, to nije napravljeno. Umjesto većeg topa poboljšano je streljivo za 105&nbsp;mm top. Uvedena je nova stabilizirana probojna granata ([[APFSDS]]). Originalni motor je zamijenjen za poboljšanu verziju poznatu kao HS-110.2 maksimalne snage 680 KS (510&nbsp;kW). Slaba transmisija je zamijenjena s poluautomatskom SESM ENC200<ref>{{Cite web |url=http://www.renk.newsfactory.de/cms_media/objekte/265-ENC_200.pdf |title=SESM ENC200 |access-date=19. 7. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719065520/http://www.renk.newsfactory.de/cms_media/objekte/265-ENC_200.pdf |archive-date=19. 7. 2011 |url-status=dead |archive-date=19. 7. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719065520/http://www.renk.newsfactory.de/cms_media/objekte/265-ENC_200.pdf }}</ref> transmisijom s hidrodinamičkim pretvaračem okretnog momenta i hidrostatičkim uređajem za upravljanje. Suspenzija je bila poboljšana usvajanjem novih torzijskih poluga i šokova kojima je povećan vertikalni otklon točkova koji nose [[Gusjenica (mehanika)|gusjenice]]<ref>de Mazarrasa (1990.), str. 72.</ref> i sveukupno je povećana terenska ''([[Engleski|eng.]] off-road)'' pokretljivost tenka.<ref>Simpkin, str. 106.</ref> Od [[1998.]] francuska vojske je započela zamjenu motora u AMX-30 tenkovima i njegovim verzijama s 500 Renault Mack E9 motora snage 750 KS.<ref name="Foss(2005)30">Foss (2005.), str. 30.</ref> [[Datoteka:AMX-30B2 img 2368.jpg|mini|desno|200px|Pogled na stražnji dio AMX-30B2]] U devedesetima razvijen je i eksplozivno-reaktivni oklop nazva BRENUS ili Brennus<ref>Jeudy, str. 265.</ref>, koji je bio namijenjen postavljanu na AMX-30B2 verziju tenka, ali su ovim dodatnim oklopom opremljene samo dva tenkovska puka, koje su u vrijeme mira u sastavu 1. i 2. puka unutar francuskih brzih snaga.<ref name="Miller89"/><ref>Foss (2003.), str. 429.</ref> Ostale dvije pukovnije<ref>Berthemy, str. 18.</ref> u svom sastavu imaju AMX-30 tenkove na koje je moguće postaviti novi oklop.<ref name="Foss(2005)30"/> Oklop BRENUS se sastoji od 112<ref>Berthemy, str. 17</ref> GIAT BS (''Brique de Surblindage'') G2 eksplozivno-reaktivne kutije čija je ukupna težina 1,7 tona. Ovaj oklop pruža zaštitu istovjetnu s homogenim [[Čelik|čeličnim]] [[oklop]]om postavljenim pod uglom od 60^o.<ref name="Foss(2005)30"/> U novije vrijeme AMX-30 se koristi kao testna platforma za nekoliko ''„stealth“'' tehnologija, uključujući zračno hlađenje površine tijela tenka i upotreba vizuelnih [[kamuflaža]]. Ovaj prototip je poznat i kao ''Démonstrateur Furtif à Chenille''.<ref>Biass & Richardson, str. 62.</ref> Njegovo tijelo i kupola su u potpunosti prekriveni s nadgradnjom konstruiranom s pločama stavljenim pod određenim uglom napravljenih od materijala koji upija radarsko zračenje.<ref name="Foss(2005)30"/> === Poređenje sa sličnim tenkovima === {| class="wikitable" border=0 cellspacing=0 cellpadding=3 style="border-collapse:collapse; text-align:left;" summary="Characteristics of the Patton series, AMX-30 and Leopard tanks" |- style="vertical-align:bottom; border-bottom:1px solid #999;" ! ! style="text-align:left;" | [[M60 Patton|M60A3 Patton]]<ref>Lathrop & McDonald, str. 28.</ref> ! style="text-align:left;" | [[Leopard 1]]<ref>Jerchel, str. 28.</ref> ! style="text-align:left;" | AMX-30<ref>Ogorkiewicz, str. 20.</ref> ! style="text-align:left;" | [[T-55]]<ref>Zaloga (2004.), str. 29.</ref> ! style="text-align:left;" | [[T-62]]<ref>Zaloga (1979.), str. 20.</ref> |- ! style="text-align:right;" | Masa | 55,6 tona | 42,2 tona | 36 tona | 36 tona | 40 tona |- ! style="text-align:right;" | Top | 105&nbsp;mm [[Royal Ordnance L7|L7A3]] užlijebljeni | 105&nbsp;mm [[Royal Ordnance L7|L7A3]] užlijebljeni | 105&nbsp;mm L/56 F1 ožlijebljeni | 100&nbsp;mm [[D-10 enkovski top|D-10T2S]] užlijebljeni | 115&nbsp;mm U-5T glatkocijevni |- ! style="text-align:right;" | Streljivo | 63 granate | 55 granata | 50 granata | 43 granate | 40 granata |- ! style="text-align:right;" | Doseg | 480&nbsp;km | 600&nbsp;km | 600&nbsp;km | 500&nbsp;km | 450&nbsp;km |- ! style="text-align:right;" | Snaga motora | 560&nbsp;kW<br />(750 KS) | 620&nbsp;kW<br />(830 KS) | 510&nbsp;kW<br />(680 KS) | 430&nbsp;kW<br />(580 KS) | 430&nbsp;kW<br />(580 KS) |- ! style="text-align:right;" | Najveća brzina (na cesti) | 50&nbsp;km/h | 62&nbsp;km/h | 65&nbsp;km/h | 50&nbsp;km/h | 50&nbsp;km/h |- ! style="text-align:right;" | Oklop (prednja strana kupole) | 254&nbsp;mm<ref>Gelbart, str. 21.</ref> | 60&nbsp;mm zaobljena<ref name="Foss(1986)40">Foss (1986.), str. 40</ref> | 80,8&nbsp;mm<ref name="Foss(1986)28" /> | 203&nbsp;mm<ref name="Foss(1986)94">Foss (1986.), str. 94.</ref> | 242&nbsp;mm<ref name="Foss(1986)87">Foss (1986.), str. 87.</ref> |- ! style="text-align:right;" | Oklop (čeona ploča tijela) | 266,7&nbsp;mm LOS<ref>Foss (1986.), str. 138.</ref> | 70&nbsp;mm pod 60°<ref name="Foss(1986)40" /> | 79&nbsp;mm LOS<ref name="Foss(1986)28" /> | 97&nbsp;mm pod 58°<ref name="Foss(1986)94" /> | 102&nbsp;mm pod 60°<ref name="Foss(1986)87" /> |} == Verzije tenka == [[Datoteka:AMX30ACRA.jpg|mini|desno|200px|Prototip AMX-30 ACRA]] AMX-30 ima veliki broj različitih verzija, uključujući velik broj ostalih oklopnih vozila baziranih na istoj šasiji. Pojednostavljena verzija tenka ''(zvana „osnovni AMX-30“, [[Engleski|eng.]] "basic AMX-30")'' namijenjena izvozu je dizajnirana bez infracrvenog vizira, periskopa i manje kompleksne komandirove kupole. Ova verzija je i bez hermetičkog filtra za zrak, a manja 7,62&nbsp;mm [[mitraljez]] je montiran koaksijalno dok je veći 12,7&nbsp;mm M2 mitraljez pomaknut na krov kupole. Razmatrana je i još jedna verzija tenka za francusku vojsku u čiju je kupolu ugrađen 142&nbsp;mm tenkovski [[top]] sposoban ispaljivati supersonične ACRA ''(Anti-Char Rapide Autopropulsé)'' protivtenkovske projektile i visokoeksplozivne granate. Prototip ove verzije je dovršen [[1967]]. godine s novom lijevanom kupolom koja je dovoljno široka da primi naoružanje puno većeg [[Kalibar|kalibra]]. Međutim visoka cijena ACRA projektila natjerala je francusku vojsku da napusti program [[1972]]. godine. Vozila bazirana na AMX-ovoj šasiji uključuju oklopno vozilo za popravke, nosač sklopivog mosta, samohodni protivavionski top, lansirno vozilo za taktički nuklearni projektil i samohodnu haubicu. [[Datoteka:EPG-IMG 1755.jpg|mini|lijevo|200px|AMX-30D francuske vojske]] === AMX-30D === Oklopno vozilo za popravke ''(Inženjersko vozilo)'', poznato kao '''AMX-30D''' (AMX-30 ''Dépanneur-Niveleur'') dizajnirano je kako bi moglo popraviti ili pomoći glavnim borbenim vozilima na frontu. Rad na AMX-30D vozilu je počeo [[1966]]. kao dio istraživanja francuske vojske u svrhu razvoja vozila za popravak primarno namijenjen popravku AMX-30 tenkova. Prototip vozila je proizveden i dostavljen na testiranja [[1971]]. godine, a u februaru [[1973]]. prva predserija od pet vozila je predana vojsci. Iste godine, dodatnih 100 AMX-30D je naručeno, a njihova proizvodnja je započela [[1975]]. Vozilo za popravke je bilo opremljeno s vitlom koje je pokretano uz pomoć motora vozila, s mogućnošću izvlačenja maksimalno 35 tona težine. Vozilo je imalo i teški vučni kabl dužine 80 metara, dok je dodatni vučni kabl bio dužine 120 metara i kompatibilan s vučom do 20 tona težine kada se radi o izvlačenju vozila koje se nalazi ispred prednjeg djela AMX-30D. U drugačijim slučajevima vozilo mora biti osigurano s pomičnim rekvizitima koja se nalaze na vozilu i lopatica buldožera mora biti spuštena na zemlju. Kran može podići 3,29 tona težak motor i 10 tona tešku kupolu. Umjesto kupole AMX-30D ima krovnu nadgradnju i teži 36 tona, iako s ugrađenim jačim pogonskim motorom može težiti do 40 tona. Vozilo za samozaštitu ima postavljen 7,62&nbsp;mm mitraljez. AMX-30D ima maksimalnu cestovnu brzinu od 60&nbsp;km/h i maksimalan domet do 500&nbsp;km. === AMX-30H === AMX-30 nosač mosta ili ''Poseur de pont'' sastoji se od AMX-30 šasije s kutijastom krovnom nadogradnjom koja nosi sklopivi most. [[Most]] je dug 22 metra i može pružiti prijelaz preko površine širine do 20 metara. Most je širok 3,1 metar, ali širina se može povećati na 3,95 metara koristeći dodatne ploče. Može izdržati težinu do 46 tona. Razvoj nosača mosta započeo početkom [[1963]]., iako razvoj prototipa nije počeo do jula [[1967]]. godine. Prototip je dovršen [[1968]]. i nazvan AMX-30H, ali nije prihvaćen za daljnji razvoj do septembra [[1971]]. kada se naručuje prva predserija od 5 vozila. Vozila su dostavljena 16. oktobra [[1972]]. nakon čega su ocjenjivana i testirana. Godine [[1975]]. AMX-30H je proglašen standardnim sklopivim mostom u francuskoj vojsci iako niti jedno serijsko vozilo nikada nije naručeno. [[Datoteka:Pluton 034.jpg|mini|desno|200px|Samohodni lanser taktičke nuklearne rakete [[Pluton (projektil)|Pluton]]]] === AMX-30DCA === Razvoj samohodnog protivavionskog topa je započeo [[1969]]. za moguću potrebu francuske vojske i za izvoz. Iako francuska vojska nije naručila niti jedan primjerak ovog vozila, [[1975]]. [[Saudijska Arabija]] je naručila poboljšanu verziju označenu kao AMX-30SA. Sistem je postavljen na šasiju AMX-30 i razvijen za odbranu protiv niskoletećih prijetnji. Glavne dijelove sistema čine dva Hispano-Suiza 30&nbsp;mm 831 A automatska topa, usklađenih s ''Oeil-noir'' sistemom za upravljanjem paljbe ([[SUP]]). Isti sistem je već otprije bio instaliran na šasiju lahkog tenka [[AMX-13]]. Proizvodnja ovog vozila započela je [[1962]]., a postavljanje na AMX-30 omogućilo je veću šasiju na koju bi S 401 A kupola mogla biti montirana uz vrhunsku mobilnost. Teža šasija AMX-30 također je omogućila stabilniju platformu za topove i omogućila da se uz sistem nosi puno više potrebne municije (1200 metaka u usporedbi sa 600 koliko je nosio [[AMX-13]]). Topovi su napravljeni da mogu ispaljivati 5 metaka ili 15 metaka u jednom ciklusu s maksimalnom brzinom paljbe od 650 metaka u minuti. Topove kontrolira analogni [[računar]] koji je primao podatke s Doppler [[radar]]a koji se, kada nije bio u upotrebi, mogao spustiti u oklopnu kutiju da se zaštiti od oštećenja. Radar je zavisio od vizuelnog praćenja mete tako da je mogao raditi samo po vedrom vremenu. [[Datoteka:AMX-30 Roland img 2305.jpg|mini|lijevo|200px|Pogled na lijevu stranu lansera raketa zemlja-zrak „[[Roland (rakete)|Roland]]“ u borbenom položaju]] [[Datoteka:AMX-30 Roland mg 7759.jpg|mini|lijevo|200px|AMX-30R sa spuštenim lansirnim cijevima i radarom]] === Samohodni lanseri === Tri raketna sistema su bila razvijena za montažu na tijelo tenka AMX-30. ==== Pluton ==== Prepoznajući potrebu za samohodnim lanserom taktičkih nuklearnih [[raketa]] francuska vojska je započela razvoj rakete Pluton [[1963]]. Sljedeće godine, [[1964]]. program je bio zaustavljen i umjesto njega francuska vojska se opredijelila za raketu velikog dometa kompatibilnu s lansiranjem s lansera montiranog na šasiju vozila AMX-30. Ugovor za razvoj sistema je osnovan [[1968]]. Prvi prototip je ubrzo dostavljen i testiran između jula i augusta [[1970]]., nakon čega je izrađen drugi prototip [[1971]]. Još dva prototipa su proizvedena [[1972]]. Sljedeće godine vozilo je ušlo u serijsku proizvodnju i do [[1. maj]]a [[1974]]. četiri vozila su dostavljena 3. artiljerijskom puku ''([[Engleski|eng.]] 3rd Artillery Regiment)''. Sama [[raketa]] teži 2,4 tone i dugačka je 7,6 metara. Koristeći pojednostavljeni sistem vođenja i [[raketni motor]], raketa Pluton je imala maksimalan domet od 120&nbsp;km. ==== AMX-30R ==== Drugi raketni sistem je AMX-30R ''(Roland)'', platforma za lansiranje [[Roland (rakete)|Roland]] raketa zemlja-zrak. Razvoj ovog vozila je započeo [[1974]]. godine. Pet vozila je proizvedeno u prvoj predseriji koja je dovršena do [[1977]]., a već iste godine je naručeno 183 ovakvih vozila. Sistem Roland je uključivao pravouglo nadgrađe, više od onog na AMX-30D i Pluton, u koje se nalazio radarski sistem i na kojem su montirane dvije lansirne tube na svakoj strani, s automatskim sistemom za punjenje koje je pohranjivalo 8 raketa u rezervi unutar tog nadgrađa. Rolandov istraživački [[radar]] je imao domet 16&nbsp;km. ==== AMX-30SA ==== Treći raketni sistem, zvan AMX-30SA je razvijen [[1975]]. za [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]]. Sistem se sastojao od lansera za rakete zemlja-zrak SA-10 ''Shahine'' koje je razvio i proizvodio Thomson-CSF. Lansirno vozilo je bilo skoro u potpunosti bazirano na AMX-30R vozilu. [[Datoteka:AuF1 of Saudi Arabia.JPEG|mini|desno|200px|[[AU-F1 GCT|GCT]] u službi u Saudijskoj Arabiji]] === AMX-30 AuF1 === {{Glavni|AU-F1 GCT}} [[AU-F1 GCT|AMX 30 AuF1]] punim imenom ''Canon automoteur de 155 GCT'' (''Grande Cadence de Tir'', velika brzina paljbe) je razvijen na temelju šasije AMX-30 kako bi pružio taktičko-artiljerijsku potporu jedinicama u francuskoj vojsci. U veliku kupolu je montirana 155&nbsp;mm [[haubica]] dužine cijevi 40 [[kalibar]]a. Haubica je opremljena automatskim punjačem koji omogućuje maksimalnu brzinu paljbe od osam granata u minuti, a maksimalni domet joj je 23,5&nbsp;km. Kupola omogućuje elevaciju topa do 66 stepeni i može se okrenuti u svih 360 stepeni. Vozilo u tijelu nosi 42 granate. Odluka o dizajniranju samohodne haubice datira još iz [[1969]]. s prvim dovršenim prototipom [[1972]]. godine. Do [[1979]]. napravljeno je ukupno 7 prototipova i šest predserijskih vozila, nakon kojih je proizvedeno 110 samohodnih haubica. Ova narudžba je kasnije povećana na 190 haubica. === AMX-30S === [[Datoteka:AMX-32 img 2369.jpg|mini|desno|200px|AMX-32]] Verzija AMX-30S izvedena je [[1973]]. godine i namijenjena je izvozu u zemlje s [[tropska klima|tropskom klimom]]. Jedina vidljiva razlika od standardnog tenka AMX-30 je postojanje štitnika gusjenica. Ovaj tenk ima i slabiji motor (405&nbsp;kW) i vodeno hlađenje. AMX-30S licencirano se proizvodio u [[Španija|Španiji]], a izvezen je u [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]]. === AMX-32 === Prvi prototip poboljšanog AMX-30 tenka za izvoz, poznat kao '''AMX-32''' je otkriven javnosti u junu [[1979]]. Originalno namijenjen kao alternativa za AMX-30B2, AMX-32 je imitirao [[oklop]] sa zrakom između dvije ploče kojeg su Nijemci uspješno primijenili na tenku [[Leopard 1]]A3 i A4. AMX-32 je tako imao veću razinu oklopne zaštite i veću šansu za preživljavanje na frontu od svog prethodnika AMX-30S. Automatski top promjera cijevi 20&nbsp;mm je postavljen koaksijalno s glavnim topom, dok je 7,62&nbsp;mm [[mitraljez]] bio montiran na krov kupole. Međutim, nije bilo zainteresiranih kupaca. == Izvoz == [[Datoteka:AMX30 afar.jpg|mini|lijevo|200px|Španski AMX-30 u muzeju oklopnih vozila ''El Goloso'']] [[Izrael]] se u februaru [[1964]]. odlučio za proizvodnju vlastitog [[tenk]]a. Prva razmatrana mogućnost je bila proizvodnja tijela tenkova AMX-30 pod licencom u Izraelu, dok bi se kupole radile u Francuskoj. Međutim, Izrael je kao prioritet stavio oklopnu zaštitu umjesto pokretljivosti, pa je general major [[Israel Tal]] prekinuo pregovore s [[Francuska|Francuskom]] nakon što je [[1966]]. postignut dogovor s [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenim Kraljevstvom]] oko proizvodnje tenka [[Chieftain]] u Izraelu pod licencom. [[Francuska]] je također propustila priliku da svoj tenk prodaju u ostale dvije FINABEL nacije, [[Belgija|Belgiju]] i [[Holandija|Holandiju]]. Holanđani su odustali od projekta, tako da nisu ni testirali tenk, a Belgija je naručila [[Njemačka|njemačke]] tenkove [[Leopard 1]] nakon što je Francuska odbila prepustiti proizvodnju nekih dijelova AMX-30 tenka u Belgiji jer se bojala da bi se time povećala ukupna cijena AMX-a. Zbog svoje cijene koja je bila niža od konkurencije i lahkoće održavanja tenka, kupnju AMX-30 su preferirale manje razvijene i siromašnije zemlje. [[Grčka]] je [[1969]]. naručila ukupno 190 tenkova AMX-30 i 14 AMX-30D, čime je postala prva zemlja u koju je izvezen francuski tenk. Kroz 1960-te, [[Španija]] je razmatrala oba, AMX-30 i [[Leopard 1]] koje bi uklopila u postojeće snage koje su se sastojale od [[SAD|američkih]] [[M47 Patton|M47]] i [[M48 Patton]]a. Naposljetku [[Španija]] se odlučila za AMX-30 iz više razloga, uključujući i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britansku]] nespremnost na prodaju [[L7 tenkovski top]] fašističkom režimu, a i Francuzi su kao mogućnost ponudili proizvodnju tenka AMX-30 u Španiji. Španija je naručila 19 tenkova [[1970]]., a kasnije je dogovorena proizvodnja još 180 tenkova u Španiji. Godine [[1979]]. Španija je započela proizvodnju druge serije od 100 tenkova, predavši ukupno 299 AMX-30 španskoj vojsci. Službena oznaka za ove AMX-eve proizvedene u Španiji je bila '''AMX-30E'''. Dodatno je kupila 10 AMX-30D i 18 AMX-30R. Kako je proizvodnja AMX-30E tenkova završila [[1979]], španska vojska je počela tražiti rješenja za modernizaciju kako bi poboljšala mobilnost tenka. Godine [[1987]]. je započela šestogodišnji program modernizacije kojim je 150 tenkova dovedeno na standard AMX-30EM2 i poboljšala ostalih 149 tenkova na AMX-30EM1 standard. AMX-30EM2 je imao kompletnu nadogradnju. Poboljšana je tenkova pokretljivost ugradnjom novog motora i mjenjača. Vatrena moć je povećana uvođenjem novog [[Kinetički penetrator|kinetičkog penetratora]] u streljivo tenka zajedno s ugradnjom mnogo kompliciranijeg i učinkovitijeg [[SUP|sistema za upravljanje paljbom]] za topnika i još neke sitnice. AMX-30EM1 je nazvan ''„rekonstrukcijom“'' i ovim standardom su samo poboljšana vozna svojstva. Ugrađena je nova transmisija i zamijenjeni mnogi istrošeni dijelovi poput kočnica, kontrola i pokazivača. Ti rekonstruirani AMX-30EM1 su vrlo brzo zamijenjeni s američkim [[M60 Patton]]ima ranih [[1990te|1990-ih]]. [[Datoteka:AMX30 bustle.jpg|mini|desno|200px|Pogled na kupolu AMX-30 tenka]] Francuska je [[1972]]. potpisala ugovor sa [[Saudijska Arabija|Saudijskom Arabijom]] o prodaji 190 tenkova AMX-30S, koji su projektirani za pustinjske uvjete i potrebe zemalja [[Bliski Istok|Bliskog Istoka]]. Prema ugovoru naziva ''„Palmier Contract“'', saudijski tenkovi su bili isporučeni između [[1973]]. i [[1979]]., dok je 59 AMX-30D izvezeni između [[1975]]. i [[1979]]., 12 AMX-30P između [[1977]]. i [[1979]]. i na kraju 51 samohodna haubica između [[1979]]. i [[1980]]. godine. Između [[1979]]. i [[1981]]. Saudijska Arabija je dobila 52 AMX-30SA i kasnije 50 AMX-30C1 „Shanine-2“ koji su dostavljeni u dvije serije imeđu [[1980]]. i [[1989]]. godine. Do 21. vijeka 50% saudijskih AMX-30 se nalazilo u rezervi, najviše zbog njegove nemogućnosti da se nosi s modernijim protivnicima kao što su Irački [[T-62]] i [[T-72]] i izraelska [[Merkava]]. Velik broj ih je povučeno iz služe nakon narudžbe 315 američkih tenkova [[M1 Abrams|M1A2 Abramsa]] [[1989]]. godine i primanjem u službu 450 [[M60 Patton|M60A3 Patton]] tenkova. Iako je [[Saudijska Arabija]] planirala naručiti više M1 tenkova, iz finansijskih razloga to nije mogla učiniti pa su tenkovi AMX-30 i dalje ostali u službi. [[Venezuela]] je u prvobitnom planu naručila 142 tenka [[1972]]. godine, iako je kasnije taj broj smanjen na 81 tenk AMX-30 i četiri AMX-30D. Sredinom [[1980te|1980-ih]], Venecuela je prihvatila plan modernizacije svojih AMX-30 tenkova promijenivši originalni motor s novim dizelskim Continental AVDS-1790-5A snage 908 KS (677&nbsp;kW) i zamijenivši staru transmisiju s Allison CD-850-6A. Venecuela je u svoje tenkove ugradila i nove tenkove benzina čime je povećala cestovni domet tenka na 720&nbsp;km. Vatrenu moć je poboljšala zamjenom starog [[SUP|sistema za upravljanje paljbom]] za moderniji. [[Francuska]] i [[Katar]] su [[1977]]. potpisali sporazum čime je Francuska garantirala prodaju 24 tenka AMX-30, čiji se ukupan broj kasnije povećao na 52 jer je Katar naručio još 30 AMX-30B2 tenkova [[1987]]. godine. [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su [[1977]]. naručili 64 tenka i jedno oklopno vozilo za popravak, kako bi tim tenkovima popunili jednu oklopnu brigadu [[1977]]. godine. Tokom političkih sporova oko [[Čile]]a i [[Argentina|Argentine]], tokom kojih je Čile naručio 46 tenka, ali je taj broj smanjen na 21 zato što je ugovor poništen od strane francuske vlade [[1981]]. godine. Kipar je [[1982]]. kupio ukupno 16 AMX-30B2 tenkova i jedan AMX-30D, a kasnije je naručio još 36 tenka AMX-30B2. Ukupna brojka proizvedenih AMX-30 tenkova i njegovih verzija je 3.571 vozilo. Kasnije su mnoga korištena vozila prodana drugim državama. [[Kipar]] je [[2005]]. kupio 52 AMX-30 od Grčke i 102 AMX-30B2. [[Bosna i Hercegovina]] je dobila kao donaciju 52 tenka AMX-30 [[1998]]. godine od [[UAE]]. Broj tenkova u francuskoj vojsci je smanjen na oko 250 AMX-30B2 tenkova. == Borbena upotreba == [[Katar]]ski AMX-30 tenkovi su korišteni tokom [[Zaljevski rat|Zaljevskog rata]] u ''"Bitci za Khafji"'', gdje su [[30. januar]]a [[1991]]. učestvovali u katarskom protivnapadu s ciljem da ponovno preuzmu kontrolu nad gradom [[Khafji]] kojeg su noć prije okupirale iračke snage. Tokom te akcije, katarski tenkovi AMX-30 su uništili tri iračka [[T-55]] i zarobila četiri. Najmanje jedan katarski AMX-30 je izgubljen tokom bitke. [[Datoteka:AMX30Demin.jpg|mini|desno|250px|Jedan od šest tenkova ''AMX 30 Demin'']] [[Datoteka:French AMX-30 Desert Storm.jpg|mini|desno|250px|Francuski AMX-30B2 u Saudijskoj Arabiji dopremljen za vrijeme Zaljevskog rata]] Francusko učešće u [[Zaljevski rat|Zaljevskom ratu]], kodnog imena ''[[Opération Daguet]]'', tokom koje je transportirana "6. Laka oklopna brigada" ''([[Francuski|fran.]] 6e Division Légère Blindée)'', u čijem sastavu su se najvećim djelom nalazila vozila [[AMX-10RC]] brzog izviđačkog puka, ali i teže oklopne snage u sastavu "4. puka" ''([[Francuski|fran.]] 4e Régiment de Dragons)'' su poslane u regiju s 44 AMX-30B2 tenka. Eksperimentalno se uvela nova pukovnijska organizacijska struktura sa 3 divizije po 13 tenkova, komandnim tenkom i šest vozila u rezervi, umjesto normalne organizacije snaga od 52 vozila zajedno. Dopremljeno je i šest starijih AMX-30B, opremljenih sa [[SSSR|sovjetskim]] valjkom za razminiranje koje je francuskoj dala [[Njemačka]] iz zaliha [[Istočna Njemačka|Istočne Njemačke]]. Tih šest tenkova opremljenih s valjkom za razminiranje su nazvani ''AMX 30 Demin''. Vozilima su upravljale profesionalne i dobro obučene posade bez regruta. „Daguet Division“ je bila pozicionirana istočno od koalicijskih snaga i imala je zadaću štiti desni bok američkog 18. padobranskog korpusa ''([[Engleski|eng.]] XVIII Airborne Corps)''. Ovakav razmještaj je dao francuskim zapovjednicima veću samostalnost a i smanjena je mogućnost nailaska na iračke [[T-72]], koji su bili superiorni nad [[AMX-10RC]] i AMX-30B2 vozilima. S početkom kopnene ofanzive [[24. februar]]a [[1991]]. francuske snage su krenule u napad na svoju prvu metu, ''"Objective Rochambeau"'', kojeg je branila iračke 45. pješačka divizija. Prodori [[Aérospatiale Gazelle|helikoptera Gazelle]] pokrili su put za napad "4. puka" ''([[Francuski|fran.]] 4e Régiment de Dragons)''. Demoralizirana zbog koalicijskog teškog bombardiranja iračka odbrana se vrlo brzo predala. Sljedeći dan, "4. puk" je krenuo na drugi zadatak, "Chambord", gdje su izjavili da su uništili 20 [[tenk]]ova, tri BMP-a, petnaest kamiona i pet minobacača uz asistenciju [[USAF]]-ovih [[A-10 Thunderbolt II|A-10 Thunderbolta II]] i zarobili dosta vojnika. Zadnji cilj je bila AS-Salman zračna baza ''("Objective White")'' koja je osvojena do 18:15 nakon napada iz više smjerova, s "4. pukom" koji je napadao s juga. Sve u svemu, tenkovi AMX-30 su ispalili 270 tenkovskih granata. == Upotreba AMX-30 tenka == * {{ZID|Bosna i Hercegovina}} * {{ZID|Katar}} * {{ZID|Kipar}} * {{ZID|Saudijska Arabija}} * {{ZID|UAE}} * {{ZID|Venecuela}} == Bivši korisnici == * {{ZID|Čile}} * {{ZID|Francuska}} * {{ZID|Grčka}} * {{ZID|Španija}} == Reference == * [https://web.archive.org/web/20140721193339/http://fas.org/man/dod-101/sys/land/row/amx-30.htm FAS.org: AMX-30] * [http://www.militaryfactory.com/armor/detail.asp?armor_id=47/ militaryfactory.com: AMX-30]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} {{refspisak}} == Literatura == * {{cite journal | last = Berthemy | first = Hubert | title = La Cavalerie Française en 2002 | journal = Tank Museum News | issue = N°60 | publisher = Brussels: L'A.S.B.L. "Tank Museum" | date = 2000 }} * {{cite journal | author1 = Biass, Eric H. | author2 = Doug Richardson | url = http://www.armada.ch/03-6/complete_03-6.pdf | format = PDF | title = Time for Shifting Gears? | journal = Armada International | publisher = Armada International | date = 1. 6. 2003 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051013093733/http://www.armada.ch/03-6/complete_03-6.pdf | archive-date = 13. 10. 2005 | access-date = 1. 1. 2014 | url-status = dead | access-date = 1. 1. 2014 | archive-date = 13. 10. 2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051013093733/http://www.armada.ch/03-6/complete_03-6.pdf }} * {{cite book |last= Bishop |first= Chris |title= The Encyclopedia of Tanks and Armored Fighting Vehicles: From World War I to the Present Day |location= San Diego, CA |publisher= Thunder Bay |year=2006 |isbn= 978-1-59223-626-8 }} * {{cite book | last = Caiti | first = Pierangelo | title = Modern Armour — The world's battle tanks today | publisher = Arms and Armour Press | year=1978 | location = London | isbn = 0-85368-412-X }} * {{cite book | last = Chant | first = Cristopher | title = World encyclopaedia of the Tank — An international history of the armoured fighting machine | url = https://archive.org/details/worldencyclopaed0000chan | publisher = Patrick Stephens Limited | year=1996 | location = Somerset | isbn = 1-85260-114-0 }} * {{cite book | last = Cogan | first = Charles | title = The Third Option, The Emancipation of European Defense, 1989-2000 | url = https://archive.org/details/thirdoptionemanc0000coga | publisher = Praeger | year=2001 | location = Westport, USA | isbn = 0-275-96948-7}} * {{cite book | author1 = Cordesman, Anthony H. | author2 = Burke, Arleigh A. | title = Saudi Arabia Enters the 21st Century: The Military and International Security Dimension, IV. The Saudi Army | publisher = Center for Strategic and International Studies | date=30. 10. 2001 | isbn= 978-0-275-97997-3}} * {{cite book | author1 = Crow, Duncan | author2 = Robert J. Icks | title = Encyclopedia of Tanks | publisher = Barrie & Jenkins | year=1975 | location = London, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 0-214-20080-9 }} * {{cite book | last = de Mazarrasa | first = Javier | title = Blindados en España 2ª Parte: La Dificil Postguerra 1939-1960 | publisher = Quiron Ediciones | year=1994 | location = Valladolid, Španija | isbn = 84-87314-10-4}} * {{cite book | last = de Mazarrasa | first = Javier | title = Carro de Combate AMX-30E | publisher = Aldaba Ediciones | year=1990 | isbn = 84-86629-29-2}} * {{cite book |last= Dunstan |first= Simon |title= Chieftain Main Battle Tank 1965-2003 |location= |publisher= Osprey Publishing |year=2003 |isbn= 978-1-84176-719-2 }} * {{cite journal | last = Ferrari | first = Giorgio | title = The "Hows" and "Whys" of Armour Penetration | journal = Military Technology | issue = 10/1988. | publisher = Moench Verlagsgesellschaft Mbh | date = oktobar 1988}} * {{cite book |last= Foss |first= Christopher F. |title= Jane's World Armoured Fighting Vehicles |url= https://archive.org/details/janesworldarmour0000foss_p1m6 |publisher= Macdonald and Jane's Publishers Limited |year=1976 |isbn= 0-354-01022-0}} * {{cite book |last= Foss |first= Christopher F. |title= Jane's Main Battle Tanks — Second edition |url= https://archive.org/details/janesmainbattlet0000foss |publisher= Jane's Publishing Company Limited |year=1986 |isbn= 0-7106-0372-X}} * {{cite book |last= Foss |first= Christopher F. |title= Great Book of Tanks: The World's Most Important Tanks from World War I to the Present Day |url= https://archive.org/details/greatbookoftanks0000mill_r2i7 |publisher= Zenith Press |date=4. 1. 2003 |isbn= 978-0-7603-1475-3}} * {{cite book |last= Foss |first= Christopher F. |title= Jane's Armour and Artillery, 2005-2006 |publisher= Jane's Information Group |year=2005 |isbn= 0-7106-2686-X}} * {{cite book |last= Foss |first= Christopher F. |title= Jane's Tank Recognition Guide |url= https://archive.org/details/janestankrecogni00unse |publisher= Harper Collins |year=2006 |location= London, Ujedinjeno Kraljevstvo |isbn= 978-0-00-718326-5}} * {{cite book | last = Gelbart | first = Marsh | title = Modern Israeli Tanks and Personnel Carriers 1985-2004 | publisher = Osprey | year=2004 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-84176-579-1 }} * {{cite journal | last = Hilmes | first = Rolf | title = Battle Tanks for the Bundeswehr: Modern German Tank Development, 1956-2000 | journal = Armor | issue = januar 2001 | publisher = Fort Knox: US Army Armor Center | date=1. 1. 2001 | issn = 0004-2420 }} * {{cite book | last = Jerchel | first = Michael | title = Leopard 1 Main Battle Tank 1965-1995 | publisher = Osprey | year=1995 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-85532-520-9}} * {{cite book |last= Jeudy |first= Jean-Gabriel |title= Chars de France |location= Boulogne |publisher= E.T.A.I. |year=1997 |isbn= 2-7268-8369-9 }} * {{cite book | author1 = Lathrop, Richard | author2 = John McDonald | title = M60 Main Battle Tank 1960-91 | publisher = Osprey | year=2003 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-84176-551-1}} * {{cite book | last = Mercillon | first = Patrick H. | title = Les Chars Français du Musée des Blindés | publisher = Centre de Documentations sur les Engins Blindés | location = Saumur | year = | isbn = }} * {{cite book |last= Miller |first= David |title= The Illustrated Directory of Tanks and Fighting Vehicles: From World War I to the Present Day |url= https://archive.org/details/illustrateddirec0000mill_r1i6 |location= Osceola, WI |publisher= MBI |date= 2000 |isbn= 978-0-7603-0892-9 }} * {{cite journal | last = Moncure | first = John | url = https://www.knox.army.mil/center/ocoa/armormag/backissues/1990s/1997/ma97/2leclerc97.pdf | format = PDF | title = Leclerc: New French Tank, Like the M1A2, Uses Digital Architecture | journal = [[ARMOR magazine]] | publisher = Armor Center | date=1. 3. 1997 }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} * {{cite book | last = Ogorkiewicz | first = Richard M. | title = AMX-30 Battle Tank | publisher = Profile Publications Ltd. | date = decembar 1973 | location = Berkshire, Ujedinjeno Kraljevstvo |oclc = 54349455 | isbn = }} * {{cite journal | last = Perez-Guerra | first = Jaime | title = Spanish AMX-30 MBT upgrade program | journal = Janes International Defense Review | publisher = Janes | date=1. 4. 1987}} * {{cite book | last = Perrett | first = Bryan | title = Iron Fist: Classic Armoured Warfare Case Studies | url = https://archive.org/details/ironfistclassica0000brya | publisher = Brockhampton Press | year=1995 | location = London, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-86019-954-2 }} * {{cite book | last = Rottman | first = Gordon | title = Armies of the Gulf War | url = https://archive.org/details/armiesofgulfwar0000gord | publisher = Osprey | year=1993 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-85532-277-3 }} * {{cite journal | last = Rudnick | first = David | title = Atlantic Relations: Policy Co-ordination and Conflict (The Case of the Leopard Tank) | journal = International Affairs | publisher = Royal Institute of International Affairs | location = London, Ujedinjeno Kraljevstvo | date = april 1976 }} * {{cite book |last= Scales |first= Robert H. |title= Certain Victory: The U.S. Army in the Gulf War |publisher= Brassey's |year=1998 |location= Washington DC, SAD |isbn= 1-57488-136-1}} * {{cite book | last = Senger und Etterlin | first = Ferdinand von | title = Tanks of the World — Taschenbuch der Panzer | publisher = Bernard & Graefe Verlag | year=1990 | location = Koblenz | isbn = 3-7637-5871-2 }} * {{cite book | last = Spielberger | first = Walter | title = Von der Zugmachine zum Leopard 2 — Geschichte der Wehrtechnik bei Krauss-Maffei | publisher = Bernard & Graefe Verlag | year=1980 | location = München | isbn = 978-3763752027}} * {{cite book | last = Westermeyer | first = Paul W. | url = http://www.usmc.mil/news/publications/Documents/U.S.%20Marines%20in%20Battle%20Al-Khafji%20%20PCN%20106000400_1.pdf |format=PDF| title = U.S. Marines in Battle: Al-Khafji, 28 January – 1 February 1991 | publisher = History Division, U.S. Marine Corps | location = Washington DC, SAD}} * {{cite book | last = Zaloga | first = Steven J. | title = Modern Soviet Armor: Combat Vehicles of the USSR and Warsaw Pact Today | publisher = Prentice Hall | year=1979 | location = Edinburgh, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 0-13-597856-4 | url = https://archive.org/details/modernsovietarmo00zalo }} * {{cite book | last = Zaloga | first = Steven J. | title = The M47 and M48 Patton Tanks | publisher = Osprey | year=1999 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-85532-825-9}} * {{cite book | last = Zaloga | first = Steven J. | title = T-54 and T-55 Main Battle Tanks 1944-2004 | publisher = Osprey | year=2004 | location = Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo | isbn = 1-84176-792-1}} [[Kategorija:Francuski tenkovi]] dzls06muya0mwtq8fx6j014r46h9ep4 0 268719 3933870 3849651 2026-10-03T13:21:49Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933870 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:65Cyb-LB3-apmag.jpg|desno|bez_okvira]] '''Prividna magnituda''' je prividna jačina sjaja nekog nebeskog tijela ([[planeta|planete]], [[zvijezda|zvijezde]]) u [[astronomija|astronomiji]].<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL">Linda K. Glover, DIE GROSSE NATIONAL GEOGRAPHIC ENZYKLOPÄDIE WELTALL, National Geographic Deutschland, Hamburg 2005, S.24 {{ISBN|3-937606-26-2}} [[Njemački jezik|njem.]]</ref> Ova astronomska veličina ne pokazuje stvarni sjaj. ==Proračun== Ova magnituda je neophodna za proračun [[Apsolutna magnituda|apsolutne magnitude]] nakon što se ustanovi njena [[udaljenost]] od [[Zemlja|Zemlje]] .<ref>[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/A/Apparent+Magnitude Prividna magnituda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615022550/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/A/Apparent+Magnitude |date=15. 6. 2013 }} iz enciklopedije ''COSMOS'' na astronomskom univerzitetu u Swinburnu, [[Australija]] pristupljeno 13.12.2013 {{en simbol}}</ref> Uz korištenje [[Logaritam|logaritma]] za bazu 10 su: * d = udaljenost ([[parsek]]) * m = prividna magnituda * M = apsolutna magnituda :<math>m - M = 5 \cdot\log_{10} \left( \frac{d}{10\,\mathrm{pc}}\right)</math> Kao polazna tačka koristila se je prije zvijezda [[Vega]]. To znači da prividna magnituda znači poređenje između zvijezde Vega i dotične zvijezde.<ref>{{Cite web |url=http://lp.uni-goettingen.de/get/text/6915 |title=Prividna magnituda, članak s portala na astronomskom univerzitetu u Goetingenu, Njemačka (&#91;&#91;Njemački jezik{{!}}njem.&#93;&#93;) |access-date=30. 12. 2013 |archive-date=27. 3. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327164929/https://lp.uni-goettingen.de/get/text/6915 |url-status=dead }}</ref><ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/A/Absolute+Magnitude Apsolutna magnituda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320221603/http://www.astronomy.swin.edu.au/cosmos/A/Absolute+Magnitude |date=20. 3. 2012 }} iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u Swinburnu, [[Australija]] pristupljeno 23.12.2013 {{en simbol}}</ref> ==Primjeri== {| class="wikitable sortable" |- ! Zvijezda<ref name="COSMOS"/> !! Prividna<ref name="COSMOS"/>!!Apsolutna<ref name="COSMOS"/>!!Odstojanje ([[Parsek|Pc]])<ref name="COSMOS"/> |- ||[[Sunce]]|| -26,8|| 4,83|| 0 |- ||[[Alpha Centauri]]|| -0,3|| 4,1|| 1,3 |- ||[[Canopus (zvijezda)|Canopus]]||-0,72|| -3,1|| 30,1 |- ||[[Rigel]]|| 0,14|| -7,1|| 276,1 |- ||[[Alpha Cygni|Deneb]]|| 1,26|| -7,1|| 490,8 |} == Također pogledajte == * [[Apsolutna magnituda]] * [[Magnituda (astronomija)]] * [[Luks]] * [[Površinska svjetlost]] ==Reference== {{Refspisak}} {{Zvijezda}} [[Kategorija:Posmatračka astronomija]] [[Kategorija:Logaritamske mjerne skale]] jrdmt7zh4bm6x574t7bhgddra34py6t 0 268869 3933880 3917734 2026-10-03T15:03:57Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933880 wikitext text/x-wiki '''Radijalna brzina''' jest [[brzina]] kretanja nebeskih tijela ([[zvijezda|zvijezda]], [[planeta]]) u pravcu (smjeru) njihove [[putanja|putanje]].<ref name=COSMOS/> Ovu brzinu posmatrač sa [[Zemlja (planeta)|Zemlje]] zapaža posredstvom [[Crveni pomak|crvenog pomaka]].<ref name=COSMOS>[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/R/Radial+velocity "Radial velocity"] {{Mrtav link}}, članak iz enciklopedije COSMOS Astronomskog univerziteta u Swinburnu (Australija); pristupljeno: 4. 1. 2013. {{en simbol}}</ref> [[Datoteka:The radial velocity method (artist's impression).jpg|mini|desno|Vansolarne planete koje kruže oko zvijezde utječu ([[gravitacija]]) na njenu poziciju; zvijezda time periodično [[oscilovanje|oscilira]], što uzrokuje crveni ili plavi pomak.<ref name ="EXOPLANET"/>]] Radijalna brzina dijeli se na: * pozitivnu – nebesko tijelo udaljava se od posmatrača (crveni pomak)<ref name=COSMOS/> * negativnu – nebesko tijelo približava se posmatraču ([[plavi pomak]])<ref name=COSMOS/> Budući da se [[svemir]] neprekidno širi, [[galaksija|galaksije]] imaju pozitivnu radijalnu brzinu.<ref name=COSMOS/> Mjerenje radijalne brzine jedna je od metoda koju koriste [[astronom]]i u potrazi za novim [[Vansolarna planeta|vansolarnim planetama]]. <ref name ="EXOPLANET">{{cite web |url= https://exoplanets.nasa.gov/alien-worlds/ways-to-find-a-planet/?intent=021#/1 |title= 5 Ways to Find a Planet |publisher= [[NASA]] |access-date= 10. 7. 2025 |language= en }}{{Mrtav link}}</ref> == Također pogledajte == * [[Hubbleov zakon]] * [[Dopplerov efekt]] == Reference == {{refspisak}} {{Zvijezda}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Astrometrija]] [[Kategorija:Koncepti u astronomiji]] [[Kategorija:Orbite]] [[Kategorija:Brzina]] i0k0odlilq9proqlbq86kbs2bpremiv 0 269321 3933863 3872421 2026-10-03T12:02:11Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933863 wikitext text/x-wiki '''Površinska svjetlost''' je sjajnost određenog dijela neba <ref name="Michigan SB">[https://dept.astro.lsa.umich.edu/ugactivities/Labs/brightness/index.html Svjetlost i površinska svjetlost, članak s portala na astronomskom univerzitetu u Michiganu, SAD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304230543/https://dept.astro.lsa.umich.edu/ugactivities/Labs/brightness/index.html |date=4. 3. 2016 }} učitano 11.01.2014 [[Engleski_jezik|eng.]]</ref>. Ona se koristi u [[astronomija|astronomiji]] za obuhvatanje sjajnosti svemirskih objekata poput [[galaksija]] koji zauzimaju veliki prostor. <ref name="Uni Goettingen">[http://lp.uni-goettingen.de/get/text/7247 Površinska svjetlost, članak s portala na astronomskom univerzitetu u Goetingenu, Njemačka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327174554/https://lp.uni-goettingen.de/get/text/7247 |date=27. 3. 2019 }} učitano 11.01.2014 [[Njemački_jezik|njem.]]</ref> Ona se izražava u sjajnosti po [[Prostorni ugao|prostornom uglu]] s [[Mjerna jedinica|mjernom jedinicom]]: <math> B = \frac{L}{\Omega} = \frac{mag}{arcsec^2} </math> <ref name="Michigan SB"/> <ref name="Uni Goettingen"/> . Svjetleće površine se na [[Zemlja|Zemlji]] izražavaju: <math> B = \frac{L}{\Omega} = \frac{cd}{m^2}</math> <ref name="Svetlotehnicki"> Peter Podlipnik, Svetlotehnički priručnik, ELEKTROKOVINA Maribor, 1978, ELKO 985 138 P [[Srpskohrvatski_jezik|sh.]] </ref> Za upotrebu u astronomiji ove mjerne jedinice se preračunavaju. Površinska svjetlost se izračuna za svaki objekat i neovisina je od [[udaljenost|razdaljine]]. <ref name="Uni Goettingen"/> Oko 50% do sada otkrivenih galaksija imaju veoma slabu površinsku svjetlost. <ref name = "COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cms/astro/cosmos/l/Low+Surface+Brightness+Galaxy| Galaksije sa slabom površinskom svjetlošću, članak iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u Swinburnu, Australija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305023449/http://astronomy.swin.edu.au/cms/astro/cosmos/l/Low+Surface+Brightness+Galaxy%7C |date=5. 3. 2016 }} učitano 11.01.2014 [[Engleski_jezik|eng.]]</ref> Njihove [[zvijezda|zvijezde]] su relativno mlade odnosno nerazvijene zbog odsustva teških [[hemijski element|elemenata]]. <ref name = "COSMOS"/> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== [https://web.archive.org/web/20151005000147/http://www.astro.queensu.ca/~courteau/Phys216/sb.html Površinska svjetlost, lekcija na univerzitetu astronomije i fizike] [[Ontario]] [[Kanada]] učitano 12.01.2014 [[Engleski_jezik|eng.]] [[Kategorija:Posmatračka astronomija]] 4i6zexenx4nxx8g9givm0hdbwfbvnt9 0 320272 3933926 3873293 2026-10-04T06:48:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933926 wikitext text/x-wiki '''Tamna ili apsorpciona maglina''' je [[Astronomija|astronomski]] objekat koji se sastoji od veoma gustih oblaka [[interstelarno]]g [[gas]]a i prašine.<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL">[[Linda K. Glover]], 2005 - DIE GROSSE NATIONAL GEOGRAPHIC ENZYKLOPÄDIE WELTALL, National Geographic Deutschland, Hamburg {{ISBN|3-937606-26-2}} [[Njemački jezik|njem.]]</ref> U [[Mliječni put|Mliječnom putu]] se naziraju kao tamni predjeli [[galaksija|galaksije]].Znatno su manji od drugih vrsta [[maglina]].<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> ==Razvoj== Veoma gusti oblaci interstelarnog gasa i prašine koji nemaju [[zvijezda]] ne mogu se direktno uočiti. Samo su njihove tamne konture vidljive. Prvi put ih je [[1930.|1930]] godine otkrio [[Holandija|holandsko]]-[[Amerika|američki]] [[astronom]] [[Bartolomeus Jan Bok|Bartolomeus (Bart) Jan Bok]].<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> ==Poznate magline== {| class="wikitable centered" |- class="hintergrundfarbe5" ! Naziv <ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/>!! Položaj<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> !! Udaljenost [[Svjetlosna godina|sg]]<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> !! Veličina [[Svjetlosna godina|sg]]<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> !! Maglina<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL"/> |- | [[Merope (maglina)|Merope]] || [[Plejade]] || 410 || 13 || [[Odrazna maglina|Odrazna]] |- | [[Mačje oko (maglina)|Mačje oko]] || [[Zmaj (sazviježđe)|Zmaj]] || 3000 || 0,3 || [[Planetarna maglina|Planetarna]] |- | [[Vreća uglja (maglina)|Vreća uglja]] || [[Južni krst (sazviježđe)|Južni krst]] || 600 || 60 || Tamna |- | [[Rak (maglina)|Rak]] || [[Bik (sazviježđe)|Bik]] || 6500 || 11 x 7,5 || [[Ostaci supernove]] |- | [[Cirrus (maglina)|Cirrus]] || [[Labud (sazviježđe)|Labud]] || 1400 || 80 || [[Ostaci supernove]] |- | [[Messier 27|M 27]] || [[Lisica (sazviježđe)|Lisica]] || 1000 || 1 || [[Planetarna maglina|Planetarna]] |- | [[Messier 16|Orao]] ([[Messier 16|M16]]) || [[Zmija (sazviježđe)|Zmija]] || 8500 || 15 || [[Emisijska maglina|Emisijska]] |- | [[Konjska glava (maglina)|Konjska glava]] || [[Orion (sazviježđe)|Orion]] || 1500 || 2,1 || Tamna |- | [[Lagune (maglina)|Lagune]] || [[Strijelac (sazviježđe)|Strijelac]] || 5000 || 100 || [[Emisijska maglina|Emisijska]] |- | [[Omega (maglina)|Omega]] || Strijelac || 5000 || 40 || [[Emisijska maglina|Emisijska]] |- | [[Orion (maglina)|Orion]] || [[Orion (sazviježđe)|Orion]] || 1500 || 20 || [[Emisijska maglina|Emisijska]] |- | [[Messier 57|Prsten]] || [[Lira (sazviježđe)|Lira]] || 2000 || 1 || [[Planetarna maglina|Planetarna]] |- | [[Maglina Tarantula|Tarantula]] || [[Veliki Magelanov oblak]] || 160000 || 800-6000 || [[Emisijska maglina|Emisijska]] |} == Također pogledajte == *[[Emisijska maglina]] *[[Odrazna maglina]] *[[Planetarna maglina]] ==Reference== {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20140527034455/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Nebula Nebula. Članak iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u] [[Swinburn]]u,[[Australija]] učitano 01.02.2014 [[Engleski jezik|eng.]] {{Commonscat|Dark nebulae}} [[Kategorija:Astronomski objekti]] [[Kategorija:Magline]] d0couxr46bkr2j1dgcliccxahwtrzbx 0 349990 3933871 3855485 2026-10-03T13:38:03Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933871 wikitext text/x-wiki '''Promjenjiva zvijezda''' ([[Engleski jezik|engl.]] ''variable star'') je vrsta [[zvijezda]] koje mijenjaju [[Prividna magnituda|jačinu sjaja]] ili [[elektromagnetni spektar]] zračenja. Do sada je obuhvaćeno i katalogizirano oko 30.000 promjenljivih zvijezda.<ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/V/Variable+Stars Promjenjiva zvijezda. Članak iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140412062608/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/V/Variable+Stars |date=12. 4. 2014 }} [[Swinburn]]u,[[Australija]] učitano 06.02.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref> == Promjena sjaja == Po promjeni sjaja, tj. dužine periode razlikuju se tri tipa<ref name="Brockhaus">Der Brockhaus ASTRONOMIE, 2006 Brockhaus GmbH Leipzig, Mannheim {{ISBN|3-7653-1231-2}} {{Simboli jezika|de|Njemački}}</ref>: === Pravilna ili periodična promjenjiva === Vremenski [[Interval (matematika)|intervali]] se ne mijenjaju, ostaju isti. === Polupravilna promjenjiva === Ako postoje odstupanja pojedinih intervala koja su za 30% veća od prosječnog intervala. === Nepravila ili iregularna promjenjiva === Ne postoji periodičnost odnosno ako ista nije prepoznatljiva == Uzroci promjene sjaja == Po načinu promjene odnosno po uzrocima oostoje dva tipa i nekoliko podtipova<ref name="COSMOS"/>: === Intrinsično (fizički) promjenljive zvijezde<ref name="COSMOS" /> === Promjene nastaju posredstvom sjaja ili erupcija. ==== Pulsirajuće promjenljive zvijezde ==== Zvijezde se šire i ponovo skupljaju, kao što su [[Cefeida]], [[RR Lyrae]] ili zvijezde s dugom periodom promjene. ==== Eruptivne promjenljive zvijezde ==== Izbacuju masu ([[erupcija]]) na svojoj površini. Zvijezda prototip je [[Gamma Cassiopeiae|&gamma; Cas]]. ==== Kataklizmične ili eksplozivno promjenljive zvijezde ==== Promjene sjaja su veoma velike posredstvom [[nuklearna fuzija|termonuklearnih reakcija]] ili nastajanjem nova i [[supernova]]. Zvijezda prototip je [[AM Herculis zvijezda|AM Her]].<ref name="aavso">[http://www.aavso.org/vsots_amher AM Herculis iz]''aavso.org'', Američko društvo za posmatranje promjenjivih zvijezda pristupljeno 6.7.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref> === Eksintrično promjenljive zvijezde<ref name="COSMOS" /> === Promjene nastaju zbog rotacije ili pomračenja zvijezde. Tipično kod [[Dvostruka zvijezda|dvostrukih]] odnosno višestrukih zvijezda.<ref name="COSMOS"/> ==== Rotacijski promjenljive zvijezde ==== Prilikom rotacije dvostrukih zvijezda mijenja se jačina sjaja pošto zvijezda s manjim sjajem zaklanja veću. ==== Pomračene promjenljive zvijezde ==== Ako je jedna zvijezda sa slabim sjajem toliko velika da može drugu i da pomrači. ==Također pogledajte== * [[Radijalna brzina]] * [[Dvostruka zvijezda]] ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * [http://fonocom.pondi.hr/promjenljive.html Uputstvo za vizualna posmatranja promjenljivih zvijezda - AP Plominsko Zagorje] * [http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/ GCVS (General Catalogue of Variable Stars) Opšti katalog promjenljivih zvijezda na univerzitetu u] [[Moskva|Moskvi]] [[Ruska Federacija]] učitano 06.02.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}} {{Zvijezda}} [[Kategorija:Astronomski objekti]] [[Kategorija:Zvijezde]] [[Kategorija:Koncepti u astronomiji]] 3appqhxara0itcxqcxgcxc6onemtec4 0 351332 3933925 3855575 2026-10-04T06:35:50Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933925 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hs-2000-32-a-animated.gif|thumb| [[Erupcija]] vrućeg gasa iz [[XZ Tauri]], radi se o [[Dvostruka zvijezda|dvostrukoj zvijezdi]].Veličina oblaka je veća od našeg [[Sunčev sistem|Sunčevog sistema]]]] '''T Tauri zvijezda''' je vrsta [[promjenljiva zvijezda|promjenljivih zvijezd]]<nowiki/>a koje odlikuje nepravilna [[Prividna magnituda|promjena sjaja]]. Dobile su naziv po [[Protozvijezda|protozvijezdi]] [[T Tauri]] koja se nalazi u [[Bik (sazviježđe)|sazviježđu Bika]]. Česte su u zvjezdanim oblacima. To su mlade zvijezde (< 10.000.000 [[godina]]) koje mogu dati odgovor o nastanku našeg [[Sunce|Sunca]]. Tauri zvijezde pronalaze se u raznim fazama nastanka zvijezda. [[Spektralna klasifikacija|Njihov spektralni tip]] kao i [[masa]] slični su našem Suncu.<ref name="ENZYKLOPÄDIE WELTALL">[[Linda K. Glover]], 2005 - DIE GROSSE NATIONAL GEOGRAPHIC ENZYKLOPÄDIE WELTALL,National Geographic Deutschland, Hamburg {{ISBN|3-937606-26-2}} [[Njemački jezik|njem.]]</ref><ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/T/T+Tauri+Stars Tauri zvijezde iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230318221652/https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/T/T+Tauri+Stars |date=18. 3. 2023 }} [[Swinburn]]u,[[Australija]] učitano 18.02.2014 [[Engleski jezik|eng.]]</ref> Njihov prividni sjaj, koji se mijenja, kreće se oko 3 mag. Analiza spektra pokazuje izrazite [[emisijska linija|emisijske linije]] [[kalcij]]a, [[vodik]]a i [[kalij]]a te jakih [[Balmerova linija|Balmerovih linija]] vodika. Njihova spektralna klasa se obično kreće od F5 do G5, kod prvih se nalaze i linije [[litij]]a. Obično se asociraju s [[Tamna maglina|tamnim maglinama]].<ref>{{cite web|title=Lecture 26 Low-Mass Young Stellar Objects|url=http://w.astro.berkeley.edu/~ay216/05/NOTES/Lecture26.pdf|publisher=[[Univerzitet Kalifornije (Berkeley)]]|language=en|date=30. 4. 2016}}</ref> ==Reference== {{refspisak}} {{Zvijezda}} [[Kategorija:Zvijezde]] r72civdnrs1d65dcxg4g8lxo06xleae 0 351733 3933873 3872788 2026-10-03T13:56:40Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933873 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:IRAS 13208-6020.tif|thumb| Protoplanetarna maglina [[IRAS 13208-6020]] koja zaklanja centralnu zvijezdu]] '''Protoplanetarna maglina'''<ref>{{Cite web|url=https://dataverse.jpl.nasa.gov/dataverse/jor|title=JPL Open Repository|website=dataverse.jpl.nasa.gov|language=en|access-date=3. 9. 2024}}</ref> je faza [[Zvjezdana evolucija|zvjezdane evolucije]]. Obuhvata [[zvijezde]] s masom između 0.8 do 8 [[Sunce|Sunčevih masa]]. Faza je prelaz [[Asimptotski divovski ogranak|asimptotskog divovskog ogranka]] i [[Planetarna maglina|planetarne magline]]. Trajanje faze se kreće oko 100-1000 godina i time je relativno brzo. Alternativni naziv je preplanetarna maglina ili post-AGB-zvijezda (eng. ''Asymptothic Giant Branch'').<ref name="COSMOS">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/P/Proto-planetary+nebulae Protoplanetarna maglina iz enciklopedije COSMOS na astronomskom univerzitetu u] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227181237/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/P/Proto-planetary+nebulae |date=27. 2. 2017 }} [[Swinburn]]u,[[Australija]] učitano 22.02.2014 {{Simboli jezika|en|Engleski}}</ref> == Također pogledajte == * [[Maglina]] * [[Planetarna maglina]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * http://www.spacetelescope.org/images/potw1410a/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150121055009/http://www.spacetelescope.org/images/potw1410a/ |date=21. 1. 2015 }} {{Zvijezda}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Astronomski objekti]] [[Kategorija:Magline]] [[Kategorija:Zvjezdana evolucija]] 8x6pabxhlms5o4tv6tlawwz29njulru 0 353678 3933876 3773056 2026-10-03T14:22:05Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933876 wikitext text/x-wiki '''Prvenstvo [[Rusija|Rusije]] u [[šah]]u''' kroz [[historija|historiju]] je imalo više oblika. == [[Rusko carstvo|Carska Rusija]] == 1874. godine [[Emanuel Šifers]] porazio je [[Andrej Čardin|Andreja Čardina]] u meču održanom u [[Sankt Peterburg]]u ostvarivši 5 pobjeda i 4 poraza. Šifers je smatran prvim prvakom Rusije sve dok ga njegov učenik, [[Mihail Čigorin]], nije porazio u meču 1879, također u St. Peterburgu. Čigorin je dobio sa 7 pobjeda, 4 poraza i 2 [[remi (šah)|remija]]. 1899. format prvenstva promijenjen je u turnir po [[Bergerov sistem|Bergerovom sistemu]], poznat kao Sveruski turnir majstora. Njegovi pobjednici bili su: :{| class="sortable wikitable" ! # !! Godina !! Grad !! Pobjednik |- | 1. || 1899. || [[Moskva]] || [[Mihail Čigorin]] |- | 2. || 1900/1901. || [[Moskva]] || [[Mihail Čigorin]] |- | 3. ||1903. || [[Kijev]] || [[Mihail Čigorin]] |- | 4. || 1905/1906. || [[Sankt Peterburg]] || [[Henryk Salwe]] |- | 5. || 1907/1908. || [[Łódź]] || [[Akiba Rubinstein]] |- | 6. || 1909. || [[Vilnius|Vilna]] || [[Akiba Rubinstein]] |- | 7. || 1912. || [[Vilnius|Vilna]] || [[Akiba Rubinstein]] |- | 8. || 1913/1914. || [[Sankt Peterburg]] || [[Aleksandar Aljehin|Aljehin]] i [[Aron Nimzowitsch|Nimzowitsch]] |} == Sovjetska Rusija == Nakon formiranja [[Sovjetski savez|Sovjetskog saveza]] ustanovljeno je i [[Prvenstvo SSSR-a u šahu]] kao nacionalno prvenstvo. Međutim, prvenstvo Rusije nastavilo je postojati kao prvenstvo [[Ruska sovjetska federativna socijalistička republika|RSFSR-a]]. Prva 2 sovjetska prvenstva priznata su i kao prvenstva RSFSR-a; moderno numeriranje ruskih prvenstava počinje s ova dva turnira. [[Grad]]ovi [[Moskva]] i [[Lenjingrad]] održavali su vlastita prvenstva i njihovi igrači nisu mogli nastupati na prvenstvu RSFSR-a. Ipak, neki jesu učestvovali kao vanjski takmičari: npr., Tajmanov je završio s istim brojem bodova kao Tarasov na prvenstvu 1960, ali titula je dodijeljena samo Tarasovu jer je Tajmanov bio iz Lenjingrada. [[Rašid Nežmedinov]] držao je rekord od 5 titula na prvenstvu Rusije. :{| class="sortable wikitable" ! # !! Godina !! Grad !! Pobjednik |- | 1. || 1920. || [[Moskva]] ||[[Aleksandar Aljehin]] |- | 2. || 1923. || [[Petrograd]] || [[Petar Romanovski]] |- | 3. || 1928. || [[Moskva]] || [[Petar Izmailov]] |- | 4. || 1934. || [[Moskva]] || [[Sergej Bjelavenec]] |- | 5. || 1935. || [[Njižni Novgorod|Gorki]] || [[Aleksandar Toluš]] |- | 6. || 1946. || [[Jekaterinburg|Sverdlovsk]] || [[Isak Boleslavski]] |- | 7. || 1947. || [[Samara|Kujbišev]] || [[Nikolaj Novotelnov]] |- | 8. || 1948. || [[Saratov]] || [[Nikolaj Aratovski]], [[Georgij Iljivicki]] |- | 9. || 1949. || [[Jaroslavlj]] || [[Petar Dubinjin]], [[Georgij Iljivicki]] |- | 10. || 1950. || [[Njižni Novgorod|Gorki]] || [[Rašid Nežmedinov]] |- | 11. || 1951. || [[Jaroslavlj]] || [[Rašid Nežmedinov]] |- | 12. || 1952. || [[Tula]] || [[Lav Aronjin]], [[Nikolaj Krogijus]] |- | 13. || 1953. || [[Saratov]] || [[Rašid Nežmedinov]] |- | 14. || 1954. || [[Rostov na Donu]] || [[Leonid Šamkovič]] |- | 15. || 1955. || [[Lenjingrad]] || [[Anatolij Lutikov]] |- | 16. || 1956. || [[Kislovodsk]] || [[Leonid Šamkovič]] |- | 17. || 1957. || [[Krasnodar]] || [[Rašid Nežmedinov]] |- | 18. || 1958. || [[Soči]] || [[Rašid Nežmedinov]] |- | 19. || 1959. || [[Voronjež]] || [[Anatolij Lutikov]] |- | 20. || 1960. || [[Perm (grad)|Perm]] || [[Vitalij Tarasov]], ''[[Mark Tajmanov]] (van konkurencije)'' |- | 21. || 1961. || [[Omsk]] || [[Lav Polugajevski]] |- | 22. || 1963. || [[Čeljabinsk]] || [[Anatolij Lejn]] |- | 23. || 1964. || [[Kazanj]] || [[Nikolaj Krogijus]] |- | 24. || 1966. || [[Saratov]] || [[Igor Zaharov (šahist)|Igor Zaharov]], [[Anatolij Lejn]], [[Vladimir Sergijevski]] |- | 25. || 1968. || [[Grozni]] || [[Aleksandar Zajcev (šahist)|Aleksandar Zajcev]] |- | 26. || 1970. || [[Samara|Kujbišev]] || [[Anatolij Karpov]] |- | 27. || 1971. || [[Penza]] || [[Oleg Dementijev]], [[Valerij Zilberštejn]] |- | 28. || 1972. || [[Rostov na Donu]] || [[Vitalij Ceškovski]] |- | 29. || 1973. || [[Omsk]] || [[Valerij Korjenski]], [[Jurij Rusakov]], [[Vitalij Ceškovski]] |- | 30. || 1974. || [[Tula]] || [[Nuhim Raškovski]] |- | 31. || 1976. || [[Novosibirsk]] || [[Nuhim Rashkovski]] |- | 32. || 1977. || [[Volgograd]] || [[Valerij Žuravljov]], [[Lav Psahis]] |- | 33. || 1979. || [[Jekaterinburg|Sverdlovsk]] || [[Aleksandar Pančenko]] |- | 34. || 1980. || [[Kazanj]] || [[Aleksandar Petrušin]] |- | 35. || 1981. || [[Vladimir (grad)|Vladimir]] || [[Pavel Zarubin]] |- | 36. || 1982. || [[Stavropolj]] || [[Anatolij Vajser]] |- | 37. || 1984. || [[Brjansk]] || [[Genadij Tunjik]] |- | 38. || 1985. || [[Jekaterinburg|Sverdlovsk]] || [[Aleksandar Petrušin]] |- | 39. || 1986. || [[Smolensk]] || [[Venjamin Štirjenkov]] |- | 40. || 1987. || [[Kursk]] || [[Andrej Haritonov]] |- | 41. || 1988. || [[Voronjež]] || [[Ratmir Holmov]], [[Vadim Ruban]] |- | 42. || 1989. || [[Njižni Novgorod|Gorki]] || [[Aleksej Vižmanavin]] |- | 43. || 1990. || [[Samara|Kujbišev]] || [[Andrej Harlov]], [[Vladimir Kramnik]], [[Ruslan Ščerbakov]], [[Maksim Sorokin]] |- | 44. || 1991. || [[Smolensk]] || [[Sergej Rubljevski]] |} == Nakon raspada SSSR-a == Nakon [[Raspad SSSR-a|raspada SSSR-a]] prvenstvo Rusije ponovo je ustanovljeno kao nacionalno prvenstvo i igračima iz Moskve i St. Peterburga dozvoljeno je da nastupaju. Prije 2004. prvenstvo je bilo organizirano kao turnir po [[Švicarski sistem|švicarskom sistemu]] izuzev 1997. i 1999, kad je korišten nokaut-format. 2004. turnir je vraćen na Bergerov sistem; najjači igrači u državi imali su direktnu kvalifikaciju za finale (zvano ''superfinale'') koje je održano u Moskvi dok su ostali igrači plasman morali izboriti kroz kvalifikacijske turnire. :{| class="sortable wikitable" ! # !! Godina !! Grad !! Pobjednik !! Referenca |- | 45. || 1992. || [[Orjol]] || [[Aleksej Gavrilov (šahist)|Aleksej Gavrilov]] || [http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1992/ch_rus92.html] |- | 46. || 1993. || [[Tjumen]] || [[Aleksej Bezgodov]] || [http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1993/ch_rus93.html] |- | 47. || 1994. || [[Elista]] || [[Pjotr Svidler]] || [http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1994/ch_rus94.html] |- | 48. || 1995. || [[Elista]] || [[Pjotr Svidler]] || |- | 49. || 1996. || [[Elista]] || [[Aleksandar Halifman]] || |- | 50. || 1997. || [[Elista]] || [[Pjotr Svidler]] || [https://web.archive.org/web/20131228131534/http://www.pressa.spb.ru/newspapers/nevrem/arts/nevrem-1506-art-22.html] |- | 51. || 1998. || [[Sankt Peterburg]] || [[Aleksandar Morozevič]] || [https://web.archive.org/web/20200607113952/http://www.ruschess.com/Archive/1998/RUS/main.html] |- | 52. || 1999. || [[Moskva]] || [[Konstantin Sakajev]] || |- | 53. || 2000. || [[Samara]] || [[Sergej Volkov (šahist)|Sergej Volkov]] || [http://www.ruschess.com/Archive/2000/Russian/table.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607114513/http://www.ruschess.com/Archive/2000/Russian/table.html |date=7. 6. 2020 }} |- | 54. || 2001. || [[Elista]] || [[Aleksandar Motiljov]] (dodatni kriterij u odnosu na [[Aleksandar Lastin|Aleksandra Lastina]]) || [http://www.chesscenter.com/twic/twic340.html#13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006085325/http://www.chesscenter.com/twic/twic340.html#13 |date=6. 10. 2008 }} |- | 55. || 2002. || [[Krasnodar]] || [[Aleksandar Lastin]] || [http://www.chesscenter.com/twic/twic410.html#7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104102940/http://www.chesscenter.com/twic/twic410.html#7 |date=4. 1. 2009 }} |- | 56. || 2003. || [[Krasnojarsk]] || [[Pjotr Svidler]] (dodatni kriterij u odnosu na [[Aleksandar Morozevič|Morozeviča]]) || [http://www.chesscenter.com/twic/twic462.html#2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104104327/http://www.chesscenter.com/twic/twic462.html#2 |date=4. 1. 2009 }} |- | 57. || 2004. || [[Moskva]] || [[Gari Kasparov]] || [http://www.chesscenter.com/twic/twic525.html#2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528100756/http://www.chesscenter.com/twic/twic525.html#2 |date=28. 5. 2009 }} |- | 58. || 2005. || [[Moskva]] || [[Sergej Rubljevski]] || [http://www.chesscenter.com/twic/twic582.html#2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104162036/http://www.chesscenter.com/twic/twic582.html#2 |date=4. 1. 2009 }} |- | 59. || 2006. || [[Moskva]] || [[Jevgenij Aleksejev (šahist)|Jevgenij Aleksejev]] (nakon razigravanja protiv [[Dmitrij Jakovenko|Dmitrija Jakovenka]]) || [http://www.chesscenter.com/twic/twic632.html#2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416043538/http://www.chesscenter.com/twic/twic632.html#2 |date=16. 4. 2009 }} |- | 60. || 2007. || [[Moskva]] || [[Aleksandar Morozevič]] || [http://www.chesscenter.com/twic/twic686.html#2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104155534/http://www.chesscenter.com/twic/twic686.html#2 |date=4. 1. 2009 }} |- | 61. || 2008. || [[Moskva]] || [[Pjotr Svidler]] (nakon razigravanja protiv [[Jevgenij Aleksejev (šahist)|J. Aleksejeva]] i [[Dmitrij Jakovenko|Jakovenka]]) || [http://www.chesscenter.com/twic/twic730.html#4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416050311/http://www.chesscenter.com/twic/twic730.html#4 |date=16. 4. 2009 }} |- | 62. || 2009. || [[Moskva]] || [[Aleksandar Griščuk]] || [http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/russian-championships-information-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110821115657/http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/russian-championships-information-2009 |date=21. 8. 2011 }} |- | 63. || 2010. || [[Moskva]] || [[Jan Nepomnjašči]] (nakon razigravanja protiv [[Sergej Karjakin|Sergeja Karjakina]]) || [https://web.archive.org/web/20101224203717/http://www.chessvibes.com/reports/first-russian-title-for-nepomniachtchi/] |- | 64. || 2011. || [[Moskva]] || [[Pjotr Svidler]] || [http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/russian-championships-super-final-2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020133544/http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/russian-championships-super-final-2011 |date=20. 10. 2011 }} |- | 65. || 2012. || [[Moskva]] || [[Dmitrij Andrejkin]] (nakon brzopoteznog razigravanja protiv [[Sergej Karjakin|Karjakina]], [[Dmitrij Jakovenko|Jakovenka]], [[Vladimir Potkin|Potkina]], [[Jevgenij Aleksejev (šahist)|J. Aleksejeva]] i [[Pjotr Svidler|Svidlera]]) || [http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130420015539/http://www.chess.co.uk/twic/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012 |date=20. 4. 2013 }} |- | 66. || 2013. || [[Njižni Novgorod]] || [[Pjotr Svidler]] (nakon razigravanja protiv [[Jan Nepomnjašči|Nepomnjaščija]]) || [http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/66th-russian-championship-super-final-2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161004081401/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/66th-russian-championship-super-final-2013 |date=4. 10. 2016 }} |- | 67. || 2014. || [[Kazanj]] || [[Igor Lisi]] || [http://www.chessdom.com/lysyj-and-gunina-become-2014-russian-champions/] |- | 68. || 2015. || [[Čita (Rusija)|Čita]] || [[Jevgenij Tomaševski]] || [http://www.chessdom.com/tomashevsky-and-goriachkina-are-russias-chess-champions-photos/] |- | 69. || 2016. || [[Novosibirsk]] || [[Aleksandar Rjazancev]] || |- | 70. || 2017. || [[Sankt Peterburg]] || [[Pjotr Svidler]] {{small|(8)}} (nakon razigravanja protiv [[Nikita Vitjugov|Nikite Vitjugova]]) || |- | 71. || 2018. || [[Satka]] || [[Dmitrij Andrejkin]] {{small|(2)}} (nakon razigravanja protiv [[Dmitrij Jakovenko|Dmitrija Jakovenka]]) || |} == Žene == :{| class="sortable wikitable" ! # !! Godina !! Grad !! Pobjednica |- | 1. || 1992. || ? || [[Svjetlana Prudnjikova]] |- | 2. || 1993. || ? || [[Ljudmila Zajceva]] |- | 3. || 1994. || [[Elista]] || [[Jekaterina Kovaljevska]] |- | 4. || 1995. || [[Elista]] || [[Julia Demina]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic57.html Prvenstvo Rusije 1995]</ref> |- | 5. || 1996. || [[Elista]] || [[Ljudmila Zajceva]] |- | 6. || 1997. || [[Elista]] || [[Alisa Galijamova]] |- | 7. || 1998. || [[Elista]] || [[Svjetlana Prudnjikova]] |- | 8. || 1999. || [[Moskva]] || [[Julija Demina]] |- | 9. || 2000. || [[Elista]] || [[Jekaterina Kovaljevska]] |- | 10. || 2001. || [[Elista]] || [[Olga Zimina]] |- | 11. || 2002. || [[Elista]] || [[Tatjana Kosinceva]] |- | 12. || 2003. || [[Elista]] || [[Irina Slavina Turova]] |- | 13. || 2004. || [[Kazanj]] || [[Tatjana Kosinceva]] |- | 14. || 2005. || [[Samara]] || [[Aleksandra Kostenjuk]] |- | 15. || 2006. || [[Gorodec]] || [[Jekaterina Korbut]] |- | 16. || 2007. || [[Moskva]] || [[Tatjana Kosinceva]] |- | 17. || 2008. || [[Moskva]] || [[Nadežda Kosinceva]] |- | 18. || 2009. || [[Moskva]] || [[Alisa Galijamova]] |- | 19. || 2010. || [[Moskva]] || [[Alisa Galijamova]] |- | 20. || 2011. || [[Moskva]] || [[Valentina Gunjina]] |- | 21. || 2012. || [[Moskva]] || [[Natalija Pogonjina]] |- | 22. || 2013. || [[Njižni Novgorod]] || [[Valentina Gunjina]] |- | 23. || 2014. || [[Kazanj]] || [[Valentina Gunjina]] |- | 24. || 2015. || [[Čita (Rusija)|Čita]] || [[Aleksandra Gorjačkina]] |- | 25. || 2016. || [[Novosibirsk]] || [[Aleksandra Kostenjuk]] |- | 26. || 2017. || [[Sankt Peterburg]] || [[Aleksandra Gorjačkina]] |- | 27. || 2018. || [[Satka]] || [[Natalija Pogonjina]] |} == Reference == * [https://web.archive.org/web/20091020001301/http://geocities.com/al2055Km/index.html RUSBASE (5. dio) 1919-1937,1991-1994] * [https://web.archive.org/web/20091021073406/http://geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (4. dio) 1938-1960] * [https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (3. dio), 1961-1969,1985-1990] * [https://web.archive.org/web/20091021134601/http://geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (2. dio) 1970-1984] * Bill Wall, [https://web.archive.org/web/20091028082847/http://www.geocities.com/SiliconValley/Lab/7378/russia.htm Šahovska historija Rusije] * [http://www.chesscenter.com/twic/twic.html The Week in Chess] {{Webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20080217152441/http://www.chesscenter.com/twic/twic.html |date=17. 2. 2008 }} * [http://chessmetrics.com/cm/ Chessmetrics] * [http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=4350 Detalji o izdanju iz 2007.] {{Nacionalna šahovska prvenstva}} [[Kategorija:Šah u Rusiji|Prvenstvo]] [[Kategorija:Šahovska muška nacionalna prvenstva|Rusko]] [[Kategorija:Šahovska ženska nacionalna prvenstva|Rusko]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Rusiji|Šahovsko prvenstvo]] 48fmhzlvxlwkdh2iem1859s73rz6d3e 0 354036 3933911 3933817 2026-10-04T00:37:15Z Bosancica by MK 173186 Odbijena posljednja izmjena teksta korisnika [[Posebno:Doprinosi/Cherkash|Cherkash]] i vraćeno na izmjenu 3667079 korisnika InternetArchiveBot: Nepotrebna izmjena 3933911 wikitext text/x-wiki {{Infokutija F1 VN |naziv_VN = {{ZD|MALE}} Velika nagrada [[Malezija|Malezije]] 2014. |slika = Circuit Sepang 1999.svg |broj_utrka = 2. |broj_sezona = 19. |godina = 2014. |datum = 30. mart 2014. |službeni_naziv = 2014 Formula 1 [[Petronas]] [[Velika nagrada Malezije|Malaysia Grand Prix]] |naziv_staze = '''Sepang International Circuit''', [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | broj_krugova = 56 | dužina_km = 5.543 | dužina_t_km = 310.408 | rekord_kruga = 1:34.223 ([[Formula 1 - sezona 2004.|2004.]])<br />{{ZD|KOL}} [[Juan Pablo Montoya]] | pp_vozač = {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | pp_ekipa = [[Mercedes GP|Mercedes]] | vrijeme_pp = 1:59.431 | pobjednik = {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | pobjednička_ekipa = [[Mercedes GP|Mercedes]] | vrijeme_pobjednika = 1h 40m 25.974s (185.442 km/h) | drugoplasirani = {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | drugoplasirana_ekipa = [[Mercedes GP|Mercedes]] | vrijeme_drugoplasiranog = +17.313s | trećeplasirani = {{ZD|NJE}} [[Sebastian Vettel]] | trećeplasirana_ekipa = [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | vrijeme_trećeplasiranog = +24.534s | nk_vozač = {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | nk_ekipa = [[Mercedes GP|Mercedes]] | najbrži_krug = 1:43.066 }} '''Velika nagrada Malezije 2014.''', (formalno poznata kao '''"2014 Formula 1 [[Petronas]] Malaysia Grand Prix"''') bila je utrka bolida [[Formula 1|Formule 1]] održana 30. marta 2014., na stazi [[Sepang International Circuit]] u [[Selangor]]u, [[Malezija]]. == Rezultati treninga (Petak) == === Prvi trening === {| class=wikitable style="font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Poz ! B ! Ime ! Konstruktor ! Vrijeme ! Gap ! B.Krugova |- align="center" valign="top" ! 1. | 44 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:40.691 | align="left" | | align="left" | 19 |- align="center" valign="top" ! 2. | 7 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:40.843 | align="left" | +0.152 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 3. | 6 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:41.028 | align="left" | +0.337 | align="left" | 19 |- align="center" valign="top" ! 4. | 22 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Jenson Button]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | 1:41.111 | align="left" | +0.420 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 5. | 20 | align="left" | {{ZD|DAN}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | 1:41.274 | align="left" | +0.583 | align="left" | 18 |- align="center" valign="top" ! 6. | 25 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:41.402 | align="left" | +0.711 | align="left" | 15 |- align="center" valign="top" ! 7. | 1 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:41.523 | align="left" | +0.832 | align="left" | 9 |- align="center" valign="top" ! 8. | 27 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | 1:41.642 | align="left" | +0.951 | align="left" | 19 |- align="center" valign="top" ! 9. | 19 | align="left" | {{ZD|BRA}} [[Felipe Massa]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:41.686 | align="left" | +0.995 | align="left" | 23 |- align="center" valign="top" ! 10. | 77 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:41.830 | align="left" | +1.139 | align="left" | 22 |- align="center" valign="top" ! 11. | 14 | align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:41.923 | align="left" | +1.232 | align="left" | 14 |- align="center" valign="top" ! 12. | 3 | align="left" | {{ZD|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:42.117 | align="left" | +1.426 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 13. | 99 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Adrian Sutil]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:42.365 | align="left" | +1.674 | align="left" | 21 |- align="center" valign="top" ! 14. | 26 | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:42.869 | align="left" | +2.178 | align="left" | 21 |- align="center" valign="top" ! 15. | 21 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:42.904 | align="left" | +2.213 | align="left" | 23 |- align="center" valign="top" ! 16. | 17 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jules Bianchi]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:43.825 | align="left" | +3.134 | align="left" | 18 |- align="center" valign="top" ! 17. | 9 | align="left" | {{ZD|ŠVE}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | 1:45.775 | align="left" | +5.084 | align="left" | 24 |- align="center" valign="top" ! 18. | 4 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Max Chilton]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:46.911 | align="left" | +6.220 | align="left" | 10 |- align="center" valign="top" ! 19. | 10 | align="left" | {{ZD|JAP}} [[Kamui Kobayashi]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | 1:51.180 | align="left" | +10.489 | align="left" | 5 |- align="center" valign="top" ! 20. | 11 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Sergio Pérez]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 2 |- align="center" valign="top" ! 21. | 13 | align="left" | {{ZD|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 2 |- align="center" valign="top" ! 22. | 8 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 4 |- align="center" valign="top" |} === Drugi trening === {| class=wikitable style="font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Poz ! B ! Ime ! Konstruktor ! Vrijeme ! Gap ! B.Krugova |- align="center" valign="top" ! 1. | 6 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:39.909 | align="left" | | align="left" | 30 |- align="center" valign="top" ! 2. | 7 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:39.944 | align="left" | +0.035 | align="left" | 30 |- align="center" valign="top" ! 3. | 1 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:39.970 | align="left" | +0.061 | align="left" | 30 |- align="center" valign="top" ! 4. | 44 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:40.051 | align="left" | +0.142 | align="left" | 32 |- align="center" valign="top" ! 5. | 14 | align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:40.103 | align="left" | +0.194 | align="left" | 29 |- align="center" valign="top" ! 6. | 19 | align="left" | {{ZD|BRA}} [[Felipe Massa]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:40.112 | align="left" | +0.203 | align="left" | 34 |- align="center" valign="top" ! 7. | 3 | align="left" | {{ZD|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:40.276 | align="left" | +0.367 | align="left" | 29 |- align="center" valign="top" ! 8. | 22 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Jenson Button]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | 1:40.628 | align="left" | +0.719 | align="left" | 28 |- align="center" valign="top" ! 9. | 77 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:40.638 | align="left" | +0.729 | align="left" | 35 |- align="center" valign="top" ! 10. | 27 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | 1:40.691 | align="left" | +0.782 | align="left" | 34 |- align="center" valign="top" ! 11. | 25 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:40.777 | align="left" | +0.868 | align="left" | 33 |- align="center" valign="top" ! 12. | 20 | align="left" | {{ZD|DAN}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | 1:41.014 | align="left" | +1.105 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 13. | 99 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Adrian Sutil]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:41.257 | align="left" | +1.348 | align="left" | 28 |- align="center" valign="top" ! 14. | 26 | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:41.325 | align="left" | +1.416 | align="left" | 32 |- align="center" valign="top" ! 15. | 21 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:41.407 | align="left" | +1.498 | align="left" | 34 |- align="center" valign="top" ! 16. | 11 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Sergio Pérez]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | 1:41.671 | align="left" | +1.762 | align="left" | 25 |- align="center" valign="top" ! 17. | 8 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | 1:42.531 | align="left" | +2.622 | align="left" | 14 |- align="center" valign="top" ! 18. | 4 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Max Chilton]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:43.638 | align="left" | +3.729 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 19. | 17 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jules Bianchi]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:43.752 | align="left" | +3.843 | align="left" | 29 |- align="center" valign="top" ! 20. | 9 | align="left" | {{ZD|ŠVE}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | 1:45.703 | align="left" | +5.794 | align="left" | 31 |- align="center" valign="top" ! 21. | 10 | align="left" | {{ZD|JAP}} [[Kamui Kobayashi]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 0 |- align="center" valign="top" ! 22. | 13 | align="left" | {{ZD|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 0 |- align="center" valign="top" |} == Rezultati treninga (Subota) == === Treći trening === {| class=wikitable style="font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Poz ! B ! Ime ! Konstruktor ! Vrijeme ! Gap ! B.Krugova |- align="center" valign="top" ! 1. | 6 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:39.008 | align="left" | | align="left" | 13 |- align="center" valign="top" ! 2. | 44 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | 1:39.240 | align="left" | +0.232 | align="left" | 13 |- align="center" valign="top" ! 3. | 7 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:40.156 | align="left" | +1.148 | align="left" | 13 |- align="center" valign="top" ! 4. | 1 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:40.387 | align="left" | +1.379 | align="left" | 14 |- align="center" valign="top" ! 5. | 27 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | 1:40.523 | align="left" | +1.515 | align="left" | 15 |- align="center" valign="top" ! 6. | 3 | align="left" | {{ZD|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | 1:40.686 | align="left" | +1.678 | align="left" | 14 |- align="center" valign="top" ! 7. | 14 | align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:40.736 | align="left" | +1.728 | align="left" | 14 |- align="center" valign="top" ! 8. | 19 | align="left" | {{ZD|BRA}} [[Felipe Massa]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:40.781 | align="left" | +1.773 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 9. | 77 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | 1:40.891 | align="left" | +1.883 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 10. | 11 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Sergio Pérez]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | 1:41.029 | align="left" | +2.021 | align="left" | 15 |- align="center" valign="top" ! 11. | 26 | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:41.182 | align="left" | +2.174 | align="left" | 18 |- align="center" valign="top" ! 12. | 25 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | 1:41.441 | align="left" | +2.433 | align="left" | 18 |- align="center" valign="top" ! 13. | 99 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Adrian Sutil]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:41.552 | align="left" | +2.544 | align="left" | 15 |- align="center" valign="top" ! 14. | 21 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | 1:42.041 | align="left" | +3.033 | align="left" | 17 |- align="center" valign="top" ! 15. | 8 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | 1:42.749 | align="left" | +3.741 | align="left" | 16 |- align="center" valign="top" ! 16. | 13 | align="left" | {{ZD|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | 1:43.539 | align="left" | +4.531 | align="left" | 20 |- align="center" valign="top" ! 17. | 4 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Max Chilton]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:43.977 | align="left" | +4.969 | align="left" | 16 |- align="center" valign="top" ! 18. | 17 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jules Bianchi]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | 1:44.170 | align="left" | +5.162 | align="left" | 18 |- align="center" valign="top" ! 19. | 9 | align="left" | {{ZD|ŠVE}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | 1:44.457 | align="left" | +5.449 | align="left" | 12 |- align="center" valign="top" ! 20. | 10 | align="left" | {{ZD|JAP}} [[Kamui Kobayashi]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | 1:46.015 | align="left" | +7.007 | align="left" | 7 |- align="center" valign="top" ! 21. | 22 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Jenson Button]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | 2:05.555 | align="left" | +26.547 | align="left" | 4 |- align="center" valign="top" ! 22. | 20 | align="left" | {{ZD|DAN}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | Bez vremena | align="left" | | align="left" | 5 |- align="center" valign="top" |} === Kvalifikacije === {| class=wikitable style="font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Poz ! B ! Ime ! Konstruktor ! Q1 ! Q2 ! Q3 ! Grid |- align="center" valign="top" ! 1. | 44 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | align="left" | 1:57.202 | align="left" | '''1:59.041''' | align="left" | '''1:59.431''' | align="left" | 1. |- align="center" valign="top" ! 2. | 1 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | align="left" | 1:57.654 | align="left" | 1:59.399 | align="left" | 1:59.486 | align="left" | 2. |- align="center" valign="top" ! 3. | 6 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | align="left" | '''1:57.183''' | align="left" | 1:59.445 | align="left" | 2:00.050 | align="left" | 3. |- align="center" valign="top" ! 4. | 14 | align="left" | {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="left" | 1:58.889 | align="left" | 2:01.356 | align="left" | 2:00.175 | align="left" | 4. |- align="center" valign="top" ! 5. | 3 | align="left" | {{ZD|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | align="left" | 1:58.913 | align="left" | 2:00.147 | align="left" | 2:00.541 | align="left" | 5. |- align="center" valign="top" ! 6. | 7 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="left" | 1:59.257 | align="left" | 2:01.532 | align="left" | 2:01.218 | align="left" | 6. |- align="center" valign="top" ! 7. | 27 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | align="left" | 1:58.883 | align="left" | 2:00.839 | align="left" | 2:01.712 | align="left" | 7. |- align="center" valign="top" ! 8. | 20 | align="left" | {{ZD|DAN}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | align="left" | 2:00.358 | align="left" | 2:02.094 | align="left" | 2:02.213 | align="left" | 8. |- align="center" valign="top" ! 9. | 25 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | align="left" | 2:01.689 | align="left" | 2:02.096 | align="left" | 2:03.078 | align="left" | 9. |- align="center" valign="top" ! 10. | 22 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Jenson Button]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | align="left" | 2:00.889 | align="left" | 2:01.810 | align="left" | 2:04.053 | align="left" | 10. |- bgcolor=white | colspan="8" | |- align="center" valign="top" ! 11. | 26 | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | align="left" | 2:01.175 | align="left" | 2:02.351 | align="left" | | align="left" | 11. |- align="center" valign="top" ! 12. | 21 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | align="left" | 2:01.134 | align="left" | 2:02.369 | align="left" | | align="left" | 12. |- align="center" valign="top" ! 13. | 19 | align="left" | {{ZD|BRA}} [[Felipe Massa]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | align="left" | 2:00.047 | align="left" | 2:02.460 | align="left" | | align="left" | 13. |- align="center" valign="top" ! 14. | 11 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Sergio Pérez]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | align="left" | 2:00.076 | align="left" | 2:02.511 | align="left" | | align="left" | 14. |- align="center" valign="top" ! 15. | 77 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | align="left" | 1:59.709 | align="left" | 2:02.756 | align="left" | | align="left" | 18.* |- align="center" valign="top" ! 16. | 8 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | align="left" | 2:00.202 | align="left" | 2:02.885 | align="left" | | align="left" | 15. |- bgcolor=white | colspan="8" | |- align="center" valign="top" ! 17. | 13 | align="left" | {{ZD|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | align="left" | 2:02.074 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 16. |- align="center" valign="top" ! 18. | 99 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Adrian Sutil]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | align="left" | 2:02.131 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 17. |- align="center" valign="top" ! 19. | 17 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jules Bianchi]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | align="left" | 2:02.702 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 19. |- align="center" valign="top" ! 20. | 10 | align="left" | {{ZD|JAP}} [[Kamui Kobayashi]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | align="left" | 2:03.595 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 20. |- align="center" valign="top" ! 21. | 4 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Max Chilton]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | align="left" | 2:04.388 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 21. |- align="center" valign="top" ! 22. | 9 | align="left" | {{ZD|ŠVE}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | align="left" | 2:04.407 | align="left" | | align="left" | | align="left" | 22. |- !colspan="8"| Q1 107% vrijeme: 2:05.385 |- |} :{{note|a|1}} [[Valtteri Bottas]] - 3 mjesta grid kazna - ometaju tokom kvalifikacija. == Utrka (Nedjelja) == {| class=wikitable style="font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Poz ! B ! Ime ! Konstruktor ! Krugovi ! Vrijeme/Odustati ! Grid ! Bodovi |- align="center" valign="top" ! 1. | 44 | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | align="left" | {{ZD|NJE}} '''[[Mercedes GP|Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | 1:40:25.974 | align="left" | 1. | align="left" | '''25''' |- align="center" valign="top" ! 2. | 6 | align="left" | {{ZD|NJE}} '''[[Nico Rosberg]]''' | align="left" | {{ZD|NJE}} '''[[Mercedes GP|Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +17.313 | align="left" | 3. | align="left" | '''18''' |- align="center" valign="top" ! 3. | 1 | align="left" | {{ZD|NJE}} '''[[Sebastian Vettel]]''' | align="left" | {{ZD|AUT}} '''[[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +24.534 | align="left" | 2. | align="left" | '''15''' |- align="center" valign="top" ! 4. | 14 | align="left" | {{ZD|ŠPA}} '''[[Fernando Alonso]]''' | align="left" | {{ZD|ITA}} '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +35.992 | align="left" | 4. | align="left" | '''12''' |- align="center" valign="top" ! 5. | 27 | align="left" | {{ZD|NJE}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | align="left" | {{ZD|IND}} '''[[Force India|Force India-Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +47.199 | align="left" | 7. | align="left" | '''10''' |- align="center" valign="top" ! 6. | 22 | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[Jenson Button]]''' | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[McLaren|McLaren-Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +1:23.691 | align="left" | 10. | align="left" | '''8''' |- align="center" valign="top" ! 7. | 19 | align="left" | {{ZD|BRA}} '''[[Felipe Massa]]''' | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[Williams F1|Williams-Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +1:25.076 | align="left" | 13. | align="left" | '''6''' |- align="center" valign="top" ! 8. | 77 | align="left" | {{ZD|FIN}} '''[[Valtteri Bottas]]''' | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[Williams F1|Williams-Mercedes]]''' | align="left" | 56 | align="left" | +1:25.537 | align="left" | 18. | align="left" | '''4''' |- align="center" valign="top" ! 9. | 20 | align="left" | {{ZD|DAN}} '''[[Kevin Magnussen]]''' | align="left" | {{ZD|UK}} '''[[McLaren|McLaren-Mercedes]]''' | align="left" | 55 | align="left" | +1 Krug | align="left" | 8. | align="left" | '''2''' |- align="center" valign="top" ! 10. | 26 | align="left" | {{ZD|RUS}} '''[[Daniil Kvyat]]''' | align="left" | {{ZD|ITA}} '''[[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]]''' | align="left" | 55 | align="left" | +1 Krug | align="left" | 11. | align="left" | '''1''' |- align="center" valign="top" ! 11. | 8 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | align="left" | 55 | align="left" | +1 Krug | align="left" | 15. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! 12. | 7 | align="left" | {{ZD|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="left" | 55 | align="left" | +1 Krug | align="left" | 6. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! 13. | 10 | align="left" | {{ZD|JAP}} [[Kamui Kobayashi]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | align="left" | 55 | align="left" | +1 Krug | align="left" | 20. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! 14. | 9 | align="left" | {{ZD|ŠVE}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | {{ZD|MALE}} [[Caterham F1 Team|Caterham-Renault]] | align="left" | 54 | align="left" | +2 Kruga | align="left" | 22. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! 15. | 4 | align="left" | {{ZD|UK}} [[Max Chilton]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | align="left" | 54 | align="left" | +2 Kruga | align="left" | 21. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 3 | align="left" | {{ZD|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" | {{ZD|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull Racing-Renault]] | align="left" | 49 | align="left" | Odustati | align="left" | 5. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 21 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | align="left" | 35 | align="left" | Mjenjač | align="left" | 12. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 99 | align="left" | {{ZD|NJE}} [[Adrian Sutil]] | align="left" | {{ZD|ŠVI}} [[Sauber|Sauber-Ferrari]] | align="left" | 32 | align="left" | Power Unit | align="left" | 17. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 25 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | align="left" | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|STR-Renault]] | align="left" | 18 | align="left" | Turbo | align="left" | 9. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 17 | align="left" | {{ZD|FRA}} [[Jules Bianchi]] | align="left" | {{ZD|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia-Ferrari]] | align="left" | 8 | align="left" | Nesreća Šteta | align="left" | 19. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! Odu | 13 | align="left" | {{ZD|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | align="left" | {{ZD|UK}} [[Lotus F1 Team|Lotus-Renault]] | align="left" | 7 | align="left" | Power Unit | align="left" | 16. | align="left" | |- align="center" valign="top" ! NP | 11 | align="left" | {{ZD|MEX}} [[Sergio Pérez]] | align="left" | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | align="left" | 0 | align="left" | Mjenjač | align="left" | 14. | align="left" | |- align="center" valign="top" |} ==Rangiranje nakon utrke== {{col-start}} {{col-2}} ;Vozači {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- | ! Poz ! Vozači ! Bodovi |- | [[Datoteka:1rightarrow_blue.svg|12px]] | align="center" | 1. | {{ZD|NJE}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | 43 |- | [[Datoteka:1uparrow green.svg|12px]] | align="center" | 2. | {{ZD|UK}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | 25 |- | [[Datoteka:1uparrow green.svg|12px]] | align="center" | 3. | {{ZD|ŠPA}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | 24 |- | [[Datoteka:1downarrow red.svg|12px]] | align="center" | 4. | {{ZD|UK}} [[Jenson Button]] | align="left" | 23 |- | [[Datoteka:1downarrow red.svg|12px]] | align="center" | 5. | {{ZD|DAN}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | 20 |- |} {{col-2}} ;Konstruktori {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- | ! Poz ! Konstruktor ! Bodovi |- | [[Datoteka:1uparrow green.svg|12px]] | align="center" | 1. | {{ZD|NJE}} [[Mercedes GP|Mercedes]] | align="left" | 68 |- | [[Datoteka:1downarrow red.svg|12px]] | align="center" | 2. | {{ZD|UK}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] | align="left" | 43 |- | [[Datoteka:1rightarrow_blue.svg|12px]] | align="center" | 3. | {{ZD|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="left" | 30 |- | [[Datoteka:1rightarrow_blue.svg|12px]] | align="center" | 4. | {{ZD|UK}} [[Williams F1|Williams-Mercedes]] | align="left" | 20 |- | [[Datoteka:1rightarrow_blue.svg|12px]] | align="center" | 5. | {{ZD|IND}} [[Force India|Force India-Mercedes]] | align="left" | 19 |- |} {{col-end}} * <small>Samo je u prvih 5 pozicija uključen plasman za oba seta.</small> {{F1GP 10-19}} == Vanjski linkovi == * [http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7319/ formula1.com – Rezultati 1. treninga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328122940/http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7319/ |date=28. 3. 2014 }} * [http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7320/ formula1.com – Rezultati 2. treninga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328122947/http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7320/ |date=28. 3. 2014 }} * [http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7321/ formula1.com – Rezultati 3. treninga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330051637/http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7321/ |date=30. 3. 2014 }} * [http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7322/ formula1.com – Rezultati kvalifikacija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329214825/http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7322/ |date=29. 3. 2014 }} * [http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7323/ formula1.com – Rezultati utrka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330023033/http://www.formula1.com/results/season/2014/915/7323/ |date=30. 3. 2014 }} * [http://www.statsf1.com/en/2014/malaisie.aspx statsf1.com - detalji utrke] [[Kategorija:Velike nagrade Formule 1 2014.|Malezija]] [[Kategorija:2014. u Maleziji]] [[Kategorija:Velike nagrade Malezije|2014]] 7bbjr02lw2n14rbkkli4j6yvswo823z 14 363624 3933916 3787824 2026-10-04T02:00:33Z Bosancica by MK 173186 Republika Srpska nije država 3933916 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|*]] a4j4t5avq5oxv51tyf2myhub5oiuo9q 3933950 3933916 2026-10-04T08:28:19Z Z1KA 87045 /* */ Kategorizacija nema veze sa jel država il nije 3933950 wikitext text/x-wiki {{Kategorija|Politika Republike Srpske}} [[Kategorija:Politika po državama|Bosna i Hercegovina, Republika Srpska]] [[Kategorija:Republika Srpska]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|*]] 393e7k327rbwccq63q55jdwa114h4fd 0 372553 3933959 3857369 2026-10-04T09:33:44Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933959 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zvijezda| | Naziv = U Geminorum | Slika = | Opis slike = | Epoha = | Sazviježđe = [[Blizanci (sazviježđe)|Blizanci]] | Rektascenzija = 07h 55m 5.24s <ref name="SIMBAD"/> | Deklinacija = +22° 00' 5.1" <ref name="SIMBAD"/> | Vidljivi sjaj = 14.0 <ref name="guide"/> | Spektralna klasa = sdBe+ <ref name="SIMBAD"/> | B-V-indeks = | U-B-indeks = | Varijabilnost = nepravilna <ref name="guide"/> | Radijalna brzina = 42 <ref name="SIMBAD"/> | Udaljenost SG = 400 <ref name="guide"/> | Udaljenost Par = 123 | Apsolutni sjaj = | V-RA = | V-DE = | V-GES = | V-DIR = | Masa = | Radijus = | Luminozitet = | Temperatura = | Rotacija = | Starost = | Bayer = | Flamsteed = | BD = | BSK = | HDK = HD 64511 <ref name="SIMBAD"/> | SAO = | TYC = | HIP = }} '''U Geminorum''' (U Gem) je [[zvijezda]] u [[Blizanci (sazviježđe)|sazviježđu Blizanci]]. Ima [[Prividna magnituda|prividan sjaj]] od 14.0 a udaljena je 400 [[Svjetlosna godina|sg]] od [[Sunce|Sunca]]. Sastoji se od [[Dvostruka zvijezda|dvije zvijezde]]. [[Crveni patuljak (zvijezda)|Crveni patuljak]] ([[zvijezda donator|donator]]) i [[bijeli patuljak]] imaju [[orbitalni period]] od 4 sata i 11 minuta. Ona je zvijezda podvrste [[Patuljasta nova|patuljastih nova]] ''[[U Geminorum zvijezda|U Gem]]''. Ima nepravilnu promjenu sjaja.<ref name="guide">[http://www.constellation-guide.com/constellation-list/gemini-constellation/ Zvijezde u sazviježđu Blizanci]''constellation-guide'', pristupljeno 7.12.2014 {{en simbol}}</ref> <ref name="maa">[http://www.maa.mhn.de/Maps/Const/Data/gemini_tab.html Zvijezde u sazviježđu Blizanci iz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305190840/http://www.maa.mhn.de/Maps/Const/Data/gemini_tab.html |date=5 Mart 2016 }}''maa.mhn.de'', pristupljeno 7.12.2014 {{de simbol}}</ref> <ref name="SIMBAD"> SIMBAD baza podataka, Strazburški centar astronomskih podataka (CDS), Strazburg, [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=U+Geminorum&submit=SIMBAD+search U Gem] pristupljeno 7.12.2014 {{en simbol}}</ref> == Otkriće == Prvo otkriće je napravio engleski astronom [[John Russel Hind|John R. Hind]] [[1855.]] Mjerio je izbijanje sjaja koje je uobičajeno kod [[Nova (zvijezda)|nova]]. Ustanovio je da se zvijezde međusobno zaklanjaju tokom rotacije, promjena sjaja je zbog toga 14-15.1 [[magnituda]]. Kod izbijanja (en. ''burst'') sjaj raste do 9 magnituda (100 puta sjajnija). Period izbijanja je napravilan 62-257 dana. == Nastanak == Materija zvijezda donatora (en. donor star) se , pod utjecajem [[Gravitacija|gravitacije]], odlaže u [[akrecioni disk]] pri čemu nastaje i tzv. vruća tačka (en. hot spot). Obe zvijezde, akrecioni disk i vruća tačka predstavljaju izvor svjetlosti.<ref name"swin">[http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/U/U+Geminorum+Stars U Geminorum stars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150308025228/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/U/U+Geminorum+Stars |date=8. 3. 2015 }}''astronomy.swin.edu.au'',pristupljeno 7.12.2014 {{en simbol}}</ref> Sljedeći modeli služe kao objašnjenje efekta: * Model nestabilnog diska ([[Engleski jezik|en.]] ''disk instability model'') * Model prenosa materije erupcijom ([[Engleski jezik|en.]] ''mass transfer burst model'') == Također pogledajte == * [[Nova (zvijezda)|Nova]] * [[SU Ursae Majoris]] * [[Z Camelopardis]] == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Blizanci (sazviježđe)]] [[Kategorija:Patuljaste nove]] [[Kategorija:Dvostruke zvijezde]] [[Kategorija:HD objekti]] [[Kategorija:Promjenljive zvijezde]] qi6pstndeavrk1d4bl2nn5dbibh4fzp 0 390959 3933883 3915697 2026-10-03T16:05:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933883 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Blunt ligation.svg|340px|thumb|Dijagram ligirajuće DNK. Ovaj niz nukleotida pripada genu za ljudski [[hemoglobin]].]] '''Rekombinantna DNK''' ('''rDNK''') ima molekule koje su nastale primjenom laboratorijskih metoda [[rekombinacija|genetičke rekombinacije]] (kao što je [[molekulsko kloniranje]]) koje omogućavaju da se prikupi genetički materijal iz više izvora, stvarajući [[DNK|sekvence]] koje se inače ne bi mogle naći u biološkim organizmima. Rekombinantna DNK je je moguća zato što molekule DNK svih organizama imaju istu hemijsku strukturu. Oni se razlikuju samo u sekvencama [[nukleotid]]a]] u identičnoj ukupnoj strukturi gradivnih elemenata (nukleotida). == Polazišta == Rekombinantna DNK je generalni naziv za uzimanje komada jedne molekule DNK i njegovo kombiniranje s nekim drugom lancem DNK. Rekombinantne molekule DNK se ponekad nazivaju i '''himerna DNK''', jer su obično izrgađene od materijala iz dvije različita vrste, poput mitskih [[himera]]. Tehnologija r-DNK koristi palindromne sekvence i dovodi do proizvodnje njihovih ljepljivih i tupih krajeva. Aekvence DNK koje se koristi u izgradnji rekombinantnih molekula DNK može poticati iz bilo koje [[vrsta|vrste]]. Na primjer, DNK [[biljka|biljaka]] se može ugraditi u bakterijsku DNK ili ljudska DNK može biti spojena sa [[gljiva|gljivičnom]] DNK. Osim toga, DNK sekvence koje se ne pojavljuju nigdje u prirodi mogu biti kreirane putem hemijske sinteze DNK i inkorporirane u rekombinantne molekule. Koristeći tehnologije rekombinantne DNK i sintetičke DNK, doslovno se može kreirati bilo koja sekvenca DNK i uvesti u vrlo širok spektar živih [[organizam]]a. [[Protein]]i koji mogu rezultirati iz ispoljavanja rekombinantne DNK u okviru žive ćelije, nazivaju se rekombinantnim proteinima. Međutim, kada je rekombinantna DNK koja kodira protein unesena u organizam domaćina, to ne znači da će se nužno ne proizvoditi rekombinantni protein. Tada ispoljavanje stranih proteina zahtijeva korištenje specijaliziranih modifikacija za ispoljavanje vektora, a često i značajne restrukcije stranih kodirajućih sekvenci. Rekombinantna DNK se razlikuje od [[rekombinacija|genetičke rekombinacije]] po tome što je rezultat vještačkih metoda u epruveti, a druga je normalan biološki proces koji rezultira u remiksu postojećih DNK sekvenci u suštini u svim organizmima. ==Kreiranje rekombinantne DNK == [[File:Gene cloning.svg|thumb|300px]] {{Glavni|Molekulsko kloniranje}} U kreiranju rekombinantne DNK primjenjuju se posebne metode odgovarajućeg laboratorijskog procesa.<ref>Campbell N. A., Reece J. B. (2002): Biology, 6th Ed. Addison Wesley, {{ISBN|0-201-75054-6}}.</ref> Formiranje rekombinantne DNA zahtijeva [[Vektor (genetika)|vektor]] za kloniranje – DNK molekula koja se replicira unutar žive ćelije. Vektori su uglavnom izvedeni iz [[plazmid]][a ili [[virus]]a, a predstavljaju relativno male segmente DNK koji sadrže potrebne genetičke signale za replikaciju, kao i dodatne elemente radi lakšeg umetanja u stranu DNK, identifikaciju ćelije koje sadrže rekombinantne DNK, i, gdje je to moguće, ispoljavanje strane DNK. Izbor vektora za kloniranja molekula ovisi o izboru organizma domaćina, veličine DNK koji se klonira o tome i da li i na koji način se ispoljava strana DNK. Segmenti DNK se mogu kombinirati koristeći razne metode, kao što su kloniranje pomoću restrikcijskih enzimia/ ligaza ili [[Gibsonov sklop|Gibsonovim sklopom]]. U standardnom protokolu kloniranja, kloniranje DNK fragmenata u osnovi uključuje sedam koraka: * (1) Izbor domaćina organizma i vektora za kloniranje; *(2) Priprema vektora DNK; * (3) Priprema DNK za kloniranje; *(4) Kreiranje rekombinantne DNK; *(5) Uvođenje rekombinantne DNK u organizam domaćina; *(6) Izbor organizama koji sadrže rekombinantnu DNK, i *(7) Pregled i izbor (skrining) klonova sa željenim DNK umecima i biološkim svojstvom.<ref>Kapur Pojskić L., Ed. (2014): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, {{ISBN|978-9958-9344-8-3}}.</ref><ref name="Hadžiselimović R. 2005">Hadžiselimović R., Pojskić N. (2005): Uvod u humanu imunogenetiku. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, {{ISBN|9958-9344-3-4}}.</ref><ref name="Hadžiselimović R. 2005"/><ref>Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, {{ISBN|9958-9344-1-8}}.</ref> ==Ekspresija rekombinantne DNK== {{glavni|Ekspresija gena}} Nakon transplantacije u organizam domaćina, sadržana strana DNK u rekombinantnom DNK konstruktu može ali ne mora biti [[ekspresija gena|ispoljena]]. To je zato što DNK može jednostavno biti replicirana bez ekspresije ili može biti [[transkripcija|transkribirana]] i [[translacija|prevedena]], tako da se proizvodi rekombinantni protein]]. Općenito govoreći, izraz stranog gena zahtijeva restrukturiranje gena uključene sekvence, što je potrebno za proizvodnju jedne [[iRNK]] molekule koja se može koristiti u ćeliji domaćinskom translacijskom aparatu (npr. promotoru, pokretanju translacijskog signala i transkripcijskog terminatora). Specifični promjene u organizmu domaćina mogu poboljšati ekspresiju unesenog gena. Osim toga, prilagodbe mogu biti potrebne i za kodirajuće sekvence kao i za optimizaciju translacije , čineći protein rastvorljivim. Usmjeravanjem rekombinantnog proteina pravilno u ćeliji ili vanćelijskoj lokaciji, stabiliziraju protein da se spriječi degradacija. ==Osobenosti organizama sa rekombinantnom DNK== U većini slučajeva, organizmi koji sadrže rekombinantnu DNK imaju normalne [[fenotip]]ove. To se odnosi na njihov izgled, [[ponašanje]]] i [[metabolizam]], koji su obično nepromijenjeni, a jedini način da se pokaže prisustvo rekombinantne sekvence je da se ispita sama DNK, obično koristeći polimeraznu lančanu reakciju ([[PCR]] test. Ako je u rDNK sekvenci kodirajući gen koji se izražava, onda se prisustvo RNK i / ili proteinskog proizvoda rekombinantnog gena mogu otkriti, obično pomoću [[RTPCR]] ili [[Western blot]] metodom hibridizacijezapadne hibridizacije. Ukupne fenotipske promjene nisu norma, osim ako izabrana i modificirani rekombinantni gen unesen da se generira biološka aktivnost u organizmu domaćina. Dodatni fenotipovi koji se pojeve, uključuju toksičnost na organizam domaćina uzrokovanu proizvodom rekombinantnog gena, posebno ako je proteinska ekspresija prekomjerno izražena u neodgovarajućjm ćelijama ili tkivima. U nekim slučajevima, rekombinantna DNK može imati pogubne efekte čak i ako nije izražena. Jedan mehanizam koji dovodi do te pojave se to dogodi je [[insercijska inaktivacija]], u kojoj je rDNK umetnuta u gen ćelije domaćina. U nekim slučajevima, istraživači koristite ovaj fenomen za "nokaut" gena da odrede njihovu biološku funkciju i značaj. Drugi mehanizam kojim umetnuta rDNA [[hromosom]]sku DNK može uticati na ekspresije gena je za neprikladna aktivacija prethodno neispoljenih gena ćelije domaćina. To se može dogoditi, na primjer, kada se fragment rekombinantne DNK koji sadrži aktivni promotor nalazi pored prethodno "tihog" gena ćelije domaćina ili kada gen ćelije domaćina svojom funkcijom obuzda ekspresiju gena outem insercijske inaktivacije rekombinantne DNK. ==Primjena tehnologije rekombinantne DNK == Rekombinantna DNK se naširoko koristi u [[biotehnologija|biotehnologiji]], [[Medicina|medicini]] i [[istraživanja|istraživanjima]]. Danas, rekombinantni proteina i drugi proizvodi koji su rezultat upotrebe tehnologije rDNA se nalaze u suštini, u svakoj zapadnoj apoteci, [[ljekar]]skom ili [[veterinar]]skom uredu, medicinskim laboratorijama za ispitivanje i biološka istraživanja. Osim toga, organizmi koji su izmanipulisani korištenjem tehnologije rekombinantne DNK, kao i proizvodi dobijeni iz tih organizama, pronašli u svoj put u mnogim [[farma]]ma, [[genetički modificirana hrana|supermarketima]], [[inzulin|medicinskim ormarima]] pa čak i prodavnicama [[životinja]], kao što su one koje se bave prodajom [[GloFish]] i drugim genetički modificiranih sorti i varijeteta. Najčešća primjena rekombinantne DNK je u osnovnim istraživanjima, u kojimam je ta tehnologija važna za većinu dosadašnjih aktivnosti u biološkim i biomedicinskim naukama. Rekombinantna DNK se koristi i za identifikaciju, mapiranje i sekvenciranje gena, kao utvrđivanje njihova funkcija. Sonde rDNK se upotrebljavaju u analizi ekspresije gena unutar pojedinih ćelija i širom tkiva cijelog organizma. Rekombinantni proteini su široko koriste kao reagensi u laboratorijskim eksperimentima i za generiranje sonde antitijela za ispitivanje sinteze proteina u ćeliji i organizamu. Mnoge dodatne praktične primjene rekombinantne DNK mogu se naći u industriji, proizvodnji hrane, humanoj i veterinarskoj medicini, poljoprivredi, i bioinžinjerstvu. U nastavku su identificirani neki specifični primjeri. ; Rekombinantni [[himozin]]: Pronađen u [[sir]]ilu, himozin je [[enzim]] potreban za proizvodnju sira. To je bio prvi genetički modificirani prehrambeni aditiv koji se koristi u komercijalne svrhe. Tradicionalno, hymozin je dobijan iz sirila, koje je vađeno iz četvrtog želuca mlijekom hranjenih teladi. Naučnici su kreirali nepatogeni soj (K-12) za bakterije ''[[Escherichia coli]]'', za laboratorijsku proizvodnju velikih količina [[enzim]]a. Ovaj mikrobiološki proizvod rekombinantnog enzima, strukturno je identičan sa telećim, troškovi su neuporedivo manji, pa se proizvodi u ogromnim količinama. Danas je oko 60% od tvrdog [[sir]]a u [[USA]] napravljeno upotrebom rekombinantnog himozina. Od [[1990]]. godine, nadležna agencija za hranu i lijekove (FDA) je odobrila ovakav himozin deklaracijom "općenito priznato kao sigurno" (GRAS), na osnovu podataka koji pokazuju da je enzim bio siguran.<ref>http://fpc.state.gov/6176.htm biotehnologije u SAD-u: Science, Uredba i pitanja.</ref> ; Rekombinantni ljudski [[insulin]]: gotovo u potpunosti je zamijenio inzulin dobijen iz životinjskih izvora (npr svinja i goveda), za liječenje insulinske zavisni [[dijabetes]]. Rekombinantne insulin je sintetiziran umetanjem ljudskog inzulinskog gena ljudskog u ''[[Escherichia coli]]'' ili [[kvasac]] (''[[Saccharomyces cerevisiae]]'' koji onda proizvode inzulin za ljudsku upotrebu.<ref>http://www.drugbank.ca/drugs/DB00030 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811140657/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00030 |date=11. 8. 2020 }} DrugBank: Insulin Regular (DB00030) <-! Bot generated title ->.</ref> ; Rekombinantni ljudski [[hormon rasta]] (''HGH'', [[somatotropin]]): potreban je pacijentima čija [[žlijezda]] [[hipofiza]] stvara nedovoljne količine [[hormon]]a za podršku normalnog rasta i razvoja. Prije nego što je postao dostupan rekombinantni HGH, za terapeutsku upotrebu je dobijan iz hipofize žlijezda leševa. Ova nesigurna praksa je, kod pacijenata u razvoju, dovela do pojave [[Creutzfeldt-Jakobova bolest|Creutzfeldt-Jakobove bolesti]]. Rekombinantni HGH eliminira ovaj problem, a danas se masovno koristi u terapeutske svrhe. Također je zloupotrebljen i kao stimulirajuća [[droga]] za poboljšanje spremnosti sportista i drugih osoba. ; Rekombinantni faktor zgrušavanja krvi, [[faktor VIII]]: A protrin zgrušavanja krvi koji se daje pacijentima s oblicima poremećaja krvarenja, kao što je [[hemofilija]]. Oni nisu u stanju da proizvedu faktor VIII u količinama koje omogućavaju normalno [[zgrušavanje krvi]]. Prije razvoj rekombinantnog faktora VIII, protein je dobijen obradom velikih količina ljudske krvi iz više donatora, koja je imala vrlo visok rizik od prijenosa [[krvna bolest|krvno prenosivih zaraznih bolesti]], na primjer [[HIV]]-a i [[hepatitis|hepatitisa B]].<ref>http://www.drugbank.ca/molecules/19 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111214104243/http://drugbank.ca/molecules/19 |date=14 Decembar 2011 }} DrugBank entry.</ref> ; Rekombinantne vakcine protiv [[hepatitis B|hepatitisa B]]: infekcija hepatitisa B]] je pod kontrolom, zahvaljujući upotrebi rekombinantne vakcine, koji sadrži oblik virusa hepatitisa B sa površinskim [[antigen]]om koji se proizvodi u ćelijama [[kvasac|kvasca]]. Razvoj rekombinantne podjedinice vakcina je važan i neophodan za razvoj, jer virus hepatitisa B, za razliku od drugih zajedničkih virusa, kao što su [[polio virus]], ne mpže da se uzgaja ''[[in vitro]]''.<ref>http://www.hepb.org/hepb/vaccine_information.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628230253/http://www.hepb.org/hepb/vaccine_information.htm |date=28 Juni 2011 }} Vaccine informacije hepatitis B Foundation.</ref> ; Dijagnoza infekcije [[HIV]]-om: svaka od tri naširoko korištene metode za [[HIV test|dijagnosticiranje infekcije HIV-om]] je razvijena pomoću rekombinantne DNK. Test antitijela ([[ELISA]] ili [[Western blot]]) koriste se rekombinantnim HIV-proteinom za testiranje na prisustvo [[antitijelo|antitijela]] koje tijelo proizvodi kao odgovor na infekciju HIV-om. Test DNK traži prisustvo HIV genetičkog materijala pomoću obrnute reakcije polimerazne transkripcije lanca (RT-PCR). Razvoj RT-PCR testa je omogućio kloniranje i molekulski redoslijed u analizi [[genom]]a HIV.<ref>http://www.cdc.gov/hiv/topics/testing/index.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522115505/http://www.cdc.gov/hiv/topics/testing/index.htm |date=22 Maj 2011 }}, testiranje na HIV US Centri za kontrolu bolesti (CDC)].</ref> ; [[Zlatna riža]]:. Razne rekombinantne [[riža|riže]] su konstruirana tako da imaju ekspresiju [[enzim]]a, odgovornih za biosintezu [[beta-karoten|β-karotena]]. Obećavaju značajno smanjenje učestalosti [[vitamina A|nedostatka vitamina A]] u svjetskoj populaciji. Zlatna riža riže trenutno nije u upotrebi, dok se ne riješe regulatorna pitanja njenih svojstava. ; [[Glifosfat|Usjevi otporni na herbicide]]: oficijelne sorte važnih poljoprivrednih kultura (uključujući i [[soja|soju]], [[kukuruz]]a [[sirak]], [[uljana repica|uljanu repicu]], [[lucerka|lucerku]] i [[pamuk]]) su razvijene u pravcima koji podrazumijevaju rekombinantni gen koji rezultira otpornošću na [[herbicid]][ [[glifosat]] (trgovački naziv ''Overview ''), a pojednostavljuje suzbijanje korova. Ovi usjevi se zajednički komercijalno koriste u nekoliko zemalja. ; [[Bacillus thuringiensis|Usjevi otporni na insekte]]: ''[[Bacillus thuringeiensis]]'' je [[bakterija]] koja prirodno proizvodi protein ([[Bt toksin]]) sa insekticidnim svojstvima, Bakterija je primijenjena na usjevima za suzbijanje i kontrolu širenja insekata, dugi niz godina, a ova praksa je široko prihvaćen u [[poljoprivreda|poljoprivredi]] i povrtlarstvu. Nedavno su razvijene biljke sa ekspresijom rekombinantnog oblika bakterijskog proteina, što može efikasno upravljati nekim od [[predator]]a [[insekt|insekata]]. Ekološka pitanja vezana uz korištenje ovih [[GMO|transgenih]] usjeva nisu u potpunosti riješena. ==Historija rekombinantne DNK== Ideju o mogućnosti kreiranja rekombinantne DNA je prvi put predložio Peter Lobban, diplomirani student profesora Dalea Kaisera u Biohemijskom odjelu na ''Stanford University Medical School''. Prve publikacije koje opisuju uspješnu proizvodnju i unutarćelijsku replikaciju rekombinantne DNK pojavile su se [[1972]]. i [[1973]]. ''Stanford University'', za USA prijavljuje patent za rekombinantnu DNK, [[1974]]. godine, navodeći da su pronalazači [[Stanley N. Cohen]] i [[Herbert W. Boyer]]; ovaj patent je nagrađen u [[1980]]. Prvi odobreni lijek koji je generiran korištenjem tehnologije rekombinantne DNK je ljudski [[inzulin]], koji je razvio [[Genentech]], s licencirala ga je [[Eli Lilly and Company]].<ref>Lear J. (1978). Recombinant DNA: The untold story. New York: Crown Publishers. p. 43.</ref><ref name="pmid|4343968">{{Cite pmid|4343968}}</ref><ref name="pmid|4754844">{{Cite pmid|4754844}}</ref><ref name="pmid|4594039">{{Cite pmid|4594039}}</ref> ==Reference== {{refspisak}} ==Također pogledajte== *[[Genetičko inženjerstvo]] *[[Biotehnologija]] ==Vanjski linkovi== *[https://web.archive.org/web/20100923031225/http://www.unh.edu/ehs/pdf/Recombinant-DNA.pdf Recombinant DNA fact sheet] (from University of New Hampshire) *[https://web.archive.org/web/20181008105046/http://www.sci.sdsu.edu/~smaloy/MicrobialGenetics/topics/plasmids/yeast-plasmid.html Plasmids in Yeasts] (Fact sheet from San Diego State University) *[https://web.archive.org/web/20120328115556/http://sciencestage.com/v/151/ampicillin-dna-bacteria-protein-recombinant.html Animation illustrating construction of recombinant DNA and foreign protein production by recombinant bacteria] *[http://www.archive.org/stream/dnaresearchucsf00boyerich#page/n0/mode/1up Recombinant DNA research at UCSF and commercial application at Genentech] Edited transcript of 1994 interview with Herbert W. Boyer, Living history project. Oral history. *[http://www.gelifesciences.com/handbooks Recombinant Protein Purification Principles and Methods Handbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205061748/http://www.gelifesciences.com/handbooks |date=5. 12. 2008 }} {{Genetičko inženjerstvo}} {{DEFAULTSORT:Rekombinantna DNK}} [[Kategorija:Biotehnologija]] [[Kategorija:Hrana]] [[Kategorija:Medicina]] [[Kategorija:Farmacija]] [[Kategorija:Genetičke tehnike]] 733q2utj6v1l0dkmzf4ndksn7xaghmu 0 401669 3933897 3913503 2026-10-03T20:26:08Z Д.Ильин 72958 3933897 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:PDB 7cat EBI.jpg|mini|350px|Prostorna struktura katalaze]] '''Katalaza''' je široko rasprostranjeni [[enzim]] kod [[prokarioti|prokariota]] i [[eukarioti|eukariota]]. Važan je faktor u [[oksidacija|antioksidacijskoj]] zaštiti organizma. Katalizira hemijsku reakciju razgradnje toksičnog [[vodik-peroksid|vodikovog peroksida]] na molekule [[kisik]]a i [[voda|vode]]. Vodikov peroksid , skupa sa superoksidnim anionom (O2-), hidroksilnim radikalom (HO*) i singletnim kisikom (1O2) spada u [[slobodni radikal|slobodne radikale]] kisika.<ref>Chelikani P., Fita I., Loewen P. C. (2004.): Diversity of structures and properties among catalases. Cell. Mol. Life Sci., 61 (2): 192.–208.</ref><ref>Boon E. M., Downs A., Marcey D. (2007): Catalase: H2O2: H2O2 oxidoreductase. Catalase Structural Tutorial Text.</ref><ref>Rollins D. M. (2000): Bacterial pathogen list. BSCI 424 Pathogenic Microbiology. University of Maryland.</ref> ==Struktura i funkcija== [[Datoteka:Wasserstoffperoxid.svg|mini|Vodik peroksid]] [[Datoteka:Catalase reaction.jpg|300px|thumb|Pozitivna katalazna reakcija]] Katalaza je sastavljena od četiri podjedinice (tj. ona je tetramer), pri čemu svaka od njih sadrži jednu molekulu [[hem]]a. Javlja se kod gotovo svih organizama, od [[mikroorganizam]]a – do biljaka, životinja i čovjeka.<ref name="Lindhorst T. K. 2007">Lindhorst T. K. (2007): Essentials of carbohydrate chemistry and biochemistry. Wiley-VCH, {{ISBN|3527315284}}.</ref><ref name="Hunter G. K. 2000">Hunter G. K. (2000): Vital Forces. The discovery of the molecular basis of life. Academic Press, London 2000, {{ISBN|0-12-361811-8}}.</ref><ref name="Nelson D. L. 2013">Nelson D. L., Cox M. M. (2013): Lehninger principles of biochemistry. W. H. Freeman and Co., {{ISBN|978-1-4641-0962-1}}.</ref> Široko je rasprostranjen kod čovjeka, osobito u ćelijama [[jetra|jetre]] u [[peroksisom]]ima i [[eritrociti]]ma. Glavna uloga ovog enzima je razgradnja vodikovog peroksida u kisik i vodu: *<math>2\, H_2O_2 \longrightarrow O_2 + 2\, H_2O</math>. Za razgradnju vodikovog peroksida, kod čovjeka postoje i drugi enzimi koji su sposobni za istu katalizu, kao primjerice [[glutation peroksidaza]]. Ona je, u fiziološkim uvjetima (mala koncentracija vodikovog peroksida), čak i aktivnija od katalaze, ali pri povećanim koncentracijama vodikovog peroksida, aktivnost katalaze se naglo povećava. Prema tome, biološka funkcija katalaze je u sistemu zaštite organizma od štetnog djelovanja vodikovog peroksida, kad mu koncentracija poraste na neuobičajeno visoku razinu.<ref>Hall J. E., Guyton A. C. (2006): Textbook of medical physiology, 11th edition. Elsevier Saunders, St. Louis, Mo, {{ISBN|0-7216-0240-1}}.</ref><ref>Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, {{ISBN|9958-10-222-6}}.</ref><ref>Kornberg A. (1989): For the love of enzymes – The Odyssay of a biochemist. Harvard University Press, Cambridge (Mass.), London,{{ISBN|0-674-30775-5}}, {{ISBN|0-674-30776-3}}.</ref><ref>Laidler K. J. (1978): Physical chemistry with biological applications. Benjamin/Cummings, Menlo Park, {{ISBN|0-8053-5680-0}}.</ref> Mnoge [[bakterije]] imaju ovaj enzim, kao jedan od faktora zaštite od djelovanja [[imuni sistem|imunog sistem]] . U procesu [[fagocitoza|fagocitoze]], [[leukociti]], odnosno ćelije imunog sistema) uništavaju bakterije proizvodnjom slobodnih radikala [[kisik]]a, koji ulaze u sadržaj [[fagocitoza|fagocitoznog mjehurića]], u kojem [[leukociti]] zarobljavaju bakteriju. Prisustvo i djelovanje katalaze, nekim bakterijama omogućava da prežive u takvom neprijateljskom okruženju. Neke bakterije , kao npr. ''Staphylococcus aureus'', mogu se identificirati utvrđivanjem prisutnosti ovog enzima. Kada je se u bakterijskoj kulturi odvija katalaza, nakon dodavanja vodik peroksida pojavljuju se mjehurići kisika, uslijed razgradnje složenih molekula . Ovaj lako izvediv test se često primjenjuje u mikrobiologiji, za identifikaciju [[mikroorganizam]]a.<ref name="Lindhorst T. K. 2007"/><ref name="Hunter G. K. 2000"/><ref name="Nelson D. L. 2013"/><ref name="Bajrović K 2005">Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, {{ISBN|9958-9344-1-8}}.</ref><ref name="Bajrović K 2005"/> ==Molekulski mehanizam== Iako kompletan mehanizam djelovanja katalaze trenutno nije poznat, vjeruje se reakcija javlja u dvije faze: *'''H₂O₂ + Fe (III) -E → H₂O + O = Fe (IV) -E (. +)'''; *'''H₂O₂ + O = Fe (IV) -E (. +) → H2O + Fe (III) -E + O₂''' Fe ( ) - E predstavlja željezni centra hem grupe u [[enzim]]u. Fe (IV) -E (. +) je mezomerni oblik Fe (V) -E, što znači da se željezo nije u potpunosti oksidiralo do + V, ali ne prima "pomoćne elektrona" iz liganda hema. Ovaj hem se zatim mora izvesti kao radikalni [[kation]] (. +). Kao što vodik peroksid ulazi u aktivno stanje, u interakciji s [[aminokiselina]]ma Asn147 (asparagin na položaju 147) i His74, uzrokujući proton (vodikov [[ion]]) za prijenos između atoma kisika. Atom slobodnog kisika koordinira, oslobađajući novoformirane molekula vode i Fe (IV) = O. Fe (IV) = O; reagira sa drugom molekulom vodikovog peroksida za preoblikovanje Fe (III) -E i proizvoditi vodu i kisik. Reaktivnost željeznog centra može poboljšati prisustvo fenolatnog liganda ''Tyr357'' u peti ligand željeza, koji mogu pomoći u oksidaciji Fe (III) u Fe (IV). Efikasnost reakcije može se poboljšati interakcijom His74 i Asn147 s reakcijom intermedijera. U principu, brzina reakcije može se odrediti po [[Michaelis-Mentenova kinetika|Michaelis-Mentenovoj jednadžbi]]. Katalaze također mogu katalizirati oksidacije vodik peroksida, raznih metabolita i toksina, uključujući i [[formaldehid]], [[mravlja kiselina]], [[fenol]], [[acetaldehid]] i [[alkohol]]. To se odvija prema slijedećoj reakciji: *'''H₂O₂ + H2R → 2H₂O + R'''. Tačan mehanizam ove reakcije nije poznat. Bilo koji [[teški metal]]ni ion, kao što je bakar (II) sulfat, mogu djelovati kao nekonkurentni inhibitor katalaze. Osim toga, otrov [[cijanid]] je kompetitivni inhibitor katalaze u visokim koncentracijama vodikovog peroksida, dok arsenat djeluje kao aktivator.Trodimenzijske proteinske strukture međuproizvoda peroksidirane katalaze dostupne su u bazi [[Proteinska banka podataka|Proteinske banke podataka]]. Ovaj enzim se najčešće koristi u laboratorijima kao alat za učenje efekat enzima na stope reakcija. ==Također pogledajte== *[[Kataliza]] *[[Katalizator]] ==Reference== {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{cite web | url = http://genomics.senescence.info/genes/entry.php?hugo=CAT | title = GenAge entry for CAT (Homo sapiens) | publisher = Human Ageing Genomic Resources | access-date = 5. 3. 2009}} * {{cite web | url = http://madsci.org/FAQs/catalase.html | title = Catalase | author = | authorlink = | work = MadSci FAQ | publisher = madsci.org | access-date = 5. 3. 2009 | archive-date = 9. 3. 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090309011654/http://www.madsci.org/FAQs/catalase.html | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.tgw1916.net/video_pages/catalase.html | title = Catalase and oxidase test video | publisher = Regnvm Prokaryotae | access-date = 5. 3. 2009 | archive-date = 15. 7. 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090715094206/http://www.tgw1916.net/video_pages/catalase.html | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.brenda-enzymes.info/php/result_flat.php4?ecno=1.11.1.6 | title = EC 1.11.1.6 - catalase | publisher = Brenda: The Comprehensive Enzyme Information System| access-date = 5. 3. 2009}} * {{cite web | url = http://peroxibase.toulouse.inra.fr// | title = PeroxiBase - The peroxidase database | publisher = [[The Bioinformatics platform of Toulouse-Midi-Pyrénnées]] | access-date = 8. 12. 2015 | archive-date = 22. 7. 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120722145758/http://peroxibase.toulouse.inra.fr// | url-status = bot: unknown }} * {{cite web | url = http://microbeid.com/Methods/catalase.html | title = Catalase Procedure | publisher = wayback.archive.org-MicrobeID.com | access-date = 8. 12. 2015 | archive-date = 2. 10. 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101002161624/http://microbeid.com/Methods/catalase.html | url-status = bot: unknown }} * {{cite web | url = http://www.rcsb.org/pdb/101/motm.do?momID=57 | title = Catalase Molecule of the Month | publisher = Protein Data Bank | access-date = 8. 12. 2015 | archive-date = 21. 11. 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151121234107/http://www.rcsb.org/pdb/101/motm.do?momID=57 | url-status = dead }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:EC 1.11.1]] [[Kategorija:Antioksidansi]] [[Kategorija:Hemoproteini]] [[Kategorija:Enzimi]] [[Kategorija:Kataliza]] [[Kategorija:Geni na hromosomu 11]] emkv93xte779ede2ptty5rxn76gzu4i 0 405386 3933958 3894019 2026-10-04T09:07:54Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933958 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar |ime = Tuğba Yurt |žanr = [[Pop muzika|Pop]] |background = solo_izvođač |slika = Tuğba Yurt Jolly Joker konseri.JPG |porijeklo = {{ZID|Turska}} |karijera = |datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1987|9|2}} |mjesto_rođenja = [[Belgija]] |smrt = |instrument = [[Viola]] |izdavač = [[Doğan Music Company|DMC]] |zanimanje = |povezani_umjetnici = [[Doğukan Manço]] |URL = [http://tugbayurt.com.tr/ tugbayurt.com.tr] |najnoviji_album = |godina3 = |album2 = |godina2 = |album1 = |godina1 = }} '''Tuğba Yurt''' (rođena 2. septembra 1987.) je [[turska]] pjevačica pop muzike.<ref>{{Cite web |url=http://tugbayurt.com.tr/biyografi |title=Biografija Tuğba Yurt |work=tugbayurt.com.tr |access-date=7. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114134427/http://tugbayurt.com.tr/biyografi |archive-date=14. 1. 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hurriyet.com.tr/magazin/haber/25645992.asp |title=Tuğba Yurt aşka emanet |work=huriyet.com.tr |access-date=7. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402120923/http://www.hurriyet.com.tr/magazin/haber/25645992.asp |archive-date=2. 4. 2015 |url-status=dead}}</ref> == Biografija == Prvi album Tuğba Yurt je izdala u decembru 2013. godine. Album se sastojao od pet ljubavnih pjesama. Iste godine objavila je i spot za pjesmu "Ağır Yaralı" sa svog prvog albuma "[[Aşk'a Emanet (Tuğba Yurt)|Aşk'a Emanet]]". Sljedeće godine Tuğba Yurt je objavila dva albuma: "Sakin Ol" i "Aşk Sanmışız". Spot koji je režirao Kemal Başbuğ sa 80.000.000 pregleda je bio najgledaniji spot u Turskoj 2014. godine. Nakon ovog videa 2. septembra 2014. Tuğba Yurt je objavila i svoj treći po redu album "Aşk Sanmışız" gdje je objavila i videospot za istoimenu pjesmu albuma. 27. maja 2015. Tuğba Yurt je izdala album "Oh Oh" kao i spot za istoimenu pjesmu. Iste godine u decembru izašao je i peti album po redu "Aklımda Sorular Var" gdje je objavljen i videospot za pjesmu "Aklımda Sorular Var" kojeg je režirao Murad Küçük. == Diskografija == === Albumi === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Godina ! style="background:#efefef;" | Album ! style="background:#efefef;" | Producent |- | 2013. | [[Aşk'a Emanet (Tuğba Yurt)|Aşk'a Emanet]] | 3 Adım Müzik |- |rowspan="2"| 2014. | Sakin Ol | Emre Müzik |- | Aşk Sanmışız | 3 Adım Müzi |- |rowspan="2"| 2015. | Oh Oh | DMC |- | Aklımda Sorular Var | DMC |} === Videospotovi === {| class="wikitable" ! Godina || Pjesma || Album || Režiser |- |2013. || Ağır Yaralı || [[Aşk'a Emanet (Tuğba Yurt)|Aşk'a Emanet]] | Lara Sayılgan |- |rowspan="2"|2014. || Sakin Ol || Sakin Ol | Kemal Başbuğ |- | Aşk Sanmışız || Aşk Sanmışız | Kemal Başbuğ |- |rowspan="2"|2015. || Oh Oh || Oh Oh | Mustafa Özen |- | Aklımda Sorular Var | Aklımda Sorular Var | Murad Küçük |} == Nagrade == {| class="wikitable plainrowheaders" style="table-layout: fixed; margin-right:0" |- ! width="6%" scope="col" | Godina ! width="35%" scope="col" | Nominacija ! width="43%" scope="col" | Nagrada ! width="11%" scope="col" | Rezultat |- | 2014. | En İyi Cover (Sakin Ol)<ref>{{Cite web |title=İSTANBUL FM ALTIN ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU! |url=http://oydar.com/istanbul-fm-altin-odulleri-sahiplerini-buldu/ |work=oydar.com |access-date=7. 1. 2015 |archive-date=25. 12. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225165403/http://oydar.com/istanbul-fm-altin-odulleri-sahiplerini-buldu/ |url-status=dead }}</ref> | 20.İstanbul Fm Altın Ödülleri | {{Dobitnik}} |- |rowspan="5"|2015. | Yılın En İyi Cover'ı (Sakin Ol)<ref>{{Cite web|title=YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ 5.VIDEO MÜZİK ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU |url=http://www.muzikonair.com/yakin-dogu-universitesi-5-video-muzik-odulleri-sahiplerini-buldu/ |work=muzikaonair.com |access-date=7. 1. 2015}}</ref> | Yakın Doğu Üniversitesi 5.Video Müzik Ödülleri | {{Dobitnik}} |- | En İyi Çıkış Yapan Şarkıcı<ref name="magazinkolik.com">{{Cite web|title=Tuğba Yurt... ÖDÜLLENDİ! |url=http://www.magazinkolik.com/tugba-yurt-odullendi-41455h.htm |work=magazinkolik.com |access-date=7. 1. 2015}}</ref> |rowspan="2"|6.KTÜ Medya Ödülleri | {{Dobitnik}} |- | Yılın En İyi Çıkış Yapan Şarkısı (Sakin Ol)<ref name="magazinkolik.com"/> | {{Dobitnik}} |- | Yılın En Çok Dinlenen Bayan Sanatçısı<ref>{{Cite web|title=’Dijital dünyanın enleri’ seçildi |url=http://www.iha.com.tr/haber-dijital-dunyanin-enleri-secildi-444512/ |work=iha.com.tr |access-date=7. 1. 2015}}</ref> | Dijital Dünyanın Enleri Ödülleri | {{Dobitnik}} |- | Yılın En İyi Çıkış Yapan Bayan Pop Sanatçısı<ref>{{Cite web|title=MEDYA ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU|url=http://www.milliyet.com.tr/medya-odulleri-sahiplerini-buldu-istanbul-yerelhaber-734375/ |work=milliyet.com.tr |access-date=7. 1. 2015}}</ref> | İstanbul Gelişim Üniversitesi Medya Ödülleri | {{Dobitnik}} |} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Tuğba Yurt}} * [http://tugbayurt.com.tr/ Zvanična stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110014450/http://tugbayurt.com.tr/ |date=10. 1. 2016 }} * {{imdb_name|id=9800751|name=Tuğba Yurt}} * {{Twitter|tugbayurt|Tuğba Yurt}} {{Tuğba Yurt}} {{DEFAULTSORT:Yurt, Tuğba}} [[Kategorija:Tuğba Yurt]] [[Kategorija:Turske pjevačice]] [[Kategorija:Rođeni 1987.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 7rly35mn3qs05q87b48rpldsq7w5og3 2 445425 3933890 3924291 2026-10-03T18:49:56Z Kontributor 2K 157481 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Peyveste I I . Hanımefendi Hazretleri.JPG]] → [[File:Peyveste Hanımefendi Hazretleri.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 3933890 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Sultan of the Ottoman Empire who was Sultan of the Ottoman Empire twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q15315411 } |section= |sort=P39/Q15315411/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q15315411/P580:Start date,P39/Q15315411/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' style='width:100%' !Article !description !Country !Start date !End date !Image |- | ''[[:d:Q20533474|Salim I Yovuz]]'' | | | | | [[Datoteka:I Selim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18210157|Şemsiruhsar Hatun]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q17479250|Mezide Mestan Kadınefendi]]'' | | [[Azerbejdžan]] | | | |- | ''[[:d:Q17479248|Kamures Kadınefendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Kamures.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17479244|Bedrifelek Kadınefendi]]'' | | [[Gruzija]] | | | [[Datoteka:Bedrifelek Kadınefendi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17309227|Dürr-i Aden Kadın Efendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q17004519|Şehsuvar Hanım]]'' | | | | | [[Datoteka:Şehsuvar, wife of Abdulmecid.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17004508|Mehisti Kadın Efendi]]'' | | | | | [[Datoteka:Durrusehvar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16931521|Mihrengiz Kadın Efendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q16931227|Reftar-i Dil Hatgil]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q16840525|Müveddet Kadınefendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q16066430|Nazikedâ Kadın Efendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q16059449|Biydâr Kadın Efendi]]'' | | | | | [[Datoteka:Bidar II. Kadınefendi Hazretleri.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15999639|Müşfika Kadın Efendi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q15734060|Nazperver Kadınefendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Nazperver.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6355649|Hümaşah Sultan]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q6088718|Halime Sultan]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | |- | ''[[:d:Q6070994|Nevvare Kadın Efendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q6067217|Hanzade Sultan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q6066019|Nimet Nevzad Kadın Efendi]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q6042899|Necla Osmanoğlu]]'' | | | | | [[Datoteka:Neilasultan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4819583|Mehmed Ertuğrul Efendi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q2667123|Osman Fuad]]'' | | [[Turska]] | | | [[Datoteka:Osman-Fuad-Efendi-Tripoli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2666876|Ahmed Nihad]]'' | | [[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q1799152|Suleyman Shah]]'' | | | | | |- | [[Musa Čelebija|Musa]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Musa Çelebi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1085744|Isa]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:İsa Çelebi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q922847|Mehmed Orhan]]'' | | [[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q814476|Behice Maan]]'' | | | | | [[Datoteka:S54353256.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q784583|Fatma Pesend Hanım]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Fatma Pesend.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q545487|Peyveste Emukhvari]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Peyveste Hanımefendi Hazretleri.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q461500|Şehzade Korkut]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q458610|Olivera Lazarević]]'' | | ''[[:d:Q2273304|Q2273304]]'' | | | [[Datoteka:Tsar Lazar and his family.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q441311|Sultan Cem]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:CemAusschnittWienerCodex8615Fol12r.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q311164|Ertuğrul Osman]]'' | | [[Sjedinjene Američke Države]]<br/>[[Turska]] | | | |- | ''[[:d:Q273398|Emine Nazikeda]]'' | | [[Turska]] | | | [[Datoteka:Emine Nazikeda.jpg|center|128px]] |- | [[Ertuğrul Gazi]] | | ''[[:d:Q975405|Q975405]]'' | | | [[Datoteka:TM-2001-500manat-Ärtogrul Gazy-b.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q80764|Mihrimah Sultan]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | | | [[Datoteka:Titian - Cameria, Daughter of Suleiman the Magnificent, as Saint Catherine.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2667099|Ali Vâsib]]'' | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1977-01-19 | 1983-12-09 | |- | ''[[:d:Q2561556|Mehmed Abdulaziz]]'' | | | 1973-05-19 | 1977-01-19 | |- | [[Abdulmedžid II|Abdul Medžid II]] | | [[Turska]]<br/>[[Osmanlijsko carstvo]] | 1922-11-19 | 1924-03-03 | [[Datoteka:AbdulmecidII.jpg|center|128px]] |- | [[Mehmed VI]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1918-07-03 | 1922-11-19 | [[Datoteka:Sultan Mehmed VI of the Ottoman Empire.jpg|center|128px]] |- | [[Mehmed V]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1909-04-27 | 1918-07-03 | [[Datoteka:Sultan Mehmed V of the Ottoman Empire.jpg|center|128px]] |- | [[Abdul Hamid II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1876-08-31 | 1909-04-27 | [[Datoteka:Ahamid.jpg|center|128px]] |- | [[Murat V]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1876-05-30 | 1876-08-31 | [[Datoteka:Portrait of Murad V.jpg|center|128px]] |- | [[Abdulaziz (sultan)|Abdul Aziz]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1861-06-25 | 1876-05-30 | [[Datoteka:Sultan Abdullaziz of the Ottoman Empire.jpg|center|128px]] |- | [[Abdulmedžid I|Abdul Medžid I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1839-07-02 | 1861-06-25 | [[Datoteka:Sultan Abdülmecid - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | [[Mahmud II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1808-11-15 | 1839-07-01 | [[Datoteka:MahmutII.jpg|center|128px]] |- | [[Mustafa IV]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1807-05-29 | 1808-11-15 | [[Datoteka:Mustafa IV.jpg|center|128px]] |- | [[Selim III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]]<br/>[[Turska]] | 1789-04-07 | 1807-05-29 | [[Datoteka:III. Selim.jpg|center|128px]] |- | [[Abdul Hamid I]] | | [[Turska]]<br/>[[Osmanlijsko carstvo]] | 1774-01-21 | 1789-04-07 | [[Datoteka:Abdulhamid I.jpg|center|128px]] |- | [[Mustafa III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1757-10-30 | 1774-01-21 | [[Datoteka:Mustafa3.jpg|center|128px]] |- | [[Osman III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1754-12-13 | 1757-10-30 | [[Datoteka:Osman III.jpg|center|128px]] |- | [[Mahmud I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1730-09-20 | 1754-12-13 | [[Datoteka:Mahmud1.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1703-12-28 | 1730-09-20 | [[Datoteka:III. Ahmet.jpg|center|128px]] |- | [[Mustafa II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1695-02-06 | 1703-12-28 | [[Datoteka:II. Mustafa.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1691-06-22 | 1695-02-06 | [[Datoteka:Ahmet II.jpg|center|128px]] |- | [[Sulejman II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1687-11-08 | 1691-06-22 | [[Datoteka:Süleyman II.jpg|center|128px]] |- | [[Mehmed IV]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1648-08-12 | 1687-11-08 | [[Datoteka:Sultan Mehmed IV (2).jpg|center|128px]] |- | [[Ibrahim I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1640-02-09 | 1648-08-12 | [[Datoteka:Ibrahim I.jpg|center|128px]] |- | [[Murat IV]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1623-09-10 | 1640-02-09 | [[Datoteka:Murad IV.jpg|center|128px]] |- | [[Osman II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1618 | 1622-03-20 | [[Datoteka:Osman 2.jpg|center|128px]] |- | [[Mustafa I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1617-11-22<br/>1622-05-20 | 1618-02-26<br/>1623-09-10 | [[Datoteka:I Mustafa.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1603 | 1617 | [[Datoteka:Sultan I. Ahmet.jpg|center|128px]] |- | [[Mehmed III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1595-01-15 | 1603-12-22 | [[Datoteka:III. Mehmet.jpg|center|128px]] |- | [[Murat III]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1574 | 1595 | [[Datoteka:Sultan Murad III.jpg|center|128px]] |- | [[Selim II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1566 | 1574 | [[Datoteka:II. Selim Han.jpg|center|128px]] |- | [[Sulejman I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1520-10-10 | 1566-09-17 | [[Datoteka:EmperorSuleiman.jpg|center|128px]] |- | [[Selim I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1512-05-05 | 1520-10-02 | [[Datoteka:Yavuz Sultan I. Selim Han.jpg|center|128px]] |- | [[Bajazid II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1481 | 1512 | [[Datoteka:Sultan II. Bayezit.JPG|center|128px]] |- | [[Mehmed II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1451-02-12<br/>1444 | 1481-05-12<br/>1446 | [[Datoteka:Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg|center|128px]] |- | [[Murat II]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1421-06-04<br/>1446-09-01 | 1444-08-01<br/>1451-02-12 | [[Datoteka:Sultan Gazi Murad Han II - السلطان الغازي مراد خان الثاني.jpg|center|128px]] |- | [[Mehmed I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1413-07-05 | 1421-06-04 | [[Datoteka:Sultan Gazi Çelebi Mohammed Han - السلطان الغازي چلبي محمد خان.jpg|center|128px]] |- | [[Bajazid I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1389 | 1402 | [[Datoteka:Sultan Gazi Yıldırım Bayezid Han - السلطان الغازي يلدرم بايزيد خان.jpg|center|128px]] |- | [[Murat I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1362 | 1389 | [[Datoteka:Sultan Gazi Murad Han Hüdavendigâr -السُلطان الغازي مراد خان الخداوندگار.jpg|center|128px]] |- | [[Orhan]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1326 | 1362 | [[Datoteka:Sultan Gazi Orḫan Han - السُلطان الغازي أورخان خان.jpg|center|128px]] |- | [[Osman I]] | | [[Osmanlijsko carstvo]] | 1299 | 1324 | [[Datoteka:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} bb23leorziv26etxk3gplpau1328ian 0 445727 3933920 3511777 2026-10-04T03:16:51Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933920 wikitext text/x-wiki '''Stara džamija Soko u Sokolu''', nalazi se u [[Gračanica]], [[Bosna i Hercegovina]]. Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 6. do 12. maja 2003. godine u Sarajevu, donijela je odluku da se džamija sa haremom proglasi za nacionalni [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]].<ref name="Spomenik">{{Cite web|url= http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Soko%20dzamijaSR%20kompl.pdf|title= Džamija Soko džamija|work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH|access-date= 9. 2. 2017}}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, [[Amra Hadžimuhamedović]] (predsjedavajuća), [[Dubravko Lovrenović]], [[Ljiljana Ševo]] i Tina Wik. == Historija == Padom pod [[Osmansko carstvo|osmansku vlast]], [[Soko (tvrđava)|Stari grad Soko]] je ostao kulturno i vojnoadministrativno sjedište nahije.<ref name="Stari gradovi">{{Cite web |url= http://www.fmks.gov.ba/download/zzs/1953/1-1953.pdf |title= Hamdija Kreševljaković, STARI BOSANSKI GRADOVI |work= Naše starine I, Sarajevo, 1953, 7-45 – |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> U osvojenim utvrđenim gradovima osmanske vlasti su podizale džamije za svoje posade i Stara sokolska džamija je najstarija džamija u ovom kraju. Ovu džamiju narod zove Fethija, a taj naziv dobijale su one džamije u Bosni koje su izgrađene neposredno poslije uspostavljanja osmanske uprave (fetha). U prvim popisima stanovništva grada Sokola 1533. godine, pominje se da je muslimansko stanovništvo bilo većinsko sa 33 kuće od ukupno 46. Početkom 16. vijeka u sastavu posade grada Sokola bili su i vjerski službenici (imami), što je takođe dokaz o postojanju džamije odmah poslije uspostavljanja osmanske vlasti.<ref name="GG">{{Cite web|url= http://www.gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/12/Pages-from-gg5-2.pdf|title= Lipanjska džamija|work= Gračanički glasnik|access-date= 9. 2. 2017}} {{Mrtav link}}</ref> U 17. vijeku ova džamija je služila ne samo gradu Sokolu već i širem području, tj. selima Džakule i Čekanić. Džamija je služila svojoj namjeni sve do 1980. godine kada je napravljena nova [[džamija]] u Sokolu. U junu mjesecu 1984. godine izvršena su arheološka istraživanja na lokalitetu.. Istraživanja je obavila četvoročlana ekipa arheologa Muzeja istočne Bosne iz Tuzle. Istraživanjem su otkriveni tragovi gorenja, zatim razne popravke i pojačanja zidova, što ukazuje na to da je zgrada više puta obnavljana i da su na njoj vršene prepravke i dograđivanja u više navrata. == Opis == Od 1980. godine, objekat Stare džamije u Sokolu ne služi svojoj namjeni. Ostaci ovog spomenika nalaze se u ruševnom stanju. Potpuno je urušen ulazni trijem, [[munara]] je srušena, a [[kamen]] od koga je bila sagrađena nalazi se u neposrednoj blizini džamije. Prozori i vrata ne postoje, kao ni drvena međuspratna konstrukcija od koje su ostali samo ostaci vidljivi u zidovima. Krov i zidovi su u jako lošem stanju tako da im prijeti urušavanje. == Literatura == * Edin Šaković, Značaj vakufa u razvoju gračaničke čaršije, Gračanički glasnik – časopis za kulturnu historiju, broj 17, Monos, Gračanica, 2004. * Omer Hamzić, Gračaničke džamije-historija i predanje, Gračanički glasnik – časopis za kulturnu historiju, broj 5, Monos, Gračanica, 1998 == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Džamije u Gračanici]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Gračanici]] 41p25c552qpgqdvs2mvn2wv1ji69v0p 0 451967 3933918 3933612 2026-10-04T02:17:03Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 10 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933918 wikitext text/x-wiki '''Spisak rijeka po protoku''' obuhvata [[Rijeka|rijeke]] sa najvećim protokom. Za vrijednost [[Protok (hidrologija)|protoka]] uzeta je vrijednost prosječnog protoka rijeke na mjestu njenog ušća. == Spisak rijeka == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" !colspan="6" align="center"|[[Continent]] color key |- |bgcolor="#CCCCFF"|[[Afrika|Africa]] |bgcolor="#FFCBCB"|[[.asia|Asia]] |bgcolor="#CCFF66"|[[Okeanija|Oceania]] |bgcolor="#FFCCFF"|[[Europe]] |bgcolor="#CCFFFF"|[[North America]] |bgcolor="#FFEBAD"|[[South America]] |} {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" !colspan="5" align="center"|[[Ocean]] color key |- |bgcolor="#E0FFFF"|[[Atlantic Ocean]] |bgcolor="#E6E6FA"|[[Pacific Ocean]] |bgcolor="#F0FFF0"|[[Indian Ocean]] |bgcolor="#FFF0F5"|[[Arctic Ocean]] |bgcolor="#FFF8DC"|[[Endorheic basin|Endorheic]] |} {| class="sortable col1right col4right col5right col6right" style="border: 1px solid #999; background-color:#ffffff;font-size:90%;" |- bgcolor="#BDBBD7" style="color:#000080;text-align:center;font-size:105%;" ! rowspan="2" | No ! colspan="2" | River name ! rowspan="2" | Average<br />discharge<br />(m³/s) ! rowspan="2" | Drainage<br />area<br />(km²) ! rowspan="2" | Length<br />(km)<br /> ! rowspan="2" | Outflow ! rowspan="2" | Notes, references |- bgcolor="#BDBBD7" style="color:#000080;text-align: center;font-size:105%;" !Primary !Tributary |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"|[[South America|SA]]1|| '''[[Amazon]]''' ||| {{formatnum:209000}}|| {{formatnum:6020438}} || {{formatnum:6575}} ||bgcolor="#E0FFFF" |[[Atlantic Ocean]]||{{refn|name=Amazon|group=n|The Amazon is the '''largest river in the world by discharge'''. Average discharge at near mouth 209,000 m³/s (period 1973 to 1990); [[River source|Source or headwater]]: Amazon and [[Solimões River|Solimões]] ([[Main stem|main stem]] 3,837 km)–'''[[Ucayali River|Ucayali]]''' (main stem 1,668 km; drainage area 352,304 km²; average discharge at [[Requena, Loreto|Requena]] 12,200 m³/s, and 12,600 m³/s at near mouth, 1981–2020)–'''[[Tambo River (Peru)|Tambo]]''' (main stem 158 km; 131,726 km²; 2,892 m³/s)– '''[[Ene River|Ené]]''' (main stem 181 km; 108,767 km²; 2,046 m³/s)–'''[[Apurímac River|Apurímac]]''' (main stem 666 km; 64,734 km²; 1,050 m³/s)–Hornillos (65 km) → Total length 6,575 km (see→[[Source of the Amazon River]]); The [[Pará River|Rio Pará]] is a tidally influenced estuary south of the Amazon River and [[Marajó|Marajó Island]]. From the mouth of the [[Anapu River]] and the [[Furo do Tajapuru]] Channel (Amazon branch) to the [[Atlantic Ocean]], it is about 350 km long. From the mouth of the [[Tocantins River|Tocantins]] River, it is called the [[Marajó Bay]]. The Rio Pará estuary receives a significant amount of water from the north through the Amazon River. Some scientists advocate classifying it as part of the Amazon basin, since a significant amount of water (on average 6,000 m³/s) enters the system from the Amazon. If Amazon with Rio Pará considered as a water system, the catchment area is 6,925,674 km² (according to ''ANA''), the total discharge averages at [[Amazon Delta]] 223,700 m³/s (or 220,800 m³/s for the period 1973–1990, according to ''HyBAM'').}}<ref name="Hydrologie du bassin amazonien">{{cite book|url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/2022-02/010010558.pdf|title=Hydrologie du bassin amazonien|date=1997|isbn=2-7011-1532-9|last1=Théry |first1=Hervé |last2=Maurence |first2=Pascale |publisher=Belin }}</ref><ref name="Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras">{{cite report|url=https://www.snirh.gov.br/portal/snirh/centrais-de-conteudos/conjuntura-dos-recursos-hidricos/regioeshidrograficas2014.pdf|title=Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras|docket=Edição Especial|author=Agéncia Nacional de Águas (ANA)|publisher=Superintendência de Planegiamento de Recursos Hídricos (SPR)|page=163|isbn=978-85-8210-027-1|date=2015|website=www.snirh.gov.br}}</ref><ref name="The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean">{{cite journal|journal=Journal of Water Science|url=https://id.erudit.org/iderudit/044688ar|doi=10.7202/044688ar|title=The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean|last1=Jacques|first1=Callède|last2=Gérard|first2=Cochonneau|last3=Fabrício|first3=Vieira Alves|last4=Jean-Loup|first4=Guyot|last5=Valdemar|first5=Santos Guimarães|last6=Eurides|first6=De Oliveira|volume=23|number=3|date=2010|pages=247–273}}</ref><ref name="Amazon">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=43&catid=191&Itemid=179|title=Amazon|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Continental scale models of water balance and fluvial transport: An application to South America">{{cite journal|journal=Global Biogeochemical Cycles|doi=10.1029/GB003i003p00241|url=https://doi.org/10.1029/GB003i003p00241|last1=Charles J.|first1=Vörösmarty|last2=Berrien|first2=Moore III|last3=Annette L.|first3=Grace|last4=M. Patricia|first4=Gildea|last5=Jerry M.|first5=Melille|last6=Bruce|first6=Peterson|last7=Edward|first7=B. Rastetter|last8=Paul|first8=A. Steudler|title=Continental scale models of water balance and fluvial transport: An application to South America|date=1989|volume=3|issue=3|pages=241–265|bibcode=1989GBioC...3..241V |url-access=subscription}}</ref><ref name="Gupta2007">{{cite book|last=Gupta|first=Avijit|title=Large rivers: geomorphology and management|url=https://books.google.com/books?id=gXgyHLT_hwIC&pg=PA31|accessdate=18 April 2011|year=2007|publisher=John Wiley and Sons|isbn=978-0-470-84987-3|page=31}}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world">{{cite journal|journal=International Journal of Digital Earth|doi=10.1080/17538940902746082|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17538940902746082|title=Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world|last1=S.|first1=Liu|last2=P.|first2=Lu|last3=D.|first3= Liu|last4=P.|first4=Jin|last5=W.|first5=Wang|page=80-87|volume=2|issue=1|date=2009 |bibcode=2009IJDE....2...80L |url-access=subscription}}</ref><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte">{{cite report|url=https://repositorio.ufpa.br/server/api/core/bitstreams/d60fc02c-cfb2-43ca-82e8-a1c8b040224c/content|title=Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte|last=Ishihara|first=Júnior Hiroyuki|publisher=Dados Internacionais de Catalogação de publicação (CIP), Biblioteca do NAEA/UFPA|location=Belém (Pará, Brazil)|date=2015|page=246|website=repositorio.ufpa.br}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |[[Africa|AF]]2|| '''[[Kongo (rijeka)|Kongo]]''' | || {{formatnum:41400}}|| {{formatnum:3712316}}|| {{formatnum:5118}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||{{refn|name=Congo (Zaire)|group=n|Average discharge at [[Banana, Democratic Republic of the Congo|Banana]] (near mouth) 1,308 km³/year, at [[Kinshasa]] and [[Brazzaville]] 40,500 m³/s (1902–2021). The Congo is the '''second or third largest river in the world by discharge'''. Source or headwaters: Congo (main stem 2,300 km)–'''[[Lualaba River|Lualaba]]''' (above [[Boyoma Falls]] at [[Kisangani]]–Luvua River mouth main stem 978 km – total length 2,074 km, drainage area 969,518 km², average discharge 7,640 m³/s)<ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">{{cite report |url=https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content |title=The water resource in tropical Africa and its exploitation |last1=K.A. |first1=Edwards |last2=G.A. |first2=Classen |last3=E.H.J. |first3=Schroten |publisher=The International Livestock Centre for Africa (ILCA) |location=Addis Ababa (Ethiopia) |page=103 |date=1983 |isbn=92-9053-043-X}}</ref><ref name="Recent Budget of Hydroclimatology and Hydrosedimentology of the Congo River in Central Africa">{{cite journal|journal=Water|url=https://www.mdpi.com/2073-4441/12/9/2613|title=Recent Budget of Hydroclimatology and Hydrosedimentology of the Congo River in Central Africa|last1=Laraque|first1=Alain|last2=Moukandi N'kaya|first2=Guy D.|page=36|year=2020|volume=12|issue=9|doi=10.3390/w12092613|bibcode=2020Water..12.2613L|doi-access=free}}</ref>–'''[[Luvua River|Luvua]]''' (main stem 388 km, 263,090 km², 644 m³/s)<ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/>–[[Lake Mweru]] (Luapula inflow–Luvua outflow 116 km)–'''[[Luapula River|Luapula]]''' (main stem 555 km – total length 918 km, 173,709 km², 754 m³/s)<ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/>–[[Lake Bangweulu]] and [[Bangweulu Wetlands]] (Chambeshi inflow–Luapula outflow 110 km)–'''[[Chambeshi River|Chambeshi]]''' (671 km, 60,425 km², 447 m³/s)<ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation"/> → Total length 5,118 km;}}<ref name="Hydrological Cycle Volume III">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UAmCCwAAQBAJ|title=Hydrological Cycle Volume III|last1=Igor Alekseevich|first1=Shiklomanov|isbn=978-1-84826-026-9|date=2009|publisher=EOLSS Publications }}</ref><ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations">{{cite journal|journal=Journal of Hydrometeorology|doi=10.1175/1525-7541(2002)003<0660:EOFDFC>2.0.CO;2|url=https://journals.ametsoc.org/view/journals/hydr/3/6/1525-7541_2002_003_0660_eofdfc_2_0_co_2.xml|last1=Aiguo|first1=Dai|last2=Kevin|first2=E. Trenberth|title=Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations|date=2002|volume=3|number=6|pages=660–687|bibcode=2002JHyMe...3..660D}}</ref><ref name="Congo River">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/congo?catid=215&Itemid=0 |title=Congo River |last=Eric |first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries">{{cite journal|journal=Hydrology|url=http://www.adbarno.it/rep/biblio/Pekarova.pdf|title=Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries|last1=Pavla|first1=Pekárová|last2=Pavol|first2=Miklánek|last3=Ján|first3=Pekár|page=62-79|date=2003 |volume=274 |issue=1 |doi=10.1016/S0022-1694(02)00397-9 |bibcode=2003JHyd..274...62P }}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"|SA3|| '''[[Orinoco]]''' | || {{formatnum:39000}}|| {{formatnum:1014797}}|| {{formatnum:3010}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||{{refn|name=Orinoco|group=n|Average discharge at [[Orinoco Delta]], 1983–2020; The Orinoco is the '''third or fourth largest river in the world by discharge'''; Source or headwater: Orinoco (lower and middle Orinoco main stem 1,250 km – The total length from the traditional – geographical – source to the mouth is 2,140 km;)–'''[[Guaviare River|Guaviare]]''' (main stem 1,220 km, drainage area 151,607 km², average discharge 7,529 m³/s – period 1926 to 2011)–'''[[Guayabero River|Guayabero]]''' (540 km, 24,346 km²; 986 m³/s)<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010">{{cite web |url=https://www.ideam.gov.co/sala-de-prensa/informes/Estudios%20nacionales%20del%20agua |title=Estudio Nacional del Agua 2010|website=www.ideam.gov.co}}</ref> → Total length 3,010 km;}}<ref name="XXI. Peces del fondo del río Orinoco y afluentes principales (Colombia–Venezuela): diversidad y aspectos bioecológicos">{{cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/370581100|title=XXI. Peces del fondo del río Orinoco y afluentes principales (Colombia–Venezuela): diversidad y aspectos bioecológicos|last1=Carlos Andrés|first1=Lasso Alcalá|last2=Mónica Andrea|first2=Morales Betancourt|isbn=978-958-5183-65-0|doi=10.21068/eh9789585183629|date=2022}}</ref><ref name="La geografía del agua">{{cite book|url=https://bibliofep.fundacionempresaspolar.org/media/1378189/agua_ti_cap03.pdf|title=La geografía del agua|last1=José Rafael |first1=Córdova |last2=Marcelo González |first2=Sanabria|last3=Arnoldo|first3=José Gabaldón|publisher=Fundación Empresas Polar|date=2015|isbn=978-980-379-354-8|page=103-140}}</ref><ref name="Orinoco">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/orinoco?catid=10&Itemid=0|title=Orinoco|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB"|[[Asia|AS]]4||'''[[Yangtze]]''' | || {{formatnum:31900}}|| {{formatnum:1949515}}||{{formatnum:6236}}||bgcolor="#E6E6FA" |[[East China Sea]]||{{refn|name=Yangtze|group=n|Average discharge at [[Yangtze Delta]] 995.8 km³/year, period 1955–2021; Source or headwater: Yangtze (main stem 2,767 km)–'''[[Jinsha River|Jinsha]]''' (main stem 2,290 km; drainage area 471,454 km²; average discharge 5,069 m³/s)–'''[[Tongtian River|Tongtian]]''' (main stem 813 km; 139,955 km²; 427 m³/s)–[[Dangqu River|Dangqu]] (366 km; 31,254 km²; 196 m³/s) → Total length 6,236 km;}}<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=222&catid=373&Itemid=179|title=Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Hydrological Cycle Volume III"/><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="KLEINE ENZYKLOPÄDIE NATUR">{{cite book |last1=Walter |first1=Gellert |title=KLEINE ENZYKLOPÄDIE NATUR |last2=Rainer |first2=Gärtner |last3=Herbert |first3=Küstner |last4=Gerald |first4=Wolf |date=1987 |orig-date=1st pub. 1957 |publisher=VEB Bibliographisches Institut Leipzig |isbn=963-281-740-0}}</ref> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFEBAD"|SA5|| |[[Rio Negro (Amazon)|'''Rio Negro''']] || {{formatnum:30641}} || {{formatnum:765335}} || {{formatnum:2362}} ||bgcolor="#E0FFFF"|[[Amazon River|Amazon]]||{{refn|name=Rio Negro|group=n|Average discharge at [[Manaus]] 30,641 m³/s, 1979–2015 (28,400 m³/s, 1973–1990); Source or headwaters: Rio Negro (main stem 1,700 km)–'''[[Guanía River|Guainía]]''' (length 662 km, drainage area 31,284 km², average discharge 2,433 m³/s)<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010"/> → Total length 2,362 km;}}<ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM">{{cite report|url=https://web.archive.org/web/20210506021650if_/http://meioambiente.am.gov.br/wp-content/uploads/2016/04/Produto-II-Diagn%C3%B3stico-Progn%C3%B3stico-e-Cen%C3%A1rios-volume-II.pdf|title=Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM|work=Relatório Técnico RT 03–Diagnóstico, prognóstico e cenários futuros dos recursos hídricos do estado–Tomo II|last=Adejalmo|first=Figueiredo Gazen|publisher=Governo do Estado do Amazonas, Secretaria de Estado do Meio Ambiente (SEMA)|date=2019}}</ref><ref name="Amazon"/><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte"/><ref name="Estimating cell-to-cell land surface drainage paths from digital channel networks, with an application to the Amazon basin">{{cite journal|title=Estimating cell-to-cell land surface drainage paths from digital channel networks, with an application to the Amazon basin|last1=Emilio|first1=Mayorga|last2=Miles G.|first2=Longsdon|last3=Maria Victoria|first3=R. Ballester|last4=Jeffrey E.|first4=Richey|journal=Journal of Hydrology |year=2005|volume=315 |issue=1–4 |pages=167–182 |doi=10.1016/J.JHYDROL.2005.03.023|s2cid=8107631 }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"|SA6 | |'''[[Madeira (rijeka)|Madeira]]'''|| {{formatnum:30173}}|| {{formatnum:1322782}}|| {{formatnum:3518}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Madeira|group=n|Average discharge 30,173 m³/s, 1979–2015 (31,200 m³/s, 1973–1990); Source or headwater: Madeira (main stem 1,450 km)–'''[[Mamoré River|Mamoré]]''' (main stem 1,042 km – total length 1,298 km, drainage area 633,613 km²; average discharge 7,743 m³/s)–'''[[Río Grande (Bolivia)|Río Grande o Guapay]]''' (820 km; 106,396 km²; 727 m³/s)–[[Caine River|Caine]] (119 km)–[[Rocha River|Rocha]] (69 km)–Mailanco (18 km) → Total length 3,518 km; The Madeira is thus one of the '''three longest tributaries in the world''', along with the [[Irtysh]] and the [[Missouri River|Missouri]]. The confluence of the '''Madeira''' River estuary with the [[Amazon River|Amazon]] is a complex process. The Amazon River acts as a dam, carrying four times as much water despite its almost flat fall. Furthermore, the Madeira River has a significant [[sediment load]] (450×10⁶ ton/year). This is the same as the Amazon River, despite its lower volumetric flow, and is deposited where the current slows down. The Madeira River estuary is therefore a type of [[Estuary|delta]] that extends for more than 300 km along the southern coast of the Amazon. A western branch, the ''Parana Madeirinha'', branches off the main riverbed 200 km upstream of the estuary. This branch is fed by a major tributary, the [[Igapó-Açu River|Igapó-Açu]]. It flows into the Amazon River 12 km upstream of the main riverbed of the Madeira River. A 450 km long eastern branch, the ''[[Paraná do Urariá]]'' (also known as the ''Paraná do Ramos''), branches off from the main river 100 km from the mouth and flows eastward parallel to the Amazon River. This branch isolates the large [[Tupinambarana]] island (area 11,850 km²), which is actually made up of four swampy islands surrounded by the river to the south and by branches of the Amazon to the north. It is fed by several tributaries: the [[Canumã River|Canumã]], the [[Abacaxis River|Abacaxis]], the [[Maués Açu River|Maués Açu]] and the [[Mamuru River|Mamuru]] Rivers. The Paraná do Urariá (or Paraná do Ramos) joins the Amazon near the city of [[Parintins]], 310 km downstream from the mouth of the main river Madeira. If these two branches and the tributaries that flow into them are added to the Madeira River, the total [[Drainage basin|drainage area]] 1,496,852 km², and the average [[Discharge regime|discharge]] exceeds 35,000 m³/s. This makes the Madeira the most abundant of the tributaries, surpassing major rivers such as the [[Yangtze]] (and only slightly behind the discharge of the [[Orinoco]] River), and the '''fifth largest river in the world''' in terms of discharge.}}<ref name="Recursos Hídricos - INE">{{cite web|url=https://www.ine.gob.bo/index.php/medio-ambiente/recursos-hidricos-cuadros-estadisticos|title=Recursos Hídricos - INE|website=www.ine.gob.bo}}</ref><ref name="Balance Hídrico Superficial de Bolivia (1980–2016)">{{cite web|url=https://datos.siarh.gob.bo/biblioteca/406|title=Balance Hídrico Superficial de Bolivia (1980–2016)|website=datos.siarh.gob.bo|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211034953/https://datos.siarh.gob.bo/biblioteca/406|archive-date=11. 12. 2025|access-date=1. 10. 2026|url-status=dead}}</ref><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia">{{cite report |url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers10-12/010020120.pdf |title=Balance Hidrico Superficial de Bolivia |last1=Michel-Alain |first1=Roche |last2=Carlos |first2=Fernandez Jauregui |last3=Angel |first3=Aliaga Rivera |last4=Jorge |first4=Peña Mendez |last5=Edgar |first5=Salas Rada |last6=José Luis |first6=Montaño Vargas |publisher=UNESCO, ORSTOM, ORCYT |location=La Paz (Bolívia), Montevideo (Uruguay) |isbn=92-9089-029-0 |date=1992}}</ref><ref name="Estimating cell-to-cell land surface drainage paths from digital channel networks, with an application to the Amazon basin"/><ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM"/><ref name="Amazon"/><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB"|AS7|| '''[[Brahmaputra]]''' | ||27,000 || 641,964|| {{formatnum:3848}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Padma River|Padma]], [[Meghna River|Lower Meghna]], [[Bay of Bengal]]||{{refn|name=Brahmaputra|group=n|Entire Brahmaputra with Old Brahmaputra and Upper Meghna Basin; Average discharge 850 km³/year (Brahmaputra with Old Brahmaputra 700 km³/year, Upper Meghna 150 km³/year – period from 1990 to 2020); Source or headwater: Lower Meghna (main stem 130 km)–[[Padma River|Padma]] (main stem 120 km)–Jamuna (main stem 337 km)–Brahmaputra (main stem 738 km)–'''Siang or Dihang''' (main stem 294 km; drainage area 256,374 km²; average discharge 5,037 m³/s)–'''[[Yarlung Tsangpo River|Yarlung Tsangpo]]''' (main stem 2,229 km; 241,691 km²; 2,899 m³/s) → Total length 3,848 km;<ref name="The impact of climate change on runoff in the Yarlung Tsangpo River basin in the Tibetan Plateau">{{cite journal|journal=Stochastic Environmental Research and Risk Assessment|url=https://www.researchgate.net/publication/260524184_The_impact_of_climate_change_on_runoff_in_the_Yarlung_Tsangpo_River_basin_in_the_Tibetan_Plateau|title=The impact of climate change on runoff in the Yarlung Tsangpo River basin in the Tibetan Plateau|last1=Li|first1=Fapeng|last2=Xu|first2=Zongxue|last3=Liu|first3=Wenfeng|last4=Zhang|first4=Yongqiang|doi=10.1007/s00477-013-0769-z|volume=28|pages=517–526|date=2014}}</ref>}}{{refn|name=Entire Ganges (Ganga)–Brahmaputra–Meghna Basin|group=n|The Ganges–Brahmaputra–Meghna is the '''second largest river in the world by discharge'''. Between 1990 and 2020, about 1,350 km³/year (period from 1921 to 1985: 43,704 m³/s) of freshwater flowed into the [[Bay of Bengal]] through the [[Ganges Delta]]. This includes the amount of water diverted from the Ganges at [[Farakka Barrage]] and flowing out through the mouth of the [[Hooghly River|Hooghly]]. This combined river (total drainage area 1,731,334 km²) system delivers '''the largest amount of sediment in the world''' to the Bay of Bengal. Sediment load to some estimates, 1,840–2,177 million tons per year.<ref name="Hydrological Cycle Volume III"/><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries"/><ref name="KLEINE ENZYKLOPÄDIE NATUR" />}}<ref name="Variation of Satellite-Based Suspended Sediment Concentration in the Ganges-Brahmaputra Estuary from 1990 to 2020">{{cite journal|journal=Remote Sensing|title=Variation of Satellite-Based Suspended Sediment Concentration in the Ganges-Brahmaputra Estuary from 1990 to 2020|last1=Hanquan|first1=Yang|last2=Tianshen|first2=Mei|last3=Xiaoyan|first3=Chen|volume=16|number=2|doi=10.3390/rs16020396|doi-access=free|date=2024 |page=396 |bibcode=2024RemS...16..396Y }}</ref><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/ganga-ganges-brahmaputra?catid=219&Itemid=0|title=Ganga (Ganges)–Brahmaputra|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Climate impact emergence and flood peak synchronization projections in the Ganges, Brahmaputra and Meghna basins under CMIP5 and CMIP6 scenarios">{{cite journal|journal=Environmental Research Letters|doi=10.1088/1748-9326/ac8ca1|last1=Anne|first1=Gädeke|last2=Michel|first2=Wortmann|last3=Christoph|first3=Menz|last4=Saiful|first4=Islam|last5=Muhammad|first5=Masood|last6=Valentina|first6=Krysanova|last7=Stefan|first7=Lange|last8=Fred|first8=Fokko Hattermann|title=Climate impact emergence and flood peak synchronization projections in the Ganges, Brahmaputra and Meghna basins under CMIP5 and CMIP6 scenarios|date=2022|volume=17|number=9|bibcode=2022ERL....17i4036G |doi-access=free}}</ref><ref name="Flood Inundation Mapping of the Sparsely Gauged Large-Scale Brahmaputra Basin Using Remote Sensing Products">{{cite journal|journal=Remote Sensing|doi=10.3390/rs11050501|last1=Biswa|first1=Bhattacharya|last2=Maurizio|first2=Mazzoleni|last3=Reyne|first3=Ugay|title=Flood Inundation Mapping of the Sparsely Gauged Large-Scale Brahmaputra Basin Using Remote Sensing Products|date=2019|volume=11|issue=5|page=501 |doi-access=free |bibcode=2019RemS...11..501B }}</ref><ref name="Beyond hydropower: towards an integrated solution for water, energy and food security in South Asia">{{cite journal|journal=Water Resources Development|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07900627.2019.1579705|title=Beyond hydropower: towards an integrated solution for water, energy and food security in South Asia|last1=Golam|first1=Rasul|last2=Nilhari|first2=Neupane|last3=Abid|first3= Hussain|last4=Binaya|first4=Pasakhala|volume=37|issue=3|doi=10.1080/07900627.2019.1579705|year=2019|pages=466–490 |url-access=subscription|doi-access=free}}</ref><ref name="Water quality in the Tibetan Plateau: Major ions and trace elements in the headwaters of four major Asian rivers">{{cite journal|doi=10.1016/j.scitotenv.2009.09.001|title=Water quality in the Tibetan Plateau: Major ions and trace elements in the headwaters of four major Asian rivers|last1=Xiang|first1=Huang|last2=Mika|first2=Sillanpää|last3=Egil|first3=T. Gjessing|last4=Rolf|first4=D. Vogt|publisher=ELSEVIER|location=Oslo (Norway), Lhasa (China), Mikkeli (Finland)|url=https://www.academia.edu/14442737|volume=407|issue=24|pages=6242–6254|issn=0048-9697|date=2009|journal=Science of the Total Environment |pmid=19783282 |bibcode=2009ScTEn.407.6242H }}</ref><ref name="The Restless River">{{cite report|url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/267471631520173475/pdf/The-Restless-River-Yarlung-Tsangpo-Siang-Brahmaputra-Jamuna.pdf|title=The Restless River|docket=Yarlung Tsangpo–Siang–Brahmaputra–Jamuna|last1=Ganesh|first1=Pangare|last2=Bushra|first2=Nishat|last3=Xiawei|first3=Liao|last4=Halla|first4=Maher Qaddumi|publisher=World Bank Group, United Nations Educational, Scientific an Cultural Organization (UNESCO)|location=Washington (United States)|page=428|date=2021|website=www.worldbank.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF"|[[North America|NA]]8||'''[[Mississippi (rijeka)|Mississippi]]''' | || {{formatnum:21300}} ||{{formatnum:3265753}}|| {{formatnum:6084}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Gulf of Mexico]]||{{refn|name=Mississippi|group=n|Mississippi with [[Atchafalaya River|Atchafalaya]]; Average discharge at [[Mississippi Delta]] 673 km³/year (Mississippi 474, Atchafalaya 199 km³/year), 1981–2021; Source or headwater: Mississippi (lower and middle Mississippi main stem 1,954 km)–'''[[Missouri River|Missouri]]''' (main stem 3,726 km, drainage area 1,376,180 km², average discharge 2,778 m³/s)–[[Jefferson River|Jefferson]] (134 km, 24,915 km², 69 m³/s)–[[Beaverhead River|Beaverhead]] (111 km, 12,318 km², 41 m³/s)–[[Red Rock River (Montana)|Red Rock]] (113 km, 4,092 km², 16 m³/s)–[[Hell Roaring Creek]] (46 km, 441 km², 4 m³/s) → Total length 6,084 km;<ref name="Missouri">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/missouri?catid=320&Itemid=637|title=Missouri|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref>}}<ref name="Mississippi River at Vicksburg, MS–USGS – Statistics tables for daily mean (average) data">{{cite web |url=https://waterdata.usgs.gov/nwis/dvstat/?referred_module=sw&amp;site_no=07289000&amp;por_07289000_79165=1872479,00060,79165,2008-01-01,2022-09-29&amp;format=html_table&amp;stat_cds=mean_va&amp;date_format=YYYY-MM-DD&amp;rdb_compression=file&amp;submitted_form=parameter_selection_list |title=Mississippi River at Vicksburg, MS–USGS – Statistics tables for daily mean (average) data |date=10 June 2025 }}</ref><ref name="Variability of Carbon Export in the Lower Mississippi River during an Extreme Cold and Warm Year">{{cite journal|journal=Water|doi=10.3390/w14193044|doi-access=free|last1=Lee|first1=Potter|last2=Y. Jun|first2=Xu|title=Variability of Carbon Export in the Lower Mississippi River during an Extreme Cold and Warm Year|date=2022|volume=14|number=19|page=3044 |bibcode=2022Water..14.3044P }}</ref><ref name="Lower Mississippi">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/lower-mississipi?catid=320&Itemid=179|title=Lower Mississippi|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="The Mississippi/Atchafalaya River Basin (MARB)">{{cite web|url=https://www.epa.gov/ms-htf/mississippiatchafalaya-river-basin-marb|title=The Mississippi/Atchafalaya River Basin (MARB)|date=March 24, 2015|website=epec.gov}}</ref><ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin">{{cite report|last1=Donald A.|first1=Goolsby|last2=William A.|first2=Battaglin|last3=Gregory B.|first3=Lawrence|last4=Richard S.|first4=Artz|last5=Brent T.|first5=Aulenbach|last6=Richard P.|first6=Hooper|last7=Dennis R.|first7=Keeney|last8=Gary J.|first8=Stensland|title=Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin|url=http://rcn.montana.edu/Resources/LRES555/Final_Exam/CENRreport.pdf|publisher=USGS}}</ref><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007">{{cite report|url=https://pubs.usgs.gov/sir/2009/5164/|title=Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007|last1=William A.|first1=Battaglin|last2=Brent T.|first2=Aulenbach|last3=Aldo|first3=Vecchia|last4=Herbert T.|first4=Buxton|publisher=USGS}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS9||'''[[Jenisej]]''' | || {{formatnum:20200}}|| {{formatnum:2588752}}|| {{formatnum:5816}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Yenisei Gulf]]||{{refn|name=Yenisei|group=n|Average discharge at near mouth 637 km³/year (1984–2018); Source or headwater: Yenisei (lower and middle main stem 2,249 km)–'''[[Angara]]''' (main stem 1,849 km; drainage area 1,069,040 km²; average discharge 4,530 to 5,250 m³/s)–[[Lake Baikal]] (Selenga inflow–Angara outflow 238 km)–'''[[Selenga]]''' (main stem 1,024 km; 447,060 km²; 964 m³/s)–[[Ider River|Ider]] (456 km; 24,555 km²; 65 m³/s) → Total length 5,816 km;}}<ref name="Recent changes to Arctic river discharge">{{cite journal|journal=Nature Communications|doi=10.1038/s41467-021-27228-1|doi-access=free|last1=Dongmei|first1=Feng|last2=Colin|first2=J. Gleason|last3=Peirong|first3=Lin|last4=Xiao|first4=Yang|last5=Ming|first5=Pan|last6=Yuta|first6=Ishitsuka|title=Recent changes to Arctic river discharge|date=2021|volume=12|number=6917|page=6917|pmid=34824255|pmc=8617260|bibcode=2021NatCo..12.6917F}}</ref><ref name="Arctic Great Rivers Observatory">{{cite web|url=https://arcticgreatrivers.org/rivers|title=Arctic Great Rivers Observatory|website=arcticgreatrivers.org}}</ref><ref name="Siberian Basins">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=217&catid=367&Itemid=179|title=Siberian Basins|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean">{{cite report|url=https://ajsonline.org/article/60722.pdf|title=A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean|last1=V. V.|first1=Gordeev|last2=J. M.|first2=Martin|last3=I. S.|first3=Sidorov|last4=M. V.|first4=Sidorova|publisher=American Journal of Science (AJS)|location=Moscow (Russia), Tiksi Sakha (Yakutiya, Russia), Ispra (Italy)|volume=296|pages=664–691|date=1996|website=www.ajsonline.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"|SA10||'''[[Paraná (rijeka)|Paraná]]''' | || {{formatnum:19706}}|| {{formatnum:2630667}}|| {{formatnum:4352}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Río de la Plata]]||{{refn|name=Paraná|group=n|The average discharge of the Paraná River at the [[Paraná Delta]] (19,706 m³/s), covers a 40-year period (1971–2010); Drainage area 2,630,667 km²; Source or headwater: Paraná (main stem 2,897 km)–'''[[Rio Grande (Paraná River tributary)|Rio Grande]]''' (length 1,455 km; drainage area 143,656 km²; average discharge 2,435 m³/s) → Total length 4,352 km; The common estuary of the Paraná and [[Uruguay River|Uruguay]] rivers is the [[Río de la Plata|La Plata]]. The La Plata is about 327 km total length (inner fluvial zone 225 km). Its drainage basin is 3,182,064 km² (basin size with endorheic area 4,144,000 km²). It is estimated that about 27,225 m³/s of freshwater flows into the [[Atlantic Ocean]] through the estuary (1971–2010). Some consider the La Plata to be a river, others a bay.}}<ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5">{{cite report|url=http://cbhpf.upf.br/download/DBR_Cap5.pdf|title=Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5|page=159|date=2003|publisher=Passo Fundo Campus|location=São José (Brazil)|website=cbhpf.upf.br}}</ref><ref name="Análisis Diagnóstico Transfronterizo de la Cuenca del Plata – ADT">{{cite report|url=https://cicplata.org/es/documentos-principales|title=Análisis Diagnóstico Transfronterizo de la Cuenca del Plata – ADT|website=www.cicplata.org|author=Comité Intergubernamental Coordinator (CIC)|publisher=CIC, Global Environment Facility (GEF), United Nations Environment (UN), Organización de los Estados Americanos (OEA), Organización of American States (OAS)|location=Buenos Aires (Argentina), Piso (Paraguay)|isbn=978-987-4187-01-7|page=308|date=2018}}</ref><ref name="Transboundary River Basin Overview – La Plata">{{cite report|url=http://www.fao.org/3/ca2141en/CA2141EN.pdf|title=Transboundary River Basin Overview – La Plata|author=FAO AQUASTAT|publisher=Food and Agriculture Organization (FAO), United Nations (UN)|location=Rome (Italy)|page=18|date=2016|website=www.openknowledge.fao.org}}</ref><ref name="La Plata (Parana)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/la-plata-parana?catid=336&Itemid=0|title=La Plata (Parana)|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS11|| '''[[Lena]]''' | || {{formatnum:18300}}|| {{formatnum:2492004}} || {{formatnum:4692}} ||bgcolor="#FFF0F5"|[[Laptev Sea]]||{{refn|name=Lena|group=n|Average discharge at Lena Delta 581 km³/year, period from 1984 to 2018; Source or headwaters: Lena (lower and middle Lena main stem 2,714 km)–'''[[Vitim (river)|Vitim]]''' (main stem 1,837 km, drainage area 234,219 km², average discharge 2,379 m³/s)–Vitimkan (141 km) → Total length 4,692 km;}}<ref name="Recent changes to Arctic river discharge"/><ref>{{cite journal|last1=Kalugin|first1=A. S.|title=Variations of the Present-Day Annual and Seasonal Runoff in the Far East and Siberia with the Use of Regional Hydrological and Global Climate Models|journal=Water Resources|date=1 October 2018|volume=45|issue=1|pages=102–111|doi=10.1134/S0097807818050366|bibcode=2018WRes...45S.102K|s2cid=134779637}}</ref><ref name="Arctic Great Rivers Observatory"/><ref name="Siberian Basins"/><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"| SA12|| |[[Japurá River|'''Japurá''']] || {{formatnum:18122}}|| {{formatnum:276812}}|| {{formatnum:2816}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Solimões River|Solimões]]||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Amazon"/><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"| SA13 | |'''[[Marañón (rijeka)|Marañón]]'''|| {{formatnum:17400}}|| {{formatnum:364873}}|| {{formatnum:1905}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Marañón|group=n|Average discharge at San Regis, 1981–2020 (16,400 m³/s, 1973–1990); Hydrologic source of Amazon River (see→[[Source of the Amazon River]]);}}<ref name="The Andes–Amazon–Atlantic pathway: A foundational hydroclimate system for social–ecological system sustainability">{{cite journal|journal= Proceedings of the National Academy of Sciences|title=The Andes–Amazon–Atlantic pathway: A foundational hydroclimate system for social–ecological system sustainability|last1=Claire|first1=F. Beveridge|last2=Jhan-Carlo|first2=Espinoza|last3=Simone|first3=Athayde|last4=Sandra|first4=Bibiana Correa|last5=Thiago|first5=B. A. Couto|last6=Sebastian|first6=A. Heilpern|last7=Clinton|first7=N. Jenkins|last8=Natalia|first8=C. Piland|last9=Renata|first9=Utsunomiya|last10=Sly|first10=Wongchuig|last11=Elizabeth|first11=P. Anderson|doi=10.1073/pnas.2306229121|volume=121|date=2024|number=22 |article-number=e2306229121 |doi-access=free |pmid=38722826 |pmc=11145265 |bibcode=2024PNAS..12106229B }}</ref><ref name="Amazon"/><ref name="Análisis de la Evaluación Ambiental Preliminar de la Central Hidroeléctrica Lorena – Río Marañón">{{cite web |url=https://www.academia.edu/36155977|title=Análisis de la Evaluación Ambiental Preliminar de la Central Hidroeléctrica Lorena – Río Marañón|last=José|first=Serra Vega|page=75|date=2017|website=www.academia.edu}}</ref><ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite journal|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|journal=Autoridad Nacional del Agua|date=1980|hdl=20.500.12543/1063}}</ref><ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón–Informe Final (Volume I)">{{cite report|url=https://es.scribd.com/document/355773780/ANA-Cuenca-Maranon|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón–Informe Final (Volume I)|author-link=ANA–Cuenca Marañon|publisher=Autoridad Nacional del Agua (ANA), INCLA (IC)|page=629|date=2015}}</ref> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS14||'''[[Mekong]]''' | || {{formatnum:16010}}|| {{formatnum:773728}} || {{formatnum:4909}} ||bgcolor="#E6E6FA"|[[South China Sea]]||<ref name="Hydrological Cycle Volume III"/><ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP">{{cite web|url=http://geftwap.org|title=GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP|website=geftwap.org}}</ref><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans">{{cite journal|url=https://epic.awi.de/id/eprint/29205|title=Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans|last1=Meybeck|first1=M.|last2=Ragu|first2=A.|website=epic.awi.de |date=1997 }}</ref><ref name="Mekong River">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/mekong-river?catid=190&Itemid=780|title=Mekong River|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries"/><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin">{{cite report|url=https://archive.iwlearn.net/mrcmekong.org/download/fmmp-reports/2A_HydrologicalHazards_LMB_21Dec2009.pdf|title=Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin|work=The Flood Management and Mitigation Programme, Component 2: Structural Measures & Flood Proofing in the Lower Mekong Basin|author=The Mekong River Comission (MRC)|publisher=Deltares, Royal Haskoning, UNESCO IHE|location=Delft (Nederland)|page=324|volume=2|date=2009}}</ref><ref name="A compendium of major international rivers in the ESCAPE regions">{{cite report|url=https://repository.unescap.org/items/b585c464-6f49-4cdb-8de3-b67d2cbebdef|title=A compendium of major international rivers in the ESCAPE regions|docket=Water resources series|author=UN.ECAFE|publisher=United Nations (UN), Economic Comission for Asia and the Far East (ECAFE)|location=Bangkok (Thailand), New York (United States)|page=74|date=1966|website=repository.unescap.org}}</ref><ref name="Guidebook on Water Resources, Use and Management in Asia and the Pacific – Volume One: Water Resources and Water Use">{{cite report|url=https://repository-uat.unescap.org/items/f0b6dee2-349b-441f-baf9-35a542af4fab/full|title=Guidebook on Water Resources, Use and Management in Asia and the Pacific – Volume One: Water Resources and Water Use|author=Economic and Social Comission for Asia the Pacific (ESCAP)|publisher=United Nations (UN)|location=New York (United States), Bangkok (Thailand)|page=323|isbn=92-1-119705-8|issn=0082-8130|number=74|date=1995|website=repository-uat.unescap.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB"|AS15|| '''[[Ganges]]''' | ||{{formatnum:15800}} || {{formatnum:1089370}}|| {{formatnum:2704}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Padma, [[Bay of Bengal]]||{{r|group=n|Entire Ganges (Ganga)–Brahmaputra–Meghna Basin}}{{refn|name=Ganges|group=n|Average discharge 500 km³/year (period from 1990 to 2020); Source or headwater: [[Meghna River|Lower Meghna]] (main stem 130 km)–[[Padma River|Padma]] (main stem 120 km)–Padma Ganges (main stem 236 km)–Ganges or Ganga (main stem 2,013 km)–[[Bhagirathi River|Bhagirathi]] (length 205 km, drainage area 6,921 km², average discharge 258 m³/s) → Total length 2,704 km;}}<ref name="Variation of Satellite-Based Suspended Sediment Concentration in the Ganges-Brahmaputra Estuary from 1990 to 2020"/><ref name="Hydrological Cycle Volume III"/><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra"/><ref name="Climate impact emergence and flood peak synchronization projections in the Ganges, Brahmaputra and Meghna basins under CMIP5 and CMIP6 scenarios"/><ref name="Beyond hydropower: towards an integrated solution for water, energy and food security in South Asia"/><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries"/> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS16||'''[[Irrawaddy]]''' | || {{formatnum:15400}}|| {{formatnum:411516}} || {{formatnum:2288}} ||bgcolor="#F0FFF0"|[[Andaman Sea]]||{{refn|name=Irrawaddy|group=n|Average discharge at [[Irrawaddy Delta]] 486 km³/year; Source or headwater: Irrawaddy (main stem 1,997 km)–'''[[N'Mai River|N'Mai]]''' (main stem 352 km, 24,337 km², 1,383 m³/s)–Khakabo Razi (57 km) → Total length 2,288 km;}}<ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/myanmar/index.stm|title=Water Resources of Myanmar|publisher=AQUASTAT|date=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727110424/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/myanmar/index.stm|archive-date=2010-07-27}}</ref><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans"/><ref name="Irrawaddy (Ayeyarwaddy)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/irrawaddy-ayeyarwaddy?catid=275&Itemid=780|title=Irrawaddy (Ayeyarwaddy)|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="cbsharma">{{cite book|author=Webersik|first=Christian|url=https://books.google.com/books?id=-nufdUc0Ps0C|title=Climate Change and Security: A Gathering Storm of Global Challenges|publisher=Praeger|date=2010|isbn=9780313380075|pages=45}}</ref> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS17||'''[[Ob]]''' | || {{formatnum:13100}}|| {{formatnum:3023973}} || {{formatnum:5525}} ||bgcolor="#FFF0F5"|[[Gulf of Ob]]||{{refn|name=Ob|group=n|Average discharge at near mouth 414 km³/year (1984–2018); Source or headwater: Ob (lower Ob main stem 1,277 km)–'''[[Irtysh]]''' (main stem 3,576 km; drainage area 1,691,000 km²; average discharge 2,995 m³/s, period 1971–2000)–'''Black Irtysh''' (or Kara Irtysh; 672 km; 53,000 km², 354 m³/s) → Total length 5,525 km;<ref name="The Irtysh River Basin: Transboundary Challenges and Practical Solutions">{{cite report|title=The Irtysh River Basin: Transboundary Challenges and Practical Solutions|url=https://eabr.org/upload/iblock/a7f/EDB_2025_Irtysh_Report_ENG.pdf|last1=Evgeny|first1=Vinokurov|last2=Arman|first2=Ahunbaev|last3=Stanislav|first3=Chuyev|last4=Asset|first4=Adakhayev|last5=Tulegen|first5=Sarsembekov|publisher=Eurasian Development Bank (EDB)|location=Almaty (Kazakhstan)|page=54|date=2025|website=eabr.org}}</ref>}}<ref name="Recent changes to Arctic river discharge"/><ref name="Arctic Great Rivers Observatory"/><ref name="Siberian Basins"/><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"| SA18|| |'''[[Tapajós]]'''|| {{formatnum:12800}}|| {{formatnum:492263}}|| {{formatnum:2291}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Tapajós|group=n|Average discharge at [[Santarém, Pará|Santarém]] 12,800 m³/s, 1985–2018 (13,540 m³/s, 1973–1990); Source or headwater: Tapajós (main stem 810 km)–'''[[Teles Pires]]''' (or São Manoel – length 1,481 km, drainage area 141,987 km², 3,961 m³/s) → Total length 2,291 km;}}<ref name="Amazon" /><ref name="A macroscale hydrological data set of river flow routing parameters for the Amazon Basin">{{cite journal|journal=Geophysical Research: Atmospheres|title=A macroscale hydrological data set of river flow routing parameters for the Amazon Basin|last1=Marcos|first1=Heil Costa|last2=Carlos|first2=Henrique C. Oliveira|last3=Ricardo|first3=G. Andrade|last4=Thiago|first4=R. Bustamante|last5=Fabrício|first5=A. Silva|last6=Michael|first6=T. Coe|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2000JD000309|doi=10.1029/2000JD000309|pages=6–9|volume=107|issue=20|date=2002 |bibcode=2002JGRD..107.8039C }}</ref><ref name="Long‐term simulations of discharge and floods in the Amazon Basin">{{cite journal|journal=Geophysical Research: Atmospheres|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2001JD000740|title=Long-term simulations of discharge and floods in the Amazon Basin|last1=Michael|first1=T. Coe|last2=Marcos|first2=Heil Costa|last3=Aurélie|first3=Botta|last4=Charon|first4=Birkett|volume=107|issue=20|doi=10.1029/2001JD000740|pages=11–17|date=2002 |bibcode=2002JGRD..107.8044C }}</ref><ref name="UHE São Manoel">{{cite report|url=https://www.saomanoelenergia.com.br/sites/edpbrsaomanoel/files/documentos_oficias_-_eia_uhe_sao_manoel_-_volume_2.pdf|title=UHE São Manoel|docket=Usina Hidrelétrica São Manoel|publisher=Estudio de Impacto Ambiental (EIA)|author=Empresa de Pesquisa Energética (EPE)|volume=2|page=231|date=2008|website=saomanoelenergia.com.br}}</ref><ref name="Estimating cell-to-cell land surface drainage paths from digital channel networks, with an application to the Amazon basin"/><ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas">{{cite book|url=https://www.ana.gov.br/arquivos/institucional/sge/CEDOC/Catalogo/2013/planoEstrategicoDeRecursos.pdf|last1=Ney|first1=Maranhão|last2=Laura|first2=Tillmann Viana|last3=Ney|first3=Maranhão|last4=Carlos André|first4=Cascelli|last5=Alessandro|first5=Mendes|last6=Raphael|first6=Guimarães|last7=Bárbara|first7=de Castro|last8=Danúzia|first8=Queiroz|publisher=Agência Nacional de Águas (ANA)|date=2012|isbn=978-85-89629-91-1|title=Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas}}</ref><ref name="The fate of vegetation remnants in the southern Amazon's largest threatened hotspot: part (I) a 33-year analysis of LULCC in the Tapajos River basin, Brazil">{{cite journal|journal=Agrarian and Biological Sciences|doi=10.33448/rsd-v11i10.32553|url=https://rsdjournal.org/index.php/rsd/article/view/32553|volume=11|date=2022|last1=Guilherme|first1=Augusto Borge|last2=Gabriel|first2=Mancilla|last3=Auberto José|first3=Barros Siqueira|last4=Maurício|first4=Vancine|last5=Milton|first5=Cezar Ribeiro|last6=João|first6=Carlos de Souza Maia|title=The fate of vegetation remnants in the southern Amazon's largest threatened hotspot: part (I) a 33-year analysis of LULCC in the Tapajos River basin, Brazil|number=10 |pages=e448111032553 }}</ref><ref name="The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean"/><ref name="Lynch2012">{{cite web|url=http://www.caee.utexas.edu/prof/mckinney/ce397/Topics/Amazon/Amazon(2012).pdf|title=The Amazon River Basin; CE 397 – Transboundary Waters|first=Christine|last=Lynch|date=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528103830/http://www.caee.utexas.edu/prof/mckinney/ce397/Topics/Amazon/Amazon(2012).pdf|archive-date=2014-05-28}}</ref><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte"/> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#CCFFFF"|NA19||'''[[St. Lawrence River|St Lawrence River]]''' | || {{formatnum:12500}} || {{formatnum:1057304}}|| {{formatnum:3058}} ||bgcolor="#E0FFFF"|[[Gulf of St. Lawrence]]||{{refn|name=St. Lawrence River|group=n|St. Lawrence River at [[Quebec City]]: average discharge (1968–2023) 12,500 m³/s, drainage basin 1,057,304 km², length 3,058 km (source to [[L'Islet, Quebec|L' Islet]]); St. Lawrence River at [[Estuary of St. Lawrence|Pointe-des-Monts]] Lighthouse: length 3,380 km, drainage basin 1,266,642 km², average discharge 17,600 m³/s (1969–2023); Source or headwater: St. Lawrence River (main stem 646 km – main stem with estuary 968 km)–[[Lake Ontario]] (Niagara inflow–St. Lawrence River outflow 311 km)–'''[[Niagara River|Niagara]]''' (length 58 km; drainage area 684,000 km²; average discharge 5,885 m³/s)<ref name="One Hundred Thirty Fifth Semi-Annual Progress Report to the International Joint Commission">{{cite report|url=https://www.ijc.org/sites/default/files/2020-12/135.pdf|title=One Hundred Thirty Fifth Semi-Annual Progress Report to the International Joint Commission|author=International Niagara Board of Control|publisher=International Joint Comission|location=Cincinnati (Ohio, United States), Burlington (Ontario, United States),Washington D.C. (United States), Ottawa (Ontario, Canada)|website=www.ijc.org|page=30|date=2020}}</ref><ref name="Niagara Falls Info">{{cite web|url=https://www.niagarafallsinfo.com/niagara-falls-history/niagara-falls-geology/niagara-geological-areas/drianage-of-the-niagara-river|title=Niagara Falls Info|website=www.niagarafallsinfo.com |date=3 February 2017 }}</ref><ref name="Statistics for Niagara River at Buffalo NY - USGS Water Data for the Nation">{{cite web|url=https://waterdata.usgs.gov/monitoring-location/USGS-04216000/statistics/#selectedDataTypes=daily-00060--874388869|title=Statistics for Niagara River at Buffalo NY - USGS Water Data for the Nation|website=waterdata.usgs.gov}}</ref><ref name="Great Lakes Water Levels">{{cite web|url=https://www.glc.org/wp-content/uploads/2016/10/2013-glc-annual-mackey.pdf|title=Great Lakes Water Levels|website=Great Lakes Comission|date=2016}}</ref>–[[Lake Erie]] (Detroit inflow–Niagara outflow 385 km)–'''[[Detroit River|Detroit]]''' (45 km; 595,052 km²; 5,324 m³/s)<ref name="Great Lakes Water Levels" /><ref name="Effects of water clarity on the length and abundance of age-0 yellow perch in the Western Basin of Lake Erie">{{cite journal|journal=Journal of Great Lakes Research|url=https://www.utoledo.edu/nsm/lec/research/be/docs/manning%20et%20al%202013.pdf|title=Effects of water clarity on the length and abundance of age-0 yellow perch in the Western Basin of Lake Erie|last1=Nathan|first1=F. Manning|last2=Christine|first2=M. Mayer|last3=Jonathan|first3=M. Bossenbroek|last4=Jeff|first4=T. Tyson|publisher=IAGLR, ELSEVIER|doi=10.1016/j.jglr.2013.03.010|pages=295–302|volume=39|issue=2|date=2013 |bibcode=2013JGLR...39..295M }}</ref><ref name="Statistics for Detroit River at Fort Wayne at Detroit, MI - USGS Water Data for the Nation">{{cite web|url=https://waterdata.usgs.gov/monitoring-location/USGS-04165710/statistics/#selectedDataTypes=daily-00060-0|title=Statistics for Detroit River at Fort Wayne at Detroit, MI - USGS Water Data for the Nation|website=waterdata.usgs.gov}}</ref><ref name="The Detroit River: Its Restoration and Preservation">{{cite web|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/349df482f78b401f8726b49ec185bd2e|title=The Detroit River: Its Restoration and Preservation|website=storymaps.arcgis.com |date=5 February 2025 }}</ref>–[[Lake St. Clair]] (St. Clair River inflow–Detroit outflow 53 km)–'''[[St. Clair River]]''' (65 km; 583,509 km²; 5,200 m³/s)<ref name="Great Lakes Water Levels" /><ref name="The St. Clair River Area of Concern">{{cite web|url=https://www.friendsofstclair.ca/wp-content/uploads/2019/05/St-Clair-River-AOC-Canadian-RAP-Implementation-Committee-2007-2010-Work-Plan-Summary-of-Accomplishments.pdf|title=The St. Clair River Area of Concern|website=www.friendsofstclair.ca}}</ref><ref name="Record St. Clair River Ice Jam of 1984">{{cite journal|journal=Journal of Hydraulic Engineering|title=Record St. Clair River Ice Jam of 1984|url=https://www.glerl.noaa.gov/pubs/fulltext/1986/19860008.pdf?origin=publication_detail|doi=10.1061/(ASCE)0733-9429(1986)112:12(1182)|last1=Jan|first1=A. Derecki|last2=Frank|first2=H. Quinn|publisher=ASCE Manager of Journals|volume=112|issue=12|pages=1182–1194|date=1986|via=www.glerl.noaa.gov}}</ref>–[[Lake Huron]] (St. Marys River inflow–St. Clair River outflow 440 km)–'''[[St. Marys River (Michigan–Ontario)|St. Marys River]]''' (120 km; 211,833 km²; 2,177 m³/s)<ref name="Statistics for St. Marys River at Sault Ste. Marie, Ontario - USGS Water Data for the Nation">{{cite web|url=https://waterdata.usgs.gov/monitoring-location/USGS-04127885/statistics/#selectedDataTypes=daily-30208-0|title=Statistics for St. Marys River at Sault Ste. Marie, Ontario - USGS Water Data for the Nation|website=waterdata.usgs.gov}}</ref><ref name="Great Lakes Water Levels" />–[[Lake Superior]] (St. Louis River inflow–St. Marys River outflow 616 km)–[[Saint Louis River (Lake Superior tributary)|Saint Louis River]] (309 km; 9,410 km²; 147 m³/s)–[[North River (Minnesota)|North River]] (10 km) → Total length 3,058 km (with estuary 3,380 km);}}<ref name="Physical oceanographic conditions in the Gulf of St. Lawrence during 2023">{{cite report|url=https://publications.gc.ca/site/eng/9.938387/publication.html?wbdisable=true|title=Physical oceanographic conditions in the Gulf of St. Lawrence during 2023|docket=Canadian technical report of hydrography and ocean sciences 378|last1=Peter|first1=Stewart Galbraith|last2=Joël|first2=Chassé|last3=Jean-Luc|first3=Shaw|last4=Jacqueline|first4=Dumas|last5=Marie-Noëlle|first5=Bourassa|publisher=Fisheries and Oceans Canada, Government of Canada|location=Québec (Canada)|page=91|date=2024|isbn=978-0-660-71996-2|issn=1488-5417|website=publications.gc.ca}}</ref><ref name="St Lawrence–Great Lakes">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/st-lawrence-great-lakes?catid=316&Itemid=563|title=St Lawrence–Great Lakes|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="rna">Benke, Arthur C.; Cushing, Colbert E. (2005). Rivers of North America. Academic Press. pp. 989–990. {{ISBN|978-0-12-088253-3}}. Retrieved 21 March 2011.</ref> |-bgcolor="#EFEFEF" |bgcolor="#FFCBCB"|AS20||'''[[Amur]]''' | || {{formatnum:12360}}|| {{formatnum:2129700}} || {{formatnum:5498}} ||bgcolor="#E6E6FA"|[[Strait of Tartary]]||{{refn|name=Amur|group=n|Average discharge at near mouth 390 km³/year (2002–2020); Source or headwater: Amur (main stem 2,874 km)–'''[[Argun (Amur)|Argun]]''' (main stem 965 km – Argun with Hailar total length 1,620 km, drainage area 300,977 km², average discharge 409 m³/s)–Dalan Orom (Xinkai) and [[Hulun Lake]] (Kherlen inflow–Dalan Orom outflow 94 km)–'''[[Kherlen River|Kherlen]]''' (1,565 km, 238,600 km², 54 m³/s) → Total length 5,498 km;}}<ref name="Intra-Seasonal Variability of Sea Level on the Southwestern Bering Sea Shelf and Its Impact on the East Kamchatka and East Sakhalin Currents">{{cite journal|journal=Remote Sensing|title=Intra-Seasonal Variability of Sea Level on the Southwestern Bering Sea Shelf and Its Impact on the East Kamchatka and East Sakhalin Currents|doi=10.3390/rs15204984|doi-access=free|volume=15|number=20|last=Andrey|first=Andreev|date=2023|page=4984|bibcode=2023RemS...15.4984A }}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world"/><ref name="Amur–Heilong River Basin Reader">{{cite report|url=https://wwfeu.awsassets.panda.org/downloads/ahrbr.pdf|title=Amur–Heilong River Basin Reader|last1=Eugene A.|first1=Simonov|last2=Thomas D.|first2=Dahmer|publisher=Ecosystems Ltd., WWF |location=Vladivostok (Russia), Hong Kong, Beijing (China), Ulaanbaatar (Mongolia), Washington (United States)|page=442|isbn=978-988-17227-1-3|date=2008|website=www.feu.awsassets.panda.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"| SA21|| '''[[Tocantins (rijeka)|Tocantins]]''' | || {{formatnum:11800}}|| {{formatnum:777308}}|| {{formatnum:3100}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Pará River|Rio Para]] ||{{refn|name=Tocantins|group=n|Average discharge 11,800 m³/s (1973–1990); Source or headwater: Tocantins (lower Tocantins main stem 473 km)–'''[[Araguaia River|Araguaia]]''' (length 2,627 km, drainage area 386,073 km², average discharge 6,420 m³/s) → Total length 3,100 km; The [[Pará River|Rio Pará]] is a tidally influenced estuary south of the Amazon River and [[Marajó|Marajó Island]]. From the mouth of the [[Anapu River]] and the [[Furo do Tajapuru]] Channel (Amazonas branch) to the [[Atlantic Ocean]], it is about 350 km long. From the mouth of the Tocantins River, it is called the [[Marajó Bay]]. The total length of the Rio Pará and Tocantins system is 2,850 km from the source of the [[Maranhão River|Maranhão]] River, and 3,100 km from the source of the [[Araguaia River|Araguaia]] River. Its total drainage area is approximately 1 million square kilometers. The Rio Para estuary receives a significant amount of water from the north through the Amazon River. It receives less water from the smaller northern tributaries originating on Marajó Island. The southern inflows are much more significant: the Anapu, the [[Pacajá River|Pacajá]], the [[Jacundá River (Pará)|Jacundá]], the Tocantins–Araguaia system, the [[Guamá River|Guamá]]–[[Capim River|Capim]] with its [[Acará River|Acará]]–[[Moju River (Acará)|Moju]] tributaries. Of these, the Tocantins is considered a separate water system from the Amazon. Some scientists advocate classifying it as part of the Amazon basin, since a significant amount of water (on average 6,000 m³/s) enters the system from the Amazon. The annual average discharge of the Pará River (Rio Pará) before the mouth of the Tocantins River is approximately 10,000 m³/s. Of this, about 6,000 m³/s comes from the Amazon through the ''Breves Channel'' and the Furo do Tajapuru branch. The estuarine system of the Rio Pará and Tocantins is extremely complex. The discharge of the Tocantins fluctuates greatly seasonally. In drier periods, the Amazon River contributes to the discharge through the Breves Channel, so the average discharge of the entire estuary system can reach 21,000–26,000 m³/s at the Atlantic mouth;<ref name="Assessment of wash load transport in the Araguaia River (Aruanã Gauge Station), central Brazil">{{cite journal |last1=Aquino |first1=Samia |last2=Latrubesse |first2=Edgardo |last3=Bayer |first3=Maximiliano |title=Assessment of wash load transport in the Araguaia River (Aruanã Gauge Station), central Brazil |journal=Latin American Journal of Sedimentology and Basin Analysis |date=2009 |volume=16 |number=2 |pages=119–128 |url=https://www.lajsba.sedimentologia.org.ar/index.php/lajsba/article/view/111 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114170541/https://www.lajsba.sedimentologia.org.ar/index.php/lajsba/article/view/111 |archive-date=14. 11. 2021 |access-date=1. 10. 2026 |url-status=dead}}</ref><ref name="A discharge stationary model for the Pará-Amazon estuarine system">{{cite journal |last1=Prestes |first1=Yuri Onça |last2=Borba |first2=Thais Angélica da Costa |last3=Silva |first3=Alex Costa da |last4=Rollnic |first4=Marcelo |title=A discharge stationary model for the Pará-Amazon estuarine system |journal=Journal of Hydrology: Regional Studies |year=2020 |volume=28 |article-number=100668 |doi=10.1016/j.ejrh.2020.100668 |s2cid=213143882 |doi-access=free }}</ref><ref name="The Estuary">{{cite web|url=https://en.aguasamazonicas.org/basins/estuary-coast/the-estuary|title=The Estuary|website=aguasamazonicas.org}}</ref><ref name="Marajó Bay">{{cite web|url=https://en.aguasamazonicas.org/basins/estuary-coast/marajo-bay|title=Marajó Bay|website=aguasamazonicas.org}}</ref>}}<ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Tocantins">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/tocantins?catid=345&Itemid=0|title=Tocantins|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras"/><ref name="Acompanhamento do Sistema Hídrico do Rio Tocantins">{{cite web|title=Acompanhamento do Sistema Hídrico do Rio Tocantins|url=https://www.gov.br/ana/pt-br/sala-de-situacao/tocantins/boletins-tocantins-diario/boletim_13_tocantins_publica-1763991289.62.pdf|author=Agência Nacional de Águas (ANA)|website=www.gov.br}}</ref><ref name="Plano estratégico da bacia hidrográfica dos rios Tocantins e Araguaia: relatório síntese">{{cite report|url=https://biblioteca.ana.gov.br/sophia_web/Acervo/Detalhe/3357|title=Plano estratégico da bacia hidrográfica dos rios Tocantins e Araguaia: relatório síntese|last1=João Gilberto|first1=Lotufo Conejo|last2=José Luiz|first2=Gomes Zoby|last3=Ney|first3=Maranhão|last4=Eraldo|first4=Peres|publisher=Agência Nacional de Águas (ANA)|location=Brasília (Brazil)|page=256|isbn=978-85-89629-55-3|date=2009}}</ref><ref name="Boletim Goiano de Geografia">{{cite report|url= https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/4785584.pdf|doi=10.5216/bgg.v19i1.15341|title=Boletim Goiano de Geografia|work=The Araguaia–Tocantins Fluvial Basin|last1=José|first1=C. Stevaux|last2=Edgardo|first2=M. Latrubesse|last3=M.|first3=Bayer|last4=R.|first4=Prado|publisher=IESA-UFG|location=Federal University of Goiás (Brazil)|pages=120–127|volume=19|date=1999}}</ref><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5"/><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte"/><ref name="The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD"|SA22|| |[[Purus River|'''Purus''']] || {{formatnum:11207}}|| {{formatnum:378762}}|| {{formatnum:3361}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Solimões River|Solimões]]||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien"/><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas"/><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM"/><ref name="Amazon"/><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte"/><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite report|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|last1=Dante|first1= Carhuavilca Bonett|last2=Anibal|first2=Sánchez Aguilar|last3=José Luis|first3=Robles Franco|last4=Javier|first4=Vásquez Chihuán|last5=Rosa|first5=Blas Alcántara|last6=Eliana|first6=Quispe Calmett|last7=Felixalberto|first7=Lavado Romani|last8=Ana|first8=Huauya Tacza|publisher=Instituto Nacional de Estadística e Informática (INERI)|location=Lima (Perú)|page=557|date=2022|website=www.inei.gob.pe}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS23|| '''[[Pearl River|Pearl]]''' – '''[[Xi]]''' | || {{formatnum:10700}}|| {{formatnum:442527}} || {{formatnum:2400}} || bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea ||{{refn|name=Pearl River|group=n|Average discharge at [[Pearl River Delta]] 336 km³/year (1953–2017); Source or headwater: Pearl River (main stem length 177 km)–'''[[Xi River|Xi]]''' (main stem 210 km; drainage area 338,899 km²; average discharge 7,420 m³/s)–'''[[Xun River|Xun]]''' (172 km, 314,096 km², 6,645 m³/s)–'''[[Qian River|Qian]]''' (121 km, 186,660 km², 3,901 m³/s)–'''[[Hongshui River|Hongshui]]''' (670 km, 125,626 km², 2,381 m³/s)–'''[[Nanpan River|Nanpan]]''' (950 km, 50,560 km², 685 m³/s) → Total length 2,400 km;}}<ref name="Spatiotemporal Variation of Annual Runoff and Sediment Load in the Pearl River during 1953-2017">{{cite journal|journal=Sustainability|doi=10.3390/su11185007|doi-access=free|title=Spatiotemporal Variation of Annual Runoff and Sediment Load in the Pearl River during 1953-2017|volume=11|number=18|last1=Huanyang|first1=Zhou|last2=Zhaoli|first2=Wag|last3=Xushu|first3=Wu|last4=Yuhong|first4=Chen|last5=Yixuan|first5=Zhong|last6=Zejun|first6=Li|last7=Jiachao|first7=Chen|last8=Jun|first8=Li|last9=Shenglian|first9=Guo|last10=Xiaohong|first10=Chen|date=2019 |page=5007 |bibcode=2019Sust...11.5007Z }}</ref><ref name="Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/zhujiang-xi-jiang-pearl-river?catid=374&Itemid=0|title=Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref>{{cite web|url=http://disc.sci.gsfc.nasa.gov/geomorphology/GEO_5/GEO_PLATE_D-6.shtml|title=Chapter 5: Plate D-6 — GES DISC: Goddard Earth Sciences, Data & Information Services Center|publisher=Disc.sci.gsfc.nasa.gov|accessdate=2012-11-08|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130203044933/http://disc.sci.gsfc.nasa.gov/geomorphology/GEO_5/GEO_PLATE_D-6.shtml|archivedate=2013-02-03 }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF24|| |[[Kasai River|'''Kasai''']]|| {{formatnum:10457}}|| {{formatnum:884376}}|| {{formatnum:2272}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Conception d'un Réseau Optimal de Suivi Hydrométéorologique et Climatique du Bassin Versant de Kasaï">{{cite web |url=https://www.crrebac.org/blog/professeur-raphael-tshimanga-phd-hydrologie-2/conception-dun-reseau-optimal-de-suivi-hydrometeorologique-et-climatique-du-bassin-versant-de-kasai-120 |title=Conception d'un Réseau Optimal de Suivi Hydrométéorologique et Climatique du Bassin Versant de Kasaï |last=Dr. Raphael |first=M. Tshimanga |date=2019 |website=www.crrebac.org}}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation">{{cite report |url=https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/88e59f9a-8a9a-4cb3-8ee8-d25f313c7987/content |title=The water resource in tropical Africa and its exploitation |last1=K.A. |first1=Edwards |last2=G.A. |first2=Classen |last3=E.H.J. |first3=Schroten |publisher=The International Livestock Centre for Africa (ILCA) |location=Addis Ababa (Ethiopia) |page=103 |date=1983 |isbn=92-9053-043-X}}</ref><ref name="Congo River"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA25||'''[[Mackenzie]]''' | || {{formatnum:9910}}|| {{formatnum:1801938}}|| {{formatnum:4241}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Beaufort Sea]]||{{refn|name=Mackenzie|group=n|Average discharge at Mackenzie Delta 310 km³/year (1984–2018); Source or headwater: Mackenzie (main stem 1,749 km)–[[Great Slave Lake]] (Slave inflow–Mackenzie outflow 135 km)–'''[[Slave River|Slave]]''' (main stem 434 km, drainage area 616,400 km², 3,451 m³/s)–'''[[Peace River|Peace]]''' (1,521 km, 306,000 km², 2,225 m³/s)–'''[[Finlay River|Finlay]]''' (402 km, 43,271 km², 680 m³/s) → Total length 4,241 km;}}<ref name="The Mackenzie River Hydroelectric Complex – Concept Study">{{cite report|url=https://www.math.ualberta.ca/~bowman/clembowman.info/PDFs/Chapter8-June12.pdf|title=The Mackenzie River Hydroelectric Complex – Concept Study|last=F. Pierre|first=Gingras|publisher=University of Alberta|pages=137–150|date=2013|website=www.math.ualberta.ca}}</ref><ref name="Recent changes to Arctic river discharge" /><ref name="Arctic Great Rivers Observatory" /><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries" /><ref name="Mackenzie">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/mackenzie?catid=308&Itemid=563|title=Mackenzie|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA26|| |[[Beni River|'''Beni''']]|| {{formatnum:9741}}|| {{formatnum:281367}}|| {{formatnum:1619}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Madeira River|Madeira]]||{{refn|name=Beni|group=n|Average discharge at near mouth (period from 1968 to 1982); Source or headwater: Beni (main stem 1,178 km)–Alto Beni (main stem 178 km, drainage area 31,240 km², average discharge 637 m³/s)–[[Cotacajes River|Cotacajes]] (main stem 125 km, 8,310 km², 121 m³/s)–[[Sacambaya River|Sacambaya]] (37 km)–[[Ayopaya River|Ayopaya]] (40 km)–[[Leque River|Leque]] (37 km)–[[Tallija River|Tallija]] (24 km) → Total length 1,619 km;}}<ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Recursos Hídricos - INE"/><ref name="Balance Hídrico Superficial de Bolivia (1980–2016)"/><ref name="Amazon" /><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA27 | |[[Xingu River|'''Xingu''']] || {{formatnum:9298}}|| {{formatnum:509685}}|| {{formatnum:2324}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Xingu|group=n|Average discharge at near mouth, 1972–2003 (9,680 m³/s, period 1973 to 1990); Source or headwater: Xingu (main stem 1,640 km)–'''[[Culuene River|Culuene]]''' (length 684 km, 29,560 km², average discharge 543 m³/s) → Total length 2,324 km;}}<ref name="Estimating cell-to-cell land surface drainage paths from digital channel networks, with an application to the Amazon basin"/><ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Amazon" /><ref name="The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean" /><ref name="Lynch2012" /><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF28|| '''[[Niger (rijeka)|Niger]]''' | || {{formatnum:8630}}|| {{formatnum:2273946}} || {{formatnum:4184}} || bgcolor="#E0FFFF" |[[Gulf of Guinea]]||<ref name="The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management">{{cite book|url=https://econpapers.repec.org/bookchap/wbkwbpubs/7397.htm|title=The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management|last1=Inger|first1=Andersen|last2=Ousmane|first2=Dione|last3=Martha|first3=Jarosewich-Holder|last4=Jean-Claude|first4=Olivry|last5=Katherin|first5=George Golitzen|isbn=9780821362037|date=2005|publisher=World Bank|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104003516/https://econpapers.repec.org/bookchap/wbkwbpubs/7397.htm|archive-date=4. 1. 2023|access-date=1. 10. 2026|url-status=dead }}</ref><ref name="Niger">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=51&catid=202&Itemid=179|title=Niger|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries" /><ref name="Water Accounting in the Niger River Basin">{{cite book |title=Water Accounting in the Niger River Basin |date=2020 |doi=10.4060/cb1274en |isbn=978-92-5-133378-5|s2cid=242320135 }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA29|| |[[Putumayo River|'''Putumayo''']]|| {{formatnum:8520}}|| {{formatnum:120545}}|| {{formatnum:2005}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Amazon" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |[[Europe|EU]]30|| '''[[Volga]]''' | || {{formatnum:8380}}|| {{formatnum:1466717}}|| {{formatnum:3700}}|| bgcolor="#FFF8DC" |[[Caspian Sea]]||<ref name="The Volga River Basin Report">{{cite report|url=http://isi.irtces.org/isi/rootfiles/2017/07/04/1496391629451299-1498713525725099.pdf|title=The Volga River Basin Report|last1=Valentin|first1=Golosov|last2=Vladimir|first2=Belayev|publisher=UNESCO, UNEP, International Sediment Initiative|location=Moscow (Russia)|date=2017}}</ref><ref name="Volga">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/volga?catid=226&Itemid=550|title=Volga|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA31|| |[[Ohio River|'''Ohio''']]|| {{formatnum:8380}}|| {{formatnum:528202}}|| {{formatnum:2102}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Mississippi River|Mississippi]]||{{refn|name=Ohio|group=n|Average discharge at near mouth, 1951–1996; Source or headwater: Ohio (main stem 1,579 km)–'''[[Allegheny River|Allegheny]]''' (length 523 km, drainage area 30,247 km², average discharge 580 m³/s) → Total length 2,102 km;}}<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref>{{Cite book |last= Leeden |first= Frits van der |author2= Fcrimson L. Troise |author3= David Keith Todd |title= The Water Encyclopedia |edition= 2nd |year= 1990 |publisher= Lewis Publishers |location= Chelsea, Mich. |isbn= 0-87371-120-3 |page= [https://archive.org/details/waterencyclopedi0000vand/page/126 126] |url= https://archive.org/details/waterencyclopedi0000vand/page/126 }}</ref><ref name="Ohio">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/ohio?catid=320&Itemid=179|title=Ohio|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA32||'''[[Magdalena River|Magdalena]]''' | || {{formatnum:8058}}|| {{formatnum:271807}}|| {{formatnum:1558}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Caribbean Sea]]||{{refn|name=Magdalena|group=n|Average discharge at [[Calamar, Bolívar|Calamar]], 1991–2020;}}<ref name="Estudio Nacional del Agua 2022">{{cite web|url=https://www.ideam.gov.co/sala-de-prensa/informes/Estudios%20nacionales%20del%20agua|title=Estudio Nacional del Agua 2022|website=www.ideam.gov.co}}</ref><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010">{{cite web |url=https://www.ideam.gov.co/sala-de-prensa/informes/Estudios%20nacionales%20del%20agua |title=Estudio Nacional del Agua 2010|website=www.ideam.gov.co}}</ref><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014">{{cite web |url=https://www.ideam.gov.co/sala-de-prensa/informes/Estudios%20nacionales%20del%20agua |title=Estudio Nacional del Agua 2014|website=www.ideam.gov.co}}</ref><ref name="Magdalena–Cauca">{{cite web|url=https://riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/magdalena-cauca?catid=337&Itemid=0|title=Magdalena–Cauca|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA33|| '''[[Columbia River|Columbia]]''' | || {{formatnum:7478}}|| {{formatnum:724025}} || {{formatnum:2250}} || bgcolor="#E6E6FA" |[[Pacific Ocean]]||{{refn|name=Columbia|group=n|Average discharge at [[Astoria, Oregon|Astoria]] 236 km³/year (period from 1979 to 2015); Source or headwater: Columbia (lower and middle Columbia main stem 515 km – The total length from the traditional – geographical – source to the mouth is 1,954 km;)–'''[[Snake River|Snake]]''' (length 1,735 km, drainage area 260,939 km², average discharge 1,756 m³/s) → Total length 2,250 km;}}<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Columbia River">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/columbia?catid=184&Itemid=563|title=Columbia River|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Columbia River System Operations Final Environmental Impact Statement|publisher=United States Department of the Interior">{{cite web|url=https://portoflewiston.com/wp-content/uploads/2020/07/Appendix-U.pdf|title=Columbia River System Operations Final Environmental Impact Statement|publisher=United States Department of the Interior|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128012037/https://portoflewiston.com/wp-content/uploads/2020/07/Appendix-U.pdf|archive-date=28. 11. 2025|access-date=1. 10. 2026|url-status=dead}}</ref><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System">{{cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/7904921|title=Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System|last1=Christer|first1=Nilsson|last2=Catherine|first2=Reidy Liermann|last3=Dynesius|first3=Mats|last4=Revenga|first4=Carmen|journal=Science|doi=10.1126/science.1107887|date=2005|volume=308|issue=5720|pages=405–408|pmid=15831757|bibcode=2005Sci...308..405N|s2cid=34820022}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS34|| |'''Middle Ob'''|| {{formatnum:7428}}|| {{formatnum: 1040000}}|| {{formatnum:3061}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Ob]]||{{refn|name=Middle Ob|group=n|Ob River above Irtysh River; Average discharge 7,428 m³/s (1971–2000); Drainage area 1,040,000 km²; Source or headwater: Middle and Upper Ob (main stem 2,373 km)–'''[[Katun (river)|Katun]]''' (length 688 km, drainage area 60,900 km², average discharge 652 m³/s) → Total length 3,061 km;}}<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA35|| '''[[Urugvaj (rijeka)|Urugvaj]]''' | || {{formatnum:7058}}|| {{formatnum:353451}}|| {{formatnum:2408}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Río de la Plata ||{{refn|name=Uruguay|group=n|Average discharge at [[Nueva Palmira]], 1971–2010; Source or headwater: Uruguay (main stem 1,838 km)–'''[[Canoas River|Canoas]]''' (length 570 km, drainage area 14,884 km², average discharge 309 m³/s) → Total length 2,408 km;}}<ref name="Análisis Diagnóstico Transfronterizo de la Cuenca del Plata – ADT" /><ref name="Transboundary River Basin Overview – La Plata" /><ref name="La Plata (Parana)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA36|| '''[[Yukon (rijeka)|Yukon]]''' | || {{formatnum:7000}}|| {{formatnum:861461}}|| {{formatnum:3185}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Norton Sound]]||<ref name="Distribution and Seasonal Abundance of Juvenile Salmon and Other Fished in the Yukon Delta">{{cite book |url=https://espis.boem.gov/final%20reports/86.pdf |title=Distribution and Seasonal Abundance of Juvenile Salmon and Other Fished in the Yukon Delta |last1=Douglas |first1=J. Martin |last2=Clifford |first2=J. Whitmus |last3=Lon |first3=E. Hachmeister |date=1987}}</ref><ref name="Yukon">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=145&catid=315&Itemid=179|title=Rivers Network - Yukon|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Arctic Great Rivers Observatory" /><ref name="Environmental and Hydrologic Overview of the Yukon River Basin, Alaska and Canada">{{cite report|url=https://pubs.usgs.gov/wri/wri994204/pdf/wri994204.pdf|title=Environmental and Hydrologic Overview of the Yukon River Basin, Alaska and Canada|last1=Timothy|first1=P. Brabets|publisher=U.S. Geological Survey (USGS)|page=114|date=2000|website=pubs.usgs.gov}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA37|| |[[Napo River|'''Napo''']]|| {{formatnum:6800}}|| {{formatnum:103308}}|| {{formatnum:1130}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Napo|group=n|Average discharge at Bellavista, 1981–2020;}}<ref name="The Andes–Amazon–Atlantic pathway: A foundational hydroclimate system for social–ecological system sustainability" /><ref name="Amazon" /><ref name="Estudio Binacional de Navegabilidad del río Napo">{{cite web|url=https://www.academia.edu/10462866|title=Estudio Binacional de Navegabilidad del río Napo|last=Laborde|first=Jorge Lopez|date=January 2010}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS38|| '''[[Salween (rijeka)|Salween]]''' | || {{formatnum:6691}}|| {{formatnum:283500}}|| {{formatnum:3289}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Andaman Sea ||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Integrating Suspended Sediment Flux in Large Alluvial River Channels: Application of a Synoptic Rouse‐Based Model to the Irrawaddy and Salween Rivers">{{cite journal|last1=Baronas|first1=J. Jotautas|last2=Stevenson|first2=Emily I.|last3=Hackney|first3=Christopher R.|last4=Darby|first4=Stephen E.|last5=Bickle|first5=Michael J.|last6=Hilton|first6=Robert G.|last7=Larkin|first7=Christina S.|last8=Parsons|first8=Daniel R.|last9=Myo Khaing|first9=Aung|last10=Tipper|first10=Edward T.|title=Integrating Suspended Sediment Flux in Large Alluvial River Channels: Application of a Synoptic Rouse-Based Model to the Irrawaddy and Salween Rivers|journal=Journal of Geophysical Research: Earth Surface|volume=125|number=9|date=2020|article-number=e2020JF005554 |issn=2169-9003|doi=10.1029/2020JF005554|bibcode=2020JGRF..12505554B}}</ref><ref name="Salween (Nu river)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/salween-nu-river?catid=282&Itemid=780|last=Eric|first=Tilman|title=Salween (Nu river)|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Guidebook on Water Resources, Use and Management in Asia and the Pacific – Volume One: Water Resources and Water Use"/><ref name="Water allocation assessment to support IWRM in the major river basins of Myanmar: Now and in the Future">{{cite report|url=https://repository.tudelft.nl/record/uuid:81d5fdd6-0adb-456b-ba27-902f76fd70f1|title=Water allocation assessment to support IWRM in the major river basins of Myanmar: Now and in the Future|last=Rens|first=Hasman|publisher=Deltares, Delft University of Technology (TU Delft)|location=Delft (Netherlands)|page=215|date=2014|website=repository.tudelft.nl}}</ref><ref name="Spatial and Temporal Evolution Characteristics of the Salween River Delta from 1973 to 2021">{{cite journal|journal=Remote Sensing|title=Spatial and Temporal Evolution Characteristics of the Salween River Delta from 1973 to 2021|url=https://www.mdpi.com/2072-4292/15/5/1467|last1=Aoyang|first1=He|last2=Jiangcheng|first2=Huang|last3=Zhengbao|first3=Sun|last4=Jingyi|first4=Zhou|last5=Cheng|first5=Yang|doi=10.3390/rs15051467|doi-access=free|page=16|volume=15|issue=5|date=2023}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |[[Oceania|OC]]39|| '''[[Fly River|Fly]]''' | || {{formatnum:6500}}|| {{formatnum:73809}}|| {{formatnum:1050}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Papua]]||<ref name="Sediment delivery from the Fly River tidally dominated delta to the nearshore marine environment and the impact of El Niño">{{cite journal |journal=Geophysical |title=Sediment delivery from the Fly River tidally dominated delta to the nearshore marine environment and the impact of El Niño |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1029/2006JF000669 |last1=Andrea |first1=S. Ogston |last2=Richard |first2=W. Sternberg |last3=Charles |first3=A. Nittrouer |last4=D. Preston |first4=Martin |last5=Miguel |first5=A. Goñi |last6=John |first6=S. Crockett |volume=113 |page=18 |doi=10.1029/2006JF000669 |date=2008 |number=F1 |bibcode=2008JGRF..113.1S11O}}</ref><ref name="Sustainable Development for Traditional Inhabitants of the Torres Strait Region">{{cite book |url=http://hdl.handle.net/11017/211 |title=Sustainable Development for Traditional Inhabitants of the Torres Strait Region |last1=David |first1=Lawrence |last2=Tim |first2=Cansfield-Smith |date=1990 |publisher=Great Barrier Reef Marine Park Authority |hdl=11017/211 |isbn=978-0-642-12028-1 }}</ref><ref name="DFO – Flood Observatory">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/wiki/Main_Page|title=DFO – Flood Observatory|website=floodobservatory.colorado.edu}}</ref><ref name="The Fly River catchment Papua New Guinea: a regional environmental assessment">{{cite report|url=https://portals.iucn.org/library/node/6969|title=The Fly River catchment Papua New Guinea: a regional environmental assessment|author=International Union for Conservation of Nature (IUCN)|publisher=IUCN|location=Gland (Switzerland)|page=86|isbn=978-2-8317-0236-0|website=portals.iucn.org}}</ref><ref name="Identifying water quality and ecosystem health threats to the Torres Strait and Far Northern GBR arising from runoff of the Fly River">{{cite report|url=https://nesptropical.edu.au/wp-content/uploads/2019/07/NESP-Project-2.2.1-Final-Report.pdf|title=Identifying water quality and ecosystem health threats to the Torres Strait and Far Northern GBR arising from runoff of the Fly River|last=Jane|first=Waterhouse|publisher=Tropical Water Quality (TWQ), National Environmental Science Program (NESP), Reef and Rainforest Research Centre Limited (RRRC)|location=James Cook University, Town (Australia)|page=184|isbn=978-1-925514-27-8|date=2018}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU40|| '''[[Dunav]]''' | || {{formatnum:6452}}|| {{formatnum:801463}}|| {{formatnum:2850}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Black Sea]]||<ref name="Danube">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=45&catid=193&Itemid=179 |title=Danube |last=Eric |first=Tilman |website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Rivers of Europe">{{cite book|url=https://www.jcerni.rs/wp-content/uploads/2019/10/camaro-d/192%20The%20Danube%20River%20Basin.pdf|title=Rivers of Europe|chapter=The Danube River Basin|last1=Klement|first1=Tockner|last2=Christopher|first2=T. Robinson|last3=Urs|first3=Uehlinger|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-369449-2|doi=10.1016/B978.0-12-369449-2.X0001-X|pages=59–112|date=2009 |doi-broken-date=12 April 2026 }}</ref><ref name="Drainage basin of the Black Sea">{{cite report|url=https://unece.org/second-assessment-transboundary-rivers-lakes-and-groundwaters#|title=Drainage basin of the Black Sea|docket=Second Assessment of Transboundary Rivers, Lakes and Groundwaters|author=UNECE|others=Finnish Environment Institute (Syke), International Water Assessment Centre (IWAC), Slovak Hydrometeorological Institute (SHMÚ), United Nations Environment Programme (UNEP), Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Global Resource Information Database (GRID–Geneva), International Groundwater Resources Assessment Centre (IGRAC), Zoï Environment Network (Zoï)|publisher=United Nations Economic Comission for Europe (UNECE)|location=New York (United States), Geneva (Italy), Genf (Switzerland)|date=2011|website=unece.org}}</ref><ref name="The Danube River and its delta, hydrogeographyc characteristics – actual synthesis">{{cite conference |url=https://www.limnology.ro/wrw2023/proceedings.html |conference=6th Water Resources and Wetlands 2023–Eco friendly meeting: Tulcea (Romania) |title=The Danube River and its delta, hydrogeographyc characteristics – actual synthesis |last1=Petre |first1=Gâștescu |last2=Petre |first2=Bretcan |last3=Elena |first3=Tuchiu |publisher=Romanian Limnogeographical Association (RLA) |location=Tulcea, Călăraşi, Bucharest (Romania) |page=16 |issn=2285-7923 |date=2023 |website=www.limnology.ro}}</ref><ref name="Hydromorphological balance of the Danube River Channel on the Sector between Bazias (km 1072.2) and Danube Delta Inlet (km 80.5)">{{cite report|url=https://www.osce.org/files/f/documents/0/8/32944.pdf|title=Hydromorphological balance of the Danube River Channel on the Sector between Bazias (km 1072.2) and Danube Delta Inlet (km 80.5)|last=Bondar|first=Constantin|publisher=National Institute of Marine Geology and Geoecology (GeoEcoMar)|location=Bucharest (Romania)|page=13|website=www.osce.org|access-date=30 April 2022}}</ref><ref name="The Danube River in the Pontic Sector – Hidrologycal Regime">{{cite report|url=https://www.limnology.ro/water2012/Proceedings/001.pdf|title=The Danube River in the Pontic Sector – Hidrologycal Regime|last1=Gâştescu|first1=Petre|last2=Țuchiu|first2=Elena|docket=Water resources and wetlands: Conference Proceedings|location=Tulcea, Romania|editor-first1=Petre|editor-last1=Gâştescu|editor-first2=William |editor-last2=Lewis William Jr|editor-first3=Petre|editor-last3=Breţcan|date=2012|isbn=978-606-605-038-8|page=18|website=www.limnology.ro}}</ref><ref name="Buletin hidrologic zilnic">{{cite report|url=https://www.hidro.ro/bulletin_type/buletin-hidrologic-zilnic|title=Buletin hidrologic zilnic|docket=Diagnoza și prognoza pentru Dunăre|author=Institutul Nacional de Hidrologie și Gospodărire a Apelor (I. N. H. G. A.)|publisher=I.N.H.G.A.|location=Bucharest (Romania)|website=www.hidro.ro}}</ref><ref name="TNMN Yearbooks">{{cite report|url=https://www.icpdr.org/library/publications/tnmn-yearbooks|title=TNMN Yearbooks|docket=Water Quality in the Danube River Basin|last=Igor|first=Liska|publisher=International Commission for the Protection of the Danube River (ICPDR)|location=Vienna (Austria)|website=www.icpdr.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA41 || |[[Madre de Dios River|'''Madre de Dios''']]|| {{formatnum:6372}}|| {{formatnum:125287}}|| {{formatnum:1210}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Beni River|Beni]]||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Recursos Hídricos - INE" /><ref name="Balance Hídrico Superficial de Bolivia (1980–2016)" /><ref name="Amazon" /><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS42|| '''[[Kapuas River|Kapuas]]''' | || {{formatnum:6012}}|| {{formatnum:94457}}|| {{formatnum:1143}}|| bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea ||<ref name="Riverine carbon fluxes to the South China Sea: Riverine carbon fluxes to the SCS">{{cite journal |journal=Journal of Geophysical Research: Biogeosciences |doi=10.1002/2016JG003701 |url=https://www.researchgate.net/publication/317140380 |last1=Ting-Hsuan |first1=Huang |last2=Chen-Tung |first2=Arthur Chen |last3=Hsiao-Chun |first3=Tseng |last4=Jiann-Yuh |first4=Lou |last5=Shu Lun |first5=Wang |last6=Liyang |first6=Yang |last7=Selvaraj |first7=Kandasamy |last8=Xuelu |first8=Gao |last9=Jough-Tai |first9=Wang |last10=Edvin |first10=Aldrian |last11=G.S. |first11=Jacinto |last12=Gusti Z. |first12=Anshari |last13=Penjai |first13=Sompongchaiyakul |last14=B.J. |first14=Wang |title=Riverine carbon fluxes to the South China Sea: Riverine carbon fluxes to the SCS |date=May 2017 |s2cid=135024272 |volume=122 |number=5 |pages=1239–1259}}</ref><ref name="Kalimantan–Borneo">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/kalimantan-borneo?catid=277&Itemid=780 |title=Kalimantan–Borneo |last=Eric |first=Tilman |website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA43|| |[[Juruá River|'''Juruá''']]|| {{formatnum:6004}}|| {{formatnum:190573}}|| {{formatnum:3283}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF44 | |[[Ubangi River|'''Ubangi''']] || {{formatnum:5936}}|| {{formatnum:651915}}|| {{formatnum:2350}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||{{refn|name=Ubangi|group=n|Average discharge, 1911–1983; Source or headwater: Ubangi (main stem 1,046 km)–'''[[Uele River|Uele]]''' (main stem 864 km, drainage area 140,155 km², average discharge 1,468 m³/s)–[[Kibali River|Kibali]] (440 km, 22,380 km², 175 m³/s) → Total length 2,350 km;}}<ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin">{{cite journal|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01671764|doi=10.1016/j.jag.2017.11.015 |title=Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin |year=2018 |last1=Becker |first1=M. |last2=Papa |first2=F. |last3=Frappart |first3=F. |last4=Alsdorf |first4=D. |last5=Calmant |first5=S. |last6=Da Silva |first6=J. Santos |last7=Prigent |first7=C. |last8=Seyler |first8=F. |journal=International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation |volume=66 |pages=196–209 |bibcode=2018IJAEO..66..196B |s2cid=6873734 }}</ref><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation" /><ref name="Congo River"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA45 | |[[Meta River|'''Meta''']] || {{formatnum:5694}}|| {{formatnum:106733}}|| {{formatnum:1100}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Orinoco]]||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2022" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/><ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS46|| '''[[Ind]]''' | || {{formatnum:5589}}|| {{formatnum:1143101}}|| {{formatnum:3600}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Arabian Sea]]||<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Indus">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/indus?catid=220&Itemid=0|title=Indus|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Dynamics of Climate Change and Water Resources of Northwestern Himalaya">{{cite book|doi=10.1007/978-3-319-13743-8_7|chapter=Critical Evaluation and Assessment of Average Annual Precipitation in the Indus, the Ganges and the Brahmaputra Basins, Northern India|title=Dynamics of Climate Change and Water Resources of Northwestern Himalaya|series=Society of Earth Scientists Series|date=2015|last1=Khan|first1=Abul A.|last2=Pant|first2=Naresh C.|last3=Goswami|first3=Anuj|last4=Lal |first4=Ravish|last5=Joshi|first5=Rajesh|pages=67–84|isbn=978-3-319-13742-1}}</ref><ref name="The Geographical and Traditional Sources of the Indus River">{{cite web|url=https://www.himalayanclub.org/hj/74/15/the-geographical-and-traditional-sources-of-the-indus-river|title=The Geographical and Traditional Sources of the Indus River|last=Seregei|first=Balalaev|date=2026|website=www.himalayanclub.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS47|| |[[Aldan (river)|'''Aldan''']] || {{formatnum:5501}}|| {{formatnum:717203}}|| {{formatnum:2273}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Lena River|Lena]]||<ref name="Respose of Siberian River Discharge to Disturbances of Forests Caused by Wildfires">{{cite book|doi=10.3390/ECWS-3-05801|doi-access=free|last1=Evgenii|first1=I. Ponomarev|last2=Tatiana|first2=V. Ponomarev|title=Respose of Siberian River Discharge to Disturbances of Forests Caused by Wildfires|chapter=Response of Siberian River Discharge to Disturbances of Forests Caused by Wildfires |date=2018|volume=7|number=1|page=1}}</ref><ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA48 | |[[Branco River|'''Rio Branco''']]|| {{formatnum:5300}}|| {{formatnum:192393}}|| {{formatnum:1454}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]]||{{refn|name=Rio Branco|group=n|Average discharge at near mouth, 1980–2006; Source or headwater: Rio Branco (main stem 802 km)–'''[[Uraricoera River|Uraricoera]]''' (length 652 km, drainage area 49,630 km², average discharge 1,500 m³/s) → Total length 1,454 km;}}<ref name="Amazon" /><ref name="Inserção do rio Rranco nas áreas úmidas da Amazônia, estado de Roraima, Amazônia setentrional">{{cite report|url=https://www.agbbauru.org.br/publicacoes/revista/anoXXV_2/agb_xxv_2_web/agb_xxv_2-14.pdf|title=Inserção do rio Rranco nas áreas úmidas da Amazônia, estado de Roraima, Amazônia setentrional|last1=Thiago|first1=Moratode Carvalho|last2=Rúbson|first2=Pinheiro Maia|last3=Carlos|first3=Sander|publisher=Ciência Geográfica, Associação dos Geografos Brasileiro — Seção Bauru|location=Universidade Federal de Roraima, Universidade Federal do Ceará|pages=657–681|volume=15|date=2021|website=www.agbbauru.org.br}}</ref><ref name="Contribuições da Altimetria Espacial á Modelagem Hidrológica de Grandes Bacias na Amazônia">{{cite report|url=https://coc.ufrj.br/wp-content/uploads/tainacan-items/41068/48796/Augusto-Cesar-Vieira-Getirana-_D.pdf|title=Contribuições da Altimetria Espacial á Modelagem Hidrológica de Grandes Bacias na Amazônia|last1=Augusto César|first1=Vieira Getirana|last2=Webe João|first2=Mansur|last3=Marie-Paule|first3=Bonnet|last4=Frédérique|first4=Seyler|last5=Nelson Luis|first5=da Costa Dias|last6=Otto Corrêa|first6=Rotunno Filho|last7=Serge|first7=Chauzy|last8=Walter|first8=Collischonn|publisher=Universidade Federal do Rio de Janeiro (UFRJ), Coordenação dos Programas de Pós–Graduação e Pesquisa de Engenharia (COPPE)|location=Rio de Janeiro (Brazil)|page=273|doi=10.1002/hyp|date=2009|website=coc.ufrj.br |doi-broken-date=12 April 2026 }}</ref><ref name="Amazon" /><ref name="DFO – Flood Observatory" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA49 | |'''Upper Orinoco'''|| {{formatnum:5294}}|| {{formatnum:100975}}|| {{formatnum:890}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||{{refn|name=Upper Orinoco|group=n|Orinoco River above Guaviare River;}}<ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA50 | |[[Javary River|'''Javary''']]|| {{formatnum:5194}}|| {{formatnum:108966}}|| {{formatnum:1309}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF51|| '''[[Ogooué River|Ogooué]]''' | || {{formatnum:5142}}|| {{formatnum:225548}} || {{formatnum:1200}} || bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||<ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations" /><ref name="Site ramsar bas Ogooue">{{cite conference|url=https://rsis.ramsar.org/RISapp/files/RISrep/GA1851RISformer_160316.pdf|title=Site ramsar bas Ogooue|conference=Session de la Conférence des Parties contractantes|publisher=FDR|page=22|date=2008|location=Liberville, Gabon|last1=Mengue|first1=Medou|last2=Ondamba|first2=Ombanda|last3=Ndjokounda|first3=Come|last4=Mounganga|first4=Magloir-Désiré|last5=Bayani|first5=Emmanuel|last6=Mikala|first6=Rufin|website=rsis.ramsar.org}}</ref><ref name="Central West Coast">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Central West Coast|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref>{{cite conference|url=https://www.researchgate.net/publication/348187946|title=Modeling the Ogooué river discharge based on multi-missions altimetry data|date=September 2018|conference=AGU Chapman Conference on Hydrologic Research in the Congo Basin|location=Washington DC|website=www.researchgate.net}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC52||'''[[Mamberamo River|Mamberamo]]''' | || {{formatnum:5014}}|| {{formatnum:78957}} || {{formatnum:1112}} || bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean||{{refn|name=Mamberamo|group=n|Average discharge at Mamberamo Delta 158.23 km³/year (2003–2012); Source or headwaters: Mamberamo (main stem 283 km)–'''[[Taritatu River|Taritatu]]''' (main stem 650 km, drainage area 47,803 km², average discharge 2,703 m³/s)–[[Waruta River|Waruta]] (179 km, 4,296 km², 123 m³/s) → Total length 1,112 km;}}<ref name="Country Report Implementation of Demonstration Project Mamberamo River Basin Indonesia">{{cite report|url=https://www.restec.or.jp/geoss_ap2/pdf/0415/wg2/sr1/06.pdf|title=Country Report Implementation of Demonstration Project Mamberamo River Basin Indonesia|publisher=Indonesian Hydrological Society|last=Joesron|first=Loebis|date=2008|website=www.restec.or.jp}}</ref><ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Mamberamo–Tami–Apauvar">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2014_Pola%20PSDA%20Mamberamo%20Tami%20Apauvar.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Mamberamo–Tami–Apauvar|website=www.sda.pu.go.id|date=2014}} {{Mrtav link}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC53||'''[[Sepik]]''' | || {{formatnum:5000}}|| {{formatnum:80386}} || {{formatnum:1126}} || bgcolor="#E6E6FA" |[[Bismarck Sea]]||{{refn|name=Sepik|group=n|Average discharge at [[Angoram]], 1964–1980;}}<ref name="Geomorphology of Papua New Guinea">{{cite report|url=https://openresearch-repository.anu.edu.au/bitstream/1885/114888/2/b12297859.pdf|title=Geomorphology of Papua New Guinea|last=Ernst|first=Löffler|publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization (CSIRO)|location=Canberra (Australia)|page=212|date=1977|isbn=0-7081-0410-X|website=openresearch-repository.anu.edu.au}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA54|| |[[Caroní River|'''Caroní''']] || {{formatnum:4981}}|| {{formatnum:95442}}|| {{formatnum:952}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" | SA55 | |[[Juruena River|'''Juruena''']] || {{formatnum:4937}}|| 192,628||{{formatnum:1240}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Tapajós]]||<ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU56|| '''[[Pečora (rijeka)|Pečora]]''' | || {{formatnum:4877}}|| {{formatnum:312763}}|| {{formatnum:1826}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Barents Sea]]||<ref name="Structure and variability of the Pechora plume in the southeastern part of the Barents Sea">{{cite journal |title=Structure and variability of the Pechora plume in the southeastern part of the Barents Sea |last1=Vladimir |first1=Rogozhin |last2=Alexander |first2=Osadchiev |last3=Olga |first3=Konivalova |journal=Frontiers in Marine Science |date=2023 |volume=10 |article-number=1052044 |doi=10.3389/fmars.2023.1052044 |doi-access=free |bibcode=2023FrMaS..1052044R }}</ref><ref name="Recent changes to Arctic river discharge" /><ref name="Northern Europe">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=126&catid=298&Itemid=179|title=Northern Europe|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA57 | |'''[[Paraná do Urariá]]'''–[[Canumã River|'''Canumã''']] || {{formatnum:4804}}|| {{formatnum:133212}}|| {{formatnum:1313}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||{{refn|name=Paraná do Urariá–Canumã|group=n|Average discharge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Paraná do Urariá (main stem 408 km)–'''[[Canumã River|Canumã]]''' (main stem 218 km, drainage area 52,208 km², average discharge 2,135 m³/s)–'''[[Sucunduri River|Sucunduri]]''' (687 km, 26,541 km², 943 m³/s) → Total length 1,313 km;}}<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS58|| | '''[[Meghna River|Upper Meghna]]'''|| {{formatnum:4753}}|| {{formatnum:69871}}|| {{formatnum:1040}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Old Brahmaputra River|Old Brahmaputra]], Lower Meghna ||<ref name="Variation of Satellite-Based Suspended Sediment Concentration in the Ganges-Brahmaputra Estuary from 1990 to 2020" /><ref name="Hydrological Cycle Volume III" /><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS59|| |[[Chindwin River|'''Chindwin''']]|| {{formatnum:4740}}|| {{formatnum:114685}}|| {{formatnum:1207}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Irrawaddy River|Irrawaddy]]||<ref name="Cataloge of Rivers in Southeast Asia and the Pacific–Volume VI.">{{cite report|title=Cataloge of Rivers in Southeast Asia and the Pacific–Volume VI.|work=Myanmar 1. Chindwin River|url=http://hywr.kuciv.kyoto-u.ac.jp/ihp/riverCatalogue/Vol_06/Myanmar-1_Chindwin_River.pdf|last1=Hidetaka|first1=Chikamori|last2=Liu|first2=Heng|last3=Trevor|first3=Daniel|publisher=UNESCO–IHP|location=Yokohama (Japan)|date=2012}}</ref><ref name="Irrawaddy (Ayeyarwaddy)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS60|| '''[[Rajang River|Rajang]]''' | || {{formatnum:4715}}|| {{formatnum:52009}}|| 773 || bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea ||<ref name="Riverine carbon fluxes to the South China Sea: Riverine carbon fluxes to the SCS" /><ref name="Microbial Ecology and Nutrient Dynamics of the Rajang River">{{cite thesis|last=Sien Aun |first=Edwin Sia |title=Microbial Ecology and Nutrient Dynamics of the Rajang River|date=2019|degree=Doctor of Philosophy|url=https://researchbank.swinburne.edu.au/file/6e6a61f5-0d9f-405c-9631-77aeedfab016/1/edwin_sia_thesis.pdf|access-date=7 March 2022|publisher=Faculty of Engineering, Computing and Science - Swinburne University of Technology|location=Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109085640/https://researchbank.swinburne.edu.au/file/6e6a61f5-0d9f-405c-9631-77aeedfab016/1/edwin_sia_thesis.pdf|archive-date=9 January 2022|url-status=dead}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA61|| |'''[[Paragvaj (rijeka)|Paragvaj]]'''|| {{formatnum:4696}}|| {{formatnum:1120154}}|| {{formatnum:2621}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Paraná River|Paraná]]||<ref name="Análisis Diagnóstico Transfronterizo de la Cuenca del Plata – ADT" /><ref name="Transboundary River Basin Overview – La Plata" /><ref name="La Plata (Parana)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS62 | |'''[[Gan River|Gan]]'''|| {{formatnum:4658}}|| {{formatnum:162225}}|| {{formatnum:885}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Yangtze]]||{{refn|name=Gan|group=n|Average discharge from the Lake Poyang into the Yangtze River is 147 km³/year (1960–2022); Total drainage area 162,225 km²; Source or headwater: Gan (main stem 572 km – Average discharge into the Lake Poyang 2,865 m³/s, drainage area 103,074 km²)–[[Lake Poyang]]–'''[[Gong River|Gong]]''' (length 313 km, drainage area 27,074 km², 700 m³/s) → Total length 885 km;}}<ref name="Impacts, contributing factors and countermeasures o extreme droughts in Poyang Lake">{{cite report|url=https://bulletinofcas.researchcommons.org/journal/vol38/iss12/18|title=Impacts, contributing factors and countermeasures o extreme droughts in Poyang Lake|last1=Zhang|first1=Qi|last2=Xue|first2=Chenyang|last3=Xia|first3=Jun|publisher=China Academic Journals|volume=38|issue=12|pages=1894–1902|date=2023|website=bulletinofcas.researchcommons.org}}</ref><ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS63|| '''[[Barito River|Barito]]''' | || {{formatnum:4514}}|| {{formatnum:78632}} || {{formatnum:1090}} || bgcolor="#E6E6FA" |[[Java Sea]]||{{refn|name=Barito|group=n|Average discharge at Barito Delta, 2003–2016; Source or headwater: Barito (main stem 832 km)–'''Murung''' (length 258 km, drainage area 7,411 km², average discharge 555 m³/s) → Total length 1,090 km;}}<ref name="Riverine carbon fluxes to the South China Sea: Riverine carbon fluxes to the SCS" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF64|| |[[Ruki River|'''Ruki''']]|| {{formatnum:4500}}|| {{formatnum:175293}}|| {{formatnum:1296}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||{{refn|name=Ruki|group=n|Average discharge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Ruki (main stem 105 km)–'''[[Busira River|Busira]]''' (main stem 305 km, drainage area 123,669 km², average discharge 3,343 m³/s)–'''[[Tshuapa River|Tshuapa]]''' (886 km, 51,468 km², 1,422 m³/s) → Total length 1,296 km;}}<ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin" /><ref name="The Annual Hydrograph of the Ruki River">{{cite web|url=https://www.xylem.com/en-om/resources/case-studies/the-annual-hydrograph-of-the-ruki-river|title=The Annual Hydrograph of the Ruki River|website=www.xylem.com|date=2021}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA65 || | '''Upper Tocantins'''||{{formatnum:4448}} ||{{formatnum:308345}} ||{{formatnum:2167}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Tocantins River|Tocantins]] ||{{refn|name=Upper Tocantins|group=n|Tocantins River above Araguaia River; Its average discharge at the mouth of the Araguaia 4,448 m³/s (period from 1971 to 2000); Source or headwater: Tocantins (upper Tocantins main stem 1,658 km → Total length lower and upper Tocantins 2,640 km)–'''[[Maranhão River|Maranhão]]''' (main stem 392 km, drainage area 41,383 km², average discharge 699 m³/s)–[[Arraial Velho River|Arraial Velho]] (117 km);}}<ref name="Tocantins" /><ref name="Plano estratégico da bacia hidrográfica dos rios Tocantins e Araguaia: relatório síntese" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA66 | |[[Vaupés River|'''Vaupés''']] || {{formatnum:4345}}|| {{formatnum:64370}}|| {{formatnum:1381}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS67|| '''[[Red River (Asia)|Red River]]''' | || {{formatnum:4341}}|| {{formatnum:170903}}|| {{formatnum:1280}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Tonkin]]||<ref name="Bathymetry of the Hong and Luoc River Junction, Red River Delta, Vietnam, 2010">{{cite report|url=https://pubs.usgs.gov/sim/3235/SIM3235.pdf|title=Bathymetry of the Hong and Luoc River Junction, Red River Delta, Vietnam, 2010|last1=Paul|first1=J. Kinzel|last2=Jonathan|first2=M. Nelson|last3=Duong|first3=Duc Toan|last4=Mung|first4= Dinh Thanh|last5=Yasuyuki|first5=Shimizu|publisher=U.S. Geological Survey (USGS)|location=Sapporo (Japan), Golden (Colorado, United States), Hanoi (Vietnam)|website=www.pubs.usgs.gov|date=2012}}</ref><ref name="Bank erosion in Mekong Delta and Red River">{{cite report |url=https://www.researchgate.net/publication/294892187 |title=Bank erosion in Mekong Delta and Red River |date=2004 |via=[[ResearchGate]]}}</ref><ref name="Guidebook on Water Resources, Use and Management in Asia and the Pacific – Volume One: Water Resources and Water Use"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS68|| '''[[Mahakam River|Mahakam]]''' | || {{formatnum:4278}}|| {{formatnum:77095}}|| 980 || bgcolor="#E6E6FA" |[[Makassar Strait]]||<ref name="Riverine carbon fluxes to the South China Sea: Riverine carbon fluxes to the SCS" /><ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Mahakam">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/files/2017_Pola%20PSDA%20Mahakam.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Mahakam|website=www.sda.pu.go.id|date=2023}} {{Mrtav link}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS69|| |[[Nizhnyaya Tunguska|'''Lower Tunguska''']]|| {{formatnum:4139}}|| {{formatnum:473000}}|| {{formatnum:2989}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Yenisei]]||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA70||'''[[Atrato River|Atrato]]''' | || {{formatnum:4138}}|| {{formatnum:36231}}|| 750 || bgcolor="#E0FFFF" |[[Gulf of Urabá]]||<ref name="Streamflow Intensification Driven by the Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) in the Atrato River Basin, Northwestern Colombia">{{cite journal|title=Streamflow Intensification Driven by the Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) in the Atrato River Basin, Northwestern Colombia|last=Wilmar|first=Loaiza Cerón|journal=Water|date=2020|volume=12|number=1|page=216|doi=10.3390/w12010216|doi-access=free|bibcode=2020Water..12..216L |hdl=10251/176393|hdl-access=free}}</ref><ref name="urlgeotest.tamu.edu">{{cite web |url=http://geotest.tamu.edu/userfiles/167/210.pdf |title=Chapter 14 |work=The Pacific and Caribbean Rivers of Colombia: Water Discharge, Sediment Transport and Dissolved Loads |accessdate=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325144718/http://geotest.tamu.edu/userfiles/167/210.pdf |archive-date=2012-03-25 |url-status=dead}}</ref><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF71|| '''[[Zambezi]]''' | || {{formatnum:4134}}|| {{formatnum:1474004}} || {{formatnum:3421}} || bgcolor="#F0FFF0" |[[Mozambique Channel]]||{{refn|name=Zambezi|group=n|Average discharge at Zambezi Delta 130.39 km³/year (1962–2002); Source or headwater: Zambezi (main stem 2,389 km)–'''[[Lungwebungu River|Lungwebungu]]''' (length 1,032 km, drainage area 44,368 km², average discharge 114 m³/s) → Total length 3,421 km; According to the latest research, the length of the Zambezi River from its traditional geographical source is 3,079 km ([[Zambia]]). The distance from the most remote source—at the headwaters of the Lungwebungu River in [[Angola]]—to the mouth is 3,421 km. In years when the [[Okavango River|Okavango]] experiences a good flood some of the water escapes east along the normally dry channel of the Magwekwana River into the Linyanti Swamp, thus entering the Zambezi basin. According to the GRDC, the combined catchment area of ​​the Zambezi and Okavango is 1,988,756 km².<ref name="Assessment of source regions of the Zambezi River: implications for regional water security">{{cite report|title=Assessment of source regions of the Zambezi River: implications for regional water security|url=https://hess.copernicus.org/articles/29/4557/2025|last1=Mauro|first1=Lourenco|last2=Rutledge|first2=S. Boyes|last3=Fenton|first3=P. D. Cotterill|last4=Tyrel|first4=Flügel|last5=Frank|first5=C. Nyoni|last6=Goabaone|first6=J. Ramatlapeng|last7=Rainer|first7=von Brandis|publisher=European Geosciences Union (EGU), Hydrology and Earth System Sciences (HESS)|date=2025|volume=29|issue=18|website=hess.copernicus.org, www.egu.eu}}</ref>}}<ref name="Zambezi–Lake Malawi">{{cite web|url=https://riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/zambezi-lake-malawi?catid=326&Itemid=0|title=Zambezi–Lake Malawi|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="The Zambezi River Basin: A Multi-Sector Investment Opportunities Analysis">{{cite report|url=https://cridf.net/RC/wp-content/uploads/2018/05/36ZambeziStateoftheBasinVol3.pdf|title=The Zambezi River Basin: A Multi-Sector Investment Opportunities Analysis|docket=State of the Basin|author=The International Bank for Reconstruction and Development|publisher=The World Bank|location=Washington D.C. (United States)|website=www.worldbank.org|page=202|volume=3|date=2010}}</ref><ref name="Spatial and temporal runoff oscillation analysis of the main rivers of the world during the 19th–20th centuries" /><ref name="DFO – Flood Observatory" /><ref name="Hydropower Production in Future Climate Scenarios; the Case for the Zambezi River">{{cite journal |last1=Hamududu |first1=Byman |last2=Killingtveit |first2=Ånund |title=Hydropower Production in Future Climate Scenarios; the Case for the Zambezi River |journal=Energies |date=2016 |volume=9 |issue=7 |page=502 |doi=10.3390/en9070502|doi-access=free|hdl=11250/2472289 |hdl-access=free }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU72|| |'''[[Kama (rijeka)|Kama]]'''|| {{formatnum:4119}}|| {{formatnum:523324}}|| {{formatnum:1805}}|| bgcolor="#FFF8DC" |[[Volga]]||<ref name="The Volga River Basin Report" /><ref name="Volga" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS73|| '''[[Kolima]]''' | || {{formatnum:4100}}|| {{formatnum:679934}}|| {{formatnum:2600}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Kolyma Gulf]]||<ref name="Recent changes to Arctic river discharge" /><ref name="Arctic Great Rivers Observatory" /><ref name="Siberian Basins" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA74|| |[[Apaporis River|'''Apaporis''']]|| {{formatnum:4092}}|| {{formatnum:53509}}|| {{formatnum:1425}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Japurá River|Japurá]]||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Amazon" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA75 || |[[Aripuanã River|'''Aripuanã''']]|| {{formatnum:4087}}|| {{formatnum:147224}}|| {{formatnum:1175}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Madeira ||<ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Amazon" /><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA76|| '''[[Nelson River|Nelson]]''' | || {{formatnum:4024}}|| {{formatnum:1353555}}|| {{formatnum:2670}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Hudson Bay]]||{{refn|name=Nelson|group=n|Nelson with [[Churchill River (Hudson Bay)|Churchill]]; Average water flow after diversions (see→[[Nelson River Hydroelectric Project]]); Source or headwater: Nelson (main stem 644 km)–[[Lake Winnipeg]] (Saskstchewan inflow–Nelson outflow 87 km)–'''[[Saskatchewan River|Saskatchewan]]''' (main stem 547 km, drainage area 405,864"km², 634 m³/s)–'''[[South Saskatchewan River|South Saskatchewan]]''' (main stem 805 km, 131,442 km², 280 m³/s)–[[Bow River|Bow]] (587 km, 23,862 km², 129 m³/s) → Total length 2,670 km;}}<ref name="Quantification et traçage géochimique des exports fluviaux: exemples de bassins hydrographiques du Canada">{{cite report|url=https://archipel.uqam.ca/3971/1/D2158.pdf|title=Quantification et traçage géochimique des exports fluviaux: exemples de bassins hydrographiques du Canada|last=Éric|first=Rosa|publisher=Université du Québec á Montréal, Institut de Physique du Globe de Paris|location=Montréal, Québec (Canada), Paris (France)|website=www.archipel.ugam.ca|page=189|date=2011}}</ref><ref name="The effect of climate change on the simulated streamflow of six Canadian rivers based on the CanRCM4 regional climate model">{{cite journal|journal=Research Article|url=https://hess.copernicus.org/articles/29/291/2025/hess-29-291-2025.html|last1=Vivek|first1=K. Arora|last2=Aranildo|first2=Lima|last3=Rajesh|first3=Shrestha|page=291-312|volume=29|issue=1|title=The effect of climate change on the simulated streamflow of six Canadian rivers based on the CanRCM4 regional climate model|doi=10.5194/hess-29-291-2025|date=2025|doi-access=free|bibcode=2025HESS...29..291A}}</ref><ref name="online.ucpress.edu">{{cite journal |url=https://online.ucpress.edu/elementa/article/9/1/00098/117201/Changing-freshwater-contributions-to-the-ArcticA |doi=10.1525/elementa.2020.00098 |title=Changing freshwater contributions to the Arctic |date=2021 |last1=Stadnyk |first1=Tricia A. |last2=Tefs |first2=A. |last3=Broesky |first3=M. |last4=Déry |first4=S. J. |last5=Myers |first5=P. G. |last6=Ridenour |first6=N. A. |last7=Koenig |first7=K. |last8=Vonderbank |first8=L. |last9=Gustafsson |first9=D. |journal=Elementa: Science of the Anthropocene |volume=9 |issue=1 |page=00098 |s2cid=236682638 |doi-access=free |bibcode=2021EleSA...9...98S}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA77|| '''[[Fraser River|Fraser]]'''|| || {{formatnum:3972}}|| {{formatnum:245452}}|| {{formatnum:1375}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Strait of Georgia]]||<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Fraser">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/fraser?catid=199&Itemid=563|title=Fraser|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Rivers at Risk: The Status of Environmental Flows in Canada">{{cite report|url=http://awsassets.wwf.ca/downloads/wwf_canadas_riversatrisk_technicalreport.pdf|title=Rivers at Risk: The Status of Environmental Flows in Canada|last1=Becky|first1=Swainson|last2=Brian|first2=Richter|last3=Tim|first3=Morris|last4=David|first4=Schindler|last5=Tom|first5=Le Quesne|last6=Allan|first6=Locke|publisher=WWF–Canada|page=96|date=2011|website=www.awsassets.wwf.ca}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA78 | |[[Huallaga River|'''Huallaga''']] || {{formatnum:3955}}|| {{formatnum:89691}}|| {{formatnum:1169}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Marañón River|Marañón]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA79 | |[[Jutaí River|'''Jutaí''']] || {{formatnum:3859}}|| {{formatnum:79374}}|| {{formatnum:1174}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /><ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA80|| '''[[La Grande River|La Grande]]''' | || {{formatnum:3808}}|| {{formatnum:209000}}|| 893 || bgcolor="#FFF0F5" |[[James Bay]]||{{refn|name=La Grande|group=n|La Grande–[[Caniapiscau River|Caniapiscau]]–[[Eastmain River|Eastmain]]–[[Rupert River|Rupert]]; Average water flow after diversions (see→[[James Bay Project]]);}}<ref name="Quantification et traçage géochimique des exports fluviaux: exemples de bassins hydrographiques du Canada" /><ref name="East Hudson Bay">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/east-hudson-bay?catid=305&Itemid=563 |title=East Hudson Bay |last=Eric |first=Tilman |website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Recent trends and variability in river discharge across northern Canada">{{cite journal |journal=Environmental Science |title=Recent trends and variability in river discharge across northern Canada |url=https://hess.copernicus.org/articles/20/4801/2016/hess-20-4801-2016.pdf |doi=10.5194/hess-20-4801-2016 |page=4801-4818 |volume=20 |last1=Stephen |first1=J. Déry |last2=Tricia |first2=A. Stadnyk |last3=Matthew |first3=K. MacDonald |last4=Bunu |first4=Gauli- Sharma |date=2016 |issue=12 |doi-access=free |bibcode=2016HESS...20.4801D}}</ref><ref name="discharge">Hydro-Québec and GENIVAR Groupe Conseil inc., ''Environmental Monitoring of the La Grande-2-A and La Grande-1 Projects. Abridged Summary Report 1987-2000. La Grande Winter plume.'' July 2005 ([http://www.hydroquebec.com/sustainable-development/documentation/pdf/complexe_lagrande/panache_en.pdf Online version] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605104610/http://www.hydroquebec.com/sustainable-development/documentation/pdf/complexe_lagrande/panache_en.pdf|date=5 June 2011}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA81|| |'''[[Upper Mississippi River|Upper Mississippi]]'''|| {{formatnum:3687}}|| {{formatnum:445591}}|| {{formatnum:1826}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Mississippi ||{{refn|name=Upper Mississippi|group=n|Mississippi River above Missouri River;}}<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU82|| '''[[Northern Dvina]]''' | || {{formatnum:3549}}|| {{formatnum:323573}} || {{formatnum:1800}} || bgcolor="#FFF0F5" |[[White Sea]]||{{refn|name=Northern Dvina|group=n|Average discharge at Northern Dvina Delta, 1971–2000; Source or headwater: Northern Dvina (main stem 670 km)–'''[[Vychegda]]''' (length 1,130 km, drainage area 119,888 km², 1,160 m³/s) → Total length 1,800 km;}}<ref name="About the Northern Dvina River">{{cite web|url=https://www.kotlas.org/kotlas/northern_dvina.php|title=About the Northern Dvina River|website=www.kotlas.org}}</ref><ref name="Recent changes to Arctic river discharge" /><ref name="Northern Europe" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS83|| '''[[Godavari River|Godavari]]''' | || {{formatnum:3503}}|| {{formatnum:314829}}|| {{formatnum:1465}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Bay of Bengal ||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Indian Peninsula">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/indian-peninsula?catid=274&Itemid=780|title=Indian Peninsula|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA84|| |[[Caura River (Venezuela)|'''Caura''']] || {{formatnum:3500}}|| {{formatnum:49530}}|| {{formatnum:723}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Desarrollo Regional y Urbano en Venezuela: Ensayo de Interpretación">{{cite report|title=Desarrollo Regional y Urbano en Venezuela: Ensayo de Interpretación|url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/2021-07/010010813.pdf|author=Comisión del Plan Nacional de Aprovechcurriento de los Recursos Hidráulicos (COPLANARH)|publisher=Universidad Católica Andrés Bello (UCAB)|location=Caracas|page=283}}</ref><ref name="Scientia Guaianae">{{cite report|url=https://www.researchgate.net/publication/344149488|title=Scientia Guaianae|work=Ecología de la Cuenca del Río Caura, Venezuela I. Caracterización general|docket=A series on natural sciences of the Guayana region|last1=Judith|first1=Rosales|last2=Otto|first2=Huber|last3=Paul|first3=Berry|last4=Henry|first4=Briceño|last5=Elvira|first5=Cuevas|last6=Gonzalo|first6=Febres F.|last7=Horst|first7=Fölster|last8=Stefan|first8=Gorzula|last9=Stephen|first9=S. Tillett|last10=Stanford|first10=Zent|last11=Gustavo|first11=Romero|last12=Aldred|first12=Znick|publisher=Fundacite–Guayana, UNEG, Wildlife Conservation Society, Fundación Instituto Botánico de Venezuela|location=Caracas, Puerto Ordaz (Venezuela)|number=6|volume=1|page=152|issn=0798-1120|isbn=980-6020-34-0|date=1996}}</ref><ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF85 | |[[Benue River|'''Benue''']]|| {{formatnum:3477}}|| {{formatnum:338968}}|| {{formatnum:1440}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Niger River|Niger]]||<ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation" /><ref name="Niger" /><ref name="The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA86 | |[[Trombetas River|'''Trombetas''']] || {{formatnum:3437}}|| {{formatnum:126973}}|| {{formatnum:764}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA87 | |[[Inírida River|'''Inírida''']] || {{formatnum:3385}}|| {{formatnum:53795}}|| {{formatnum:1300}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Guaviare River|Guaviare]]||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/><ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA88|| |'''Upper Columbia''' || {{formatnum:3364}}|| {{formatnum:292316}}|| {{formatnum:1439}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Columbia River|Columbia]]||{{refn|name=Upper Columbia|group=n|Columbia River above Snake River;}}<ref name="Columbia River" /><ref name="USGS Gage 12472800 on the Columbia River below Priest Rapids Dam, WA (Water-Data Report 2013)">{{Cite web |title=USGS Gage 12472800 on the Columbia River below Priest Rapids Dam, WA (Water-Data Report 2013) |url=https://wdr.water.usgs.gov/wy2013/pdfs/12472800.2013.pdf |access-date=December 15, 2023 |website=National Water Information System |publisher=U.S. Geological Survey |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711072012/https://wdr.water.usgs.gov/wy2013/pdfs/12472800.2013.pdf |archive-date=11. 7. 2025 |url-status=dead}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC89 | |[[Strickland River|'''Strickland''']] || {{formatnum:3328}}|| {{formatnum:36740}}|| {{formatnum:824}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Fly River|Fly]]||<ref name="Annual Environmental Report 2017">{{cite report|url=https://png-data.sprep.org/system/files/2017-Porgera-AER-Final.pdf|title=Annual Environmental Report 2017|author=Porgera Joint Venture|publisher=PNG Data Portal, CSIRO|location=Mount Hagen, Western Highlands Province (Papua New Guinea), Kinawee (Australia)|website=www.png-data.sprep.org|date=2018|access-date=1. 10. 2026|archive-date=31. 12. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251231214413/https://png-data.sprep.org/system/files/2017-Porgera-AER-Final.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Sustainable Development for Traditional Inhabitants of the Torres Strait Region" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF90 | |[[Kwango River|'''Kwango''']] || {{formatnum:3317}}|| {{formatnum:270904}}|| {{formatnum:1702}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Kasai River|Kasai]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS91 | |'''[[Ghaghara]]''' || {{formatnum:3278}}|| {{formatnum:131948}}|| {{formatnum:1167}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Ganges]]||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /><ref name="JainAgarwal2007-341">{{cite book|last1=Jain|first1=Sharad K.|last2=Agarwal|first2=Pushpendra K.|last3=Singh|first3=Vijay P.|title=Hydrology and water resources of India|url=https://books.google.com/books?id=ZKs1gBhJSWIC&pg=PA341|accessdate=26 April 2011|date=2007|publisher=Springer|isbn=978-1-4020-5179-1|page=341}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA92|| |'''[[Paranaiba River|Paranaiba]]''' || {{formatnum:3216}}|| {{formatnum:223582}}|| {{formatnum:1194}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Paraná ||<ref name="La Plata (Parana)" /><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS93|| '''[[Khatanga (river)|Khatanga]]''' | || {{formatnum:3200}}|| {{formatnum:371417}} || {{formatnum:1636}} || bgcolor="#FFF0F5" |[[Khatanga Gulf]]||{{refn|name=Khatanga|group=n|Average discharge at near mouth 101 km³/year (1984–2018); Source or headwater: Khatanga (main stem 227 km)–'''[[Kotuy River|Kotuy]]''' (length 1,409 km, drainage area 176,000 km², average discharge 1,282 m³/s) → Total length 1,636 km;}}<ref name="Recent changes to Arctic river discharge" /><ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS94|| |[[Subansiri River|'''Subansiri''']] || {{formatnum:3197}}|| {{formatnum:34833}}|| {{formatnum:518}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Brahmaputra River|Brahmaputra]]||<ref name="Climate Change Impacts on the Hydrology of the Brahmaputra River Basin">{{cite journal |journal=Climate |url=https://www.mdpi.com/2225-1154/11/1/18 |title=Climate Change Impacts on the Hydrology of the Brahmaputra River Basin |last1=Wahid |first1=Shahriar |last2=Sagar |first2=Ratna Bajracharya |last3=Shrestha |first3=Arun Bhakta |last4=Hossain |first4=Md. Shahadat |last5=Mazumder |first5=Liton Chandra |last6=Mazumder |first6=Tarun Kanti |volume=11 |issue=1 |pages=18 |date=2023}}</ref><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC95|| '''[[Pulau River|Eilanden]]''' | || {{formatnum:3133}}|| {{formatnum:37164}} || 679 || bgcolor="#E6E6FA" |[[Arafura Sea]]||<ref name="Final report Einlanden-Digul-Bikuma basin IWRM case study">{{cite web|url=https://publicwiki.deltares.nl/display/JCP/Final+Reports|title=Final report Einlanden-Digul-Bikuma basin IWRM case study|last1=van Beek|first1=E.|last2=Bons|first2=K.|last3=Brinkman|first3=J.|date=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112201337/https://publicwiki.deltares.nl/display/JCP/Final%20Reports|archive-date=12. 1. 2022|access-date=1. 10. 2026|url-status=dead}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS96|| |'''Upper Yenisei'''|| {{formatnum:3090}}|| {{formatnum:344000}}|| {{formatnum:1843}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Yenisei ||{{refn|name=Upper Yenisei|group=n|Yenisei River above Angara River; Source or headwater: Upper Yenisei (main stem 1,238 km)–'''[[Great Yenisei]]''' (length 605 km, drainage area 56,800 km², average discharge 599 m³/s);}}<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF97|| '''[[Nil]]''' | || {{formatnum:3075}}|| {{formatnum:3826122}} || {{formatnum:7088}} || bgcolor="#E0FFFF" |[[Mediterranean Sea]]||{{refn|name=longest|group=n|The Nile is usually said to be the longest river in the world, with a length of about 6,650 km, and the Amazon the second longest, with a length of at least 6,400 km. In 2007 and 2008, some scientists claimed that the Amazon has a length of 6,992 km and was longer than the Nile, whose length was calculated as 6,853 km.<ref>{{cite web|last1=Roach|first1=John|title=Amazon Longer Than Nile River, Scientists Say|date=18 June 2007 |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/06/070619-amazon-river.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070822042725/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/06/070619-amazon-river.html|url-status=dead|archive-date=August 22, 2007|publisher=National Geographic|access-date=4 March 2015}}</ref> They achieved this result by adding the waterway from the Amazon's southern outlet through tidal canals and the Pará estuary of the Tocantins. The dispute is: "Is the channel south of Isla de Marajó to be treated as part of the Amazon, or as part of the Rio Tocantins?" A [[Peer review|peer-reviewed]] article, published in 2009, states a length of 7,088 km for the Nile and 6,575 km for the Amazon, measured by using a combination of satellite image analysis and field investigations to the source regions. According to the ''[[Encyclopædia Britannica]]'', as of 2020, the length of the Amazon remains open to interpretation and continued debate. Note that disputed values have been put in parentheses.}}{{refn|name=Nile|group=n|The average flow rate measured at the [[Atbara River]] estuary (at [[Atbara]], [[Sudan]]) the most abundant point of the Nile (3,075 m³/s, 1971–2000); Average discharge at [[Aswan, Egypt|Aswan]] ([[Egypt]]) 2,800 m³/s, at [[Nile Delta]] 150 m³/s (2009–2018); The total topographic drainage basin of the Nile, including desert areas, is approximately 3,826,122 km² according to the GRDC; Source or headwater: Nile (main stem 2,950 km)–'''[[White Nile]]''' (main stem 2,300 km, drainage area 1,849,988 km², average discharge at [[Khartoum]] 897 m³/s)–'''[[Albert Nile]]''' (210 km, 428,830 km², 1,039 m³/s)–[[Lake Albert (Africa)|Lake Albert]]–[[Lake Kyoga]]–'''[[Victoria Nile]]''' (423 km, 351,576 km², 906 m³/s) –[[Lake Victoria]] (Kagera inflow–Victoria Nile outflow 280 km)–'''[[Kagera River|Kagera]]''' (main stem 572 km, 58,579 km², 346 m³/s)–[[Lake Rweru]]–[[Nyabarongo River|Nyabarongo]] (main stem 271 km, 15,868 km², 112 m³/s)–[[Mwogo River|Mwogo]] (main stem 14 km, 1,269 km², 11 m³/s)–[[Rukarara River|Rukarara]] (49 km, 518 km², 4.8 m³/s) → Total length 7,088 km – '''The longest river in the world''';}}<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Nile River">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/nile?catid=186&Itemid=496|title=Nile River|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world" /><ref name="Water accounting in the Nile River Basin">{{cite report|url=https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/ca9895en|title=Water accounting in the Nile River Basin|publisher=FAO|pages=70|isbn=978-92-5-132982-5|date=2021|doi=10.4060/ca9895en|url-access=subscription}}</ref><ref name="The River Nile: Evolution and Environment">{{cite report|url=https://scispace.com/pdf/the-river-nile-evolution-and-environment-34na4lyy.pdf|title=The River Nile: Evolution and Environment|docket=Large Rivers: Geomorphology and Management|last1=Jamie|first1=C. Woodward|last2=Mark|first2=G. Macklin|last3=Michael|first3=D. Krom|last4=Martin|first4=A.J. Williams|publisher=The University of Manchaster|location=Manchaster (United Kingdom)|doi=10.1002/9781119412632.ch14|page=51|date=2023|website=scispace.com |isbn=978-1-119-41260-1 }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS98|| '''[[Musi River (Indonesia)|Musi]]''' | || {{formatnum:3066}}|| {{formatnum:59942}} || 759 || bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea ||<ref name="Sumatra">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/sumatra?catid=285&Itemid=780|title=Sumatra|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Floating marine debris along Indonesian coasts – An atlas of strandings based on Lagrangian modelling">{{cite report|url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/2021-08/010082415.pdf|last1=Delphine|first1=Dobler|last2=Elodie|first2=Martinez|last3=Rinny|first3=Rahmania|last4=Budhi Gunadharma|first4=Gautama|last5=A. Riza|first5=Farhan|title=Floating marine debris along Indonesian coasts – An atlas of strandings based on Lagrangian modelling|publisher=Indonesian Ministry of Marine Affairs and Fisheries (KKP), Collecte Localisation Satellite (CLS), French National Research Institute for Sustainable Development (IRD), Agence Française de Développement (AFD)|page=96|date=2021|isbn=979-10-699-7188-2|website=www.horizon.documentation.ird.fr}}</ref><ref name="The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia">{{cite journal|url=https://doi.org/10.1038/s41598-018-35769-7|title=The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia|last1=Francisca|first1=Wit|last2=Tim|first2=Rixen|last3=Antje|first3=Baum|last4=Widodo|first4=S. Pranowo|last5=Andreas|first5=A. Hutahaean|journal=Scientific Reports |year=2018|volume=8 |issue=1 |article-number=17403 |doi=10.1038/s41598-018-35769-7 |doi-access=free|pmid=30479397 |bibcode=2018NatSR...817403W |pmc=6258705}}</ref><ref name="Impact of peatlands on carbon dioxide (CO2) emissions from the Rajang River and Estuary, Malaysia">{{cite journal|url=https://bg.copernicus.org/articles/16/17/2019/|doi=10.5194/bg-16-17-2019 |title=Impact of peatlands on carbon dioxide (CO₂) emissions from the Rajang River and Estuary, Malaysia |year=2019 |last1=Müller-Dum |first1=Denise |last2=Warneke |first2=Thorsten |last3=Rixen |first3=Tim |last4=Müller |first4=Moritz |last5=Baum |first5=Antje |last6=Christodoulou |first6=Aliki |last7=Oakes |first7=Joanne |last8=Eyre |first8=Bradley D. |last9=Notholt |first9=Justus |journal=Biogeosciences |volume=16 |issue=1 |pages=17–32 |bibcode=2019BGeo...16...17M |s2cid=203167471 |doi-access=free |hdl=1959.3/447242 |hdl-access=free }}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA99|| |[[Tigre River|'''Tigre''']] || {{formatnum:3047}}|| {{formatnum:45073}}|| {{formatnum:1087}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Marañón ||<ref name="Amazon" /><ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)" /><ref name="Análisis de la Evaluación Ambiental Preliminar de la Central Hidroeléctrica Lorena – Río Marañón"/><ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón–Informe Final (Volume I)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA100|| '''[[São Francisco (rijeka)|São Francisco]]''' | || {{formatnum:3037}}|| {{formatnum:638324}} || {{formatnum:3180}} || bgcolor="#E0FFFF" |[[Atlantic Ocean]]||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Região Hidrográfica do São Francisco">{{cite web|url=https://brasildasaguas.com.br/educacional/regioes-hidrograficas/regiao-hidrografica-do-sao-francisco|title=Região Hidrográfica do São Francisco|website=brasildasaguas.com.br}}</ref><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5" /><ref name="Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA101|| |[[Iriri River|'''Iriri''']] || {{formatnum:3028}}|| {{formatnum:142079}}|| {{formatnum:1151}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Xingu River|Xingu]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS102 | |[[Min River (Sichuan)|'''Min''']] || {{formatnum:3022}}|| {{formatnum:135296}}|| {{formatnum:735}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Yangtze ||<ref name="Analysis of runoff variation and driving factors in the Minjiang River Basin over the last 60 years">{{cite journal|journal=Water and Clinate Change|title=Analysis of runoff variation and driving factors in the Minjiang River Basin over the last 60 years|last1=Hongjuan|first1=Zhai|last2=Meng|first2=Wang|last3=Dandan|first3=Shen|last4=Bo|first4=Hu|last5=Yajun|first5=Li|date=2022|volume=13 |issue=10 |pages=3675–3691|doi=10.2166/wcc.2022.218 |bibcode=2022JWCC...13.3675Z |doi-access=free}}</ref><ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC103|| '''[[Purari River|Purari]]''' | || {{formatnum:3000}}|| {{formatnum:33773}}|| 902 || bgcolor="#E6E6FA" |Gulf of Papua ||<ref name="Anatomy and growth of a Holocene clinothem in the Gulf of Papua">{{cite journal|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2006JF000628|title=Anatomy and growth of a Holocene clinothem in the Gulf of Papua|last1=Rudy|first1=Slingerland|last2=Neal W.|first2=Driscoll|last3=John D.|first3=Milliman|last4=Scott R.|first4=Miller|last5=Elizabeth A.|first5=Johnstone|journal=Journal of Geophysical Research: Earth Surface |date=2008|volume=113|issue=F1 |article-number=2006JF000628 |doi=10.1029/2006JF000628 |bibcode=2008JGRF..113.1S13S |url-access=subscription}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS104 | |[[Yamuna river|'''Yamuna''']] || {{formatnum:2948}}|| {{formatnum:366223}}|| {{formatnum:1376}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Ganges ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS105 | |[[Srepok River|'''Srepok''']] || {{formatnum:2940}}|| {{formatnum:79015}}|| {{formatnum:454}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Mekong]]||<ref name="Mekong River" /><ref name="Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin" /><ref name="A compendium of major international rivers in the ESCAPE regions"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA106 | |'''Yarí'''|| {{formatnum:2933}}|| {{formatnum:37127}}|| {{formatnum:691}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Caquetá River|Caquetá]]||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Amazon" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS107 | |[[Panjnad River|'''Panjnad''']] || {{formatnum:2910}}|| {{formatnum:395000}}|| {{formatnum:1571}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Indus River|Indus]]||<ref name="Indus" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU108 ||'''[[Rajna]]''' | ||{{formatnum:2900}} ||{{formatnum:190522}} ||{{formatnum:1233}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[North Sea]] |{{refn|Total discharge at the [[Rhine–Meuse–Scheldt Delta]] 101 km³/year; The total combined catchment area is 224,000 km². The Rhine with the [[Meuse|Maas]] River and the [[Ijssel]] delta branch;|name=Rhine|group=n}}<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Rhine">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Rhine |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/rhine?catid=230&Itemid=764|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref>[http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001333/133303e.pdf Rhine case study]; Technical documents in hydrology: PC-CP series; Vol.:17; 2003</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS109 | |[[Xiang River|'''Xiang''']]|| {{formatnum:2848}}|| {{formatnum:102148}}|| {{formatnum:948}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Dongting Lake]]||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS110|| '''[[Batang Hari River|Batang Hari]]''' | || {{formatnum:2819}}|| {{formatnum:46504}}|| 800 || bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea ||<ref name="Floating marine debris along Indonesian coasts – An atlas of strandings based on Lagrangian modelling" /><ref name="The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia" /><ref name="Impact of peatlands on carbon dioxide (CO2) emissions from the Rajang River and Estuary, Malaysia" /><ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Batanghari">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2021_Pola%20PSDA_Wilayah%20Sungai%20Batanghari.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Batanghari|website=www.sda.pu.go.id|date=2021|access-date=1. 10. 2026|archive-date=27. 5. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260527063009/https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2021_Pola%20PSDA_Wilayah%20Sungai%20Batanghari.pdf|url-status=dead}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA111 | |[[Guaporé River|'''Guaporé''']] || {{formatnum:2738}}|| {{formatnum:353028}}|| {{formatnum:1558}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Mamoré River|Mamoré]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS112|| '''[[Pyasina]]''' | || {{formatnum:2730}}|| {{formatnum:182000}} || {{formatnum:817}} || bgcolor="#FFF0F5" |[[Kara Sea]]||<ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project">{{cite web|url=https://www2.whoi.edu/site/aomip/data/river-runoff-forcing-data|title=River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project|website=www2.whoi.edu}}</ref><ref name="Siberian Basins" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA113 ||'''[[Cuyuni River|Cuyuni]]''' | ||{{formatnum:2719}} ||{{formatnum:85635}} ||{{formatnum:633}} | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||{{refn|name=Entire Essequibo–Cuyuni Basin|group=n|Entire Essequibo–Cuyuni Basin; Average discharge at near mouth 5,000 m³/s (154–178 km³/year), drainage area 158,407 km², length 1,014 km;}}{{refn|name=Cuyuni|group=n|Average discharge at [[Bartica]], period from 1996 to 2005;}}<ref name="Biogeochemistry of Inland Waters">{{cite book |last1=Likens |first1=Gene E. |url=https://books.google.com/books?id=AL6J8i9ZeDEC |title=Biogeochemistry of Inland Waters |date=2010 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-381997-0}}</ref><ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina">{{cite report|url=https://repositorio.cepal.org/server/api/core/bitstreams/65a2050e-d7a1-4b62-a351-884dab1a4fc8/content|title=Los recursos hidraulicos de América Latina|docket=Reunion regional preparatoria para America Latina y el Caribe Naciones Unidas sobre el agua|author=Consejo Económico y Social (CES)|publisher=Naciones Unidas, Comisión Económica para América Latina (CEPAL)|location=Lima (Perú)|page=95|date=1976|website=repositorio.cepal.org}}</ref><ref name="Atlantic North Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Atlantic North Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=167&catid=329&Itemid=179#tab-4753|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins">{{cite report|title=Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins|url=https://www.waterfootprint.org/media/downloads/Report53-GlobalBlueWaterScarcity.pdf|last1=A.Y.|first1=Hoekstra|last2=M.M.|first2=Mekonnen|date=2011|work=Value of Water Research Report Series NO. 53|location=Delft (Netherlands)|publisher=UNESCO–IHE Institute for Water Education}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS114 | |[[Mali River|'''Mali Hka''']]|| {{formatnum:2693}}|| {{formatnum:23221}}|| {{formatnum:320}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Irrawaddy ||<ref name="Irrawaddy (Ayeyarwaddy)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA115 ||'''[[Usumacinta River|Usumacinta]]''' | ||{{formatnum:2678}} ||{{formatnum:77743}} ||{{formatnum:1052}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Grijalva River|Grijalva]]||{{refn|name=Usumacinta|group=n|Average discharge above Grijalva, 1979–2015; Source or headwater: Usumacinta (main stem 562 km)–'''[[Chixoy River|Chixoy]]''' (main stem 446 km, drainage area 13,161 km², average discharge 551 m³/s)–Pacaranat (44 km, 945 km², 31.5 m³/s);}}{{refn|name=Entire Grijalva–Usumacinta Basin|group=n|Entire Grijalva–Usumacinta Basin; Total length 1,123 km; Drainage area 127,676 km², average discharge 125–147 km³/year;}}<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Grijalva–Usumacinta">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Grijalva–Usumacinta |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/grijalva-usumacinta?catid=248&Itemid=730|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Flujo de carbono de un sistema lótico tropical mexicano. Caso de estudio: Cuenca del Río Usumacinta">{{cite report|title=Flujo de carbono de un sistema lótico tropical mexicano. Caso de estudio: Cuenca del Río Usumacinta|url=https://www.agua.unam.mx/PremioTesis/assets/docs/TesisGanadoras/SoriaIsmael_FlujoCarbonoRioUsumacinta.pdf|last1=Ismael|first1=Fabián|last2=Soria|first2=Reinoso|last3=Dr. Javier|first3=Alcocer|last4=Dr. Felipe|first4=García-Oliva|last5=Dr. Luis|first5=Oseguera|last6=Dr. Alfonso|first6=Lugo|last7=Dr. Enrique|first7=Cantoral|last8=Dr. Salvador|first8=Sánchez Carrillo|publisher=Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM)|location=Ciudad de México (Mexico)|page=32|date=2020|website=agua.unam.mx}}</ref><ref name="Anuario Estadistica de los Estados Unidos Mexicanos Edición 2005">{{cite report|url=https://www.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/1334/702825160173/702825160173_1.pdf|title=Anuario Estadistica de los Estados Unidos Mexicanos Edición 2005|author=Instituto Nacional de Estadística Geografía e Informática (INEGI)|publisher=INEGI|page=99|issn=0188-8692|date=2006|website=inegi.org.mx}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA116||'''[[San Juan River (Colombia)|San Juan]]''' | || {{formatnum:2649}}|| {{formatnum:16465}} || 399 || bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean ||<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Streamflow Intensification Driven by the Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) in the Atrato River Basin, Northwestern Colombia" /><ref name="Estimation of the water balance of the Colombian Pacific region">{{cite report|url=http://www.scielo.org.co/pdf/dyna/v86n208/0012-7353-dyna-86-208-297.pdf|title=Estimation of the water balance of the Colombian Pacific region|docket=DYNA|last1=Manuela|first1=Velásquez-Restrepo|last2=Germán|first2=Poveda|publisher=Facultad de Minas de la Universidad Nacional de Colombia|location=Medellín (Colombia)|pages=297–306|issn=0012-7353|doi=10.15446/dyna.v86n208.73587|date=2019|website=scielo.org}}</ref><ref name="Estudio Nacional del Agua 2022" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF117|| '''[[Cross River (Nigeria)|Cross]]''' | || {{formatnum:2647}}|| {{formatnum:52257}}|| 489 || bgcolor="#E0FFFF" |[[Bight of Biafra]]||<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Central West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU118|| '''[[Neva]]''' | || {{formatnum:2646}}|| {{formatnum:287094}} || {{formatnum:1063}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Gulf of Finland]]||{{refn|name=Neva|group=n|Average discharge at [[Saint Petersburg]], 1979–2015; Source or headwater: Neva (main stem 74 km)–[[Lake Ladoga]]–'''[[Volkhov River|Volkhov]]''' (main stem 224 km, drainage area 79,500 km², average discharge 593 m³/s)–[[Lake Ilmen]]–[[Msta]] (main stem 445 km, 23,231 km², 209 m³/s)–[[Lake Mstino]]–[[Tsna (Tver Oblast)|Tsna]] (160 km, 4,518 km², 38 m³/s) → Total length 1,063 km;}}<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Northern Europe" /><ref name="Neva River and Neva Bay''">{{cite book|author=Nezhihovsky, R. A.|url=https://books.google.com/books?id=PQ8LHQAACAAJ|title=Neva River and Neva Bay|publisher=Gidrometeoizdat|date=1981}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS119|| |[[Songhua River|'''Songhua''']] || {{formatnum:2591}}|| {{formatnum:557180}}|| {{formatnum:1927}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Amur]]||<ref name="Heilong Jiang (Amur)">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/heilong-jiang-amur?catid=213&Itemid=0|title=Heilong Jiang (Amur)|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Amur–Heilong River Basin Reader" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA120 || |[[Urubamba River|'''Urubamba''']] || {{formatnum:2579}}|| {{formatnum:59071}}|| {{formatnum:915}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Ucayali||<ref name="Amazon" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC121 ||'''[[Digul]]''' | ||{{formatnum:2578}} ||{{formatnum:29175}} ||853 | bgcolor="#E6E6FA" |Arafura Sea ||{{refn|name=Entire Digul–Mappi Basin|group=n|Drainage area 46,947 km², average discharge at Digul Delta 3,028 m³/s;}}<ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Einladen–Digul–Bikuma">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2021_RPSDA%20WS%20Einladen%E2%80%93Digul%E2%80%93Bikuma.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Einladen–Digul–Bikuma|website=www.sda.pu.go.id|date=2021|access-date=1. 10. 2026|archive-date=26. 7. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260726001233/https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2021_RPSDA%20WS%20Einladen%E2%80%93Digul%E2%80%93Bikuma.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Papua New Guinea">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Papua New Guinea |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/papua-new-guinea?catid=277&Itemid=780|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Final report Einlanden-Digul-Bikuma basin IWRM case study" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA122|| |[[Casiquiare canal|'''Casiquiare''']]|| {{formatnum:2574}}|| {{formatnum:82800}}|| {{formatnum:731}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF123 | |[[Sangha River|'''Sangha''']]|| {{formatnum:2570}}|| {{formatnum:191953}}|| {{formatnum:1395}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin" /><ref name="Congo River" /><ref name="The water resource in tropical Africa and its exploitation" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA124 | |[[Apure River|'''Apure''']]|| {{formatnum:2544}}|| {{formatnum:116713}}|| {{formatnum:1038}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Orinoco"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS125 | |[[Kosi River|'''Kosi''']] || {{formatnum:2500}}|| {{formatnum:88185}}|| {{formatnum:729}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Ganges ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS131|| '''[[Kayan River|Kayan]]''' | || {{formatnum:2463}}|| {{formatnum:33005}}|| 576 || bgcolor="#E6E6FA" | [[Celebes Sea]]||<ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Hanergy 2013">{{Citation|last=Hanergy Holding Group|title=Indonesia East Kalimantan Kayan River Basin Hydropower and Aluminum smelting Project|url=https://www.scribd.com/presentation/323552343|date=March 2013|type=Slide deck|mode=cs1|via=Scribd|access-date=24 September 2021|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924131157/https://www.scribd.com/presentation/323552343|url-status=live }}</ref><ref name="Floating marine debris along Indonesian coasts – An atlas of strandings based on Lagrangian modelling" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS126|| |[[Dhanu River|'''Ghorautra''']] || {{formatnum:2463}}|| {{formatnum:24060}}|| {{formatnum:339}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Meghna River|Upper Meghna]]||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA127 | |[[Pastaza River|'''Pastaza''']]|| {{formatnum:2438}}|| {{formatnum:41793}}|| {{formatnum:787}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Marañón ||<ref name="Amazon" /><ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)" /><ref name="Análisis de la Evaluación Ambiental Preliminar de la Central Hidroeléctrica Lorena – Río Marañón"/><ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón–Informe Final (Volume I)" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA128 | |[[Liard River|'''Liard''']] || {{formatnum:2434}}|| {{formatnum:277100}}|| {{formatnum:1215}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Mackenzie River|Mackenzie]]||<ref name="Mackenzie" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA129 | |[[Ituí River|'''Ituí''']] || {{formatnum:2422}}|| {{formatnum:43035}}|| {{formatnum:796}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Javary River|Javary]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA130 | |[[Paragua River|'''Paragua''']] || {{formatnum:2389}}|| {{formatnum:39605}}|| {{formatnum:550}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Caroní River|Caroní]]||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA131 ||'''[[Essequibo River|Essequibo]]''' | ||{{formatnum:2369}} ||{{formatnum:68788}} ||{{formatnum:936}} | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||{{r|group=n|Entire Essequibo–Cuyuni Basin}}{{refn|name=Essequibo|group=n|Essequibo above Cuyuni at [[Bartica]]; Average discharge 2,369 m³/s (1971–2000);}}<ref name="Biogeochemistry of Inland Waters" /><ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /><ref name="Atlantic North Coast" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS132|| |[[Jialing River|'''Jialing''']]|| {{formatnum:2368}}|| {{formatnum:159180}}|| {{formatnum:1345}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Yangtze ||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA133 | |[[Cauca River|'''Cauca''']] || {{formatnum:2364}}|| {{formatnum:59840}}|| {{formatnum:1180}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Magdalena River|Magdalena]]||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2022" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/><ref name="Magdalena–Cauca"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA134 | |[[Red River of the South|'''Red River''']]|| {{formatnum:2349}}|| {{formatnum:241388}}|| {{formatnum:2189}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Atchafalaya River|Atchafalaya]]||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Arkansas White Red">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/arkansas-white-red?catid=2&Itemid=179|title=Arkansas White Red|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA135||'''[[Jacuí River|Jacuí]]''' | || {{formatnum:2327}}|| {{formatnum:82618}} || 800 || bgcolor="#E0FFFF" |[[Lagoa dos Patos]]||<ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations" /><ref name="Atlantic East Coastal">{{cite web|title=Atlantic East Coastal|url=https://www.riversnetwork.org/MAPS/SOUTH_AMERICA/ATLANTIC%20EAST%20COAST_COASTAL/index.html|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA136 | |[[Içana River|'''Içana''']] || {{formatnum:2279}}|| {{formatnum:35516}}|| {{formatnum:689}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA137 | |[[Anapu River|'''Anapu''']] || {{formatnum:2272}}|| {{formatnum:52495}} || {{formatnum:470}} || bgcolor="#E0FFFF" |[[Furo do Tajapuru]] ||<ref name="Tocantins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF138 | |[[Fimi River|'''Fimi''']]|| {{formatnum:2253}}|| {{formatnum:136175}}|| {{formatnum:1395}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Kasai ||{{refn|name=Fimi|group=n|Average discharge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Fimi (main stem 190 km)–'''[[Lukenie River|Lukenie]]''' (length 1,205 km, drainage area 69,259 km², average discharge 1,077 m³/s) → Total length 1,395 km;}}<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF139|| '''[[Sanaga River|Sanaga]]''' | || {{formatnum:2223}}|| {{formatnum:134252}} || {{formatnum:1067}} || bgcolor="#E0FFFF" |Bight of Biafra ||<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Central West Coast" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS140|| '''[[Amu Darya]]''' | || {{formatnum:2200}}|| {{formatnum:798035}}|| {{formatnum:2620}}|| bgcolor="#FFF8DC" |[[Aral Sea]] ||{{refn|name=Amu Darya|group=n|Average water flow measured at the most abundant point, above the outlet of the [[Karakum Canal]]; Source or headwater: Amu Darya (main stem 1,699 km)–'''[[Panj (river)|Panj]]''' (length 921 km, drainage area 116,799 km², average discharge 1,075 m³/s) → Total length 2,620 km;}}<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Environmental flow assessment, evaluation, and suggestions for dying riverine ecosystem of the transboundary Amudarya River, Central Asia">{{cite journal|journal=Ecological Indicators|doi=10.1016/j.ecolind.2023.111419|title=Environmental flow assessment, evaluation, and suggestions for dying riverine ecosystem of the transboundary Amudarya River, Central Asia|last1=Rashid|first1=Mahmood|last2=Shaofeng|first2=Jia|last3=Aifeng|first3=Lv|last4=Shahid|first4=Naeem|volume=178|year=2024|article-number=111419 |doi-access=free|bibcode=2024EcInd.15811419M }}</ref><ref name="Amu-Darya - Chatly">{{cite web|url=https://www.compositerunoff.sr.unh.edu/html/Polygons/P2917100.html|title=Amu-Darya - Chatly|website=www.compositerunoff.sr.unh.edu}}</ref><ref name="Section 2. Water-related situation in the Aral Sea basin">{{cite web|url= https://www.cawater-info.net/yearbook/2022/02_yearbook2022_en.htm|title=Section 2. Water-related situation in the Aral Sea basin|website=www.cawater-info.net}}</ref><ref name="Drainage basin of the Aral Sea and other transboundary waters in Central Asia">{{cite report|url=https://unece.org/DAM/env/water/publications/assessment/English/G_PartIV_Chapter3_En.pdf|title=Drainage basin of the Aral Sea and other transboundary waters in Central Asia|docket=Second Assessment of Transboundary Rivers, Lakes and Groundwaters|author=UNECE|others=Finnish Environment Institute (Syke), International Water Assessment Centre (IWAC), Slovak Hydrometeorological Institute (SHMÚ), United Nations Environment Programme (UNEP), Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Global Resource Information Database (GRID–Geneva), International Groundwater Resources Assessment Centre (IGRAC), Zoï Environment Network (Zoï)|publisher=United Nations Economic Comission for Europe (UNECE)|location=New York (United States), Geneva (Italy), Genf (Switzerland)|date=2011|website=unece.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF141|| |[[Aruwimi River|'''Aruwimi''']] || {{formatnum:2200}}|| {{formatnum:121163}}|| {{formatnum:1287}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Congo River" /><ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS142|| '''[[Anadyr (river)|Anadyr]]''' | || {{formatnum:2160}}|| {{formatnum:191000}} || {{formatnum:1146}} || bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Anadyr]]||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="water">[http://water-rf.ru/Водные_объекты/842/Анадырь «Вода России» – Анадырь]</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA143|| |[[Ventuari River|'''Ventuari''']]|| {{formatnum:2160}}|| {{formatnum:40861}}|| {{formatnum:520}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA144 | |[[Curaray River|'''Curaray''']]|| {{formatnum:2155}}|| {{formatnum:26775}}|| {{formatnum:1011}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Napo River|Napo]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS145|| '''[[Krishna River|Krishna]]''' | || {{formatnum:2145}}|| {{formatnum:274596}} || {{formatnum:1300}} || bgcolor="#F0FFF0" |Bay of Bengal ||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Indian Peninsula" /><ref name="A Significant Shift in Particulate Organic Matter Characteristics during Flooding of River Krishna, Eastern Peninsular India">{{cite journal|journal=Current Science|url=https://www.academia.edu/65907676|title=A Significant Shift in Particulate Organic Matter Characteristics during Flooding of River Krishna, Eastern Peninsular India|last1=C. Prakash|first1=Babu|volume=118|doi=10.18520/cs/v118/i3/455-461|date=2020|doi-access=free}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA146|| |[[Tennessee River|'''Tennessee''']] || {{formatnum:2140}}|| {{formatnum:105870}}|| {{formatnum:1049}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Ohio ||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Tennessee">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/tennessee?catid=320&Itemid=179|title=Tennessee|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS147 | |[[Lohit River|'''Lohit''']] || {{formatnum:2138}}|| {{formatnum:29330}}|| {{formatnum:560}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Brahmaputra ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA148 | |[[Tapauá River|'''Tapauá''']] || {{formatnum:2135}}|| {{formatnum:63185}}|| {{formatnum:745}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Purus River|Purus]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS149|| '''[[Mahanadi]]''' | || {{formatnum:2125}}|| {{formatnum:145260}} || 851 || bgcolor="#F0FFF0" |Bay of Bengal ||<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Indian Peninsula" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA150||'''[[Mobile River|Mobile]]'''–'''[[Alabama River|Alabama]]''' | || {{formatnum:2118}}|| {{formatnum:124158}} || {{formatnum:1263}} || bgcolor="#E0FFFF" |Gulf of Mexico ||{{refn|name=Mobile|group=n|Average discharge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Mobile (main stem 72 km)–'''[[Alabama River|Alabama]]''' (main stem 512 km, drainage area 59,104 km², average discharge 1,023 m³/s)–'''[[Coosa River|Coosa]]''' (main stem 450 km, 26,364 km², 479 m³/s)–[[Oostanaula River|Oostanaula]] (main stem 79 km, 5,603 km², 117 m³/s)–[[Conasauga River|Conasauga]] (150 km, 1,880 km², 41 m³/s) → Total length 1,263 km;}}<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="South Atlantic Gulf">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/south-atlantic-gulf?catid=314&Itemid=563|title=South Atlantic Gulf|last=Eric|first=Tilman|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS151|| |'''[[Olyokma]]'''|| {{formatnum:2110}}|| {{formatnum:209378}}|| {{formatnum:1436}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Lena ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS152 | |[[Yuan River|'''Yuan''']]|| {{formatnum:2106}}|| {{formatnum:93287}}|| {{formatnum:864}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Dongting Lake]]||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA153 | |[[Ji-Paraná River|'''Ji-Paraná''']] || {{formatnum:2100}}|| {{formatnum:76127}}|| {{formatnum:820}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Madeira ||<ref name="Amazon" /><ref name="SIMULAÇÃO HIDROLÓGICA NA AMAZÔNIA: RIO MADEIRA">{{cite web|url=http://www.coc.ufrj.br/es/documents2/doutorado/2006-2/860-alfredo-ribeiro-neto-doutorado/file&ved=2ahUKEwj9k6rv5or9AhX_AxAIHbTFB7EQFnoECAkQAQ&usg=AOvVaw263SiaNJvrXCQt8VjBOQzr|title=SIMULAÇÃO HIDROLÓGICA NA AMAZÔNIA: RIO MADEIRA|first1=Carlos|last1=Vieira da Silva|first2=Carlos Eduardo|last2=Morelli Tucci|first3=José|last3=Almir Cirilo|first4=Luciene|last4=Pimentel da Silva|first5=Otto|last5=Corrêa Roturno Filho|first6=Benoit|last6=Le Guennec|date=2006}} {{Mrtav link}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF154 | |[[Lomami River|'''Lomami''']] || {{formatnum:2062}}|| {{formatnum:109080}}|| {{formatnum:1946}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF155 | |[[Lulonga River|'''Lulonga''']] || {{formatnum:2040}}|| {{formatnum:82952}}|| {{formatnum:926}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||{{refn|name=Lulonga|group=n|Average discharge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Lulonga (main stem 200 km)–'''[[Maringa River|Maringa]]''' (length 726 km, drainage area 32,799 km², average discharge 972 m³/s) → Total length 926 km;}}<ref name="Congo River" /><ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS156 | |[[Gandaki River|'''Gandak''']] || {{formatnum:2025}}|| {{formatnum:46300}}|| {{formatnum:814}}|| bgcolor="#F0FFF0" |Ganges ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA157||'''[[Maroni (river)|Maroni]]''' | || {{formatnum:2000}}|| {{formatnum:66184}}|| 725 || bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean ||<ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /><ref name="Atlantic North Coast" /><ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System">{{cite web |url=https://wsag.unh.edu/Tools/html/RGISMain.html |title=Global Hydrological Archive and Analysis System |website=wsag.unh.edu}}</ref><ref name="Frontière, frontières: la région du Maroni, entre la Guyane et le Surinam">{{cite report|title=Frontière, frontières: la région du Maroni, entre la Guyane et le Surinam|last=André|first=Calmont|publisher=Espaces tropicaux|date=2008|page=205-219|url=https://www.persee.fr/doc/etrop_1147-3991_2008_act_19_10_1274}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC158|| '''[[Kikori River|Kikori]]''' | || {{formatnum:2000}}|| {{formatnum:18863}}|| 445 || bgcolor="#E6E6FA" |Gulf of Papua ||<ref name="Anatomy and growth of a Holocene clinothem in the Gulf of Papua" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA159|| |[[Pachitea River|'''Pachitea''']] || {{formatnum:1992}}|| {{formatnum:28648}}|| 587|| bgcolor="#E0FFFF" |Ucayali ||<ref name="Amazon" /><ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS160 ||'''[[Žuta rijeka]]''' | ||{{formatnum:1990}} ||{{formatnum:988063}} ||{{formatnum:5778}} | bgcolor="#E6E6FA" |[[Bohai Sea]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Pinpointing the sources and measuring the lengths of the principal rivers of the world" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC161|| |[[Tariku River|'''Tariku''']]|| {{formatnum:1953}}|| {{formatnum:24664}}|| 488|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Mamberamo River|Mamberamo]]||<ref name="Papua New Guinea" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA162 | |[[Ottawa River|'''Ottawa''']]|| {{formatnum:1949}}|| {{formatnum:147406}}|| {{formatnum:1271}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[St. Lawrence River]]||<ref name="St Lawrence–Great Lakes" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS163 | |[[Podkamennaya Tunguska|'''Stony Tunguska''']]|| {{formatnum:1945}}|| {{formatnum:249000}}|| {{formatnum:1865}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Yenisei ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF164 ||'''[[Cuanza River|Cuanza]]''' | ||{{formatnum:1944}} ||{{formatnum:163832}} ||960 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="South West Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=South West Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=163&catid=325&Itemid=179|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS165 ||'''[[Indigirka]]''' | ||{{formatnum:1933}} ||{{formatnum:360400}} ||{{formatnum:1726}} | bgcolor="#FFF0F5" |[[East Siberian Sea]] |<ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA166 ||'''[[Churchill River (Atlantic)|Churchill]]''' | ||{{formatnum:1931}} ||{{formatnum:93119}} ||856 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Labrador Sea]] |<ref name="North Atlantic Seaboard">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=North Atlantic Seaboard |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/north-atlantic-seaboard?catid=311&Itemid=563|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA167|| |[[Caguán River|'''Caguán''']] || {{formatnum:1929}}|| {{formatnum:21276}}|| 596|| bgcolor="#E0FFFF" |Caquetá ||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Amazon" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS168 | |[[Yalong River|'''Yalong''']]|| {{formatnum:1914}}|| {{formatnum:128444}}|| {{formatnum:1323}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Jinsha River|Jinsha]]||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU169 ||'''[[Rhône]]''' | ||{{formatnum:1900}} ||{{formatnum:99298}} ||812 | bgcolor="#E0FFFF" |Mediterranean Sea |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA170 ||'''[[Kuskokwim River|Kuskokwim]]''' | ||{{formatnum:1897}} ||{{formatnum:124319}} ||{{formatnum:1130}} | bgcolor="#E6E6FA" |[[Bering Sea]] |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA171 ||'''[[Saguenay River|Saguenay]]''' | ||{{formatnum:1894}} ||{{formatnum:87635}} ||{{formatnum:698}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Estuary of St. Lawrence]] |<ref name="St Lawrence–Great Lakes" /><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS172 ||'''[[Min River (Fujian)|Min]]''' | ||{{formatnum:1870}} ||{{formatnum:60040}} ||577 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Taiwan Strait]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS173 | |[[Kopili River|'''Kopili''']]|| {{formatnum:1847}}|| {{formatnum:20068}}|| 341|| bgcolor="#F0FFF0" |Brahmaputra ||<ref name="Climate Change Impacts on the Hydrology of the Brahmaputra River Basin"/><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS174 ||'''[[Baram River|Baram]]''' | ||{{formatnum:1845}} ||{{formatnum:22325}} ||635 | bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea |<ref name="National water resources study, Malaysia: Phase II – Sectoral Report on meteorology and hydrology">{{cite report|url=https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/10312080_02.pdf|title=National water resources study, Malaysia: Phase II – Sectoral Report on meteorology and hydrology|docket=Part 2 – Sabah and Sarawak|author=((The Government of Malaysia, Ministry of Agriculture, Department of Irrigation and Drainage (DID) )) |publisher=Japan International Cooperation Agency (JICA)|page=116|date=1982}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA175|| |[[Iguazu River|'''Iguaçu''']]|| {{formatnum:1836}}|| {{formatnum:67537}}|| {{formatnum:1320}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Paraná ||<ref name="La Plata (Parana)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS176 | |'''Upper Lena''' || {{formatnum:1811}}|| {{formatnum:200700}}|| {{formatnum:1686}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Lena ||{{refn|name=Upper Lena|group=n|Lena River above Vitim River;}}<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS177 | |[[Zeya (river)|'''Zeya''']] || {{formatnum:1807}}|| {{formatnum:232077}}|| {{formatnum:1242}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Amur ||<ref name="Heilong Jiang (Amur)" /><ref name="Amur–Heilong River Basin Reader" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA178 ||'''[[Copper River (Alaska)|Copper]]''' | ||{{formatnum:1794}} ||{{formatnum:67204}} ||480 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Alaska]] |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA179|| |[[Uatumã River|'''Uatumã''']] || {{formatnum:1790}}|| {{formatnum:68477}}|| 701|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA180 ||'''[[Courantyne River|Courantyne]]''' | ||{{formatnum:1780}} ||{{formatnum:67877}} ||725 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /><ref name="Atlantic North Coast" /><ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /><ref name="Courantyne Delta">{{cite web|url=https://sharkrayareas.org/wp-content/uploads/isra-factsheets/5SouthAmericanAtlantic/Courantyne-Delta-5SouthAmericanAtlantic.pdf|title=Courantyne Delta|website=sharkrayareas.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS181 ||'''[[Great Tenasserim River|Great Tenasserim]]''' | ||{{formatnum:1778}} ||{{formatnum:19637}} ||616 | bgcolor="#F0FFF0" |Andaman Sea |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA182 ||'''[[Skeena River|Skeena]]''' | ||{{formatnum:1770}} ||{{formatnum:54432}} ||570 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Hecate Strait]] |<ref name="Pacific Ocean Seaboard">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Pacific Ocean Seaboard |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/pacific-ocean-seaboard?catid=312&Itemid=563|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS183 ||'''[[Taz (river)|Taz]]''' | ||{{formatnum:1755}} ||{{formatnum:152086}} ||{{formatnum:1401}} | bgcolor="#FFF0F5" |[[Taz Estuary]] |<ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS184 | '''Cagayan'''|| ||{{formatnum:1740}} ||{{formatnum:27753}} ||505 | bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF185|| |[[Sankuru River|'''Sankuru''']]|| {{formatnum:1738}}|| {{formatnum:149480}}|| {{formatnum:1285}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Kasai ||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU186 | |'''[[Sava]]'''|| {{formatnum:1722}}|| {{formatnum:97713}}|| 992|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Danube]]||<ref name="Danube Flood Risk Management Plan">{{cite report|url=https://www.icpdr.org/sites/default/files/nodes/documents/danube_flood_risk_managament_plan_-_update_2021_low_resolution.pdf|title=Danube Flood Risk Management Plan|author=International Commission for the Protection of the Danube River|publisher=International Commission for the Protection of the Danube River (ICPDR)|location=Vienna (Austria)|page=174|isbn=978-3-200-08289-2|date=2021|website=www.icpdr.org}}</ref><ref name="The Sava River Basin Analysis Report">{{cite report|url=https://www.savacommission.org/UserDocsImages/05_documents_publications/water_management/eng/SavaRBMPlan//sava_river_basin_analysis_report_high_res.pdf|title=The Sava River Basin Analysis Report|author=International Sava River Basin Commission (ISRBC)|publisher=ISRBC|location=Zagreb (Croatia)|page=289|date=2009|website=www.savacommission.org }}</ref><ref name="Sava Basin">{{cite web|url=https://www.icpdr.org/danube-basin/sub-basins/sava-basin|title=Sava Basin|website=www.icpdr.org}}</ref><ref name="Danube" /><ref name="Drainage basin of the Black Sea"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA187 | |[[Roosevelt River|'''Roosevelt''']]|| {{formatnum:1711}}|| {{formatnum:59844}}|| 705|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Aripuanã River|Aripuanã]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS188 ||'''[[Kaladan River|Kaladan]]''' | ||{{formatnum:1704}} ||{{formatnum:22611}} ||744 | bgcolor="#F0FFF0" |Bay of Bengal |{{refn|name=Kaladan|group=n|Kaladan with [[Lemro River|Lemro]] and [[Mayu (river)|Mayu]] at Kaladan Delta: drainage area 40,000 km², average discharge 3,476 m³/s;}}<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Bay of Bengal–West Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Bay of Bengal–West Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/bay-of-bengale-west-coast?catid=271&Itemid=780|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="Environment management of a river in Myanmar">{{cite report|url=http://shodhbhagirathi.iitr.ac.in:8081/jspui/handle/123456789/13775|title=Environment management of a river in Myanmar|docket=Master of Technology, Conservation of Rivers and Lakes|last1=Kyaw|first1=Naing Oo|last2=Sunil|first2=Kumar Singal|publisher=Alternative Hydro Energy Centre, Indian Institute of Technology Roorkee|location=Roorkee (India)|page=229|date=2012|website=www.shodhbhagirathi.iitr.ac.in}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU189 ||'''[[Dnjepar]]''' | ||{{formatnum:1700}} ||{{formatnum:531817}} ||{{formatnum:2201}} | bgcolor="#E0FFFF" |Black Sea |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="North Black Sea Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/north-black-sea-coast?catid=297&Itemid=550 |title=North Black Sea Coast|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS190|| |[[Wu River (Yangtze tributary)|'''Wu''']]|| {{formatnum:1698}}|| {{formatnum:86799}}|| {{formatnum:1150}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Yangtze ||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS191 | |'''[[Vilyuy]]'''|| {{formatnum:1683}}|| {{formatnum:454000}}|| {{formatnum:2650}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Lena ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA192 | |[[Igapó-Açu River|'''Igapó-Açu''']]|| {{formatnum:1677}}|| {{formatnum:45792}}|| 673|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA193 | |[[Jamanxim River|'''Jamanxim''']]|| {{formatnum:1673}}|| {{formatnum:58001}}|| 700|| bgcolor="#E0FFFF" |Tapajós ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA194 ||'''[[Stikine River|Stikine]]''' | ||{{formatnum:1670}} ||{{formatnum:51316}} ||546 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Pacific Ocean Seaboard" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS195|| |[[Dadu River|'''Dadu''']]|| {{formatnum:1670}}|| {{formatnum:90182}}|| {{formatnum:1076}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Min River (Sichuan)|Min]]||<ref name="Analysis of runoff variation and driving factors in the Minjiang River Basin over the last 60 years" /><ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS196 | |[[Manas River|'''Manas''']] || {{formatnum:1667}}|| {{formatnum:41350}}|| 400|| bgcolor="#F0FFF0" |Brahmaputra ||<ref name="Climate Change Impacts on the Hydrology of the Brahmaputra River Basin"/><ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS197 | |[[Han River (Hubei and Shaanxi)|'''Han''']]|| {{formatnum:1640}}|| {{formatnum:165306}}|| {{formatnum:1577}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Yangtze ||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS198 | |'''[[Tonlé Sap]]'''|| {{formatnum:1640}}|| {{formatnum:88254}}|| 147|| bgcolor="#E6E6FA" |Mekong ||<ref name="Mekong River" /><ref name="Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS199 | |[[Chenab River|'''Chenab''']] || {{formatnum:1637}}|| {{formatnum:175877}}|| 974|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Panjnad River|Panjnad]]||<ref name="Indus" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS200 ||'''[[Đồng Nai River|Dông Nai]]''' | ||{{formatnum:1635}} ||{{formatnum:46858}} ||586 | bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea |<ref name="Viet Nam Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Viet Nam Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/viet-nam-coast?catid=288&Itemid=780|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF201|| |'''[[Blue Nile]]'''|| {{formatnum:1632}}|| {{formatnum:314458}}|| {{formatnum:1674}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Nile]]||<ref name="Nile River" /><ref name="The River Nile: Evolution and Environment" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF202 | |'''[[Lowa (Kivu/Maniema)|Lowa]]'''|| {{formatnum:1625}}|| {{formatnum:52087}}|| 615|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Lualaba River|Lualaba]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS203 | |'''[[Ussuri]]'''|| {{formatnum:1620}}|| {{formatnum:195047}}|| 897|| bgcolor="#E6E6FA" |Amur ||<ref name="Heilong Jiang (Amur)" /><ref name="Amur–Heilong River Basin Reader" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA204 ||'''[[San Juan River (Nicaragua)|San Juan del Norte]]''' | ||{{formatnum:1614}}||{{formatnum:41659}}|| 641|| bgcolor="#E0FFFF" |Caribbean Sea ||{{refn|name=San Juan del Norte|group=n|Average discharge at near mouth, 1979–2015; Source or headwater: San Juan del Norte (main stem 209 km)–[[Lake Nicaragua]] (Tipitapa inflow–San Juan del Norte outflow 177 km)–[[Tipitapa River|Tipitapa]] (main stem 34 km, drainage area 6,739 km², average discharge 95 m³/s)–[[Lake Managua]] (Río Grande inflow–Tipitapi outflow 50 km)–Río Grande (145 km, 1,730 km², 16.5 m³/s)–San Rafael del Norte (19 km)–Quebrada La Breiera (7 km) → Total 641 km;}}<ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /><ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA205 ||'''[[Guayas River|Guayas]]''' | ||{{formatnum:1606}} ||{{formatnum:37084}} ||689 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Guayaquil]] |<ref name="Puerto Marítimo de Guayaquil">{{cite report|url=https://www.guayaquil.gob.ec/wp-content/uploads/Documentos/Dragado/3)%20DRAGADO%20FULL%20CANAL%20ACCESO%20GYE%202012/Capitulo7%20CONDICIONESHIDRODINAMICASCANALACCESO/Capitulo7.pdf|title=Puerto Marítimo de Guayaquil|docket=Fase II – Capitulo 7|author=Autoridad Portuaria de Guayaquil|publisher=Geoestudios, Consulsua|location=Guayaquil (Ecuador)|page=103|date=2012|website=guayaquil.gob.ec}}</ref><ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA206 ||'''[[Araguari River (Amapá)|Araguari]]''' | ||{{formatnum:1604}} ||{{formatnum:43265}} ||560 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Atlantic North Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS207|| |[[Yu River (Guangxi)|'''Yu''']]|| {{formatnum:1604}}|| {{formatnum:89677}}|| {{formatnum:1152}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Xun River|Xun]]||<ref name="Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA208 ||'''[[Koksoak River|Koksoak]]''' | ||{{formatnum:1600}} ||{{formatnum:94311}} ||588 | bgcolor="#FFF0F5" |[[Ungava Bay]] |{{refn|name=Koksoak|group=n|Average water flow after diversions (see→[[James Bay Project]]; Source or headwater: Koksoak (main stem 137 km)–'''[[Caniapiscau River|Caniapiscau]]''' (length 737 km, drainage area 48,959 km², average discharge 882 m³/s) → Total length 874 km;}}<ref name="Quantification et traçage géochimique des exports fluviaux: exemples de bassins hydrographiques du Canada" /><ref name="East Hudson Bay" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA209|| |[[Tarauacá River|'''Tarauaçá''']] || {{formatnum:1573}}|| {{formatnum:54879}}|| 906|| bgcolor="#E0FFFF" |Juruá ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS210 ||'''[[Kampar River|Kampar]]''' | ||{{formatnum:1570}} ||{{formatnum:24548}} ||580 | bgcolor="#F0FFF0" |[[Strait of Malacca]] ||<ref name="Sumatra" /><ref name="The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia" /><ref name="Penelitian Strategi Pendayagunaan Sumber Daya Air Pada Wilayah Sungai Di Indonesia">{{cite web |url=https://id.scribd.com/document/632681956/048026184e4466e2f517e3c5106989c9-pdf |title=Penelitian Strategi Pendayagunaan Sumber Daya Air Pada Wilayah Sungai Di Indonesia}}</ref><ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Kampar">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2015_Pola%20PSDA%20Kampar.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Kampar|website=www.sda.pu.go.id|date=2015|access-date=1. 10. 2026|archive-date=27. 5. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260527063009/https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2015_Pola%20PSDA%20Kampar.pdf|url-status=dead}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU211 ||'''[[Po]]''' | ||{{formatnum:1560}} ||{{formatnum:71057}} ||652 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Adriatic Sea]] ||<ref name="Global Warming and Fish Diversity Changes in the Po River (Northern Italy)">{{cite journal |last1=Anna |first1=Gavioli |last2=Giuseppe |first2=Castaldelli |last3=Stefania |first3=Trasforini |last4=Cesare |first4=Puzzi |last5=Maria |first5=Pia Gervasio |last6=Tommaso |first6=Granata |last7=Daniela |first7=Colombo |last8=Elisa |first8=Soana |date=2024 |title=Global Warming and Fish Diversity Changes in the Po River (Northern Italy) |journal=Environments |volume=11|issue=10 |page=226 |doi=10.3390/environments11100226 |doi-access=free |bibcode=2024Envi...11..226G }}</ref><ref name="The Role of Nitrogen and Phosphorus in Eutrophication of the Northern Adriatic Sea: History and Future Scenarios">{{cite journal |last1=Mauro |first1=Marini |last2=Federica |first2=Grilli |date=2023 |title=The Role of Nitrogen and Phosphorus in Eutrophication of the Northern Adriatic Sea: History and Future Scenarios |url=https://www.researchgate.net/publication/373155319 |journal=Applied Sciences |volume=13 |issue=16 |page=9267 |doi=10.3390/app13169267 |doi-access=free}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA212|| |[[Dos Marmelos River|'''Dos Marmelos''']]|| {{formatnum:1557}}|| {{formatnum:27572}}|| 560|| bgcolor="#E0FFFF" |Madeira ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS213 | |[[Bei River|'''Bei''']]|| {{formatnum:1543}}|| {{formatnum:47249}}|| 633|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Pearl River]]||<ref name="Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA214 ||'''[[Guamá River|Guamá]]''' | ||{{formatnum:1542}} ||{{formatnum:49846}} ||{{formatnum:903}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Guajará Bay]] |{{refn|name=Guamá|group=n|Average dischsrge at near mouth, 1971–2000; Source or headwater: Guamá (main stem 83 km)–'''[[Capim River|Capim]]''' (main stem 639 km, drainage area 36,669 km², average discharge 777 m³/s)–[[Ararandeua River|Ararandeua]] (181 km, 10,834 km², 194 m³/s) → Total length 903 km;}}{{refn|name=Entire Guamá–Acará–Moju Basin|group=n|Entire Guamá–Acará–Moju Basin; Drainage area 87,390 km², average discharge 2,730 m³/s (period 1971 to 2006);}}<ref name="Tocantins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS215 ||'''[[Sittaung River|Sittaung]]''' | ||{{formatnum:1540}} ||{{formatnum:34265}} ||421 | bgcolor="#F0FFF0" |[[Gulf of Martaban]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA216|| |[[Paute River|'''Santiago''']]|| {{formatnum:1533}}|| {{formatnum:33098}}|| 530|| bgcolor="#E0FFFF" |Marañón ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS217 ||'''[[Tigris]]''' | ||{{formatnum:1527}} ||{{formatnum:221327}} ||{{formatnum:1862}} | bgcolor="#F0FFF0" |[[Shatt al-Arab]] ||{{refn|name=Entire Tigris–Euphrates Basin|group=n|Average discharge at Shatt al-Arab Delta 105.7 km³/year (1977–2018); Tigris–Euphrates drainage area 1,140,000 km²;}}<ref name="Tigris–Euphrates">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Tigris–Euphrates |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/tigris-euphrates?catid=359&Itemid=689|website=www.riversnetwork.org}}</ref><ref name="General assessment of Shatt Al-Arab River, Iraq">{{cite journal|journal=International Journal of Water|url=https://doi.org/10.1504/IJW.2019.106049|doi=10.1504/IJW.2019.106049|title=General assessment of Shatt Al-Arab River, Iraq|last1=Safaa|first1=Al-Asadi|last2=Abdulzahra|first2=Alhello|volume=13|page=360-375|date=2019|issue=4 |article-number=106049 |bibcode=2019IJWat..13..360A |url-access=subscription}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU218|| |[[Usa (Pechora)|'''Usa''']] || {{formatnum:1514}}|| {{formatnum:91135}}|| 565|| bgcolor="#FFF0F5" |Pechora||<ref name="Northern Europe" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS219 ||'''[[Karnaphuli]]''' | ||{{formatnum:1510}} ||{{formatnum:13965}} ||270 | bgcolor="#F0FFF0" |Bay of Bengal |<ref name="Bay of Bengal–West Coast" /><ref name="Assessing the Viability of Hydroelectric Power in Bangladesh">{{cite report|url=https://www.academia.edu/127653621 |title=Assessing the Viability of Hydroelectric Power in Bangladesh|last=Arghya|first=Protik Chowdhury|publisher=Bangladesh University of Professionals (BUP)|page=17|date=2025|website=www.academia.edu}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA220|| |[[Vichada River|'''Vichada''']]|| {{formatnum:1502}}|| {{formatnum:27624}}|| {{formatnum:1002}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA221 | |[[Unini River|'''Unini''']]|| {{formatnum:1501}}|| {{formatnum:27433}}|| 530|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA222 ||'''[[Grijalva River|Grijalva]]''' | ||{{formatnum:1485}} ||{{formatnum:56895}} ||{{formatnum:759}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Usumacinta River|Usumacinta]] |{{refn|Length: Grijalva–Mezcalapa–[[Cuilco River|Cuilco]] 759 km; Average discharge, 1971–2000;|name=Grijalva|group=n}}{{r|group=n|Entire Grijalva–Usumacinta Basin}}<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="Grijalva–Usumacinta" /><ref name="Anuario Estadistica de los Estados Unidos Mexicanos Edición 2005" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS223|| |[[Liu River|'''Liu''']]|| {{formatnum:1472}}|| {{formatnum:58270}}|| 571|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Qian River|Qian]]||<ref name="Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA224 ||'''[[Papaloapan River|Papaloapan]]''' | ||{{formatnum:1461}} ||{{formatnum:39885}} ||{{formatnum:354}} | bgcolor="#E0FFFF" | Gulf of Mexico ||<ref name="Anuario Estadistica de los Estados Unidos Mexicanos Edición 2005" /><ref name="Papaloapan–Jamapa">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Papaloapan–Jamapa |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/papaloapan-jamapa?catid=255&Itemid=730|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA225 ||'''[[Patía River|Patía]]''' | ||{{formatnum:1453}} ||{{formatnum:23995}} ||430 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Streamflow Intensification Driven by the Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) in the Atrato River Basin, Northwestern Colombia" /><ref name="Estimation of the water balance of the Colombian Pacific region" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA226|| |'''[[Arkansas (rijeka)|Arkansas]]'''|| {{formatnum:1448}}|| {{formatnum:409027}}|| {{formatnum:2364}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Mississippi ||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Arkansas White Red" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA227 ||'''[[Susitna River|Susitna]]''' | ||{{formatnum:1442}} ||{{formatnum:49470}} ||504 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Cook Inlet]] |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA228 ||'''[[Moose River (Ontario)|Moose]]''' | ||{{formatnum:1440}} ||{{formatnum:114729}} ||543 | bgcolor="#FFF0F5" |[[James Bay]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC229 ||'''[[Bamu River|Bamu]]''' | ||{{formatnum:1437}} ||{{formatnum:19346}} ||390 | bgcolor="#E6E6FA" |Gulf of Papua |<ref name="Papua New Guinea" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS230 ||'''[[Qiantang River|Qiantang]]''' | ||{{formatnum:1436}} ||{{formatnum:54349}} ||494 | bgcolor="#E6E6FA" |East China Sea |<ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /><ref name="China Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Chine Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/china-coast?catid=225&Itemid=0|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA231||'''[[Albany River|Albany]]''' | ||{{formatnum:1420}} ||{{formatnum:132800}} ||832 | bgcolor="#FFF0F5" |James Bay |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS232|| |[[Black River (Asia)|'''Black River''']]|| {{formatnum:1419}}|| {{formatnum:57947}}|| 910|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Red River (Asia)|Red River]]||<ref name="Viet Nam Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS233 | '''[[Mendawai River|Katingan]]''' | | {{formatnum:1414}} | {{formatnum:19559}} | 616 | bgcolor="#E6E6FA" |[[Java Sea]] |<ref name="Evaluating and Monitoring Small Scale Gold Mining and Mercury Use: Building a Knowledge-base with Satellite Imagery and Field Work">{{cite report|url=https://archive.iwlearn.net/globalmercuryproject.org/documents/non_country%20specific/Sat%20Imagery%20AGL%20Final%20Report.pdf|date=2007|last1=Kevin|first1=Telmer|last2=Daniel|first2=Stapper|publisher=University of Victoria|title=Evaluating and Monitoring Small Scale Gold Mining and Mercury Use: Building a Knowledge-base with Satellite Imagery and Field Work}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF234 ||'''[[Betsiboka River|Betsiboka]]'''|| ||{{formatnum:1407}} ||{{formatnum:61893}} ||531 | bgcolor="#F0FFF0" |Mozambique Channel |<ref name="Madagascar">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Madagascar |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/madagascar?catid=322&Itemid=0|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA235|| |[[Mazaruni River|'''Mazaruni''']]|| {{formatnum:1399}}|| {{formatnum:31705}}|| 560|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Cuyuní River|Cuyuní]]||<ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA236 | |[[Jamari River|'''Jamari''']]|| {{formatnum:1391}}|| {{formatnum:39977}}|| 478|| bgcolor="#E0FFFF" |Madeira ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Conhecimento técnico e a regulação ambiental na Amazônia: a utilização da Bacia hidrografia nos EIA/RIMA das UHE do Rio Madeira e de Belo Monte" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA237 | |[[Coari River|'''Coari''']]|| {{formatnum:1389}}|| {{formatnum:35588}}|| 599|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Amazon" /><ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA238 ||'''[[Thelon River|Thelon]]''' | ||{{formatnum:1370}} ||{{formatnum:238839}} ||904 | bgcolor="#FFF0F5" |[[Chesterfield Inlet]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA239|| |[[Demini River|'''Demini''']]|| {{formatnum:1358}}|| {{formatnum:39770}}|| 618|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS240 ||'''[[Narmada River|Narmada]]''' | ||{{formatnum:1350}} ||{{formatnum:95818}} ||{{formatnum:1289}} | bgcolor="#F0FFF0" |[[Gulf of Khambhat]] |<ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Indian Peninsula" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS241 ||'''[[Indragiri River|Indragiri]]''' | ||{{formatnum:1339}} ||{{formatnum:22758}} ||500 | bgcolor="#F0FFF0" |Strait of Malacca |<ref name="Sumatra" /><ref name="The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA242|| |'''[[Jauaperi River|Jauaperi]]'''|| {{formatnum:1337}}|| {{formatnum:39824}}|| 592|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS243 | |'''[[Dibang River|Dibang]]'''|| {{formatnum:1337}}|| {{formatnum:12503}}|| 324|| bgcolor="#F0FFF0" |Brahmaputra ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA244 | |[[Arinos River|'''Arinos''']] || {{formatnum:1332}}|| {{formatnum:58734}}|| 654|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Juruena River|Juruena]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano estratégico de recursos hídricos dos afluentes da margem direita do rio Amazonas" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU245 | |[[Oka (river)|'''Oka''']]|| {{formatnum:1327}}|| {{formatnum:244308}}|| {{formatnum:1520}}|| bgcolor="#FFF8DC" |Volga ||<ref name="The Volga River Basin Report" /><ref name="Volga" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS246 | |[[Huai River|'''Huai''']]|| {{formatnum:1317}}|| {{formatnum:172079}}|| {{formatnum:1078}}|| bgcolor="#E6E6FA" |Yangtze ||<ref name="Yangzi Jiang-Chang Jiang (Yangtze)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF247 | |[[Mbomou River|'''Mbomou''']]|| {{formatnum:1317}}|| {{formatnum:168608}}|| {{formatnum:1055}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Ubangi River|Ubangi]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF248 ||'''[[Tsiribihina River|Tsiribihina]]''' | ||{{formatnum:1316}} ||{{formatnum:49467}} ||430 | bgcolor="#F0FFF0" |Mozambique Channel |<ref name="Madagascar" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA249|| |[[Inambari River|'''Inambari''']]|| {{formatnum:1316}}|| {{formatnum:20160}}|| 413|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Madre de Dios River|Madre de Dios]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS250 | |[[Pranahita River|'''Pranahita''']]|| {{formatnum:1301}}|| {{formatnum:108513}}|| 682|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Godavari River|Godavari]]||<ref name="Indian Peninsula" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA251 | |[[Badajós River|'''Badajós''']] || {{formatnum:1300}}|| {{formatnum:21575}}|| 413|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Amazon" /><ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS252 ||'''[[Pahang River|Pahang]]''' | ||{{formatnum:1299}} ||{{formatnum:33924}} ||489 | bgcolor="#E6E6FA" |South China Sea |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS253|| |'''[[Uchur]]'''|| {{formatnum:1293}}|| {{formatnum:113000}}|| 812|| bgcolor="#FFF0F5" |Aldan ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF254 ||'''[[Volta River|Volta]]''' | ||{{formatnum:1290}} ||{{formatnum:412735}} ||{{formatnum:1600}} | bgcolor="#E0FFFF" |Gulf of Guinea |<ref name="North Africa - West Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=North Africa - West Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=157&catid=209&Itemid=179|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA255 | |[[Takutu River|'''Takutu''']]|| {{formatnum:1280}}|| {{formatnum:42528}}|| 371|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Branco River|Rio Branco]]||<ref name="Amazon" /><ref name="Inserção do rio Rranco nas áreas úmidas da Amazônia, estado de Roraima, Amazônia setentrional"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS256 ||'''[[Sesayap River|Sesayap]]''' | ||{{formatnum:1275}} ||{{formatnum:18158}} ||279 | bgcolor="#E6E6FA" |Celebes Sea |<ref name="Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Sesayap">{{cite report|url=https://sda.pu.go.id/assets/uploads/files/2022_Rencana%20PSDA%20WS%20Sesayap.pdf|title=Pengelolaan Sumber Daya Air Wilayah Sungai Sesayap|date=2022|website=www.sda.pu.go.id}} {{Mrtav link}}</ref><ref name="Penelitian Strategi Pendayagunaan Sumber Daya Air Pada Wilayah Sungai Di Indonesia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA257 ||'''[[Oyapock]]''' | ||{{formatnum:1273}} ||{{formatnum:30869}} ||485 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Atlantic North Coast" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA258 | |[[Tanana River|'''Tanana''']] || {{formatnum:1263}}|| {{formatnum:113959}}|| {{formatnum:1061}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Yukon River|Yukon]]||<ref name="Yukon" /><ref name="Environmental and Hydrologic Overview of the Yukon River Basin, Alaska and Canada"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA259|| |[[Ituxi River|'''Ituxi''']]|| {{formatnum:1263}}|| {{formatnum:43676}}|| 878|| bgcolor="#E0FFFF" |Purus ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano Estadual de Recursos Hídricos do Amazonas – PERH/AM" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS260 | |[[Sone River|'''Son''']]|| {{formatnum:1245}}|| {{formatnum:70228}}|| 784|| bgcolor="#F0FFF0" |Ganges ||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS261 | |[[Kabul River|'''Kabul''']]|| {{formatnum:1243}}|| {{formatnum:92572}}|| 700|| bgcolor="#F0FFF0" |Indus ||<ref name="Indus" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS262 | |[[Melawi River|'''Melawi''']] || {{formatnum:1243}}|| {{formatnum:22586}}|| 471|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Kapuas River|Kapuas]]||<ref name="Kalimantan–Borneo" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA263 ||'''[[Doce River|Doce]]''' | ||{{formatnum:1241}} ||{{formatnum:90357}} ||977 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA264|| |[[Tambopata River|'''Tambopata''']]|| {{formatnum:1241}}|| {{formatnum:15540}}|| 390|| bgcolor="#E0FFFF" |Madre de Dios ||<ref name="Amazon" /><ref name="Balance Hidrico Superficial de Bolivia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA265 | |'''[[Siapa River|Siapa]]'''|| {{formatnum:1238}}|| {{formatnum:22170}}|| 438|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Casiquiare canal|Casiquiare]]||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF266 | |[[Kwilu River|'''Kwilu''']]|| {{formatnum:1229}}|| {{formatnum:94663}}|| {{formatnum:1230}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Kwango River|Kwango]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA267 | |[[Marié River|'''Marié''']]|| {{formatnum:1227}}|| {{formatnum:25266}}|| 800|| bgcolor="#E0FFFF" |Rio Negro ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS268 | |[[Kheta (river)|'''Kheta''']] || {{formatnum:1223}}|| {{formatnum:100000}}|| 604|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Khatanga (river)|Khatanga]]||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS269 ||'''[[Taymyra]]''' | ||{{formatnum:1220}} ||{{formatnum:124000}} ||840 | bgcolor="#FFF0F5" |Kara Sea |<ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA270|| |[[Jari River|'''Jari''']] || {{formatnum:1214}}|| {{formatnum:51893}}|| 877|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /><ref name="Plano nacional de recurso hídricos–Capítulo 5" /><ref name="The River Amazon water contribution to the Atlantic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS271 ||'''[[Olenyok (river)|Olenyok]]''' | ||{{formatnum:1210}} ||{{formatnum:212044}} ||{{formatnum:2292}} | bgcolor="#FFF0F5" |Laptev Sea |<ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA272 ||'''[[Nottaway River|Nottaway]]''' | ||{{formatnum:1208}} ||{{formatnum:74326}} ||776 | bgcolor="#FFF0F5" |James Bay |<ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /><ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF273 ||'''[[Chari River|Chari]]''' | ||{{formatnum:1200}} ||{{formatnum:880000}} ||{{formatnum:1400}} | bgcolor="#FFF8DC" |[[Lake Chad]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF274|| |[[Lindi River|'''Lindi''']]|| {{formatnum:1200}}|| {{formatnum:59568}}|| 797|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Congo River" /><ref name="Satellite-based estimates of surface water dynamics in the Congo River Basin" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA275 ||'''[[Susquehanna River|Susquehanna]]''' | ||{{formatnum:1199}} ||{{formatnum:72147}} ||715 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Chesapeake Bay]] |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Mid Atlantic">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Mid Atlantic |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/article/mid-atlantic?catid=309&Itemid=563|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA276|| |[[Casanare River|'''Casanare''']]|| {{formatnum:1199}}|| {{formatnum:24013}}|| 415|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Meta River|Meta]]||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA277 | |'''[[Rivière des Rochers]]'''–'''[[Athabasca River|Athabasca]]'''|| {{formatnum:1198}}|| {{formatnum:292497}}|| {{formatnum:1608}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Slave River|Slave]]||{{refn|name=Rivière des Rochers–Athabasca|group=n|Average discharge, 1971–2000; Source or headwater: Rivière des Rochers (main stem 48 km)–[[Lake Athabasca]] (Athabasca inflow–Rivière des Rochers outflow 22 km)–'''[[Athabasca River|Athabasca]]''' (length 1,538 km, drainage area 160,705 km², average discharge 784 m³/s) → Total length 1,608 km;}}<ref name="Mackenzie" /><ref name="Rivers at Risk: The Status of Environmental Flows in Canada"/> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA278 | |[[Paranapanema River|'''Paranapanema''']]|| {{formatnum:1198}}|| {{formatnum:101739}}|| 829|| bgcolor="#E0FFFF" |Paraná ||<ref name="La Plata (Parana)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA279|| |'''[[Isiboro River|Isiboro]]'''|| {{formatnum:1194}}|| {{formatnum:21117}}|| 505|| bgcolor="#E0FFFF" |Mamoré ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF280 ||'''[[Cavalla River|Cavally]]''' | ||{{formatnum:1192}} ||{{formatnum:30665}} ||844 | bgcolor="#E0FFFF" |Gulf of Guinea |<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="North Africa - West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA281|| |'''[[Tefé River|Tefé]]''' || {{formatnum:1190}}|| {{formatnum:24269}}|| 630|| bgcolor="#E0FFFF" |Solimões ||<ref name="Amazon" /><ref name="Hydrologie du bassin amazonien" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA282 ||'''[[Saint John River (Bay of Fundy)|Saint John River]]''' | ||{{formatnum:1189}} ||{{formatnum:54986}} ||673 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Bay of Fundy]] |<ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS283|| |[[Maya (Aldan)|'''Maya''']] || {{formatnum:1188}}|| {{formatnum:171000}}|| {{formatnum:1053}}|| bgcolor="#FFF0F5" |Aldan ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA284 ||'''[[São Gonçalo Channel]]''' | ||{{formatnum:1186}} ||{{formatnum:62250}} ||77 | bgcolor="#E0FFFF" |Lagoa dos Patos |<ref name="Atlantic East Coastal" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS285 ||'''[[Kahayan River|Kahayan]]'''|| ||{{formatnum:1178}} ||{{formatnum:16063}} ||658 | bgcolor="#E6E6FA" |Java Sea |<ref name="Evaluating and Monitoring Small Scale Gold Mining and Mercury Use: Building a Knowledge-base with Satellite Imagery and Field Work" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA286|| |[[Tomo River|'''Tomo''']] || {{formatnum:1169}}|| {{formatnum:20156}}|| 830|| bgcolor="#E0FFFF" |Orinoco ||<ref name="Estudio Nacional del Agua 2010" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFF66" |OC287 ||'''[[Ramu]]''' | ||{{formatnum:1164}} ||{{formatnum:17823}} ||640 | bgcolor="#E6E6FA" |Bismarck Sea |<ref name="Papua New Guinea" /><ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA288 ||'''[[Coatzacoalcos River|Coatzacoalcos]]''' | ||{{formatnum:1163}} ||{{formatnum:23956}} ||325 | bgcolor="#E0FFFF" |Gulf of Mexico |<ref name="Anuario Estadistica de los Estados Unidos Mexicanos Edición 2005" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA289 | |[[Curuçá River (Javari River tributary)|'''Curuçá''']]|| {{formatnum:1157}}|| {{formatnum:25549}}|| 766|| bgcolor="#E0FFFF" |Javary ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS290 ||'''[[Pur (Russia)|Pur]]''' | ||{{formatnum:1141}} ||{{formatnum:111351}} ||{{formatnum:1024}} | bgcolor="#FFF0F5" |[[Taz Estuary]] |<ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF291 || |[[Lomela River|'''Lomela''']]|| {{formatnum:1139}}|| {{formatnum:39655}}|| {{formatnum:881}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Busira River|Busira]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF292 ||'''[[Saint Paul River]]''' | ||{{formatnum:1125}} ||{{formatnum:20317}} ||485 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="North Africa - West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF293 ||'''[[Rufiji River|Rufiji]]''' | ||{{formatnum:1115}} ||{{formatnum:204639}} ||{{formatnum:1400}} | bgcolor="#F0FFF0" |[[Indian Ocean]] |<ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations" /><ref name="Central East Coast">{{cite web |last=Eric |first=Tilman |title=Central East Coast |url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=101&catid=270&Itemid=179|website=www.riversnetwork.org}}</ref> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA294|| |[[Ibicuí River|'''Ibicuí''']]|| {{formatnum:1113}}|| {{formatnum:47203}}|| 673|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Uruguay River|Uruguay]]||<ref name="La Plata (Parana)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU295 ||'''[[Visla]]''' | ||{{formatnum:1112}} ||{{formatnum:194424}} ||{{formatnum:1047}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Gdańsk Bay]] |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF296|| |[[Ivindo River|'''Ivindo''']]|| {{formatnum:1112}}|| {{formatnum:63201}}|| 686|| bgcolor="#E0FFFF" |Ogooué||<ref name="Central West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS297 | |[[Tom (river)|'''Tom''']]|| {{formatnum:1110}}|| {{formatnum:59858}}|| 827|| bgcolor="#FFF0F5" |Ob ||<ref name="Siberian Basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA298 | |[[Morona River|'''Morona''']]|| {{formatnum:1107}}|| {{formatnum:16962}}|| 785|| bgcolor="#E0FFFF" |Marañón ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF299 ||'''[[Kouilou-Niari River|Kouilou]]''' | ||{{formatnum:1100}} ||{{formatnum:61707}} ||560 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Central West Coast" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS300 ||'''[[Rokan River|Rokan]]''' | ||{{formatnum:1100}} ||{{formatnum:20189}} ||447 | bgcolor="#F0FFF0" |Strait of Malacca |<ref name="Sumatra" /><ref name="The Invisible Carbon Footprint as a hidden impact of peatland degradation inducing marine carbonate dissolution in Sumatra, Indonesia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA301 ||'''[[Baker River (Chile)|Baker]]''' | ||{{formatnum:1100}} ||{{formatnum:26816}} ||182 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Hydrological regime of remote catchments with extreme gradients under accelerated change: The Baker basin in Patagonia">{{cite journal |last1=Alejandro |first1=Dussaillant-Jones |last2=Wouter |first2=Buytaert |last3=Claudio |first3=I. Meier |last4=Fabián |first4=Espinoza |date=2012 |title=Hydrological regime of remote catchments with extreme gradients under accelerated change: The Baker basin in Patagonia |journal=Hydrological Sciences Journal |volume=57 |issue=8 |page=1530-1541 |doi=10.1080/02626667.2012.726993 |bibcode=2012HydSJ..57.1530D }}</ref><ref name="Los recursos hidraulicos de América Latina" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA302|| |[[Willamette River|'''Willamette''']]|| {{formatnum:1099}}|| {{formatnum:28949}}|| 301|| bgcolor="#E6E6FA" |Columbia ||<ref name="Columbia River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA303 | |[[Nhamundá River|'''Nhamundá''']]|| {{formatnum:1094}}|| {{formatnum:28609}}|| 617|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS304 ||'''[[Yana (river)|Yana]]''' | ||{{formatnum:1090}} ||{{formatnum:235457}} ||{{formatnum:1490}} | bgcolor="#FFF0F5" |Laptev Sea |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="River-Runoff Forcing Data–Arctic Ocean Model Intercomparison Project" /><ref name="A reassessment of the Eurasian river input of water, sediment, major elements, and nutrients to the Arctic Ocean" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF305 ||'''[[Benin River|Benin]]''' | ||{{formatnum:1084}} ||{{formatnum:49256}} ||300 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Bight of Benin]] |<ref name="North Africa - West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA306|| |[[Ouachita River|'''Ouachita''']]|| {{formatnum:1078}}|| {{formatnum:62850}}|| 974|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Red River of the South|Red River]]||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Arkansas White Red" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS307 ||'''[[Chao Phraya River|Chao Phraya]]''' | ||{{formatnum:1077}} ||{{formatnum:188419}} ||{{formatnum:1207}} | bgcolor="#E6E6FA" |[[Gulf of Thailand]] |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS308 | |[[Sekong river|'''Sekong''']]|| {{formatnum:1077}}|| {{formatnum:28792}}|| {{formatnum:480}}|| bgcolor="#E6E6FA" |[[Srepok River|Srepok]]||<ref name="Mekong River" /><ref name="Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin" /><ref name="A compendium of major international rivers in the ESCAPE regions" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA309 | |'''[[Nanay River|Nanay]]'''|| {{formatnum:1073}}|| {{formatnum:16673}}|| 511|| bgcolor="#E0FFFF" |Amazon ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS310 ||'''[[Seruyan River|Seruyan]]''' | ||{{formatnum:1067}} ||{{formatnum:13329}} ||395 | bgcolor="#E6E6FA" |Java Sea |<ref name="Penelitian Strategi Pendayagunaan Sumber Daya Air Pada Wilayah Sungai Di Indonesia" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS311 ||'''[[Sampit River|Sampit]]''' | ||{{formatnum:1064}} ||{{formatnum:14745}} ||377 | bgcolor="#E6E6FA" |Java Sea |<ref name="Evaluating and Monitoring Small Scale Gold Mining and Mercury Use: Building a Knowledge-base with Satellite Imagery and Field Work" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU312 ||'''[[Don (rijeka)|Don]]''' | ||{{formatnum:1062}} ||{{formatnum:458694}} ||{{formatnum:1950}} | bgcolor="#E0FFFF" |[[Sea of Azov]] |<ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /><ref name="North Black Sea Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF313 ||'''[[Sofia River|Sofia]]''' | ||{{formatnum:1062}} ||{{formatnum:29267}} ||328 | bgcolor="#F0FFF0" |Mozambique Channel |<ref name="Madagascar" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS314|| |[[Dong River (China)|'''Dong''']]|| {{formatnum:1056}}|| {{formatnum:33567}}|| 523|| bgcolor="#E6E6FA" |Pearl River ||<ref name="Zhujiang (Xi Jiang-Pearl River)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS315 | |[[Lô River|'''Lô''']]|| {{formatnum:1055}}|| {{formatnum:34809}}|| 470|| bgcolor="#E6E6FA" |Red River ||<ref name="Viet Nam Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF316 | |'''[[Likouala-Mossaka]]'''|| {{formatnum:1054}}|| {{formatnum:71886}}|| 615|| bgcolor="#E0FFFF" |Congo ||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA317 | |[[Tombigbee River|'''Tombigbee''']]|| {{formatnum:1052}}|| {{formatnum:52029}}|| 480|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Mobile River|Mobile]]||<ref name="South Atlantic Gulf" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA318 | |[[Aguaytía River|'''Aguaytía''']]|| {{formatnum:1051}}|| {{formatnum:11353}}|| 374|| bgcolor="#E0FFFF" |Ucayali ||<ref name="Amazon" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS319 ||'''[[Kamchatka (river)|Kamchatka]]''' | ||{{formatnum:1049}} ||{{formatnum:54104}} ||758 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF320|| |[[Momboyo River|'''Momboyo''']]|| {{formatnum:1045}}|| {{formatnum:44211}}|| {{formatnum:827}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Ruki River|Ruki]]||<ref name="Congo River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF321 ||'''[[Moa River|Moa]]''' | ||{{formatnum:1044}} ||{{formatnum:19560}} ||475 | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="GEF TWAP - Transboundary Waters Assessment Programme — GEF TWAP" /><ref name="North Africa - West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU322|| |[[Belaya (Kama)|'''Belaya''']]|| {{formatnum:1042}}|| {{formatnum:141609}}|| {{formatnum:1430}}|| bgcolor="#FFF8DC" |[[Kama (river)|Kama]]||<ref name="The Volga River Basin Report" /><ref name="Volga" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS323 | |[[Trishuli River|'''Trishuli''']]|| {{formatnum:1032}}|| {{formatnum:19918}}|| 362|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Gandaki River|Narayani]]||<ref name="Ganga (Ganges)–Brahmaputra" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA324 | |[[Erebato River|'''Erebato''']]|| {{formatnum:1030}}|| {{formatnum:11074}}|| {{formatnum:195}}|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Caura River (Venezuela)|Caura]]||<ref name="La geografía del agua" /><ref name="Desarrollo Regional y Urbano en Venezuela: Ensayo de Interpretación" /><ref name="Scientia Guaianae" /><ref name="Orinoco" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA325 | |[[White River (Arkansas–Missouri)|'''White River''']]|| {{formatnum:1028}}|| {{formatnum:71743}}|| {{formatnum:1162}}|| bgcolor="#E0FFFF" |Mississippi ||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Arkansas White Red" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS326 ||'''[[Eufrat]]''' | ||{{formatnum:1027}} ||{{formatnum:765831}} ||{{formatnum:3000}} | bgcolor="#F0FFF0" |Shatt al-Arab ||{{refn|name=Euphrates|group=n|Average water flow measured at the most abundant point (32.4 km³/year, 1977–2018). The Euphrates River drainage basin, including the surrounding desert and semi-desert areas (such as the [[Syrian desert]] and parts of the [[Arabian Desert]] regions), covers approximately 765,831 km²; Source or headwater: Euphrates (main stem 2,278 km)–'''[[Murat River|Murat]]''' (length 722 km, drainage area 44,851 km², average discharge 404 m³/s) → Total length 3,000 km;}}{{r|group=n|Entire Tigris–Euphrates Basin}}<ref name="Tigris–Euphrates" /><ref name="General assessment of Shatt Al-Arab River, Iraq" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA327|| |[[Pacajá River|'''Pacajá''']]|| {{formatnum:1025}}|| {{formatnum:26438}}|| 634|| bgcolor="#E0FFFF" |[[Anapu River|Anapu]]||<ref name="Tocantins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA328 ||'''[[Coco River|Coco]]''' | ||{{formatnum:1024}} ||{{formatnum:26952}} ||841 | bgcolor="#E0FFFF" |Caribbean Sea |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global Hydrological Archive and Analysis System" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA329 ||'''[[Catatumbo River|Catatumbo]]''' | ||{{formatnum:1023}} ||{{formatnum:22317}} ||338 | bgcolor="#E0FFFF" |[[Lake Maracaibo]] |<ref name="La geografía del agua" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA330 ||'''[[Baudó River|Baudó]]''' | ||{{formatnum:1023}} ||{{formatnum:5964}} ||316 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Streamflow Intensification Driven by the Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) in the Atrato River Basin, Northwestern Colombia" /><ref name="Estimation of the water balance of the Colombian Pacific region" /><ref name="Estudio Nacional del Agua 2014" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA331 ||'''[[Manicouagan River|Manicouagan]]''' | ||{{formatnum:1020}} ||{{formatnum:45908}} ||{{formatnum:221}} | bgcolor="#E0FFFF" |Estuary of St. Lawrence |<ref name="St Lawrence–Great Lakes" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS332|| |[[Shweli River|'''Shweli''']]|| {{formatnum:1020}}|| {{formatnum:22908}}|| 630|| bgcolor="#F0FFF0" |Irrawaddy ||<ref name="Irrawaddy (Ayeyarwaddy)" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCCFF" |EU333|| |'''[[Northern Dvina|Little Northern Dvina]]'''|| {{formatnum:1018}}|| {{formatnum:85822}}|| {{formatnum:648}}|| bgcolor="#FFF0F5" |[[Northern Dvina]]||{{refn|name=Little Northern Dvina|group=n|Northern Dvina above [[Vychegda]]; Average discharge, 1971–2000; Source or headwater: Little Northern Dvina (main stem 74 km)–'''[[Yug]]''' (length 574 km, drainage area 36,204 km², average discharge 516 m³/s) → Total length 648 km;}}<ref name="Northern Europe" /><ref name="About the Northern Dvina River" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF334 | |'''Upper Zambezi'''|| {{formatnum:1015}}|| {{formatnum:170010}}|| {{formatnum:690}}|| bgcolor="#F0FFF0" |[[Zambezi]]||<ref name="The Zambezi River Basin: A Multi-Sector Investment Opportunities Analysis" /><ref name="Zambezi–Lake Malawi" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFCBCB" |AS335 | |[[Mun River|'''Mun''']]|| {{formatnum:1015}}|| {{formatnum:119868}}|| 641|| bgcolor="#E6E6FA" |Mekong ||<ref name="Mekong River" /><ref name="Hydrological and Flood Hazards in the Lower Mekong Basin" /><ref name="A compendium of major international rivers in the ESCAPE regions" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA336 ||'''[[Esmeraldas River|Esmeraldas]]''' | ||{{formatnum:1011}} ||{{formatnum:19796}} ||210 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA337 ||'''[[Biobío (rijeka)|Biobío]]''' | ||{{formatnum:1008}} ||{{formatnum:24264}} ||377 | bgcolor="#E6E6FA" |Pacific Ocean |<ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /><ref name="Global water scarcity: the monthly blue water footprint compared to blue water availability for the world's major river basins" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA338|| |[[Wabash River|'''Wabash''']]|| {{formatnum:1007}}|| {{formatnum:85177}}|| 810|| bgcolor="#E0FFFF" |Ohio ||<ref name="Flux and Sources of Nutrients in the Mississippi–Atchafalaya River Basin" /><ref name="Changes in Streamflow and the Flux of Nutrients in the Mississippi-Atchafalaya River Basin, USA, 1980–2007" /><ref name="Ohio" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCCCFF" |AF339 | |[[Ngounié River|'''Ngounié''']]|| {{formatnum:1002}}|| {{formatnum:32637}}|| 680|| bgcolor="#E0FFFF" |Ogooué ||<ref name="Central West Coast" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#FFEBAD" |SA340 ||'''[[Parnaíba River|Parnaíba]]''' | ||{{formatnum:1000}} ||{{formatnum:344112}} ||{{formatnum:1344}} | bgcolor="#E0FFFF" |Atlantic Ocean |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil: regiões hidrográficas brasileiras" /> |- bgcolor="#EFEFEF" | bgcolor="#CCFFFF" |NA341 ||'''[[Nushagak River|Nushagak]]''' | ||{{formatnum:1000}} ||{{formatnum:35396}} ||497 | bgcolor="#E6E6FA" |Bering Sea |<ref name="Fragmentation and Flow Regulation of the World's Large River System" /><ref name="Presenting the GEMS-GLORI, a compendium of world river discharge to the oceans" /> |} == Također pogledajte == * [[Spisak najdužih rijeka na svijetu]] * == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Spiskovi rijeka]] dwwyjh4fmhf0cx1pbltszuw2t27g44c 0 455641 3933886 3915706 2026-10-03T17:23:08Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933886 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir |boja=lightgreen |naziv=Rododendron<br/> (''Rhododendron'') | slika =Alpenroos.jpg | slika_širina = 240px | slika_opis =''[[Rhododendron ferrugineum]]'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Ericales]] | familia = ''[[Ericaceae]]'' | genus = ''Hippocastaneus''<br/>Rodovi: * ''[[Rhododendron subg. Azaleastrum]]'' * ''[[Rhododendron subg. Choniastrum]]'' * ''[[Rhododendron subg. Hymenanthes]]'' * ''[[Rhododendron subg. Rhododendron]]'' * ''[[Rhododendron subg. Therorhodion|Therorhodion]]'' '''Bivši podrodovi''':<br> * ''Candidastrum'' * ''Mumeazalea'' * ''[[Rhododendron subg. Pentanthera]]'' * ''[[Rhododendron subg. Tsutsusii]]'' }} '''Rododendron''' ({{la|Rhododendron}}) – od [[grčki jezik|grčkih riječi]] ῥόδον / ''rhódon'' = ružičasto + δένδρον / ''déndron'' = drvo" – jest [[rod (biologija)|rod]] od 1.024 [[vrsta (biologija)|vrste]] drvenastih biljaka u porodici ''[[Ericaceae]]'', bilo zimzelenih ili listopadnih, a nalazi se uglavnom u [[Azija|Aziji]], iako je rasprostranjen i u visoravnima [[Apalači|Apalača]] u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]]. To je [[nacionalni cvijet]] [[Nepal]]a, kao i [[cvijet]] [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|saveznih država]] [[Zapadna Virginia]] i [[Washington (savezna država)|Washington]] u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] te [[Sikkim]]a i [[Uttarakhand]]a u [[Indija|Indiji]]. Većina vrsta ima jarko obojene cvjetove, koji cvjetaju od kasne zime do početka ljeta.<ref>{{cite book |title=Botanica: The Illustrated A-Z Of Over 10,000 Garden Plants and How to Cultivate Them |editor-last1=Turner Jr. |editor-first1=R.J. |last-author-amp=yes |editor-last2=Wasson |editor-first2=Ernie |date=1997 |page=742}}</ref> Rod [[Azalea]] sačinjavaju dva podroda rododendrona. Razlikuju se od "pravih" rododendrona po tome što imaju samo pet [[antera]] u [[cvijet]]u. ==Opis== Rododendron je rod [[grm]]ova i malih, a (rijetko) velikih [[stablo|stabala]], najmanjih vrsta koje narastu 10–100&nbsp;cm, a na viši je [[Rhododendron protistum|''R. protistum'' var. ''giganteum'']], za koga je prijavljena visina od 30 m.<ref>{{cite web |url= http://www.globaltrees.org/tp_bigtree.htm |title= Big Tree Rhododendron |website= Global Trees Campaign |access-date= 19. 9. 2019 |archive-date= 6. 1. 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240106130953/https://www.globaltrees.org/tp_bigtree.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.rhododendron-azalee.fr/classification_gb/fiches/protistum_giganteum.shtml |title=''Rhododendron protistum'' var. ''giganteum'' |last= Colombel |first=Marc}}</ref> [[List]]ovi su spiralno raspoređeni; veličina im može varirati u rasponu od 1 do 2&nbsp;cm do više od 50&nbsp;cm, izuzetno i 100&nbsp;cm ([[Rhododendron sinogrande|''R. sinogrande'']]). Mogu biti i zimzeleni i listopadni. Kod nekih vrsta donja strana listova prekrivena je ljuskama (lepidote) ili dlačicama (indumentum). Neke od najpoznatijih vrsta upadljive su po brojnim grozdovima velikih cvjetova. Postoje alpske vrste sa sitnim cvjetovima i sitnim lišćem, te tropske vrste poput onih iz [[Sekcija (botanika) sekcije]] ''[[Rhododendron sekta. Vireya]]'' koje često rastu kao [[epifita|epifite]]. Vrste ovog roda mogu biti dio kompleksa žbunja u [[hrast]]ovim [[šuma]]ma na istoku Sjeverne Amerike.<ref>{{cite web|url=http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/natural_communities/ncintro.shtml |title= Introduction |website= www.dcr.virginia.gov}}</ref><ref>Schafale, M. P. and A. S. Weakley. 1990. ''Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation''. North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation.</ref> Često su podijeljeni na osnovu prisutnosti ili odsutnosti ljuskica na aksiksalnoj (pazušnoj, donjoj) površini listova ([[lepidote]] ili elepidote). Ove ljuskice, jedinstvene za podrod ''Rhododendro '', modificirane su dlačice koje se sastoje od poligonoidne skale pričvršćene stabljikom. Rododendroni su osobeni i po tome što imaju [[cvasti]] s oskudnim (suhim) [[pupoljak|perulama]], a [[hromosomski broj]] jest n = 13. [[Plod]] koji je pregrađenu [[Kapsula (botanika)|kapsula]], a [[plodnica (botanika)|plodnica]] je nadrasla (ili gotovo tako), [[prašnik|prašnici]] nemaju dodataka, a [[Aglutinacija (biologija)|aglutinat]] je skupljen [[polen]]. ==Taksonomija== {{stack begin}} [[Datoteka:Rhododendron wardii var puralbum.jpg|thumb|right|''Rhododendron wardii'' var. ''puralbum'']] [[Datoteka:Rhododendron＆Vast ocean of clouds、コバノミツバツツジ＆篠山盆地雲海、盃ヶ岳4256293.JPG|thumb|right|Rhododendron u [[Japan]]u]] [[Datoteka:Garden with Rhododendrons.JPG|thumb|right|Bašta sa visokim rododendronima u [[Lynnwood (Washington)|Lynnwoodu]] ([[Washington (savezna država)|Washington]])]] [[Datoteka:Manaslu-Circuit Rhododendron Forest.jpg|thumb|right|Šuma rododendrona u [[Nepal]]u]] [[Datoteka:Rhododendron (গুরাস)02.jpg|thumb|Rhododendron (গুরাস), Sandakphu, Zapadni [[Bengal]], [[Indija]]]] [[Datoteka:Rhododendron at Fakding, Nepal.jpg|thumb|Rododendroni (Guras ili Buras) na Fakdingu, Nepal]] [[Datoteka:Azalea -- Rhododendron.jpg|thumb|Azalea, Teksas Gulf Coast]] {{stack end}} ''Rhododendron'' je najveći rod u porodici ''[[Ericaceae]]'', sa više od 1.024 vrsta,<ref>{{cite web |url=http://events.berkeley.edu/index.php/calendar/sn/bot.html?event_ID=73328 |title=Sorting out the Genus Rhododendron: A Taxonomic Overview of this Large Complex of Species |website=University of California Botanical Garden at Berkeley |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714150332/http://events.berkeley.edu/index.php/calendar/sn/bot.html?event_ID=73328 |archive-date=14. 7. 2014}}</ref>(iako se procjene razlikuju po 850-1000), uz raznovrsnu [[morfologija|morfologiju]]. Prema tome, [[taksonomija]] roda bila je historijski kompleksna. ===Filogenetske analize=== {{Cladogram|align=left|title= {{anchor|Clad1}} Kladogram roda ''Rhododendron'' <br>(Goetsch et al., 2005) |cladogram={{clade| style=400px; |1={{clade |1={{clade |1={{clade |label1='''A''' |1={{clade |1=[[Rhododendron subg. Rhododendron|''Rhododendron'']] |2=''[[Choniastrum]]'' }} |label2='''B''' |2=''[[Hymenanthes]]'' }} |label2='''C''' |2= ''[[Azaleastrum]]'' }} |2= ''Therorhodion'' }} }} }} Početak ere molekularne analize, a ne opisne karakterizacije, može se datirati radovima Kurashigea (1988) i Krona (1997) koji su koristili [[Maturaza K|matK]] za [[sekvenciranje]]. Kasnije su Gaoet al. (2002) koristili sekcence [[Interni transkribirani spejser|ITS-a]] do [[kladistika|kladističke]] analize. Potvrdili su da je rod ''Rhododendron'' monofiletski, s podrodom ''Therorhodion'' u baznom položaju, u skladu s matK studijama. Nakon objavljivanja studija Goetsch-a et al. (2005) sa [[RPB2]], počelo je neprekidno preusmjeravanje vrsta i skupina unutar roda, temeljeno na evolucijskim odnosima. Njihov rad je više podržavao Sleumer-ov originalni sistem od kasnijih modifikacija koje su uveli Chamberlain et al.<ref name=FSRS>{{cite web |last=Goetsch |first=Loretta A.|last2=Eckert |first2=Andrew J. |last3=Hall |first3=Benjamin D. |date=2005 |url=http://www.flounder.ca/FraserSouth/Goetsch-Eckert-Hall.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227185832/http://www.flounder.ca/FraserSouth/Goetsch-Eckert-Hall.asp |archive-date=27. 2. 2013 |website=Fraser South Rhododendron Society |title=Excerpts from and comments on a paper published by: Loretta Goetsch, Andrew Eckert and Benjamin Hall, University of Washington}} 2005 Annual ARS Convention</ref> Glavni nalaz Goetscha i njegovih kolega bio je da su sve ispitivane vrste (osim ''[[Rhododendron camtschaticum]]'', podrod ''Therorhodion'') formirale tri glavna [[kladus]]a, koje su označile A, B i C, s podrodovima ''Rhododendron'' i ''Hymenanthes'' u kladusima A i B koje su [[monofiletska evolucija|monofiletske]] grupe. Za razliku od njih, podrodov ''Azaleastrum'' i ''Pentanthera'' bili su [[polifiletska evolucija|polifiletski]], dok se ''R. camtschatica'' javlja kao [[sestrinska vrsta|sestrinska]] svim ostalim rododendronima. Mali polifiletskii podrodovi ''Pentanther '' i ''Azaleastrum'' podijeljeni su u dva [[kladus]]a, a etiri sekcije ''Pentanthera'' između klase B i C, s po dva, dok je "Azaleastrum" imao po jednu sekciju u svakoj od A i C. Dakle, podrodove ''Azaleastrum'' i ''Pentanthera'' trebalo je rastaviti, a ''Rhododendron'', ''Hymenanthes'' i ''Tsutsusi'' odgovarajuće proširiti. Pored dva odvojena roda, koja su Chamberlain (''[[Ledum]]'',''Tsusiophyllum''), Goetsch et al. uključili u ''Rhododendron'', dodan je ''[[Menziesia]]'' (kladus C). Unatoč stupnju parafilije, podrod ''Rhododendron'' inače je bio netaknut sa svoja tri sekcije, ali su četiri druga podroda eliminirana i jedan novi stvoren, ostavljajući ukupno pet podrodova ukupno, od osam u Chamberlainovoj podjeli. Diskontinuirani podrodovi su ''Pentanthera'', ''Tsutsusi'',''Candidastrum'' i ''Mumeazalea'', dok je novi podrod stvoren podizanjem podroda ''Azaleastrum'' sekcije ''Choniastrum'' u podignut na viši rang podroda Podrod '' Pentanthera '' (listopadne azaleje) sa svoje četiri sekcije rastavljen je eliminiranjem dvije sekcije i redistribucijom ostala dva između postojećih podrodova u kladusima B (''Hymenanthes'') i C (''Azaleastrum''), iako je ime zadržano u odjeljku '' Pentanthera '' (14 vrsta) koji je premješten u podgrupu 'Hymenanthes'. Od preostale tri sekcije, monotipska „Viscidula“ je diskontinuirana prelaskom ''[[Rhododendron nipponicum]]'' u ''Tsutsusi'' (C), dok je„ Rhodora “(2 vrste) sama po sebi polifiletska i razbijena je premještanjem ''[[Rhododendron canadense]] '' u sekciju ''Pentanthera'' (B) i ''[[Rhododendron vaseyi]]'' u sekciju 'Sciadorhodion '', koja je tada postala nova sekcija podroda "Azaleastrum" (C). {| class="wikitable" style="width:500px;" |+ <big>Tabela 1.: Taksonomske promjene u rodu ''Rhododendron''</big> ! style="border-right:solid black 2px; background: #ccf" colspan=4|Chamberlain (1996)||style=" background: #ccf" colspan=2|Goetsch (2005) |- ! style="background:#ccf" |Rod||style="background:#ccf" |Podrod ||style="background:#ccf" |Sekcija ||style="border-right:solid black 2px; background:#ccf" |Vrsta||style="background:#ccf" |Podrod ||style="background:#ccf" |Sekcija |- | ''Menziesa'' || || ||style="border-right:solid black 2px"| 9 vrsta||rowspan=4|''Azaleastrum''||rowspan=4|''Sciadorhodion'' |- | rowspan=10| ''Rhododendron'' || ''Candidastrum'' || ||style="border-right:solid black 2px"|''R.&nbsp;albiflorum'' |- | rowspan=5| ''Pentanthera'' || ''Sciadorhodion'' ||style="border-right:solid black 2px"| 4 vrste |- | rowspan=2| ''Rhodora'' ||style="border-right:solid black 2px"|''R.&nbsp;vaseyi'' |- | style="border-right:solid black 2px"|''R.&nbsp;canadense'' ||rowspan=2|''Hymenanthes''||rowspan=2|''Pentanthera'' |- | ''Pentanthera'' ||style="border-right:solid black 2px"| 14 vrsta |- | ''Viscidula'' ||style="border-right:solid black 2px"| ''R.&nbsp;nipponicum'' ||rowspan=4|''Azaleastrum''||rowspan=4|''Tsutsusi'' |- | rowspan=2| ''Tsutsusi'' || ''Brachycalyx'' ||style="border-right:solid black 2px"| 15 vrsta |- | ''Tsutsusi'' ||style="border-right:solid black 2px"| 65 vrsta |- | ''Mumeazalea'' || ||style="border-right:solid black 2px"|''R.&nbsp;semibarbatum'' |- | ''Azaleastrum'' || ''Choniastrum'' ||style="border-right:solid black 2px"| 11 vrsta | |''Choniastrum'' |} Naknadna istraživanja podržala su reviziju Goetscha, iako se uglavnom usredotočila na daljnje definiranje filogenije unutar pododjeljka. U 2011.dvije vrste roda ''Diplarche'' dodane su također rodu ''Rhododendron'', ''[[incertae sedis]]''. ===Potpodjela=== Ovaj rod postupno je podijeljen u hijerarhiju podrodova, [[Sekcija (botanika)|sekcija]], [[podsekcija (botanika)|podsekcija]] i [[vrsta]]. ====Podrodovi==== Terminologija iz Sleumerovog sistema (1949) često se nalazi u starijoj literaturi, s pet podrodova i sljedeća je: * Podrod ''Lepidorrhodium'' Koehne: Lepidotes. 3 sekcije * Podrod ''Eurhododendron'' Maxim.: Elipidotes. * Podrod ''Pseudanthodendron'' Sleumer: Listopadne azaleje, 3 sekcije * Podrod ''Anthodendron'' Rehder & Wilson: Zimzelene azaleje. 3 sekcije *Podrod ''Azaleastrum'' Planch.: 4 sekcije * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Rhododendron|Rhododendron]]'' L.: Malolisni ili [[lepidote]] (skle na poleđini listova). 3 sekcije, 462 vrsta, [[tipska vrsta]]: ''[[Rhododendron ferrugineum]]''. * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Hymenanthes|Hymenanthes]]'' (Blume) K.Koch: Velikolisni ili [[elepidote]] (bez skala). 1 sekcija, 224 vrsta, tipska vrsta ''[[Rhododendron degronianum]]''. *Podrod ''[[Rhododendron subgenus Pentanthera|Pentanthera]]'' (G. Don) Pojarkova: Listopadne azaleje. 4 sekcije, 23 vrste, tip ''[[Rhododendron luteum]]''. * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Tsutsusi|Tsutsusi]]'' (Sweet) Pojarkova: Zimzelene azaleje. 2 sekcije, 80 vrsta, tip ''[[Rhododendron indicum]]''. * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Azaleastrum|Azaleastrum]]'' Planch.: 2 sekcije, 16 vrsta, tip ''[[Rhododendron ovatum]]''. * Podrod ''Candidastrum'' [[Franch.]] : 1 vrsta, ''[[Rhododendron albiflorum]]''. * Podrod ''Mumeazalea'' (Sleumer) W.R. Philipson & M.N. Philipson: 1 vrsta, ''[[Rhododendron semibarbatum]]''. * Podrod ''Therorhodion'' (Maxim.) A. Gray: 2 vrste (''[[Rhododendron camtschaticum]]'', ''[[Rhododendron redowskianun]]''). Za poređenje sistema Sleumera i Chamberlaina pogledajte Goetsch et al. (2005) Tabela 1. Ova podjela temeljila se na velikom broju onih za koje se smatralo da su ključna morfološka svojstva. Oni su uključivali položaj pupoljka [[cvast]]i (terminalni ili bočni), bilo da su lipidote ili elepidote, listopadnog lišća i da li je novo lišće dobijeno iz pazuha s prošlogodišnjih izdanaka ili s najnižim ljuskavim lišćem (Tabela 2 .). [[Datoteka:Rhododendron luteum BotGardBln1105Autumn.JPG|thumb|right|Listopadni ''Rhododendron luteum'']] [[Datoteka:Rhododendron kaempferi 08.jpg|thumb|Zimzelena azaleja ''Rhododendron kaempferi'']] [[Datoteka:2014-10-29 13 26 34 Evergreen Rhododendron foliage coloring before being shed in Ewing, New Jersey.JPG|thumb|right|Zimzelena azaleja ([[kultivar]]): boja listova prije listanja]] {| class="wikitable" |+ <big>Tablela 2.: Morfološka klasifikacija roda ''Rhododendron'' </big><br>(Chamberlain 1996)<ref name=Chamberlain/> ! style="background:#ccf" |Cvjetni pupoljc!!style="background:#ccf" |Lisne skale !!style="background:#ccf" |Leaf shoots !!style="border-right:solid black 2px; background:#ccf" |Leaves !!style="background:#ccf" |Subgenus !!style="background:#ccf" |Sekcija |- |rowspan=7| Terminal ||colspan=3|Sadašnjost||style="border-left:solid black 2px"|''[[Rhododendron subgenus Rhododendron|Rhododendron]]'' |- | rowspan=6 |Absent||rowspan=4|Prethodno||style="border-right:solid black 2px" |Zimzelene||''[[Rhododendron subgenus Hymenanthes|Hymenanthes]]'' |- | rowspan=3 style="border-right:solid black 2px"|Listopadne||rowspan=3|''[[Rhododendron subgenus Pentanthera|Pentanthera]]'' ||''Pentanthera'' |- | ''Rhodora'' |- | ''Viscidula'' |- |rowspan=2 colspan=2|Lowest leaves|| style="border-left:solid black 2px"|''Pentanthera''||''Sciadorhodion'' |- | style="border-left:solid black 2px"|''[[Rhododendron subgenus Tsutsusi|Tsutsusi]]'' |- |rowspan=4 colspan=3|Lateral|| style="border-right:solid black 2px"|Zimzrlrnr||''[[Rhododendron subgenus Azaleastrum|Azaleastrum]]'' |- | rowspan=3 style="border-right:solid black 2px"|Listopadne||''Candidastrum'' |- | ''Mumeazalea'' |- |''Therorhodion'' |} Prema [[kladistika|kladističkoj analizi]] Goetsch-a i dr. (2005) ova shema je pojednostavljena, zasnovana na otkriću tri glavna [[kladus]]a (A, B, C) kako slijedi. ;Kladus A * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Rhododendron|Rhododendron]]'' L.: Sitnolisne ili [[lepidota|lepidote]] (ljuskice na donjoj strani listova). 3 sekcije, oko 400 vrsta, [[tipska vrsta]]: ''[[Rhododendron ferrugineum]]''. * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Choniastrum|Choniastrum]]'' Franch. : 11 vrta ;Kladus B * Podrod ''[[Rhododendron subgenus Hymenanthes|Hymenanthes]]'' (Blume) K.Koch: Velikolisne ili [[elepidota|elepidote]] (bez ljuskica), uključujući listopadne azaleje. 2 sekcije, oko 140-225 vrsta, tip ''[[Rhododendron degronianum]]''. ;Kladus C Podrod ''[[Rhododendron subgenus Azaleastrum|Azaleastrum]]'' Planch.: Zimzelene azalje, 3 sekcije, oko 120 vrsta, tip ''[[Rhododendron ovatum]]''. [[Sestrinski takson]] * Podrod ''Therorhodion'' (Maxim.) A. Gray: 2 vrste (''[[Rhododendron camtschaticum]]'', ''[[Rhododendron redowskianun]]''). ==== Sekcije i podsekcije==== Veći podrodovi dalje se dijele na sekcije i podsekcije.<ref name="ARS1">{{cite web |url=http://www.rhododendron.org/v47n3p139.htm |title=Concerning the Origin and Distribution of Rhododendrons |last=Irving |first=E. |author2=R. Hebda |year=1993 |work=Journal of the American Rhododendron Society |publisher=American Rhododendron Society |access-date=4. 11. 2012}}</ref> Neki podrodovi sadrže samo jednu sekciju, a neke sekcije samo jednu posekciju. Ovdje je prikazana tradicijska klasifikacija, s brojem vrsta, prema Chamberlainu (1996), ali ova shema je u stalnoj reviziji. Revizije Goetscha et al. (2005) i Cravena et al. (2008), prikazana je u u obliku zagrada. Stariji rangovi poput serija (grupe vrsta) se više ne koriste, ali mogu se naći u literaturi; Američko udruženje za rododendrone i dalje koristi sličan uređaj, nazvan Alijanse. * Podrod ''Rhododendron'' L. (3 sekcije, 462 vrsta: porastao na 5 sekcija (2008) ** (''Discovereya'' (Sleumer) Argent, izvedena iz '' Vireya'') ** ''[[Pogonathum]]'' Aitch. & Hemsl. (13 vrsta; [[Himalaji]] i susjedne planine) ** (''Pseudovireya'' (C.B.Clarke) Argent, izvedena iz ''Vireya'') ** ''[[Rhododendron (section)|Rhododendron]]'' L. (149 vrsta u 25 podsekcija; umjerene do subarktičke oblasti Sjeverne hemisfere) ** ''[[Rhododendron subgenus Vireya|Vireya]]'' (Blume) Copel.f. (300 vrsta 2 potsekcije; [[tropi]] jugoistočne Azije, Australazija. Neko vrieme smatran je zasebnim podrodom . * Podrod ''[[Hymenanthes]]'' (Blume) K.Koch (1 sekcija, 224 vrste) (''povećan za dvije sekcije'') ** ''Ponticum'' G. Don (24 podsekcije) ** (''[[Pentanthera'' (sekcija)|Pentanthera]] (G. Don) Pojarkova (2 podsekcije) nove sekcije, iz podroda '' Pentanthera'') * Podrod ''Pentanthera'' (G. Don) Pojarkova (4 sekcije, 23 vrste) (''diskontinuiran'') ** [[Pentanthera (section)|''Pentanthera'']] (G. Don) Pojarkova (2 podsekcije ) (''izdvojean iz podroda Hymenanthes'') ** ''[[Rhodora]]'' (L.) G. Don (2 vrste; ''[[Rhododendron canadense]]'', ''[[Rhododendron vaseyi]]'') (''Diskontinuirana, redistribuirane'') ** ''[[Sciadorhodion]]'' Rehder & Wilson (4 vrste) (''Izdvojene u podrod ''Azaleastrum'') ** ''[[Viscidula]]'' Matsum. & Nakai (1 vrsta; [[Rhododendron nipponicum]]) (''Diskontinuirana, dodana sekciji Tsutsusi, podrod ''Azaleastrum'') * Podrod ''Tsutsusi'' (Sweet) Pojarkova (2 sekcije, 80 vsta ) (''Diskontinuiran, reduciran sekciju i izdvojen u podrod ''Azaleastrum'') ** ''[[Brachycalyx]]'' Sweet (3 alijanse, 15 vrsta) ** ''[[Tsutsusi]]'' (Sweet) Pojarkova (65 vrsta) * Podrod ''Azaleastrum'' Planch. (2 sekcije, 16 vrsta) (''Povećan za tri sekcije'') ** ''Azaleastrum'' Planch. (5 vrsta) ** (''Choniastrum'' Franch. (11 vrsta) (''Podignut na rsng podroda'')) ** (''[[Sciadorhodion]]'' Rehder & Wilson (4 vrste) (Izmješten iz podroda '' Pentanthera'')) ** ''(Tsutsusi (Sweet) Pojarkova (reduciran od podroda)'' * Podrod ''Candidastrum'' Franch. (1 vrsta: ''[[Rhododendron albiflorum]]'') (''Diskontinuiran, izmjšten u sekciju Sciadorhodion, podrod '' Azaleastrum'') * Podrod ''Mumeazalea'' (Sleumer) W.R. Philipson & M.N. Philipson (1 vrsta: ''[[Rhododendron semibarbatum]]'') (''Diskontinuiran, premješten u sekciju Tsutsusi, podrod ''Azaleastrum'') * Podrod ''Therorhodion'' A. Gray (2 vrste) * /''Podrod Choniastrum Franch. (11 vrsta)''/ == Rasprosranjenje i staništa== [[Datoteka:Rhododendron fallacinum (cropped).jpg|thumb|upright|left|''[[Rhododendron fallacinum]]'', ''[[in situ]]'' na [[Mount Kinabalu]], [[Borneo]]]] Vrste roda ''Rhododendron'' široko su rasprostranjene između geografskih širina 80° S i 20° J, a nativne biljke su na području od Sjeverne Amerike do [[Evropa|Evrope]], [[Rusija|Rusije]] i [[Azija|Azije]], te od [[Grenland]]a do [[Kvinsland]]a, [[Australija]] i [[Salomonski otoci|Solomonskih otoka]]. Centri [[bioraznolikost|diverziteta]] su [[Himalaji]] [[Malezija]],<ref name=LianMing>{{cite journal |author1=GAO Lian-Ming |author2=LI De-Zhu |author3=ZHANG Chang-Qin |author4=YANG Jun-Bo | year = 2002 | title = Infrageneric and Sectional Relationships in the Genus Rhododendron (Ericaceae) Inferred from ITS Sequence Data | url = http://www.jipb.net/pubsoft/content/2/2316/X010407(PS2).pdf | journal = Am Botanica Sinica | volume = 44 | issue = 11| pages = 1351–1356 }}</ref> s najvećom raznolikošću vrsta u kinesko-himalajskoj regiji, jugozapadnoj Kini i sjeveru [[Burma|Mjanmara]], od [[Himachal Pradesh]]a, [[Uttarakhand]]a, [[Nepal]]a, [[Sikkim]]a, [[Nagaland]]a, sjeverozapadno [[Yunnan]]a, zapadno [[Sichuan]]a i jugoistočno [[Tibet]]a. Druga značajna područja raznolikosti nalaze se u planinama [[Koreja|Koreje]], [[Japan]]a i [[Tajvan]]a. Više od 90% rododendrona (po Chamberlainu) pripadaju azijskim podrodovima ''Rhododendron'', ''Hymenanthes'' i sekciji ''Tsutsusi''. Od prve dvije od tih, vrste se pretežno nalaze na području Himalaja i jugozapadne Kine (sino-himalajska regija). Oko 300 vrsta [[tropi|tropskih]] vrsta unutar rododendronske sekcije Vireya naseljava [[Malajski arhipelag]], od njihovog pretpostavljenog jugoistočnog azijskog porijekla do Sjeverne Australije, s 55 poznatih vrsta na [[Borneo|Borneu]] i 164 na [[Nova Gvineja|Novoj Gvineji]]. Vrste u Novoj Gvineji su autohtone za [[subalpska zona|subalpskimm]] vlažnim [[travnjak|travnjacima]], na oko 3.000 metara nadmorske visine u Središnjem gorju. Podrodovi ''Rhododendron'' i ''Hymenanthes'', zajedno sa sekcijom ''Pentanther'' iz podroda ''Pentanthera'' u manjem stepenu su takođe su zastupljeni u planinskim predjelima Sjeverne Amerike i [[Evroazija|Zapadne Evroazije]]. Podrod ''Tsutsusi'' nalazi se u primorskim regijama [[Azija|Istočne Azije]] ([[Japan]], [[Koreja]], [[Tajvan]], [[kina|Istočna Kina]]), ali ne u Sjevernoj Americi ili Evroaziji. ==Ekologija== === Invazivne vrste === ''[[Rhododendron ponticum]]'' postao je invazivna vrsta u [[Republika Irska|Irskoj]]<ref>{{cite news |url=http://www.irishcentral.com/news/Dramatic-rescue-of-couple-trapped-in-rhododendron-forest.html |title=Dramatic rescue of couple trapped in rhododendron forest |website=Irish Central |date=18. 7. 2014 |last=Bramhill |first=Nick}}</ref> i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]].<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/science/2017/apr/16/rhododendron-ponticum-thug-invasive-out-of-control-plantwatch |title=A spectacular thug is out of control |website=The Guardian |date=16. 4. 2017 |last=Simons |first=Paul |access-date=2. 10. 2017}}</ref> To je [[unesena vrsta]], koja se širi u šumskim područjima i zamjenjuje prirodne bilje naseljenike. ''R. ponticum'' je teško iskorijeniti, jer njegovo korijenje može stvoriti nove izdanke. ===Insekti=== Brojni insekti ili napadaju rododendrone ili će ih oportunistički napasti. Rododendronski sakupljači i razne [[weevil]] glavne su štetočine rododendrona, a mnoge [[gusjenice]] će ih poželjno pojesti. 'Rododendronske vrste, [[larve]] ([[gusjenice]]) nekih [[leptir]]a i [[moljac]]a koriste kao prehrambene biljke; pogledajte: Popis ''Lepidopter''a koje se hrane rododendronima. ==Upotreba== ===Farmakologija=== Neke vrste rododendrona odavno se koriste u tradicijskoj medicini.<ref>{{cite journal | last1 = Popescu | first1 = R | last2 = Kopp | first2 = B | date = maj 2013 | title = The genus Rhododendron: an ethnopharmacological and toxicological review | url = | journal = J Ethnopharmacol | volume = 147 | issue = 1| pages = 42–62 | doi = 10.1016/j.jep.2013.02.022 | pmid = 23454683 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bhattacharyya |first1=Debjyoti |url=http://www.inflibnet.ac.in/ojs/index.php/AUJSAT/article/viewFile/520/491 |title=''Rhododendron'' Species and Their Uses with Special Reference to Himalayas - A Review |journal=Assam University Journal of Science & Technology: Biological and Environmental Sciences |volume=7 |issue=1 |pages=161–167 |date=2011 |issn=0975-2773 |access-date=20. 9. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528004541/http://www.inflibnet.ac.in/ojs/index.php/AUJSAT/article/viewFile/520/491 |archive-date=28. 5. 2013 |url-status=dead }}</ref> Studije na životinjama i ''[[in vitro]]'' utvrdile su moguće protivupalne i hepatoprotektivne aktivnosti koje mogu biti posljedica antioksidativnih efekata [[flavonoid]]a ili drugih [[fenol| fenolnih jedinjenja]] i [[saponin]]a koje biljke sadrže.<ref name=aafr>{{cite journal | last = Agarwal | first = S.S. |author2=Sharma Kalpana | title = Anti-inflammatory activity of flowers of ''Rhododendron arboreum'' (SMITH) in rat's hind paw oedema induced by various phlogistic agents | journal = Indian Journal of Pharmacology | volume = 20 | issue = 2 | pages = 86–89 | year = 1988 | url = http://www.ijp-online.com/article.asp?issn=0253-7613;year=1988;volume=20;issue=2;spage=86;epage=89;aulast=Agarwal;type=0 }}</ref> Xiong et al. otkrili su da [[korijen]] biljke može smanjiti aktivnost [[NF-κB]] kod [[pacov]]a.<ref name=erra>{{cite journal | doi = 10.1016/S1007-4376(09)60031-9 | title = The effect of root of rhododendron on the activation of NF-κB in a chronic glomerulonephritis rat model |date=januar 2009 | last1 = Xiong | first1 = Jing | last2 = Zhu | first2 = Zhonghua | last3 = Liu | first3 = Jianshe | last4 = Wang | first4 = Yang | journal = Journal of Nanjing Medical University | volume = 23 |issue=1 | pages = 73–78}}</ref> ===Toksikologija=== Neke vrste rododendrona otrovne su za ispašu životinja zbog [[toksin]]a u [[polen]]u i [[nektar]]u zvanih [[sivanotoksin]]. Poznato je i da se ljudi razbole od jedenja [[med]]a] koji je načinjen od vvjetova rododendrona i azalea. [[Xenophon]] je opisao čudno ponašanje vojnika [[Grkci|Grka]] nakon konzumiranja meda u selu okruženom vrstom ''[[Rhododendron ponticum]]'' tokom tzv. marša ''Deset hiljada“, 401. P.n.e. Izvještavali su da su vojnici [[Pompej]]a pretrpjeli smrtonosne žrtve uslijed konzumiranja meda proizvedenog od „rododendrona“ koji su namjerno ostavili [[Grci|Pontski Grci]], Kasnije je prepoznato da med nastao iz ovih biljaka ima blago [[halucibacija|halucinogeno]] i [[laksativ]]no djelovanje.<ref>{{cite book |chapter-url=https://www.fda.gov/downloads/food/foodsafety/foodborneillness/foodborneillnessfoodbornepathogensnaturaltoxins/badbugbook/ucm297627.pdf |chapter=Grayanotoxins |title=Bad Bug Book, Handbook of Foodborne Pathogenic Microorganisms and Natural Toxins |edition=2nd |publisher=Food and Drug Administration |date=2012 |access-date=3. 10. 2017 |archive-date=31. 3. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331021409/https://www.fda.gov/downloads/food/foodsafety/foodborneillness/foodborneillnessfoodbornepathogensnaturaltoxins/badbugbook/ucm297627.pdf |url-status=dead }}</ref> Sumnjivi rododendroni su ''[[Rhododendron ponticum]]'' i ''[[Rhododendron luteum]]'' (ranije ''Azalea pontica''), oba pronađena u sjevernoj [[Mala Azija|Maloj Aziji]]. Jedanaest sličnih slučajeva dokumentovano je u [[Istanbul]]u, [[Turska]] tokom 1980-ih.<ref name="Poison honey">{{cite journal |doi=10.1007/BF01973687 |author1=Nurhayat Sütlüpmar |author2=Afife Mat |last-author-amp=yes |author3=Yurdagül Satganoglu |title=Poisoning by toxic honey in Turkey |journal=Archives of Toxicology |volume=67 |issue=2 |pages=148–150 |date=februar 1993 |url=http://www.springerlink.com/content/w322484735r06208/ |pmid=8481104 }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Rododendron je izrazito toksičan za konje, pri čemu neke životinje umiru u roku od nekoliko sati od gutanja biljke, mada je većina konja sklona izbjegavanju, ukoliko imaju pristup dobroj hrani. Efekti '' R. ponticum '' spomenuti su i u filmu iz 2009 ([[Sherlock Holmes]] predložio je način za lažno pogubljenje).<ref>{{cite web |url=http://www.aschoonerofscience.com/?p=932 |title=Rhododendron Poison – Truth behind the science of Sherlock Holmes |author=Captain Skellett |publisher=A Schooner of Science |date=27. 12. 2009 |access-date=26. 2. 2013}}</ref> ==Vanjski linkovi== {{Commons|Rhododendron}} * [http://www.rhodyman.net/rhodyhis.html History of Rhododendron Discovery & Culture] * [https://web.archive.org/web/20090606220644/http://www.lahana.org/blog/Rhododendrons.htm Rhododendrons from Turkey, Anatolia] * [http://www.rhododendron.dk/alfabet.html Danish Genebank Rhododendron] * [http://www.lwk-niedersachsen.de/index.cfm/action/rhodo.html?lang=gb German Genebank Rhododendron] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315181800/http://www.lwk-niedersachsen.de/index.cfm/action/rhodo.html?lang=gb |date=15. 3. 2012 }} * [http://www.countrysideinfo.co.uk/rhododen.htm Description of damage caused by Rhododendrons in the UK] * [http://www.wfu.edu/~kronka/kakbek/rhododendrons.html Information on rhododendrons at the Ericaceae web pages of Dr. Kron at Wake Forest University.] * [http://www.vireya.net/ Information on Vireyas] * [https://web.archive.org/web/20181215224227/http://www.hirsutum.info/ Information+photos of hybrids and species] * [http://www.rhodophiles.com/ Information on Rhododendrons by Marc Colombel, founder of the Société Bretonne du Rhododendron.] * [http://rhodyman.net/rahome.html Extensive information on rhododendron species: the history of their discovery, botanical details, toxicity, classification, cultural conditions, care for common problems, and suggestions for companion plants by Steve Henning.] * [https://web.archive.org/web/20090130005655/http://www.rhodo.citymax.com/page/page/627471.htm History of Rhododendrons] * [http://www.rododendron.cz/fotogalerie-rododendronu/pruhonicky-park-2011/ Rhododendron in botanical garden Pruhonice-Czech republic ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007024344/http://www.rododendron.cz/fotogalerie-rododendronu/pruhonicky-park-2011/ |date=7. 10. 2017 }} ===Baze podataka=== * [[USDA]] Plants Database: [http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=RHODO ''Rhododendron''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200726093702/https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=RHODO |date=26. 7. 2020 }} * [[ITIS]] Report: [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=23700 ''Rhododendron''] * [http://www.efloras.org/index.aspx ''eFloras.org''] ** [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128386 Flora of North America: Rhododendron] ** [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128386 Flora of China: Rhododendron] ** [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=128386 Annotated Checklist of the Flowering Plants of Nepal: Rhododendron] ===Rododendronska udruženja=== * [http://rhododendron.org/ American Rhododendron Society] ** [http://scholar.lib.vt.edu/ejournals/JARS/#qbars The Quarterly Bulletin of the American Rhododendron Society 1947-1981] ** [http://scholar.lib.vt.edu/ejournals/JARS/#jars Journal of the American Rhododendron Society (JARS) 1982-] ** {{cite web|url=http://www.rhododendron.org/taxonomictree.asp|title=Genus Rhododendron Taxonomic Tree|work=American Rhododendron Society|ref=ARS2}} Information Source: {{cite book |first1=Peter A. |last1=Cox |last-author-amp=yes |first2=Kenneth N. E. |last2=Cox |title=The Encyclopedia of Rhododendron Species |url=https://archive.org/details/encyclopediaofrh0000coxp_j3y0 |publisher=Glendoick Publishing |date=1997 |isbn=978-0-9530533-0-8}}. * [http://www.rhodogroup-rhs.org/ The Rhododendron, Camellia & Magnolia Group of the Royal Horticultural Society] * [http://www.rhodygarden.org/ Rhododendron Species Foundation and Botanical Garden] * [https://web.archive.org/web/20060408075911/http://honeybee.helsinki.fi/users/avainola/rhodo/club.htm Société Finlandaise du Rhododendron] * [http://www.rhododendron.com.au Australian Rhododendron Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805131028/https://rhododendron.com.au/ |date=5. 8. 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20151105130749/http://www.rhodo.org/start.php?lang=gb German Rhododendron Society] * [http://www.rhododendron.org.nz/ New Zealand Rhododendron Association] * [http://www.rhododendron.dk/ Danish Rhododendron Society] * [https://web.archive.org/web/20191014231629/http://www.frasersouthrhodos.ca/ Fraser South Rhododendron Society] ===Botanički vrtovi=== * [http://www.rbge.org.uk/the-gardens/rhododendrons Royal Botanic Garden Edinburgh: Rhododendrons at the four Gardens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529031923/http://www.rbge.org.uk/the-gardens/rhododendrons |date=29. 5. 2018 }} * [http://parkweb.vic.gov.au/explore/parks/national-rhododendron-garden National Rhododendron Gardens Melbourne Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190304151904/https://parkweb.vic.gov.au/explore/parks/national-rhododendron-garden |date=4. 3. 2019 }} [[Kategorija:Rhododendron| ]] [[Kategorija:Ericaceae]] [[Kategorija:Ljekovito bilje]] [[Kategorija:Otrovne biljke]] [[Kategorija:Nacionalni simboli]] [[Kategorija:Žbunovi]] [[Kategorija:Neurotoksini]] 6bvd18g0hnpkb0bvmr4p80qxaah3jr0 0 466436 3933915 3568025 2026-10-04T01:32:29Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933915 wikitext text/x-wiki {{Karta nacionalnih parkova Slovačke}} '''[[Nacionalni park]]ovi u [[Slovačka|Slovačkoj]]''' pravno su zaštićena područja koja se odlikuju [[ekosistem]]ima koji su u osnovi nepromijenjeni ljudskom aktivnošću ili prirodnom pejzažnom strukturom, obično s površinom većom od 1.000 ha, tvoreći nadregionalne centre najvažnije prirodne baštine. == Historija == Historija očuvanja prirode u Slovačkoj seže u 13. stoljeće, kada su zaštićeni [[evropski bizon]]i i područje sadašnjeg rezervata Badinska prašuma blizu [[Banská Bystrica|Banske Bystrice]]. Godine 1876. proglašeno je prvo zaštićeno područje – [[Kvetnica (dolina)|Kvetnica]] u [[Visoke Tatre|Visokim Tatrama]]. Prvi park u modernoj Slovačkoj bio je [[Nacionalni park Tatra]]. Osnovan je 18. decembra 1948, a s radom počeo 1. januara 1949. == Parkovi == Slovačka ima devet nacionalnih parkova, koji zauzimaju 6,5% površine države: <div style="max-width:100em; -width:100%"> <!-- ne primjenjuju svi preglednici korektno "max-width", ali koristite to za one koji primjenjuju --> {|class="wikitable sortable" |- ! Ime ! Fotografija ! Lokacija ! Ustanovljen ! Površina |- | [[Nacionalni park Velika Fatra]] | [[Datoteka:Rakytov, Veľká Fatra (SVK) - southern side.jpg|175px]] | [[Velika Fatra]] | 1. april 2002<ref name="velkafatra">{{Cite web |title= Základné údaje |url= http://www.sopsr.sk/velkafatraweb/sk/zakladne_udaje.php |access-date= 7. 9. 2012 |publisher= Uprava NP Velika Fatra |archive-url= https://web.archive.org/web/20160305195055/http://www.sopsr.sk/velkafatraweb/sk/zakladne_udaje.php |archive-date= 5. 3. 2016 |url-status= dead}} {{sk simbol}}</ref> | 403,71&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Mala Fatra]] | [[Datoteka:Velky Rozsutec.jpg|175px]] | [[Mala Fatra]] | 1. april 1988<ref name="npmalafatra">{{Cite web |title= Územie NP Malá Fatra |url= http://www.npmalafatra.sk/uzemie-np-mala-fatra/ |access-date= 7. 9. 2012 |publisher= Uprava NP Mala Fatra |archive-date= 5. 9. 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120905223959/http://www.npmalafatra.sk/uzemie-np-mala-fatra/ |url-status= dead }} {{sk simbol}}</ref> | 226,3&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Niske Tatre]] | [[Datoteka:Derese2.jpg|175px]] | [[Niske Tatre]] | 14. juni 1978<ref name="napant">{{Cite web |title= Základné informácie |url= http://www.napant.sk/info/napant.htm |access-date= 15. 10. 2011 |publisher= Uprava NP Níske Tatre |archive-date= 5. 11. 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111105081532/http://www.napant.sk/info/napant.htm |url-status= dead }} {{sk simbol}}</ref> | 728&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Muranska planina]] | [[Datoteka:Ciganka muranska planina.JPG|175px]] | [[Muranska planina]] | 27. maj 1998<ref name="npmp">{{Cite web |title= Muránska planina |url = http://www.npmp.sk/obsah/muranska-planina |access-date= 24. 9. 2011 |publisher = Uprava NP Muranska planina}} {{sk simbol}}</ref> | 203,18&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Pieniny (Slovačka)|Nacionalni park Pieniny]] | [[Datoteka:Dunajec and Lesnica.jpg|175px]] | Gorje [[Pieniny]] | 16. januar 1967<ref>{{Cite web |title = Vznik a vývoj |url= http://www.pienap.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=46 |access-date= 27. 10. 2011 |publisher= Uprava NP Pieniny}} {{sk simbol}}</ref> | 37,5&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Poloniny]] | [[Datoteka:Poloniny 2008a.JPG|175px]] | [[Bukovski vrhovi]] | 1. oktobar 1997<ref name="poloniny">{{Cite web |title= Všeobecná charakteristika |url= http://www.sopsr.sk/nppoloniny/ |access-date= 28. 10. 2011 |website= sopsr.sk |archive-url= https://web.archive.org/web/20120104201634/http://www.sopsr.sk/nppoloniny/ |archive-date= 4. 1. 2012 |url-status= dead}} {{sk simbol}}</ref> | 298,05&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Slovački krš]] | [[Datoteka:Zadielska tiesnava.jpg|175px]] | [[Slovački krš]] | 1. mart 2002<ref name="kras">{{Cite web |title = Národný park Slovenský kras |url = http://www.sopsr.sk/slovkras/ |access-date = 24. 9. 2011 |publisher = Štátna ochrana prírody Slovenskej republiky |archive-date = 18. 12. 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101218160747/http://www.sopsr.sk/slovkras/ |url-status = dead }} {{sk simbol}}</ref> | 346,11&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Slovački raj]] | [[Datoteka:Slovensky raj-Stratenska pila.jpg|175px]] | [[Slovački raj]] | 18. januar 1988. | 197,63&nbsp;km² |- | [[Nacionalni park Tatre (Slovačka)|Nacionalni park Tatre]] | [[Datoteka:Tatra mountains western side 2.jpg|175px]] | [[Tatre]] | 1. januar 1949<ref name="tanap">{{Cite web |title= Tatranský národný park – základné informácie |url = http://www.spravatanap.org/documents/contact_request.html |access-date= 5. 11. 2011 |publisher= Uprava NP Tatre |archive-url= https://web.archive.org/web/20111204045856/http://www.spravatanap.org/documents/contact_request.html |archive-date= 4. 12. 2011 |url-status= dead}} {{sk simbol}}</ref> | 738&nbsp;km² |} </div> == Također pogledajte == * [[Zaštićena područja u Slovačkoj]] == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20080211221239/http://www.slovakia.travel/catalog.aspx?l=2&p=99&cat=0507 Nacionalni parkovi u Slovačkoj] na [https://web.archive.org/web/20071117051604/http://www.slovakia.travel/intropage.aspx?l=2 ''Slovakia.travel''] * [https://web.archive.org/web/20070825020225/http://www.slovakiatourism.sk/category2?id=5&lang=en Nacionalni parkovi u Slovačkoj] na [https://web.archive.org/web/20060615035054/http://www.slovakiatourism.sk/index?lang=en ''Slovakiatourism.sk''] * [http://www.travelguide.sk/default.asp?prg=article&id=8&lang=eng Poluslužbeni opis Nacionalnih parkova u Slovačkoj] na [http://www.travelguide.sk/ ''travelguide.sk''] {{Nacionalni parkovi u Slovačkoj}} {{Nacionalni parkovi u Evropi po državama}} {{Slovačka po temama}} [[Kategorija:Nacionalni parkovi u Slovačkoj| ]] [[Kategorija:Spiskovi nacionalnih parkova|Slovačka]] 1ybzkat7v1p76ugzsklu5hpplj85cy5 0 467234 3933917 3920900 2026-10-04T02:02:38Z JaimeDes 186419 /* Frenektomija penisa */ 3933917 wikitext text/x-wiki {{Infokutija anatomija | Ime = Prepucijski frenulum | Latinski = ''Frenulum praeputii'' | Slika = A frenulum of human penis.jpg | Image2 = | Caption2 = | System =[[Muški reproduktivni sistem]] | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''Frenulum prepucija''', često pojednostavljeno '''frenulum''', jest elastična vrpca tkiva ispod [[glavić penisa|glavića]] [[penis]]a koja povezuje [[prepucij]] na vernalnoj sluznici i pomaže kontrakciji prepucija preko glavića.<ref>{{cite book|last=Jensen|first=Christian|title=Can I Just Ask?|year=2011|publisher=Hay House|isbn=9781848502468|page=[https://archive.org/details/canijustask0000jess/page/58 58]|url=https://archive.org/details/canijustask0000jess/page/58}}</ref> U slučaju poremećaja zvanog [[frenulum breve]] ili frenulske vrpce ili kako bi se osiguralo da glans može biti slobodno i potpuno izložen, frenulum se može djelomično ili potpuno ukloniti. Često se uništava i u [[obrezivanje|obrezivanju]].<ref>{{cite journal |pmid=2305537 |year=1990 |last1=Griffin |first1=AS |last2=Kroovand |title=Frenular chordee: implications and treatment |url=https://archive.org/details/sim_urology_1990-02_35_2/page/133 |volume=35 |issue=2 |pages=133–4 |journal=Urology |doi=10.1016/0090-4295(90)80060-Z |first2=R. }}</ref><ref>{{cite journal |pmid=10733391 |doi=10.1542/peds.105.3.681 |year=2000 |last1=Preiser |first1=G |title=Circumcision--the debates goes on |url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2000-03_105_3/page/681 |volume=105 |issue=3 Pt 1 |pages=681–684 |journal=Pediatrics |first2=M. |first3=T. |first4=C. |first5=S. A. |first6=R. J. |first7=B. |first8=S. A. |first9=F. M. |last2=Herschel |last3=Bartman |last4=Andersson |last5=Bailis |last6=Shechet |last7=Tanenbaum |last8=Kunin |last9=Hodges |last10=Fleiss |first10=P. M. |last11=Antonopoulos |first11=J. |last12=Rockney |first12=R. |last13=Taylor |first13=A. |last14=Stang |first14=H. |last15=Snellman |first15=L. |last16=Fontaine |first16=P. |last17=Condon |first17=L. M. |last18=Lannon |first18=C. M.}}</ref><ref>{{cite web |title=Neonatal Circumcision: An Audiovisual Primer |publisher=Stanford School of Medicine |url=http://newborns.stanford.edu/Circumcision.html |url-status=dead |access-date=3. 8. 2020 |archive-date=26. 6. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100626072844/http://newborns.stanford.edu/Circumcision.html }}</ref> ==Osjetljivost== Frenulum i pripadajuća tkiva delte na donjoj strani [[penis]]a ispod [[Corona glans penis|korone]] su u udžbenicima o seksualnosti opisani kao "vrlo reaktivano" i "posebno osjetljivi na dodir koji lagan i mehak". "Donja strana osovine penisa, što znači dio ispod korone" je izvor različitog užitka.<ref name="hass1993">{{cite book |last1=Hass |first1=K. |last2=Hass |first2=A. |title=Understanding Sexuality |location=St Louis |publisher=Mosby |year=1993 |pages=99–100|isbn=0801667488|url=https://books.google.com/?id=snhqAAAAMAAJ&dq=Understanding+Sexuality.&q=frenulum#search_anchor}}</ref> Crooks i Baur primijetili su da su dvije izrazito osjetljive specifične lokacije za koje mnogi muškarci smatraju posebno osjetljive na stimulaciju: korona i frenulum.<ref name="crooks1993">{{cite book |last1=Crooks |first1=R. |last2=Baur |first2=K. |title=Our Sexuality |url=https://archive.org/details/isbn_9780534767778 |edition=5th |location=Redwood City |publisher=Benjamin/Cummings |year=1993 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780534767778/page/129 129] |isbn=0-534-59567-7}}</ref> Ponavljana stimulacija ove strukture, kod nekih muškaraca, uzrokovat će [[orgazam]] i ejakulaciju. Kod muškaraca s ozljedom kičmene moždine koji sprečavaju da nadražaj dospije do mozga, frenulum se tik ispod glavića može stimulirati za stvaranje orgazma i periejakulacijskog odgovora.<ref>{{cite web |title=Rehabilitation of Persons With Spinal Cord Injuries |first=Michael F. |last=Saulino |website=WebMD |year=2006 |url=http://www.emedicine.com/orthoped/topic425.htm}}</ref><ref>{{cite journal |pmid=7811177 |doi=10.1016/S0003-9993(95)80044-1 |year=1995 |last1=Pryor |first1=JL |last2=Leroy |last3=Nagel |last4=Hensleigh |title=Vibratory stimulation for treatment of anejaculation in quadriplegic men |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-physical-medicine-and-rehabilitation_1995-01_76_1/page/59 |volume=76 |issue=1 |pages=59–64 |journal=Archives of Physical Medicine and Rehabilitation |first2=Suzanne C. |first3=Theodore C. |first4=Hugh C. }}</ref> ==Patologija== [[Frenulum breve]] je stanje u kojem je frenulum kratak i ograničava kretanje prepucija, što može ali ne mora ometati normalnu seksualnu aktivnost. Stanje se može liječiti [[frenuloplastika|frenuloplastikom]], [[frenektomija|frenuloektomijom]] ili [[obrezivanje]]m. Frenulum breve može doprineti truljenju vrpce, gde se glavić povlači prema vernalnom tijelu penisa. Frenulum breve se takođe može tretirati ručnim širenjem osovinske kože rastezanjem. Frenulum možda u potpunosti nedostaje u slučajevima prvog stepena [[hipospadija]]. Moguće je da se frenulum pukne tokom seksualnih aktivnosti. Frenularna arterija, grana [[dorzalna arterija penisa|dorzalne arterije]], može se presjeći, uzrokujući značajno krvarenje. == Frenektomija penisa == Uklanjanje frenuluma sa penisa može se izvršiti frenektomijom, što je tretman za [[frenulum breve]] ili frenulsku vrpcu.<ref name="pmid2305537"/> Ovo je oblik [[Genitalna frenektomija|genitalne frenektomije]]. Frenulum se može prezati kada se mužjak obrezuje. Ovo može takođe smanjiti veličinu [[frenulumska delta|frenulumske delte]]. U različitim istraživanjima, izvješteno je da je frenulum smanjen kod 26,7%, odnosno 20% i 33,33% obrezanih pacijenata.<ref name="pmid2305537">{{cite journal |vauthors=Griffin AS, Kroovand RL |title=Frenular chordee: implications and treatment |url=https://archive.org/details/sim_urology_1990-02_35_2/page/133 |journal=Urology |volume=35 |issue=2 |pages=133–4 |year=1990 |pmid=2305537 |doi=10.1016/0090-4295(90)80060-Z}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/reprint/105/3/681.pdf#search=%22%20Frenular%20chordee%22|title=Circumcision—The Debates Goes On|journal=Pediatrics|volume=105|issue=3|pages=681–684|doi=10.1542/peds.105.3.681|pmid=10733391|year=2000|last1=Preiser|first1=Gary}}</ref> <gallery> Datoteka:Frenulum view.jpg|Ispruženi frenulum Datoteka:Frenulumretained-circumcised.jpg|Podijeljeni frenulum nakon frenuloplastike tokom obrezivanja Datoteka:Image of frenulum.jpg|Lokacija ljudskog ''frenulum preputii penis'' i frenulumske delte Datoteka:Penisfrenulum.jpg|Ljudski frenulum peniskog sa frenulumskom vrpcom Datoteka:Frenulum, post-circumcision.jpg|Dio neuklonjenog frenuluma nakon obrezivanja odraslog muškarca Datoteka:Frenulum disrupt.JPG|Uklonjeni frenulum peniskog prepucija nakon [[frenektomija|frenektomije]] Datoteka:Frenulum remnant of a 34 year old male.jpg|Ostaci i ožiljci od obrezivanja Gomkovih stezaljki 34-godišnjeg muškarca Datoteka:Penis glans head foreskin man.jpg|Prepucij peniskog glavića Datoteka:Preputial frenulum.JPG|Prepucijski frenulum </gallery> ==Također pogledajte== * [[Prepucij]] * [[Glavić penisa]] ==Reference== {{refspisak|2}} ==Vanjski linkovi== {{Commons category|Frenulum of Prepuce of penis }} *{{cite book |first=Ken |last=McGrath |chapter=The Frenular Delta |year=2001 |editor=Denniston GC |editor2=Hodges FM |editor3=Milos MF |title=Understanding Circumcision: A Multi-Disciplinary Approach to a Multi-Dimensional Problem |url=https://archive.org/details/understandingcir0000unse |location=New York |isbn=978-0306467011|publisher=Kluwer}} {{Muški reproduktivni sistem}} {{DEFAULTSORT:Frenulum Of Prepuce Of Penis}} [[Kategorija:Anatomija čovjeka]] [[Kategorija:Muški reproduktivni sistem]] 45vo8nszodrsbk90mr38hj2xkarlhaj 0 474019 3933874 3846626 2026-10-03T13:59:58Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933874 wikitext text/x-wiki {{Pruga Doboj – Banja Luka}} '''Pruga Doboj–Banja Luka''' je pruga u sjevernoj [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] dužine 93,5 kilometra. Njena izgradnja bila je jedna od posljednjih velikih [[Omladinske radne akcije|radnih akcija jugoslavenske omladine]] na željezničkim prugama.<ref name="Gradačac">{{Cite web |url= https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2016/05/Pages-from-gg41_web-7.pdf |title= Alen Zečević: Izgradnja željezničkog saobraćaja u Socijalističkoj Republici Bosni i Hercegovini |work= GRAČANIČKI GLASNIK, časopis za kulturnu historiju |access-date= 9. 2. 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210830230104/https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2016/05/Pages-from-gg41_web-7.pdf |archive-date= 30. 8. 2021 |url-status= dead}}</ref> == Izgradnja == Radovi su trajali od 1. marta do 20. decembra 1951. god. u kojima je učstvovalo preko 87.000 djevojaka i mladića.<ref name="Foto">{{Cite web |url= https://banjaluka.net/foto-zavirimo-u-proslost-gradnja-pruge-banjaluka-doboj/ |title=(FOTO) Zavirimo u prošlost: Gradnja pruge Banjaluka – Doboj |work= banjaluka.net |access-date= 9. 2. 2021}}</ref> Izgrađen je 31 most, 3 tunela (Ljeskove vode, Snjegotina i most kod Čelinca) sa oko 4&nbsp;km dužine. Na pojedinim dionicama pružne trase izgradnja objekata se odvijala vrlo sporo i pod teškim uslovima. To se posebno odnosi na tunele Ljeskove vode i Tromeđe, čije je probijanje zadalo velike probleme inžinjerima. U toku radova u tunelu Ljeskove vode (kojeg su kasnije nazvali “Institut tunelogradnje”), zemlja se uslijed velike količine kišnih padavina pretvarala u mulj i blato, koje je radnicima otežavalo kretanje i usporavalo odvijanje cijelog projekta. Ukupno je iskopano oko 2 miliona m³ zemlje i kamena. <ref name="Hrvatska">{{Cite web |url= https://www.bib.irb.hr/874917 |title=Omladinske pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo u arhivskim fondovima Hrvatskog državnog arhiva |work= www.bib.irb.hr |access-date= 9. 2. 2021}}</ref> Doboj je najveći željeznički čvor u Bosni i Hercegovini. U samoj dobojskoj stanici su izlazne tačke pruga prema [[Sarajevo|Sarajevu]] i [[Tuzla|Tuzli]], dok je izlaz prema [[Šamac|Šamcu]] u [[Kostajnica (Doboj)|Kostajnici]], 5,8&nbsp;km od Doboja prema Banjoj Luci. Nakon toga pruga prelazi preko rijeke Bosne i ide prema Ljeskovim Vodama gdje je najduži tunel (1,9&nbsp;km) na trasi. Slijede tri prelaske preko [[Ukrina|Ukrine]] i kroz tunel Snjegotina, dužine 1,4&nbsp;km i dolazak u [[Čelinac]]. Do Banje Luke su prelasci preko [[Vrbanja|Vrbanje]] i [[Vrbas]]a i posljednji tunel. Od Banje Luke je pruga prema [[Prijedor]]u i [[Dobrljin]]u, [[Historija željeznice u Bosni i Hercegovini|prva normalna pruga u Bosni i Hercegovini]]. == Poslije == Pruga je elektrificirana iza 1960. god. naizmjeničnim naponom 25 kV, 50&nbsp;Hz. Nakon raspada Jugoslavije prugom upravlja [[Željeznice Republike Srpske]] (ŽRS). Intenzitet i putničkog i teretnog prometa se znatno smanjio. Pruga je bila u lošem stanju i 2012 su sanirana ratna oštećenja. Godine 2018 potpuno renoviranje obavila je jedna kineska firma, zajedno sa pratećom infrakstrukturom. Maksimalna dozvoljena brzina je povećana sa 70 na 120&nbsp;km/h.<ref>{{Cite web |url=https://www.zrs-rs.com/8-projekti |title=Željeznice Republike Srpske, DD Doboj - Modernizacija sistema signalizacije i telekomunikacija |access-date=26. 3. 2021 |archive-date=27. 3. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210327204545/https://www.zrs-rs.com/8-projekti |url-status=dead }}</ref> Modernizacija sistema signalizacije i telekomunikacija završena je 2019. U okviru projekta, u građevinskom dijelu, uređene su i stanične zgrade u [[Ostružnja Donja|Ostružnji]], [[Šnjegotina Srednja|Šnjegotini]], [[Jošavka Donja|Jošavki]] i Vrbanji. U Čelincu i Banjaluci uređene su prostorije za smeštaj signalno–sigurnosne i telekomunikacione opreme. Ova investicija vrijedna oko 20 mil eura finansirana je iz već postojećih kredita, bez dodatnog zaduženja Železnica RS. Željeznice RS i [[Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine|Željeznice FBiH]] uspostavile su 1. 8. 2017 direktnu željezničku liniju Sarajevo-Doboj-Banjaluka talgo vozovima<ref>[https://www.aa.com.tr/ba/dnevni-naslovi/od-danas-%C5%BEeljezni%C4%8Dka-linija-sarajevo-doboj-banjaluka-o%C4%8Dekuje-se-da-%C4%87e-voz-koristiti-do-150-putnika/874020 Od danas željeznička linija Sarajevo-Doboj-Banjaluka: Očekuje se da će voz koristiti do 150 putnika ]</ref> <gallery> File:Banja Luka-Doboj 1951.png|Fotografija iz vremena gradnje File:ŽRS class 441 between Ljeskove Vode and Rakovac.jpg|Dio pruge između [[Ljeskove Vode|Ljeskovih Voda]] i [[Rakovac|Rakovca]] File:Жељезничка станица у Укрини.JPG|Željeznička stanica Ukrina File:Жељезничка станица у Врбањи.jpg|Željeznička stanica u Vrbanji, 4&nbsp;km. prije Banje Luke. File:Banja Luka railway station (DSC05433).jpg|Željeznička stanica Banja Luka </gallery> == Reference == {{Refspisak}} {{Portal|Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Željezničke pruge u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Doboj]] [[Kategorija:Banja Luka]] [[Kategorija:Omladinske radne akcije]] 50mfpszq2aujo0p87j4aut00c96hrp5 0 475386 3933919 3931146 2026-10-04T02:25:37Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933919 wikitext text/x-wiki [[File:Human male karyotpe high resolution - XY chromosome cropped.JPG|thumb|500px|X i Y hromozom nakon [[G-pruganje|G-pruganja]]]] [[slika:Mice_X_Y_chromosomes.jpg|thumb|250px|Mišji hromosomi X i Y]] [[slika:Sry_gene.png|thumb|250px|Gen [[SRY]]]] '''Spolni hromosom''', znan i kao '''alosom''', '''heterotipski hromosom''' ili '''heterohromosom''',<ref>{{Cite web|url=http://www.biology-online.org/dictionary/Allosome|title=Allosome - Biology-Online Dictionary|website=www.biology-online.org|language=en|access-date=22. 2. 2018|archive-date=11. 2. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211125713/https://www.biology-online.org/dictionary/Allosome|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/allosome|title=the definition of allosome|website=Dictionary.com|access-date=22. 2. 2018}}</ref> ili '''idiohromosom'''<ref>{{Cite web|url=http://i.word.com/imedical/idiochromosome|title=Medical Definition of IDIOCHROMOSOME|website=i.word.com|language=en|access-date=22. 2. 2018|archive-date=18. 4. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418053800/https://www.merriam-webster.com/|url-status=dead}}</ref> jest [[hromosom]] koji se razlikuje od običnog [[autosom]]a, oblikom, veličinom i ponašanjem. Ljudski spolni hromosomi, tipski [[sisar]]ski par alosoma, određuju spol jedinke u organizama sa [[spolno razmnožavanje|seksualnim razmnožavanjem]]. Autosomi se razlikuju od alosoma jer se pojavljuju u parovima čiji članovi imaju isti oblik, ali se razlikuju od ostalih parova u [[diploid|diploidnoj ćeliji]], dok se članovi alosomskog para mogu razlikovati jedni od drugih i na taj način odrediti spol. [[Nettie Stevens]] i [[Edmund Beecher Wilson]] su neovisno otkrili spolne hromosome, 1905. Međutim, Stevens je zaslužan za njihovo otkrivanje ranije od Wilsona.<ref>{{Cite journal|journal=Isis|volume=69|issue=2|pages=163–172|language=en|jstor = 230427|last1 = Brush|first1 = Stephen G.|title=Nettie M. Stevens and the Discovery of Sex Determination by Chromosomes|year=1978|doi=10.1086/352001|pmid=389882}}</ref> [[slika:Chromosome_X.svg|thumb|150px|left|[[Hromosom X]]]] [[slika:Chromosome_Y.svg|thumb|150px|[[Hromosom Y]]]] == Diferencijacija == Kod ljudi, svako [[ćelijsko jedro]] sadrži 23 para hromosoma, ukupno 46. Prvih 22 para zovu se [[autosomi]]. Autosomi su [[homologni hromosom]]i, tj. oni koji sadrže iste [[gen]]e (regije [[DNK]]) u istom redoslijedu duž svojih hromosomskih krakova. Hromosomi 23. para nazivaju se alosomima koji se sastoje od dva [[hromosom X|X hromosoma]] u većine žena i [[hromosom X|X]] i [[hromosom Y|Y hromosoma]] u većine muškaraca. Žene stoga imaju 23 homologna para hromosoma, dok muškarci imaju 22. X i Y hromosom imaju male regije homologije koje se nazivaju [[pseudoautosomna regija|pseudoautosonim regijama]]. X hromozom je uvijek prisutan kao 23. hromosom u jajašcu, dok X ili Y mogu biti prisutni u pojedinim [[spermatozoid]]ima.<ref name=autogenerated1>[http://ghr.nlm.nih.gov/handbook/basics/howmanychromosomes How many chromosomes do people have? - Genetics Home Reference<!-- Bot generated title -->]</ref> Rano u ženskom embrionskom razvoju, u ćelijama koje nisu jajne ćelije, jedan od X hromosoma je nasumično i trajno djelomično [[X-inaktivacija|deaktiviran]]: u nekim ćelijama X hromosom naslijeđen od majke je deaktibilann, dok je u drugima očev deaktiviran. To osigurava da oba spola uvijek imaju tačno jednu funkcionalnu kopiju X hromosoma u svakoj tjelesnoj ćeliji. Deaktivirani [[X-hromozom]] se utišava represivnim [[heterohromatin]]om, koji sabija [[DNK]] i sprečava ekspresiju većine gena (vidi [[X-inaktivacija]]. Ovo sabijanje regulirae [[PRC2]] (polikombi represivni kompleks 2).<ref name="pmid28947664">{{cite journal |vauthors=Brockdorff N |title=Polycomb complexes in X chromosome inactivation |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=372 |issue=1733 |pages= 20170021|date=novembar 2017 |pmid=28947664 |pmc=5627167 |doi=10.1098/rstb.2017.0021 }}</ref> == Određivanje spola == {{glavni | Sistem određivanja spola}} Svi [[ploidija|diploidni]] organizmi s alosomski određenim spolom dobijaju polovinu svojih alosoma od svakog od roditelja. U sisara, ženke XX, mogu prenijeti bilo koji od svojih X-ova, a mužjaci XY mogu dati ili X ili Y. Da bi sisar bio ženski, jedinka mora dobiti po X hromosom od oba roditelja , dok da bi bila muška, mora dobiti X hromosom od majke i Y hromosom od oca. Zato je muška sperma ta koja određuje spol svakog sisarskog .potomstva. Međutim, mali procenat ljudi ima različit spollni razvoj, poznat kao [[interseks]]i. To može proizaći iz alosoma koji nisu ni XX ni XY. Može se dogoditi i kada se stope dva oplođena [[embrion]]a, stvarajući [[himera (genetika)|himeru]] koja može sadržavati dva različita skupa [[DNK]], jedan XX, a drugi XY. To bi moglo proizaći i iz izlaganja, često [[in utero]], hemikalijama koje remete normalnu konverziju alosoma u spolne hormone i dalje u razvoj bilo [[Interseks|dvosmislenih spoljašnjih genitalija ili unutrašnjih organa]]. === Ranije teorije o određivanju spola === Još od otkrića X-inaktivacije, u istraživanju Calico mačaka, pretpostavlja se da [[X-inaktivacija]] ima ulogu u genetičkom određivanju spola kod ljudi. U početku je bilo mnogo teorija o tome kako tačno X-inaktivacija utiče na spol. Da bi se razumjela jedna takva teorija, može se uzeti u obzir sljedeći scenario: DNK sekvenca koja se bavi stvaranjem muške osobine regulirana je [[regulatorni gen|regulatornim sekvencom DNK]]. Ako regulatorna sekvenca DNK dozvoljava ekspresiju glavne sekvence, muška osobina će se pojaviti u [[fenotip]]u, inače ne. Objašnjenje ove teorije je da se X-hromosom jednostavno inaktivira u prisustvu drugog X-hromosoma; to dovodi do toga da ljudi sa XX-hromohomima imaju nižu učestalost regulatornog gena (s obzirom da i X i Y imaju jednaku učestalost regulatora), pa je onemogućeno pojavljivanje ekspresije muške osobine u fenotipu.<ref>{{cite journal |pmid=16160410 |year=2005 |last1=Kučinskas |first1=Laimutis |last2=Just |first2=Walter |title=Human male sex determination and sexual differentiation: Pathways, molecular interactions and genetic disorders |volume=41 |issue=8 |pages=633–40 |journal=Medicina |url=http://medicina.kmu.lt/0508/0508-01e.htm |access-date=14. 4. 2021 |archive-date=6. 4. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140406213835/http://medicina.kmu.lt/0508/0508-01e.htm |url-status=dead }}</ref> === Sadašnje shvatanje određivanja spola === Međutim, teorije poput ove gore postale su sada suvišne. U prošlosti nije bilo mnogo dokaza koji podržavaju ideju da se [[inaktivacija X | inaktivacija X-hromosoma]] dogodila zbog [[kompenzacija doze]]. Vjeruje se da je jedan X-hromosom kod žena inaktiviran (uvijen u [[Barrovo tijelo]], tako da se ne može pristupiti njegovim sekvencama DNK). Ovo ostavlja samo jedan funkcionalni X-hromosom i kod muškaraca i kod žena, čime se izjednačava "doziranje".<ref name=":0">{{Cite journal|last=Chandra|first=H. Sharat|date=1985|title=Is Human X Chromosome Inactivation a Sex-Determining Device?|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=82|issue=20|pages=6947–6949|issn=0027-8424|jstor=26738|doi=10.1073/pnas.82.20.6947|pmid=3863136|pmc=391286|bibcode=1985PNAS...82.6947C}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.khanacademy.org/science/high-school-biology/hs-classical-genetics/hs-sex-linkage/a/x-inactivation|title=X-inactivation|website=Khan Academy|language=en|access-date=24. 10. 2019}}</ref> Ali regulacija doziranja nije sve što se tiče genetičkog određivanja spola. U Y-hromosomu postoji gen koji ima regulatorne sekvence za kontroliraju gene koji kodiraju muškost. Ovaj gen naziva se [[SRY gen]]. Istaknut značaj SRY sekvence u određivanju spola otkriven je kada je proučavana genetika [[muški sindrom XX|seksualno revertirani XX muškarci]] (tj. muškarci koji su imali biološki muške osobine, ali su zapravo imali XX alosome). Nakon pregleda, otkriveno je da je razlika između tipske XX osobe (uobičajene žene) i spolno revertiranog XX muškarca u tome što tipdskim jedinkama nedostaje gen SRY. Teoretizira se da kod seksualno obrnutih XX muškaraca SRY pogrešno dolazi [[translokacija (genetika)|translokacijom]] do X-hromosoma u XX paru tokom [[mejoza|mejoze]]. Bilo kako bilo, ovo eksperimentiranje je dokazalo ulogu SRY gena u genetikom određivanju spola. .<ref name=":0"/> === Ostali kičmenjaci === Tvrdi se da su ljudi razvili složeni sistem genetičkog određivanja spola zbog svog statusa u vrlo složenim [[hordati]]ma.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/sex-determination-differentiation-and-intersexuality-in-placental-mammals/mechanisms-of-sex-determination/43E9D183C1D10E1485F066ECD68A9440|chapter=Mechanisms of sex determination|last=Hunter|first=R. H. F.|date=mart 1995|website=Sex Determination, Differentiation and Intersexuality in Placental Mammals|language=en|access-date=4. 11. 2019|doi=10.1017/CBO9780511565274.003|title=Sex Determination, Differentiation and Intersexuality in Placental Mammals|pages=22–68|isbn=9780521462181}}</ref> Mnogi naučnici tvrde da je određivanje spola u [[cvjetnica]] složenije od onog kod ljudi. To je zato što čak i podskup biljaka cvjetnica ima razne sisteme parenja. Njihovo određivanje spola prvenstveno reguliraju geni MADS-boksa. Ovi geni kodiraju proteine koji tvore spolne organe u [[cvjetovi]]ma..<ref>{{Cite book|title=Sex determination in plants|url=https://archive.org/details/sexdetermination0000unse_t7m0|date=1999|publisher=BIOS Scientific Publishers|others=Ainsworth, C. C. (Charles Colin), 1954-|isbn=0-585-40066-0|location=Oxford, UK|oclc=50174640}}</ref> Razumijevanje određivanja spola u drugim taksonomskim skupinama omogućava da se bolje razumije određivanje spola l+kod čovjeka, kao i da ljude tačnije smjestimo na [[filogenetsko stablo]]. === Biljke === Spolni hromosomi su najčešći u [[Bryophyta]] , relativno česti u [[vaskularna biljka|vaskularnih biljaka]] i nepoznati u [[paprati]]ma i grupi [[Lycophyte]].<ref name=":3">{{Cite journal|last=Pannell|first=John R.|date=mart 2017|title=Plant Sex Determination|journal=Current Biology|language=en|volume=27|issue=5|pages=R191–R197|doi=10.1016/j.cub.2017.01.052|pmid=28267976|doi-access=free}}</ref> Raznolikost biljaka ogleda se u njihovim sistemima za određivanje spola, koji uključuju XY i [[UV određivanje spola|UV]] sisteme, kao i mnogim varijantama. Spolni hromosomi evoluirali su nezavisno u mnogim biljnim skupinama. Rekombinacija hromosoma može dovesti do [[Heterogametski spol|heterogamije]] prije razvoja spolnih hromosoma ili se rekombinacija može smanjiti nakon što se razviju spolni hromosomi.<ref>{{Cite journal|last1=Sun|first1=Yu|last2=Svedberg|first2=Jesper|last3=Hiltunen|first3=Markus|last4=Corcoran|first4=Pádraic|last5=Johannesson|first5=Hanna|date=decembar 2017|title=Large-scale suppression of recombination predates genomic rearrangements in Neurospora tetrasperma|journal=Nature Communications|language=en|volume=8|issue=1|pages=1140|doi=10.1038/s41467-017-01317-6|issn=2041-1723|pmc=5658415|pmid=29074958|bibcode=2017NatCo...8.1140S}}</ref> Samo nekoliko [[pseudoautosomna regija|pseudoautosomalnih regija]] ostane normalno, nakon što se spolni hromosomi potpuno diferenciraju. Kada se hromosomi ne rekombiniraju, počinju se akumulirati razlike u neutralnoj sekvenci, što je korišteno za procjenu starosti spolnih hromosoma u različitim biljnim lozama. Čak je i najstarija procijenjena divergencija, u jetrenjači ''[[Marchantia polymorpha]]'', novija od divergencije sisara ili ptica. Zbog ove recentnosti, većina biljnih spolnih hromosoma također ima relativno male spolno-vezane regije. Sadašnji dokazi ne podržavaju postojanje biljnih spolnih hromosoma drevnijih od onih kod ''M. polimorfa''.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Charlesworth|first=Deborah|date=29. 4. 2016|title=Plant Sex Chromosomes|journal=Annual Review of Plant Biology|language=en|volume=67|issue=1|pages=397–420|doi=10.1146/annurev-arplant-043015-111911|pmid=26653795|issn=1543-5008}}</ref> Velika prevalencija [[autopoliploidija|autopoliploidije]] u biljkama također utiče na strukturu njihovih spolnih hromosoma. Poliploidizacija se može dogoditi prije i nakon razvoja spolnih hromsoma. Ako se to dogodi nakon uspostavljanja spolnih hromosoma, doziranje treba biti konzistentno, između spolnih hromosoma i autosoma, uz minimalan uticaj na spolnu diferencijaciju. Ako se to dogodi prije nego što spolni hromosomi postanu heteromorfni, kao što je vjerovatno kod crvene kislice '' [[Rumex acetosella]]'', spol se određuje u jednom XY sistemu. U složenijem sistemu, vrsta sandalovine ''[[Viscum fischeri]]'' ima u ženskih hromosome X1X1X2X2 i X1X2Y hromosome u muških biljaka.<ref name=":5">{{Cite journal|last1=Kumar|first1=Sushil|last2=Kumari|first2=Renu|last3=Sharma|first3=Vishakha|date=april 2014|title=Genetics of dioecy and causal sex chromosomes in plants|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=93|issue=1|pages=241–277|doi=10.1007/s12041-014-0326-7|pmid=24840848|issn=0022-1333}}</ref> ===Nevaskularne biljke=== [[Paprati]] i likofite imaju biseksualne [[gametofit]]e, tako da nema dokaza o spolnim hromosomima. Kod briofita, uključujući jetrenjače, rogovine i mahovine, spolni hromosomi su česti. Spolni hromosomi u briofetima utiču na to koji tip gameta proizvodi gametofit, a postoji velika raznolikost u tipu gametofita. Za razliku od biljaka sjemenjača, gdje su gametofiti uvijek jednospolni, u briofitima mogu stvoriti mušku, žensku ili obje vrste spolnih ćelija.<ref name=":6">{{Cite journal|last1=Renner|first1=Susanne S.|last2=Heinrichs|first2=Jochen|last3=Sousa|first3=Aretuza|date=juli 2017|title=The sex chromosomes of bryophytes: Recent insights, open questions, and reinvestigations of Frullania dilatata and Plagiochila asplenioides: The sex chromosomes of bryophytes|journal=Journal of Systematics and Evolution|language=en|volume=55|issue=4|pages=333–339|doi=10.1111/jse.12266|doi-access=free}}</ref> Briofite najčešće imajuUV sistem određivanja spola, gdje U proizvodi ženske gametofite, a V. U i V hromosomi su heteromorfni sa U većim od V, a često su i veći od autosoma. Postoje razlike čak i unutar ovog sistema, uključujući UU / V i U / VV hromosomske aranžmane. Utvrđeno je da se kod nekih briofita javljaju [[mikrokromosom]]I, zajedno sa spolnim hromosomima i vjerovatno utiču na određivanje spola. ===Gymnosperme=== Dvodomost je česta među golosjemenjačama, koja se nalazi u oko 36% vrsta. Međutim, heteromorfni spolni hromosomi su relativno rijetki, sa samo pet vrsta poznatih od 2014. Pet ih ima XY sistem, a jedna (''[[Ginkgo biloba]]'') ima WZ sistem. Neke golosjemenjače, poput Johannovog bora (''[[Pinus johannis]]''), imaju homomorfne spolne hromosome koji se gotovo ne mogu razlikovati analizom [[kariotip]]a. ===Angiosperme=== Koseksualne kriptosemenjače s jednodomnim ili hermafroditnim cvjetovima nemaju spolne hromosome. Skrivenosjemenjače s odvojenim spolom (dvodomne) mogu imati spolne hromoaome ili cvjetove iz okoline za određivanje spola. [[Citogenetika|Citogenetički]] podaci za oko 100 vrsta skrivenosjemenjača pokazali su heteromorfne spolne hromosome u približno polovini, uglavnom u obliku XY sistema određivanja spola. Njihov Y je obično veći, za razliku od ljudi; međutim postoji raznolikost I među angiospermama. U rodu topola (''[[Populus]]'') neke vrste imaju mušku heterogametnost, dok druge imaju žensku. Kos skrivenosjemenjača, spolni hromosdomi su više puta neovisno nastali, od stanja jednodomnog pretka. Za prelazak sa jednodomnog na dvodomni sistem potrebno je da populaciji budu prisutne u [[citoplazmatska muška sterilnost|muške i ženske mutacije sterilnosti]]. Muška sterilnost vjerovatno se prvo javlja kao prilagodba za sprečavanje samooplodnje. Kada muška sterilnost dostigne određenu prevalenciju, tada ženska može imati priliku da se pojavi i proširi. U pripitomljenoj papaji (''[[Carica papaya]]'') prisutna su tri spolna hromosoma, označena kao X, Y i Y^h. Ovo se podudara sa tri spola: ženski s XX hromosomima, muški s XY i hermafroditi s XY^h. Procjenjuje se da je pol hermafrodita nastao prije samo 4.000 godina, nakon pripitomljavanja biljke. Genetička arhitektura sugerira da ili Y hromosom ima X-inaktivirajući gen, ili da Y^h hromosom ima X-aktivirajući gen.<ref>{{Cite journal|last1=VanBuren|first1=Robert|last2=Zeng|first2=Fanchang|last3=Chen|first3=Cuixia|last4=Zhang|first4=Jisen|last5=Wai|first5=Ching Man|last6=Han|first6=Jennifer|last7=Aryal|first7=Rishi|last8=Gschwend|first8=Andrea R.|last9=Wang|first9=Jianping|last10=Na|first10=Jong-Kuk|last11=Huang|first11=Lixian|date=april 2015|title=Origin and domestication of papaya Y h chromosome|journal=Genome Research|language=en|volume=25|issue=4|pages=524–533|doi=10.1101/gr.183905.114|pmid=25762551|pmc=4381524|issn=1088-9051}}</ref> == Medicinska primjena == Alosomi ne nose samo gene koji određuju muške i ženske osobine, već i gene za neke druge karakteristike. Za gene koji se prenose bilo kojim spolnim hromosomom kaže se da su [[spolna vezanost seksualno vezani]]. Bolesti povezane sa spolom prenose se u porodicama, putem jednog od X ili Y hromosoma. Budući da obično muškarci nasljeđuju Y, oni jedini nasljeđuju Y-vezane osobine. Muškarci i žene mogu dobiti X-vezana svojstva jer oboje nasljeđuju X-hromosome.<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://anthro.palomar.edu/biobasis/bio_4.htm |title=Biological Basis of Heredity: Sex Linked Genes<!-- Bot generated title --> |access-date=14. 4. 2021 |archive-date=11. 4. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130411004326/http://anthro.palomar.edu/biobasis/bio_4.htm |url-status=dead }}</ref> Za alel se kaže da je ili [[dominantni alel|dominantan]] ili [[recesivni gen|recesivan]]. Dominantno nasljeđivanje se događa kada abnormalni gen jednog roditelja uzrokuje bolest, iako je odgovarajući gen drugog roditelja normalan. Nenormalni alel dominira. Recesivno nasljeđivanje je kada oba podudarna gena moraju biti nenormalna da uzrokuju bolest. Ako je samo jedan gen u paru abnormalan, bolest se ne javlja ili je blaga. Neko ko ima jedan abnormalni gen (ali nema simptome) naziva se nositeiteljem. On može prenijeti ovaj abnormalni gen svojoj djeci.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0002753/ Sex-linked recessive - National Library of Medicine - PubMed Health<!-- Bot generated title -->] {{Mrtav link}}</ref> X hromosom nosi oko 1.500 gena, više nego bilo koji drugi u ljudskom tijelu. Većina ih kodira nešto drugo osim za ženske anatomske osobine. Mnogi od gena koji nisu povezani sa spolom odgovorni su za abnormalna stanja. Y-hromosom nosi oko 78 gena. Većina njegovih gena uključena je u bitne aktivnosti održavanja ćelija i proizvodnju sperme. Samo je jedan od gena Y hromosoma, gen [[SRY]], odgovoran za muške anatomske osobine. Kada bilo koji od devet gena koji su uključeni u proizvodnju sperme nedostaje ili je neispravan, rezultat je obično vrlo nizak broj [[spermatozoid]]a i [[neplodnost]].<ref>[http://www.khanacademy.org/science/biology/heredity-and-genetics/v/sex-linked-traits Sex-Linked Traits | Heredity and genetics | Khan Academy<!-- Bot generated title -->]</ref> Primjeri mutacija na X hromosomu uključuju češće bolesti kao što su [[daltonizam]], [[hemofilija]] i [[sindrom fragilnog X]]. * [[Sljepilo za boje]] ili nedostatak vida u boji je nemogućnost ili smanjena sposobnost da se vidi boja ili uoče razlike u boji u normalnim uslovima osvjetljenja. Pogađa mnoge osobe u populaciji. Ne postoji stvarno sljepilo, ali postoji nedostatak vida u boji. Najčešći uzrok je greška u razvoju jednog ili više kompleta čunjićnih ćelija uj [[mrežnjača|mrežnjači]], koji percipiraju boju u svjetlosti i prenose tu informaciju na vidni nerv. Ovaj tip sljepila za boje je obično spolno-vezano stanje. Geni koji proizvode fotopigmente nalaze se na X hromosomu; ako neki od ovih gena nedostaju ili su oštećeni, sljeilo će biti izražen kod muškaraca s većom vjerovatnoćom nego kod žena jer muškarci imaju samo jedan X hromosom. * [[Hemofilija]] odnosi se na skupinu poremećaja krvarenja kod kojih je potrebno puno vremena da se krv zgruša. Ovo se naziva recesivom X-vezano nasljeđivanje.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0001564/ Hemophilia - National Library of Medicine - PubMed Health<!-- Bot generated title -->]</ref> Hemofilija je mnogo češća kod muškaraca nego kod žena, jer su oni hemizigoti. Imaju samo jednu kopiju dotičnog gena i stoga ispoljavaju osobinu kada nasljede jedan mutirani alel. Suprotno tome, žena mora naslijediti dva mutantna alela, što je rjeđi slučaj, jer je mutirani alel rijedak u populaciji. X-vezane osobine nasljeđuju se od majke nositeljice ili od pogođenog oca. Svaki sin rođen od majke nositeljice ima 50% vjerovatnoće da naslijedi X-hromosom koji nosi mutirani alel. ** [[Kraljica Viktorija]] bila je nositelj gena za hemofiliju. Štetni alel prenijela je na jednog od svoja četiri sina i najmanje dvije od pet kćeri. Njezin sin Leopold imao je bolest i umro u 30. godini. Kao rezultat udaje za druge evropske kraljevske porodice, princeze [[princeza Alice od Ujedinjenog Kraljevstva|Alice]] i [[princeza Beatrice od Ujedinjenog Kraljevstva|Beatrice]] omogućile su širenje hemofilije u Rusiju, Njemačku i Španiju. Početkom 20. stoljkeća, deset Viktorijinih potomaka imalo je hemofiliju. Svi su bili muškarci, kako se očekivalo * [[Sindrom fragilnog X]] je genetičko stanje koje uključuje promjene u dijelu X hromosoma. To je najčešći oblik nasljedne intelektualne invalidnosti ([[mentalna retardacijagg) kod muškaraca. Uzrokovana je promjenom gena zvanog FMR1. Mali dio genskog koda ponavlja se na krhkom području X hromosoma. Što više ponavljanja, to je vjerovatnije da će biti problema. Mogu biti pogođeni i muškarci i žene, ali s obzirom da muškarci imaju samo jedan X hromosom, jedan krhki X vjerovatno će na njih utjecati više. Većina muškaraca sa fragilnim X ima velike testise, velike uši, uska lica i [[poremećaj senzorne obrade]], što rezultira u [otežano učenje|[poteškoćama u učenju]].<ref>{{Cite web |url=http://health.nytimes.com/health/guides/disease/fragile-x-syndrome/ |title=Fragile X Syndrome - Symptoms, Diagnosis, Treatment of Fragile X Syndrome - NY Times Health Information<!-- Bot generated title --> |archive-url=https://web.archive.org/web/20130706220909/http://health.nytimes.com/health/guides/disease/fragile-x-syndrome/ |archive-date=6. 7. 2013 |access-date=14. 4. 2021 |url-status=dead}}</ref> Ostale komplikacije uključuju: * 46, XX poremećaj spolnog razvoja testisa, koji se naziva i [[muški sindrom sX]], stanje je u kojem osobe s dva X hromosoma u svakoj ćeliji, obrazac koji se obično nalazi u žena, imaju muški izgled. Osobe s ovim poremećajem imaju muške vanjske genitalije. Kod većine ljudi sa 46, XX testisnim poremećajem spolnog razvoja, stanje je rezultat abnormalne razmjene genetičkog materijala između hromosoma ([[translokacija (genetika)|translokacija]]). Ova razmjena se događa kao slučajan događaj tokom formiranja očevih [[spermatozoid]]a pogođene osobe. Gen SRY (koji se nalazi na Y hromosomu) deplasiran je kod ovog poremećaja, gotovo uvijek na X hromosom. Svako s X hromosomom koji nosi [[SRY]] gen razvit će muške karakteristike, iako nema Y hromosom.<ref>[http://ghr.nlm.nih.gov/condition/46xx-testicular-disorder-of-sex-development 46,XX testicular disorder of sex development - Genetics Home Reference<!-- Bot generated title -->]</ref> == Također pogledajte == * [[Fisherov princip]] * [[Haldaneovo pravilo]] * [[XY sistem određivanja spola]] * [[ZW sistem zodređivanja spola]] * [[X0 sistem određivanja spola]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|Sex chromosomes}} {{Hromosomi}} {{Authority control}} [[Kategorija:Hromosomi]] [[Kategorija:Citogenetika]] d9htdf95f3c93n0r1njqrz9yg1mjn5j 0 475831 3933962 3547157 2026-10-04T10:07:40Z Bosancica by MK 173186 Dodana slika 3933962 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Waqfnamah of Cejvan Cehaja (1554), Gazi Husrev-beg Library No. 180. (Bosnia and Herzegovina)-bs.png|mini|desno|300px|Ćejvan-ćehajina vakufnama iz 1554. (961. po Hidžri)]] '''Ćejvan-ćehajin hamam''' u [[Mostar]]u nalazi se na Priječkoj čaršiji kod tabhane i [[Tabačica džamija|Tabačica džamije]], nedaleko od desne obale rijeke [[Neretva|Neretve]] i jednog kraka [[Radobolja|Radobolje]]. Sagrađen je od sredstava Ćejvan – ćehajinog [[vakuf]]a između 1558. i 1664. godine. Voda za [[hamam]] uzimana je iz Radobolje, a godina početka i prestanka rada je nepoznata.<ref>Hivzija Hasandedić, ''Spomenici kulture turskog doba u Mostaru'', Islamski kulturni centar Mostar, 2005., str. 156.</ref> Hamami su građeni od tesanog kamena i presvođeni [[Kupola|kupolom]], a njihov interijer su činili: [[šadrvan]], čekaonica, garderoba, kapaluk, prostorija za odmaranje poslije kupanja, halvate za kupanje, hazna, rezervoar s vodom i ćulhan.<ref>ložionica</ref> U Mostaru je osim Ćejvan-ćehajinog hamama postojao i [[Sinan-pašin hamam]] i oba su bila jednostruka, tačnije, u njima su se u isto vrijeme mogli kupati samo muškarci ili samo žene.<ref>Isto, str. 155.</ref> U novembru 1713. godine, Mostar je pogodila velika poplava od koje je Neretva nabujala i poplavila Ćejvan-ćehajin hamam. Hamam nakon toga nije više služio svojoj svrsi i prepušten je zubu vremena, a zakupnici su ga koristili kao skladište. Na hamamu su izvršeni potrebni konzervatorsko-restauratorski radovi i registriran je kao spomenik kulture. Saniran je i popravljen 2004. godine, a danas se koristi u službene svrhe kao izložbeni prostor.<ref>Isto, str. 156.</ref> Obnova hamama je organizovana u sklopu svečanog otvaranja [[Stari most|Starog mosta]] u Mostaru. Svečanosti otvaranja hamama prisustvovali su članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], bivši [[Hrvatska|hrvatski]] predsjednik [[Stjepan Mesić]] i ministar vanjskih poslova [[Francuska|Francuske]] [[Michel Barnier]].<ref>{{Cite web |url=http://predsjednistvobih.ba/saop/saziv1-3/default.aspx?id=14332&langTag=bs-BA |title=Arhivirana kopija |access-date=23. 4. 2021 |archive-date=24. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424033109/https://www.google-analytics.com/ga.js |url-status=dead }}</ref> == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Vakuf]] [[Kategorija:Arhitektura u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Kultura u Mostaru]] pj0rr0i9tm9cei0qkfx02hukfcxt1dr 0 478978 3933868 3923221 2026-10-03T12:41:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933868 wikitext text/x-wiki {{Infokutija službena pozicija | pozicija = Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine | oznaka = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg | oznakatekst = [[Grb Bosne i Hercegovine]] | slika = Borjana Krišto (2025-06-11).jpg | trenutno = [[Borjana Krišto]] | trenutnood = 25. januara 2023. | sjedište = [[Zgrada prijateljstva između Grčke i Bosne i Hercegovine|Zgrada prijateljstva između Grčke i BiH]], [[Sarajevo]] | mandat = nema ograničenja | prethodnik = [[Zoran Tegeltija]] | inauguralni = [[Haris Silajdžić]] i [[Boro Bosić]] {{small|(kao kopredsjedavajući)}} | osnivanje = 3. januar 1997. | neslužbeni_nazivi = Premijer Bosne i Hercegovine<br>Predsjednik Vlade Bosne i Hercegovine | predlagač = [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] | imenujega = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | plata = 5.513 [[Konvertibilna marka|KM]] mjesečno<ref>{{cite web|url=https://etto.ba/clanak/koliko-zara%C4%91uju-premijeri-i-%C4%8Dlanovi-vlada-u-regionu-u-srbiji-najmanje-u-sloveniji-najvi%C5%A1e|title=Koliko zarađuju premijeri i članovi vlada u regionu: U Srbiji najmanje, u Sloveniji najviše|date=12. 4. 2023|website=etto.ba}}</ref> | veb-sajt = [http://www.vijeceministara.gov.ba/Default.aspx?langTag=bs-BA vijeceministara.gov.ba] }} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine''' jest [[Šef vlade|šef]] [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|Vijeća ministara Bosne i Hercegovine]]. Predsjedavajućeg Vijeća ministara predlaže [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]], a imenuje ga [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupnički dom]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]]. Kao šef vlade, predsjedavajući Vijeća ministara nema ovlasti za imenovanje ministara, već je njegova uloga koordinatora. Ministre umjesto njega imenuju parlamentarna većina, odnosno većinske stranke prema etničkim i entitetskim pravilima o zastupljenosti, tako da zamjenik ministra ne smije biti iste nacionalnosti kao i dotični ministar.<ref name="Constitution">{{Cite web |url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |title=Constitution of Bosnia and Herzegovina |access-date=16. 6. 2021 |archive-date=28. 10. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028162530/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Borjana Krišto]] ([[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) je 11. i trenutna predsjedavajuća Vijeća ministara. Dužnost je preuzela 25. januara 2023, nakon [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022.|općih izbora 2022]].<ref>{{cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/bih-dobila-novo-vijece-ministara-drzavnu-vlast-sada-cini-snsd-hdz-sdp-nip-ns-dns/230125037|title=BiH dobila novo Vijeće ministara, državnu vlast sada čini SNSD, HDZ, SDP, NiP, NS, DNS...|date=25. 1. 2023|website=Klix.ba|publisher=|language=bs|access-date=25. 1. 2023|author=N.V.}}</ref> Ujedno je i prva žena u historiji na čelu Vijeća ministara.<ref>{{cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/borjana-kristo-vijece-ministara-bih-hdz-bih/32195819.html|title=Borjana Krišto - prva žena na čelu Vijeća ministara BiH|date=27. 12. 2022|website=slobodnaevropa.org|publisher=[[Radio Slobodna Evropa]]|language=bs|access-date=27. 12. 2022}}</ref> == Izbor == Član V.4 [[Ustav Bosne i Hercegovine|Ustava]] definira Vijeće ministara i njegove odgovornosti.<ref name="Constitution" /> Vijeće ministara sastoji se od predsjedavajućeg Vijeća ministara i određenog broja ministara, po potrebi, koji su odgovorni za provođenje politike i odluka Bosne i Hercegovine iz nadležnosti institucija Bosne i Hercegovine. Predsjedništvo Bosne i Hercegovine imenuje predsjedavajućeg Vijeća ministara Bosne i Hercegovine, koji preuzima dužnost nakon odobrenja Zastupničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine; predsjedavajući Vijeća ministara imenuje ministra vanjskih poslova, ministra vanjske trgovine i ekonomskih odnosa i druge ministre, po potrebi (ne više od dvije trećine ministara može biti imenovano s teritorije [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]), koji preuzimaju dužnost nakon odobrenja Zastupničkog doma; također, predsjedavajući imenuje zamjenike ministara (koji ne mogu biti iz istog konstitutivnog naroda kao i njihovi ministri), koji preuzimaju dužnost nakon odobrenja Zastupničkog doma.<ref name="Constitution" /> == Historija == === Nastanak === {{Glavni|Dejtonski sporazum}}[[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine]] službeno je naslijedilo [[Vlada Republike Bosne i Hercegovine|Vladu Republike Bosne i Hercegovine]] imenovanjem [[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Boro Bosić/Haris Silajdžić)|prvog saziva Vijeća]], 3. januara 1997, nakon [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1996.|prvih poslijeratnih općih izbora]] održanih 14. septembra 1996. U svojim prvim godinama postojanja imala je 2 kopredsjedavajuća i samo 3 ministarstva, s obzirom na to da je značajan dio resora prebačen na nivo novouspostaljenih [[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|kantona]] i [[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|entiteta]]. Za prve kopredsjedavajuće izabrani su [[Boro Bosić]] i [[Haris Silajdžić]].<ref>{{Cite web|url=https://vijeceministara.gov.ba/pdf_doc/sazivi%20bos%20izmjena%20%20zamjenika%20predsjedavajuce%2031-8-2023.pdf|title=Sazivi Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|date=31. 8. 2023|website=vijeceministara.gov.ba|publisher=Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|location=[[Sarajevo]]|access-date=26. 5. 2024}}{{Mrtav link}}</ref> === Ocjena ustavnosti === Dana 11. februara 1999. [[Mirko Banjac]], u to vrijeme zamjenik predsjedavajućeg [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]], podnio je zahtjev [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine|Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine]] za, između ostalog, ocjenu ustavnosti Zakona o Vijeću ministara BiH (Službeni glasnik BiH, br. 4/97), koja je predviđala postojanje dva kopredsjedavajuća i jednog potpredsjedavajućeg Vijeća ministara. Sud je u svojoj odluci 14. augusta iste godine, između ostalog, naveo sljedeće:<ref>{{Cite web|url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/odluke/_bs/U-1-99-12354.pdf|title=Odluka Ustavnog suda|date=14. 8. 1999|website=ustavnisud.ba|publisher=[[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]]|access-date=26. 5. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ustavnisud.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_bos.pdf|title=Ustav Bosne i Hercegovine|date=14. 12. 1995|website=ustavnisud.ba|publisher=[[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]]|access-date=26. 5. 2024}}</ref>{{Citat|Član V/4. Ustava Bosne i Hercegovine definiše Vijeće ministara Bosne i Hercegovine, koga čine predsjedavajući Vijeća ministara i određen broj ministara po potrebi, koji su odgovorni za provođenje politike i odluka Bosne i Hercegovine iz nadležnosti institucija Bosne i Hercegovine; Predsjedništvo Bosne i Hercegovine imenuje predsjedavajućeg Vijeća ministara Bosne i Hercegovine, koji preuzima dužnosti po odobrenju Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine; predsjedavajući Vijeća ministara imenuje ministra vanjskih poslova, ministra vanjske trgovine i druge ministre po potrebi (najviše dvije trećine ministara mogu biti imenovani sa teritorije Federacije Bosne i Hercegovine), koji će preuzeti dužnost po odobrenju Predstavničkog doma; predsjedavajući, također, imenuje zamjenike ministara (koji neće biti iz istog konstitutivnog naroda kao i njihovi ministri), koji preuzimaju dužnost nakon odobrenja Predstavničkog doma. Iz navedenog slijedi da osporene zakonske odredbe koje definišu kopredsjedavajuće i potpredsjedavajućeg Vijeća ministara nisu u skladu sa Ustavom Bosne i Hercegovine, jer je Ustav na jasan način uspostavio klasičnu funkciju mandatara koji i imenuje ministre sukladno članu V/4. Ustava. Prema tome, radi se o materijalnoj neustavnosti osporenih zakonskih odredbi.}}Također, Parlamentarnoj skupštini BiH dao se rok od 3 mjeseca od dana objavljivanja odluke u “[[Službeni list Bosne i Hercegovine|Službenom glasniku Bosne i Hercegovine]]” da navedene odredbe Zakona usaglasi sa [[Ustav Bosne i Hercegovine|Ustavom Bosne i Hercegovine]]. Nakon što to nije učinjeno, Ustavni sud je, postupajući po zahtjevu podnosioca, a na osnovu ranije odluke i pravnog stajališta iznesenog u razlozima odluke, utvrdio da određene odredbe Zakona o Vijeću ministara prestaju da važe.<ref>{{Cite web|url=https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/bilten-usbih-2000-ii_1614688858.pdf|title=Odluka Ustavnog suda BiH U 1/99|date=29. 1. 2000|website=ustavnisud.ba|publisher=[[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]]|access-date=29. 5. 2024}}</ref> Na osnovu toga, [[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Spasoje Tuševljak)|naredni (III) saziv]] Vijeća ministara imao je samo jednog predsjedavajućeg, a prvi samostalni bio je [[Spasoje Tuševljak]] ([[Srpska demokratska stranka|SDS]]). Također, formirana su 3 nova ministarstva, koja su prenešena sa entitetskog na državni nivo: [[Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine|ministarstvo trezora institucija]], [[Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine|ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice]] i [[Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine|ministarstvo za evropske integracije]]. === Zakon Visokog predstavnika === Dana 18. decembra 2002. donesen je Zakon o Vijeću ministara BiH ("Službeni glasnik BiH", broj: 38/02) od strane [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika]] [[Paddy Ashdown|Paddya Ashdowna]].<ref>{{Cite web|url=http://www.sluzbenilist.ba/page/i/mW2PfBjZBn4=|title=Službeni glasnik BiH broj 38/02|date=18. 12. 2002|website=sluzbenilist.ba|access-date=27. 5. 2024}}</ref> Od [[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Adnan Terzić)|narednog (VIII) saziva]], predsjedavajući nije imao više nadležno ministarstvo, kako je to ranije bilo, a njegovi zamjenici su ministri u Vijeću ministara, koji moraju biti druge nacionalnosti od njega. Također su formirana 4 ministarstva, [[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|ministarstvo sigurnosti]], [[Ministarstvo pravde Bosne i Hercegovine|ministarstvo pravde]], [[Ministarstvo odbrane Bosne i Hercegovine|ministarstvo odbrane]] i [[Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine|ministarstvo komunikacija i prometa]] (ministarstvo civilnih poslova i komunikacija izgubilo je nadležnosti komunikacija), ministarstvo trezora institucija postalo je [[Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine|ministarstvo finansija i trezora]], a nadležnosti ministarstva za evropske integracije preuzela je [[Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine|Direkcija za evropske integracije]], [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine#Stalna tijela|stalno tijelo]] Vijeća ministara.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.vijeceministara.gov.ba/stalna_tijela/dei/default.aspx?id=1719&langTag=bs-BA|title=Direkcija za europske integracije|website=www.vijeceministara.gov.ba|access-date=27. 5. 2024|archive-date=26. 7. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726062918/http://vijeceministara.gov.ba/stalna_tijela/dei/default.aspx?id=1719&langTag=bs-BA|url-status=dead}}</ref> == Nadležnosti == Predsjedavajući predstavlja Vijeće ministara i odgovoran je:<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.vijeceministara.gov.ba/ured_predsjedavajuceg/nadleznosti/default.aspx?id=1731&langTag=bs-BA|title=Nadležnosti predsjedavajućeg Vijeća ministara|date=14. 2. 2013|website=vijeceministara.gov.ba|publisher=[[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine]]|access-date=13. 6. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428203139/http://vijeceministara.gov.ba/ured_predsjedavajuceg/nadleznosti/default.aspx?id=1731&langTag=bs-BA|archive-date=28. 4. 2021|url-status=dead}}</ref> # za usklađivanje rada Vijeća ministara; # za usklađivanje ustavnih odnosa Vijeća ministara s radom [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]], kao i s entitetima i [[Brčko distrikt|Brčko]] [[Brčko distrikt|distriktom BiH]]; # za osiguravanje saradnje između Vijeća ministara i vlada entiteta i nižih nivoa vlasti; # za sazivanje sjednica Vijeća ministara; # za predsjedanje sjednicama Vijeća ministara; # za dnevni red sjednica Vijeća ministara; # za provedbu odluka Vijeća ministara; # za rad [[Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine|Direkcije za EU integracije]]. Predsjedavajući Vijeća ministara, u saradnji sa svojim zamjenicima, utvrđuje politiku rada Vijeća ministara, a posebno prioritete i dinamiku u radu Vijeća ministara. Također, Predsjedavajući posebno usklađuje i prati aktivnosti vladinih institucija u Bosni i Hercegovini u vezi sa [[Pristupanje Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji|pristupanjem Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji]].<ref name=":1" /> Radi efikasnog obavljanja ovih dužnosti i zadataka, [[Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine|Direkcija za]] [[Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine|evropske integracije]] direktno je odgovorna predsjedavajućem Vijeća ministara. Predsjedavajući je za svoj rad odgovoran Parlamentarnoj skupštini i Predsjedništvu.<ref name=":1" /> U slučaju njihovog odsustva, predsjedavajućeg zamjenjuje jedan od zamjenika predsjedavajućeg, u skladu sa Poslovnikom.<ref name=":1" /> == Spisak predsjedavajućih == {{Glavni|Spisak predsjednika vlada Bosne i Hercegovine}} U periodu od 3. januara 1997. do 6. juna 2000. ovaj položaj su dijelila dva kopredsjedavajuća, po jedan iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] i [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portret ! width="180" |Ime i prezime ! colspan="2" |Mandat !Saziv !Stranka |- ! colspan="7" |Kopredsjedavajući [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|Vijeća ministara]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}}; color:white;" |1. |[[Datoteka:Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|bez okvira|100px]] |[[Boro Bosić]] | rowspan="2" |3. januar 1997. | rowspan="2" |3. februar 1999. | rowspan="2" |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Boro Bosić/Haris Silajdžić)|I saziv]] |[[Srpska demokratska stranka|SDS]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}}; color:white;" | |[[Datoteka:Haris_Silajdžić.jpg|bez okvira|100px]] |[[Haris Silajdžić]] |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu|SBiH]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SPRS|tamno|BS}}; color:white;" |2. |[[Datoteka:Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|bez okvira|100px]] |[[Svetozar Mihajlović]] | rowspan="2" |3. februar 1999. | rowspan="2" |6. juni 2000. | rowspan="2" |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Svetozar Mihajlović/Haris Silajdžić)|II saziv]] |[[Socijalistička partija (Bosna i Hercegovina)|SP]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}}; color:white;" | |[[Datoteka:Haris_Silajdžić.jpg|bez okvira|100px]] |[[Haris Silajdžić]] |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu|SBiH]] |- ! colspan="7" |Predsjedavajući [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|Vijeća ministara]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}}; color:white;" |1. |[[Datoteka:Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|bez okvira|100px]] |[[Spasoje Tuševljak]] |6. juni 2000. |18. oktobar 2000. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Spasoje Tuševljak)|III saziv]] |[[Srpska demokratska stranka|SDS]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}}; color:white;" |2. |[[Datoteka:Martin Raguž 2025.jpg|100px]] |[[Martin Raguž]] |18. oktobar 2000. |22. februar 2001. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Martin Raguž)|IV saziv]] |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}}; color:white;" |3. |[[Datoteka:Božidar Matić.png|100px]] |[[Božidar Matić]] |22. februar 2001. |18. juli 2001. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Božidar Matić)|V saziv]] | rowspan="2" |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}}; color:white;" |4. |[[Datoteka:Zlatko Lagumdzija (cropped).jpg|bez okvira|100px]] |[[Zlatko Lagumdžija]] |18. juli 2001. |15. mart 2002. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Zlatko Lagumdžija)|VI saziv]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}}; color:white;" |5. |[[Datoteka:Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|bez okvira|100px]] |[[Dragan Mikerević]] |15. mart 2002. |23. decembar 2002. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Dragan Mikerević)|VII saziv]] |[[Partija demokratskog progresa|PDP]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}}; color:white;" |6. |[[Datoteka:Adnan Terzić (cropped).jpg|bez okvira|100px]] |[[Adnan Terzić]] |23. decembar 2002. |11. januar 2007. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Adnan Terzić)|VIII saziv]] |[[Stranka demokratske akcije|SDA]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |7. |[[Datoteka:Visit of Nikola Špirić to the European Commission (cropped).jpg|100px]] |[[Nikola Špirić]] |11. januar 2007. |12. januar 2012. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Nikola Špirić II)|IX saziv]]<br>[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Nikola Špirić II)|X saziv]] |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}}; color:white;" |8. |[[Datoteka:Vjekoslav Bevanda 2012 (cropped).jpg|100px]] |[[Vjekoslav Bevanda]] |12. januar 2012. |31. mart 2015. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Vjekoslav Bevanda)|XI saziv]] |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}}; color:white;" |9. |[[Datoteka:Stabilisation and Association Council 2017 (cropped).jpg|100px]] |[[Denis Zvizdić]] |31. mart 2015. |23. decembar 2019. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Denis Zvizdić)|XII saziv]] |[[Stranka demokratske akcije|SDA]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}; color:white;" |10. |[[Datoteka:Zoran Tegeltija - May 2021 (cropped).jpg|100px]] |[[Zoran Tegeltija]] |23. decembar 2019. |25. januar 2023. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Zoran Tegeltija)|XIII saziv]] |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] |- ! style="background-color:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}}; color:white;" |11. |[[Datoteka:Borjana Krišto (2025-06-11).jpg|100px]] |[[Borjana Krišto]] | colspan="2" |od 25. januara 2023. |[[Saziv Vijeća ministara Bosne i Hercegovine (Borjana Krišto)|XIV saziv]] |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] |} {{#tag:timeline|ImageSize=width:950 height:auto barincrement:15 PlotArea = top:10 bottom:80 right:100 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2000 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMinor = unit:year increment:3 start:2000 ScaleMajor = unit:year increment:3 start:2000 Colors = id:sds value:rgb(0.255,0.412,0.882) legend:SDS id:hdz value:rgb(0.098,0.098,0.439) legend:HDZ id:sdp value:rgb(0.937,0.110,0.153) legend:SDP id:pdp value:rgb(0.282,0.239,0.545) legend:PDP id:sda value:rgb(0.000,0.502,0.000) legend:SDA id:snsd value:rgb(0.545,0.000,0.000) legend:SNSD Legend = columns:1 left:205 top:35 columnwidth:75 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Političke stranke:" BarData = barset:PM PlotData = width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 06/06/2000 till: 18/10/2000 color:sds text:"[[Spasoje Tuševljak|Tuševljak]]" fontsize:10 from: 18/10/2000 till: 22/02/2001 color:hdz text:"[[Martin Raguž|Raguž]]" fontsize:10 from: 22/02/2001 till: 18/07/2001 color:sdp text:"[[Božidar Matić|Matić]]" fontsize:10 from: 18/07/2001 till: 15/03/2002 color:sdp text:"[[Zlatko Lagumdžija|Lagumdžija]]" fontsize:10 from: 15/03/2002 till: 23/12/2002 color:pdp text:"[[Dragan Mikerević|Mikerević]]" fontsize:10 from: 23/12/2002 till: 11/01/2007 color:sda text:"[[Adnan Terzić|Terzić]]" fontsize:10 from: 11/01/2007 till: 12/01/2012 color:snsd text:"[[Nikola Špirić|Špirić]]" fontsize:10 from: 12/01/2012 till: 31/03/2015 color:hdz text:"[[Vjekoslav Bevanda|Bevanda]]" fontsize:10 from: 31/03/2015 till: 23/12/2019 color:sda text:"[[Denis Zvizdić|Zvizdić]]" fontsize:10 from: 23/12/2019 till: 25/01/2023 color:snsd text:"[[Zoran Tegeltija|Tegeltija]]" fontsize:10 from: 25/01/2023 till: end color:hdz text:"[[Borjana Krišto|Krišto]]" fontsize:10}} == Također pogledajte == * [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine]] * [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] ** [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] ** [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine prema vremenu obavljanja funkcije|Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine po vremenu obavljanja funkcije]] ** [[Predsjedavajući Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] == Reference == {{Refspisak}} {{Predsjedavajući Vijeća ministara BiH}} {{BiH po temama}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački premijeri|*]] [[Kategorija:Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Premijeri po državama|B]] mlpgbkdfdwerf77dms01fwm67d4qps9 14 483424 3933953 3787822 2026-10-04T08:30:37Z Z1KA 87045 /* */ 3933953 wikitext text/x-wiki {{Kategorija|Politika Brčko distrikta}} [[Kategorija:Politika po državama|Bosna i Hercegovina, Brčko distrikt]] [[Kategorija:Brčko distrikt]] [[Kategorija:Brčko]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|*]] q1e2yzq3574j4zcn9pzzm0k2mexvt3k 0 490364 3933943 3920840 2026-10-04T08:06:51Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933943 wikitext text/x-wiki {{Infokutija gen}} '''Sintaksin-vezujući protein 5''' jest [[protein]] koji je kod [[ljudi]] [[kodon|kodiran]] [[gen]]om '''STXBP5''' sa [[hromosom 6|hromosoma 6]]. Također je poznat kao '''tomozin''', po [[Japanski|japanskom 友 = "prijatelj"]], zbog svoje uloge vezujućeg proteina.<ref name="pmid9620695">{{cite journal | vauthors = Fujita Y, Shirataki H, Sakisaka T, Asakura T, Ohya T, Kotani H, Yokoyama S, Nishioka H, Matsuura Y, Mizoguchi A, Scheller RH, Takai Y | title = Tomosyn: a syntaxin-1-binding protein that forms a novel complex in the neurotransmitter release process | journal = Neuron | volume = 20 | issue = 5 | pages = 905–15 | date = Jun 1998 | pmid = 9620695 | doi = 10.1016/S0896-6273(00)80472-9 | s2cid = 12597505 | doi-access = free }}</ref><ref name="pmid14767561">{{cite journal | vauthors = Katoh M, Katoh M | title = Identification and characterization of human LLGL4 gene and mouse Llgl4 gene in silico | journal = Int. J. Oncol. | volume = 24 | issue = 3 | pages = 737–42 | date = Feb 2004 | pmid = 14767561 | doi = 10.3892/ijo.24.3.737 }}</ref><ref name="entrez">{{cite web | title = Entrez Gene: STXBP5 syntaxin binding protein 5 (tomosyn)| url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=gene&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=134957}}</ref> ==Aminokiselinska sekvenca== Dužina [[polipeptid]]nog lanca je 1.151 [[aminokiselina]], a [[molekularna masa|molekulska težina]] 127.573 [[dalton (jedinica)|Da]].<ref name="entrez"/> {{legenda aminokiselina}} <table style="font-family:monospace;"> <tr style="text-align:right;"><th>10</th><th></th><th>20</th><th></th><th>30</th><th></th><th>40</th><th></th><th>50</th></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>MRKFNIRKVL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DGLTAGSSSA</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SQQQQQQHPP</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GNREPEIQET</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LQSEHFQLCK</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>TVRHGFPYQP</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SALAFDPVQK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ILAVGTQTGA</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LRLFGRPGVE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>CYCQHDSGAA</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>VIQLQFLINE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GALVSALADD</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>TLHLWNLRQK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RPAILHSLKF</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>CRERVTFCHL</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>PFQSKWLYVG</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>TERGNIHIVN</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>VESFTLSGYV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>IMWNKAIELS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SKSHPGPVVH</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>ISDNPMDEGK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LLIGFESGTV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>VLWDLKSKKA</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DYRYTYDEAI</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>HSVAWHHEGK</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>QFICSHSDGT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LTIWNVRSPA</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KPVQTITPHG</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KQLKDGKKPE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PCKPILKVEF</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>KTTRSGEPFI</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ILSGGLSYDT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>VGRRPCLTVM</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>HGKSTAVLEM</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DYSIVDFLTL</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>CETPYPNDFQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>EPYAVVVLLE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KDLVLIDLAQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>NGYPIFENPY</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PLSIHESPVT</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>CCEYFADCPV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DLIPALYSVG</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ARQKRQGYSK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KEWPINGGNW</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GLGAQSYPEI</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>IITGHADGSV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KFWDASAITL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>QVLYKLKTSK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>VFEKSRNKDD</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RPNTDIVDED</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>PYAIQIISWC</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PESRMLCIAG</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>VSAHVIIYRF</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SKQEVITEVI</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PMLEVRLLYE</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>INDVETPEGE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>QPPPLPTPVG</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GSNPQPIPPQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SHPSTSSSSS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DGLRDNVPCL</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>KVKNSPLKQS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PGYQTELVIQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LVWVGGEPPQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>QITSLAVNSS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>YGLVVFGNCN</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>GIAMVDYLQK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>AVLLNLGTIE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LYGSNDPYRR</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>EPRSPRKSRQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PSGAGLCDIS</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>EGTVVPEDRC</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KSPTSGSSSP</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>HNSDDEQKMN</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>NFIEKVKTKS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RKFSKMVAND</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>IAKMSRKLSL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PTDLKPDLDV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KDNSFSRSRS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SSVTSIDKES</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>REAISALHFC</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>ETFTRKTDSS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>PSPCLWVGTT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LGTVLVIALN</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LPPGGEQRLL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>QPVIVSPSGT</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>ILRLKGAILR</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>MAFLDTTGCL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>IPPAYEPWRE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>HNVPEEKDEK</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>EKLKKRRPVS</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>VSPSSSQEIS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ENQYAVICSE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KQAKVISLPT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>QNCAYKQNIT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ETSFVLRGDI</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>VALSNSICLA</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>CFCANGHIMT</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>FSLPSLRPLL</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>DVYYLPLTNM</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RIARTFCFTN</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>NGQALYLVSP</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>TEIQRLTYSQ</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>ETCENLQEML</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GELFTPVETP</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>EAPNRGFFKG</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>LFGGGAQSLD</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>REELFGESSS</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>GKASRSLAQH</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>IPGPGGIEGV</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>KGAASGVVGE</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>LARARLALDE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RGQKLGDLEE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>RTAAMLSSAE</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>SFSKHAHEIM</td><td style="background-color: #f9f9f9;"></td><td>LKYKDKKWYQ</td></tr> <tr style="background-color: #eee;"><td>F</td></tr> </table> == Struktura == Prvobitno su identificirane dva [[proteinski domen|funkcionalna domena]], uključujući jedan koji se veže za [[sintaksin]], ali je nedavna kristalizacija homologa kvasca Sro7 otkrila da tomozin vjerovatno ima tri funkcionalna domena: jedan [[WD40 ponavljanje|WD40 domen]] i jedan domen koji se veže za sintaksin, kao što je prethodno prepoznato, ali i drugi WD40 domen. Studija je također sugerirala da tomozinski 'sintaksin vezujući domen' nije razlog zašto tomozin inhibira oslobađanje [[neurotransmiter]]a, kao što je prvobitno predloženo.<ref name="Hattendorf">{{cite journal |vauthors=Hattendorf DA, Andreeva A, Gangar A, Brennwald PJ, Weis WI |title=Structure of the yeast polarity protein Sro7 reveals a SNARE regulatory mechanism |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-03-29_446_7135/page/566 |journal=Nature |volume=446 |issue=7135 |pages=567–71 |date=mart 2007 |pmid=17392788 |doi=10.1038/nature05635 |bibcode=2007Natur.446..567H |s2cid=4399611 }}</ref> Struktura zasnovana na Sro7 data je na SWISS-MODEL-u, koji uključuje WD40 domene, ali ne i većinu domena [[upredena zavojnica|upredene zavojnice]] koji veže sintaksin vidljiv u infokutiji.<ref>{{cite web |title=Q5T5C0 |url=https://swissmodel.expasy.org/repository/uniprot/Q5T5C0 |website=SWISS-MODEL Repository |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124040823/https://swissmodel.expasy.org/repository/uniprot/Q5T5C0 |archive-date=24. 1. 2025 |access-date=17. 4. 2022 |url-status=dead}}</ref> == Funkcija == Sintaksin 1 je komponenta 7S i 20S SNARE kompleksa koji su uključeni u preradu i fuziju [[sinapsna vezikula|sinapsnih vezikula]] sa presinapsnom plazmamembranom. Ovaj gen kodira protein koji se vezuje za sintaksin 1. Kod pacova, sličan protein disocira sintaksin 1 od kompleksa Munc18/n-Sec1/rbSec1, da bi se formirao 10S kompleks, intermedijer koji se može konvertovati u 7S SNARE kompleks. Stoga se smatra da je ovaj protein uključen u oslobađanje neurotransmitera, stimulirajući formiranje SNARE kompleksa. Identificirane su alternativno prerađene [[varijante transkripta]], ali njihova biološka valjanost nije utvrđena.<ref name="entrez"/> [[Poziciono kloniranje]] sugerira da tomozin može inhibirati lučenje [[neurotransmiter]]a u [[neuron]]ima ''[[Caenorhabditis elegans]]''.<ref>{{cite journal |vauthors=Dybbs M, Ngai J, Kaplan JM |title=Using microarrays to facilitate positional cloning: identification of tomosyn as an inhibitor of neurosecretion |journal=PLOS Genet. |volume=1 |issue=1 |pages=6–16 |date=juli 2005 |pmid=16103915 |pmc=1183521 |doi=10.1371/journal.pgen.0010002 }} {{open access}}</ref> Ova hipoteza je testirana i potvrđena, pokazujući da tomozin specifično inhibira primanje sinapsnih [[vezikula]] – biohemijski korak koji neposredno prethodi fuziji vezikula i oslobađanju neurotransmitera.<ref>{{cite journal |vauthors=Gracheva EO, Burdina AO, Holgado AM, etal |title=Tomosyn inhibits synaptic vesicle priming in Caenorhabditis elegans |journal=PLOS Biol. |volume=4 |issue=8 |pages=e261 |date=juli 2006 |pmid=16895441 |pmc=1514790 |doi=10.1371/journal.pbio.0040261 }}</ref> == Interakcije == Pokazalo se da STXBP5 ima [[interakcija protein-protein|interakcije]] sa [[STX4]]<ref name=pmid12832401>{{cite journal | vauthors = Widberg CH, Bryant NJ, Girotti M, Rea S, James DE | title = Tomosyn interacts with the t-SNAREs syntaxin4 and SNAP23 and plays a role in insulin-stimulated GLUT4 translocation | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2003-09-12_278_37/page/35093 | journal = J. Biol. Chem. | volume = 278 | issue = 37 | pages = 35093–101 | date = Sep 2003 | pmid = 12832401 | doi = 10.1074/jbc.M304261200 | doi-access = free }}</ref> i [[STX1A]].<ref name=pmid9620695 /><ref name=pmid12832401/> == Reference == {{refspisak}} == Dopunska literatura == {{refbegin |33em}} * {{cite journal | vauthors = Olsen JV, Blagoev B, Gnad F, Macek B, Kumar C, Mortensen P, Mann M | title = Global, in vivo, and site-specific phosphorylation dynamics in signaling networks | journal = Cell | volume = 127 | issue = 3 | pages = 635–48 | year = 2006 | pmid = 17081983 | doi = 10.1016/j.cell.2006.09.026 | s2cid = 7827573 | doi-access = free }} * {{cite journal | vauthors = Widberg CH, Bryant NJ, Girotti M, Rea S, James DE | title = Tomosyn interacts with the t-SNAREs syntaxin4 and SNAP23 and plays a role in insulin-stimulated GLUT4 translocation | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2003-09-12_278_37/page/35093 | journal = J. Biol. Chem. | volume = 278 | issue = 37 | pages = 35093–101 | year = 2003 | pmid = 12832401 | doi = 10.1074/jbc.M304261200 | doi-access = free }} * {{cite journal | vauthors = Yokoyama S, Shirataki H, Sakisaka T, Takai Y | title = Three splicing variants of tomosyn and identification of their syntaxin-binding region | url = https://archive.org/details/biochemical-and-biophysical-research-comms_1999-03-05_256_1/page/218 | journal = Biochem. Biophys. Res. Commun. | volume = 256 | issue = 1 | pages = 218–22 | year = 1999 | pmid = 10066450 | doi = 10.1006/bbrc.1999.0300 }} {{refend}} ==Vanjski linkovi== {{PDB Gallery|geneid=134957}} {{vezikulski transportni proteini}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Geni na hromosomu 6]] [[Kategorija:Ljudski proteini]] [[Kategorija:Proteomika]] 8vivwlyg6iy9toml8fu7hlio6msrvq9 0 490767 3933867 3872846 2026-10-03T12:36:09Z ~2026-53115-80 186404 3933867 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Cascari1.jpg|desno|mini|375x375piksel|Njemačka prostitutka]] '''Prostitucija''' (od latinske riječi ''Prostituere'', koja znači "javno izlagati") je prodavanje seksualnih usluga za novac ili neku drugu uslugu. Prostitucija se često spominje kao „najstariji zanat na svijetu“. U današnjem svijetu, vrlo veliki broj muškaraca, žene i djece korištenih u prostituciji su u ropskom položaju.<ref>{{Citiranje weba|url=http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/tocta/TOCTA_Report_2010_low_res.pdf|title=The Globalization of Crime - A Transnational Organized Crime Threat Assessment|year=2010|publisher=United Nations Office on Drugs and Crime|access-date=13. 3. 2018|author=UNITED NATIONS OFFICE ON DRUGS AND CRIME Vienna}}</ref> == Uvod == Prostitucija se danas odvija u raznim oblicima. Postoje bordeli (u slučaju Hrvatske, gdje je prostitucija zabranjena, usluge se objavljuju u oglasima i održavaju tajno u stanovima), ulična prostitucija, escort usluge, seksualni turizam i druge. [[Datoteka:Sexual intercourse in the woman on top position.webm | mini | desno]][[Datoteka:Threesome (one man and two women).jpg | mini | desno]][[Datoteka:Stratz - Körper des Kindes 20.jpg | mini | desno]] Žene koje se dobrovoljno bave prostitucijom to uglavnom rade zbog novca. Vrlo malen broj otpada u toj kategoriji na one koje to rade jer su nimfomanke, željne pustolovine ili osvete nad roditeljima. == Prostitucija u brojkama == Prema američkom članku „Estimating the prevalence and career longevity of prostitute women“ ([[199.]]0.) broj prostitutki u tipičnom okruženju u SAD-u (Colorado Springs, CO, 1970. – 1988.) je procijenjen na 23 na 100.000 stanovnika, od kojih je 4 % bilo mlađe od 18 godina. Prosječna karijera tih prostituki je prema procjenama trajala 5 godina te je u jednoj godini imala 868 muških partnera. Procjenjuje se da približno 2 i pol milijuna žena (najviše), muškaraca i djece biva žrtvom međunarodne trgovine robljem, što čini oko 4/5 ukupne međunarodne ilegalne trgovine robljem: odredište su često europske i druge razvijene zemlje.<ref>{{Citiranje weba|url=https://ec.europa.eu/anti-trafficking/citizens-corner/trafficking-explained_en|title=Trafficking explained|publisher=Europska komisija|language=engleski|access-date=13. 3. 2018}}</ref> Procjenjuje se da je, zapravo, većina suvremenih prostitutki u ropskom položaju.<ref>{{Citiranje weba|url=https://www.spectator.co.uk/2017/08/most-sex-workers-are-modern-day-slaves/|title=Most ‘sex workers’ are modern-day slaves|date=19. 8. 2017|publisher=The Spectator|language=engleski|access-date=13. 3. 2018|author=Julie Bindel}}</ref> Makar zagovornici legalizacije prostitucije - za što se primjerice zalažu feministice u Njemačkoj i Nizozemskoj (u kojim je zemljama prostitucija legalna), dok su feministice u Švedskoj (gdje je prostitucija ilegalna) vrlo glasno protiv legalizacije prostitucije - tvrde da se legalizacijom prostitucije poboljšava položaj žena uključenih u tu aktivnost, relevantne statistike ukazuju da u zemljama sa strožim zakonima protiv prostitucije ima zapravo manje trgovine seksualnim robljem.<ref>{{Citiranje weba|url=https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/22825/4/gupea_2077_22825_4.pdf|title=The Law and Economics of International Sex Slavery: Prostitution Laws and Trafficking for Sexual Exploitation, str. 6, 10, 11|date=2010., tekst revidiran 2013.|publisher=Sveučilište u Göteborgu|language=engleski|access-date=13. 3. 2018|author=Niklas Jakobsson Andreas Kotsadam}}</ref> Studija iz [[1994.]] (Gagnon, Laumann i Kolata) je zaključila da se 16% muškaraca u dobi između 18-59 godina u SAD-u barem jednom u životu poslužilo uslugama prostitutki. Procjenjuje se da u Indiji radi gotovo 8 milijuna prostitutki. U Nizozemskoj prostitucija čini čak 5% ukupne ekonomije. U Hrvatskoj prema grubim procjenama ima oko 3.500 prostitutki koje na godinu zarađuju 30 milijuna eura (oko 219 milijuna kuna)[http://www.24sata.hr/articles/view/28700/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312052444/http://www.24sata.hr/articles/view/28700/ |date=12. 3. 2007 }} . == Oblici prostitucije == === Ulična prostitucija === U uličnoj prostituciji prostitutke prikupljaju mušterije po ulici, cestama i sl. Često rade posredstvom svodnika te nose izazovnu i oskudnu odjeću (često i po lošim vremenskim uvjetima). Seksualne usluge najčešće pružaju u automobilu mušterije, obližnjoj uličici ili unajmljenoj motelskoj ili hotelskoj sobi. U engleskom govornom području definiran je podoblik ulične prostitucije koji se zove "lot lizard" (doslovno prevedeno: ''sudbina guštera''). To je tip prostitucije koji se odvija na odmaralištima i drugim mjestima na kojima se okupljaju kamiondžije. Prostitutke se često oglašavaju putem kratkih radijskih frenkvencija od 27&nbsp;MHz za koje ne trebaju biti izdane nikakve posebne dozvole kako bi se emitiralo. === Bordeli === Bordel je naziv za ugostiteljski objekt čija je glavna djelatnost prostitucija, bilo kroz omogućavanje upoznavanja prostitutki sa svojim klijentima, bilo kroz pružanje prostora za obavljanje seksualnih usluga. Osim u klasificiranim javnim kućama, prostitucija je također zabilježena u masažnim salonima koji ilegalno pružaju seksualne usluge. Ovakvi saloni često se oglašavaju u lokalnim oglasnicima ili plakatima te nikad direktno ne otkrivaju nude li seksualne usluge ili ne (korisnik obično za to sazna na licu mjesta ili čuje za to prije dolaska od neke druge osobe). === Eskort usluge === Usluge eskorta često se mogu razlikovati od same prostitucije. Korisnik eskort usluga često plaća samo vrijeme i društvo, ali se u većini slučajeva podrazumijeva da ono uključuje nekakav oblik seksualne usluge. Usluge eskorta obavljaju se u hotelskim i motelskim sobama ili u vlastitim kućama korisnika, odnosno pružatelja/ice ekosrt usluga. Pružatelj/ica eskort usluga može raditi samostalno ili posredstvom neke eskort agencije koja uzima određeni dio provizije. Korištenje interneta za pronalazak ovakvih usluga sve je češća pojava, a prostitutke mogu koristiti internetske forume, društvene mreže ili mogu izraditi vlastite mrežne stranice kako bi oglašavale vlastite usluge. [[Datoteka:Red_Light_District.jpg|desno|mini|200x200piksel|Crveni distrikt u Amsterdamu]] === Seks turizam === Seks turizam podrazumijeva putovanje radi korištenje seksualnih usluga, odnosno radi spolnog odnosa s prostitutkama. Svjetska turistička organizacija definira seks turizam kao ''putovanje organizirano unutar turističkog sektora ili izvan njega putem korištenja njegovih struktura s primarnom svrhom korištenja komercijalnih seksualnih odnosa''. === Virtualni seks === Virtualni seks podrazumijeva seksualne aktivnosti putem računalnih kamera ili tekstualnih poruka, odnosno mikrofona. Internet prostitutke putem kartičnog transfera novca naplaćuju seksualne usluge po tarifama od nekoliko minuta do nekoliko sati usluga. Platforme koje se često koriste za ovakav tip prostitucije su razni internet servisi putem kojih je omogućeno gledanje dva korisnika preko kamere, Skype, WhatsApp i druge aplikacije. == Zdravstveni aspekti == Prostitucija je uvijek bila leglo raznih spolno prenosivih bolesti, od sifilisa do gonoreje. Zato prostitutke uglavnom koriste kondome. Od prostitucije i izvanbračnih seksualnih odnosa stradaju i bračni partneri koji bez vlastite krivice postaju žrtve spolnih bolesti, a najviše stradavaju djeca, bilo zbog razvoda brakova, bilo zbog rođenja izvan braka. Liberalizam kao moralni relativizam, dekadencija i hedonizam relativiziraju štetnost ovih društvenih bolesti. == Povijest == Najstarija javna kuća kod koje su sačuvani podaci bila je u gradu Uruku u Sumeriji. Iz doba Nebukadnezera II. (od 605. do 562. g. prije nove ere) nađeni su ugovori iz kojih proizlazi da su bogati građani u Babilonu iz prostitucije svojih robinja vukli znatne zarade. Geograf '''Strabon''', koji je živio u doba cara Augusta, tvrdi da je u tadašnjem Afroditinom hramu bilo više od 10.000 prostitutki. Toma Akvinski je zaključio da je prostitucija "nužno zlo" a Augustin da "ne treba suzbijati prostituciju, jer će lakomislena požuda pokvariti društvo". Većina zemalja zabranila je prostituciju nakon 2. svjetskog rata, ali se ona održala na ilegalan način. Kod plemena Ulad Nail zabilježeno je da djevojke za udaju zarađuju prostitucijom.<ref>[https://books.google.hr/books?id=bLnUyrlpCDsC&pg=PA152&lpg=PA152&dq=ulad+nail+prostitution&source=bl&ots=s1vCzydAQ0&sig=eg3ZUBYPqHnWw-KXQ-4pS9yl1tY&hl=hr&sa=X&ei=6JbQVOasFMG7UZW-gagC&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=ulad%20nail%20prostitution&f=false Muslim Society]</ref> == Korijeni prostitucije == U svojim nastojanjima da suzbiju prostituciju, vlasti raznih zemalja podijelili su se oko pogleda na korijene i uzroke prostitucije. Za neke je temeljni krivac potražnja, a za druge ponuda. [[Datoteka:No._9_Girls_Kusakabe_Kimbei.jpg|desno|mini|267x267piksel|Japanske prostitutke u bordelu u gradu Yokohama iz 19. stoljeća]] Za one koje analiziraju potražnju važni su razni parametri, poput primjerice neravnomjernosti broja žena i muškaraca (primjerice, u Kini trenutno ima 70 milijuna više muškaraca nego žena, što je plodno tlo za prostituciju). Među onima koji smatraju da je temelj potražnja je i '''Donna M. Hughes''' koja je napisala: "Treba konfrotirati potražnju za prostitucijom...Muškarci, kupci komercijalnog seksa, su ultimativni konzumenti žena i djece koji se prostituiraju...Istraživanja o muškarcima koji kupuju seks su pokazala da su mnoga nagađanja o njima lažni mitovi. Rijetki su to muškarci koji su usamljeni ili imaju seksualno nezadovoljavajuču vezu. Zapravo, muškarci koji se koriste prostitucijom češće imaju više seksualnih partnera nego oni koji se njom ne koriste. Oni često javljaju da su zadovoljni svojim suprugama. Oni kažu da žele više - seksualni činovi koji njihove supruge neće učiniti ili uzbuđenje koje dolazi od potrage za ženom koju mogu kupiti na kratko vrijeme"[http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/prostitution_spain_july04.pdf#search=%22root%20causes%20prostitution%22] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617113011/http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/prostitution_spain_july04.pdf#search=%22root%20causes%20prostitution%22 |date=17. 6. 2012 }} . No postoje i mišljenja da je ponuda glavni uzrok prostitucije, koju uzrokuju siromaštvo i bijeda. '''John de Laufenbels''' je pak branio prostituciju: "Seks je prirodan, važan dio života. Neki muškarci jednostavno nemaju žene koje su željne da im budu partneri besplatno. Zato tu postoji i "tržnica" za to. Usuđujem se reči da mnogi muškarci dobiju neke vještine koje ih, s vremenom, nauče da mogu pronaći žene u svijetu koje bi bile s njima"[http://www.strike-the-root.com/columns/deLaubenfels/delaubenfels25.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025045049/http://www.strike-the-root.com/columns/deLaubenfels/delaubenfels25.html |date=25. 10. 2008 }}. == Vanjske poveznice == * [http://www.prostitutionresearch.com/fempsy1.html Prostitucija u pet zemalja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104000017/http://www.prostitutionresearch.com/fempsy1.html|date=4. studenoga 2006.}} * [http://www.catw-ap.org/facts.htm Prostitucija u brojkama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119052603/http://www.catw-ap.org/facts.htm|date=19. siječnja 2011.}} * [http://www.walnet.org/csis/papers/sdavis.html Prostitucija u Kanadi]{{Mrtav link}} * [http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/mhvlegal.htm Debata o legalizaciji prostitucije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602035440/http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/mhvlegal.htm|date=2. lipnja 2010.}} * [http://www.zinfo.hr/hrvatski/stranice/izdavastvo/pressclipping/mjesec6/pc6-3.htm Prostitucija u Hrvatskoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203150852/http://www.zinfo.hr/hrvatski/stranice/izdavastvo/pressclipping/mjesec6/pc6-3.htm|date=3. prosinca 2010.}} * [http://www.gay.hr/portal/kategorija.php?kat=36&id=1014 Muška prostitucija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050426065435/http://www.gay.hr/portal/kategorija.php?kat=36&id=1014|date=26. travnja 2005.}} == Izvori == {{refspisak}} [[Kategorija:Prostitucija| ]] gigqpplbaij2hm0ip1w66bf68lh45tc 3933927 3933867 2026-10-04T07:08:02Z AnToni 2325 Vraćene izmjene korisnika [[Special:Contributions/~2026-53115-80|~2026-53115-80]] ([[User talk:~2026-53115-80|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:NeptuneBot|NeptuneBot]] 3872846 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Cascari1.jpg|desno|mini|375x375piksel|Njemačka prostitutka]] '''Prostitucija''' (od latinske riječi ''Prostituere'', koja znači "javno izlagati") je prodavanje seksualnih usluga za novac ili neku drugu uslugu. Prostitucija se često spominje kao „najstariji zanat na svijetu“. U današnjem svijetu, vrlo veliki broj muškaraca, žene i djece korištenih u prostituciji su u ropskom položaju.<ref>{{Citiranje weba|url=http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/tocta/TOCTA_Report_2010_low_res.pdf|title=The Globalization of Crime - A Transnational Organized Crime Threat Assessment|year=2010|publisher=United Nations Office on Drugs and Crime|access-date=13. 3. 2018|author=UNITED NATIONS OFFICE ON DRUGS AND CRIME Vienna}}</ref> == Uvod == Prostitucija se danas odvija u raznim oblicima. Postoje bordeli (u slučaju Hrvatske, gdje je prostitucija zabranjena, usluge se objavljuju u oglasima i održavaju tajno u stanovima), ulična prostitucija, escort usluge, seksualni turizam i druge. Žene koje se dobrovoljno bave prostitucijom to uglavnom rade zbog novca. Vrlo malen broj otpada u toj kategoriji na one koje to rade jer su nimfomanke, željne pustolovine ili osvete nad roditeljima. == Prostitucija u brojkama == Prema američkom članku „Estimating the prevalence and career longevity of prostitute women“ ([[199.]]0.) broj prostitutki u tipičnom okruženju u SAD-u (Colorado Springs, CO, 1970. – 1988.) je procijenjen na 23 na 100.000 stanovnika, od kojih je 4 % bilo mlađe od 18 godina. Prosječna karijera tih prostituki je prema procjenama trajala 5 godina te je u jednoj godini imala 868 muških partnera. Procjenjuje se da približno 2 i pol milijuna žena (najviše), muškaraca i djece biva žrtvom međunarodne trgovine robljem, što čini oko 4/5 ukupne međunarodne ilegalne trgovine robljem: odredište su često europske i druge razvijene zemlje.<ref>{{Citiranje weba|url=https://ec.europa.eu/anti-trafficking/citizens-corner/trafficking-explained_en|title=Trafficking explained|publisher=Europska komisija|language=engleski|access-date=13. 3. 2018}}</ref> Procjenjuje se da je, zapravo, većina suvremenih prostitutki u ropskom položaju.<ref>{{Citiranje weba|url=https://www.spectator.co.uk/2017/08/most-sex-workers-are-modern-day-slaves/|title=Most ‘sex workers’ are modern-day slaves|date=19. 8. 2017|publisher=The Spectator|language=engleski|access-date=13. 3. 2018|author=Julie Bindel}}</ref> Makar zagovornici legalizacije prostitucije - za što se primjerice zalažu feministice u Njemačkoj i Nizozemskoj (u kojim je zemljama prostitucija legalna), dok su feministice u Švedskoj (gdje je prostitucija ilegalna) vrlo glasno protiv legalizacije prostitucije - tvrde da se legalizacijom prostitucije poboljšava položaj žena uključenih u tu aktivnost, relevantne statistike ukazuju da u zemljama sa strožim zakonima protiv prostitucije ima zapravo manje trgovine seksualnim robljem.<ref>{{Citiranje weba|url=https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/22825/4/gupea_2077_22825_4.pdf|title=The Law and Economics of International Sex Slavery: Prostitution Laws and Trafficking for Sexual Exploitation, str. 6, 10, 11|date=2010., tekst revidiran 2013.|publisher=Sveučilište u Göteborgu|language=engleski|access-date=13. 3. 2018|author=Niklas Jakobsson Andreas Kotsadam}}</ref> Studija iz [[1994.]] (Gagnon, Laumann i Kolata) je zaključila da se 16% muškaraca u dobi između 18-59 godina u SAD-u barem jednom u životu poslužilo uslugama prostitutki. Procjenjuje se da u Indiji radi gotovo 8 milijuna prostitutki. U Nizozemskoj prostitucija čini čak 5% ukupne ekonomije. U Hrvatskoj prema grubim procjenama ima oko 3.500 prostitutki koje na godinu zarađuju 30 milijuna eura (oko 219 milijuna kuna)[http://www.24sata.hr/articles/view/28700/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312052444/http://www.24sata.hr/articles/view/28700/ |date=12. 3. 2007 }} . == Oblici prostitucije == === Ulična prostitucija === U uličnoj prostituciji prostitutke prikupljaju mušterije po ulici, cestama i sl. Često rade posredstvom svodnika te nose izazovnu i oskudnu odjeću (često i po lošim vremenskim uvjetima). Seksualne usluge najčešće pružaju u automobilu mušterije, obližnjoj uličici ili unajmljenoj motelskoj ili hotelskoj sobi. U engleskom govornom području definiran je podoblik ulične prostitucije koji se zove "lot lizard" (doslovno prevedeno: ''sudbina guštera''). To je tip prostitucije koji se odvija na odmaralištima i drugim mjestima na kojima se okupljaju kamiondžije. Prostitutke se često oglašavaju putem kratkih radijskih frenkvencija od 27&nbsp;MHz za koje ne trebaju biti izdane nikakve posebne dozvole kako bi se emitiralo. === Bordeli === Bordel je naziv za ugostiteljski objekt čija je glavna djelatnost prostitucija, bilo kroz omogućavanje upoznavanja prostitutki sa svojim klijentima, bilo kroz pružanje prostora za obavljanje seksualnih usluga. Osim u klasificiranim javnim kućama, prostitucija je također zabilježena u masažnim salonima koji ilegalno pružaju seksualne usluge. Ovakvi saloni često se oglašavaju u lokalnim oglasnicima ili plakatima te nikad direktno ne otkrivaju nude li seksualne usluge ili ne (korisnik obično za to sazna na licu mjesta ili čuje za to prije dolaska od neke druge osobe). === Eskort usluge === Usluge eskorta često se mogu razlikovati od same prostitucije. Korisnik eskort usluga često plaća samo vrijeme i društvo, ali se u većini slučajeva podrazumijeva da ono uključuje nekakav oblik seksualne usluge. Usluge eskorta obavljaju se u hotelskim i motelskim sobama ili u vlastitim kućama korisnika, odnosno pružatelja/ice ekosrt usluga. Pružatelj/ica eskort usluga može raditi samostalno ili posredstvom neke eskort agencije koja uzima određeni dio provizije. Korištenje interneta za pronalazak ovakvih usluga sve je češća pojava, a prostitutke mogu koristiti internetske forume, društvene mreže ili mogu izraditi vlastite mrežne stranice kako bi oglašavale vlastite usluge. [[Datoteka:Red_Light_District.jpg|desno|mini|200x200piksel|Crveni distrikt u Amsterdamu]] === Seks turizam === Seks turizam podrazumijeva putovanje radi korištenje seksualnih usluga, odnosno radi spolnog odnosa s prostitutkama. Svjetska turistička organizacija definira seks turizam kao ''putovanje organizirano unutar turističkog sektora ili izvan njega putem korištenja njegovih struktura s primarnom svrhom korištenja komercijalnih seksualnih odnosa''. === Virtualni seks === Virtualni seks podrazumijeva seksualne aktivnosti putem računalnih kamera ili tekstualnih poruka, odnosno mikrofona. Internet prostitutke putem kartičnog transfera novca naplaćuju seksualne usluge po tarifama od nekoliko minuta do nekoliko sati usluga. Platforme koje se često koriste za ovakav tip prostitucije su razni internet servisi putem kojih je omogućeno gledanje dva korisnika preko kamere, Skype, WhatsApp i druge aplikacije. == Zdravstveni aspekti == Prostitucija je uvijek bila leglo raznih spolno prenosivih bolesti, od sifilisa do gonoreje. Zato prostitutke uglavnom koriste kondome. Od prostitucije i izvanbračnih seksualnih odnosa stradaju i bračni partneri koji bez vlastite krivice postaju žrtve spolnih bolesti, a najviše stradavaju djeca, bilo zbog razvoda brakova, bilo zbog rođenja izvan braka. Liberalizam kao moralni relativizam, dekadencija i hedonizam relativiziraju štetnost ovih društvenih bolesti. == Povijest == Najstarija javna kuća kod koje su sačuvani podaci bila je u gradu Uruku u Sumeriji. Iz doba Nebukadnezera II. (od 605. do 562. g. prije nove ere) nađeni su ugovori iz kojih proizlazi da su bogati građani u Babilonu iz prostitucije svojih robinja vukli znatne zarade. Geograf '''Strabon''', koji je živio u doba cara Augusta, tvrdi da je u tadašnjem Afroditinom hramu bilo više od 10.000 prostitutki. Toma Akvinski je zaključio da je prostitucija "nužno zlo" a Augustin da "ne treba suzbijati prostituciju, jer će lakomislena požuda pokvariti društvo". Većina zemalja zabranila je prostituciju nakon 2. svjetskog rata, ali se ona održala na ilegalan način. Kod plemena Ulad Nail zabilježeno je da djevojke za udaju zarađuju prostitucijom.<ref>[https://books.google.hr/books?id=bLnUyrlpCDsC&pg=PA152&lpg=PA152&dq=ulad+nail+prostitution&source=bl&ots=s1vCzydAQ0&sig=eg3ZUBYPqHnWw-KXQ-4pS9yl1tY&hl=hr&sa=X&ei=6JbQVOasFMG7UZW-gagC&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=ulad%20nail%20prostitution&f=false Muslim Society]</ref> == Korijeni prostitucije == U svojim nastojanjima da suzbiju prostituciju, vlasti raznih zemalja podijelili su se oko pogleda na korijene i uzroke prostitucije. Za neke je temeljni krivac potražnja, a za druge ponuda. [[Datoteka:No._9_Girls_Kusakabe_Kimbei.jpg|desno|mini|267x267piksel|Japanske prostitutke u bordelu u gradu Yokohama iz 19. stoljeća]] Za one koje analiziraju potražnju važni su razni parametri, poput primjerice neravnomjernosti broja žena i muškaraca (primjerice, u Kini trenutno ima 70 milijuna više muškaraca nego žena, što je plodno tlo za prostituciju). Među onima koji smatraju da je temelj potražnja je i '''Donna M. Hughes''' koja je napisala: "Treba konfrotirati potražnju za prostitucijom...Muškarci, kupci komercijalnog seksa, su ultimativni konzumenti žena i djece koji se prostituiraju...Istraživanja o muškarcima koji kupuju seks su pokazala da su mnoga nagađanja o njima lažni mitovi. Rijetki su to muškarci koji su usamljeni ili imaju seksualno nezadovoljavajuču vezu. Zapravo, muškarci koji se koriste prostitucijom češće imaju više seksualnih partnera nego oni koji se njom ne koriste. Oni često javljaju da su zadovoljni svojim suprugama. Oni kažu da žele više - seksualni činovi koji njihove supruge neće učiniti ili uzbuđenje koje dolazi od potrage za ženom koju mogu kupiti na kratko vrijeme"[http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/prostitution_spain_july04.pdf#search=%22root%20causes%20prostitution%22] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617113011/http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/prostitution_spain_july04.pdf#search=%22root%20causes%20prostitution%22 |date=17. 6. 2012 }} . No postoje i mišljenja da je ponuda glavni uzrok prostitucije, koju uzrokuju siromaštvo i bijeda. '''John de Laufenbels''' je pak branio prostituciju: "Seks je prirodan, važan dio života. Neki muškarci jednostavno nemaju žene koje su željne da im budu partneri besplatno. Zato tu postoji i "tržnica" za to. Usuđujem se reči da mnogi muškarci dobiju neke vještine koje ih, s vremenom, nauče da mogu pronaći žene u svijetu koje bi bile s njima"[http://www.strike-the-root.com/columns/deLaubenfels/delaubenfels25.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025045049/http://www.strike-the-root.com/columns/deLaubenfels/delaubenfels25.html |date=25. 10. 2008 }}. == Vanjske poveznice == * [http://www.prostitutionresearch.com/fempsy1.html Prostitucija u pet zemalja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104000017/http://www.prostitutionresearch.com/fempsy1.html|date=4. studenoga 2006.}} * [http://www.catw-ap.org/facts.htm Prostitucija u brojkama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119052603/http://www.catw-ap.org/facts.htm|date=19. siječnja 2011.}} * [http://www.walnet.org/csis/papers/sdavis.html Prostitucija u Kanadi]{{Mrtav link}} * [http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/mhvlegal.htm Debata o legalizaciji prostitucije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602035440/http://www.uri.edu/artsci/wms/hughes/mhvlegal.htm|date=2. lipnja 2010.}} * [http://www.zinfo.hr/hrvatski/stranice/izdavastvo/pressclipping/mjesec6/pc6-3.htm Prostitucija u Hrvatskoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203150852/http://www.zinfo.hr/hrvatski/stranice/izdavastvo/pressclipping/mjesec6/pc6-3.htm|date=3. prosinca 2010.}} * [http://www.gay.hr/portal/kategorija.php?kat=36&id=1014 Muška prostitucija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050426065435/http://www.gay.hr/portal/kategorija.php?kat=36&id=1014|date=26. travnja 2005.}} == Izvori == {{refspisak}} [[Kategorija:Prostitucija| ]] 0ppgrszikoh8jd7sd8tdh7u3fjta77b 0 495249 3933891 3765550 2026-10-03T19:06:11Z Adnan 239 3933891 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaš | ime_košarkaša = Amar Gegić | slika = | veličina_slike = | opis_slike = <!-- Lični podaci --> | puno_ime = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1998|2|14}} | mjesto_rođenja = [[Stuttgart]], [[Njemačka]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | državljanstvo = {{ZID|Bosna i Hercegovina}} | visina = 200 cm | težina = 89 kg | pozicija = [[Plejmejker]] / [[Bek šuter|bek]] | početak_karijere = 2012. | NBA_draft = [[NBA draft 2020.|2020]]: nije izabran | kraj_karijere = <!-- Informacija o klubu --> | trenutni_klub = [[KK Zadar|Zadar]] | broj_na_dresu = 7 <!-- Profesionalni klubovi --> | godine1 = 2012–2016. | klub1 = [[OKK Spars|Spars]] | godine2 = 2016–2018. | klub2 = [[KK Bayern München|Bayern]] | godine3 = 2018–2019. | klub3 = [[KK Partizan|Partizan]] | godine4 = 2019–2020. | klub4 = [[OKK Sloboda Tuzla|Sloboda Tuzla]] | godine5 = 2020–2021. | klub5 = [[OKK Spars|Spars]] | godine6 = 2021–2022. | klub6 = [[KK Cibona|Cibona]] | godine7 = 2022–2023. | klub7 = [[Paris Basketball|Paris]] | godine8 = 2023. | klub8 = [[Metropolitans 92]] | godine9 = 2024. | klub9 = [[KK Gran Canaria|Gran Canaria]] | godine10 = 2024. | klub10 = [[KK Zadar|Zadar]] | godine11 = 2025. | klub11 = [[KK Studentski centar|Studentski centar]] | godine12 = 2026 - danas | klub12 = [[KK Spartak Subotica|Spartak Subotica]] <!-- Nagrade --> | nagrade = * Prvak hrvatske lige (2022) * Prvak srpskog kupa (2018) * Prvak hrvatskog kupa (2022) * Najbolji tim Eurokampa (2017) }} '''Amar Gegić''' [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] je [[košarka]]š koji igra za [[KK Spartak Subotica|Spartak]] iz [[Subotica|Subotice]]. S visinom 200&nbsp;cm i težinom 89&nbsp;kg igra na pozicijama [[plejmejker|plejmekera]] i [[Bek šuter|beka]]. Nastupa i za [[Košarkaška reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. == Karijera == Počeo ju je u sarajevskim [[OKK Spars|Sparsima]], odakle je u septembru 2016. prešao u [[KK Bayern München|Bayern]].<ref>{{cite web|url= https://sportsport.ba/kosarka/amar-gegic-novi-clan-bayerna/207926|title=Amar Gegić novi član Bayerna|work=sportsport.ba|date=24. 9. 2016|access-date=3. 8. 2019}}</ref> Poslije dvije sezone u Bayernu, početkom augusta 2018. potpisao je trogodišnji ugovor s [[KK Partizan|Partizanom]].<ref>{{cite web|url=http://kkpartizan.rs/sr/vest/2325/amar-gegic-tri-godine-u-partizanu|title=Amar Gegić tri godine u Partizanu|work= kkpartizan.rs|date=1. 8. 2018|access-date=3. 8. 2019}}</ref> S "crno-bijelima" je osvojio Kup Radivoja Koraća 2019. Poslije jedne sezone raskinuo je ugovor s Partizanom.<ref>{{cite web|url=http://kkpartizan.rs/sr/vest/2570/uros-trifunovic-ce-sakupljati-minute-u-dresu-mege-amar-gegic-vise-nije-clan-partizana|title=Uroš Trifunović će sakupljati minute u dresu mege, Amar Gegić više nije član Partizana|work=kkpartizan.rs|date=4. 7. 2019|access-date=3. 8. 2019}}</ref> Za sezonu 2019/20. potpisao je ugovor sa [[KK Sloboda Tuzla|Slobodom]] iz Tuzle. Potom je godinu dana ponovo bio igrač Sparsa, a u sezoni 2021/22. bio je košarkaš Cibone. Za sezonu 2022/23. pridružio se košarkaškom klubu iz [[KK Paris|Parisa]]. == Reprezentacija == Igrao je za mlađe selekcije Bosne i Hercegovine. Za [[Košarkaška reprezentacija Bosne i Hercegovine|seniorsku reprezentaciju]] debitovao je 2017. u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2019. u Kini. Nastupio je i na [[Evropsko prvenstvo u košarci 2022.|EuroBasketu 2022.]] == Тrofeji i priznanja == === Klupski === * Prvak hrvatske lige (2022) * Prvak srpskog kupa (2018) * Prvak hrvatskog kupa (2022) * Najbolji tim Eurokampa (2017) == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://www.aba-liga.com/player.php?id=3168 Amar Gegić] na ''aba-liga.com'' {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2022.}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2025.}} {{DEFAULTSORT:Gegić, Amar}} [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Stuttgart]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši]] [[Kategorija:Košarkaši Sparsa]] [[Kategorija:Košarkaši Bayerna]] [[Kategorija:Košarkaši Partizana]] [[Kategorija:Košarkaši OKK Sloboda Tuzla]] [[Kategorija:Košarkaši Paris Basketballa]] [[Kategorija:Košarkaši Metropolitansa 92]] [[Kategorija:Košarkaši Gran Canarije]] [[Kategorija:Košarkaši Zadra]] [[Kategorija:Bekovi šuteri]] [[Kategorija:Plejmejkeri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši u Španiji]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] pxx6qxzocuouigkcl8ki1brdecjaw50 3933910 3933891 2026-10-04T00:29:53Z Bosancica by MK 173186 3933910 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaš | ime_košarkaša = Amar Gegić | slika = | veličina_slike = | opis_slike = <!-- Lični podaci --> | puno_ime = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1998|2|14}} | mjesto_rođenja = [[Stuttgart]], [[Njemačka]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | državljanstvo = {{ZID|Bosna i Hercegovina}} | visina = 200 cm | težina = 89 kg | pozicija = [[Plejmejker]] / [[Bek šuter|bek]] | početak_karijere = 2012. | NBA_draft = [[NBA draft 2020.|2020]]: nije izabran | kraj_karijere = <!-- Informacija o klubu --> | trenutni_klub = [[KK Zadar|Zadar]] | broj_na_dresu = 7 <!-- Profesionalni klubovi --> | godine1 = 2012–2016. | klub1 = [[OKK Spars|Spars]] | godine2 = 2016–2018. | klub2 = [[KK Bayern München|Bayern]] | godine3 = 2018–2019. | klub3 = [[KK Partizan|Partizan]] | godine4 = 2019–2020. | klub4 = [[OKK Sloboda Tuzla|Sloboda Tuzla]] | godine5 = 2020–2021. | klub5 = [[OKK Spars|Spars]] | godine6 = 2021–2022. | klub6 = [[KK Cibona|Cibona]] | godine7 = 2022–2023. | klub7 = [[Paris Basketball|Paris]] | godine8 = 2023. | klub8 = [[Metropolitans 92]] | godine9 = 2024. | klub9 = [[KK Gran Canaria|Gran Canaria]] | godine10 = 2024–2025. | klub10 = [[KK Zadar|Zadar]] | godine11 = 2025–2026. | klub11 = [[KK Studentski centar|Studentski centar]] | godine12 = 2026–danas | klub12 = [[KK Spartak Subotica|Spartak Subotica]] <!-- Nagrade --> | nagrade = * Prvak hrvatske lige (2022) * Prvak srpskog kupa (2018) * Prvak hrvatskog kupa (2022) * Najbolji tim Eurokampa (2017) }} '''Amar Gegić''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[košarka]]š koji igra za [[KK Spartak Subotica|Spartak]] iz [[Subotica|Subotice]]. S visinom 200&nbsp;cm i težinom 89&nbsp;kg igra na pozicijama [[plejmejker|plejmekera]] i [[Bek šuter|beka]]. Nastupa i za [[Košarkaška reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. == Karijera == Počeo ju je u sarajevskim [[OKK Spars|Sparsima]], odakle je u septembru 2016. prešao u [[KK Bayern München|Bayern]].<ref>{{cite web|url= https://sportsport.ba/kosarka/amar-gegic-novi-clan-bayerna/207926|title=Amar Gegić novi član Bayerna|work=sportsport.ba|date=24. 9. 2016|access-date=3. 8. 2019}}</ref> Poslije dvije sezone u Bayernu, početkom augusta 2018. potpisao je trogodišnji ugovor s [[KK Partizan|Partizanom]].<ref>{{cite web|url=http://kkpartizan.rs/sr/vest/2325/amar-gegic-tri-godine-u-partizanu|title=Amar Gegić tri godine u Partizanu|work= kkpartizan.rs|date=1. 8. 2018|access-date=3. 8. 2019}}</ref> S "crno-bijelima" je osvojio Kup Radivoja Koraća 2019. Poslije jedne sezone raskinuo je ugovor s Partizanom.<ref>{{cite web|url=http://kkpartizan.rs/sr/vest/2570/uros-trifunovic-ce-sakupljati-minute-u-dresu-mege-amar-gegic-vise-nije-clan-partizana|title=Uroš Trifunović će sakupljati minute u dresu mege, Amar Gegić više nije član Partizana|work=kkpartizan.rs|date=4. 7. 2019|access-date=3. 8. 2019}}</ref> Za sezonu 2019/20. potpisao je ugovor sa [[KK Sloboda Tuzla|Slobodom]] iz [[Tuzla|Tuzle]]. Potom je godinu dana ponovo bio igrač Sparsa, a u sezoni 2021/22. bio je košarkaš Cibone. Za sezonu 2022/23. pridružio se košarkaškom klubu iz [[KK Paris|Parisa]]. Nakon epizoda u [[Metropolitans 92]] i španskoj [[KK Gran Canaria|Gran Canariji]] tokom 2023. i 2024, u augustu 2024. potpisao je za [[KK Zadar|Zadar]]. Početkom 2026. kratko je nastupao za [[KK Studentski centar|Studentski centar]], nakon čega je u februaru 2026. prešao u [[KK Spartak Subotica|Spartak Subotica]].<ref name="Spartak_Gegic">{{cite web |author=MKK Spartak Office Shoes |title=Amar Gegić - Biografija |url=https://www.kkspartak.rs/igrac/amar-gegic-2/bio/ |publisher=MKK Spartak Office Shoes |access-date=4. 10. 2026 |language=sr}}</ref> == Reprezentacija == Igrao je za mlađe selekcije Bosne i Hercegovine. Za [[Košarkaška reprezentacija Bosne i Hercegovine|seniorsku reprezentaciju]] debitovao je 2017. u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2019. u Kini. Nastupio je i na [[Evropsko prvenstvo u košarci 2022.|EuroBasketu 2022.]] == Тrofeji i priznanja == === Klupski === * Prvak hrvatske lige (2022) * Prvak srpskog kupa (2018) * Prvak hrvatskog kupa (2022) * Najbolji tim Eurokampa (2017) == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://www.aba-liga.com/player.php?id=3168 Amar Gegić] na ''aba-liga.com'' {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2022.}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na EP 2025.}} {{DEFAULTSORT:Gegić, Amar}} [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Stuttgart]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši]] [[Kategorija:Košarkaši Sparsa]] [[Kategorija:Košarkaši Bayerna]] [[Kategorija:Košarkaši Partizana]] [[Kategorija:Košarkaši OKK Sloboda Tuzla]] [[Kategorija:Košarkaši Paris Basketballa]] [[Kategorija:Košarkaši Metropolitansa 92]] [[Kategorija:Košarkaši Gran Canarije]] [[Kategorija:Košarkaši Zadra]] [[Kategorija:Bekovi šuteri]] [[Kategorija:Plejmejkeri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši u Španiji]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] glwmq63kh4ir6hl70ftbt85ec4hc8bh 0 503722 3933879 3847994 2026-10-03T14:50:07Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933879 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Quincy Jones | slika = Quincy Jones May 2014.jpg | opis = Jones 1980. | ime_pri_rođenju = Quincy Delight Jones Jr. | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1933|3|14}} | mjesto_rođenja = [[Chicago]], [[SAD]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2024|11|3|1933|3|14}} | mjesto_smrti = [[Los Angeles]], [[SAD]] | nacionalnost = Amerikanac | zanimanje = [[Muzički producent]], tekstopisac, [[kompozitor]], [[dirigent]], aranžer, [[Filmski producent|filmski]] i televizijski producent | godine_aktivnosti = 1951–2024. | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = {{ubl | Jeri Caldwell (1957–1966) | [[Ulla Andersson]] (1967–1974) | [[Peggy Lipton]] (1974–1989) }} | partner = [[Nastassja Kinski]] (1992–1995) | djeca = 7, uključujući [[Quincy Jones III|Quincyja III]], [[Kidada Jones|Kidadu]], [[Rashida Jones|Rashidu]] i [[Kenya Kinski-Jones|Kenyu]] | rodbina = [[Richard A. Jones]] (polubrat) | modul = {{Infokutija muzičar|ugradi=da | pozadina = #bfe0bf | žanr = {{hlist|''[[Rhythm and blues]]''|[[soul]]|[[fank]]|''[[big band]]''|[[sving]]|''[[bossa nova]]''|[[džez]]|[[Hip-hop muzika|hip-hop]]|[[rokenrol]]|[[Pop-muzika|pop]]|[[Disko-muzika|disko]]}} | instrument = [[Truba]] | izdavač = {{hlist|[[Warner Bros. Records|Warner Bros.]]|[[Columbia Records|Columbia]]|[[Mercury Records|Mercury]]| [[A&M Records|A&M]]|[[Qwest Records|Qwest]]|[[Epic Records|Epic]]|[[ABC Records|ABC]]|[[Interscope Records|Interscope]]}} | veb-sajt = {{URL|quincyjones.com}} }} }} '''Quincy Delight Jones Jr.''' bio je američki [[muzički producent]], tekstopisac, [[kompozitor]], dirigent, aranžer te filmski i televizijski producent.<ref name="quincyjones.com">{{cite web |url= http://www.quincyjones.com/ |title= Quincy Jones |access-date= 27. 9. 2014 |language= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20121020070440/http://www.quincyjones.com/ |archive-date= 20. 10. 2012 |url-status= dead}}</ref> Karijera mu je trajala duže od 70 godina, uz 28 osvojenih Grammyja od 80 nominacija<ref name= "autogenerated1">{{cite news |author= Sue Callaway |date= 28. 1. 2007 |title= Fortune test drives a Mercedes Maybach with Quincy Jones&nbsp;– February 5, 2007 |work= [[CNN]] |url= https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/02/05/8399176/index.htm |access-date= 18. 7. 2009 |language= en |archive-date= 27. 6. 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180627013718/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/02/05/8399176/index.htm |url-status= dead }}</ref> te nagradom Grammy Legend 1992. Proslavio se 1950-ih kao džez-aranžer i [[dirigent]] prije nego što je počeo raditi na [[Pop-muzika|pop]] i [[Filmska muzika|filmskoj muzici]]. Lahko se kretao između žanrova, producirajući pop-hitove za [[Lesley Gore]] početkom ih 1960-ih (uključujući "[[It's My Party]]") i radeći kao aranžer i dirigent na nekoliko zajedničkih albuma [[Frank Sinatra|Franka Sinatre]] i [[Count Basie|Counta Basieja]]. Godine 1968. postao je prvi [[Afroamerikanci|Afroamerikanac]] nominiran za [[Oscar]] za [[Oscar za najbolju originalnu pjesmu|najbolju originalnu pjesmu]] za "[[The Eyes of Love]]" iz filma ''[[Banning]]''. Također je nominiran za Oscar za [[Oscar za najbolju originalnu muziku|najbolju originalnu muziku]] za rad na filmu ''[[Hladnokrvno ubistvo (film)|Hladnokrvno ubistvo]]'' iz 1967, čime je postao prvi Afroamerikanac koji je bio nominiran dva puta u istoj godini. Producirao je tri najuspješnija albuma pop-zvijezde [[Michael Jackson|Michaela Jacksona]]: ''[[Off the Wall]]'' (1979), ''[[Thriller (album)|Thriller]]'' (1982) i ''[[Bad (album)|Bad]]'' (1987). Godine 1985. producirao je humanitarnu pjesmu "[[We Are the World]]", koja je prikupljala sredstva za žrtve [[Glad u Etiopiji 1983–1985.|gladi]] u [[Etiopija|Etiopiji]].<ref name="Quincy Biography.com">{{cite web |title= Quincy Jones social activism |url= http://www.biography.com/people/quincy-jones-9357524 |access-date= 19. 5. 2016 |website= [[Biography.com]] |language=en}}</ref> Godine 1971. postao je prvi Afroamerikanac koji je bio muzički direktor i dirigent na dodjeli Oscara. Godine 1995. postao je prvi Afroamerikanac dobitnik [[Humanitarna nagrada "Jean Hersholt"|Humanitarne nagrade "Jean Hersholt"]], koju dodjeljuje [[Akademija filmskih umjetnosti i nauka]]. Izjednačen je s dizajnerom zvuka [[Willie D. Burton|Williejem D. Burtonom]] kao drugi Afroamerikanac s najviše nominacija za Oscara (sedam). Godine 2013. primljen je u [[Kuća slavnih rokenrola|Kuću slavnih rokenrola]] kao dobitnik Nagrade "[[Ahmet Ertegun]]", uz [[Lou Adler|Loua Adlera]].<ref>{{cite magazine |author= Kyle Anderson |date= 11. 12. 2012 |url= http://music-mix.ew.com/2012/12/11/rock-and-roll-hall-of-fame-rush-public-enemy/ |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20121212231710/http://music-mix.ew.com/2012/12/11/rock-and-roll-hall-of-fame-rush-public-enemy/ |archive-date= 12. 12. 2012 |title=Public Enemy, Rush, Heart, Donna Summer to be inducted into Rock and Roll Hall of Fame |magazine=[[Entertainment Weekly]] |access-date=13. 12. 2012 |language=en}}</ref> Magazin ''[[Time (magazin)|Time]]'' ga je proglasio jednim od najutjecajnijih džez-muzičara 20. stoljeća.<ref name="quincyjones.com"/> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{commonscat|Quincy Jones}} * [https://web.archive.org/web/20121020070440/http://www.quincyjones.com/ Zvanični sajt] * {{IMDb name|5065|Quincy Jones}} * {{cite web|url=https://www.namm.org/library/oral-history/quincy-jones |title=Quincy Jones |website=[[NAMM Oral History Program|NAMM Oral History Library]] |year=2014}} * {{cite web|url=http://www.visionaryproject.com/jonesquincy |title=Quincy Jones: National Visionary (Excerpts)| website=The National Visionary Leadership Project}} {{Quincy Jones}} {{Grammy - album godine}} {{Grammy Legend}} {{Oscar za životno djelo}} {{Dobitnici EGOT-a}} {{Nagrada "Jean Hersholt"}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Jones, Quincy}} [[Kategorija:Quincy Jones|*]] [[Kategorija:Rođeni 1933.]] [[Kategorija:Umrli 2024.]] [[Kategorija:Biografije, Chicago]] [[Kategorija:Američki muzičari]] [[Kategorija:Američki muzički producenti]] [[Kategorija:Američki kompozitori]] [[Kategorija:Američki tekstopisci]] [[Kategorija:Američki filmski producenti]] [[Kategorija:Američki televizijski producenti]] n10pi3m8do8vsk5rvyt7y5d490vsqup 0 505041 3933954 3931378 2026-10-04T08:35:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933954 wikitext text/x-wiki {{Politika Republike Srpske}}'''Treći saziv [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]]''' konstituisan je 27. decembra 1997. na osnovu rezultata [[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.|prijevremenih izbora 1997.]] koji su održani 22. i 23. novembra.<ref>{{Cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/narodna-skup%C5%A1tina/saziv/tre%C4%87i-saziv|title=Treći saziv NSRS|last=|date=14. 1. 2015|website=www.narodnaskupstinars.net|publisher=[[Narodna skupština Republike Srpske]]|language=bs|access-date=10. 4. 2024|archive-date=1. 7. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701145233/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la%2Fnarodna-skup%C5%A1tina%2Fsaziv%2Ftre%C4%87i-saziv|url-status=dead}}</ref> Za [[Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske|predsjednika Narodne skupštine]] ponovno je izabran [[Dragan Kalinić]] iz [[Srpska demokratska stranka|SDS]]-a, koji je također vršio ovu funkciju krajem [[Prvi saziv Narodne skupštine Republike Srpske|Prvog saziva]], zamjenjivši [[Momčilo Krajišnik|Momčila Krajišnika]], te u [[Drugi saziv Narodne skupštine Republike Srpske|Drugom sazivu]]. == Politička kriza == {{Glavni|Kriza u Republici Srpskoj 1997. i 1998.}} Politička kriza predstavljala je politički sukob između reformista, koju je predvodila [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednica Republike Srpske]] [[Biljana Plavšić]], i tvrdolinijaških nacionalista, koju je predvodio bivši predsjednik i ratni zločinac [[Radovan Karadžić]] i njegovi saradnici iz tadašnje vladajuće [[Srpska demokratska stranka|Srpske demokratske stranke]].<ref>{{Cite news|title=Uzroci krize: Republika Srpska na rubu raskola|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/uzroci-krize-republika-srpska-na-ivici-raskola/27732169.html|newspaper=Radio Slobodna Evropa|date=13. 5. 2016|access-date=11. 4. 2024|language=sh|first=Nedim|last=Dervišbegović}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/10/plavsic.profile/|title=CNN.com - Plavsic: The Iron Lady who turned - January 10, 2001|website=edition.cnn.com|access-date=11. 4. 2024|archive-date=13. 10. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013013759/https://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/10/plavsic.profile/|url-status=dead}}</ref> Kriza počinje tako što je [[Biljana Plavšić]], bivša članica [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednica Republike Srpske]], postala predsjednica entiteta, nakon što se, zbog međunarodnog pritiska i optužbi za [[Ratni zločin|ratne zločine]] i [[genocid]], povukao i u bjegstvo otišao [[Radovan Karadžić]]. Ubrzo je došla u sukob sa [[Momčilo Krajišnik|Momčilom Krajišnikom]] i Karadžićem, koji su i nakon povlačenja sa svih državnih i partijskih dužnosti ostali veoma utjecajni. Sukob je prvenstveno bio na liniji formalne i neformalne moći, ali i prelaska iz ratnih u mirnodopske uslove. Na vidjelo su izašli i antagonizmi između istočnog i zapadnog dijela [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i pitanje sjedišta entiteta, koji je sa ratnog mjesta na [[Pale (Republika Srpska)|Palama]], mimo [[Ustav Republike Srpske|Ustava]], premješten u [[Banja Luka|Banjaluku]]. [[Drugi saziv Narodne skupštine Republike Srpske|Drugi saziv Narodne skupštine RS]], izabran na [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1996 - Narodna skupština Republike Srpske|općim izborima 1996]], raspustila je predsjednica 3. jula 1997. NSRS nije prihvatio tu odluku i nastavio je rad donošenjem akata koji će kasnije biti poništeni. Narodna skupština je 5. jula izglasala da joj se oduzmu ovlaštenja i prenesu na Vrhovno vijeće odbrane. Plavšić se, u međuvremenu, sastala sa specijalnim izaslanikom [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a za [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|bivšu Jugoslaviju]] [[Peter Galbraith|Peterom Galbraithom]] u Banjaluci i nastavila da učvršćuje svoju podršku međunarodne zajednice.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=3edbb74f23e6e86e2031d3661064fd1b&mediatype=video&source=youtube|title=Bosnia - Law to strip Plavsic of powers|website=newsroom.ap.org|access-date=11. 4. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222022250/https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=3edbb74f23e6e86e2031d3661064fd1b&mediatype=video&source=youtube|archive-date=22. 2. 2025|url-status=dead}}</ref> U proljeće 1997. Republika Srpska je ušla u stanje velike političke krize. [[Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske|MUP RS]] je bio podijeljen na istočni dio, gdje je podržavao Krajišnika i većinu SDS-a, i na zapadni dio, gdje je podržavao Plavšić. U Banjaluci su u septembru izbili neredi, a demonstranti su navodno pokušavali da zauzmu [[Palata Republike|Predsjedničku palatu]] i [[Radiotelevizija Republike Srpske|entitetsku radioteleviziju]]. Predsjednica Plavšić optužila je rukovodstvo SDS-a i pristalice Karadžića za pokušaj [[Državni udar|državnog udara]].<ref>Kecmanovic, Nenad; Antic, Cedomir (2016). ''History of Republika Srpska''. Belgrade: Nedeljnik. str. 345.</ref><ref>{{Cite web|url=https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=92605a518289bfee2d2a04e6426e753d&mediatype=video&source=youtube|title=BOSNIA: PLAVSIC ACCUSES ADVERSARIES OF COUP ATTEMPT IN BANJA LUKA|website=newsroom.ap.org|access-date=11. 4. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127150900/https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=92605a518289bfee2d2a04e6426e753d&mediatype=video&source=youtube|archive-date=27. 11. 2024|url-status=dead}}</ref> Na [[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.|vanrednim parlamentarnim izborima 1997.]] ujedinjena opozicija predvođena [[Srpski narodni savez|Srpskim narodnim savezom]], strankom koju je u međuvremenu formirala Plavšićeva, [[Socijalistička partija Republike Srpske|Socijalistička partija]], koju su predvodili [[Drago Ilić]] i [[Živko Radišić]], i [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]], su pobijedili. Na prijedlog Plavšićeve, Narodna skupština je za [[Predsjednik Vlade Republike Srpske|predsjednika vlade]] izabrala [[Milorad Dodik|Milorada Dodika]], iako je njegova stranka tada imala samo dva poslanika. Plavšić i Dodik su imali podršku [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] u sprovođenju reformi i izbacivanju iz političkog života tada osumnjičenih, sada osuđenih, ratnih zločinaca, među kojima je i [[Radovan Karadžić]].<ref>{{Cite web|url=https://1997-2001.state.gov/briefings/statements/1999/ps990203b.html|title=Bosnia: Republika Srpska Prime Minister Nomination|date=3. 2. 1999|website=1997-2001.state.gov|publisher=[[State Department]]}}</ref> == Raspodjela mandata == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Politička stranka !Skr. !Broj mandata !Broj glasova |- |[[Srpska demokratska stranka]] |SDS |24 |209.767 |- |[[Koalicija za cjelovitu i demokratsku Bosnu i Hercegovinu|Koalicija za cjelovitu i demokratsku BiH]] |KzC BiH |16 |136.801 |- |[[Srpska radikalna stranka Republike Srpske|Srpska radikalna stranka RS]] |SRS RS |15 |126.852 |- |[[Srpski narodni savez|Srpski narodni savez RS]] |SNS RS |15 |124.746 |- |[[Socijalistička partija Republike Srpske|Socijalistička partija]] |SP RS |9 |78.150 |- |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |SDP BiH |2 |21.178 |- |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |SNSD |2 |14.954 |- !Ukupno ! !83 !712.448 |} == Također pogledajte == * [[Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.]] * [[Narodna skupština Republike Srpske]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20210227123253/http://www.narodnaskupstinars.net/ Službena stranica Narodne skupštine Republike Srpske] {{S-start}} {{Redoslijed| |prije = [[Drugi saziv Narodne skupštine Republike Srpske|II saziv]] |naslov = III saziv |poslije = [[Četvrti saziv Narodne skupštine Republike Srpske|IV saziv]]}} {{S-end}} {{Sazivi Narodne skupštine Republike Srpske}} [[Kategorija:Narodna skupština Republike Srpske|3]] [[Kategorija:1997. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:1998. u Bosni i Hercegovini]] 0ccvcdkj3cty28y9w6y56xhnjn43qcm 0 505068 3933869 3922584 2026-10-03T13:01:45Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933869 wikitext text/x-wiki {{Infokutija izbori | država = Republika Srpska | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1996 - Narodna skupština Republike Srpske | prethodna_godina = 1996. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1998 - Narodna skupština Republike Srpske | sljedeća_godina = 1998. | datum_izbora = 22. i 23. novembar 1997. | izlaznost = 808.377 (70.07%) | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Narodna skupština Republike Srpske]] | stranka1 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Aleksa Buha]]}} | mandati1 = 24 | postotak1 = 26.45 | stranka2 = [[Koalicija za cjelovitu i demokratsku Bosnu i Hercegovinu|Koalicija za cjelovitu i demokratsku BiH]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|''[[Kolektivno vodstvo]]''}} | mandati2 = 16 | postotak2 = 17.25 | stranka3 = [[Srpska radikalna stranka Republike Srpske|Srpska radikalna stranka RS]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SRS RS|svijetlo|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nikola Poplašen]]}} | mandati3 = 15 | postotak3 = 15.99 | stranka4 = [[Srpski narodni savez]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNS RS|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Biljana Plavšić]]}} | mandati4 = 15 | postotak4 = 15.73 | stranka5 = [[Socijalistička partija Republike Srpske]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|SP RS|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Živko Radišić]]}} | mandati5 = 9 | postotak5 = 9.85 | stranka6 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Zlatko Lagumdžija]]}} | mandati6 = 2 | postotak6 = 2.67 | stranka7 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = 1.88 | karta = | veličina_karte = | opis_karte = | titula = [[Predsjednik Vlade Republike Srpske|Predsjednik Vlade<br>Republike Srpske]] | prije_izbora = [[Gojko Kličković]] | stranka_prije = ([[Srpska demokratska stranka|SDS]]) | nakon_izbora = [[Milorad Dodik]] | stranka_nakon = ([[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]) }}}} '''Prijevremeni izbori u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]''' '''1997.''' bili su [[Vanredni izbori|vanredni]] [[Parlamentarni izbori|parlamentarni]] [[izbori]] koji su održani 22. i 23. novembra 1997, dva mjeseca nakon [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 1997.|lokalnih izbora 1997]].<ref>{{Cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la/narodna-skup%C5%A1tina/saziv/tre%C4%87i-saziv|title=Treći saziv NSRS|last=|date=14. 1. 2015|website=www.narodnaskupstinars.net|publisher=[[Narodna skupština Republike Srpske]]|language=bs|access-date=10. 4. 2024|archive-date=1. 7. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701145233/https://www.narodnaskupstinars.net/?q=la%2Fnarodna-skup%C5%A1tina%2Fsaziv%2Ftre%C4%87i-saziv|url-status=dead}}</ref> Na ovim izborima birani su samo narodni poslanici za [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnu skupštinu Republike Srpske]]. Pravo glasa imalo je 1.153.640 glasača, a svoje biračko pravo iskoristilo je njih 808.377 (70.07%). Broj važećih glasačkih listića je 792.994 (98.09%), a broj nevažećih 15.383 (1.91%). Organizovani su pod supervizijom [[Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju|OSCE]]-a.<ref>{{Cite web|url=https://www.osce.org/files/f/documents/4/4/14048.pdf|title=Republika Srpska NSRS 1997.|date=23. 11. 1997|website=osce.org|publisher=[[OSCE]]|access-date=12. 4. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ndi.org/files/1051_bo_partyplat.pdf|title=POLITICAL PARTY PLATFORMS FOR REPUBLIKA SRPSKA 1997.|date=23. 11. 1997|website=ndi.org|access-date=12. 4. 2024|archive-date=12. 1. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112061804/http://www.ndi.org/files/1051_bo_partyplat.pdf|url-status=dead}}</ref> == Pozadina == {{Glavni|Kriza u Republici Srpskoj 1997. i 1998.}} Izbori su raspisani zbog [[Kriza u Republici Srpskoj 1997. i 1998.|političke krize]] koja se u to vrijeme dešavala u Republici Srpskoj. Naime, to je bio politički sukob između reformista, koju je predvodila [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednica Republike Srpske]] [[Biljana Plavšić]], i tvrdolinijaških nacionalista, koju je predvodio bivši predsjednik i ratni zločinac [[Radovan Karadžić]] i njegovi saradnici iz tadašnje vladajuće [[Srpska demokratska stranka|Srpske demokratske stranke]].<ref>{{Cite news|title=Uzroci krize: Republika Srpska na rubu raskola|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/uzroci-krize-republika-srpska-na-ivici-raskola/27732169.html|newspaper=Radio Slobodna Evropa|date=13. 5. 2016|access-date=11. 4. 2024|language=sh|first=Nedim|last=Dervišbegović}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/10/plavsic.profile/|title=CNN.com - Plavsic: The Iron Lady who turned - January 10, 2001|website=edition.cnn.com|access-date=11. 4. 2024|archive-date=13. 10. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013013759/https://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/10/plavsic.profile/|url-status=dead}}</ref> Kriza je počela tako što je [[Biljana Plavšić]], bivša članica [[Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednica Republike Srpske]], postala predsjednica entiteta, nakon što se, zbog međunarodnog pritiska i optužbi za [[Ratni zločin|ratne zločine]] i [[genocid]], povukao i u bjegstvo otišao [[Radovan Karadžić]]. Ubrzo je došla u sukob sa [[Momčilo Krajišnik|Momčilom Krajišnikom]] i Karadžićem, koji su i nakon povlačenja sa svih državnih i partijskih dužnosti ostali veoma utjecajni. Sukob je prvenstveno bio na liniji formalne i neformalne moći, ali i prelaska iz ratnih u mirnodopske uslove. Na vidjelo su izašli i antagonizmi između istočnog i zapadnog dijela [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i pitanje sjedišta entiteta, koji je sa ratnog mjesta na [[Pale (Republika Srpska)|Palama]], mimo [[Ustav Republike Srpske|Ustava]], premješten u [[Banja Luka|Banjaluku]]. [[Drugi saziv Narodne skupštine Republike Srpske|Drugi saziv Narodne skupštine RS]], izabran na [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1996 - Narodna skupština Republike Srpske|općim izborima 1996]], raspustila je predsjednica 3. jula 1997. NSRS nije prihvatio tu odluku i nastavio je rad donošenjem akata koji će kasnije biti poništeni. Narodna skupština je 5. jula izglasala da joj se oduzmu ovlaštenja i prenesu na Vrhovno vijeće odbrane. Plavšić se, u međuvremenu, sastala sa specijalnim izaslanikom [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a za [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|bivšu Jugoslaviju]] [[Peter Galbraith|Peterom Galbraithom]] u Banjaluci i nastavila da učvršćuje svoju podršku međunarodne zajednice.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=3edbb74f23e6e86e2031d3661064fd1b&mediatype=video&source=youtube|title=Bosnia - Law to strip Plavsic of powers|website=newsroom.ap.org|access-date=11. 4. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222022250/https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=3edbb74f23e6e86e2031d3661064fd1b&mediatype=video&source=youtube|archive-date=22. 2. 2025|url-status=dead}}</ref> U proljeće 1997. Republika Srpska je ušla u stanje velike političke krize. [[Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske|MUP RS]] je bio podijeljen na istočni dio, gdje je podržavao Krajišnika i većinu SDS-a, i na zapadni dio, gdje je podržavao Plavšić. U Banjaluci su u septembru izbili neredi, a demonstranti su navodno pokušavali da zauzmu [[Palata Republike|Predsjedničku palatu]] i [[Radiotelevizija Republike Srpske|entitetsku radioteleviziju]]. Predsjednica Plavšić optužila je rukovodstvo SDS-a i pristalice Karadžića za pokušaj [[Državni udar|državnog udara]].<ref>Kecmanovic, Nenad; Antic, Cedomir (2016). ''History of Republika Srpska''. Belgrade: Nedeljnik. str. 345.</ref><ref>{{Cite web|url=https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=92605a518289bfee2d2a04e6426e753d&mediatype=video&source=youtube|title=BOSNIA: PLAVSIC ACCUSES ADVERSARIES OF COUP ATTEMPT IN BANJA LUKA|website=newsroom.ap.org|access-date=11. 4. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127150900/https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=92605a518289bfee2d2a04e6426e753d&mediatype=video&source=youtube|archive-date=27. 11. 2024|url-status=dead}}</ref> == Rezultati == [[Datoteka:Mandati RS 1997.png|mini|{{Color box|#38659C|border=darkgray}} [[Srpska demokratska stranka|SDS]]&nbsp;(24) <br>{{Color box|#00A859|border=darkgray}} [[Koalicija za cjelovitu i demokratsku Bosnu i Hercegovinu|KzC BiH]]&nbsp;(16) <br>{{Color box|#780078|border=darkgray}} [[Srpski narodni savez Republike Srpske|SNS]]&nbsp;(15) <br>{{Color box|#08457b|border=darkgray}} [[Srpska radikalna stranka Republike Srpske|SRS RS]]&nbsp;(15) <br>{{Color box|#FF5555|border=darkgray}} [[Socijalistička partija Republike Srpske|SP RS]]&nbsp;(9) <br>{{Color box|#FF0000|border=darkgray}} [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]]&nbsp;(2) <br>{{Color box|#C40000|border=darkgray}} [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]&nbsp;(2) |245x245piksel]] Na izborima ujedinjena opozicija predvođena [[Srpski nacionalni savez|Srpskim narodnim savezom]], strankom koju je u međuvremenu formirala Plavšićeva, [[Socijalistička partija Republike Srpske|Socijalistička partija]], koju su predvodili [[Drago Ilić]] i [[Živko Radišić]], i [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]], su pobijedili. Na prijedlog Plavšićeve, Narodna skupština je za [[Predsjednik Vlade Republike Srpske|predsjednika vlade]] izabrala [[Milorad Dodik|Milorada Dodika]], iako je njegova stranka tada imala samo dva poslanika. Plavšić i Dodik su imali podršku [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] u sprovođenju reformi i izbacivanju iz političkog života tada osumnjičenih, sada osuđenih, ratnih zločinaca, među kojima je i [[Radovan Karadžić]].<ref>{{Cite web|url=https://1997-2001.state.gov/briefings/statements/1999/ps990203b.html|title=Bosnia: Republika Srpska Prime Minister Nomination|date=3. 2. 1999|website=1997-2001.state.gov|publisher=[[State Department]]}}</ref> Političke stranke koje su osvojile mandate u Narodnoj skupštini Republike Srpske su: {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Politička stranka !Skr. !Broj glasova !% !Broj mandata |- |[[Srpska demokratska stranka]] |SDS |209.767 |26.45 |24 |- |[[Koalicija za cjelovitu i demokratsku Bosnu i Hercegovinu|Koalicija za cjelovitu i demokratsku BiH]] |KzC BiH |136.801 |17.25 |16 |- |[[Srpska radikalna stranka Republike Srpske|Srpska radikalna stranka RS]] |SRS RS |126.852 |15.99 |15 |- |[[Srpski narodni savez|Srpski narodni savez RS]] |SNS RS |124.746 |15.73 |15 |- |[[Socijalistička partija Republike Srpske|Socijalistička partija]] |SP RS |78.150 |9.85 |9 |- |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |SDP BiH |21.178 |2.67 |2 |- |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |SNSD |14.954 |1.88 |2 |- ! colspan="2" |Ukupno ! colspan="2" |712.448 !83 |} == Također pogledajte == * [[Kriza u Republici Srpskoj 1997. i 1998.]] * [[Treći saziv Narodne skupštine Republike Srpske]] * [[Biljana Plavšić]] * [[Radovan Karadžić]] * [[Momčilo Krajišnik]] == Reference == {{Refspisak}}{{Izbori u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|1997]] [[Kategorija:Izbori u Republici Srpskoj|1997]] [[Kategorija:1997. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 1997.]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 1997.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 1997.]] [[Kategorija:Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini|1997]] qjq02h8swuwctctu4yvrz18pyh8k4gy 0 516863 3933895 3715071 2026-10-03T19:37:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933895 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | scenario = {{ubl|Filippo Bologna|[[Paolo Costella]]|Paolo Genovese|Paola Mammini|[[Rolando Ravello]]}} | muzika = Maurizio Filardo | studio = {{ubl|Medusa Film|Lotus Production}} | jezik = Italijanski jezik }} '''''Savršeni stranci''''' je italijanska komedija-drama iz 2016. koju je režirao i napisao (dijelom) [[Paolo Genovese]].<ref name="Anderson"/><ref name="cinematographe">{{Cite web|url=http://www.cinematographe.it/46882/news/perfetti-sconosciuti-data-uscita.html|title=Perfetti Sconosciuti: il film di Paolo Genovese al cinema dall'11 Febbraio|date=24. 12. 2015|website=cinematographe.it|language=it|access-date=19. 2. 2016}}</ref> Premijeru je imala u Italiji 11. februara 2016.<ref name="cinematographe" /> Film je doživio komercijalni i uspjeh među kritičarima, osvojivši nagradu David di Donatello u kategoriji za najbolji film i zaradivši više od 16 miliona eura u Italiji. Napravljeno je više od 20 remake-a. == Zaplet == Uvečer [[Pomračenje Mjeseca|potpunog pomrčenja mjeseca]], sedam bliskih prijatelja se okupljaju na večeri. Na početku obroka, jedna od prijateljica, [[Psihoterapija|terapeutkinja]] za odnose po imenu Eva, kaže da je uvjerena da bi se mnogi parovi razdvojili ako bi vidjeli poruke na telefonima jedno drugom. Dok prijatelji raspravljaju o ovoj tvrdnji, pristaju - neki od njih nevoljko - da igraju igru. Svaki od njih će staviti svoj telefon na sto i podijelit će svoje poruke i pozive sa ostatkom grupe. U početku se igra čini bezopasnom; niko nema šta da krije, mada postoji doza skeptičnosti kod većine. Postepeno, pozivi i poruke postaju kompromitujući. Otkrivaju da jedna udana žena ima aferu i da muškarac koji se pretvarao da ima odsutnu djevojku nije onakav kakvim se čini. Kako se pozivi nastavljaju, mreža laži i tajni postaje sve zapetljanija. Niko za stolom nije pošteđen. Do kraja noći, prijateljstva, brakovi i romanse grupe su narušeni.<ref>{{Cite web|url=https://www.europeanfilmawards.eu/en_EN/film/perfect-stran|title=Perfect Strangers|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226014825/https://www.europeanfilmawards.eu/en_EN/film/perfect-stran|archive-date=26. 2. 2021|url-status=dead}}</ref> Napuštajući stan, gosti se ponašaju kao da se ništa nije dogodilo. Svaka njihova veza je upravo onakva kakva je bila na početku večeri. Utakmica se nikada nije dogodila i svi se vraćaju svojim životima. == Uloge == * [[Giuseppe Battiston]] kao Peppe<ref name="cinematographe"/> * [[Anna Foglietta]] kao Carlotta<ref name="cinematographe" /> * [[Marco Giallini]] kao Rocco<ref name="cinematographe" /> * [[Edoardo Leo]] kao Cosimo<ref name="cinematographe" /> * [[Valerio Mastandrea]] kao Lele<ref name="cinematographe" /> * [[Alba Rohrwacher]] kao Bianca<ref name="cinematographe" /> * [[Kasia Smutniak]] kao Eva<ref name="cinematographe" /> * [[Benedetta Porcaroli]] kao Sofija<ref name="cinematographe" /> == Prijem == === Zarada === Film je bio broj jedan prve sedmice u Italiji, sa 3.7 miliona $.<ref name="Anderson">{{Cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/italy-box-office-local-comedy-866302|title=Italy Box Office: Local Comedy Trumps 'Zoolander 2' Debut|last=Anderson|first=Ariston|date=16. 2. 2016|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=19. 2. 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAnderson2016">Anderson, Ariston (16 February 2016). </cite></ref> Na blagajnama je zaradio 31,6 miliona dolara. === Kritički prijem === Na [[Rotten Tomatoes]]u, ima ocjenu od 77% na osnovu 13 ocjena kritičara, i prosječnu ocjenu od 6,7/10.<ref>{{Citation|title=Perfect Strangers (2016)|url=https://www.rottentomatoes.com/m/perfetti_sconosciuti|language=en|access-date=7. 7. 2021}}</ref> == Obrade == {| class="wikitable sortable" ! Država ! Originalni naslov ! data-sort-type="date" | Datum ! class="unsortable" | |- |Grčka |{{Jezik|el|Τέλειοι Ξένοι}} |15. decembar 2016. |<ref>{{Cite web|url=https://www.viewmasterfilms.gr/en/productions/films/item/79-perfect-strangers|title=Perfect Strangers|publisher=View Master Films|access-date=27. 1. 2022|archive-date=27. 1. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127190631/https://www.viewmasterfilms.gr/en/productions/films/item/79-perfect-strangers|url-status=dead}}</ref> |- |Španija |{{Jezik|es|Perfectos desconocidos}} |1. decembar 2017. |Režirao: [[Álex de la Iglesia]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bolsamania.com/noticias/cultura/perfectos-desconocidos-lidera-la-taquilla-espanola-seis-semanas-despues-de-su-estreno--3074270.html|title='Perfectos desconocidos' lidera la taquilla española seis semanas después de su estreno|work=Bolsamanía|language=es|date=15. 1. 2018|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Turska |{{Jezik|tr|Cebimdeki Yabancı}} |2 February 2018 |<ref>{{Cite web|url=https://boxofficeturkiye.com/film/cebimdeki-yabanci--2013991|title=Cebimdeki Yabancı|website=Box Office Türkiye|language=tr|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |France |{{Jezik|fr|Le Jeu}} |17 October 2018 |Režirao: Fred Cavayé.<ref>{{Cite web|url=https://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=259649.html|title=Le Jeu|website=AlloCiné|language=fr|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |South Korea |{{Jezik|ko|완벽한 타인}} |31 October 2018 |<ref>{{Cite web|url=http://www.lotteent.com/Main/Movies/MovieView.asp?Idx=83|title=Intimate Strangers|publisher=Lotte Entertainment|access-date=27. 1. 2022|archive-date=2. 10. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002023339/http://www.lotteent.com/Main/Movies/MovieView.asp?Idx=83|url-status=dead}}</ref> |- |Hungary |{{Jezik|hu|BÚÉK}} |6 decembar 2018 |Režirao: Krisztina Goda.<ref>{{Cite web|url=https://nfi.hu/en/film/happy-new-year|title=Happy New Year (BÚÉK)|publisher=National Film Institute Hungary|access-date=27. 1. 2022|archive-date=27. 1. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127213237/https://nfi.hu/en/film/happy-new-year|url-status=dead}}</ref> |- |Mexico |{{Jezik|es|Perfectos desconocidos}} |25 decembar 2018 |<ref>{{Cite news|last=Calvillo|first=Martha|date=12. 12. 2018|url=https://www.milenio.com/espectaculos/cine/presentan-perfectos-desconocidos-a-la-mexicana-en-guadalajara|title=Presentan Perfectos Desconocidos a la mexicana en Guadalajara|work=Milenio|language=es|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |China |{{Jezik|zh|来电狂响}} |29 decembar 2018 |<ref>{{Cite news|url=https://www.sohu.com/a/284849187_781879|script-title=zh:【来电狂响】12月29日上映，游戏之夜，你敢玩吗？|work=Sohu|language=zh|date=26. 12. 2018|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Russia |{{Jezik|ru|Громкая связь}} |14 February 2019 |<ref>{{Cite web|url=https://www.film.ru/movies/gromkaya-svyaz-0|website=Film.ru|language=ru|script-title=ru:Громкая связь (фильм, 2019)|access-date=27. 1. 2022}}</ref> A sequel, ''Obratnaya svyaz'', was released in 2020.<ref>{{Cite news|last=Tokmasheva|first=Masha|date=15. 12. 2020|url=https://www.kino-teatr.ru/kino/art/tv/5826/|script-title=ru:«Обратная связь»: Почему мужчинам из «Квартета И» пора перестать говорить только о себе|work=Kino-Teatr.ru|language=ru|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Armenia |{{Jezik|hy|Անհայտ բաժանորդ}} |{{Ill|Unknown Subscriber|hy|Անհայտ բաժանորդ}} |5 September 2019 | |- |Poland |{{Jezik|pl|{{ill|(Nie)znajomi|pl|vertical-align=sup}}}} |16 September 2019 |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmweb.pl/film/%28Nie%29znajomi-2019-830289|title=(Nie)znajomi (2019)|date=30. 9. 2019|website=Filmweb.pl|language=pl|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Njemačka |{{Jezik|de|{{ill|Das perfekte Geheimnis|de|vertical-align=sup}}}} |31 October 2019 |<ref>{{Cite news|last=Schering|first=Sidney|date=25. 10. 2019|url=https://wessels-filmkritik.com/2019/10/25/das-perfekte-geheimnis/|title=Das perfekte Geheimnis|work=Wessels Filmkritik|language=de|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Vietnam |{{Jezik|vi|Tiệc trăng máu}} |{{Ill|Blood Moon Party|vi|Tiệc trăng máu}} |23 October 2020 |<ref>{{Cite news|last=Ky|first=Tam|date=16. 11. 2020|url=https://e.vnexpress.net/news/life/culture/blood-moon-party-breaks-vietnam-box-office-record-4192649.html|title='Blood Moon Party' breaks Vietnam box office record|work=VnExpress International|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Japan |{{Jezik|ja|{{ill|おとなの事情 スマホをのぞいたら|ja|vertical-align=sup}}}} |8 January 2021 | |- |Slovakia, Czech Republic |{{Jezik|sk|{{ill|Známi neznámi|sk|vertical-align=sup}}}} |5 August 2021 |<ref>{{Cite news|url=https://www.teraz.sk/magazin/do-slovenskych-kin-prichadza-komedia/567942-clanok.html|title=VIDEO: Do slovenských kín prichádza komédia Známi neznámi|work=Teraz.sk|language=sk|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Rumunija |{{Jezik|ro|Complet necunoscuți}}<ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/film/407686/|title=Perfect Strangers|website=Cineuropa|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |24. septembar 2021. |<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemagia.ro/filme/complet-necunoscuti-3085537/|title=Complet necunoscuți (2021)|website=Cinemagia|language=ro|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Nizozemska |{{Jezik|nl|Alles op tafel}} |4. novembar 2021. |<ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/film/412796/|title=Perfect Strangers|website=Cineuropa|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Izrael |{{Jezik|he|זרים מושלמים}} |11 November 2021 |Režirao: Lior Ashkenazi.<ref>{{Cite web|url=https://www.seret.co.il/movies/s_movies.asp?MID=7042|website=Secret.co.il|language=he|script-title=he:זרים מושלמים|access-date=27. 1. 2022}}</ref> |- |Egypt, Lebanon, United Arab Emirates |{{Jezik|ar|أصحاب...ولا أعزّ}} |20 January 2022 |Released by [[Netflix]].<ref>{{Cite news|last=Vivarelli|first=Nick|date=21. 12. 2021|url=https://variety.com/2021/film/news/netflix-swoops-on-perfect-strangers-adaptation-as-first-arab-original-film-1235140716/|title=Netflix Swoops on 'Perfect Strangers' Adaptation as Its First Arab Original Film|work=Variety|access-date=23. 12. 2021}}</ref> |- |Norway |{{Ill|Full dekning|no}} |25 February 2022 |<ref>{{Cite news|url=https://www.nfi.no/aktuelt/2022/her-er-varens-norske-kinofilmer|title=Her er vårens norske kinofilmer|language=no|publisher=Norsk filminstitut|access-date=25. 1. 2022|archive-date=25. 1. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125155756/https://www.nfi.no/aktuelt/2022/her-er-varens-norske-kinofilmer|url-status=dead}}</ref> |- |Indonezija |{{Ill|Perfect Strangers (2022 Indonesian film)|id|Perfect Strangers (film 2022)}} |20 October 2022 |Released by Amazon Prime Video.<ref>{{Cite news|last=Angelina|first=Tarida|date=1. 8. 2022|url=https://voi.id/lifestyle/196387/film-before-now-and-then-perfect-strangers-dan-ashiap-man-akan-rilis-di-amazon-prime-video|title=Film ''Before Now & Then'', ''Perfect Strangers'', dan ''Ashiap Man'' Akan Rilis di Amazon Prime Video|language=id|work=VOI|access-date=8. 8. 2022}}</ref> |- |Azerbaijan |{{Jezik|az|Geri dönənlər}} |28 decembar 2022 |<ref>{{Cite web|url=https://publika.az/tag.php?tag_id=21138|title=Bu tarixdə məşhur azərbaycanlıların bütün sirləri ifşa olunacaq - Video/Foto|publisher=Publika.az|access-date=30. 12. 2022}}</ref> |- |Iceland |{{Jezik|is|Villibráð}} |6 January 2023<ref name="economist">{{Cite news|url=https://www.economist.com/culture/2023/01/03/perfect-strangers-has-been-remade-more-than-20-times-since-2016|title="Perfect Strangers" has been remade more than 20 times since 2016|work=The Economist|date=3. 1. 2023|access-date=9. 1. 2023}}</ref> |<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/icelandic-films-in-production/features/wild-game-1|title=Wild Game|publisher=Icelandic Film Centre|access-date=25. 1. 2022|archive-date=25. 1. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125155757/https://www.icelandicfilmcentre.is/icelandic-films-in-production/features/wild-game-1|url-status=dead}}</ref> |- |Denmark, Iceland |{{Jezik|da|Hygge!}} |26 October 2023 |<ref>{{Cite news|last=Bentien|first=Daniel|date=11. 9. 2023|url=https://kino.dk/nyheder/aegte-dansk-hygge-bliver-sat-alvorligt-under-pres-i-ny-komedie|title=Ægte dansk hygge bliver sat alvorligt under pres i ny komedie|work=Kino.dk|language=da|access-date=11. 9. 2023}}</ref> |- |India |''Khel Khel Mein'' |15 August 2024 |<ref>{{Cite news|last=Mishra|first=Vinay MR|date=16. 9. 2023|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshay-kumar-and-fardeen-khans-khel-khel-mein-is-a-remake-of-perfect-strangers-aditya-seal-joins-the-cast/articleshow/103714869.cms|title=Akshay Kumar and Fardeen Khan's Khel Khel Mein is a remake of Perfect Strangers; Aditya Seal joins the cast|work=The Times of India|access-date=17. 9. 2023}}</ref> |} U februaru 2017, kompanija Weinstein je stekla prava na rimejk na engleskom jeziku.<ref>{{Cite journal|last=McNary|first=Dave|date=17. 2. 2017|title=Weinstein Company to Remake Italian Comedy 'Perfect Strangers'|url=https://variety.com/2017/film/news/perfect-strangers-remake-weinstein-company-1201991378/|journal=Variety|access-date=1. 9. 2018}}</ref> U decembru 2019. je najavljeno da će Issa Rae pisati, glumiti i producirati američki remake sa Spyglass Media Group, podružnicom Lantern Entertainmenta, koja je kupila imovinu kompanije The Weinstein nakon njenog bankrota.<ref>{{Cite news|last=McNary|first=Dave|date=4. 12. 2019|url=https://variety.com/2019/film/news/issa-rae-perfect-strangers-remake-1203424553/|title=Issa Rae to Star in and Produce 'Perfect Strangers' Remake|work=Variety|access-date=30. 7. 2020}}</ref> U decembru 2023., producent Tarak Ben Ammar otkrio je da njegov Eagle Pictures radi na rimejku s talijanskim režiserom Carlom Carleiom koji će režirati film. Rae više nije bila vezana za zvijezdu.<ref>{{Cite news|last=Wiseman|first=Andreas|date=4. 12. 2023|url=https://deadline.com/video/tarak-ben-ammar-perfect-strangers-sony-paramount-eagle-pictures/|title=Eagle Pictures Boss Tarak Ben Ammar Teases "Big" Incoming Projects & Gives Update On English-Language 'Perfect Strangers' With Spyglass — Red Sea Studio|work=Deadline|access-date=6. 12. 2023}}</ref> Nakon što je 24 puta prerađen, film je prepoznat kao film s najviše redizajniranja u ''[[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovoj knjizi rekorda]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/764482-most-remade-film|title=Most remade film|website=[[Guinness World Records]]|access-date=22. 8. 2024}}</ref> Indijski filmovi ''Loudspeaker'' (2018), ''1001 Nunakal'' (2022) i ''Ring Ring'' (2025) optuženi su da su plagirali ''Savršene strance''.<ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/loudspeaker-movie-review-how-smartphones-have-enslaved-our-lives/articleshow/65354973.cms|title=Loudspeaker movie review: Smarting with the phone|work=Bangalore Mirror|access-date=2. 12. 2024}}</ref><ref>{{Cite news|last=Shrijith|first=Sajin|date=19. 8. 2023|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/Aug/19/1001-nunakal-film-review-stimulating-ingeniously-constructed-family-drama-2606569.html|title='1001 Nunakal' film review: Stimulating, ingeniously constructed family drama|work=The New Indian Express|access-date=2. 12. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/review/2025/Jan/31/ring-ring-movie-review-this-comedy-drama-fails-to-leverage-the-strengths-of-its-premise|title=Ring Ring Movie Review: This comedy-drama fails to leverage the strengths of its premise|last=Kumar|first=Akshay|date=31. 1. 2025|access-date=1. 2. 2025}}</ref> ''12th Man'' (2022) inspirisan je ''Savršenim strancima''.<ref>{{Cite news|last=Shrijith|first=Sajin|date=25. 5. 2022|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/May/25/full-transparency-in-relationships-doesnt-exist-2457527.html|title='Full transparency in relationships doesn’t exist'|work=The New Indian Express|access-date=2. 12. 2024}}</ref> == Scenske adaptacije == Producirano je više scenskih adaptacija ''Savršenih stranaca'' na španskom jeziku. Argentinska adaptacija u režiji Guillerma Francele premijerno je prikazana u martu 2018.<ref>{{Cite news|url=https://www.elciudadanoweb.com/llega-perfectos-desconocidos-bajo-la-direccion-de-guillermo-francella/|title=Llega "Perfectos desconocidos" bajo la dirección de Guillermo Francella|work=El Ciudadano|language=es|date=4. 9. 2019|access-date=2. 12. 2024|archive-date=3. 12. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203055747/https://www.elciudadanoweb.com/llega-perfectos-desconocidos-bajo-la-direccion-de-guillermo-francella/|url-status=dead}}</ref> Španska verzija koju su adaptirali David Serrano i Daniel Guzmán i režirao Guzmán premijerno je prikazana 26. septembra 2018.<ref>{{Cite news|last=Alba|first=José Antonio|date=31. 8. 2018|url=https://teatromadrid.com/revista/daniel-guzman-dirige-la-version-teatral-de-perfectos-desconocidos/|title=Daniel Guzmán dirige la versión teatral de 'Perfectos desconocidos'.|work=Teatro Madrid|language=es|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Urugvajska produkcija je premijerno prikazana u aprilu 2019.<ref>{{Cite news|last=Reyes|first=Carlos|date=25. 4. 2019|url=https://www.elpais.com.uy/tvshow/teatro/perfectos-desconocidos-en-teatro-movie-tu-celular-te-puede-traicionar|title="Perfectos desconocidos" en Teatro Movie: tu celular te puede traicionar|work=El País|language=es|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Peruanska adaptacija premijerno je prikazana 9. oktobra 2019.<ref>{{Cite news|last=Rodriguez Bazalar|first=Juan Diego|date=8. 10. 2019|url=https://elcomercio.pe/luces/teatro/teatro-municipal-de-lima-fue-incorporado-a-la-red-opera-latinoamericana-teatro-luces-ultimas-noticia/|title=Las relaciones en entredicho|work=El Comercio|language=es|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Meksička produkcija premijerno je prikazana u novembru 2019.<ref>{{Cite news|last=Castillo|first=Arantxa|date=15. 11. 2019|url=https://carteleradeteatro.mx/2019/el-nuevo-teatro-libanes-recibe-a-sus-perfectos-desconocidos/|title=El Nuevo Teatro Libanés recibe a sus PERFECTOS DESCONOCIDOS|work=Cartelera de Tetaro|language=es|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Kolumbijska produkcija premijerno je prikazana u martu 2022.<ref>{{Cite news|last=Martínez|first=Olga Lucía|date=20. 3. 2022|url=https://www.eltiempo.com/cultura/arte-y-teatro/entrevista-con-jorge-hugo-marin-director-de-la-obra-perfectos-desconocidos-659807|title=Una noche para ser 'Perfectos desconocidos'|work=El Tiempo|language=es|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Izraelska adaptacija otvorena je u Habima teatru 22. novembra 2018.<ref>{{Cite web|url=https://archive.habima.co.il/showPage/?itemId=1196|publisher=Habima Theatre|language=he|script-title=he:זרים מושלמים|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Dvije slovenačke adaptacije otvorene su 2019. i 2023. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.sng-mb.si/event/popolni-tujci/|title=Popolni tujci|publisher=Slovensko narodno gledališče Maribor|language=sl|access-date=2. 12. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentjakobsko-gledalisce.si/opisi_predstav/podrobnosti/152|title=Popolni tujci|publisher=Šenjakobsko gledališče Ljubljana|language=sl|access-date=2. 12. 2024}}</ref> Italijanska adaptacija, koju je režirao sam Genovese, u svom kazališnom debiju, premijerno je izvedena 10. februara 2023.<ref>{{Cite news|last=Bellucci|first=Michele|date=15. 2. 2023|url=https://www.ilmessaggero.it/umbria/paolo_genovese_perfetti_sconosciuti_teatro_morlacchi_intervista-7233120.html|title=Paolo Genovese: "In Umbria per gli ultimi ritocchi". Stasera al Morlacchi debutta Perfetti sconosciuti teatrale|work=Il Messaggero|language=it|access-date=2. 12. 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nuovoteatro.com/perfetti-sconosciuti-2/|title=Perfetti sconosciuti|publisher=Nuovo Teatro|language=it|access-date=2. 12. 2024}} {{Mrtav link}}</ref> Bosanskohercegovačka adaptacija, u režiji Lajle Kaikčije, premijerno je izvedena u maju 2024. godine u sarajevskom [[Kamerni teatar 55|Kamernom teatru 55]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kamerniteatar55.ba/archives/4852|title=Predstavljamo predstavu “Potpuni stranci” – Kamerni Teatar 55|last=Damir|language=en-US|access-date=12. 2. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/vijesti/kultura/934602/kamerni-teatar-55-sa-predstavom-potpuni-stranci-na-sceni-dramskog-teatra-skopje|title=Kamerni teatar 55 sa predstavom "Potpuni stranci" na sceni Dramskog teatra Skopje|date=17. 10. 2024|website=Dnevni avaz|language=ba|access-date=12. 2. 2025}}</ref> Adaptacija na engleskom jeziku koju je napisao i režirao Robert O'Hara, pod nazivom ''Sranje.'' ''Upoznajte.'' ''Fan.'' , premijerno izveden off-Broadway u MCC teatru 10. oktobra 2024.<ref>{{Cite news|last=Tran|first=Diep|date=10. 10. 2024|url=https://playbill.com/article/shit-meet-fan-begins-first-performance-october-10|title=''Shit. Meet. Fan'' Begins First Performance October 10|work=Playbill|access-date=2. 12. 2024}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} [[Kategorija:Filmovi snimljeni u Rimu]] [[Kategorija:Filmovi iz 2016.]] [[Kategorija:Italijanski humoristički dramski filmovi]] [[Kategorija:Filmovi na italijanskom jeziku]] [[Kategorija:Filmovi u režiji Paola Genovesea]] dfoxewek7d2yfiho9pcivxddb0elobr 2 523334 3933940 3933755 2026-10-04T07:36:18Z AnToni 2325 3933940 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours hlist" align=right | * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1960.|1960 <small><small>(30/30)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1964.|1964 <small><small>(51/51)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1968.|1968 <small><small>(72/72)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1972.|1972 <small><small>(62/62)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1976.|1976 <small><small>(74/74)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1980.|1980 <small><small>(76/76)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1984.|1984 <small><small>(95/95)</small></small>]]</s> * <s>[[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1988.|1988 <small><small>(92/92)</small></small>]]</s> * <s> [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1992.|1992 <small><small>(196/196)</small></small>]]</s> * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.|1994 <small><small>(179/191)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998 <small><small>(150/179)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002 <small><small>(138/188)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|2006 <small><small>(132/204)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010 <small><small>(119/204)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014 <small><small>(97/205)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|2018 <small><small>(93/200)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022 <small><small>(97/210)</small></small>]] * [[:Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026 <small><small>(91/210)</small></small>]] nbvkjkm5vgvw7xy7v3emfzut75rxfwi 0 530443 3933881 3933800 2026-10-03T15:26:12Z ~2026-53216-77 186406 3933881 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Slaven Kovačević]] | stranka2 = [[Nezavisni kandidat|Nezav.]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] b8lcw6sfnzi3gmzzgd9kmf04kzoxj1z 3933882 3933881 2026-10-03T15:43:45Z Fastbyte9988 186407 3933882 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Slaven Kovačević]] | stranka2 = [[Demokratska Fronta |DFO]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] gdlnhz7ktgeup1k70t6ulmryv4bz32w 3933896 3933882 2026-10-03T19:57:27Z ~2026-53329-49 186413 /* Rezultati */ 3933896 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Slaven Kovačević]] | stranka2 = [[Demokratska Fronta |DFO]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == Bakir pobjedio ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] opfcvc5ekdk6wjas0gahb4x9rkypspk 3933903 3933896 2026-10-03T22:04:04Z Bakir123 110053 Odbijena posljednja izmjena teksta korisnika [[Posebno:Doprinosi/~2026-53329-49|~2026-53329-49]] i vraćeno na izmjenu 3933882 korisnika Fastbyte9988 3933903 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Slaven Kovačević]] | stranka2 = [[Demokratska Fronta |DFO]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] gdlnhz7ktgeup1k70t6ulmryv4bz32w 3933904 3933903 2026-10-03T22:05:48Z Bakir123 110053 3933904 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|150x150px]] | kandidat2 = [[Zdenko Lučić]] | stranka2 = [[Nezavisni kandidat|Nezav.]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] 3liv67lml1hzzp6rl4liua0sqt4wbme 3933906 3933904 2026-10-03T22:06:23Z Bakir123 110053 3933906 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|150x150px]] | kandidat2 = [[Zdenko Lučić]] | stranka2 = [[Nezavisni kandidat|Nezav.]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] 7jtux6snoo23ht4obdtla7pej0e5cvd 3933969 3933906 2026-10-04T11:33:16Z Fastbyte9988 186407 3933969 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022. | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030. | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Slaven Kovačević]] | stranka2 = [[Nezavisni kandidat|Nezav.]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = <!-- | modul = {{Infokutija parlamentarni izbori | embed = yes | naziv_izbora = [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] | stranka1 = [[Stranka demokratske akcije]] | boja1 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | lider1 = {{nowrap|[[Bakir Izetbegović]]}} | mandati1 = 8 | postotak1 = | stranka2 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] | boja2 = #{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | lider2 = {{nowrap|[[Milorad Dodik]]}} | mandati2 = 6 | postotak2 = | stranka3 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] | boja3 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | lider3 = {{nowrap|[[Nermin Nikšić]]}} | mandati3 = 5 | postotak3 = | stranka4 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] | boja4 = #{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | lider4 = {{nowrap|[[Dragan Čović]]}} | mandati4 = 4 | postotak4 = | stranka5 = [[Demokratska fronta]] | boja5 = #{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}} | lider5 = {{nowrap|[[Željko Komšić]]}} | mandati5 = 3 | postotak5 = | stranka6 = [[Naša stranka]] | boja6 = #{{Izborni dijagram/Partija|NS|tamno|BS}} | lider6 = {{nowrap|[[Sabina Ćudić]]}} | mandati6 = 3 | postotak6 = | stranka7 = [[Narod i pravda]] | boja7 = #{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}} | lider7 = {{nowrap|[[Elmedin Konaković]]}} | mandati7 = 2 | postotak7 = | stranka8 = [[Srpska demokratska stranka]] | boja8 = #{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | lider8 = {{nowrap|[[Branko Blanuša]]}} | mandati8 = 2 | postotak8 = | stranka9 = [[Partija demokratskog progresa]] | boja9 = #{{Izborni dijagram/Partija|PDP|tamno|BS}} | lider9 = {{nowrap|[[Draško Stanivuković]]}} | mandati9 = 2 | postotak9 = | stranka10 = [[Narodni evropski savez]] | boja10 = #{{Izborni dijagram/Partija|NES|tamno|BS}} | lider10 = {{nowrap|[[Nermin Ogrešević]]}} | mandati10 = 2 | postotak10 = | stranka11 = [[Za pravdu i red]] | boja11 = #{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}} | lider11 = {{nowrap|[[Nebojša Vukanović]]}} | mandati11 = 1 | postotak11 = | stranka12 = [[Demokratski savez]] | boja12 = #{{Izborni dijagram/Partija|DEMOS|tamno|BS}} | lider12 = {{nowrap|[[Nedeljko Čubrilović]]}} | mandati12 = 1 | postotak12 = | stranka13 = [[Ujedinjena Srpska]] | boja13 = #{{Izborni dijagram/Partija|US|tamno|BS}} | lider13 = {{nowrap|[[Nenad Stevandić]]}} | mandati13 = 1 | postotak13 = | stranka14 = [[Bosanskohercegovačka inicijativa]] | boja14 = #{{Izborni dijagram/Partija|BHI|tamno|BS}} | lider14 = {{nowrap|[[Fuad Kasumović]]}} | mandati14 = 1 | postotak14 = | stranka15 = [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]] | boja15 = #{{Izborni dijagram/Partija|NPD|tamno|BS}} | lider15 = {{nowrap|[[Šemsudin Mehmedović]]}} | mandati15 = 1 | postotak15 = --> | karta = | veličina_karte = | opis_karte = Pobjednička stranka u svakoj općini. | titula = [[Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine|Predsjedavajući<br>Vijeća ministara BiH]] | prije_izbora = [[Borjana Krišto]] | stranka_prije = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]) | nakon_izbora = | stranka_nakon = }}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.''' su [[opći izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=6013|title=Opći izbori u BiH će biti održani u nedjelju, 04. 10. 2026. godine|date=7. 5. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[CIKBiH]]|access-date=8. 5. 2026}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Izborni sistem== {{Glavni|Izbori u Bosni i Hercegovini}} ==Kandidati== === Predsjedništvo Bosne i Hercegovine === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila ukupno 10 prijava kandidata za [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništvo BiH]]. Od tih 10, njih 7 su iz [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]] (4 za bošnjačkog i 3 za hrvatskog člana) i 3 iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] (za srpskog člana).<ref name=":0" /> ====Član iz reda bošnjačkog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ====Član iz reda hrvatskog naroda==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} ==== Član iz reda srpskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez_okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravud i red (2014–) |} === Predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske === [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|Centralna izborna komisija]] (CIK) BiH je za učešće na općim izborima 4. oktobra ovjerila 12 prijava kandidata za [[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Bogdan Jovanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SŽ|tamno|BS}};" | |[[Stranka život]] |Predsjednik Stranke život (2022–) | rowspan="12" |<ref name=":0"/> |- |[[Datoteka:Branko_Blanuša_260609.jpg|132x132piksel|bez okvira]] |[[Branko Blanuša]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Redovni profesor na [[Elektrotehnički fakultet u Banjoj Luci|Elektrotehničkom fakultetu]] [[Univerzitet u Banjoj Luci|Univerziteta u Banjoj Luci]]<br>Predsjednik Srpske demokratske stranke (2025–) |- |[[Datoteka:Ćamil_Duraković.jpg|bez_okvira|136x136piksel|bez okvira]] |[[Ćamil Duraković]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2022–)<br>Načelnik [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2016) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivan Begić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]] |Novinar |- |[[Datoteka:Savo_Minić_in_2026_(cropped).jpg|bez_okvira|132x132piksel]] |[[Savo Minić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Spisak premijera Republike Srpske|Premijer Republike Srpske]] (2025–)<br>[[Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske|Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske]] (2022–2025) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Igor Balukčić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ 1990|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]] |Potpredsjednik Skupštine grada [[Teslić]] (2025–)<br>Odbornik u Skupštini grada Teslić (2024–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Franjo Jukić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]]{{efn|[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] je za [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednika]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednike]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]] nastupila u koaliciji sa strankama: [[Hrvatska stranka prava Bosne i Hercegovine|HSP BiH]], [[Hrvatska kršćanska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HKDU]], [[Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević (Bosna i Hercegovina)|HSP AS]], [[Hrvatska demokratska unija Bosne i Hercegovine|HDU]], [[Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne|HSP HB]] i [[Hrvatski savez HKDU-HRAST|HRAST]].|naziv=HDZ-RS|grupa=lower-alpha}} |Predsjednik regionalnog odbora HDZ BiH - Sjeverozapadna Bosna (2024–)<br>Član Predsjedništva Mladeži HDZ BiH (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Begija Smajić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Odbornica u Skupštini [[Srebrenica|općine Srebrenica]] (2012–2018; 2024–)<br>Poslanica u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Jusuf Arifagić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|NiP|tamno|BS}};" | |[[Narod i pravda]] |Vlasnik kompanije Arifagić Investment d.o.o. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ramiz Salkić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2022–)<br>[[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|Potpredsjednik Republike Srpske]] (2014–2022) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Marko Jorgić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]] |Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2022–) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Ivo Kamenjašević]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HSS|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka BiH]] |Regionalni predsjednik HSS BiH-a za [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]] (2024–)<br>Delegat u [[Vijeće naroda Republike Srpske|Vijeću naroda Republike Srpske]] (2014–2022) |} == Rezultati == ==Također pogledajte== *[[Izbori u Bosni i Hercegovini]] *[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Izbori za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine 2026.]] *[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske 2026.]] **[[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske 2026.]] ==Napomene== {{Napomene}} ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[https://www.izbori.ba/?Lang=3 Centralna izborna komisija BiH] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|*]] [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini|2026]] [[Kategorija:2026. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Izbori u 2026.|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Izbori u Evropi 2026.|Bosna i Hercegovina]] ttm5cnk3dkpt3qyrr96imme251aljuf 0 531113 3933905 3933639 2026-10-03T22:05:53Z Bakir123 110053 3933905 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | naziv_izbora = Predsjednički izbori u Bosni i Hercegovini 2026. | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Denis Bećirović]] | stranka1 = [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Bakir Izetbegović]] | stranka2 = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Darijana Filipović]] | stranka1 = [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|150x150px]] | kandidat2 = [[Zdenko Lučić]] | stranka2 = [[Nezavisni kandidat|Nezav.]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = [[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]] | kandidat1 = [[Željka Cvijanović]] | stranka1 = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | boja1 = {{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}} | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = [[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]] | kandidat2 = [[Marinko Božović]] | stranka2 = [[Srpska demokratska stranka|SDS]] | boja2 = {{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}} | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = }}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} {{Glavni|Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. za članove [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]]''' su [[predsjednički izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se, osim članova [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]. Članovi Predsjedništva BiH biraju se iz dvije izborne jedinice koje se odnose na tri glavne etničke grupe, odnosno [[Konstitutivni narod|konstitutivna naroda]] ([[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] - [[Bošnjaci]] i [[Hrvati]], [[Republika Srpska]] - [[Srbi]]), na četverogodišnji mandat. Izbori se provode po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova iz etničke grupe postaje član Predsjedništva iz te etničke grupe. Svaki građanin s pravom glasa u Federaciji BiH može glasati za jednog Bošnjaka ili jednog Hrvata, dok građani Republike Srpske glasaju za srpskog kandidata. Redoslijed rotiranja ide po broju najviše osvojenih glasova.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/documents/ZAKONI/Tehnicki_precisceni_tekst/Tehnicki_precisceni_tekst_IZ_BiH_05_2024-bos.pdf?v=1|title=Izborni Zakon Bosne i Hercegovine (Tehnički prečišćeni tekst)|date=5. 8. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> ==Kandidati== ===Član iz reda bošnjačkog naroda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Fahrudin Radončić 2020.jpg|126x126piksel]] |[[Fahrudin Radončić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBB|tamno|BS}};" | |[[Savez za bolju budućnost]] |[[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti Bosne i Hercegovine]] (2012–2014; 2019–2020)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2015–2019)<br>Predsjednik Saveza za bolju budućnost (2009–) | rowspan="4" |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/OI2026/politicki_subjekti/kandidatske_liste/kandidatske_liste_vecinski_glas_2026.pdf|title=Kandidatske liste - većinski glas|date=18. 8. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=5. 9. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Semir Efendić.jpg|frameless|151x151px]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–)<br>Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |- |[[Datoteka:Bakir Izetbegović 260609.jpg|frameless|133x133px]] |[[Bakir Izetbegović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDA|tamno|BS}};" | |[[Stranka demokratske akcije]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2010–2018)<br>Predsjednik Stranke demokratske akcije (2014–) |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|129x129px]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija BiH]]{{efn|[[Denis Bećirović]] je službeno član [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP BiH]] kojeg je podržalo 11 stranka ([[Ujedinjeni za državu Bosnu i Hercegovinu]]): [[Naša stranka|NS]], [[Narod i pravda|NiP]], [[Narodni evropski savez|NES]], [[Bosanskohercegovačka inicijativa|BHI]], [[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|NPD]], [[Snaga naroda|SN]], [[Pokret demokratske akcije|PDA]], [[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine|SPU BiH]], [[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine|SDBiH]], [[Bosanskohercegovačka patriotska stranka|BPS]], [[Prva mostarska partija|PMP]], [[Tuzlanska alternativa|TA]] i [[Perspektiva (politička stranka)|PERS]].<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055|title=U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH"|website=Klix.ba|language=hr|access-date=15. 5. 2026}}</ref>|naziv=Bećirović|grupa=lower-alpha}} |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–)<br>Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |} ===Član iz reda hrvatskog naroda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Darijana Filipović.jpg|126x126px]] |[[Darijana Filipović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–)<br>Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (2014–2018) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Zdenko Lucic Closeup 2.png|bez okvira|111x111px]] |[[Zdenko Lučić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|Nezav.|tamno|BS}};" | |[[Nezavisni kandidat]]{{efn|[[Zdenko Lučić]] je službeno [[Nezavisni kandidat|nezavisan kandidat]] kojeg je podržala [[Hrvatska petorka]]: [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS BiH]] i [[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|HDS]], te [[Ramska narodna stranka]] i [[Čapljinska neovisna stranka]].<ref name="Kandidat Hrvatske petorke">{{Cite web |last=A |first=B. |date=29. 4. 2026 |title=Zdenko Lučić potvrdio da je kandidat Hrvatske petorke za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-potvrdio-da-je-kandidat-hrvatske-petorke-za-predsjednistvo-bi-h/ |access-date=29. 4. 2026 |website=Oslobođenje |language=bs}}</ref>|naziv=Lučić|grupa=lower-alpha}} |Zastupnik u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]] (1998–2001)<br>[[Brigadni general]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (1992–1995) |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–)<br>Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |} === Član iz reda srpskog naroda === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|bez okvira|111x111px]] |[[Marinko Božović]] |style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDS|tamno|BS}};" | |[[Srpska demokratska stranka]] |Načelnik [[Istočna Ilidža|Istočne Ilidže]] (2016–)<br>Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2014–2016) | rowspan="3" | <ref name=":0" /> |- |[[Datoteka:Željka_Cvijanović_2022.jpg|bez okvira|150x150piksel]] |[[Željka Cvijanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}};" | |[[Savez nezavisnih socijaldemokrata]] |[[Predsjednik Republike Srpske|Predsjednica Republike Srpske]] (2018–2022) [[Spisak premijera Republike Srpske|Predsjednica Vlade Republike Srpske]] (2013–2018) |- |[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|bez okvira|136x136px]] |[[Nebojša Vukanović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}};" | |[[Za pravdu i red]] |Poslanik u [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnoj skupštini Republike Srpske]] (2018–)<br>Predsjednik stranke Za pravdu i red (2014–) |} == Podrške i preporuke == {{Kutija za preporuke i podršku|naslov=Denis Bećirović |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Naša stranka]]<ref name="Klix">{{cite news |last= |first= |date=4. 4. 2026 |title= U Zenici 14 stranaka potpisalo podršku Denisu Bećiroviću u okviru saveza "Ujedinjeni za državu BiH" |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-zenici-14-stranaka-potpisalo-podrsku-denisu-becirovicu-u-okviru-saveza-ujedinjeni-za-drzavu-bih/260404055 |trans-title=In Zenica 14 parties signed support for Denis Bećirović as part of the “United for the State of Bosnia and Herzegovina” alliance |work=Klix.ba|language=bs |publisher= |access-date=17. 4. 2026}}</ref> *[[Narod i pravda]]<ref name="Klix"/> *[[Narodni evropski savez]]<ref name="Klix"/> *[[Bosanskohercegovačka inicijativa]]<ref name="Klix"/> *[[Naprijed (Bosna i Hercegovina)|Naprijed]]<ref name="Klix"/> *[[Snaga naroda]]<ref name="Klix"/> *[[Pokret demokratske akcije]]<ref name="Klix"/> *[[Stranka penzionera/umirovljenika Bosne i Hercegovine]]<ref name="Klix"/> *[[Socijaldemokrate Bosne i Hercegovine]]<ref name="Klix"/> *[[Bosanskohercegovačka patriotska stranka]]<ref name="Klix"/> }} {{Kutija za preporuke i podršku|naslov=Semir Efendić |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Pokret za modernu i aktivnu Krajinu]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=5. 8. 2026 |title= POMAK će podržati kandidaturu Semira Efendića za člana Predsjedništva BiH |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/pomak-ce-podrzati-kandidaturu-semira-efendica-za-clana-predsjednistva-bih/260805077 |trans-title= |work=Klix.ba|language=bs |publisher= |access-date=6. 8. 2026}}</ref> }} {{Kutija za preporuke i podršku|naslov=Darijana Filipović |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Hrvatska demokratska zajednica]] (Hrvatska)<ref>{{cite news |last= |first= |date=26. 6. 2026 |title= Plenković i Čović održali sastanak: "Vrijeme je da hrvatski narod dobije legitimnu predstavnicu u Predsjedništvu BiH" |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/plenkovic-i-covic-odrzali-sastanak-vrijeme-je-da-hrvatski-narod-dobije-legitimnu-predstavnicu-u-predsjednistvu-bih/260626222|language=bs |publisher= |access-date=28. 6. 2026}}</ref> *[[Hrvatski savez HKDU–HRAST]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=22. 6. 2026 |title= Hrvatski savez HKDU – Hrast: Potpora kandidaturi Darijane Filipović za hrvatskog člana Predsjedništva BiH |url=https://www.brotnjo.info/2026/04/22/hrvatski-savez-hkdu-hrast-potpora-kandidaturi-darijane-filipovic-za-hrvatskog-clana-predsjednistva-bih/|language=bs |publisher= brotnjo.info |access-date=6. 7. 2026}}</ref> '''Šefovi država i vlada:''' *[[Andrej Plenković]], [[Premijer Hrvatske]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=13. 4. 2026 |title=Plenković podržao Filipović: Siguran sam da će voditi odličnu kampanju i pridobiti glasače |url=https://bljesak.info/vijesti/politika/covic-i-plenkovic-iz-mostara/557756 |trans-title=Plenković endorses Filipović: I am sure she will lead an excellent campaign and gain voters |work=Bljesak.info |language=hr |location=Mostar |publisher= |access-date=13. 4. 2026}}</ref> '''Zastupnici:''' *[[Željana Zovko]], [[član Evropskog parlamenta|članica Evropskog parlamenta]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=13. 4. 2026 |title= Čestitam HDZ Bosne i Hercegovine i Darijana Filipović na objavljenoj kandidaturi za hrvatskog člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine |url=https://www.facebook.com/zeljanazovko.eu/photos/čestitam-hdz-bosne-i-hercegovine-i-darijana-filipović-na-objavljenoj-kandidaturi/1351718660110171/ |work=Facebook.com |language=hr |publisher= |access-date=18. 4. 2026}}</ref> }} {{Kutija za preporuke i podršku|naslov=Zdenko Lučić |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Hrvatska demokratska zajednica 1990]]<ref name="N1">{{cite news |last= |first= |date=29. 4. 2026 |title= Zdenko Lučić tvrdi da je legitimni kandidat za člana Predsjedništva BiH, Cvitanović za N1: Potvrda naredne sedmice |url=https://n1info.ba/vijesti/zdenko-lucic-tvrdi-da-je-legitimni-kandidat-za-clana-predsjednistva-bih-cvitanovic-za-n1-potvrda-naredne-sedmice/ |work=n1info.ba|language=bs |publisher= |access-date=29. 4. 2026}}</ref> *[[Hrvatska republikanska stranka]]<ref name="N1"/> *[[Hrvatski nacionalni pomak]]<ref name="N1"/> *[[Hrvatski demokratski savez (Bosna i Hercegovina)|Hrvatski demokratski savez]]<ref name="N1"/> *[[Hrvatska seljačka stranka (Bosna i Hercegovina)|Hrvatska seljačka stranka]]<ref name="N1"/> *[[Ramska narodna stranka]]<ref name=Bosna/> *[[Čapljinska neovisna stranka|Čapljinska neovisna stranka - Čapljina u srcu]]<ref name=Bosna>{{cite news |last= |first= |date=10. 6. 2026 |title= POČINJE LI POBUNA U HRVATSKOM POLITIČKOM KORPUSU?: Lučićev blok raste, sve više stranaka okreće leđa Čoviću|url=https://www.slobodna-bosna.ba/vijest/488893/pochinje_li_pobuna_u_hrvatskom_politichkom_korpusu_luchicev_blok_raste_sve_vise_stranaka_okrece_ledja_chovicu.html |work=slobodna-bosna.ba|language=bs |publisher= |access-date=6. 7. 2026}}</ref> }} {{Kutija za preporuke i podršku|naslov=Željka Cvijanović |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Socijalistička partija (Bosna i Hercegovina)|Socijalistička partija]]<ref name="RadioSarajevo">{{cite news |last= |first= |date=1. 7. 2026 |title= Pala odluka: Dodik potvrdio da će Cvijanović biti kandidatkinja na izborima za Predsjedništvo BiH |url=https://radiosarajevo.ba/vijesti/bosna-i-hercegovina/dodik-potvrdio-cvijanovic-kandidat-izbore-predsjednistvo-bih/643084 |work=radiosarajaevo.ba|language=bs |publisher= |access-date=3. 7. 2026}}</ref> *[[Demokratski savez]]<ref name="RadioSarajevo"/> *[[Ujedinjena Srpska]]<ref name="RadioSarajevo"/> *[[Demokratski narodni savez]]<ref name="RadioSarajevo"/> *[[Socijalistička partija Srpske]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=3. 7. 2026 |title= SPS sa sloganom „PORODICA, PRAVDA, PONOS“ i snažnim kandidatima ulazi u izbornu trku |url=https://www.glassrpske.com/lat/novosti/politika/sps-sa-sloganom-porodica-pravda-ponos-i-snaznim-kandidatima-ulazi-u-izbornu-trku/641627 |work=glassrpske.com|language=bs |publisher= |access-date=6. 7. 2026}}</ref> }} {{Kutija za preporuke i podršku|naslov= Marinko Božović |spisak= '''Političke stranke:''' *[[Partija demokratskog progresa]]<ref>{{cite news |last= |first= |date=6. 7. 2026 |title= Marinko Božović bit će kandidat za Predsjedništvo BiH: Želimo promjene i znamo kako |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/marinko-bozovic-bit-ce-kandidat-za-predsjednistvo-bih-zelimo-promjene-i-znamo-kako/260706010 |work=klix.ba|language=bs |publisher= |access-date=6. 7. 2026}}</ref> *[[Pokret Sigurna Srpska]]<ref name="N1Srpska">{{cite news |last=B. |first=M. |date=6. 7. 2026 |title= Marinko Božović bit će kandidat za Predsjedništvo BiH: Želimo promjene i znamo kako |url=https://n1info.ba/video/trivic-predala-liste-cik-u-zrtvovali-smo-dio-vlastitog-rezultata-zbog-zajednickog-kandidata-opozicije/ |work=/n1info.ba|language=bs |publisher= |access-date=6. 7. 2026}}</ref> *[[Narodni front (Bosna i Hercegovina)|Narodni front]]<ref name="N1Srpska"/> }} == Također pogledajte == * [[Izbori u Bosni i Hercegovini]] ** [[Izbori u Republici Srpskoj]] * [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] * [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] * [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Skupštine kantona|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske]] == Napomene == {{Spisaknapomena}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://www.izbori.ba/?Lang=3 Službena stranica Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Predsjednički izbori u Bosni i Hercegovini|2026.]] 06lsqpn9sqsht0lqjqwqu20zq8xdaz1 0 534642 3933902 3926659 2026-10-03T21:59:36Z Bakir123 110053 3933902 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa | ime = Zdenko Lučić | slika = Zdenko Lucic Closeup 2.png | opis_slike = | redoslijed = Zastupnik u [[Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Predstavničkom domu Parlamenta FBiH]] | vrijeme_na_vlasti = 1998–2000. | prethodnik = | nasljednik = | redoslijed2 = | vrijeme_na_vlasti2 = | prethodnik2 = | nasljednik2 = | redoslijed3 = | vrijeme_na_vlasti3 = | prethodnik3 = | nasljednik3 = | datum_rođenja = 1967. | mjesto_rođenja = [[Ljubuški]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosna i Hercegovina]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | etnicitet = [[Hrvati|Hrvat]] | politička_stranka = | supružnik = | djeca = | obrazovanje = [[Pravni fakultet u Mostaru]] | zanimanje = pravnik, privrednik, [[političar]] | vjera = | potpis = | veb-sajt = [https://zdenkolucic.ba/ zdenkolucic.ba] | nagrade = | pripadnost = | vojska = {{Plainlist| * [[Zbor narodne garde|Zbor narodne garde (ZNG)]] * [[Oružane snage Republike Hrvatske|Hrvatska vojska (HV)]] * [[Hrvatsko vijeće odbrane |Hrvatsko vijeće odbrane (HVO)]] }} | godine_službe = | čin = brigadni general | komandovao = | ratovi = {{Plainlist| * [[Rat u Bosni i Hercegovini]] * [[Rat u Hrvatskoj]] }} | ordeni = {{Plainlist| * [[Red hrvatskog pletera]]<ref name="Narodne_Novine_1996_Pleter">{{cite web |title=Odluka o odlikovanju Redom hrvatskog pletera za osobiti doprinos razvitku i ugledu Republike Hrvatske i dobrobiti njezinih građana |url=https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1996_07_56_1145.html |website=Narodne novine |publisher=Službeni list Republike Hrvatske |issue=56/1996 |date=11. 7. 1996 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> * [[Red hrvatskog trolista]]<ref name="Narodne_Novine_1996">{{cite web |title=Odluka o odlikovanju Redom hrvatskog trolista za osobite zasluge za Republiku Hrvatsku stečene u ratu |url=https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/full/1996_07_56_1136.html |website=Narodne novine |publisher=Službeni list Republike Hrvatske |issue=56/1996 |date=11. 7. 1996 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> * [[Spomenica Domovinske zahvalnosti]]<ref name="Narodne_Novine_1997">{{cite web |title=Odluka o odlikovanju Spomenicom domovinske zahvalnosti za časnu i uzornu službu u zajedničkim operacijama HV i HVO u razdoblju do 1997. |url=https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1997_11_120_7768.html |website=Narodne novine |publisher=Službeni list Republike Hrvatske |issue=120/1997 |date=10. 11. 1997 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> }} }} '''Zdenko Lučić''' ([[Ljubuški]], 1967) je [[bosanskohercegovački]] pravnik, privrednik, bivši vojni oficir i političar. Tokom ratova u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini 1990-ih obavljao je različite zapovjedne, organizacijske i sigurnosne dužnosti. Učestvovao je u formiranju struktura [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] (HVO), uključujući Vojnu policiju HVO-a, jedinicu posebne namjene i Nastavno središte novaka u Čapljini, a obavljao je i odgovorne dužnosti u [[Sigurnosna izvještajna služba|Sigurnosno izvještajnoj službi]] (SIS) HVO-a.<ref name="lucic-biografija">{{cite web |title=Zdenko Lučić – Službena stranica |url=https://zdenkolucic.ba/ |website=zdenkolucic.ba |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref><ref name="LJPortal_2025_Lucic_Intervju">{{cite web |last=Nižić |first=Sandra |title=Ekspozivni intervju – Zdenko Lučić: Bivši oficiri JNA razbijali HVO – danas kroje politiku i karijere |url=https://ljportal.com/ekspozivni-intervju-zdenko-lucic-bivsi-oficiri-jna-razbijali-hvo-danas-kroje-politiku-i-karijere-111236/ |website=LJportal / OTPOR.Media |date=28. 12. 2025 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> Nosilac je čina brigadnog generala.<ref name="HercegovinaInfo_2026_Tko_je_Zdenko_Lucic">{{cite web |last=Kolobara |first=Z. |title=Tko je Zdenko Lučić kojim 'Petorka' planira matirati Čovića? |url=https://www.hercegovina.info/vijesti/bih/tko-je-zdenko-lucic-kojim-petorka-planira-matirati-covica/255169/ |website=Hercegovina.info |date=20. 4. 2026 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> Nakon 1996. djelovao je u sigurnosno-obavještajnom sistemu [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]], u okviru [[Sigurnosna izvještajna služba|Sigurnosno izvještajne službe]] (SIS), u odjelu [[Hrvatsko ratno zrakoplovstvo|Hrvatskog ratnog zrakoplovstva]] i [[protivzračna odbrana|protivzračne odbrane]] (HRZ i PZO).<ref name="klix-biografija">{{cite web |last=D. Be. |title=Ko je Zdenko Lučić i da li će na megdan Darijani Filipović i Slavenu Kovačeviću |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/ko-je-zdenko-lucic-i-da-li-ce-na-megdan-darijani-filipovic-i-slavenu-kovacevicu/260424191 |website=Klix.ba |date=24. 4. 2026 |access-date=13. 9. 2026 |language=bs}}</ref> Godine 1997. izabran je za predsjednika Mladeži [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ-a BiH]], a na [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 1998.|općim izborima 1998.]] izabran je za zastupnika u [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine]].<ref name="lucic-biografija" /><ref name="klix-biografija" /><ref name="oslobodjenje-biografija">{{cite web |last=Sofradžija |first=Lejla |title=Izbori su sve bliže - ovo su svi kandidati u utrci za Predsjedništvo BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/izbori-su-sve-blize-ovo-su-svi-kandidati-u-utrci-za-predsjednistvo-bi-h/ |website=Oslobođenje |date=14. 8. 2026 |access-date=13. 9. 2026 |language=bs}}</ref> Početkom 2000-ih priključio se političkoj stranci [[Hrvatski istinski preporod]], na čijem je čelu bio [[Miroslav Tuđman]], te je 2002. postao njen glavni sekretar i iste godine izabran za vijećnika Gradskog vijeća [[Makarska|Makarske]].<ref name="oslobodjenje-biografija" /><ref name="Ramski_Vjesnik_2026_Tko_je_Zdenko_Lucic">{{cite web |title=Tko je Zdenko Lučić, neovisni kandidat za člana Predsjedništva BiH |url=https://ramski-vjesnik.ba/clanak/tko-je-zdenko-lucic-neovisni-kandidat-za-clana-predsjednistva-bih/272253/ |website=Ramski Vjesnik |date=28. 5. 2026 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref> Na [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|Općim izborima u Bosni i Hercegovini 2026.]] zajednički je kandidat pet stranaka, [[Hrvatska demokratska zajednica 1990|HDZ 1990]], [[Hrvatska republikanska stranka|HRS]], [[Hrvatski nacionalni pomak|HNP]], [[Hrvatska seljačka stranka Bosne i Hercegovine|HSS]] i [[Hrvatski demokratski savez|HDS]], za člana [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] iz reda hrvatskog naroda.<ref name="oslobodjenje-kandidat">{{cite web |title=Zdenko Lučić je kandidat Petorke za člana Predsjedništva BiH |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/zdenko-lucic-je-kandidat-petorke-za-clana-predsjednistva-bi-h/ |website=Oslobođenje |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref><ref name="bosnainfo-kandidat">{{cite web |title=HDZ 1990 i partneri potvrdili: Zdenko Lučić će biti njihov kandidat za člana Predsjedništva BiH |url=https://bosnainfo.ba/politika/hdz-1990-i-partneri-potvrdili-zdenko-lucic-ce-biti-njihov-kandidat-za-clana-predsjednistva-bih/ |website=Bosnainfo |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref><ref name="hrt-kandidat">{{cite web |title=Zdenko Lučić kandidat hrvatskih oporbenih stranaka za Predsjedništvo BiH |url=https://vijesti.hrt.hr/svijet/zdenko-lucic-kandidat-hrvatskih-oporbenih-stranaka-za-predsjednistvo-bih-12703314 |website=Hrvatska radiotelevizija |date=5. 5. 2026 |access-date=13. 9. 2026 |language=hr}}</ref><ref name="hnp-kandidat">{{cite web |title=Petorka s Lučićem najavila novu zoru i eru nove politike |url=https://hnp.ba/novosti/petorka-s-lucicem-najavila-novu-zoru-i-eru-nove-politike/ |website=Hrvatski nacionalni pomak |date=5. 5. 2026 |access-date=13. 9. 2026}}</ref> == Biografija == Zdenko Lučić rođen je 1967. u [[Ljubuški|Ljubuškom]], gdje je završio osnovnu školu, dok je srednju školu završio u [[Čitluk|Čitluku]].<ref name="lucic-biografija" /> Godine 1991. diplomirao je na Pravnom fakultetu u Mostaru.<ref name="lucic-biografija" /> Nezavisna dokumentacija o njegovom upisu i diplomiranju zasad nije pronađena. Prema njegovoj biografiji, nakon završetka studija 1991. kratko je radio kao pripravnik u advokatskoj kancelariji u Ljubuškom.<ref name="lucic-biografija" /> Zdenko Lučić najmlađi je od trojice braće Lučić. Njegov stariji brat [[Ivica Lučić]] (1962) je historičar i naučni savjetnik Hrvatskog instituta za historiju te bivši dužnosnik sigurnosnih struktura [[Hrvatsko vijeće odbrane|HVO-a]], [[Sigurnosna izvještajna služba|SIS-a]] i [[Hrvatska izvještajna služba|HIS-a]]. Od 21. oktobra 1992. bio je pomoćnik načelnika Odjela odbrane za sigurnost [[Sigurnosna izvještajna služba|Sigurnosno izvještajne službe]] [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosna]], od novembra 1993. do januara 1994. bio je načelnik [[Sigurnosna izvještajna služba|SIS-a]].<ref name="ICTY_Prlic_Lucic">{{cite web |author=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |title=Prosecutor v. Jadranko Prlić, Bruno Stojić, Slobodan Praljak, Milivoj Petković, Valentin Ćorić, Berislav Pušić – Judgement (Volume 1 of 6), Case No. IT-04-74-T |publisher=[[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju]] |date=29. 5. 2013 |url=https://www.icty.org/x/cases/prlic/tjug/en/130529-1.pdf |access-date=20. 9. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Sigurnosne_sluzbe_HVO_HRHB_2025">{{cite book |last=Trumbetaš |first=Viktor |title=Sigurnosne i obavještajne službe HVO-a i Hrvatske Republike Herceg-Bosne |publisher=Agencija za elektroničke medije / Domovinskirat.hr |date=22. 9. 2025 |url=https://aem.hr/wp-content/uploads/2026/01/5.-Sigurnosne-i-obavjestajne-sluzbe.pdf |access-date=20. 9. 2026 |language=hr}}</ref>, a nakon toga obavljao je dužnost pomoćnika direktora [[Hrvatska izvještajna služba|Hrvatske izvještajne službe]] (HIS) u [[Hrvatska|Hrvatskoj]].<ref name="Ivica-HIP">{{cite web |title=Djelatnici na Odjelu za suvremenu povijest |website=Hrvatski institut za povijest |url=http://www.isp.hr/suvremena-povijest/ |access-date=20. 9. 2026 |language=hr}}</ref> U ratnom i poslijeratnom periodu bio je direktno povezan s tadašnjim [[Predsjednik Republike Hrvatske|predsjednikom Republike Hrvatske]] [[Franjo Tuđman|Franjom Tuđmanom]], kojem je 1998. predložio svog mlađeg brata Zdenka kao kandidata za članstvo u Predsjedništvu HDZ-a BiH.<ref name="Tuđman_Lučić_1998">{{cite news |title=Najtajniji transkript iz Tuđmanovog ureda (Ivo Lučić – Franjo Tuđman) |work=Prometej.ba |date=25. 2. 2013 |url=https://www.prometej.ba/clanak/vijesti/najtajniji-transkript-iz-tudjmanovog-ureda-ivo-lucic-franjo-tudjman-993 |access-date=20. 9. 2026 |language=bs}}</ref> Drugi stariji brat, Milan Lučić, privrednik je i osnivač odnosno dugogodišnji rukovodilac trgovačkog društva "Hermes". O njegovim poslovnim aktivnostima i poslovanju tokom rata izvještavali su domaći mediji.<ref name="Avaz_2015">{{cite news |title=Nekad moćnog Hercegovca danas progone vjerovnici i istražitelji |work=Dnevni avaz |date=30. 10. 2015 |url=https://avaz.ba/vijesti/202870/nekad-mocnog-hercegovca-danas-progone-vjerovnici-i-istrazitelji |access-date=20. 9. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="JabukaTV_Milan_Lucic_2025">{{cite news |title=Obilježio ga je "filmić" sa Severinom: Hercegovački poduzetnik danas živi potpuno drugim životom |work=Jabuka.tv |date=2. 11. 2025 |url=https://www.jabuka.tv/obiljezio-ga-je-filmic-sa-severinom-hercegovacki-poduzetnik-danas-zivi-potpuno-drugim-zivotom/ |access-date=20. 9. 2026 |language=hr}}</ref> Zdenko Lučić se još kao student prava uključio u organiziranje [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine]] početkom 1990-ih.<ref name="hercegovina-biografija">{{cite web |title=Tko je Zdenko Lučić kojim "Petorka" planira matirati Čovića? |url=https://www.hercegovina.info/amp/vijesti/bih/tko-je-zdenko-lucic-kojim-petorka-planira-matirati-covica/255169/ |website=Hercegovina.info |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref><ref name="politicki-biografija">{{cite web |title=Ko je Zdenko Lučić |url=https://www.politicki.ba/vijesti/ko-je-zdenko-lucic/100154 |website=Politički.ba |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref> obavještajac s direktnom vezom s [[Franjo Tuđman|Franjom Tuđmanom]] Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] bio je pripadnik struktura Hrvatskog vijeća odbrane, gdje je stekao čin brigadnog generala.<ref name="avaz-kandidatura">{{cite web |title=Zdenko Lučić je kandidat za Predsjedništvo BiH |url=https://www.avaz.ba/vijesti/bih/1038554/zdenko-lucic-je-kandidat-za-predsjednistvo-bih |website=Dnevni avaz |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref><ref name="dnevnik">{{cite web |title=Cvitanović: Kandidatura generala Lučića je potpuno legitimna, konačna odluka petorke početkom idućeg tjedna |url=https://www.dnevnik.ba/vijesti/cvitanovic-kandidatura-generala-lucica-je-potpuno-legitimna-konacna-odluka-petorke-pocetkom-iduceg-tjedna/ |website=Dnevnik.ba |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref> Nakon rata djelovao je u javnom i poslovnom sektoru. Radio je kao univerzitetski asistent u Mostaru, gdje je predavao pravne i ekonomske predmete, a potom je obavljao rukovodeće dužnosti u bankarskim i finansijskim institucijama.<ref name="etto">{{cite web |title=Lučić kao izbor hercegovačke "Petorke": Vojna karijera, politika i ekonomija u jednoj biografiji |url=https://etto.ba/clanak/lucic-kao-izbor-hercegovacke-petorke-vojna-karijera-politika-i-ekonomija-u-jednoj-biografiji |website=Etto.ba |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref> == Kandidatura za Predsjedništvo Bosne i Hercegovine == Lučić se u proljeće 2026. počeo spominjati kao mogući kandidat stranaka hrvatske opozicije za člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine. Krajem aprila 2026. javno je objavio da prihvata kandidaturu, navodeći da nastupa kao kandidat s hrvatskim identitetom i predstavljajući radni nacrt strateškog dokumenta o sigurnosnoj politici Bosne i Hercegovine.<ref name="raport">{{cite web |title=Zdenko Lučić objavio da je kandidat petorke za hrvatskog člana Predsjedništva BiH: Najavio i plan djelovanja i "nacionalnu strategiju" |url=https://raport.ba/zdenko-lucic-objavio-da-je-kandidat-petorke-za-hrvatskog-clana-predsjednistva-bih-najavio-i-plan-djelovanja-i-nacionalnu-strategiju |website=Raport.ba |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref> Predsjednici pet stranaka okupljenih oko HDZ-a 1990, HRS-a, HNP-a, HSS-a i HDS-a potvrdili su u maju 2026. da će Lučić biti njihov kandidat za člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine iz reda hrvatskog naroda. Time je postao jedan od najavljenih kandidata za tu funkciju, uz Darijanu Filipović iz [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ-a BiH]] i Slavena Kovačevića iz [[Demokratska fronta|Demokratske fronte]].<ref name="oslobodjenje-kandidat"/><ref name="bosnainfo-kandidat"/> U obrazloženju kandidature predstavnici Petorke naveli su da Lučića vide kao kandidata koji može ponuditi alternativu politici HDZ-a BiH. U javnim istupima naglašavao je sigurnosnu politiku, očuvanje suvereniteta i teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine, položaj Hrvata u Bosni i Hercegovini i potrebu izrade strategije nacionalne sigurnosti.<ref name="hercegovina-prvi">{{cite web |title=Zdenko Lučić prvi put se obratio kao kandidat za Predsjedništvo BiH |url=https://www.hercegovina.info/vijesti/bih/zdenko-lucic-prvi-put-se-obratio-as-kandidat-za-predsjednistvo-bih-hrvati-su-se-znali-izboriti-za-svoju-opstojnost/255970/ |website=Hercegovina.info |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref><ref name="viteski">{{cite web |title=Cvitanović: Kandidatura generala Lučića je potpuno legitimna, uskoro konačna odluka |url=https://viteski.ba/vijesti/bih-vijesti/cvitanovic-kandidatura-generala-lucica-je-potpuno-legitimna-uskoro-konacna-odluka/ |website=Viteški.ba |date=2026 |access-date=17. 5. 2026}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Wikicitat}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Lučić, Zdenko}} [[Kategorija:Rođeni 1967.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Ljubuški]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački političari]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački pravnici]] [[Kategorija:Hrvatski političari iz Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Generali Hrvatskog vijeća odbrane]] 21waa4b93sjkbmigg6ezj0mchwws3a8 0 535328 3933900 3914215 2026-10-03T21:33:38Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933900 wikitext text/x-wiki '''Slobodne asocijacije''' predstavljaju metodu kojom se izražavju sadržaji svijesti (govorom ili pisanjem), bez cenzure i svjesnog odabira misli, s ciljem pristupa nesvjesnim psihičkim procesima.<ref name="MW_Free_Association">{{cite web |title=Definition of Free Association |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/free%20association |website=merriam-webster.com |publisher=Merriam-Webster |access-date=9. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ova metoda koristi se u [[Psihoanaliza|psihoanalizi]], (kao i u [[Psihodinamika|psihodinamskoj teoriji]]), a prvobitno ju je razvio [[Sigmund Freud]] modifikujući [[Hiptnoza|hipnotičku metodu]] svog mentora i kolege [[Josef Breuer|Josefa Breuera]]. Freud je isticao da je značaj slobodnih asocijacija u tome što pacijenti sami iznose svoje misli i asocijacije, umjesto da ponavljaju ideje analitičara. Na taj način obrađuju vlastiti psihički materijal, umjesto da reprodukuju sugestije drugih osoba.<ref name="Thurschwell_2000">{{cite book |last=Thurschwell |first=Pamela |date=2000 |title=Sigmund Freud |publisher=Routledge |location=London ; New York |isbn=978-0-415-21587-9 |url=https://archive.org/details/sigmundfreud0000thur |access-date=9. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Porijeklo == Sigmund Freud razvio je ovu tehniku kao alternativu [[Hipnoza|hipnozi]], koju je smatrao manje pouzdanom metodom, te zato što je vjerovao da pacijenti mogu prizvati i razumjeti ključna sjećanja dok su u stanju pune [[Svijest|svjesnosti]]. Međutim, smatrao je da, uprkos nastojanju da se prisjete, određeni oblik [[Otpor (psihoanaliza)|otpora]] sprječava pristup najneugodnijim i najvažnijim [[pamćenje|sjećanjima]]. Kasnije je došao do zaključka da su neki sadržaji u potpunosti potisnuti, ″zatvoreni″ i smješteni isključivo u nesvjesni dio psihe. Razvoj nove tehnike bio je dodatno podstaknut njegovim iskustvima s pacijenticom poznatom kao ″Miss Elisabeth″, jednom od njegovih ranih klijentica, koja je protestovala protiv prekidanja [[Tok misli|toka vlastitih misli]]. Njegov biograf [[Ernest Jones]] opisao je ovaj slučaj kao ″jedan od bezbroj primjera u kojima pacijent doprinosi radu ljekara″.<ref name="Jones_1961">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1961 |title=The Life and Work of Sigmund Freud |publisher=Penguin Books |location=New York |url=https://archive.org/details/dli.ernet.65429 |access-date=9. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Ernest Jones]] u djelu ''The Life and Works of Sigmund Freud'' navodi da se ne može odrediti tačan datum otkrića metode ″slobodnih asocijacija″, te da se ona razvijala postepeno između 1892. i 1895. Vremenom je usavršavana i oslobađana pomoćnih elemenata koji su je pratili u početnoj fazi — hipnoze, sugestije, pritiska i ispitivanja.<ref name="Jones_1961" /> Nakon toga, [[Sigmund Freud]] u djelu ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'', navodi pismo [[Friedrich Schiller|Friedricha Schillera]] kao preteču slobodnih asocijacija, u kojem se ističe da ″gdje postoji stvaralački um, razum – tako mi se čini – popušta svoju stražu na vratima, i ideje naviru u neredu″.<ref name="Malcolm_1981">{{cite book |last=Malcolm |first=Janet |date=1981 |title=Psychoanalysis: The Impossible Profession |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-0-394-52033-9 |url=https://archive.org/details/psychoanalysisim00jane |access-date=9. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud će kasnije kao mogući utjecaj spomenuti i esej [[Ludwig Börne|Ludwiga Börnea]], sugerišući da se radi poticanja kreativnosti "zapiše, bez ikakvog krivotvorenja ili licemjerja, sve što vam padne na pamet".<ref name="Jones_1961" /> Među mogućim utjecajima na razvoj ove metode navode se i [[Edmund Husserl|Husserlova]] verzija [[Epohe|epoché]]<ref name="Husserl_1968">{{cite book |last=Husserl |first=Edmund |date=1968 |title=The Paris Lectures |publisher=M. Nijhoff |location=The Hague |url=https://archive.org/details/parislectures0000huss |access-date=10. 6. 2026 |language=en |others=Uvodni esej napisao Peter Koestenbaum}}</ref> te rad [[Francis Galton|Francisa Galtona]]. Pojedini autori smatraju da je Galton preteča slobodnih asocijacija, te da je Sigmund Freud ovu tehniku preuzeo iz Galtonovih izvještaja objavljenih u časopisu ''Brain'', čiji je bio pretplatnik.<ref name="Eysenck_1986">{{cite book |last=Eysenck |first=Hans J. |date=1986 |title=Decline and Fall of the Freudian Empire |publisher=Penguin |location=Harmondsworth |isbn=978-0-14-022562-4 |url=https://archive.org/details/declinefalloffre0000eysz |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Slobodne asocijacije također dijele određene karakteristike s konceptom [[Tok svijesti (književnost)|toka svijesti]], kojim su se služili književnici poput [[Virginia Woolf|Virginie Woolfa]] i [[Marcel Proust|Marcela Prousta]]. U tom kontekstu ističe se da je ″cjelokupna književnost toka svijesti u velikoj mjeri zasnovana na principima slobodnih asocijacija″.<ref name="Humphrey_1954">{{cite book |last=Humphrey |first=Robert |date=1954 |title=Stream of Consciousness in the Modern Novel |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=0-520-00585-6 |url=https://archive.org/details/streamofconsciou0000hump |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je slobodne asocijacije nazivao ″osnovnim tehničkim pravilom analize″, navodeći: ″Pacijenta upućujemo da se dovede u stanje mirnog i nepristrasnog samoposmatranja te da nam saopći sva unutrašnja opažanja koja je u stanju uočiti″, pri čemu treba paziti da ″nijedno od njih ne isključi, bilo zato što ga je previše neugodno ili nepristojno izreći, bilo zato što se čini nevažnim ili nebitnim, ili zato što je besmisleno pa ga ne treba izgovoriti″.<ref name="Freud_1991">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1976 |title=Introductory Lectures on Psychoanalysis |publisher=Penguin Books |location=London |isbn=978-0-14-014605-9 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.65727 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Psihoanalitičar [[James Strachey]] u uvodnom tekstu ″Sigmund Freud: Pregled njegovog života i ideja″, objavljenom u knjizi ''O seksualnosti'', slobodne asocijacije naziva ″prvim instrumentom za naučno proučavanje ljudskog uma″.<ref name="Freud_1977">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1977 |title=On Sexuality: Three Essays on the Theory of Sexuality and Other Works |series=The Pelican Freud Library |volume=7 |publisher=Penguin Books |location=Harmondsworth |isbn=978-0-14-021930-2 |url=https://archive.org/details/onsexualitythree0000freu |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Karakteristike == U slobodnim asocijacijama pacijenti se podstiču da tokom psihoanalitičke seanse iznose sve što im dolazi na um, bez cenzurisanja ili selekcije vlastitih misli. Cilj ove metode jeste pomoći pacijentu da bolje razumije vlastite misli i osjećanja u atmosferi prihvatanja i [[Radoznalost|radoznalog]] istraživanja bez osuđivanja. Psihoanaliza polazi od pretpostavke da se ljudi često nalaze u konfliktu između potrebe za boljim upoznavanjem samih sebe i svojih svjesnih ili nesvjesnih strahova te odbrambenih mehanizama usmjerenih protiv promjene i samootkrivanja. Metoda slobodnih asocijacija nema unaprijed utvrđen ni linearan tok, niti unaprijed određeni plan. Umjesto toga, zasniva se na intuitivnim skokovima i povezivanjima misli, koji mogu dovesti do novih ličnih uvida i značenja. Kako ističe [[Christopher Bollas]], ″logika asocijacija predstavlja oblik nesvjesnog mišljenja″.<ref name="Bollas_2009">{{cite book |last=Bollas |first=Christopher |date=2009 |title=The Evocative Object World |publisher=Routledge |location=London ; New York |isbn=978-0-415-47346-0 |url=https://archive.org/details/evocativeobjectw0000boll |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kada se primjenjuju u ovom duhu, slobodne asocijacije predstavljaju metodu u kojoj ni terapeut ni pacijent unaprijed ne znaju u kojem će se smjeru razgovor razvijati, ali on ipak teži da vodi ka sadržajima koji su za pacijenta od posebnog značaja. Kako navodi Eric Berne, ″uprkos prividnoj zbrci i nepovezanosti, iz neuređenog spleta misli počinju se pojavljivati značenja, povezanosti i određene centralne teme″.<ref name="Berne_2011">{{cite book |last=Berne |first=Eric |date=2011 |title=A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis |publisher=Tantor eBooks |isbn=978-1-4524-7434-2 |url=https://archive.org/download/psicology/A%20Layman%27s%20Guide%20to%20Psychiatry%20and%20Psychoanalysis%20-%20Eric%20Berne.pdf |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Cilj slobodnih asocijacija nije pronalaženje određenih odgovora ili potisnutih sjećanja, već podsticanje procesa zajedničkog istraživanja kroz koji se može unaprijediti integracija mišljenja, osjećanja, osjećaja lične efikasnosti i doživljaja vlastitog identiteta. Metoda slobodnih asocijacija se razlikuje od Freudovog ″osnovnog pravila″ [[Psihoanaliza|psihoanalize]]. Dok su slobodne asocijacije jedna od brojnih psihoanalitičkih metoda (uz [[tumačenje snova]] i analizu [[Freudova omaška|omaški]]), ″osnovno pravilo″ predstavlja obavezu koju pacijent preuzima na početku analitičkog procesa.<ref name="Thompson_2004">{{cite book |last=Thompson |first=M. Guy |date=2004 |title=The Ethic of Honesty: The Fundamental Rule of Psychoanalysis |publisher=Editions Rodopi B.V. |location=Amsterdam - New York, NY |isbn=90-420-1118-1 |url=https://books.google.ba/books?id=r90nM1LcbZUC |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kako bi pacijentima objasnio slobodne asocijacije, Sigmund Freud koristio je sljedeće poređenje: ″Ponašajte se kao putnik koji sjedi pored prozora željezničkog vagona i nekome u unutrašnjosti vagona opisuje promjenjive prizore koje vidi napolju.″<ref name="Freud_SE_12">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1958 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XII (1911-1913): The Case of Schreber, Papers on Technique and Other Works |publisher=Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://pep-web.org/browse/SE/volumes/12 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> ″Osnovno pravilo″ podrazumijeva dogovor da će pacijent tokom cijele analize biti iskren u svakom pogledu. Freud ga je formulisao riječima: ″Na kraju, nikada ne zaboravite da ste obećali biti potpuno iskreni i da nikada ne izostavite ništa zato što vam je, iz bilo kojeg razloga, neugodno da to kažete.″<ref name="Freud_SE_12" /> == Pristup Sigmunda Freuda == Freudova kasnija [[Psihoanaliza|psihoanalitička]] praksa nije bila usmjerena toliko na prisjećanje tih sjećanja koliko na unutrašnje psihičke konflikte koji su ih držali potisnutim duboko u umu. U tom okviru, metoda slobodnih asocijacija i danas ima važnu ulogu u terapijskoj praksi i istraživanju psihičkih procesa. Primjena slobodnih asocijacija bila je namijenjena otkrivanju predodžbi i psihičkih sadržaja koje je pacijent prvobitno razvio na [[nesvjesno]]m nivou, uključujući: * [[transfer]] – nesvjesno prenošenje osjećaja prema jednoj osobi na drugu osobu, * [[Psihološka projekcija|projekcija]] – pripisivanje vlastitih unutrašnjih osjećanja ili motiva drugim osobama ili objektima, * [[Otpor (psihoanaliza)|otpor]] – psihička blokada koja otežava prisjećanje ili prihvatanje određenih događaja ili sadržaja. Psihički konflikti analizirani su iz perspektive da pacijenti u početku nisu razumjeli kako se takvi osjećaji javljaju na podsvjesnom nivou, skriveni u njihovom umu. Kako navodi Jan Campbell, ″slobodna asocijacija unutar jezika ključna je za predstavljanje zabranjene i potisnute želje te za pristup afektivnim sjećanjima pohranjenim u nesvjesnom″.<ref name="Campbell_2006">{{cite book |last=Campbell |first=Jan |date=2006 |title=Psychoanalysis and the Time of Life: Durations of the Unconscious Self |publisher=Routledge |location=London; New York |isbn=978-0-415-34139-4 |url=https://archive.org/details/psychoanalysissti0000camp |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Daljnji razvoj == === Jung === [[Carl Jung]] i njegove kolege iz [[Zürich]]a razvili su niz testova asocijacija kojima su nastojali eksperimentalno istražiti procese prisjećanja. Rezultati tih istraživanja potvrdili su Freudove zaključke da emocionalni faktori mogu ometati prisjećanje određenih sadržaja.<ref name="Jones_1955">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1955 |title=The Life and Work of Sigmund Freud, Volume 2: Years of Maturity, 1901–1919 |publisher=Basic Books |location=New York |url=https://archive.org/details/lifeworkofsigmun0000jone_z9j8 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Njihovi nalazi objavljeni su 1906. Freud je značaj ovih istraživanja sažeo riječima: ″Na taj način [[Eugen Bleuler|Bleuler]] i Jung izgradili su prvi most između eksperimentalne psihologije i psihoanalize.″<ref name="Freud_1991" /> === Ferenczi === Dok je Freud, barem u početku, slobodne asocijacije smatrao relativno pristupačnom metodom za pacijente, [[Sándor Ferenczi]] je naglašavao da njena uspješna primjena zahtijeva znatno više od samog spontanog iznošenja misli. Njegovo stajalište sažeto je u poznatoj izreci: ″Pacijent se ne izliječi slobodnim asociranjem; izliječen je onda kada može slobodno asocirati.″<ref name="Phillips_1994">{{cite book |last=Phillips |first=Adam |date=1994 |title=On Flirtation |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=978-0-674-63440-4 |url=https://archive.org/details/onflirtation0000phil_r5x6 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Lacan === [[Jacques Lacan]] nadovezao se na Ferenczijeve stavove ističući da slobodne asocijacije nisu jednostavan spontani čin, već zahtjevan psihički rad. Prema njegovom mišljenju, ovladavanje slobodnom asocijacijom zahtijeva određenu vrstu učenja, zbog čega su neki autori smatrali da upravo taj proces ima važnu formativnu vrijednost.<ref name="Lacan_1989">{{cite book |last=Lacan |first=Jacques |date=1989 |title=Écrits: A Selection |publisher=Routledge |location=London ; New York |isbn=0-415-25546-5 |url=https://dn710003.ca.archive.org/0/items/the-complete-works-of-jacques-lacan/Lacan%2C%20Jacques/E%CC%81crits_%20A%20Selection%20%5Btrans.%20Sheridan%5D/Lacan%2C%20Jacques%20-%20E%CC%81crits%20%28Routledge%2C%201989%29.pdf |access-date=10. 6. 2026 |language=en |others=Preveo Alan Sheridan}} {{Mrtav link}}</ref> === 20. vijek === Krajem 20. vijeka došlo je do promjene u shvatanju uloge slobodnih asocijacija u psihoanalizi. Janet Malcolm navodi da savremeni psihoanalitičari ne očekuju pojavu slobodnih asocijacija u ranim fazama terapije, već tek nakon što analiza znatno odmakne. Prema njenim riječima, neki analitičari pojavu istinskih slobodnih asocijacija čak smatraju indikatorom da se analiza približava svom završetku.<ref name="Malcolm_2011">{{cite book |last=Malcolm |first=Janet |date=2011 |title=Psychoanalysis: The Impossible Profession |publisher=Granta Books |location=London |isbn=978-1-84708-433-0 |url=https://books.google.com/books/about/Psychoanalysis_the_Impossible_Profession.html?id=1ZstBEDFYQQC |page=17 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freudova ideja slobodne asocijacije poslužila je kao osnova za razvoj različitih psiholoških testova. Među najpoznatijima su [[Rorschachov test|Rorschachov test mrlja]] i [[Test tematske apercepcije]] (TAT), koji su razvili [[Christina Morgan]] i [[Henry Murray]] sa [[Univerzitet Harvard|Univerziteta Harvard]].<ref name="Kaplan_Saccuzzo_2009">{{cite book |last1=Kaplan |first1=Robert M. |last2=Saccuzzo |first2=Dennis P. |date=2009 |title=Psychological Testing: Principles, Applications, and Issues |edition=8. |publisher=Wadsworth, Cengage Learning |location=Belmont, CA |isbn=978-0-495-09555-2 |pages=386, 400 |url=https://archive.org/details/psychologicaltes0007kapl |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ovi testovi nastojali su istražiti nesvjesne procese putem spontanih reakcija ispitanika. Iako je Rorschachov test tokom godina bio izložen brojnim kritikama u pogledu svoje pouzdanosti i valjanosti, TAT se i dalje koristi, posebno u radu s djecom.<ref>{{cite book|last1=Kaplan|first1=Robert|last2=Saccuzzo|first2=Dennis|title=Psychological Testing|year=2009|url=https://archive.org/details/psychologicaltes00kapl_750|url-access=limited|publisher=Wadsworth, Cengage Learning|pages=[https://archive.org/details/psychologicaltes00kapl_750/page/n414 386], 400|isbn=9780495095552 |edition=8th}}</ref> == Kritika == Kako je [[teorija objektnih odnosa]] sve više stavljala naglasak na odnos između pacijenta i analitičara, a sve manje na rekonstrukciju prošlih iskustava, pojavile su se i kritike Freudovog pristupa. Neki autori smatraju da se Freud nikada nije u potpunosti odrekao određenog stepena pritiska u terapijskom procesu. Kao primjer navodi se njegovo insistiranje na ″osnovnom pravilu″ slobodnih asocijacija, koje je moglo djelovati prisilno prema pacijentu.<ref name="Casement_1991">{{cite book |last=Casement |first=Patrick |date=1991 |title=Learning from the Patient |publisher=Guilford Press |location=New York |isbn=978-0-89862-564-6 |url=https://archive.org/details/learningfrompati0000case |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kritičari su također isticali da slobodne asocijacije može postati oblik otpora psihoterapijskom procesu. Prekomjerno iznošenje misli i asocijacija ponekad može otežati ili onemogućiti njihovo smisleno tumačenje.<ref name="De_Mijolla_2018">{{cite encyclopedia |last=De Mijolla |first=Alain |date=2018 |title=Free Association |encyclopedia=International Dictionary of Psychoanalysis |publisher=Gale / Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/medicine/psychology/psychology-and-psychiatry/free-association |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored toga, pojedina istraživanja dovela su u pitanje relevantnost i valjanost ove metode.<ref name="MacMillan_2001">{{cite journal |last=MacMillan |first=Malcolm |date=2001 |title=The Reliability and Validity of Freud's Methods of Free Association and Interpretation |journal=Psychological Inquiry |volume=12 |issue=3 |pages=167–175 |publisher=Taylor & Francis |url=https://www.jstor.org/stable/1449399 |access-date=10. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Završna razmatranja == [[Adam Phillips (psiholog)|Adam Phillips]] smatra da se radikalna priroda Freudovog projekta najbolje može razumjeti ako se zamisli svijet u kojem bi svi ljudi bili sposobni slobodno asocirati i izgovoriti sve što im u datom trenutku padne na pamet. Prema Phillipsu, takav tok misli nalikovao bi svojevrsnom kolažu ideja i doživljaja.<ref name="Phillips_1994"/> == Također pogledajte == * [[Asocijacija ideja]] * [[Asocijacionizam]] * [[Epohe]] * [[Unutrašnji monolog]] * [[Tok svijesti|Struja svijesti (književnost)]] * [[Tok svijesti (psihologija)]] * [[Strukturalizam]] == Reference == {{Refspisak}} {{Psihoterapija}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Free association (psychology)}} [[Kategorija:Psihoanaliza]] [[Kategorija:Freudovska psihologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] lr28713dek8msfnfzhxa7pikns1aayq 0 535455 3933877 3925343 2026-10-03T14:33:27Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933877 wikitext text/x-wiki {{Psihologija bočna traka}} [[Datoteka:Lounge InterContinental Singapore Cut 2.jpg|mini|desno|300px|Psihoterapija]] '''Psihoterapija''' (također '''psihološka terapija''' ili '''terapija razgovorom''') predstavlja skup psiholoških metoda i postupaka koji se, najčešće kroz redovnu [[Razgovor|interakciju]] između terapeuta i klijenta, koriste radi ublažavanja psihičkih teškoća, podsticanja ličnog razvoja i unapređenja kvaliteta života. Psihoterapija nastoji pomoći pojedincu u razumijevanju i mijenjanju obrazaca [[mišljenje|mišljenja]], [[Emocije|emocija]] i [[Ponašanje|ponašanja]], ublažavanju psihičkih simptoma te poboljšanju međuljudskih odnosa i [[socijalne vještine|socijalnih vještina]].<ref name="APA_Psychotherapy">{{cite web |title=What is Psychotherapy? |url=https://www.psychiatry.org/patients-families/psychotherapy |website=American Psychiatric Association |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Postoje brojni psihoterapijski pravci prilagođeni različitim dobnim skupinama i potrebama klijenata. Dok su neki pristupi potkrijepljeni [[Praksa zasnovana na dokazima|naučnim dokazima]] i koriste se u liječenju [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]], drugi su kritikovani zbog nedovoljne empirijske osnovanosti te se u stručnoj literaturi ponekad opisuju kao [[pseudonauka|pseudonaučni]].<ref name="Hupp_SantaMaria_2023">{{cite book |last1=Hupp |first1=Stephen |last2=Santa Maria |first2=Cara L. |title=Pseudoscience in Therapy: A Skeptical Field Guide |date=2023 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-51922-6 |url=https://books.google.ba/books?id=5NxizwEACAAJ |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Postoje stotine psihoterapijskih tehnika, od kojih pojedine predstavljaju tek manje varijacije, dok se druge zasnivaju na potpuno različitim teorijskim konceptima psihologije.<ref name="Gelo_Pritz_Rieken_2015">{{cite book |last1=Gelo |first1=Omar C.G. |last2=Pritz |first2=Alfred |last3=Rieken |first3=Bernd |title=Psychotherapy Research: Foundations, Process, and Outcome |date=2015 |publisher=Springer Wien |doi=10.1007/978-3-7091-1382-0 |isbn=978-3-7091-1381-3 |url=https://download.e-bookshelf.de/download/0003/9326/79/L-G-0003932679-0013266322.pdf |access-date=21. 6. 2026 |language=en }}{{Mrtav link}}</ref> Većina psihoterapijskih pristupa odvija se kroz individualne susrete između klijenta i terapeuta, dok se neki provode u okviru [[grupna psihoterapija|grupne psihoterapije]], uključujući rad s [[partnerska terapija|partnerima]] i [[porodična terapija|porodicama]].<ref name="Schwartz_2017">{{cite web |last=Schwartz |first=Jeremy |title=Five Reasons to Consider Group Therapy |url=https://health.usnews.com/health-care/for-better/articles/2017-07-14/5-reasons-to-consider-group-therapy |date=2017 |website=U.S. News & World Report |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Psihoterapeuti mogu biti stručnjaci iz područja [[Mentalno zdravlje|mentalnog zdravlja]], kao što su [[psihijatar|psihijatri]], [[psiholog|psiholozi]], medicinske sestre specijalizovane za mentalno zdravlje, [[klinički socijalni radnik|klinički socijalni radnici]], [[porodični terapeut|partnerski i porodični terapeuti]] ili [[licencirani profesionalni savjetnici]]. Psihoterapeuti mogu dolaziti i iz drugih stručnih oblasti, a njihov profesionalni status, način licenciranja i zakonska regulacija razlikuju se u zavisnosti od države i pravnog sistema. U nekim zemljama djelatnost psihoterapeuta je zakonski uređena, dok je u drugima regulacija djelomična ili ne postoji, a sam naziv "psihoterapeut" može biti zakonski zaštićen ili nezaštićen. Psihoterapija je pokazala opću efikasnost u tretmanu širokog spektra različitih stanja, iako njena [[efikasnost]] varira u zavisnosti od pojedinca i prirode samog poremećaja koji se tretira. Iako veliki broj preglednih radova potvrđuje njenu korist, i dalje se vode rasprave o najprikladnijim metodama procjene ishoda terapije, uključujući primjenu [[randomizirano kontrolirano istraživanje|randomiziranih kontrolisanih istraživanja]] u odnosu na individualizovane pristupe. Jedan [[pregledni rad]] iz 2022, koji je obuhvatio 102 [[Metaanaliza|metaanalize]], pokazao je da su efekati psihoterapije i farmakoloških tretmana uglavnom mali, zbog čega su autori preporučili [[promjena paradigme|promjenu paradigme]] u istraživanjima [[Mentalno zdravlje|mentalnog zdravlja]].<ref name="Leichsenring_2022">{{cite journal |last1=Leichsenring |first1=Falk |last2=Steinert |first2=Christiane |last3=Rabung |first3=Sven |last4=Ioannidis |first4=John P. A. |title=The efficacy of psychotherapies and pharmacotherapies for mental disorders in adults: an umbrella review and meta‐analytic evaluation of recent meta‐analyses |journal=World Psychiatry |date=2022 |volume=21 |issue=1 |pages=133–145 |doi=10.1002/wps.20941 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8751557/ |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Iako se mnogi oblici terapije razlikuju po tehnikama koje koriste, oni često [[Presuda ptice Dodo|postižu slične krajnje rezultate]], što je dovelo do razvoja teorija o [[teorija zajedničkih faktora|zajedničkim faktorima]], prema kojima su elementi poput [[terapijski odnos|terapijskog odnosa]] među najvažnijim pokretačima terapijske uspješnosti. Među izazovima psihoterapije navode se visoke stope odustajanja pacijenata od terapije, ograničeno razumijevanje mehanizama koji dovode do promjena, mogućnost pojave [[neželjeni efekat|neželjenih efekata]] te pitanja vezana za dosljednost terapeuta u primjeni propisanih terapijskih postupaka. Kritičari su također ukazivali na određena pitanja o [[naučna metoda|naučnoj osnovanosti]], njenim [[Kultura|kulturološkim pretpostavkama]] i [[Moć (društvena i politička)|odnosima moći]] između terapeuta i klijenta, dok drugi autori tvrde da se ona nedovoljno koristi u poređenju s [[Psihofarmaci|farmakološkim tretmanima]]. == Definicije == Pojam ''[[wikt:psihoterapija|psihoterapija]]'' potječe od [[Starogrčki jezik|starogrčkih]] riječi ''[[Wikt:psūkhḗ|psūkhḗ]]'' ([[Wikt:ψυχή|ψυχή]], što znači "dah", "duh" ili "duša") i ''therapeia'' ([[Wikt:θεραπεία|θεραπεία]], sa značenjem "liječenje" ili "medicinski tretman"). Rječnik ''Oxford English Dictionary'' definiše je kao "liječenje poremećaja uma ili ličnosti psihološkim sredstvima...", iako se u ranijoj upotrebi termin odnosio prvenstveno na liječenje bolesti putem hipnotičke sugestije.<ref name="OED_psychotherapy">{{cite web |title=Psychotherapy, n. |url=https://www.oed.com/dictionary/psychotherapy_n |website=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Psihoterapija se često naziva i "terapijom razgovorom", posebno u popularnim i općim prikazima ove djelatnosti<ref name="NAMI_psychotherapy">{{cite web |title=Psychotherapy |url=https://www.nami.org/treatments-and-approaches/psychotherapy/ |website=National Alliance on Mental Illness (NAMI) |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> premda se ne zasnivaju svi psihoterapijski pristupi isključivo na [[Verbalna komunikacija|verbalnoj komunikaciji]].<ref name="YourDictionary_talk_therapy">{{cite web |title=Talk Therapy Definition |url=https://www.yourdictionary.com/talk-therapy |website=YourDictionary |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Djeca i odrasli koji ne komuniciraju verbalno ili ne komuniciraju na uobičajen način nisu isključeni iz psihoterapijskog procesa; štaviše, pojedini terapijski pristupi posebno su razvijeni za takve osobe.<ref name="Akwash_2018">{{cite journal |last=Akwash |first=Francis |title=Psychotherapy And Counselling |journal=International Journal for Psychotherapy in Africa |date=2018 |volume=3 |issue=1 |pages=7–14 |url=https://journals.ezenwaohaetorc.org/index.php/IJPA/article/download/949/958 |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Američko psihološko udruženje]] (APA) usvojila je 2012. rezoluciju o efikasnosti psihoterapije,<ref name="APA_Resolution_2012">{{cite web |title=Resolution on Psychotherapy Effectiveness |url=https://www.apa.org/about/policy/resolution-psychotherapy |date=2012 |website=American Psychological Association |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> zasnovanu na definiciji američkog psihologa [[John C. Norcross|Johna Norcrossa]]: {{Citat|Psihoterapija je informisana i namjerna primjena [[Klinička psihologija|kliničkih metoda]] i [[Međuljudski odnosi|interpersonalnih pristupa]] zasnovanih na utvrđenim psihološkim principima, s ciljem pomoći ljudima da promijene svoja ponašanja, spoznaje, emocije i/ili druge lične karakteristike u smjerovima koje sami smatraju poželjnim.<ref name="Campbell_2013">{{cite journal |last1=Campbell |first1=Linda F. |last2=Norcross |first2=John C. |last3=Vasquez |first3=Melba J. T. |last4=Kaslow |first4=Nadine J. |title=Recognition of psychotherapy effectiveness: the APA resolution |journal=Psychotherapy |date=2013 |volume=50 |issue=1 |pages=98–101 |doi=10.1037/a0031817 |pmid=23505985 |url=https://www.researchgate.net/publication/236058462_Recognition_of_Psychotherapy_Effectiveness_The_APA_Resolution |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref>}} Psihijatar [[Jerome Frank (psihijatar)|Jerome Frank]] definisao je psihoterapiju kao iscjeljujući odnos koji koristi društveno priznate metode kroz niz susreta između terapeuta i klijenta, pri čemu se prvenstveno koriste riječi, postupci i rituali, koje je smatrao oblicima [[persuazija|persuazije]] i [[Retorika|retorike]].<ref name="Frank_Frank_1993">{{cite book |last1=Frank |first1=Jerome D. |last2=Frank |first2=Julia B. |title=Persuasion and Healing: A Comparative Study of Psychotherapy |date=1993 |publisher=JHU Press |isbn=978-0801846366 |url=https://books.google.ba/books?id=vnMBQiOyTn0C |language=en}}</ref> Historijski gledano, pojam psihoterapija ponekad se koristio u užem smislu i odnosio se na interpretativne metode, naročito [[psihoanaliza|psihoanalizu]], za razliku od drugih pristupa liječenju psihičkih poremećaja, poput modifikacije ponašanja.<ref name="Gregory_Zangwill_1987">{{cite book |last1=Gregory |first1=R. L. |last2=Zangwill |first2=O. L. |title=The Oxford companion to the mind |date=1987 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] ; New York |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00greg |isbn=978-0198661245 |language=en}}</ref> Pojedine definicije [[Savjetovanje|savjetovanja]] u određenoj mjeri se preklapaju s psihoterapijom (naročito u nedirektivnim pristupima usmjerenim na klijenta). Međutim, savjetovanje se često odnosi na pružanje podrške i smjernica za svakodnevne životne poteškoće u određenim područjima, obično u kraćem trajanju i s manje medicinskim ili "profesionalnim" fokusom.<ref name="Mulhauser_History">{{cite web |last=Mulhauser |first=Greg |title=History of Counselling & Psychotherapy |url=https://counsellingresource.com/therapy/types/history/ |website=CounsellingResource |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojam [[Psihijatrijska somatoterapija|somatoterapija]] podrazumijeva liječenje mentalnih bolesti fizičkim putem (kao što su lijekovi, elektrokonvulzivna terapija ili psihohirurgija), a ne psihoterapijom. Pojam [[socioterapija]] odnosi na korištenje društvenog okruženja osobe s ciljem postizanja terapijske promjene.<ref name="Basford_Slevin_2003">{{cite book |editor1-last=Basford |editor1-first=Lynn |editor2-last=Slevin |editor2-first=Oliver |title=Theory and Practice of Nursing: An Integrated Approach to Caring Practice |date=2003 |series=Campion Integrated Studies |publisher=Nelson Thornes |isbn=978-0748758388 |url=https://books.google.ba/books?id=WCSunMx7EJ8C |language=en}}</ref> Psihoterapija može uključivati i pitanja [[duhovnost]]i kao važnog dijela psihološkog života pojedinca, a pojedini terapijski pravci razvijeni su pod utjecajem duhovnih i filozofskih tradicija. Ipak, pristupi koji duhovnu dimenziju tretiraju kao zasebno područje djelovanja ne smatraju se nužno dijelom tradicionalne ili naučno priznate psihoterapije.<ref name="Varma_Gupta_2008">{{cite book |last1=Varma |first1=Vijoy K |last2=Gupta |first2=Nitin |title=Psychotherapy in a Traditional Society: Context, Concept and Practice |date=2008 |publisher=Jaypee Brothers Publishers |isbn=978-8184482362 |url=https://books.google.co.uk/books?id=QFEWmuja1CwC |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722144240/https://books.google.co.uk/books?id=QFEWmuja1CwC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |archive-date=22. 7. 2015 |url-status=dead |language=en}}</ref> == Provođenje == Psihoterapija se može provoditi uživo, kroz individualni rad, rad s partnerima, porodicama ili grupama, kao i putem [[telefonsko savjetovanje|telefonskog]] i [[online savjetovanje|online savjetovanja]] (vidi također {{section link||Telepsihoterapija}}).<ref name="Wright_2008">{{cite journal |last=Wright |first=Jesse H. |title=Computer-Assisted Psychotherapy |journal=Psychiatric Times |date=2008 |volume=25 |issue=14 |url=https://www.psychiatrictimes.com/view/computer-assisted-psychotherapy |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvijeni su i različiti oblici kompjuterski podržane terapije, uključujući [[Terapija virtuelnom stvarnošću|terapiju virtuelnom stvarnošću]] za postizanje virtuelne rehabilitacije, multimedijalne programe za podučavanje kognitivnim tehnikama, te prijenosne uređaje koji omogućavaju bolje praćenje simptoma i primjenu terapijskih strategija u svakodnevnom životu (vidi također {{section link||Kompjuterski podržana psihoterapija}}).<ref name="Wright_2008" /><ref name="Carroll_Rounsaville_2010">{{cite journal |last1=Carroll |first1=Kathleen M. |last2=Rounsaville |first2=Bruce J. |title=Computer-assisted therapy in psychiatry: be brave-it's a new world |journal=Current Psychiatry Reports |date=2010 |volume=12 |issue=5 |pages=426–32 |doi=10.1007/s11920-010-0146-2 |pmc=2967758 |pmid=20683681 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2967758/ |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Većina psihoterapijskih pristupa zasniva se na [[razgovor]]u kao obliku verbalne komunikacije. Pojedini pravci koriste i razne druge oblike komunikacije, poput pisane riječi, [[Umjetničko djelo|umjetničkih djela]], [[Drama|dramskog izraza]], [[narativ]]nih priča ili [[Muzika|muzike]]. Psihoterapija s djecom i njihovim roditeljima često uključuje [[Igra|igru]], dramatizaciju (odnosno [[igranje uloga]]) i crtanje, pri čemu se iz ovih neverbalnih i posrednih načina interakcije zajednički oblikuje terapijska priča.<ref name="Schechter_Coates_2006">{{cite book |last1=Schechter |first1=Daniel S. |last2=Coates |first2=Susan W. |title=9/11: Mental Health in the Wake of Terrorist Attacks |editor1-last=Neria |editor1-first=Yuval |editor2-last=Gross |editor2-first=Raz |editor3-last=Marshall |editor3-first=Randall |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |pages=402–427 |chapter=Relationally and Developmentally Focused Interventions with Young Children and Their Caregivers Affected by the Events of 9/11 |isbn=978-1-139-45772-9 |url=https://books.google.mw/books?id=kADL4ymHsY8C |language=en}}</ref> U savremenoj psihoterapijskoj praksi sve češće se koriste i digitalni alati za vođenje dokumentacije o terapijskom procesu. Primjera radi, ambijentalni sistemi primjenjuju tehnologiju prepoznavanja govora koja bilježi dijalog između kliničara i pacijenta te generiše nacrte zabilješki za kasniji pregled. Ovakvi alati moraju ispunjavati zahtjeve zaštite privatnosti i sigurnosti podataka propisane relevantnim standardima i zakonodavstvom.<ref name="Seyedi_2023">{{cite journal |last1=Seyedi |first1=Salman |last2=Griner |first2=Emily |last3=Corbin |first3=Lisette |last4=Jiang |first4=Zifan |last5=Roberts |first5=Kailey |last6=Iacobelli |first6=Luca |last7=Milloy |first7=Aaron |last8=Boazak |first8=Mina |last9=Rad |first9=Ali Bahrami |last10=Abbasi |first10=Ahmed |last11=Cotes |first11=Robert O. |last12=Clifford |first12=Gari D. |title=Using HIPAA (Health Insurance Portability and Accountability Act)–Compliant Transcription Services for Virtual Psychiatric Interviews: Pilot Comparison Study |journal=JMIR Mental Health |date=2023 |volume=10 |pages=402-427 |doi=10.2196/48517 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10646674/ |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="RTF_AI_Documentation">{{cite web |title=3 AI Tools for Smarter, Faster Clinical Documentation |url=https://www.re-thinkingthefuture.com/technologies/gp3893-3-ai-tools-for-smarter-faster-clinical-documentation/ |website=Rethinking The Future |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="OrbDoc_Mental_Health">{{cite web |title=AI Medical Scribe for Mental Health & Behavioral Health |url=https://orbdoc.com/specialties/mental-health-behavioral/ |website=OrbDoc |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ExpertSay_AI_HIPAA">{{cite web |title=AI Therapy Note Tools That Are Actually HIPAA-Compliant |url=https://expertsay.blog/ai-therapy-note-tools-that-are-actually-hipaa-compliant/ |website=ExpertSay |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Regulativa == Psihoterapiju tradicionalno provode [[stručnjak za mentalno zdravlje|stručnjaci za mentalno zdravlje]], poput psihologa i psihijatara, ali i profesionalci drugih profila, uključujući porodične terapeute, kliničke socijalne radnike, medicinske sestre i druge stručnjake koji su završili specijalizaciju iz određenog psihoterapijskog pravca. U pojedinim zemljama psihoterapiju mogu provoditi i akademski ili naučno obrazovani stručnjaci koji su prošli odgovarajuće obrazovanje iz oblasti psihoterapije. Pored stručnog obrazovanja, u mnogim državama psihoterapeuti su obavezni da se registruju pri zvaničnom strukovnom tijelu ili komori kako bi dobili dozvolu za pružanje usluga. [[Psihijatar|Psihijatri]] se prvenstveno obrazuju kao doktori medicine i kao takvi mogu propisivati [[Lijek|lijekove na recept]]. Njihova specijalistička psihijatrijska edukacija počinje nakon završetka medicinskog fakulteta kroz ljekarsku specijalizaciju (kod nas poznatu kao specijalizacija iz psihijatrije), a njihova uža stručnost odnosi se na mentalne poremećaje ili različite oblike mentalnih bolesti.<ref>{{Cite web |title=How to Become a Psychiatrist – Career Path, Salary and Job Description {{!}} UniversityHQ |url=https://universityhq.org/how-to-become/psychiatrist-careers/ |access-date=13. 3. 2022 |website=universityhq.org}}</ref> [[Klinička psihologija|Klinički psiholozi]] [[Klinička psihologija|Klinički psiholozi]] stječu specijalizirano obrazovanje iz psihologije koje uključuje kliničku praksu i naučnoistraživački rad. U mnogim državama to obrazovanje podrazumijeva doktorski studij iz kliničke psihologije ili srodnih oblasti, dok se u drugim sistemima ostvaruje kroz specijalističke i postdiplomske programe. Psiholozi koji se bave psihoterapijom obično prolaze dodatnu višegodišnju edukaciju iz jednog ili više priznatih psihoterapijskih pravaca. Psihoterapijom se bave i drugi stručnjaci, poput kliničkih socijalnih radnika, savjetnika za mentalno zdravlje, pastoralnih savjetnika i medicinskih sestara specijaliziranih za mentalno zdravlje. Brojni programi edukacije iz psihoterapije i ustanove koje ih provode imaju interdisciplinarni karakter te okupljaju stručnjake različitih profesija. U većini zemalja edukacija iz psihoterapije odvija se na postdiplomskom nivou, najčešće kroz master ili doktorske programe koji traju nekoliko godina i uključuju intenzivnu superviziju te praktičan klinički rad. Nakon završetka osnovne edukacije, psihoterapeuti su obično obavezni kontinuirano stručno usavršavati svoja znanja i vještine.<ref name="APsaA_Psychotherapy_Training">{{cite web |title=Psychoanalytic Psychotherapy Training |url=https://apsa.org/education-research/psychoanalytic-psychotherapy-training/ |website=American Psychoanalytic Association (APsaA) |access-date=21. 6. 2026 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228133008/https://apsa.org/education-research/psychoanalytic-psychotherapy-training/ |archive-date=28. 12. 2025 |url-status=dead}}</ref> [[Evropsko udruženje za psihoterapiju]] (EAP) razvila je 2013. detaljan popis opsežnih profesionalnih kompetencija koje bi trebao posjedovati evropski psihoterapeut.<ref name="EAP_Core_Competencies_2013">{{cite web |title=The Professional Competencies of a European Psychotherapist: The Core Competencies of A European Psychotherapist |url=https://www.europsyche.org/portals/0/media/docs/Final-Core-Competencies-v-3-3_July2013.pdf |website=European Association for Psychotherapy (EAP) |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Budući da se tokom psihoterapije često raspravlja o osjetljivim i duboko ličnim temama, od terapeuta se očekuje, a u mnogim zemljama i zakonski su obavezani, da poštuju povjerljivost podataka klijenta ili pacijenta. Značaj [[Povjerljivost klijenata|profesionalne tajne]], kao i ograničene okolnosti u kojima se ona može prekršiti radi zaštite klijenta ili drugih osoba, definisan je etičkim kodeksima regulatornih psihoterapijskih organizacija.<ref name="APA_Code_Section4">{{cite web |title=Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct: Section 4: Privacy and Confidentiality |url=https://www.apa.org/ethics/code?item=7 |website=American Psychological Association (APA) |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> Povjerljivost se najčešće može prekinuti u situacijama kada terapeut ima saznanja da je dijete ili starija osoba izložena fizičkom zlostavljanju, kada postoji neposredna i ozbiljna prijetnja samopovređivanjem ili samoubistvom, ili kada postoji jasna i neposredna opasnost od nanošenja teške tjelesne povrede određenoj osobi. U pojedinim državama psihoterapeuti su zakonski [[Obavezni prijavilac|obavezni prijaviti]] takve slučajeve nadležnim institucijama.<ref name="Mathews_2022">{{cite book |last=Mathews |first=Ben |title=Child Safety, Welfare and Well-being |editor-last1=Deb |editor-first1=Sibnath |date=2022 |edition=2 |publisher=Springer Publishing |location=Singapore |pages=485–521 |chapter=Developing Countries and the Potential of Mandatory Reporting Laws to Identify Severe Child Abuse and Neglects |isbn=978-981-16-9820-0 |doi=10.1007/978-981-16-9820-0 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-16-9820-0_27 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-981-16-9820-0 |access-date=21. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Evropa === Prema podacima iz 2015, među evropskim državama i dalje postoje značajne razlike u pogledu zakonske regulative i pružanja psihoterapijskih usluga. U pojedinim zemljama ne postoji zakonska regulativa koja uređuje obavljanje psihoterapijske djelatnosti niti zaštita profesionalnog naziva psihoterapeuta. Pojedine zemlje primjenjuju sistem dobrovoljne registracije u okviru nezavisnih profesionalnih organizacija, dok druge nastoje ograničiti obavljanje psihoterapije isključivo na "stručnjake za mentalno zdravlje" (psihologe i psihijatre) s državno priznatim obrazovanjem. Također, od zemlje do zemlje, razlikuju se profesionalni nazivi i zvanja koja su zakonski zaštićena.<ref name="Woelbert_2015">{{cite book |last=Woelbert |first=Eva |title=Psychotherapy for mental illness in Europe: An exploration on the evidence base and the status quo |publisher=Publications Office of the European Union |location=Luxembourg |date=2015 |isbn=978-92-79-46165-1 |id=JRC94870 |url=https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC94870 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Strazburška deklaracija o psihoterapiji donesena je 21. oktobra 1990. godine u Strasbourgu, a usvojili su je predstavnici evropskih psihoterapijskih organizacija i udruženja. Deklaracija predstavlja osnovni dokument na kojem [[Evropsko udruženje za psihoterapiju]] (EAP) zasniva svoje djelovanje. U skladu s ciljevima [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetske zdravstvene organizacije]] (WHO), sporazumom o nediskriminaciji koji se primjenjuje u okviru [[Evropska unija|Evropske unije]] i Evropskog ekonomskog prostora (EEA), te načelom slobodnog kretanja ljudi i usluga, potpisnici Deklaracije usaglasili su se o nekoliko osnovnih načela:<ref name="EAP_1990">{{cite web |title=The Strasbourg Declaration on Psychotherapy |url=https://www.europsyche.org/Resources/EAP-Documents/Strasbourg-Declaration-On-Psychotherapy |website=European Association for Psychotherapy (EAP) |date=1990 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> * psihoterapija je nezavisna naučna disciplina, a njena primjena predstavlja samostalnu i slobodnu profesiju; * obrazovanje iz psihoterapije provodi se na naprednom, stručnom i naučnom nivou; * raznolikost psihoterapijskih metoda je osigurana i zagarantovana; * cjelovita psihoterapijska edukacija obuhvata teorijsku nastavu, lično iskustvo i rad na sebi, kao i praktični rad pod supervizijom, uz stjecanje odgovarajućih znanja o različitim psihoterapijskim pristupima i procesima; * pristup psihoterapijskoj edukaciji omogućen je osobama s različitim prethodnim kvalifikacijama, naročito iz oblasti humanističkih i društvenih nauka. Radi ostvarivanja ovih ciljeva, EAP je uspostavio saradnju s institucijama Evropske unije i Evropskom komisijom. S obzirom na to da je slobodno kretanje radne snage jedno od osnovnih načela Evropske unije, evropsko zakonodavstvo može imati prednost nad nacionalnim propisima koji ograničavaju pristup profesiji ili predstavljaju oblike restriktivne profesionalne prakse. U [[Njemačka|Njemačkoj]] je pružanje psihoterapijskih usluga odraslim osobama ograničeno na kvalifikovane psihologe i ljekare (uključujući psihijatre) koji su završili višegodišnju specijalističku edukaciju i stekli odgovarajuću licencu za psihoterapijski rad.<ref name="IQWiG_2025">{{cite book |title=In brief: Mental health problems: Where can you find help in Germany? |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279513/ |publisher=Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG) |date=2025 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Budući da [[psihoanaliza]], [[psihodinamska terapija]], [[kognitivno-bihevioralna terapija]] i [[sistemska terapija]] ispunjavaju kriterije njemačkog zdravstvenog osiguranja, stručnjaci se najčešće dodatno usavršavaju u jednom od ovih psihoterapijskih pravaca. Za psihologe to podrazumijeva tri godine redovne praktične edukacije (4.200 sati), u čemu je uključen jednogodišnji staž u akreditovanoj psihijatrijskoj ustanovi, šest mjeseci kliničkog rada u vanbolničkoj ustanovi, 600 sati psihoterapije pod supervizijom u vanbolničkom okruženju i najmanje 600 sati teorijske nastave.<ref name="PsychTh-APrV_2016">{{cite web |title=Ausbildungs- und Prüfungsverordnung für Psychologische Psychotherapeuten (PsychTh-APrV) |url=https://www.impp.de/files/PDF/Gesetze/PsychTh-APrV_stand-20160418.pdf |website=Institut für medizinische und pharmazeutische Prüfungsfragen (IMPP) |date=2016 |access-date=23. 6. 2026 |language=de}}</ref> [[Socijalni radnik|Socijalni radnici]] mogu završiti specijalističku edukaciju za rad s djecom i adolescentima.<ref name="IQWiG_2025" /> Slično tome, u [[Italija|Italiji]] je obavljanje psihoterapijske djelatnosti dozvoljeno samo diplomiranim psiholozima i doktorima medicine koji su završili četverogodišnju specijalističku edukaciju iz priznatog psihoterapijskog pravca.<ref name="CNOP_1989">{{cite web |title=Regulation of the profession of the psychologist |url=https://www.psy.it/regulation-of-the-profession-of-the-psychologist-2/ |website=Consiglio Nazionale Ordine Psicologi (CNOP) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Manghi_2021">{{cite book |last=Manghi |first=Moreno |title=Psicanalisi senza cura: Atto psicanalico e atto terapeutico |publisher=Polimnia Digital Editions |date=2021 |isbn=978-88-99193-66-9 |url=https://lacan-con-freud.it/polimnia_anteprime/aprile2021/manghi_psicanalisi_senza_cura_anteprima_pdf.pdf |access-date=23. 6. 2026 |language=it}}</ref> U [[Švedska|Švedskoj]] je naziv "psihoterapeut" zakonski zaštićen te ga mogu koristiti isključivo stručnjaci koji su završili odgovarajuću postdiplomsku edukaciju iz psihoterapije i dobili licencu Nacionalnog odbora za zdravstvo i socijalnu zaštitu.<ref name="Socialstyrelsen_2026">{{cite web |title=Licence application: Psychotherapist educated outside the EU/EEA |url=https://legitimation.socialstyrelsen.se/en/licence-application/outside-eu-eea/psychotherapist-educated-outside-eu-eea/ |website=The National Board of Health and Welfare (Socialstyrelsen) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Francuska|Francusko]] zakonodavstvo ograničava upotrebu naziva "psihoterapeut" na stručnjake upisane u Nacionalni registar psihoterapeuta.<ref name="Arrêté_2010">{{cite web |title=Arrêté du 9 juin 2010 relatif aux demandes d'inscription au registre national des psychothérapeutes |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000022336754 |website=Légifrance; Le service public de la diffusion du droit |date=9. 6. 2010 |access-date=23. 6. 2026 |language=fr}}</ref> Za upis u registar potrebno je završiti edukaciju iz kliničke psihopatologije i stručnu praksu, pri čemu pravo pristupa imaju doktori medicine te osobe sa završenim magistarskim studijem psihologije ili psihoanalize.<ref name="EAP_France">{{cite web |title=Psychotherapy in France |url=https://www.europsyche.org/About/Situation-of-Psychotherapy-in-Various-Countries/France |website=European Association for Psychotherapy (EAP) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Austrija]] i [[Švicarska]] među evropskim su državama koje zakonski priznaju multidisciplinarni pristup psihoterapiji, omogućavajući pristup psihoterapijskoj edukaciji stručnjacima različitih obrazovnih profila, pod uslovom da ispune propisane kriterije stručnog osposobljavanja.<ref name="Eurydice_Austria_2026">{{cite web |title=Austria: Legislation and official policy documents |url=https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/eurypedia/austria/legislation-and-official-policy-documents |website=Eurydice - European Commission |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> U [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]], vlada i [[Vijeće za zdravstvene i njegovateljske profesije]] razmatrali su uvođenje obavezne zakonske registracije, ali su odlučili da je regulaciju najbolje prepustiti samim profesionalnim tijelima. Zbog toga je [[Uprava za profesionalne standarde u zdravstvenoj i socijalnoj zaštiti]] (PSA) pokrenula mrežu akreditovanih dobrovoljnih registara.<ref name="DH_2007">{{cite web |title=Trust, assurance and safety: the regulation of health professionals in the 21st century |url=https://www.gov.uk/government/publications/trust-assurance-and-safety-the-regulation-of-health-professionals-in-the-21st-century |website=Department of Health, Government of the United Kingdom |date=21. 2. 2007 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="McGivern_Fischer_2012">{{cite journal |last1=McGivern |first1=Gerry |last2=Fischer |first2=Michael Daniel |title=Reactivity and reactions to regulatory transparency in medicine, psychotherapy and counselling |journal=Social Science & Medicine |volume=74 |issue=3 |pages=289–296 |date=2012 |doi=10.1016/j.socscimed.2011.09.035 |pmid=22104085 |url=http://wrap.warwick.ac.uk/45260/1/WRAP_McGivern_McGivern__Fischer_SSM_2012_Reactivity__Reactions_to_Regulatory_Transparency_in_Medicine_Psychotherapy__Counselling_%28Authors%27_version%29.pdf |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="HSCA_2012">{{cite web |title=Health and Social Care Act 2012 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2012/7 |website=legislation.gov.uk |date=2012 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="PSA_FAQs_2026">{{cite web |title=Accredited Registers: FAQs |url=https://www.professionalstandards.org.uk/what-we-do/accredited-registers/about-accredited-registers/faqs |website=Professional Standards Authority (PSA) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nazivi "savjetnik" i "psihoterapeut" nisu zakonski zaštićeni u Ujedinjenom Kraljevstvu. Stručnjaci koji ispune propisane standarde obrazovanja i profesionalne prakse (obično diploma nivoa 4) mogu podnijeti zahtjev za članstvo u profesionalnim tijelima koje nadzire Uprava za profesionalne standarde u zdravstvenoj i socijalnoj zaštiti (PSA). Time se korisnicima omogućava uvid u kvalifikacije i profesionalni status pružaoca psihoterapijskih usluga. === Sjedinjene Američke Države === U pojedinim saveznim državama savjetnici i terapeuti moraju posjedovati odgovarajuću licencu kako bi mogli koristiti određene profesionalne nazive ili ih navoditi u svrhu predstavljanja i oglašavanja. U nekim drugim saveznim državama, ograničenja u obavljanju prakse uže su povezana s naplatom naknada (honorara). Postupke licenciranja i regulacije provode nadležna tijela saveznih država. Predstavljanje kao licenciranog stručnjaka bez posjedovanja odgovarajuće licence u pravilu je nezakonito.<ref name="Mulhauser_2026">{{cite web |last=Mulhauser |first=Greg |title=Professional Licensing in Mental Health |url=https://counsellingresource.com/therapy/aboutcouns/licensure/ |website=CounsellingResource |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na primjer, bez licence stručnjak uglavnom ne može ostvarivati naplatu usluga putem zdravstvenih osiguravajućih društava.<ref name="Wolf_et_al_2026">{{cite web |last1=Wolf |first1=Abraham |last2=Keitner |first2=Gabor |last3=Jennings |first3=Barbara |title=The Psychotherapeutic Professions in the United States of America |url=https://cdn.ymaws.com/www.psychotherapyresearch.org/resource/resmgr/imported/events/barcelona/reports/report_usa.pdf |website=Society for Psychotherapy Research (SPR) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Informacije o licenciranju psihologa u pojedinim saveznim državama pruža [[Američko psihološko udruženje]] (APA).<ref name="APA_State_Licensure_2026">{{cite web |title=State Licensure |url=https://www.apaservices.org/practice/ce/state |website=APA Services; American Psychological Association |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored zakonskih propisa saveznih država, Američko psihološko udruženje od svojih članova zahtijeva pridržavanje dokumenta ''Etička načela psihologa i Kodeks profesionalnog ponašanja''.<ref name="APA_Ethics_2017">{{cite web |title=Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct |url=https://www.apa.org/ethics/code |website=American Psychological Association (APA) |date=2017 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Američki odbor za profesionalnu psihologiju]] (ABPP) vrši provjeru i certifikaciju psihologa koji pokažu kompetentnost u odobrenim specijalističkim oblastima profesionalne psihologije.<ref name="Clay_2010">{{cite web |last=Clay |first=Rebecca A. |title=Gaining specialty certification |url=https://www.apa.org/gradpsych/2010/03/specialty-certification |website=GradPSYCH Magazine; American Psychological Association |date=2010 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Kanada === Regulacija psihoterapije nalazi se pod nadležnošću provincija i teritorija, te se razlikuje od regije do regije. U [[Quebec]]u, je psihoterapija regulisana profesionalna djelatnost koju mogu obavljati isključivo psiholozi, doktori medicine i nosioci dozvole za obavljanje psihoterapije koju izdaje [[Ordre des psychologues du Québec]] (Komora psihologa Quebeca). Članovi određenih profesija, uključujući [[socijalni rad|socijalne radnike]], bračne i porodične terapeute, [[Okupaciona terapija|radne terapeute]], [[Školski savjetnik|školske savjetnike]], [[Kriminologija|kriminologe]], [[Seksologija|seksologe]], [[Psihoedukacija|psihoedukatore]] i registrovane medicinske sestre, mogu steći dozvolu za obavljanje psihoterapije ukoliko ispune propisane obrazovne i stručne uslove. Stručni nadzor nad njihovim radom provode njihove matične profesionalne komore. Određeni stručnjaci koji su se bavili psihoterapijom prije stupanja na snagu sadašnjeg sistema regulacije zadržali su pravo na obavljanje psihoterapije na osnovu ranije izdatih dozvola.<ref name="OPQ_Qui_pratique_2026">{{cite web |title=Qui pratique la psychothérapie? |url=https://www.ordrepsy.qc.ca/fr/qui-pratique-psychotherapie |website=Ordre des psychologues du Québec (OPQ) |access-date=23. 6. 2026 |language=fr}}</ref> U [[Ontario|Ontariju]] je 1. jula 2019. na snagu stupio Zakon o nestalim osobama ({{en|Missing Persons Act}}), s ciljem proširenja ovlaštenja policije prilikom istraga u slučajevima nestalih osoba. Ovaj zakon omogućava policiji da zahtijeva (umjesto da samo traži odobrenje) od zdravstvenih radnika, uključujući psihoterapeute, da ustupe inače povjerljive dokumente o svom klijentu, ukoliko postoji osnovana sumnja da je taj klijent nestao.<ref name="CPO_Bulletin_2019">{{cite journal |title=New Legislation: Missing Persons Act, 2018 |journal=The Bulletin |volume=46 |issue=2 |date=2019 |url=https://cpo.on.ca/wp-content/uploads/Complete-Issue-October-2019.pdf |publisher=The College of Psychologists of Ontario |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="CBC_Missing_Persons_2019">{{cite news |last=CBC News |title=New Missing Persons act gives Ontario police more power to investigate |url=https://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/ontario-missing-persons-act-maureen-trask-1.5164532 |work=CBC News |date=2019 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojedini stručnjaci izrazili su zabrinutost da bi navedeni zakon mogao narušiti načelo povjerljivosti u psihoterapiji te otvoriti mogućnost njegove zloupotrebe od strane policijskih organa.<ref name="Mares_2019">{{cite web |last=Mares |first=Beth |title=New police powers trump privacy in Ontario |url=https://www.therapytorontotherapist.ca/pp2.htm |website=Therapy Toronto |date=2019 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> S druge strane, zagovornici zakona ističu da on sadrži mehanizme zaštite privatnosti i odgovarajuće kontrolne procedure koje ograničavaju mogućnost zloupotrebe.<ref name="TheStar_Missing_Persons_2019">{{cite news |title=New Ontario law expands police powers in missing person cases |url=https://www.thestar.com/news/gta/new-ontario-law-expands-police-powers-in-missing-person-cases/article_d3f1254c-8d8b-527b-8e93-7a0e98a85f57.html |work=The Toronto Star |date=18. 7. 2019 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Australija === U [[Australija|Australiji]], vodeća profesionalna tijela za regulaciju i zastupanje interesa savjetnika i psihoterapeuta su [[Australijsko udruženje za savjetovanje]] (ACA) i Federacija za psihoterapiju i savjetovanje Australije (PACFA).<ref name="BHC_Counsellors_2026">{{cite web |title=Counsellors |url=https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/counsellors |website=Better Health Channel; Department of Health, State Government of Victoria |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nacrt nacionalnih standarda za savjetnike i psihoterapeute ušao je 13. oktobra 2025. u fazu javnih konsultacija, s ciljem uspostavljanja jedinstvenog samoregulirajućeg okvira na nivou cijele države.<ref name="NSCP">{{Cite web |date=2025 |title=Now available – National Standards for Counsellors and Psychotherapists |url=https://www.health.gov.au/news/now-available-national-standards-for-counsellors-and-psychotherapists?language=en |access-date=23. 6. 2026 |website=Australian Government Department of Health }}</ref> Predloženi dokument definiše profesionalne faze u karijeri koje nose tačno utvrđene zahtjeve u pogledu nivoa obrazovanja, praktične obuke i iskustva pod supervizijom, a koje su direktno usklađene s [[Australijski kvalifikacijski okvir|Australijskim kvalifikacijskim okvirom]] (AQF).<ref name="NSCP" /> Nakon završetka procesa prikupljanja povratnih informacija od javnosti i stručne zajednice u decembru 2025, pokrenuta je faza evaluacije pristiglih podnesaka. Standardi su u prvoj polovini 2026. godine ušli u proces finalizacije teksta i pripreme za njihovu postepenu implementaciju unutar krovnih udruženja, te još uvijek nemaju status obavezujućeg državnog zakona, već predstavaju zajednički konsenzus za unutrašnju regulaciju profesije.<ref name="PACFA_Presentation_2026">{{cite report |title=National Standards Regulatory options update |date=2026 |url=https://pacfa.org.au/common/Uploaded%20files/PCFA/PACFA%20PRESENTATION%20National%20Standards%20Regulatory%20Options%20-%20FINAL.pdf |publisher=Psychotherapy and Counselling Federation of Australia (PACFA) |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historija == {{Također pogledajte|Historija psihoterapije|Hronologija psihoterapije}} Psihoterapija se može smatrati praksom koja postoji kroz različita historijska razdoblja, jer su ljekari, filozofi, duhovni učitelji i drugi ljudi koristili psihološke metode kako bi liječili druge.<ref name="Rehwalt_2013">{{cite web |last=Rehwalt |first=Laura |title=Ancient Classical Roots of Psychology |url=https://www.electrummagazine.com/2013/03/ancient-classical-roots-of-psychology/ |website=Electrum Magazine |date=2013 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Mijares_2014">{{cite book |last=Mijares |first=Sharon G. |title=Modern Psychology and Ancient Wisdom: Psychological Healing Practices from the World's Religious Traditions |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1317788003 |url=https://books.google.ba/books?id=v_2sAgAAQBAJ |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> U [[Zapadna kultura|zapadnoj tradiciji]] tokom 19. vijeka razvio se pokret [[Moralni tretman|moralnog tretmana]], pri čemu je pojam "moral" označavao mentalno i emocionalno stanje osobe, a ne moralnost u užem etičkom smislu. Ovaj pristup zasnivao se na neinvazivnim terapijskim metodama i odbacivanju prisile i fizičkog sputavanja pacijenata.<ref name="Carlson_Dain_1960">{{cite journal |last1=Carlson |first1=Eric T. |last2=Dain |first2=Norman |title=The Psychotherapy That Was Moral Treatment |journal=American Journal of Psychiatry |volume=117 |issue=6 |date=1960 |pages=519–524 |doi=10.1176/ajp.117.6.519 |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/ajp.117.6.519 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Drugi značajan pravac osnovao je [[Franz Mesmer]] (1734–1815) zajedno sa svojim učenikom [[Armand-Marie-Jacques de Chastenet, markizom od Puységura|Armandom-Marie-Jacquesom de Chastenetom, markizom od Puységura]] (1751–1825). Njihovo učenje, poznato kao mesmerizam ili životinjski magnetizam, imalo je veliki utjecaj na razvoj [[Dinamska psihologija|dinamske psihologije]], [[Psihijatrija|psihijatrije]] i teorija o [[Hipnoza|hipnozi]].<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |date=1970 |publisher=Basic Books |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Gielen_Raymond_2015">{{cite book |last1=Gielen |first1=Uwe P. |last2=Raymond |first2=Jeannette |chapter=The Curious Birth of Psychological Healing in the Western World (1775–1825): From Gaßner to Mesmer to Puységur |editor1-last=Rich |editor1-first=Grant J. |editor2-last=Gielen |editor2-first=Uwe P. |title=Pathfinders in International Psychology |date=2015 |publisher=Emerald Publishing Limited |doi=10.1108/978-1-68123-145-7 |isbn=978-1-68123-145-7 |chapter-url=https://www.emerald.com/books/edited-volume/18655/chapter-abstract/102323989/The-Curious-Birth-of-Psychological-Healing-in-the?redirectedFrom=fulltext |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1853. [[Walter Cooper Dendy]] upotrijebio je izraz "psycho-therapeia" (psihoterapija), kako bi opisao način na koji ljekari mogu utjecati na mentalna stanja pacijenata, a time i na njihove tjelesne tegobe, na primjer izazivanjem suprotnih emocija radi uspostavljanja mentalne ravnoteže.<ref name="Jackson_1999">{{cite book |last=Jackson |first=Stanley W. |title=Care of the Psyche: A History of Psychological Healing |date=1999 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-14733-9 |url=https://archive.org/details/careofpsychehist0000jack |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Jackson_2011">{{cite book |editor-last=Jackson |editor-first=Mark |title=The Oxford Handbook of the History of Medicine |date=2011 |publisher=OUP Oxford |series=Oxford Handbooks in History |isbn=978-0199546497 |url=https://books.google.ba/books?id=6KJ0y_oSaAsC |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Daniel Hack Tuke]] kasnije je preuzeo taj izraz i 1872. godine pisao o "psihoterapeutici" u svojoj knjizi ''[[Ilustracije utjecaja uma na tijelo u zdravlju i bolesti]]'', u kojoj je također predlagao razvoj nauke o životinjskom magnetizmu.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE">{{cite journal |last=Shamdasani |first=Sonu |title='Psychotherapy': the invention of a word |journal=History of the Human Sciences |volume=18 |issue=1 |date=2005 |pages=1–22 |doi=10.1177/0952695105051123 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0952695105051123 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Tuke_1873">{{cite book |last=Tuke |first=Daniel Hack |title=Illustrations of the influence of the mind upon the body in health and disease: designed to elucidate the action of the imagination |date=1873 |publisher=Henry C. Lea |url=https://archive.org/details/illustrationsofi00tuke |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Hippolyte Bernheim]] i njegovi saradnici iz "Škole u [[Nancy, Francuska|Nancyju]]" ([[Ambroise-Auguste Liébeault]], [[Henri-Étienne Beaunis]] i [[Jules Liégeois]]) dodatno su razvili koncept "psihoterapije" u smislu korištenja uma za liječenje tijela putem [[Hipnoza|hipnotizma]].<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> Djelo Charlesa Lloyda Tuckeyja iz 1889, pod nazivom ''Psycho-therapeutics, or Treatment by Hypnotism and Suggestion'' (Psihoterapeutika ili liječenje hipnotizmom i sugestijom), popularizovalo je rad Škole u Nancyju na engleskom govornom području.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /><ref name="Tuke_1873" /> Iste godine [[Frederik van Eeden]] i Albert Willem van Renterghem, nakon posjete Nancyju, preimenovali su svoju kliniku u [[Amsterdam]]u u ''Clinique de Psycho-thérapeutique Suggestive'', što se smatra prvim slučajem upotrebe pojma psihoterapija u nazivu jedne zdravstvene ustanove.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> U tom periodu putujuće [[Scenska hipnoza|hipnotizerske predstave]] stekle su veliku popularnost, što je dodatno podstaklo naučne rasprave o legitimnosti i ulozi [[Hipnoza|hipnoze]] u medicinskoj praksi.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> Godine 1892, na Drugom kongresu eksperimentalne psihologije, [[Frederik van Eeden]] je pokušao preuzeti zasluge za uvođenje termina "psihoterapija" i distancirati ovaj pojam od "hipnoze".<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> Godine 1896. njemački časopis ''Zeitschrift für Hypnotismus, Suggestionstherapie, Suggestionslehre und verwandte psychologische Forschungen'' promijenio je naziv u ''Zeitschrift für Hypnotismus, Psychotherapie sowie andere psychophysiologische und psychopathologische Forschungen'', što se vjerovatno smatra prvim naučnim časopisom u kojem je termin "psihoterapija" uključen u naslov.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> U tom ranom periodu pojam psihoterapije označavao je prvenstveno "liječenje bolesti psihičkim ili hipnotičkim utjecajem, odnosno sugestijom".<ref name="OED_psychotherapy" /> [[Datoteka:Hall Freud Jung in front of Clark 1909.jpg|mini|desno|300px|[[Sigmund Freud]] (lijevo) i [[Carl Gustav Jung]] (desno) ispred Univerziteta Clark tokom posjete Sjedinjenim Američkim Državama 1909.]] [[Sigmund Freud]] je posjetio Školu u Nancyju, a njegova rana [[Neurologija|neurološka]] praksa uključivala je primjenu hipnoze. Međutim, prateći rad svog mentora [[Josef Breuer|Josefa Breuera]] - posebno slučaj u kojem su se simptomi djelomično povukli zahvaljujući onome što je pacijentica [[Bertha Pappenheim]] nazvala "[[Liječenje razgovorom|liječenjem razgovorom]]" - Freud je počeo usmjeravati pažnju na poremećaje za koje je smatrao da imaju psihološke uzroke u iskustvima iz djetinjstva i djelovanju [[Nesvjesni um|nesvjesnog uma]]. Tokom narednih godina razvio je metode poput [[slobodne asocijacije]], [[tumačenje snova]], analize [[transfer (psihologija)|transfera]] te teorijski model [[Id, ego i super-ego|Ida, Ega i Super-ega]]. Njegova reputacija „oca psihoterapije“ u velikoj je mjeri izgrađena na razvoju i popularizaciji "[[Psihoanaliza|psihoanalize]]", kao posebnog teorijskog i terapijskog sistema, ali i na utjecaju njegovih učenika i sljedbenika koji su doprinijeli njenom širenju i historijskoj afirmaciji.<ref name="Shamdasani_2005_SAGE" /> Brojni teoretičari, među kojima su [[Alfred Adler]], [[Carl Gustav Jung|Carl Jung]], [[Karen Horney]], [[Anna Freud]], [[Otto Rank]], [[Erik Erikson]], [[Melanie Klein]] i [[Heinz Kohut]], nadograđivali su Freudove ideje i razvijali vlastite psihoterapijske pravce. Ovi pristupi kasnije su svrstani u grupu [[Psihodinamika|psihodinamskih]] pravca, koje polaze od pretpostavke da [[Svijest|svjesni]] i [[Nesvjesni um|nesvjesni]] psihički procesi značajno utječu na ponašanje, međuljudske odnose i doživljaj vlastite ličnosti. Terapijski proces u klasičnoj psihoanalizi često je trajao godinama i obuhvatao stotine seansi. [[Biheviorizam]] se razvio 1920-ih, dok je [[modifikacija ponašanja]] kao terapijski pristup postala popularna tokom 1950-ih i 1960-ih. Među najznačajnijim predstavnicima ovog pravca bili su [[Joseph Wolpe]] u Južnoafričkoj Republici, [[Monte B. Shapiro]] i [[Hans Eysenck]]<ref name="Eysenck_1952">{{cite journal |last=Eysenck |first=Hans J. |title=The effects of psychotherapy: an evaluation |journal=Journal of Consulting Psychology |volume=16 |issue=5 |date=1952 |pages=319–324 |doi=10.1037/h0063633 |pmid=13000035 |url=https://hanseysenck.com/wp-content/uploads/2019/12/1952_eysenck_-_the_effects_of_psychotherapy_an_evaluation_journal_of.pdf |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> u Velikoj Britaniji, te [[John B. Watson]] i [[B. F. Skinner]] u Sjedinjenim Američkim Državama. Pristupi u okviru [[Bihevioralna terapija|bihevioralne terapije]] oslanjali su se na principe [[Operantno uslovljavanje|operantnog uslovljavanja]], [[Klasično uslovljavanje|klasičnog uslovljavanja]] i [[teorije socijalnog učenja]] kako bi se postigle terapijske promjene kod uočljivih simptoma. Ovaj pristup našao je široku primjenu u liječenju [[fobija]], ali i brojnih drugih psihičkih poremećaja.<ref name="IEP_Behaviorism">{{cite web |title=Behaviorism |url=https://iep.utm.edu/behaviorism/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Neki terapijski pristupi razvili su se iz evropske škole [[Egzistencijalizam|egzistencijalne filozofije]]. Usmjereni prvenstveno na sposobnost pojedinca da razvije i očuva osjećaj smisla i svrhe tokom života, vodeći autori na ovom polju u Sjedinjenim Američkim Državama (među kojima su bili [[Irvin Yalom]] i [[Rollo May]] u Sjedinjenim Američkim Državama te [[Viktor Frankl]], [[Ludwig Binswanger]], [[Medard Boss]], [[R. D. Laing]] i [[Emmy van Deurzen]] u Evropi), nastojali su razviti terapijske pristupe osjetljive na univerzalne "životne krize" koje proizlaze iz ljudske samosvijesti, egzistencijalne nesigurnosti i suočavanja s pitanjima slobode, odgovornosti, usamljenosti i smrtnosti. Inspiraciju su pronalazili u djelima filozofa poput [[Søren Kierkegaard|Sørena Kierkegaarda]], [[Jean-Paul Sartre|Jean-Paula Sartrea]], [[Gabriel Marcel|Gabriela Marcela]], [[Martin Heidegger|Martina Heideggera]] i [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]. Jedinstvenost [[Terapijski odnos|odnosa između pacijenta i terapeuta]] na taj način postaje i glavno sredstvo terapijskog istraživanja. Srodan pravac razmišljanja u psihoterapiji počeo se razvijati tokom 1950-ih kroz rad [[Carl Rogers|Carla Rogersa]]. Oslanjajući se i na ideje [[Abraham Maslow|Abrahama Maslowa]] i njegovu [[Maslovljeva hijerarhija potreba|hijerarhiju ljudskih potreba]], Rogers je uveo [[terapija usmjerena na klijenta|terapiju usmjerenu na klijenta]]. Smatrao je da su za uspješan terapijski proces neophodna tri osnovna uslova: bezuslovno pozitivno prihvatanje klijenta, kongruentnost (autentičnost, iskrenost i transparentnost) te [[Empatija|empatičko razumijevanje]]. Prema Rogersu, takvo terapijsko okruženje omogućava pojedincu da slobodno istražuje vlastita iskustva, razvija samorazumijevanje i ostvaruje svoje potencijale.<ref name="McLeod_2025">{{cite web |last=McLeod |first=Saul |title=Person-Centred Therapy and Core Conditions |url=https://www.simplypsychology.org/client-centred-therapy.html |website=Simply Psychology |date=2025 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na sličnim osnovama razvijali su se i drugi humanistički pravci. [[Fritz Perls]] i [[Laura Perls]] bili su među osnivačima [[geštalt terapije]], [[Marshall Rosenberg]] razvio je koncept [[nenasilna komunikacija|nenasilne komunikacije]], dok je [[Eric Berne]] razvio [[transakciona analiza|transakcionu analizu]]. Ovi i srodni pristupi kasnije su objedinjeni pod nazivom [[Humanistička psihologija|humanistička psihoterapija]]. Istovremeno, sve veću popularnost stjecali su različiti oblici grupa za samopomoć i literatura namijenjena ličnom razvoju. Tokom 1950-ih godina [[Albert Ellis]] razvio je [[Racionalno-emotivna bihevioralna terapija|racionalno-emotivnu bihevioralnu terapiju]] (REBT). Nekoliko godina kasnije, nezavisno od Ellisa, psihijatar [[Aaron T. Beck]] razvio je psihoterapijski pristup poznat kao [[kognitivna terapija]]. Oba pravca su uključivala relativno kratke, strukturisane i na sadašnjost usmjerene intervencije, čiji je cilj bio prepoznavanje i mijenjanje uvjerenja, procjena i obrazaca reagovanja pojedinca, što je bilo u suprotnosti s dugotrajnijim pristupom zasnovanim na uvidu kod psihodinamskih ili humanističkih terapija. Beckov pristup u velikoj se mjeri oslanjao na [[Sokratova metoda|Sokratovu metodu]], a brojni autori ukazivali su na sličnosti između kognitivnih terapija i ideja [[Stoicizam|stoičke filozofije]].<ref name="Robertson_2010">{{cite book |last=Robertson |first=Donald |title=The Philosophy of Cognitive-Behavioural Therapy (CBT): Stoic Philosophy as Rational and Cognitive Psychotherapy |date=2010 |publisher=Karnac Books Ltd |isbn=978-1-85575-756-1 |url=https://virtualmmx.ddns.net/gbooks/ThePhilosophyofCognitive-BehaviouralTherapy(CBT).pdf |access-date=23. 6. 2026 |language=en }}{{Mrtav link}}</ref> Tokom 1970-ih godina kognitivni i bihevioralni pristupi sve češće su se povezivali i objedinjavali pod zajedničkim nazivom [[kognitivno-bihevioralna terapija]] (KBT). Mnogi pravci unutar KBT-a zasnivaju se na aktivnoj, usmjerenoj, ali saradničkoj ulozi terapeuta i klijenta, uz primjenu empirijskog provjeravanja uvjerenja i iskustava te identifikaciji i modifikaciji bazičnih uvjerenja i disfunkcionalnih shema. Ovakav pristup postepeno je postao jedan od najprihvaćenijih oblika liječenja brojnih psihičkih poremećaja. Krajem 20. vijeka razvijen je takozvani "treći val" kognitivnih i bihevioralnih terapija, koji obuhvata pristupe poput [[terapija prihvatanjem i posvećenošću|terapije prihvatanjem i posvećenošću]] (ACT) i [[dijalektička bihevioralna terapija|dijalektičke bihevioralne terapije]] (DBT). Ovi pravci proširili su ranije koncepte uključivanjem novih terapijskih elemenata i tehnika zasnovanih na [[Svjesna prisutnost|svjesnoj prisutnosti]]. Međutim, pojedini autori osporavali su opravdanost pojma "treći val", smatrajući da se ovi pristupi suštinski ne razlikuju od ranijih oblika terapije te da mnoge njihove ideje imaju korijene u prethodnim psihoterapijskim tradicijama.<ref name="Hofmann_2008">{{cite journal |last=Hofmann |first=Stefan G. |title=Acceptance and Commitment Therapy: New Wave or Morita Therapy? |journal=Clinical Psychology: Science and Practice |volume=15 |issue=4 |date=2008 |pages=280–285 |doi=10.1111/j.1468-2850.2008.00138.x |url=https://www.researchgate.net/publication/227778085_Acceptance_and_Commitment_Therapy_New_Wave_or_Morita_Therapy |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> U istom periodu razvijeni su i drugi savjetodavni i terapijski pristupi, među kojima se izdvajaju [[terapija usmjerena na rješenja]] i [[sistemski coaching]], koji naglasak stavljaju na prepoznavanje resursa, postavljanje ciljeva i pronalaženje praktičnih rješenja za životne i profesionalne izazove. Tokom druge polovine 20. vijeka razvili su se i [[Postmodernizam|postmoderni]] psihoterapijski pravci, među kojima su [[narativna terapija]] i [[terapija koherentnosti]]. Za razliku od tradicionalnih pristupa, oni ne polaze od unaprijed definisanih shvatanja [[Mentalno zdravlje|mentalnog zdravlja]] i [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]], već terapijske ciljeve posmatraju kao rezultat zajedničkog procesa konstrukcije značenja između klijenta i terapeuta unutar šireg društvenog i kulturnog konteksta. U istom periodu razvijala se i [[sistemska terapija]], koja naglasak stavlja na porodične odnose, obrasce komunikacije i grupnu dinamiku, kao i [[transpersonalna psihologija]], usmjerena na proučavanje duhovne dimenzije ljudskog iskustva. Tokom posljednjih decenija 20. vijeka pojavili su se i brojni drugi psihoterapijski pravci, uključujući [[feministička terapija|feminističku terapiju]], [[kratka psihoterapija|kratku psihoterapiju]], [[somatska psihologija|somatsku psihologiju]], [[ekspresivna terapija|ekspresivnu terapiju]], primijenjenu [[pozitivna psihologija|pozitivnu psihologiju]] te pristup [[Ljudske datosti|ljudskih datosti]]. Istraživanje provedeno 2006. među više od 2.500 terapeuta u Sjedinjenim Američkim Državama identifikovalo je najčešće korištene psihoterapijske modele, kao i deset terapeuta koji su imali najveći utjecaj na razvoj psihoterapije tokom prethodnih dvadeset pet godina.<ref name="MindHacks_2007">{{cite web |title=Top 10 influential psychotherapists |url=https://mindhacks.com/2007/04/06/top-10-influential-psychotherapists/ |website=Mind Hacks |date=2007 |access-date=23. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Vrste == {{Također pogledajte|Spisak psihoterapija}} Postoje stotine psihoterapijskih pristupa i teorijskih pravaca. Do 1980. bilo ih je više od 250;<ref name="Herink_1980">{{cite book |editor-last=Herink |editor-first=Richie |title=The Psychotherapy Handbook. The A-Z Handbook to More Than 250 Psychotherapies as Used Today |date=1980 |publisher=New American Library |isbn=978-0-452-00525-9 |url=https://archive.org/details/psychotherapyhan00heri |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> do 1996. više od 450;<ref name="Maclennan_1996">{{cite book |last=Maclennan |first=Nigel |title=Counselling For Managers |date=1996 |publisher=Gower |isbn=978-0-566-08092-0 |url=https://archive.org/details/counsellingforma0000macl |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> a početkom 21. vijeka postojalo je preko hiljadu različitih imenovanih psihoterapija. Dok su neke samo manje varijacije postojećih pristupa, druge se zasnivaju na veoma različitim shvatanjima psihologije, etike ili terapijske tehnike.<ref name="Lebow_2008_Contemporary">{{cite book |editor-last=Lebow |editor-first=Jay L. |title=Twenty-First Century Psychotherapies: Contemporary Approaches to Theory and Practice |date=2008 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-75223-3 |url=https://content.e-bookshelf.de/media/reading/L-570455-322eb81e25.pdf |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Feltham_1997">{{cite book |editor-last=Feltham |editor-first=Colin |title=Which Psychotherapy?: Leading Exponents Explain Their Differences |date=1997 |publisher=SAGE |isbn=978-1446240281 |url=https://books.google.lk/books?id=ryqW330yYCUC |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> U praksi se terapija rijetko ograničava na jedanu "čistu" vrstu psihoterapije. Umjesto toga, terapeuti često kombinuju elemente više različitih pristupa, što je poznato kao [[integrativna psihoterapija|integrativni]] ili [[eklektička psihoterapija|eklektički]] pristup.<ref name="Strupp_1984">{{cite book |last1=Strupp |first1=Hans H. |last2=Binder |first2=Jeffrey L. |title=Psychotherapy in a New Key |date=1984 |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-06747-3 |url=https://archive.org/details/psychotherapyinn00stru |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Roth_2005">{{cite book |last1=Roth |first1=Anthony |last2=Fonagy |first2=Peter |title=What Works for Whom?: A Critical Review of Psychotherapy Research |date=2005 |edition=2 |publisher=Guilborough Press |location=New York |isbn=978-1572306509 |url=https://www.google.ba/books/edition/What_Works_for_Whom/FhmCfQj1fxYC |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> Savremeni integrativni modeli sve više naglašavaju prepoznavanje i mijenjanje ponavljajućih kognitivnih, emocionalnih i interpersonalnih obrazaca kombinovanjem tehnika iz kognitivno-bihevioralnih, psihodinamskih i pristupa zasnovanih na teoriji privrženosti.<ref name="Norcross_2005">{{cite book |editor-last1=Norcross |editor-first1=John C. |editor-last2=Goldfried |editor-first2=Marvin R. |title=Handbook of Psychotherapy Integration |date=2005 |series=Oxford Series in Clinical Psychology |edition=2 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0198037064 |url=https://books.google.hr/books?id=w-wpACyzL9gC |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> Značaj [[terapijski odnos|terapijskog odnosa]], poznatog i kao terapijski savez između klijenta i terapeuta, često se smatra jednim od najvažnijih elemenata psihoterapije. [[Teorija zajedničkih faktora]] posebno naglašava ovaj odnos, zajedno s drugim osnovnim faktorima za koje se smatra da doprinose uspješnosti terapijskog tretmana. [[Sigmund Freud]] (1856–1939), bečki neurolog koji je 1885. usavršavao svoje znanje kod francuskog neurologa i psihijatra [[Jean-Martin Charcot|Jean-Martina Charcota]], često se smatra ocem moderne psihoterapije. Njegove metode uključivale su [[Tumačenje snova|analizu snova]] pacijenata za kao sredstva za otkrivanje sadržaja nesvjesnog uma. Među najznačajnijim elementima Freudove teorije, koji su se tokom vremena razvijali i mijenjali, nalaze se koncept dječije seksualnosti, shvatanje [[anksioznost]]i kao manifestacije unutrašnjih psihičkih konflikata, strukturalni model psihe koji obuhvata [[id, ego i super-ego]], te koncepti [[transfer]]a i [[kontratransfer]]a. Pojmovi transfer i kontratransfer opisuju pacijentove projekcije na terapeuta i terapeutove emocionalne odgovore na pacijenta. Budući da su neki Freudovi koncepti bili veoma široko definisani i teško podložni empirijskom provjeravanju ili opovrgavanju, njegova teorija bila je predmet kritika brojnih autora, među kojima se posebno isticao filozof i psihijatar [[Karl Jaspers]]. Uprkos kritikama, njegovi nasljednici i saradnici, uključujući [[Melanie Klein]] i [[Donald Winnicott|Donalda Winnicotta]], dodatno su razvijali i prilagođavali psihodinamske terapijske tehnike. Od 1960-ih primjena klasične freudovske psihoanalize u liječenju [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]] znatno je opala. Istovremeno su se razvijali novi psihoterapijski pravci čija je efikasnost ispitivana kroz naučna istraživanja i kliničke studije. Međutim, od 1960-ih upotreba psihoanalize zasnovane na Freudovim postavkama u liječenju [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]] znatno je opala. Uporedo s tim, pojavile su se različite vrste psihoterapije praćene kliničkim ispitivanjima osmišljenim za njihovo naučno testiranje. Među njima su kognitivne terapije, razvijene pod utjecajem [[Aaron Beck|Aarona Becka]], bihevioralne terapije zasnovane na radu [[B. F. Skinner]]a i [[Joseph Wolpe|Josepha Wolpea]], kao i vremenski ograničeni i strukturirani pristupi poput [[Interpersonalna psihoterapija|interpersonalne psihoterapije]]. U tretiranju poremećaja kod djece i adolescenata te osoba sa shizofrenijom posebno mjesto zauzimaju različiti oblici [[Porodična terapija|porodične terapije]]. Brojni koncepti nastali u okviru psihoterapije postali su sastavni dio savremene kliničke prakse. Oni ne služe samo kao terapijske metode nego i kao teorijski okviri koji pomažu stručnjacima u razumijevanju složenih obrazaca ljudskog ponašanja, emocija i međuljudskih odnosa. Psihoterapija može biti usmjerena na liječenje specifičnih [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]], rješavanje svakodnevnih životnih problema, unapređenje [[Interpersonalni odnosi|interpersonalnih odnosa]] ili ostvarivanje ličnih ciljeva. Terapijski proces može se provoditi samostalno ili u kombinaciji s [[Farmakoterapija|farmakoterapijom]], odnosno prije, tokom ili nakon primjene [[Psihofarmaci|psihofarmaka]]. Psihoterapijski pristupi mogu se klasifikovati na više različitih načina. Jedna od najčešćih podjela razlikuje terapije zasnovane na [[Medicinski model|medicinskom modelu]] od onih koje proizlaze iz [[Humanistički model|humanističkog pristupa]]. U okviru medicinskog modela klijent se posmatra kao osoba koja pati od određenog poremećaja ili teškoće, dok terapeut koristi svoja stručna znanja i vještine kako bi pomogao u ublažavanju simptoma i uspostavljanju psihološkog funkcionisanja. Primjer takvog pristupa predstavlja široka primjena dijagnostičkih klasifikacija poput [[Dijagnostički i statistički priručnik za mentalne poremećaje|Dijagnostičkog i statističkog priručnika za mentalne poremećaje]] (DSM). Nasuprot tome, humanistički pristupi nastoje izbjeći patologiziranje ljudskog iskustva. U njima se naglasak stavlja na razvoj ličnih potencijala, samorazumijevanje i lični rast. Terapeut nastoji stvoriti odnos i okruženje koje podstiče iskustveno učenje i razvoj, pri čemu se njegova uloga češće opisuje kao facilitator ili pomagač nego kao stručnjak koji "liječi" poremećaj. Psihoterapija se također može podijeliti prema broju učesnika uključenih u terapijski proces. Individualna psihoterapija podrazumijeva rad jednog terapeuta s jednim klijentom, dok [[grupna psihoterapija]] uključuje više učesnika. U ovu kategoriju ubrajaju se i [[partnerska terapija]] te [[porodična terapija]], koje se fokusiraju na interpersonalne odnose i porodičnu dinamiku.<ref name="Crago_2006">{{cite book |last=Crago |first=Hugh |title=Couple, Family and Group Work: First Steps in Interpersonal Intervention |date=2006 |publisher=Open University Press |location=Maidenhead, Berkshire; New York |isbn=978-0335211425 |url=https://books.google.ba/books?id=EWX4AAAAQBAJ |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> Drugi kriterij podjele odnosi se na trajanje terapijskog procesa. Terapije koje obuhvataju manji broj seansi tokom nekoliko sedmica ili mjeseci najčešće se označavaju kao [[Kratka psihoterapija|kratke psihoterapije]]. S druge strane, dugotrajne terapije mogu trajati godinama, uz redovne susrete između terapeuta i klijenta. Neki autori razlikuju i psihoterapijske pristupe prema njihovim osnovnim ciljevima. Tako se govori o otkrivajućim ili [[Dubinska psihologija|dubinskim terapijama]] i o [[Suportivna psihoterapija|suportivnim terapijama]]. Dubinske terapije usmjerene su na razvijanje uvida u nesvjesne ili dublje uzroke psiholoških teškoća, pri čemu je klasična psihoanaliza najpoznatiji primjer takvog pristupa. Suportivna psihoterapija, nasuprot tome, usmjerena je na jačanje postojećih kapaciteta za suočavanje sa životnim izazovima. Terapeut pruža emocionalnu podršku, ohrabrenje, pomoć u procjeni stvarnosti i razvijanju efikasnijih strategija prilagođavanja. Izbor između suportivnog i dubinskog pristupa zavisi od prirode problema, psiholoških resursa klijenta i ciljeva terapijskog procesa.<ref name="Misch_2000">{{cite journal |last=Misch |first=Donald A. |title=Basic Strategies of Dynamic Supportive Therapy |journal=The Journal of Psychotherapy Practice and Research |volume=9 |issue=4 |date=2000 |pages=173–189 |pmc=3330607 |pmid=11069130 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3330607/ |access-date=24. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Humanističke psihoterapije === {{Glavni|Humanistička psihologija}} Humanističke psihoterapije, koje se često nazivaju i [[Iskustveno znanje|iskustvenim]] terapijama, zasnivaju se na principima [[humanistička psihologija|humanističke psihologije]]. Nastale su sredinom 20. vijeka kao reakcija na [[biheviorizam]] i [[Psihoanaliza|psihoanalizu]] te su zbog toga često označavane kao "treća sila" u [[Psihologija|psihologiji]]. Njihov fokus usmjeren je na lični razvoj, potrebe pojedinca, [[Subjektivnost i objektivnost (filozofija)|subjektivno]] iskustvo i potragu za smislom, pri čemu se naglašava potencijal za rast i razvoj, a ne prvenstveno [[psihopatologija]] i poremećaji.<ref name="Maslow_1962">{{cite book |last=Maslow |first=Abraham H. |title=Toward a psychology of being |date=1962 |publisher=Van Nostrand |location=Princeton, N.J. |url=https://archive.org/details/towardpsychology00masl |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Humanističkih pristup polazi od pretpostavke da svaka osoba posjeduje urođenu težnju ka razvoju vlastitih sposobnosti i ostvarenju svojih potencijala, što je [[Abraham Maslow]] nazvao [[Samoaktualizacija|samoaktualizacijom]]. Uloga terapeuta jeste da stvori sigurno, podržavajuće i relacijsko okruženje u kojem se ta težnja može razvijati.<ref name="Stefaroi_2012">{{cite book |last=Stefaroi |first=Petru |title=The Humanistic Approach in Psychology & Psychotherapy, Sociology & Social Work, Pedagogy & Education, Management and Art: Personal Development and Community Development |date=2012 |publisher=CreateSpace |location=Charleston, SC |isbn=978-1535271646 |url=https://www.academia.edu/30855918/The_Humanistic_Approach_in_Psychology_and_Psychotherapy_Sociology_and_Social_Work_Pedagogy_and_Education_Management_and_Art_Personal_Development_and_Community_Development |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Humanistička psihologija dijelom je povezana s [[Egzistencijalizam|egzistencijalizmom]], prema kojoj ljudi pronalaze smisao života kroz vlastite izbore i djelovanje. Na tim idejama zasniva se i [[egzistencijalna terapija]], koja je blisko povezana s [[Fenomenologija (filozofija)|fenomenologijom]].<ref name="Deurzen_Kenward_2011">{{cite book |last1=van Deurzen |first1=Emmy |last2=Kenward |first2=Raymond |date=2011 |title=Dictionary of Existential Psychotherapy and Counselling |url=https://sk.sagepub.com/ency/edvol/dictionary-of-existential-psychotherapy-and-counselling/toc |publisher=SAGE Publications Ltd |doi=10.4135/9781446220771 |isbn=9780761970958 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Gessmann_1996">{{cite book |last=Gessmann |first=H. W. |date=1996 |chapter=Humanistische Psychologie und Humanistisches Psychodrama |chapter-url=https://www.iccpp.org/wp-content/uploads/2020/08/Humanistische-Psychologie-und-Humanistisches-Psychodrama-de.pdf |title=Humanistisches Psychodrama |volume=Band 4 |publisher=Verlag des PIB |location=Duisburg |access-date=25. 6. 2026 |language=de}}</ref> Jedan od najpoznatijih humanističkih pristupa jeste [[terapija usmjerena na osobu]], koju je razvio [[Carl Rogers]]. Ovaj pristup naglašava važnost terapeutove empatije, otvorenosti i "bezuslovnog pozitivnog prihvatanja" klijenta. Smatra se da takav odnos omogućava klijentu da izrazi i razvije vlastito [[self|ja]].<ref name="Rogers_1951">{{cite book |last=Rogers |first=Carl R. |date=1951 |title=Client-Centered Therapy, Its Current Practice, Implications, and Theory |url=https://archive.org/details/clientcenteredth00roge |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Humanistička [[psihodrama]] (HPD) predstavlja oblik psihoterapije zasnovan na humanističkom shvatanju čovjeka.<ref name="Gessmann_1996" /> Za razliku od klasične psihodrame, koja je bila pod utjecajem psihoanalitičkih ideja o emocionalnom pražnjenju (katarzi), humanistička psihodrama usmjerena je na razvoj ličnosti i ličnih potencijala.<ref name="Gessmann_1996" /> U ovom pristupu samosvijest, samoprihvatanje i samoostvarenje imaju centralno mjesto. Terapeutski proces polazi od subjektivnih iskustava, osjećaja i misli pojedinca, a promjena se nastoji postići kroz bolje razumijevanje sebe i vlastitih životnih iskustava.<ref name="Gessmann_1996" /> [[Geštalt terapija]], izvorno nazivana "terapija koncentracijom", predstavlja egzistencijalni i iskustveni pristup koji pomaže osobi da razvije svijest o sebi i svom ponašanju u različitim životnim situacijama. Umjesto dugih analiza prošlih događaja, geštalt terapija naglašava neposredno iskustvo i ono što osoba doživljava "ovdje i sada". Ovaj pristup proizašao je pod utjecajem različitih teorijskih pravaca, te se zasniva na četiri glavna teorijska stuba: [[Fenomenologija (psihologija)|fenomenološkoj metodi]], dijaloškom odnosu, strategijama teorije polja i eksperimentalnoj slobodi.<ref name="Wheeler_2013">{{cite book |last=Wheeler |first=Gordon |date=2013 |title=Gestalt Reconsidered: A New Approach to Contact and Resistance |url=https://books.google.ba/books?id=rZrWYyuaNnUC |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=9781134895021 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Krajem 20. vijeka (1998-1999) razvijen je i pristup "ljudske datosti" ({{en|human givens}}), koji predstavlja kraći i izrazito praktično usmjeren oblik humanističke terapije. Ovaj model polazi od pretpostavke da ljudi imaju određene univerzalne emocionalne potrebe, kao što su potreba za sigurnošću, autonomijom, pripadanjem i društvenom povezanošću. Psihološke poteškoće nastaju kada te potrebe nisu adekvatno zadovoljene, pa je cilj terapije pomoći osobi da pronađe efikasnije načine njihovog ispunjavanja.<ref name="Maslow_1943">{{cite journal |last=Maslow |first=Abraham H. |date=1943 |title=A theory of human motivation |url=https://www.excelcentre.net/TheoryHumanMotivation.pdf |journal=Psychological Review |volume=50 |issue=4 |pages=370–396 |doi=10.1037/h0054346 |hdl=10983/23610 |citeseerx=10.1.1.334.7586 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Deci_Ryan_1985">{{cite book |last1=Deci |first1=Edward L. |last2=Ryan |first2=Richard M. |date=1985 |title=Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior |url=https://eduq.info/xmlui/handle/11515/34618 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4899-2271-7 |isbn=978-1-4899-2273-1 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Griffin_Tyrrell_2003">{{cite book |last1=Griffin |first1=Joe |last2=Tyrrell |first2=Ivan |date=2003 |title=Human Givens: A New Approach to Emotional Health and Clear Thinking |url=https://books.google.bf/books?id=ajDTAQAACAAJ |publisher=HG Publishing |isbn=9781899398263 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Corp_et_al_2008">{{cite journal |last1=Corp |first1=Nadia |last2=Tsaroucha |first2=Anna |last3=Kingston |first3=Paul |date=2008 |title=Human givens therapy: The evidence base |url=https://www.researchgate.net/publication/235262207_Human_Givens_Therapy_The_Evidence_Base |journal=Mental Health Review Journal |volume=13 |issue=4 |pages=44–52 |doi=10.1108/13619322200800027 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Terapije usmjerene na uvid === {{Glavni|Psihoterapija usmjerena na uvid}} [[Psihoterapija usmjerena na uvid|Psihoterapije usmjerene na uvid]] predstavljaju skup terapijskih pristupa čiji je cilj otkrivanje, razumijevanje i tumačenje [[Nesvjesni um|nesvjesnih]] psihičkih procesa koji utječu na ponašanje, emocije i međuljudske odnose pojedinca. Ovaj naziv najčešće se odnosi na psihodinamsku terapiju, dok je psihoanaliza njen najstariji i najintenzivniji oblik. Ovaj naziv najčešće se odnosi na [[psihodinamska psihoterapija|psihodinamsku psihoterapiju]], u kojoj [[psihoanaliza]] predstavlja najstariji i najintenzivniji oblik. Ovi pristupi, koji pripadaju području [[Dubinska psihologija|dubinske psihologije]], polaze od pretpostavke da mnogi psihološki simptomi i obrasci ponašanja proizlaze iz nesvjesnih konflikata i iskustava. Tokom terapije pacijent se podstiče da verbalizuje svoje misli, osjećanja, fantazije i snove, uglavnom putem metode [[Slobodne asocijacije (psihologija)|slobodnih asocijacije]]. Na osnovu tog materijala terapeut nastoji razumjeti i protumačiti nesvjesne konflikte iz prošlosti i sadašnjosti koji mogu biti povezani s emocionalnim teškoćama, simptomima ili problemima u funkcionisanju ličnosti. Razvoj psihodinamske teorije oblikovalo je šest značajnih psihoanalitičkih škola:<ref name="Tartakovsky_2021">{{cite web |title=Is Psychodynamic Therapy Right for Me? |url=https://psychcentral.com/lib/psychodynamic-therapy |website=Psych Central |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freudovska psihoanaliza, [[psihologija ega]], [[teorija objektnih odnosa]], [[psihologija selfa]], [[interpersonalna psihoanaliza]]<ref name="Sullivan_2011">{{cite book |last1=Sullivan |first1=Harry Stack |title=The Interpersonal Theory of Psychiatry |date=2011 |publisher=Routledge |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Sullivan_Interpersonal_Theory_of_Psychiatry.pdf |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[relacijska psihoanaliza]].<ref name="Mitchell_1988">{{cite book |last1=Mitchell |first1=Stephen A. |title=Relational Concepts in Psychoanalysis: An Integration |date=1988 |publisher=Harvard University Press |isbn=9780674754119 |url=https://books.google.ba/books?id=Hv-JiENaRUMC |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored individualnog rada, razvijeni su i različiti oblici analitičke [[Grupna terapija|grupne terapije]]. === Kognitivno-bihevioralne psihoterapije === {{Glavni|Kognitivno-bihevioralna terapija}} [[Bihevioralna terapija|Bihevioralne terapije]] koriste [[biheviorizam|bihevioralne]] tehnike, uključujući [[Primijenjena analiza ponašanja|primijenjenu analizu ponašanja]] (poznatu i kao [[modifikacija ponašanja]]), kako bi promijenile neprilagođene obrasce ponašanja s ciljem poboljšanja emocionalnih reakcija, kognitivnih procesa i interakcija s drugim ljudima. [[Funkcionalno-analitička psihoterapija]] predstavlja jedan od oblika ovog pristupa. Po svojoj prirodi, bihevioralne terapije su empirijske (zasnovane na podacima), kontekstualne (usmjerene na okruženje i kontekst), funkcionalne (zainteresovane za efekat ili posljedicu koju ponašanje na kraju proizvodi), probabilističke (ponašanje posmatraju kao statistički predvidljivo), [[monizam|monističke]] (odbacuju dualizam uma i tijela te osobu promatraju kao jedinstvenu cjelinu) i relacijske (analiziraju dvosmjerna uzajamna djelovanja).<ref name="Sundberg_Winebarger_Taplin_2002">{{cite book |last1=Sundberg |first1=Norman D. |last2=Winebarger |first2=Allen A. |last3=Taplin |first3=Julian R. |title=Clinical Psychology: Evolving Theory, Practice, and Research |date=2002 |publisher=Prentice Hall |edition=4 |isbn=9780130871190 |url=https://books.google.ba/books/about/Clinical_Psychology.html?id=gqMKAAAACAAJ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Kognitivna terapija]] neposredno je usmjerena na promjenu načina mišljenja kako bi se unaprijedile emocije i ponašanje. [[Kognitivno-bihevioralna terapija]] nastoji objediniti navedena dva pristupa te se fokusira na oblikovanje i preoblikovanje ljudske [[kognicija|kognicije]], [[emocije|emocija]] i [[ponašanje|ponašanja]]. U kognitivno-bihevioralnoj terapiji (KBT) terapeut koristi različite metode kako bi pomogao klijentima da prepoznaju, procijene i prevladaju problematične i disfunkcionalne obrasce mišljenja, emocionalnog reagovanja i ponašanja. Koncept psihoterapija "trećeg vala" odražava utjecaj [[Istočna filozofija u kliničkoj psihologiji|istočne filozofije na kliničku psihologiju]]. Ovi pristupi uključuju principe poput [[Meditacija|meditacije]] u terapijske intervencije kao što su [[kognitivna terapija zasnovana na svjesnosti]], [[terapija prihvatanjem i posvećenošću]] te [[dijalektičko-bihevioralna terapija]], koja se često primjenjuje u tretmanu [[Granični poremećaj ličnosti|graničnog poremećaja ličnosti]].<ref name="Lebow_2008_Contemporary" /> [[Interpersonalna psihoterapija]] (IPT) relativno je [[Kratka psihoterapija|kratak oblik psihoterapije]] koji potiče iz kognitivno-bihevioralnih i [[Psihodinamska psihoterapija|psihodinamskih]] pristupa. Ovaj oblik terapije posljednjih decenija privukao je značajnu istraživačku pažnju te se preporučuje u stručnim smjernicama za liječenje određenih [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]]. IPT se usmjerava na povezanost između [[Raspoloženje (psihologija)|raspoloženja]] i društvenih okolnosti, te pomaže u razvijanju [[Socijalne vještine|socijalnih vještina]] i jačanju socijalne podrške.<ref name="Markowitz_Weissman_2012">{{cite journal |last1=Markowitz |first1=John C. |last2=Weissman |first2=Myrna M. |title=Interpersonal psychotherapy: past, present and future |journal=Clinical Psychology & Psychotherapy |volume=19 |issue=2 |pages=99–105 |date=2012 |pmid=22331561 |pmc=3427027 |doi=10.1002/cpp.1774 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3427027/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Njen cilj je unaprijediti prilagođavanje pojedinca aktuelnim međuljudskim ulogama i životnim situacijama. [[Izlaganje i prevencija odgovora]] (ERP) je tehnika koju terapeuti najčešće primjenjuju u liječenju [[opsesivno-kompulzivni poremećaj|opsesivno-kompulzivnog poremećaja]] (OKP).<ref name="IOCDF_ERP">{{cite web |title=Exposure and Response Prevention (ERP) |url=https://iocdf.org/about-ocd/treatment/erp/ |website=International OCD Foundation |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema stajalištu, [[Američko psihijatrijsko udruženje|Američkog psihijatrijskog udruženja]] (APA) navodi da [[kognitivno-bihevioralna terapija]] koji se primarno oslanja na bihevioralne tehnike (poput ERP-a) ima najsnažniju empirijsku podršku među psihosocijalnim intervencijama.<ref name="Simpson_Koran_2013">{{cite web |last1=Simpson |first1=H. Blair |last2=Koran |first2=Lorrin M. |date=2013 |title=Guideline Watch: Practice guideline for the treatment of patients with obsessive-compulsive disorder |url=https://psychiatryonline.org/pb/assets/raw/sitewide/practice_guidelines/guidelines/ocd-watch.pdf |website=Psychiatry Online |publisher=American Psychiatric Association |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Suština ERP-a sastoji se u tome da se osoba postepeno suočava sa situacijama ili podražajima koji izazivaju strah (izlaganje), dok se istovremeno uzdržava od izvođenja kompulzivnih rituala (prevencija odgovora). Na taj način dolazi do postepenog smanjenja [[anksioznost]]i i potrebe za ritualnim ponašanjem. Terapija se uobičajeno provodi na "hijerarhijski način", što znači da se pacijent, kako napreduje kroz ciklus tretmana, suočavaja sa stimulansima koji izazivaju sve viši nivo anksioznosti.<ref name="Riemann_BeyondOCD">{{cite web |last1=Riemann |first1=Bradley C. |title=How I Treat OCD |url=https://beyondocd.org/expert-perspectives/articles/how-i-treat-ocd |website=Beyond OCD |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="APA_OCD_Guide">{{cite web |author=American Psychiatric Association Steering Committee on Practice Guidelines |title=Treating obsessive-compulsive disorder: A quick reference guide |url=https://psychiatryonline.org/pb/assets/raw/sitewide/practice_guidelines/guidelines/ocd-guide.pdf |website=Psychiatry Online |publisher=American Psychiatric Association |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Sve veći broj istraživanja ukazuje na to da su prakse [[svjesna prisutnost|svjesne prisutnosti]] ({{en|mindfulnessa}}), zasnovane na usmjeravanju pažnje na sadašnji trenutak, efikasne u psihijatrijskom tretmanu te su posljednjih godina postale veoma rasprostranjene.<ref name="Alkan_etal_2025">{{cite journal |last1=Alkan |first1=Ekin |last2=Kumar |first2=Geetanjali |last3=Ravichandran |first3=Shreya |last4=Kaushal |first4=Samiksha Rakesh |last5=Salazar-de-Pablo |first5=Gonzalo |last6=Alerci |first6=Livia |last7=Michaud-Feinberg |first7=Joelle |last8=Gutiérrez-Rojas |first8=Luis |last9=Zorzi |first9=Carline |last10=Klauser |first10=Paul |last11=Golay |first11=Philippe |last12=Kramer |first12=Ueli |last13=Alameda |first13=Luis |title=Effectiveness of mindfulness based interventions in reducing depressive symptoms across mental disorders: A meta-analysis of randomized controlled trials |journal=Psychiatry Research |volume=348 |pages=116473 |date=2025 |doi=10.1016/j.psychres.2025.116473 |hdl=10261/391413 |url=https://arodes.hes-so.ch/record/15876/files/AlkanEtal_2025_Effectiveness.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Goldberg_etal_2018">{{cite journal |last1=Goldberg |first1=Simon B. |last2=Tucker |first2=Raymond P. |last3=Greene |first3=Paul A. |last4=Davidson |first4=Richard J. |last5=Wampold |first5=Bruce E. |last6=Kearney |first6=David J. |last7=Simpson |first7=Tracy L. |title=Mindfulness-based interventions for psychiatric disorders: A systematic review and meta-analysis |journal=Clinical Psychology Review |volume=59 |pages=52–60 |date=2018 |pmid=29126747 |pmc=5741505 |doi=10.1016/j.cpr.2017.10.011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5741505/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Calderone_etal_2024">{{cite journal |last1=Calderone |first1=Andrea |last2=Latella |first2=Desirée |last3=Impellizzeri |first3=Federica |last4=de Pasquale |first4=Paolo |last5=Famà |first5=Fausto |last6=Quartarone |first6=Angelo |last7=Calabrò |first7=Rocco Salvatore |title=Neurobiological changes induced by mindfulness and meditation: A systematic review |journal=Biomedicines |volume=12 |issue=11 |pages=2613 |date=2024 |doi=10.3390/biomedicines12112613 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11591838/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> U savremenim teorijama pretpostavlja se da intervencije zasnovane na svjesnoj prisutnosti ostvaruju svoje blagotvorne efekte na mentalno zdravlje kroz smanjenje ruminacije (pretjeranog i ponavljajućeg razmišljanja), jačanje decentriranja (sposobnosti distanciranog posmatranja vlastitih misli), unapređenje regulacije emocija, razvoj samosaosjećanja i povećanje psihološke fleksibilnosti.<ref name="Gkintoni_etal_2025">{{cite journal |last1=Gkintoni |first1=Evgenia |last2=Vassilopoulos |first2=Stephanos P. |last3=Nikolaou |first3=Georgios |title=Mindfulness-based cognitive therapy in clinical practice: A systematic review of neurocognitive outcomes and applications for mental health and well-being |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=14 |issue=5 |pages=1703 |date=2025 |issn=2077-0383 |doi=10.3390/jcm14051703 |publisher=MDPI AG |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11900371/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weder_2022">{{cite journal |last1=Weder |first1=Bruno J. |title=Mindfulness in the focus of the neurosciences - The contribution of neuroimaging to the understanding of mindfulness |journal=Frontiers in Behavioral Neuroscience |volume=16 |pages=928522 |date=2022 |issn=1662-5153 |doi=10.3389/fnbeh.2022.928522 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9622333/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Pascoe_etal_2017">{{cite journal |last1=Pascoe |first1=Michaela C. |last2=Thompson |first2=David R. |last3=Jenkins |first3=Zoe M. |last4=Ski |first4=Chantal F. |title=Mindfulness mediates the physiological markers of stress: Systematic review and meta-analysis |journal=Journal of Psychiatric Research |volume=95 |pages=156–178 |date=2017 |pmid=28863392 |doi=10.1016/j.jpsychires.2017.08.004 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0022395617301462 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Empirijska istraživanja dodatno pokazuju da smanjenje ruminacije posreduje u ublažavanju simptoma depresije, anksioznosti i psihološkog distresa, što upućuje da ruminacija kao primarni mehanizam putem kojeg intervencije zasnovane na svjesnoj prisutnosti ostvaruju svoje terapijske efekte.<ref name="Kaplan_etal_2018">{{cite journal |last1=Kaplan |first1=Deanna M. |last2=Palitsky |first2=Roman |last3=Carey |first3=Angela L. |last4=Crane |first4=Tracy E. |last5=Havens |first5=Cody M. |last6=Medrano |first6=Michael R. |last7=Reznik |first7=Samantha J. |last8=Sbarra |first8=David A. |last9=O'Connor |first9=Mary-Frances |title=Maladaptive repetitive thought as a transdiagnostic phenomenon and treatment target: An integrative review |journal=Journal of Clinical Psychology |volume=74 |issue=7 |pages=1126–1136 |date=2018 |pmid=29342312 |doi=10.1002/jclp.22585 |url=https://stoptransingkids.wordpress.com/wp-content/uploads/2019/03/kaplan_et_al-2018-journal_of_clinical_psychology.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="PeresteloPerez_etal_2017">{{cite journal |last1=Perestelo-Perez |first1=Lilisbeth |last2=Barraca |first2=Jorge |last3=Peñate |first3=Wenceslao |last4=Rivero-Santana |first4=Amado |last5=Alvarez-Perez |first5=Yolanda |title=Mindfulness-based interventions for the treatment of depressive rumination: Systematic review and meta-analysis |journal=International Journal of Clinical and Health Psychology |volume=17 |issue=3 |pages=282–295 |date=2017 |pmid=30487903 |pmc=6220915 |doi=10.1016/j.ijchp.2017.07.004 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6220915/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Li_etal_2022">{{cite journal |last1=Li |first1=Pan |last2=Mao |first2=Lingyun |last3=Hu |first3=Maorong |last4=Lu |first4=Zihang |last5=Yuan |first5=Xin |last6=Zhang |first6=Yanyan |last7=Hu |first7=Zhizhong |title=Mindfulness on rumination in patients with depressive disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |volume=19 |issue=23 |pages=16101 |date=2022 |doi=10.3390/ijerph192316101 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9737922/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Među ostalim oblicima psihoterapije ubrajaju se [[realitetna terapija]] odnosno [[Glasserova teorija izbora]], [[multimodalna terapija]], kao i terapijski pristupi razvijeni za specifične poremećaje. U ovu grupu spadaju terapije za [[posttraumatski stresni poremećaj]] (PTSP), poput [[Terapija kognitivnog procesiranja|terapije kognitivnog procesiranja]], zatim tretmani za [[Poremećaj upotrebe supstanci|poremećaje povezane s upotrebom psihoaktivnih supstanci]], kao što su [[prevencija relapsa]] (prevencija povrata bolesti) i [[kontingencijski menadžment]] (upravljanje nepredviđenim okolnostima), te terapije namijenjene osobama s [[Dualna dijagnoza|istovremenim prisustvom više poremećaja]] (komorbiditetom), među kojima je poznat program "Seeking Safety".<ref name="Najavits_2009">{{cite book|last1=Najavits |first1=Lisa M. |editor1-last=Springer |editor1-first=David W. |editor2-last=Rubin |editor2-first=Allen |chapter=Seeking safety: An implementation guide |title=Substance abuse treatment for youth and adults: Clinician's guide to evidence-based practice series |location=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |pages=311–347 |date=2009 |isbn=978-0-470-24453-1 |oclc=303076493 |url=https://www.wiley.com/en-fr/shop/psychology-general/substance-abuse-treatment-for-youth-and-adults-clinician's-guide-to-evidence-based-practice-p-9780470543764 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Sistemske psihoterapije === {{Glavni|Sistemska terapija}} [[File:Gruppovaya-psihoterapiya.jpg|mini|right|300px|Grupna terapija, Ukrajina]] [[Sistemska terapija]] nastoji sagledati pojedinca ne samo kao zasebnu osobu, što je često u osnovi drugih psihoterapijskih pristupa, nego i kroz njegove odnose s drugim ljudima. Fokusirana je na međusobne interakcije, obrasce ponašanja i dinamiku grupa. U sistemske terapije ubrajaju se [[porodična terapija]] i [[bračno savjetovanje]]. [[Psihologija zajednice]] također se smatra jednim od oblika sistemskog pristupa u psihologiji. Termin [[grupna terapija]] prvi je upotrijebio oko 1920. [[Jacob L. Moreno]]. Njegov najznačajniji doprinos bio je razvoj [[Psihodrama|psihodrame]], metode u kojoj grupa istovremeno ima ulogu izvođača i publike, a individualni problemi istražuju se kroz njihovo scensko prikazivanje pod vodstvom terapeuta. Primjenu grupe terapije u bolničkim i vanbolničkim uslovima razvilo je nekoliko evropskih psihoanalitičara koji su emigrirali u Sjedinjene Američke Države. Među njima se isticao [[Paul Schilder]], koji je u malim terapijskim grupama u bolnici Bellevue u New Yorku liječio osobe s teškim neurotskim i blažim psihotičnim poremećajima. Značaj grupnog rada posebno je došao do izražaja u Ujedinjenom Kraljevstvu tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Tada je nekoliko psihoanalitičara i psihijatara pokazalo vrijednost grupnih metoda u procesu selekcije oficira za vojne potrebe. Nakon toga, nekolicina pionira ovog pristupa, među kojima su bili [[Wilfred Bion]] i [[John Rickman (psihoanalitičar)|John Rickman]], dobila je priliku organizovati vojne psihijatrijske jedinice zasnovane na grupnom radu. Njihov rad kasnije su nastavili [[S. H. Foulkes]], Main i Bridger. Važnu ulogu u razvoju grupne psihoterapije imali su eksperimenti provedeni u [[Bolnica Hollymoor|bolnici Northfield]] u Birminghamu. Ovi eksperimenti, poznati kao "Northfield eksperimenti", nakon Drugog svjetskog rata doprinijeli su razvoju socijalne terapije i pokreta [[Terapijska zajednica|terapijskih zajednica]], kao i primjeni rada u malim grupama u liječenju neurotskih poremećaja i poremećaja ličnosti. Danas se grupna psihoterapija primjenjuje u različitim kliničkim ustanovama, ali i u privatnoj psihoterapijskoj praksi.<ref name="Gessmann_2012">{{cite journal |last1=Gessmann |first1=Hans-Werner |title=Empirischer Beitrag zur Prüfung der Wirksamkeit psychodramatischer Gruppenpsychotherapie bei NeurosepatientInnen (ICD-10: F3, F4) |journal=Zeitschrift für Psychodrama und Soziometrie |volume=10 |issue=1 |date=2012 |doi=10.1007/s11620-011-0128-3 |url=https://www.researchgate.net/publication/257703074_Empirischer_Beitrag_zur_Prufung_der_Wirksamkeit_psychodramatischer_Gruppenpsychotherapie_bei_NeurosepatientInnen_ICD-10_F3_F4 |access-date=25. 6. 2026 |language=de}}</ref> === Ekspresivne psihoterapije === {{Glavni|Ekspresivna terapija}} [[Ekspresivna psihoterapija]] predstavlja oblik terapije koji kao osnovno sredstvo tretmana koristi umjetničko izražavanje. Terapijski proces zasniva se na improvizacijskim, stvaralačkim, rekreativnim i receptivnim iskustvima kroz različite umjetničke forme. Ekspresivni psihoterapeuti primjenjuju različite discipline kreativnih umjetnosti kao terapijske intervencije. Među njima su [[terapija plesom]], [[dramska terapija]], [[art terapija]], [[muzikoterapija]] i [[terapija pisanjem]], kao i drugi srodni pristupi.<ref name="Malchiodi_2007">{{cite book |editor1-last=Malchiodi |editor1-first=Cathy A. |title=Expressive therapies |location=New York, London |publisher=The Guilford Press |date=2007 |isbn=978-1-59385-087-6 |url=https://www.istanbulsanatlayasam.org/uploads/1/4/2/7/14276347/expressive_therapies.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en |archive-date=27. 4. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427065857/https://www.istanbulsanatlayasam.org/uploads/1/4/2/7/14276347/expressive_therapies.pdf |url-status=dead }}</ref> Ovaj oblik terapije može uključivati i tehnike poput [[Imenovanje emocija|imenovanja emocija]], odnosno verbalnog prepoznavanja i opisivanja emocionalnih stanja. Polazište ekspresivne psihoterapije jeste uvjerenje da se mnogi psihološki problemi najuspješnije obrađuju kroz kreativno izražavanje mašte i iskustava. Tokom stvaralačkog procesa klijenti istražuju vlastite misli, emocije i konflikte, dok se sadržaji koji se pojave kroz umjetnički rad naknadno integrišu i obrađuju u terapijskom procesu. === Postmodernističke psihoterapije === Postmodernističke psihoterapije, poznate i kao [[Poststrukturalizam|poststrukturalističke]] ili [[Konstruktivizam (psihološki pravac)|konstruktivističke]] psihoterapije, polaze od stava da stvarnost nije jedinstvena i objektivno zadana, već da ljudi oblikuju vlastita značenja kroz iskustvo, jezik i društvene odnose. [[Narativna terapija]] usmjerena je na "dominantnu priču" koju osoba razvija o sebi i svom životu. Kroz terapijski razgovor istražuju se načini na koje su određena uvjerenja, interpretacije i životne priče stekle dominantan položaj. Kada klijent smatra korisnim, pažnja se može posvetiti i društvenim, kulturnim i historijskim faktorima koji su utjecali na oblikovanje tih narativa. [[Koherentna terapija]] polazi od pretpostavke da simptomi proizlaze iz više nivoa mentalnih konstrukata i implicitnih uvjerenja. Prema ovom pristupu, simptomi predstavljaju pokušaj osobe da ostvari samoočuvanje ili samopotvrđivanje, čak i kada takvi obrasci dovode do psiholoških poteškoća. [[Feministička terapija]] odbacuje ideju da postoji samo jedan ispravan ili univerzalan način tumačenja stvarnosti. Ona naglašava važnost društvenog konteksta, odnosa moći, roda i društvene nejednakosti u razumijevanju psiholoških problema te se zbog toga ubraja među postmodernističke psihoterapijske pristupe.<ref name="Evans_etal_2010">{{cite book |last1=Evans |first1=Kathy M. |last2=Kincade |first2=Elizabeth Ann |last3=Seem |first3=Susan Rachael |title=Introduction to feminist therapy: Strategies for social and individual change |publisher=SAGE |date=2010 |isbn=978-1-4129-1536-6 |url=https://books.google.ba/books?id=_rsAdzE9KfkC |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Ostali psihoterapijski pristupi === [[Transpersonalna psihologija]] i s njom povezani terapijski pristupi promatraju klijenta u kontekstu duhovnog razumijevanja svijesti.<ref name="Gillette_Tartakovsky_2022">{{cite web |last1=Gillette |first1=Hope |last2=Tartakovsky |first2=Margarita |title=Basics of transpersonal psychology and applications in therapy |url=https://psychcentral.com/health/transpersonal-psychology-spiritual-therapy |website=Psych Central |date=2022 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Pozitivna psihoterapija]] (PPT) razvijena je 1968. kao metoda unutar humanističke i psihodinamske psihoterapije. Zasniva se na pozitivnoj slici o čovjeku te koristi pristup usmjeren na očuvanje i unapređenje zdravlja, razvoj ličnih potencijala i razumijevanje unutrašnjih konflikata. [[Hipnoterapija]] predstavlja oblik terapije koji se provodi dok se osoba nalazi u stanju [[Hipnoza|hipnoze]]. Najčešće se koristi s ciljem modifikacije ponašanja, emocionalnih reakcija i stavova. Hipnoterapija se primjenjuje u radu s različitim problemima, uključujući disfunkcionalne navike,<ref name="Johnson_Karkut_1994">{{cite journal |last1=Johnson |first1=David L. |last2=Karkut |first2=Richard T. |title=Performance by gender in a stop-smoking program combining hypnosis and aversion |journal=Psychological Reports |volume=75 |issue=2 |pages=851–857 |date=1994 |doi=10.2466/pr0.1994.75.2.851 |pmid=7862796 |s2cid=39850409 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.2466/pr0.1994.75.2.851 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Barber_2001">{{cite journal |last1=Barber |first1=Joseph |title=Freedom from smoking: Integrating hypnotic methods and rapid smoking to facilitate smoking cessation |journal=The International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis |volume=49 |issue=3 |pages=257–266 |date=2001 |doi=10.1080/00207140108410075 |pmid=11430159 |s2cid=29607578 |url=https://europepmc.org/article/med/11430159 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Wynd_2005">{{cite journal |last1=Wynd |first1=Christine A. |title=Guided health imagery for smoking cessation and long-term abstinence |journal=Journal of Nursing Scholarship |volume=37 |issue=3 |pages=245–250 |date=2005 |doi=10.1111/j.1547-5069.2005.00042.x |pmid=16235865 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16235865/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Ahijevych_etal_2000">{{cite journal |last1=Ahijevych |first1=Karen |last2=Yerardi |first2=Ruth |last3=Nedilsky |first3=Nancy |title=Descriptive outcomes of the American Lung Association of Ohio hypnotherapy smoking cessation program |journal=The International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis |volume=48 |issue=4 |pages=374–387 |date=2000 |doi=10.1080/00207140008410367 |pmid=11011498 |s2cid=1116717 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11011498/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Pekala_etal_2004">{{cite journal |last1=Pekala |first1=Ronald J. |last2=Maurer |first2=Ronald |last3=Kumar |first3=V.K. |last4=Elliott |first4=Nancy C. |title=Self-hypnosis relapse prevention training with chronic drug/alcohol users: Effects on self-esteem, affect, and relapse |journal=The American Journal of Clinical Hypnosis |volume=46 |issue=4 |pages=281–297 |date=2004 |doi=10.1080/00029157.2004.10403613 |pmid=15190730 |s2cid=38903485 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00029157.2004.10403613 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[anksioznost]],<ref name="ONeill_etal_1999">{{cite journal |last1=O'Neill |first1=Lucy M. |last2=Barnier |first2=Amanda J. |last3=McConkey |first3=Kevin |title=Treating anxiety with self-hypnosis and relaxation |journal=Contemporary Hypnosis |volume=16 |issue=2 |pages=68–80 |date=1999 |doi=10.1002/ch.154 |url=https://bscah.co.uk/wp-content/uploads/2024/03/TREATING-ANXIETY-WITH-SELF-HYPNOSIS-AND-RELAXATION.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> bolesti povezane sa stresom,<ref name="Bryant_etal_2005">{{cite journal |last1=Bryant |first1=Richard A. |last2=Moulds |first2=Michelle L. |last3=Guthrie |first3=Rachel M. |last4=Nixon |first4=Reginald D.V. |title=The additive benefit of hypnosis and cognitive-behavioral therapy in treating acute stress disorder |journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |volume=73 |issue=2 |pages=334–340 |date=2005 |doi=10.1037/0022-006X.73.2.334 |pmid=15796641 |url=https://www.researchgate.net/publication/7938664_The_Additive_Benefit_of_Hypnosis_and_Cognitive-Behavioral_Therapy_in_Treating_Acute_Stress_Disorder |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Whitehouse_etal_1996">{{cite journal |last1=Whitehouse |first1=Wayne G. |last2=Dinges |first2=David F. |last3=Orne |first3=Emily C. |last4=Keller |first4=Steven E. |title=Psychosocial and immune effects of self-hypnosis training for stress management throughout the first semester of medical school |journal=Psychosomatic Medicine |volume=58 |issue=3 |pages=249–263 |date=1996 |doi=10.1097/00006842-199605000-00009 |pmid=8771625 |s2cid=43116854 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8771625/ |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> upravljanje bolom<ref name="Hammond_2007">{{cite journal |last1=Hammond |first1=D. Corydon |title=Review of the efficacy of clinical hypnosis with headaches and migraines |journal=The International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis |volume=55 |issue=2 |pages=207–219 |date=2007 |doi=10.1080/00207140601177921 |pmid=17365074 |s2cid=19705476 |url=https://hypnosforeningen.se/wp-content/uploads/2024/02/HammondHeadaches.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> i programe ličnog razvoja.<ref name="Callen_1983">{{cite journal |last1=Callen |first1=Kenneth E. |title=Auto-hypnosis in long distance runners |journal=The American Journal of Clinical Hypnosis |volume=26 |issue=1 |pages=30–36 |date=1983 |doi=10.1080/00029157.1983.10404135 |pmid=6678109 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00029157.1983.10404135 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Psihodelična terapija]] obuhvata terapijske postupke u kojima se koriste psihodelične supstance, kao što su [[LSD]], [[psilocibinske gljive]], [[Dimetiltriptamin|DMT]] i [[MDMA]].<ref name="Pollan_2018">{{cite news |last1=Pollan |first1=Michael |title=My adventures with the trip doctors: The researchers and renegades bringing psychedelic drugs into the mental health mainstream |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/05/15/magazine/health-issue-my-adventures-with-hallucinogenic-drugs-medicine.html |magazine=The New York Times Magazine |date=2018 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za razliku od konvencionalnih psihijatrijskih lijekova, koji se obično uzimaju redovno ili prema potrebi, u psihodeličnoj terapiji pacijent učestvuje u produženoj psihoterapijskoj seansi tokom djelovanja psihodelične supstance. Takve seanse najčešće su praćene pripremnim susretima prije terapije i integracijskim seansama nakon nje, s ciljem razumijevanja i uključivanja stečenih iskustava u svakodnevni život.<ref name="Byock_2018">{{cite journal |last1=Byock |first1=Ira |title=Taking psychedelics seriously |journal=Journal of Palliative Medicine |volume=21 |issue=4 |pages=417–421 |date=2018 |doi=10.1089/jpm.2017.0684 |pmid=29356590 |pmc=5867510 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5867510/ |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Carhart-Harris_2020">{{cite news |last1=Carhart-Harris |first1=Robin |title=We can no longer ignore the potential of psychedelic drugs to treat depression |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/jun/08/psychedelic-drugs-treat-depression |work=The Guardian |date=2020 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Psihodelična terapija često se poredi sa [[Šamanizam|šamanskim]] iscjeliteljskim ritualima autohtonih naroda. Istraživači ističu dvije osnovne razlike između ovih pristupa. Prva se odnosi na šamansko uvjerenje da postoji više stvarnosti koje se mogu istraživati kroz izmijenjena stanja svijesti, dok se druga odnosi na vjerovanje da su duhovna bića i entiteti koji se pojavljuju u snovima i vizijama stvarni.<ref name="Carhart-Harris_2020" /><ref name="Metzner_1998">{{cite journal |last1=Metzner |first1=R. |title=Hallucinogenic drugs and plants in psychotherapy and shamanism |journal=Journal of Psychoactive Drugs |volume=30 |issue=4 |pages=333–341 |date=1998 |doi=10.1080/02791072.1998.10399709 |pmid=9924839 |url=http://psychonautdocs.com/docs/Metzner%20-%20Hallucinogenic%20Plants.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Dobrotvorna inicijativa [[Founders Pledge]] sastavila je istraživački izvještaj o isplativim mogućnostima doniranja za finansiranje psihoterapijskih tretmana potpomognutih psihodelicima u svrhu zaštite mentalnog zdravlja.<ref name="Samuel_2020">{{cite news |last1=Samuel |first1=Sigal |title=The case for funding psychedelics to treat mental health |url=https://www.vox.com/future-perfect/2020/10/9/21506664/psychedelics-mental-health-depression-ptsd-psilocybin-mdma |work=Vox |date=2020 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hoeijmakers_Goth_2020">{{cite web |last1=Hoeijmakers |first1=Sjir |last2=Goth |first2=Aidan |title=Psychedelic-assisted mental health treatments executive summary |url=https://www.founderspledge.com/research/psychedelic-assisted-mental-health-treatments-executive-summary |website=Founders Pledge |date=2020 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Tjelesna psihoterapija]], koja pripada području [[somatska psihologija|somatske psihologije]], usmjerena je na odnos između uma i tijela. Njen cilj je pristup dubljim slojevima psihe kroz razvijanje svjesnosti o tjelesnim procesima i [[emocije|emocionalnim iskustvima]]. Ovaj pristup polazi od pretpostavke da su psihološki procesi i tjelesna iskustva međusobno povezani te da se emocionalni konflikti mogu manifestirati kroz tjelesne obrasce i napetosti. Razvijen je veći broj tjelesno orijentiranih pristupa, među kojima su karakterno-analitička [[vegetoterapija]] i orgonomija koje je razvio [[Wilhelm Reich]], zatim [[Tjelesna psihoterapija|bioenergetska analiza]], [[somatsko doživljavanje]] (somatic experiencing), integrativna tjelesna psihoterapija]], [[Hakomi|Hakomi psihoterapija]], senzomotorna psihoterapija, biosintezna psihoterapija i biodinamička psihoterapija. Tjelesnu psihoterapiju ne treba poistovjećivati s različitim oblicima [[Rad na tijelu (alternativna medicina)|rada na tijelu]] ili tjelesnim terapijama koje prvenstveno nastoje unaprijediti fizičko zdravlje direktnim djelovanjem na tijelo putem dodira, masaže ili manipulacije. Za razliku od njih, tjelesna psihoterapija koristi psihološke i psihoterapijske metode. Pored zapadnih psihoterapijskih tradicija, razvijeni su i brojni [[Autohtoni narodi|autohtoni]] terapijski pristupi. U pojedinim afričkim zemljama to uključuje terapiju obnove harmonije, mezeron terapiju te sistemske terapijske modele zasnovane na [[Ubuntu (filozofija)|Ubuntu filozofiji]]. Ovi pristupi naglašavaju međusobnu povezanost pojedinca i zajednice, društvenu odgovornost, pomirenje i obnovu narušenih odnosa kao osnovu psihološkog blagostanja.<ref name="Ofovwe">{{cite web |last1=Ofovwe |first1=Carol |title=Non Western therapies: A review of Meseron therapy, what's the way forward? |url=https://psychevisual.com/Video_by_Carol_Ofovwe_on_Non_Western_Therapies_a_review_of_Meseron_Therapy_what_rsquo_s_the_way_forward.html |website=Psyche Visual |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Somni_Sandlana_2014">{{cite journal |last1=Somni |first1=Shidz S. H. |last2=Sandlana |first2=N. S. |title=Reframing and redefining family therapy: Ubuntu perspective |journal=Mediterranean Journal of Social Sciences |volume=5 |issue=23 |pages=2158 |date=2014 |doi=10.5901/mjss.2014.v5n23p2158 |issn=2039-2117 |url=https://www.researchgate.net/publication/280823700_Reframing_and_Redefining_Family_Therapy_Ubuntu_Perspective |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Onyekwere_2013">{{cite journal |last1=Onyekwere |first1=E. P. |last2=Lekwas |first2=E. C. |last3=Eze |first3=E. J. |last4=Chukwunenyem |first4=N. F. |last5=Uchenna |first5=I. C. |title=Development of the harmony restoration measurement scale (cosmogram) part 1 |journal=IFE PsychologIA |volume=21 |issue=3 |date=2013 |url=https://www.ajol.info/index.php/ifep/article/view/91254 |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Integrativna psihoterapija]] predstavlja nastojanje da se objedine ideje, teorijski koncepti i terapijske strategije iz više različitih psihoterapijskih pravaca.<ref name="Norcross_Goldfried_2005">{{cite book |editor1-last=Norcross |editor1-first=John C. |editor2-last=Goldfried |editor2-first=Marvin R. |title=Handbook of Psychotherapy Integration |date=2005 |publisher=Oxford University Press |edition=2 |isbn=978-0-19-516579-1 |page=521 |url=https://www.google.ba/books/edition/Handbook_of_Psychotherapy_Integration/sIkRDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Handbook+of+Psychotherapy+Integration&pg=PA521&printsec=frontcover |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ovaj pristup podrazumijeva povezivanje osnovnih teorijskih postavki različitih škola psihoterapije, kao i kombinovanje terapijskih tehnika čija je djelotvornost potvrđena u praksi i istraživanjima. Među oblicima integrativne psihoterapije nalaze se [[multimodalna terapija]], [[transteorijski model]], ciklična psihodinamika, sistematski izbor tretmana, [[kognitivno-analitička terapija]], [[model unutrašnjih porodičnih sistema]], [[multiteorijska psihoterapija]] i konceptualna interakcija. U praksi mnogi iskusni psihoterapeuti tokom profesionalnog razvoja postepeno oblikuju vlastiti integrativni pristup, kombinujući elemente različitih teorijskih orijentacija i terapijskih metoda u skladu s potrebama pojedinog klijenta. === Dječija psihoterapija === {{Glavni|Dječija psihoterapija}} Psihoterapija kod djece mora biti prilagođena njihovim razvojnim potrebama i mogućnostima. U zavisnosti od uzrasta, [[dječija psihoterapija]] uglavnom se smatra jednim dijelom šire strategije pružanja podrške djetetu unutar porodičnog okruženja.<ref name="Skumin_1991">{{cite journal |last1=Skumin |first1=V. A. |title=Borderline mental disorders in chronic diseases of the digestive system in children and adolescents |trans-title=Granični psihički poremećaji kod hroničnih bolesti probavnog sistema kod djece i adolescenata |journal=Zhurnal nevropatologii i psikhiatrii imeni S.S. Korsakova |volume=91 |issue=8 |pages=81–84 |date=1991 |pmid=1661526 |url=https://europepmc.org/article/med/1661526 |access-date=25. 6. 2026 |language=ru}}</ref> Programi edukacije za dječije psihoterapeute redovno uključuju sadržaje iz [[Razvojna psihologija|razvojne psihologije]], budući da razumijevanje psihološkog razvoja predstavlja važnu osnovu za rad s djecom. Kako djeca često nemaju razvijenu sposobnost da jasno verbaliziraju svoje misli i osjećaje, terapeuti koriste različita sredstva komunikacije i izražavanja. U terapijskom radu mogu se koristiti muzički instrumenti, pijesak, igračke, bojice, boje, glina, lutke, knjige ili društvene igre. Primjena [[Terapija igrom|terapije igrom]] često se zasniva na [[Psihodinamika|psihodinamskoj teoriji]], iako postoje i drugi teorijski pristupi koji koriste igru kao terapijsko sredstvo. Kroz igru dijete može izražavati emocije, konflikte i iskustva koja teško može opisati riječima. Pored direktnog rada s djetetom, a ponekad i umjesto njega, koristi može imati i rad s roditeljima ili starateljima. Roditelji mogu sarađivati s terapeutom, pohađati programe edukacije o roditeljstvu, učestvovati u [[Savjetovanje u procesu tugovanja|savjetovanju nakon gubitka bliske osobe]] ili poduzimati druge aktivnosti koje doprinose smanjenju stresnih okolnosti koje utječu na dijete. [[Trening upravljanja roditeljstvom]] predstavlja posebno djelotvoran oblik psihoterapijske intervencije kojim se roditelji podučavaju vještinama potrebnim za smanjenje problema u ponašanju kod djece. U mnogim slučajevima jedan psihoterapeut radi s roditeljem ili starateljem, dok drugi terapeut istovremeno radi s djetetom.<ref name="Schechter_Willheim_2009">{{cite journal |last1=Schechter |first1=Daniel S. |last2=Willheim |first2=Erica |title=When parenting becomes unthinkable: Intervening with traumatized parents and their toddlers |journal=Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry |volume=48 |issue=3 |pages=249–253 |date=2009 |doi=10.1097/CHI.0b013e3181948ff1 |pmid=19242290 |url=https://www.researchgate.net/profile/Daniel-Schechter/publication/24039616_When_Parenting_Becomes_Unthinkable_Intervening_With_Traumatized_Parents_and_Their_Toddlers/links/5a722dc7a6fdcc53fe128c1b/When-Parenting-Becomes-Unthinkable-Intervening-With-Traumatized-Parents-and-Their-Toddlers.pdf |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> Zbog toga savremeni pristupi radu s djecom sve više naglašavaju važnost paralelnog rada s roditeljem i djetetom, uz individualni rad sa svakim od njih kada je to potrebno.<ref name="Lieberman_2005">{{cite journal |last1=Lieberman |first1=Alicia F. |last2=Van Horn |first2=Patricia |last3=Ippen |first3=Chondra G. |title=Toward evidence-based treatment: Child-parent psychotherapy with preschoolers exposed to marital violence |journal=Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry |volume=44 |issue=12 |pages=1241–1248 |date=2005 |doi=10.1097/01.chi.0000181047.59702.58 |pmid=16292115 |url=https://childparentpsychotherapy.com/wp-content/uploads/2016/11/lieberman-vanhorn-ghosh-2005.pdf |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Donner_2008">{{cite journal |last1=Donner |first1=Michael B. |last2=VandeCreek |first2=Leon |last3=Gonsiorek |first3=John C. |last4=Fisher |first4=Celia B. |title=Balancing confidentiality: Protecting privacy and protecting the public |journal=Professional Psychology: Research and Practice |volume=39 |issue=3 |pages=369–376 |date=2008 |doi=10.1037/0735-7028.39.3.369 |url=https://www.researchgate.net/publication/232549706_Balancing_Confidentiality_Protecting_Privacy_and_Protecting_the_Public |format=PDF |access-date=25. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Računarski podržane intervencije == {{Također pogledajte|Online savjetovanje|Tehnologija u liječenju mentalnih poremećaja}} Istraživanja o računarski podržanim i računarski zasnovanim psihoterapijskim intervencijama značajno su se intenzivirala tokom posljednje dvije decenije.<ref name="Andersson_2016">{{cite journal |last1=Andersson |first1=Gerhard |last2=Titov |first2=Nickolai |last3=Dear |first3=Blake F. |last4=Rozental |first4=Alexander |last5=Carlbring |first5=Per |title=Internet-delivered psychological treatments: From innovation to implementation |journal=Annual Review of Clinical Psychology |volume=12 |issue=1 |pages=157–179 |date=2016 |doi=10.1146/annurev-clinpsy-021815-093006 |issn=1548-5943 |pmid=26652054 |url=https://www.researchgate.net/publication/330092470_Internet-delivered_psychological_treatments_from_innovation_to_implementation |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hedman_2012">{{cite journal |last1=Hedman |first1=Erik |last2=Ljótsson |first2=Brjánn |last3=Lindefors |first3=Nils |title=Cognitive behavior therapy via the Internet: A systematic review of applications, clinical efficacy and cost-effectiveness |journal=Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research |volume=12 |issue=6 |pages=745–764 |date=2012 |doi=10.1586/erp.12.67 |pmid=23252357 |s2cid=12867169 |url=https://www.researchgate.net/publication/233955978_Cognitive_behavior_therapy_via_the_Internet_A_systematic_review_of_applications_clinical_efficacy_and_cost-effectiveness |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj digitalnih tehnologija omogućio je stvaranje novih oblika psihološke podrške i psihoterapije, koji se koriste samostalno ili kao dopuna tradicionalnim terapijskim pristupima. Među najčešće istraživanim oblicima nalaze se: * Virtualna stvarnost (VR) – Virtualna stvarnost predstavlja računarski generisano okruženje koje simulira određena iskustva. U psihoterapiji se najčešće koristi za provođenje [[Terapija izlaganjem|terapije izlaganjem]], pri čemu se osoba postepeno suočava sa situacijama koje izazivaju strah ili nelagodu. Virtuelno okruženje može biti oblikovano tako da vjerno oponaša stvarni svijet, ali može sadržavati i zamišljene ili fantastične elemente koji omogućavaju stvaranje potpuno novih iskustava.<ref name="Miloff_2016">{{cite journal |last1=Miloff |first1=Alexander |last2=Lindner |first2=Philip |last3=Hamilton |first3=William |last4=Reuterskiöld |first4=Lena |last5=Andersson |first5=Gerhard |last6=Carlbring |first6=Per |title=Single-session gamified virtual reality exposure therapy for spider phobia vs. traditional exposure therapy: Study protocol for a randomized controlled non-inferiority trial |journal=Trials |volume=17 |issue=1 |pages=60 |date=2016 |doi=10.1186/s13063-016-1171-1 |issn=1745-6215 |pmc=4736108 |pmid=26833396 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4736108/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Miloff_2016_PMC5043228">{{cite journal |last1=Miloff |first1=Alexander |last2=Lindner |first2=Philip |last3=Hamilton |first3=William |last4=Reuterskiöld |first4=Lena |last5=Andersson |first5=Gerhard |last6=Carlbring |first6=Per |title=Single-session gamified virtual reality exposure therapy for spider phobia vs. traditional exposure therapy: Study protocol for a randomized controlled non-inferiority trial |journal=Trials |volume=17 |issue=1 |pages=60 |date=2016 |doi=10.1186/s13063-016-1171-1 |issn=1745-6215 |pmc=5043228 |pmid=26833396 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5043228/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> * Računarski zasnovane intervencije, poznate i kao online intervencije ili internet intervencije – Ove intervencije uglavnom su osmišljene kao interaktivni programi samopomoći. Najčešće uključuju kombinaciju pisanog sadržaja, zvučnih zapisa, video materijala i različitih interaktivnih zadataka kojima se korisnicima pruža psihološka podrška ili terapijski sadržaj putem interneta.<ref name="Richards_2012">{{cite journal |last1=Richards |first1=Derek |last2=Richardson |first2=Thomas |title=Computer-based psychological treatments for depression: A systematic review and meta-analysis |journal=Clinical Psychology Review |volume=32 |issue=4 |pages=329–342 |date=2012 |doi=10.1016/j.cpr.2012.02.004 |hdl=2262/63861 |issn=0272-7358 |pmid=22466510 |url=https://www.tara.tcd.ie/bitstreams/a5d3c787-3233-4e2f-a1f2-7b2d77803aec/download |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Berger_2017">{{cite journal |last1=Berger |first1=Thomas |title=The therapeutic alliance in internet interventions: A narrative review and suggestions for future research |journal=Psychotherapy Research |volume=27 |issue=5 |pages=511–524 |date=2017 |doi=10.1080/10503307.2015.1119908 |pmid=26732852 |s2cid=4769067 |url=https://www.researchgate.net/publication/289524767_The_therapeutic_alliance_in_internet_interventions_A_narrative_review_and_suggestions_for_future_research |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> * Računarski podržana psihoterapija, poznata i kao kombinovana psihoterapija – Ovaj pristup povezuje tradicionalnu psihoterapiju licem u lice s online sadržajima ili [[Aplikativni softver|aplikativnim softverima]]. Digitalni alati koriste se kao podrška terapijskom procesu između susreta s terapeutom ili kao dodatni izvor edukacije, praćenja napretka i vježbanja terapijskih tehnika. Istraživanja su pokazala da se ovakav model može primjenjivati kako u individualnoj<ref name="Erbe_2017">{{cite journal |last1=Erbe |first1=Doris |last2=Eichert |first2=Hans-Christoph |last3=Riper |first3=Heleen |last4=Ebert |first4=David Daniel |title=Blending face-to-face and internet-based interventions for the treatment of mental disorders in adults: Systematic review |journal=Journal of Medical Internet Research |volume=19 |issue=9 |pages=e306 |date=2017 |doi=10.2196/jmir.6588 |issn=1438-8871 |pmc=5622288 |pmid=28916506 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5622288/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> tako i u grupnoj psihoterapiji.<ref name="Schuster_2018">{{cite journal |last1=Schuster |first1=Raphael |last2=Fichtenbauer |first2=Isabelle |last3=Sparr |first3=Verena Maria |last4=Berger |first4=Thomas |last5=Laireiter |first5=Anton-Rupert |title=Feasibility of a blended group treatment (bGT) for major depression: Uncontrolled interventional study in a university setting |journal=BMJ Open |volume=8 |issue=3 |pages=e018412 |date=2018 |doi=10.1136/bmjopen-2017-018412 |issn=2044-6055 |pmc=5857649 |pmid=29530905 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5857649/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Schuster_2018_JMIR">{{cite journal |last1=Schuster |first1=Raphael |last2=Sigl |first2=Sophia |last3=Berger |first3=Thomas |last4=Laireiter |first4=Anton-Rupert |title=Patients' Experiences of Web- and Mobile-Assisted Group Therapy for Depression and Implications of the Group Setting: Qualitative Follow-Up Study |journal=JMIR Mental Health |volume=5 |issue=3 |pages=e49 |date=2018 |doi=10.2196/mental.9613 |issn=2368-7959 |pmc=6060305 |pmid=29997106 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6060305/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Telepsihoterapija === {{Glavni|Telepsihijatrija}} == Učinci == === Efikasnost === Postoje značajne rasprave u naučnoj zajednici o tome na koji način treba procjenjivati efikasnost psihoterapije. Jedno od centralnih pitanja odnosi se na to da li je psihoterapijsku efikasnost najbolje procjenjivati pomoću [[Randomizovano kontrolisano ispitivanje|randomizovanih kontrolisanih istraživanja]] ili individualizovanih, [[Nomotetski i idiografski pristup|idiografskih pristupa]] koji se usmjeravaju na jedinstvene osobine pojedinca.<ref name="Carey_2004">{{cite news |last=Carey |first=Benedict |title=For psychotherapy's claims, skeptics demand proof |url=https://www.nytimes.com/2004/08/10/science/for-psychotherapy-s-claims-skeptics-demand-proof.html |newspaper=The New York Times |date=2004 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Jedan od izazova u istraživanjima psihoterapije jeste donošenje odluke o tome šta koristiti kao [[placebo]] tretman (lažni tretman radi kontrole učinka) ili kao netretiranu [[Eksperimentalna i kontrolna grupa|kontrolnu grupu]]. Ova grupa često uključuje osobe koje se nalaze na listi čekanja za tretman ili primaju određeni oblik opće podrške bez specifične psihoterapijske intervencije. Za razliku od farmakoloških istraživanja, u kojima se placebo može relativno jednostavno primijeniti u obliku neaktivnog lijeka, u psihoterapiji je mnogo teže razviti odgovarajući ekvivalent placebo-tretmana. Zbog toga i dalje postoje različita tumačenja i metodološki pristupi u procjeni efikasnosti psihoterapije.<ref name="Jopling_2008">{{cite book |last=Jopling |first=David A. |title=Talking Cures and Placebo Effects |publisher=OUP Oxford |date=2008 |isbn=9780199239504 |series=International Perspectives in Philosophy & Psychiatry |url=https://books.google.ba/books?id=SPPr7HN7yugC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Dodatni izazov predstavlja nastojanje da se psihoterapijski postupci standardiziraju i opišu kroz precizne terapijske priručnike te povežu s određenim dijagnostičkim kategorijama i simptomima. Takav pristup olakšava naučno istraživanje, ali pojedini autori smatraju da može zanemariti individualne potrebe klijenata i umanjiti fleksibilnost terapijskog procesa. S druge strane, zagovornici pristupa zasnovanog na dokazima ističu da njegove prednosti nadmašuju navedena ograničenja.<ref name="Roth_1996">{{cite book |last1=Roth |first1=Anthony |last2=Fonagy |first2=Peter |title=What works for whom?: A critical review of psychotherapy research |publisher=Guilford Press |location=New York |date=1996 |isbn=9780898622768 |url=https://archive.org/details/whatworksforwhom0000unse |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvijeno je nekoliko formalnih modela za procjenu da li određeni psihoterapeut odgovara potrebama konkretnog klijenta. Jedan od primjera je Scarsdale psihoterapijska samoprocjena (SPSE).<ref name="Mohan_2017">{{cite web |last=Mohan |first=Sarah |title=Psychotherapy Self-Evaluation Form |url=https://medium.com/invisible-illness/psychotherapy-self-evaluation-form-c07fd306512b |website=Medium |date=2017 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Međutim, pojedini instrumenti ove vrste usmjereni su prvenstveno na specifične psihoterapijske škole i njihove teorijske koncepte. Mnogi psihoterapeuti smatraju da se složenost psihoterapijskog procesa ne može u potpunosti obuhvatiti standardiziranim upitnicima i mjernim instrumentima. Zbog toga se često oslanjaju na kliničko iskustvo, stručnu procjenu i teorijske argumente kako bi opravdali vrstu tretmana koju primjenjuju u praksi. S druge strane, brojni psihodinamski terapeuti sve više prihvataju pristupe zasnovane na dokazima te nastoje razvijati istraživačke metode koje su usklađene s njihovim teorijskim pretpostavkama.<ref name="Silverman_2005">{{cite journal |last=Silverman |first=Doris K. |title=What Works in Psychotherapy and How Do We Know?: What Evidence-Based Practice Has to Offer |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=22 |issue=2 |pages=306–312 |date=2005 |doi=10.1037/0736-9735.22.2.306 |url=https://www.researchgate.net/publication/232525920_WHAT_WORKS_IN_PSYCHOTHERAPY_AND_HOW_DO_WE_KNOW_What_Evidence-Based_Practice_Has_to_Offer |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Jedan od pionira istraživanja ishoda različitih psihoterapijskih metoda bio je [[Hans Eysenck]]. Eysenck je tvrdio da psihoterapija ne dovodi do značajnijeg poboljšanja stanja pacijenata te da je [[bihevioralna terapija]] jedini efikasan oblik liječenja. Međutim, naknadne analize pokazale su ozbiljne nepravilnosti u dijelu njegovih istraživanja. Međutim, kasnije je otkriveno da je Eysenck (koji je preminuo 1997. godine) falsifikovao podatke u svojim studijama o ovoj temi, konstruišući rezultate koji su trebali pokazati da bihevioralna terapija postiže gotovo nevjerovatne uspjehe. Zbog toga su naučni časopisi tokom 2020. povukli četrnaest njegovih radova, te izdali 64 zvanična upozorenja (izjave o zabrinutosti) u vezi s njegovim publikacijama. Rod Buchanan, Eysenckov biograf, iznio je mišljenje da bi trebalo povući ukupno 87 Eysenckovih naučnih publikacija.<ref name="Eysenck_1991">{{cite journal |last1=Eysenck |first1=H. J. |last2=Grossarth-Maticek |first2=R. |title=Creative novation behaviour therapy as a prophylactic treatment for cancer and coronary heart disease: II. Effects of treatment |journal=Behaviour Research and Therapy |volume=29 |issue=1 |pages=17–31 |year=1991 |doi=10.1016/S0005-7967(09)80003-X |pmid=2012585 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2012585/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="KCL_Enquiry_2019">{{cite report |author=King's College London |title=King’s College London enquiry into publications authored by Professor Hans Eysenck with Professor Ronald Grossarth-Maticek |publisher=King's College London |date=2019 |url=https://retractionwatch.com/wp-content/uploads/2019/10/HE-Enquiry.pdf |access-date=26. 6. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="Marks_2019">{{cite journal |last=Marks |first=David F |title=The Hans Eysenck affair: Time to correct the scientific record |journal=Journal of Health Psychology |volume=24 |issue=4 |pages=409–420 |date=2019 |doi=10.1177/1359105318820931 |url=https://www.researchgate.net/publication/331292145_The_Hans_Eysenck_affair_Time_to_correct_the_scientific_record |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Marks_Buchanan_2019">{{cite journal |last1=Marks |first1=David F |last2=Buchanan |first2=Roderick D. |title=King’s College London’s enquiry into Hans J Eysenck’s ‘Unsafe’ publications must be properly completed |journal=Journal of Health Psychology |volume=25 |issue=1 |pages=3–6 |date=2019 |doi=10.1177/1359105319887791 |url=https://www.researchgate.net/publication/337952262_King's_College_London's_enquiry_into_Hans_J_Eysenck's_'Unsafe'_publications_must_be_properly_completed |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="OGrady_2020">{{cite news |last=O'Grady |first=Cathleen |title=Misconduct allegations push psychology hero off his pedestal |url=https://www.science.org/content/article/misconduct-allegations-push-psychology-hero-his-pedestal |magazine=Science |date=2020 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Pelosi_2019">{{cite journal |last=Pelosi |first=Anthony |title=Personality and fatal diseases: Revisiting a scientific scandal |journal=Journal of Health Psychology |volume=24 |issue=4 |pages=421–439 |date=2019 |doi=10.1177/1359105318822045 |url=https://www.researchgate.net/publication/331293382_Personality_and_fatal_diseases_Revisiting_a_scientific_scandal |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Istraživanja također pokazuju da odgovor na psihoterapiju značajno varira među pojedincima. Kod određenog broja pacijenata ne dolazi do pouzdanih ili klinički značajnih promjena uprkos uključenosti u terapijski proces. Procjene ukazuju da se takav ishod može zabilježiti kod približno jedne trećine osoba koje učestvuju u psihoterapiji.<ref name="Wolpert_2016">{{cite journal |last=Wolpert |first=Miranda |title=Failure is an option |journal=The Lancet Psychiatry |volume=3 |issue=6 |pages=510–512 |date=2016 |doi=10.1016/S2215-0366(16)30075-X |url=https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(16)30075-X/fulltext |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> ==== Poređenje s drugim oblicima liječenja ==== Veliki međunarodni pregledi naučnih istraživanja pokazali su da je psihoterapija efikasna za brojne [[Mentalni poremećaj|mentalne poremećaje]] i psihološke poteškoće.<ref name="Campbell_2013" /><ref name="Woelbert_2015" /> Međutim, jedan pregledni rad (analiza ranijih analiza) iz 2022, koji je obuhvatio 102 [[Metaanaliza|metaanalize]], pokazao je da su veličine učinaka i psihoterapijskih i farmakoterapijskih tretmana, u poređenju s uobičajenim tretmanom ili placebom, uglavnom bile male za većinu poremećaja i terapijskih pristupa. Autori su zaključili da je za daljnji napredak u području mentalnog zdravlja i za unapređenje strategija liječenja mentalnih poremećaja potrebana "[[promjena paradigme]] u istraživanjima".<ref name="Leichsenring_2022" /> Jedna od najdugotrajnijih rasprava u psihoterapijskim istraživanjima odnosi se na pitanje da li su pojedini psihoterapijski pravci efikasniji od drugih. U izdanju priručnika ''Handbook of Counseling Psychology'' iz 2008. se navodi: "Metaanalize studija o psihoterapiji dosljedno su pokazale da među različitim terapijskim pristupima ne postoje značajne razlike u ishodima liječenja".<ref name="Brown_Lent_2008">{{cite book |last1=Brown |first1=Steven D. |last2=Lent |first2=Robert W. |editor1-last=Brown |editor1-first=Steven D. |editor2-last=Lent |editor2-first=Robert W. |title=Handbook of Counseling Psychology |edition=4 |publisher=John Wiley & Sons |location=Hoboken, NJ |year=2008 |pages=250 |isbn=978-0-470-09622-2 |url=https://archive.org/details/isbn_9780470096222/page/250 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> U priručniku se dalje navodi da "postoji malo dokaza koji sugerišu da određeni terapijski pristup dosljedno postiže bolje rezultate od drugih u liječenju pojedinih psiholoških poremećaja".<ref name="Brown_Lent_2008" /> Ova pojava u stručnoj literaturi poznata je kao "[[Presuda ptice Dodo]]", nazvana prema prizoru iz romana Alisa u zemlji čuda u kojem Dodo nakon utrke proglašava da su svi učesnici pobijedili i da svi dobijaju nagradu. Istraživači su sve veću pažnju usmjeravaju na identifikaciju faktora koji su zajednički svim psihoterapijama i koji, kako se čini, objašnjavaju ovaj fenomen. Ovaj pristup poznat je kao [[teorija zajedničkih faktora]]. Među najčešće navođenim zajedničkim faktorima nalaze se: kvalitet terapijskog odnosa, način interpretacije problema i suočavanje s bolnim emocijama.<ref name="Nolen_Hoeksema_2014">{{cite book |last=Nolen-Hoeksema |first=Susan |title=Abnormal psychology |edition=6 |publisher=McGraw-Hill Education |location=New York, NY |year=2014 |pages=53–54 |isbn=978-0-07-734916-5 |url=https://archive.org/details/isbn_9781308211503 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Wampold_Imel_2015">{{cite book |last1=Wampold |first1=Bruce E. |last2=Imel |first2=Zac E. |title=The Great Psychotherapy Debate: The Evidence for What Makes Psychotherapy Work |edition=2 |publisher=Routledge |year=2015 |isbn=978-1-136-67267-5 |url=https://books.google.ba/books?id=ljZyBgAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Benish_2008">{{cite journal |last1=Benish |first1=Steven G. |last2=Imel |first2=Zac E. |last3=Wampold |first3=Bruce E. |title=The relative efficacy of bona fide psychotherapies for treating posttraumatic stress disorder: A meta-analysis of direct comparisons |journal=Clinical Psychology Review |volume=28 |issue=6 |pages=746–758 |year=2008 |doi=10.1016/j.cpr.2007.10.005 |pmid=18055080 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0272735807001845 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Miller_2008">{{cite journal |last1=Miller |first1=Scott D. |last2=Wampold |first2=Bruce E. |last3=Varhely |first3=Katelyn |title=Direct comparisons of treatment modalities for youth disorders: A meta-analysis |journal=Psychotherapy Research |volume=18 |issue=1 |pages=5–14 |year=2008 |doi=10.1080/10503300701472131 |pmid=18815962 |s2cid=13004118 |url=https://clinica.ispa.pt/sites/default/files/31._psychotherapycomparison_offoryouthmillerwampolod2008.pdf |access-date=26. 6. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Studije o ishodima psihoterapije često su predmet kritika zbog toga što su previše udaljene od stvarne kliničke prakse. U takvim istraživanjima obično učestvuju pažljivo odabrani terapeuti koji su prošli opsežnu obuku i stručni nadzor, dok su sami pacijenti često nereprezentativni za tipičnu populaciju zbog primjene strogih kriterijuma za uključivanje ili isključivanje iz istraživanja. Ovakve okolnosti direktno utječu na [[Kriza replikacije|replikabilnost]] (mogućnost ponavljanja naučnih rezultata u drugim istraživanjima) i ograničavaju mogućnost da se ti zaključci uopće primijene na terapeute koji rade u stvarnoj praksi.<ref name="Wampold_Imel_2015" /><ref name="Leichsenring_2017">{{cite journal |last1=Leichsenring |first1=F |last2=Abbass |first2=A |last3=Hilsenroth |first3=MJ |last4=Leweke |first4=F |last5=Luyten |first5=P |last6=Keefe |first6=JR |last7=Midgley |first7=N |last8=Rabung |first8=S |last9=Salzer |first9=S |last10=Steinert |first10=C |title=Biases in research: risk factors for non-replicability in psychotherapy and pharmacotherapy research |journal=Psychological Medicine |volume=47 |issue=6 |pages=1000–1011 |date=2017 |doi=10.1017/s003329171600324x |pmid=27955715 |s2cid=1872762 |url=http://discovery.ucl.ac.uk/1532689/1/Replicability%2033%20Psychological%20Medicine.pdf |access-date=26. 6. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref> Uprkos tim ograničenjima, specifične terapije su testirane za primjenu kod konkretnih mentalnih poremećaja.<ref name="Norcross_2011">{{cite book |editor-last=Norcross |editor-first=John C. |title=Psychotherapy Relationships That Work: Evidence-Based Responsiveness |edition=2. |publisher=Oxford University Press |year=2011 |isbn=978-0-19-987621-1 |url=https://books.google.ba/books/about/Psychotherapy_Relationships_That_Work.html?id=gtD8yUe1n5YC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na osnovu rezultata takvih istraživanja, stručne i regulatorne organizacije u Ujedinjenom Kraljevstvu i Sjedinjenim Američkim Državama donijele su preporuke za liječenje različitih stanja.<ref name="NICE_2026">{{cite web |title=Mental health, behavioural and neurodevelopmental conditions |url=https://www.nice.org.uk/guidance/conditions-and-diseases/mental-health-behavioural-and-neurodevelopmental-conditions |publisher=National Institute for Health and Care Excellence (NICE) |date=2026 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="APA_Guidelines">{{cite web |title=Clinical Practice Guideline Development |url=https://www.apa.org/about/offices/directorates/guidelines/clinical-practice |publisher=American Psychological Association (APA) |date=2026 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="APA_Practice_Guidelines">{{cite web |title=American Psychiatric Association Practice Guidelines |url=https://psychiatryonline.org/books/guidelines |publisher=American Psychiatric Association |date=2026 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Među najznačajnijim dugoročnim istraživanjima psihoterapije ističe se Helsinška studija psihoterapije. U ovom opsežnom kliničkom istraživanju praćeni su pacijenti s [[Anksioznost|anksioznim]] i depresivnim poremećajima koji su bili uključeni u različite oblike psihoterapijskog tretmana. Rezultati su pokazali da su pacijenti uključeni u kratkotrajne terapije ([[Kratka terapija usmjerena na rješenje|terapiju usmjerenu na rješenja]] i kratku [[Psihodinamska psihoterapija|psihodinamsku psihoterapiju]]), ostvarivali brže početno poboljšanje. Međutim, tokom petogodišnjeg praćenja veće i trajnije koristi zabilježene su kod osoba koje su učestvovale u dugotrajnoj psihoterapiji ili [[Psihoanaliza|psihoanalizi]]. Istraživanje je također pokazalo da nekoliko faktora povezanih s pacijentom i terapeutom mogu predviđati podobnost za različite oblike psihoterapije.<ref name="Knekt_2013">{{cite journal |last1=Knekt |first1=Paul |last2=Heinonen |first2=Erkki |last3=Härkäpää |first3=Kristiina |last4=Järvikoski |first4=Aila |last5=Virtala |first5=Esa |last6=Rissanen |first6=Julius |last7=Lindfors |first7=Olavi |collaboration=The Helsinki Psychotherapy Study Group |title=Randomized trial on the effectiveness of long- and short-term psychotherapy on psychosocial functioning and quality of life during a 5-year follow-up |journal=Nordic Journal of Psychiatry |volume=67 |issue=1 |pages=59–68 |year=2013 |doi=10.3109/08039488.2012.680910 |pmid=22563790 |s2cid=30877764 |url=https://www.researchgate.net/publication/280030695_Randomized_trial_on_the_effectiveness_of_long-_and_short-term_psychotherapy_on_psychosocial_functioning_and_quality_of_life_during_a_5-year_follow-up |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Metaanalize su pokazale da su [[kognitivno-bihevioralna terapija]] (KBT) i [[psihodinamska psihoterapija]] približno jednako efikasne u liječenju depresije.<ref name="Moran_2017">{{cite journal |last=Moran |first=Mark |title=Psychodynamic Therapy Found ‘Equivalent’ to CBT Across Disorders |journal=Psychiatric News |volume=52 |issue=15 |year=2017 |doi=10.1176/appi.pn.2017.7a4 |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.pn.2017.7a4 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Metaanaliza]] objavljena 2014, koja je obuhvatila više od 11.000 pacijenata, pokazala je da je [[interpersonalna psihoterapija]] (IPT) približno jednako efikasna kao [[kognitivno-bihevioralna terapija]] (KBT) u liječenju depresije. Međutim, kod [[Poremećaji hranjenja|poremećaja hranjenja]] interpersonalna psihoterapija pokazala se manje efikasnom od KBT-a.<ref name="Cuijpers_2016">{{cite journal |last1=Cuijpers |first1=Pim |last2=Donker |first2=Tara |last3=Weissman |first3=Myrna M. |last4=Ravitz |first4=Paula |last5=Cristea |first5=Ioana A. |title=Interpersonal Psychotherapy for Mental Health Problems: A Comprehensive Meta-Analysis |journal=American Journal of Psychiatry |volume=173 |issue=7 |pages=680–687 |year=2016 |doi=10.1176/appi.ajp.2015.15091141 |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2015.15091141 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kada je riječ o djeci i [[Adolescencija|adolescent]]ima, [[metaanaliza]] iz 2014, koja je obuhvatila gotovo 4.000 ispitanika, pokazala je da su [[interpersonalna psihoterapija]] i [[kognitivno-bihevioralna terapija]] među najuspješnijim psihoterapijskim metodama za liječenje depresivnih poremećaja u ovoj populaciji.<ref name="Zhou_2015">{{cite journal |last1=Zhou |first1=Xinyu |last2=Hetrick |first2=Sarah E |last3=Cuijpers |first3=Pim |last4=Qin |first4=Bin |last5=Barth |first5=Jürgen |last6=Whittington |first6=Craig J |last7=Cohen |first7=David |last8=Del Giovane |first8=Cinzia |last9=Liu |first9=Yiyun |last10=Michael |first10=Kurt D |last11=Zhang |first11=Yuqing |last12=Weisz |first12=John R |last13=Xie |first13=Peng |title=Comparative efficacy and acceptability of psychotherapies for depression in children and adolescents: A systematic review and network meta-analysis |journal=World Psychiatry |volume=14 |issue=2 |pages=207–222 |date=2015 |doi=10.1002/wps.20217 |pmid=26043339 |pmc=4471978 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4471978/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neželjeni efekti === Istraživanja o [[Neželjeni efekti|neželjenim efektima]] psihoterapije relativno su ograničena u poređenju s istraživanjima o njenoj efikasnosti. Iako se psihoterapija općenito smatra sigurnim oblikom liječenja, dostupni podaci ukazuju na to da kod određenog broja pacijenata može doći do pogoršanja simptoma ili pojave novih poteškoća tokom terapijskog procesa. Procjene iz različitih istraživanja pokazuju da se pogoršanje stanja može javiti kod približno 3% do 15% pacijenata, pri čemu se rezultati razlikuju zavisno od karakteristika klijenta, terapeuta i vrste primijenjene terapije.<ref name="Hardy_2019">{{cite journal |last1=Hardy |first1=Gillian E |last2=Bishop-Edwards |first2=Lindsey |last3=Chambers |first3=Eleni |last4=Connell |first4=Janice |last5=Dent-Brown |first5=Kim |last6=Kothari |first6=Gemma |last7=O’Hara |first7=Rachel |last8=Parry |first8=Glenys D |title=Risk factors for negative experiences during psychotherapy |journal=Psychotherapy Research |volume=29 |issue=3 |pages=403–414 |year=2019 |issn=1050-3307 |doi=10.1080/10503307.2017.1393575 |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/123234/3/NegTherapyExperiences%20Accepted%20version%20.pdf |access-date=26. 6. 2026 |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="Farquharson_2020">{{cite book |last=Farquharson |first=Lorna |chapter=Adverse effects of psychological therapies |editor-last1=Tribe |editor-first1=Rachel |editor-last2=Morrissey |editor-first2=Jean |title=The handbook of professional, ethical and research practice for psychologists, counsellors, psychotherapists and psychiatrists |edition=3. |publisher=Routledge |location=Abingdon; New York |year=2020 |pages=129–140 |doi=10.4324/9780429428838-11 |isbn=978-1-138-35207-0 |oclc=1130376524 |s2cid=216525848 |chapter-url=https://uel-repository.worktribe.com/output/434360/adverse-effects-of-psychological-therapies |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Jarrett_2016">{{cite web |last=Jarrett |first=Christian |title=How often does psychotherapy make people feel worse? |url=https://www.bps.org.uk/research-digest/how-often-does-psychotherapy-make-people-feel-worse |website=Research Digest |publisher=British Psychological Society |date=2016 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Među mogućim neželjenim posljedicama psihoterapije navode se: pogoršanje postojećih ili razvoj potpuno novih simptoma, narušavanje odnosa s bliskim osobama, [[Društvena stigma|društvenu stigmu]] i stvaranje zavisnosti o terapiji.<ref name="Linden_2014">{{cite journal |last1=Linden |first1=Michael |last2=Schermuly-Haupt |first2=Marie-Luise |title=Definition, assessment and rate of psychotherapy side effects |journal=World Psychiatry |volume=14 |issue=3 |pages=306–309 |date=1. 10. 2014 |doi=10.1002/wps.20153 |pmid=25273304 |pmc=4219072 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4219072/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Istraživanja također ukazuju da pojedine terapijske metode, kao i individualne karakteristike terapeuta, mogu nositi različite nivoe rizika. Istovremeno, određene osobine klijenata, poput težine psiholoških problema, prethodnih traumatskih iskustava ili specifičnih obrazaca ličnosti, mogu povećati vjerovatnoću pojave neželjenih ishoda.<ref name="Farquharson_2020" /> Važno je razlikovati nuspojave psihoterapije koje se mogu javiti i kada je terapija stručno i etički provedena od štete nastale zbog nestručnog rada, neetičkog ponašanja terapeuta ili profesionalnih propusta. Dok se prvi slučaj smatra mogućim, iako nepoželjnim dijelom terapijskog procesa, drugi predstavlja oblik profesionalne greške ili zloupotrebe koji ne proizlazi iz same prirode psihoterapije.<ref name="Linden_2014" /> === Pridržavanje terapije === Pridržavanje terapije ili [[komplijansa pacijenata]] odnosi se na stepen u kojem se pacijent dosljedno uključuje u psihoterapijski proces, odnosno redovno prisustvuje terapijskim seansama i izvršava postavljene zadatke. Ovo predstavlja jedan od glavnih izazova u kliničkoj praksi. Stopa odustajanja od terapije - odnosno prijevremeni prekid tretmana - kreće se u rasponu od 30% do 60%, što djelimično zavisi i od samog načina definisanja tog pojma. Ovaj raspon je nešto niži u istraživačkim okruženjima zbog različitih faktora, kao što su specifičan odabir klijenata i način njihovog uvođenja u proces. Prijevremeni prekid tretmana u prosjeku se povezuje s različitim demografskim i kliničkim karakteristikama klijenata, osobinama samih terapeuta, kao i s dinamikom njihovog međusobnog odnosa tokom liječenja.<ref name="Strauss_2010">{{cite book |last1=Strauss |first1=Jennifer L. |last2=Guerra |first2=Vito S. |last3=Marx |first3=Christine E. |last4=Eggleston |first4=A. Meade |last5=Calhoun |first5=Patrick S. |chapter=Chapter 9: Improving Patient Treatment Adherence: A Clinician's Guide |editor-last=Bosworth |editor-first=Hayden |title=Improving Patient Treatment Adherence: A Clinician's Guide |publisher=Springer New York |date=2010 |pages=215 |isbn=978-1-4419-5865-5 |chapter-url=https://books.google.ba/books?id=uiuXxI6wBSQC&pg=PA215 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Wierzbicki_1993">{{cite journal |last1=Wierzbicki |first1=Michael |last2=Pekarik |first2=Gene |title=A meta-analysis of psychotherapy dropout |journal=Professional Psychology: Research and Practice |volume=24 |issue=2 |pages=190–195 |year=1993 |doi=10.1037/0735-7028.24.2.190 |url=https://www.researchgate.net/publication/307557461_Meta-analysis_of_Psychotherapy_Dropout |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Visok nivo odustajanja od terapije doveo je do kritika koje se odnose na njenu praktičnu relevantnost i efikasnost psihoterapije.<ref name="Egan_2005">{{cite journal |last=Egan |first=Jonathan |title=Dropout and related factors in therapy |journal=The Irish Psychologist |volume=32 |issue=2 |pages=27–30 |year=2005 |url=https://www.researchgate.net/publication/262530470_Dropout_and_related_factors_in_therapy |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Mnogi psiholozi u svom terapijskom radu koriste zadatke između seansi (domaće zadaće) kao sastavni dio tretmana. Ovakvi zadaci naročito su zastupljeni u kognitivno-bihevioralnoj terapiji (KBT), gdje se smatraju važnim elementom terapijskog procesa i "aktivnim sastojkom" iscjeljenja. Iako ne postoje precizni podaci o učestalosti njihovog neizvršavanja, smatra se da je to relativno česta pojava.<ref name="Strauss_2010" /> S druge strane, istražuje se i dosljednost samih terapeuta u pridržavanju terapijskih protokola i tehnika - što je poznato kao "integritet tretmana" ili "vjernost protokolu" - pri čemu su dobijeni složeni i različiti rezultati.<ref name="Dinger_2015">{{cite book |last1=Dinger |first1=Ulrike |last2=Zilcha-Mano |first2=Sigal |last3=Dillon |first3=Justina |last4=Barber |first4=Jacques P |chapter=Therapist Adherence and Competence in Psychotherapy Research |editor-last=Cautin |editor-first=Robin L. |editor-last2=Lilienfeld |editor-first2=Scott O. |title=The Encyclopedia of Clinical Psychology |publisher=Wiley-Blackwell |year=2015 |pages=1–5 |doi=10.1002/9781118625392.wbecp340 |isbn=978-1-118-62539-2 |chapter-url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781118625392.wbecp340 |url=https://digitalcommons.sacredheart.edu/faculty/24/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ipak, u okviru psihoterapije zasnovane na dokazima, praćenje vjernosti protokolu smatra se važnim dijelom istraživanja ishoda liječenja i osiguravanja kvaliteta u kliničkoj praksi. === Mehanizmi promjene === Još uvijek nije u potpunosti razjašnjeno na koji način psihoterapija postiže uspješne rezultate u liječenju [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]].<ref name="Cuijpers_2019">{{cite journal |last1=Cuijpers |first1=Pim |last2=Reijnders |first2=Mirjam |last3=Huibers |first3=Marcus J.H. |title=The Role of Common Factors in Psychotherapy Outcomes |journal=Annual Review of Clinical Psychology |volume=15 |issue=1 |pages=207–231 |date=2019 |issn=1548-5943 |doi=10.1146/annurev-clinpsy-050718-095424 |hdl=1871.1/fc5d7d73-48fb-40f3-9c56-05a7995d9888 |pmid=30550721 |url=https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050718-095424 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Različiti psihoterapijski pristupi povezani su s različitim teorijskim objašnjenjima o tome koje promjene kod osobe dovode do uspješnog terapijskog ishoda. Općenito, smatra se da procesi emocionalne aktivacije i [[pamćenje|pamćenja]] imaju značajnu ulogu u psihoterapijskim promjenama. Jedna teorija, koja kombinuje ove aspekte, postavlja pretpostavku da do trajne promjene dolazi u onoj mjeri u kojoj se pokrene neuropsihološki mehanizam rekonsolidacije pamćenja (ponovnog učvršćivanja sjećanja), koji je potom sposoban da u ta sjećanja integriše nova emocionalna iskustva.<ref name="Centonze_2005">{{cite journal |last1=Centonze |first1=Diego |last2=Siracusano |first2=Alberto |last3=Calabresi |first3=Paolo |last4=Bernardi |first4=Giorgio |title=Removing pathogenic memories: a neurobiology of psychotherapy |journal=Molecular Neurobiology |volume=32 |issue=2 |pages=123–132 |date=2005 |doi=10.1385/MN:32:2:123 |pmid=16215277 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16215277/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Ecker_2012">{{cite book |last1=Ecker |first1=Bruce |last2=Ticic |first2=Robin |last3=Hulley |first3=Laurel |title=Unlocking the Emotional Brain: Eliminating Symptoms at Their Roots Using Memory Reconsolidation |edition=Illustrated |publisher=Routledge |date=2012 |isbn=978-1-136-64017-9 |url=https://books.google.ba/books?id=fQpd13K0gHUC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Welling_2012">{{cite journal |last=Welling |first=Hans |title=Transformative emotional sequence: towards a common principle of change |journal=Journal of Psychotherapy Integration |volume=22 |issue=2 |pages=109–136 |date=2012 |doi=10.1037/a0027786 |citeseerx=10.1.1.1004.236 |url=http://www.integra.pt/textos/tes.pdf |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Lane_2015">{{cite journal |last1=Lane |first1=Richard D. |last2=Ryan |first2=Lee |last3=Nadel |first3=Lynn |last4=Greenberg |first4=Leslie |title=Memory reconsolidation, emotional arousal, and the process of change in psychotherapy: New insights from brain science |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=38 |year=2015 |doi=10.1017/S0140525X14000041 |url=http://www.coherencetherapy.org/files/Ecker-etal_2015_Minding-the-Findings.pdf |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Opće kritike === Neki kritičari izražavaju skepticizam prema pretpostavci da sama psihoterapijski odnos posjeduje značajnu iscjeljujuću moć.<ref name="Masson_2012">{{cite book |last=Masson |first=Jeffrey Moussaieff |title=Against Therapy: Emotional Tyranny and the Myth of Psychological Healing |publisher=Histria Books |date=2012 |isbn=978-1-611-87376-4 |url=https://books.google.ba/books/about/Against_Therapy.html?id=CTa5jj7Jm_cC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Epstein_1995">{{cite book |last=Epstein |first=William M. |title=The illusion of psychotherapy |publisher=Transaction Publishers |location=New Brunswick, N.J. |date=1995 |isbn=978-1-56000-215-4 |oclc=32086626 |url=https://archive.org/details/illusionofpsycho0000epst |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Feltham_1999">{{cite book |editor-last=Feltham |editor-first=Colin |title=Controversies in Psychotherapy and Counselling |publisher=SAGE |date=1999 |isbn=978-0-761-95641-9 |url=https://books.google.ba/books?id=5B4qh-YyVDgC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojedini autori u potpunosti odbacuju psihoterapiju kao naučnu disciplinu koja zahtijeva profesionalne praktičare,<ref name="Dawes_1994">{{cite book |last=Dawes |first=Robyn M. |title=House of cards: psychology and psychotherapy built on myth |publisher=Free Press |location=New York |year=1994 |isbn=978-0-02-907205-9 |oclc=28675086 |url=https://archive.org/details/houseofcardspsyc00dawerich |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> dajući prednost ili neprofesionalnoj pomoći (samopomoći i podršci zajednice)<ref name="Dawes_1994" /> ili biomedicinskim tretmanima.<ref name="Watters_1999">{{cite book |last1=Watters |first1=Ethan |last2=Ofshe |first2=Richard |title=Therapy's delusions, the myth of the unconscious and the exploitation of today's walking worried |publisher=Scribner |location=New York |year=1999 |isbn=978-0-684-83584-6 |oclc=40467398 |url=https://archive.org/details/therapysdelusion00etha_0 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kritičari su također ukazivali na mogućnost da vrijednosti, uvjerenja i tehnike koje primjenjuju terapeuti mogu imati ne samo korisne nego i štetne posljedice za klijente (ili posredno za druge ljude u klijentovom životu).<ref name="Barlow_2010">{{cite journal |last=Barlow |first=David H. |title=Negative Effects From Psychological Treatments |journal=American Psychologist |volume=65 |issue=1 |pages=13–49 |date=2010 |doi=10.1037/a0015643 |pmid=20063906 |url=https://clinica.ispa.pt/sites/default/files/40._barlow_2010_neg_effects_of_ebp.pdf |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Dorpat_1996">{{cite book |last=Dorpat |first=Theodore L. |title=Gaslighting, the double whammy, interrogation, and other methods of covert control in psychotherapy and psychoanalysis |publisher=Jason Aronson |location=Northvale, NJ |year=1996 |isbn=978-1-56821-828-1 |oclc=34548677 |url=https://archive.org/details/gaslightingdoubl0000dorp |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Basseches_1997">{{cite journal |last=Basseches |first=Michael |title=A developmental perspective on psychotherapy process, psychotherapists' expertise, and 'meaning-making conflict' within therapeutic relationships: part II |journal=Journal of Adult Development |volume=4 |issue=2 |pages=85–106 |date=1997 |doi=10.1007/BF02510083 |s2cid=143991100 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF02511846 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Mnogi resursi koji su dostupni osobi koja doživljava emocionalnu patnju - podrška prijatelja, vršnjaka i članova porodice, razgovori sa vjerskim službenicima, samostalno čitanje, zdrava fizička aktivnost, lično istraživanje i vlastite strategije suočavanja s problemima - mogu imati značajnu vrijednost. Kritičari ističu da su se ljudi suočavali s krizama, prolazili kroz teške društvene probleme i pronalazili rješenja na životne izazove mnogo prije nastanka psihoterapije kao profesionalne djelatnosti.<ref name="Furedi_2004">{{cite book |last=Furedi |first=Frank |title=Therapy Culture: Cultivating Vulnerability in an Uncertain Age |edition=Illustrated, reprint |publisher=Psychology Press |date=2004 |isbn=978-0-415-32159-4 |url=https://books.google.ba/books/about/Therapy_Culture.html?id=gGkHK7Y9-dwC |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> S druge strane, pojedini autori smatraju da je psihoterapija u savremenoj psihijatriji nedovoljno iskorištena i nedovoljno istražena, uprkos tome što pokazuje značajan potencijal u liječenju mentalnih poremećaja u poređenju sa stagnacijom u razvoju novih lijekova. Kao argument navodi se činjenica da se istraživanja psihoterapije finansiraju u znatno manjoj mjeri u odnosu na istraživanja lijekova, iako brojni dokazi potvrđuju njenu efikasnost te ukazuju da mnogi pacijenti daju prednost psihoterapijskim tretmanima u odnosu na farmakološke intervencije.<ref name="Friedman_2015">{{cite news |last=Friedman |first=Richard A. |title=Psychiatry's identity crisis |url=https://www.stateofmind.it/wp-content/uploads/2015/09/Psychiatry%E2%80%99s-Identity-Crisis-The-New-York-Times.pdf |format=PDF |work=[[The New York Times]] |date=2015 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Dodatne kritike psihoterapije razvijene su iz perspektiva [[Feminizam|feminističkih]], [[Socijalni konstruktivizam|konstrukcionističkih]] i [[Analiza diskursa|diskursno-analitičkih]] izvora.<ref name="Cushman_1995">{{cite book |last=Cushman |first=Philip |title=Constructing the self, constructing America: A cultural history of psychotherapy |publisher=Addison-Wesley |location=Boston |year=1995 |isbn=978-0-201-62643-8 |oclc=30976460 |url=https://archive.org/details/constructingself00cush |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Rose_1996">{{cite book |last=Rose |first=Nikolas S. |title=Inventing our selves: psychology, power, and personhood |series=Cambridge studies in the history of psychology |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK; New York |year=1996 |doi=10.1017/CBO9780511752179 |isbn=978-0-521-43414-0 |oclc=33440952 |url=https://www.researchgate.net/profile/Nikolas-Rose/publication/49554042_Inventing_Our_Selves/links/00b7d5217881e7f114000000/Inventing-Our-Selves.pdf |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Loewenthal_2015">{{cite book |editor-last=Loewenthal |editor-first=Del |title=Critical psychotherapy, psychoanalysis and counselling: Implications for practice |publisher=Palgrave Macmillan |location=Houndmills, Hampshire; New York |year=2015 |doi=10.1057/9781137460585 |isbn=978-1-137-46057-8 |oclc=898925104 |url=https://www.academia.edu/110033560/Critical_Psychotherapy_Psychoanalysis_and_Counselling |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> U osnovi ovih pristupa nalazi se pitanje [[Moć (društvena i politička)|moći]] i načina na koji se ona manifestuje unutar terapijskog odnosa.<ref name="Rose_1996" /><ref name="House_2012">{{cite journal |last=House |first=Richard |title=Psychotherapy, politics and the 'common factor' of power |journal=Psychotherapy and Politics International |volume=10 |issue=2 |pages=157–160 |date=2012 |doi=10.1002/ppi.1260 |url=https://www.academia.edu/105174976/Psychotherapy_Politics_and_the_Common_Factor_of_Power |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> U tom pogledu, izražava se zabrinutost da se klijenti - kako unutar tako i izvan terapijske ordinacije - uvjeravaju da sebe i svoje poteškoće razumiju na način koji je isključivo usklađen s terapijskim idejama.<ref name="Epstein_1995" /><ref name="Rose_1996" /> Posljedica toga može biti potiskivanje ili marginalizacija alternativnih načina razumijevanja ljudskih problema, uključujući feminističke,<ref name="McLellan_1999">{{cite journal |last=McLellan |first=Betty |title=The prostitution of psychotherapy: a feminist critique |journal=British Journal of Guidance & Counselling |volume=27 |issue=3 |pages=325–337 |date=1999 |doi=10.1080/03069889908256274 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/03069889908256274 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> ekonomske,<ref name="Pavon-Cuellar_2014">{{cite journal |last=Pavón-Cuéllar |first=David |title=The Freudo-Marxist tradition and the critique of psychotherapeutic ideology |journal=Psychotherapy and Politics International |volume=12 |issue=3 |pages=208–219 |date=2014 |doi=10.1002/ppi.1336 |url=https://ojs.aut.ac.nz/psychotherapy-politics-international/article/download/447/367 |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> ili duhovne perspektive.<ref name="Moodley_West_2005">{{cite book |editor-last=Moodley |editor-first=Roy |editor-last2=West |editor-first2=William |title=Integrating traditional healing practices into counseling and psychotherapy |publisher=SAGE Publications |year=2005 |isbn=978-0-7619-3046-4 |oclc=57283684 |url=https://archive.org/details/integratingtradi0000unse |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kritičari sugerišu da se situacija idealizuje kada se o terapiji razmišlja isključivo kao o odnosu pomoći. Umjesto toga, oni tvrde da je to u osnovi politička praksa u kojoj se određene kulturološke ideje i postupci podržavaju, dok se drugi podrivaju ili diskvalifikuju. Iz ove perspektive, odnos između terapeuta i klijenta neizbježno je povezan s društvenim odnosima moći i političkom dinamikom.<ref name="Epstein_1995" /><ref name="Epstein_2006">{{cite book |last=Epstein |first=William M. |title=Psychotherapy as religion: the civil divine in America |publisher=University of Nevada Press |location=Reno, NV |year=2006 |isbn=978-0-87417-678-0 |oclc=62889079 |url=https://archive.org/details/psychotherapyasr0000epst |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Throop_2009">{{cite book |last=Throop |first=E. |title=Psychotherapy, American Culture, and Social Policy: Immoral Individualism |series=Culture, Mind, and Society |publisher=Palgrave Macmillan US |year=2009 |isbn=978-0-230-61835-0 |url=https://books.google.ba/books/about/Psychotherapy_American_Culture_and_Socia.html?id=dfXHAAAAQBAJ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Među najutjecajnijim autorima koji su razvijali ovakvu kritiku bio je francuski filozof [[Michel Foucault]].<ref name="Marks_2017">{{cite journal |last=Marks |first=Sarah |title=Psychotherapy in historical perspective |journal=History of the Human Sciences |volume=30 |issue=2 |pages=3–16 |date=2017 |doi=10.1177/0952695117703243 |pmc=5484460 |pmid=28690369 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5484460/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Guilfoyle_2005">{{cite journal |last=Guilfoyle |first=Michael |title=From therapeutic power to resistance? Therapy and cultural hegemony |journal=Theory & Psychology |volume=15 |issue=1 |pages=101–124 |date=2005 |doi=10.1177/0959354305049748 |s2cid=145491324 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0959354305049748 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Isack_Hook_1995">{{cite conference |last=Isack |first=Sharonne |last2=Hook |first2=Derek |title=The psychological imperialism of psychotherapy |book-title=1st Annual South African Qualitative Methods Conference: "A spanner in the works of the factory of truth" |location=Johannesburg, South Africa |publisher=Critical Methods Society |date=1995 |url=https://www.criticalmethods.org/hook.html |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Edukacija == Edukacija psihoterapeuta razlikuje se zavisno od pravnih propisa u različitim zemljama, mada uglavnom podrazumijeva kombinaciju akademskog obrazovanja i kliničke prakse.<ref name="WHO_2021">{{cite book |author=World Health Organization |title=Mental Health ATLAS 2020 |publisher=World Health Organization |date=2021 |isbn=978-92-4-003670-3 |url=https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/912699ec-18d0-4b78-be50-366c2f8ec616/content |format=PDF |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Većina regulatornih okvira zahtijeva da praktičari posjeduju postdiplomsku ili doktorsku kvalifikaciju, iz oblasti kao što su [[psihologija]], [[savjetodavna psihologija]], [[klinički socijalni rad]] ili [[psihijatrija]].<ref name="APA_Career_Clinical_Counseling">{{cite web |author=American Psychological Association |title=A Career in Clinical or Counseling Psychology |url=https://www.apa.org/education-career/guide/subfields/clinical/education-training |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="NZPB_Want_To_Register">{{cite web |author=New Zealand Psychologists Board |title=Want to register? |url=https://psychologistsboard.org.nz/want-to-register/ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored samog obrazovanja, specijalizanti obično moraju završiti značajan broj sati supervizirane kliničke prakse kako bi razvili profesionalne kompetencije, praktične vještine i sposobnost etičkog prosuđivanja.<ref name="Kim_et_al_2022">{{cite journal |last=Kim |first=Hee Sun |last2=Yoon |first2=Seowon |last3=Son |first3=Gaeun |last4=Hong |first4=Euntaek |last5=Clinton |first5=Amanda |last6=Grus |first6=Catherine L. |last7=Murphy |first7=David |last8=Siegel |first8=Alex M. |last9=Karayianni |first9=Eleni |last10=Ezenwa |first10=Michael O. |last11=Zara |first11=Georgia |last12=Gutiérrez |first12=Germán |last13=Balva |first13=Daniel |last14=Chey |first14=Jeanyung |last15=Choi |first15=Kee-Hong |title=Regulations governing psychologists: An international survey |journal=Professional Psychology: Research and Practice |volume=53 |issue=6 |pages=541–552 |year=2022 |doi=10.1037/pro0000470 |issn=1939-1323 |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fpro0000470 |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ACA_Licensure_Requirements">{{cite web |author=American Counseling Association |title=Licensure Requirements |url=https://www.counseling.org/resources/licensure-requirements |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Obrazovni programi mogu biti zasnovani na različitim pedagoškim modelima, kao što je [[model "naučnik–praktičar"]], koji povezuje naučno istraživanje s kliničkom primjenom, ili [[model "praktičar–učenjak"]], koji naglasak stavlja na neposrednu kliničku obuku i praktičnu primjenu postojećih naučnih saznanja.<ref name="Stahl_et_al_2025">{{cite journal |last=Stahl |first=Linnea |last2=Carroll |first2=Bridgette |last3=Callahan |first3=Jennifer L. |title=Examination for professional practice in psychology performance across doctoral psychology programs: Associations with degree type, specialty area, and accreditation status |journal=Training and Education in Professional Psychology |volume=19 |issue=4 |pages=344–352 |year=2025 |doi=10.1037/tep0000528 |issn=1931-3926 |url=https://www.researchgate.net/publication/395028673_Examination_for_Professional_Practice_in_Psychology_Performance_Across_Doctoral_Psychology_Programs_Associations_With_Degree_Type_Specialty_Area_and_Accreditation_Status |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojedini savremeni programi edukacije naglašavaju koncept [[Vježbanje (metoda učenja)|namjerne prakse]], koji podrazumijeva sistematsko uvježbavanje određenih kliničkih vještina uz kontinuiranu povratnu informaciju stručnjaka s ciljem unapređenja terapijske efikasnosti.<ref name="Rousmaniere_et_al_2017">{{cite book |editor=Rousmaniere, Tony |editor2=Goodyear, Rodney K. |editor3=Miller, Scott D. |editor4=Wampold, Bruce E. |title=The Cycle of Excellence: Using Deliberate Practice to Improve Supervision and Training |publisher=Wiley |year=2017 |isbn=978-1-119-16558-3 |url=https://books.google.nl/books?id=Ka2hDgAAQBAJ |access-date=26. 6. 2026 |language=en}}</ref> Mnogi specijalizovani psihoterapijski pravci, kao što su [[kognitivno-bihevioralna terapija]], [[terapija prihvatanjem i posvećenošću]] (ACT) ili [[psihodinamska psihoterapija]], zahtijevaju dodatnu postdiplomsku certifikaciju koja se stječe u okviru specijalizovanih stručnih instituta. Akreditacijska tijela, državne institucije i profesionalna udruženja nadziru ove programe kako bi osigurali da praktičari ispunjavaju propisane standarde stručnog rada i profesionalnog ponašanja.<ref name="CACREP_2024_Standards">{{cite web |author=Council for Accreditation of Counseling and Related Educational Programs |title=2024 CACREP Standards |url=https://www.cacrep.org/for-programs/2024-cacrep-standards/ |access-date=27. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="BBS_California">{{cite web |author=California Board of Behavioral Sciences |title=California Board of Behavioral Sciences |url=https://www.bbs.ca.gov/ |access-date=27. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="BPS_Who_We_Are">{{cite web |author=British Psychological Society |title=Who we are |url=https://www.bps.org.uk/who-we-are |access-date=27. 6. 2026 |language=en}}</ref> U mnogim zemljama kontinuirano stručno usavršavanje predstavlja zakonsku ili profesionalnu obavezu, čime se osigurava da psihoterapeuti redovno prate razvoj naučnih istraživanja, novih terapijskih metoda i profesionalnih standarda.<ref name="ASPPB_Home">{{cite web | author=Association of State and Provincial Psychology Boards |title=Navigating Interjurisdictional Practice: Understanding Ethical and Regulatory Obligations |url=https://asppb.net/ |access-date=27. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Vidi također == * [[Poboljšanje pristupa psihološkim terapijama]] (IAPT) * [[Spisak psihoterapijskih časopisa]] * [[Fizikalna terapija]] * [[Psihosomatska medicina]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite book |title=When You Don't Know Where to Turn: A Self-diagnosing Guide to Counseling and Therapy |date=1987 |last=Bartlett |first=Steven J. |publisher=Contemporary Books |isbn=978-0-8092-4829-2 |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/44926}} * {{cite book |title=Introduction to the Psychotherapies |url=https://archive.org/details/introductiontops0000unse_k9t9 |edition=4 |date=2006 |last=Bloch |first=Sidney |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-852092-1}} * {{cite book |title=Handbook of Racial-Cultural Psychology and Counseling |date=2005 |editor-last=Carter |editor-first=Robert T. |oclc=54905669 |url=https://download.e-bookshelf.de/download/0000/5845/77/L-G-0000584577-0002326933.pdf }}{{Mrtav link}} Two volumes. * {{cite book |title=Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy |edition=10th |date=2015 |last=Corey |first=Gerald |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-305-26372-7 |url=https://cpcglobal.org/publications/Theory%20and%20Practice%20of%20Counseling%20and%20Psychotherapy-%20Corey-%209ed.pdf}} * {{cite book |title=The Neuroscience of Psychotherapy: Healing the Social Brain |url=https://archive.org/details/neuroscienceofps0003cozo |edition=3 |date=2017 |last=Cozolino |first=Louis |publisher=National Geographic Books |isbn=978-0-393-71264-3}} * {{cite book |title=Handbook of Sexual Orientation and Gender Diversity in Counseling and Psychotherapy |url=https://archive.org/details/handbookofsexual0000unse_m4v3 |date=2017 |publisher=American Psychological Association |editor1-last=DeBord |editor1-first=Kurt A. |editor2-last=Fischer |editor2-first=Ann R. |editor3-last=Bieschke |editor3-first=Kathleen J. |editor4-last=Perez |editor4-first=Ruperto M. |isbn=978-1-4338-2306-0}} * {{cite book |title=A Critical History of Psychotherapy |date=2023 |last1=Foschi |first1=Renato |last2=Innamorati |first2=Marco |publisher=Routledge, Taylor & Francis |isbn=978-1-032-36402-5}} Two volumes. * {{cite book |title=International Perspectives on Psychotherapy |date=2017 |publisher=Springer |editor-last=Hofmann |editor-first=Stefan G. |isbn=978-3-319-56193-6}} * {{cite book |title=The Complete Adult Psychotherapy Treatment Planner |url=https://archive.org/details/completeadultpsy0000arth |edition=6 |date=2021 |last1=Jongsma |first1=Arthur E. |last2=Peterson |first2=L. Mark |last3=Bruce |first3=Timothy J. |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-06786-4}} * {{cite book |title=Culturally Alert Counseling: A Comprehensive Introduction |editor-last=McAuliffe |editor-first=Garrett J. |edition=3 |date=2021 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4833-7821-3}} * {{cite book |title=Systems of Psychotherapy: A Transtheoretical Analysis |edition=8 |date=2014 |editor1-last=Prochaska |editor1-first=James O. |editor2-last=Norcross |editor2-first=John C. |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-285-17602-4 |url=https://ravanamooz.ir/wp-content/uploads/2024/05/pdf-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D8%A7.pdf}} * {{cite book |title=Voices of Color: First-Person Accounts of Ethnic Minority Therapists |url=https://archive.org/details/voicesofcolorfir0000unse_k3c2 |date=2005 |editor1-last=Rastogi |editor1-first=Mudita |editor2-last=Wieling |editor2-first=Elizabeth |isbn=0-7619-2890-1}} * {{cite book |title=Psychotherapy: An Introduction for Psychiatry Residents and Other Mental Health Trainees |url=https://archive.org/details/psychotherapyint0000slav |date=2005 |last=Slavney |first=Phillip R. |publisher=JHU Press |isbn=0-8018-8096-3}} * {{cite book |title=The Basics of Psychotherapy: An Introduction to Theory and Practice |date=2010 |last=Wampold |first=Bruce E. |publisher=American Psychological Association |isbn=978-1-4338-0750-3 |url=https://archive.org/details/basicsofpsychoth0000wamp}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Psihoterapija| ]] 9qqyrygox6x1jxylms85gquvc5mse50 0 536380 3933894 3921972 2026-10-03T19:28:22Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933894 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Satoshi Nakamoto | slika = Bust of Satoshi Nakamoto in Budapest.jpg | opis = Spomenik Satoshiju Nakamotu u [[Budimpešta|Budimpešti]] | izvorno_ime = 中本 哲史 | pseudonim = Satoshi Nakamoto | datum_rođenja = 5. april 1975. (navod s korisničkog profila) | mjesto_rođenja = | prebivalište = [[Japan]] (navod s korisničkog profila) | zanimanje = [[programer]], [[kriptograf]] | poznat_po = stvaranju [[Bitcoin]]a i prvom praktičnom provođenju [[blockchain]]a | godine_aktivnosti = 2008–2011. }} '''Satoshi Nakamoto''' ({{jez-ja|中本 哲史}}) pseudonim je nepoznate osobe ili grupe koja je osmislila [[Bitcoin]], napisala rad ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System'' i razvila njegovu prvu [[softver|softversku]] implementaciju. Pokretanjem Bitcoinove mreže u januaru 2009. uspostavio je prvi uspješan decentralizirani sistem [[digitalni novac|digitalnog novca]] koji je problem [[dvostruko trošenje|dvostrukog trošenja]] rješavao bez [[centralna banka|centralne banke]] ili drugog pouzdanog posrednika.<ref name="Nakamoto">{{cite web |author=Satoshi Nakamoto |title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System |date=2008 |url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf |access-date=31. 7. 2026}}</ref> U sklopu tog sistema praktično je proveo [[blockchain]], distribuiranu evidenciju u kojoj su blokovi transakcija kriptografski povezani i potvrđuju se postupkom [[dokaz rada|dokaza rada]].<ref name="NIST">{{cite report |last=Yaga |first=Dylan |last2=Mell |first2=Peter |last3=Roby |first3=Nik |last4=Scarfone |first4=Karen |title=Blockchain Technology Overview |publisher=National Institute of Standards and Technology |series=NISTIR 8202 |date=oktobar 2018 |doi=10.6028/NIST.IR.8202 |url=https://doi.org/10.6028/NIST.IR.8202 |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Nakamoto je od 2008. do 2010. učestvovao u razvoju softvera, razmjenjivao poruke s prvim korisnicima i usmjeravao tehnički razvoj projekta. Nakon što je kontrolu nad spremištem izvornog koda i pojedinim mrežnim funkcijama postepeno prenio drugim programerima, povukao se iz javne komunikacije. Njegov identitet nije pouzdano utvrđen, a osobe koje su novinari, istraživači ili drugi učesnici povezivali s pseudonimom uglavnom su to poricale. Visoki sud Engleske i Walesa utvrdio je 2024. da australski informatičar [[Craig Steven Wright|Craig Wright]], koji se godinama predstavljao kao Nakamoto, nije autor Bitcoinova izvornog rada i softvera niti osoba koja je koristila taj pseudonim.<ref name="COPA">{{cite court |litigants=Crypto Open Patent Alliance protiv Craiga Stevena Wrighta |court=Visoki sud Engleske i Walesa |date=20. 5. 2024 |url=https://www.judiciary.uk/judgments/copa-v-wright/ |title=COPA v Wright |access-date=31. 7. 2026}}</ref> == Nastanak Bitcoina == === Tehnički prethodnici === Bitcoin nije nastao kao potpuno izdvojena ideja, nego je povezao više ranijih dostignuća iz [[kriptografija|kriptografije]], [[distribuirano računarstvo|distribuiranog računarstva]] i istraživanja digitalnog novca. [[David Chaum]] je tokom 1980-ih razvio kriptografske protokole za elektronsko plaćanje, ali su njegovi sistemi zavisili od centralnog izdavaoca. [[Cynthia Dwork]] i Moni Naor opisali su 1992. računarski dokaz rada kao sredstvo za ograničavanje neželjenih elektronskih poruka, a [[Adam Back]] je sličnu zamisao primijenio u sistemu [[Hashcash]].<ref>{{cite conference |last=Dwork |first=Cynthia |last2=Naor |first2=Moni |title=Pricing via Processing or Combatting Junk Mail |book-title=Advances in Cryptology – CRYPTO '92 |publisher=Springer |pages=139–147 |year=1993 |doi=10.1007/3-540-48071-4_10}}</ref><ref>{{cite web |last=Back |first=Adam |title=Hashcash – A Denial of Service Counter-Measure |date=1. 8. 2002 |url=http://www.hashcash.org/papers/hashcash.pdf |access-date=31. 7. 2026}}</ref> [[Wei Dai]] je 1998. predložio ''b-money'', anonimni distribuirani sistem elektronskog novca, dok je [[Nick Szabo]] razvio prijedlog ''bit gold'', u kojem bi se digitalne jedinice stvarale rješavanjem računarskih zadataka i povezivale u provjerljiv slijed. [[Hal Finney]] je 2004. predstavio sistem višekratnog dokaza rada. Nakamoto je te i druge zamisli spojio s mrežom ravnopravnih čvorova, digitalnim potpisima, prilagođavanjem težine rudarenja i ekonomskim poticajima za učesnike.<ref name="Narayanan">{{cite journal |last=Narayanan |first=Arvind |last2=Clark |first2=Jeremy |title=Bitcoin's Academic Pedigree |journal=Communications of the ACM |volume=60 |issue=12 |pages=36–45 |year=2017 |doi=10.1145/3132259}}</ref> Njegov glavni doprinos nije bio izum svake pojedinačne komponente, nego njihovo povezivanje u sistem koji je omogućio da nepovezani i međusobno nepovjerljivi učesnici postignu saglasnost o redoslijedu transakcija. U takvom sistemu pokušaj dvostrukog trošenja postaje sve teži što se više blokova doda nakon određene transakcije.<ref name="Nakamoto"/> === Objava izvornog rada === Domena bitcoin.org registrirana je 18. augusta 2008.<ref name="Wallace">{{cite magazine |last=Wallace |first=Benjamin |title=The Rise and Fall of Bitcoin |magazine=Wired |date=23. 11. 2011 |url=https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Nakamoto je 31. oktobra na kriptografskoj e-mail listi objavio da radi na novom sistemu elektronskog novca koji u potpunosti djeluje između ravnopravnih učesnika i ne zahtijeva pouzdanu treću stranu. Uz poruku je priložio rad ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System'', u kojem je na devet stranica opisao strukturu transakcija, mrežno vremensko označavanje, dokaz rada, poticaje za održavanje sistema i pojednostavljenu provjeru plaćanja.<ref name="Nakamoto"/> U radu je predložena javna evidencija transakcija koju održavaju čvorovi u [[mreža ravnopravnih računara|mreži ravnopravnih računara]]. Čvorovi prikupljaju transakcije u blokove i pokušavaju pronaći odgovarajući kriptografski sažetak. Kada pronađu rješenje, blok šalju drugim učesnicima, koji ga prihvataju samo ako su njegove transakcije valjane. Lanac s najvećom ukupnom količinom uloženog rada služi kao dokaz prihvaćene historije mreže.<ref name="Nakamoto"/> Nakamoto je objavio prijedlog u vrijeme [[Svjetska finansijska kriza 2007–2008.|svjetske finansijske krize]], ali u izvornom radu nije iznio širi politički program niti je Bitcoin izričito predstavio kao odgovor na određeni događaj. Sistem je oblikovao kao tehničko rješenje problema plaćanja putem finansijskih ustanova, navodeći troškove posredovanja, mogućnost poništenja transakcija i potrebu za povjerenjem između učesnika.<ref name="Nakamoto"/> === Pokretanje mreže === Nakamoto je 3. januara 2009. izrudario prvi blok Bitcoinova blockchaina, poznat kao [[genezni blok]]. U njegove je podatke unio tekst "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks", naslov s naslovnice britanskog lista ''[[The Times]]'' o mogućoj novoj pomoći bankama. Tekst je služio kao vremenska oznaka koja pokazuje da blok nije mogao biti napravljen prije objavljivanja novina, ali je kasnije tumačen i kao komentar na finansijski sistem.<ref name="Davis">{{cite magazine |last=Davis |first=Joshua |title=The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor |magazine=The New Yorker |date=10. 10. 2011 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Verziju 0.1 Bitcoinova softvera objavio je 8. januara, a mreža je počela djelovati narednog dana. Program je bio napisan pretežno u programskom jeziku [[C++]], a izvorni kod stavljen je na raspolaganje kao [[softver otvorenog koda]].<ref>{{cite web |author=Satoshi Nakamoto |title=Bitcoin v0.1 released |website=The Cryptography and Cryptography Policy Mailing List |date=8. 1. 2009 |url=https://www.metzdowd.com/pipermail/cryptography/2009-January/014994.html |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Hal Finney, programer i član [[cypherpunk]] zajednice, bio je među prvim osobama koje su preuzele i pokrenule softver. Nakamoto mu je 12. januara poslao deset bitcoina, što se smatra prvom zabilježenom transakcijom između dvije osobe u Bitcoinovoj mreži.<ref name="Finney">{{cite news |last=Peterson |first=Andrea |title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it |newspaper=The Washington Post |date=3. 1. 2014 |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> == Razvoj projekta == Tokom 2009. i 2010. Nakamoto je održavao izvorni kod, odgovarao na prijave grešaka i raspravljao o tehničkim promjenama s malom zajednicom programera i korisnika. Komunikacija se odvijala putem e-maila, kriptografskih lista i foruma BitcoinTalk, koji je osnovan 2009. U porukama se uglavnom bavio softverom, sigurnošću, načinom izdavanja novih jedinica i potrebom da se mreža širi postepeno.<ref name="Wallace"/> U početnoj fazi većinu blokova izrudario je mali broj učesnika, među kojima je bio i Nakamoto. Rudarenje se tada moglo obavljati običnim [[centralna procesorska jedinica|procesorom]], a bitcoin nije imao utvrđenu tržišnu cijenu. Nagrada za svaki blok iznosila je 50 bitcoina, uz unaprijed određeno prepolovljavanje nakon svakih 210.000 blokova. Ukupna količina u protokolu ograničena je na približno 21 milion jedinica.<ref name="Nakamoto"/> Nakamoto je 2010. omogućio većem broju programera da mijenja projekt. Posebno je sarađivao s [[Gavin Andresen|Gavinom Andresenom]], koji je počeo doprinositi razvoju softvera i kasnije postao njegov glavni održavatelj. Predao mu je pristup spremištu izvornog koda i mrežni ključ za slanje hitnih upozorenja korisnicima.<ref name="Simonite">{{cite magazine |last=Simonite |first=Tom |title=The Man Who Really Built Bitcoin |magazine=MIT Technology Review |date=15. 8. 2014 |url=https://www.technologyreview.com/2014/08/15/171639/the-man-who-really-built-bitcoin/ |access-date=31. 7. 2026 }}{{Mrtav link}}</ref> Kada je organizacija [[WikiLeaks]] krajem 2010. počela razmatrati prihvatanje bitcoina nakon što su joj finansijske kompanije ograničile pristup uslugama, Nakamoto je upozorio da je projekt još mala eksperimentalna zajednica. Smatrao je da bi nagla politička i medijska pažnja mogla dovesti do njegova uništenja prije nego što softver postane dovoljno otporan.<ref name="Wallace"/> == Povlačenje == Posljednju poznatu javnu poruku na forumu objavio je 12. decembra 2010, u raspravi o zaštiti sistema od napada uskraćivanjem usluge. Nakon toga nastavio je kratko komunicirati s pojedinim programerima putem e-maila, ali više nije javno učestvovao u razvoju.<ref name="Wallace"/> Programeru Mikeu Hearnu u aprilu 2011. napisao je da se posvetio drugim stvarima i da je Bitcoin u dobrim rukama s Andresenom i ostalim saradnicima. U jednoj od posljednjih poznatih poruka Andresenu zatražio je da se u javnosti manje govori o njemu kao tajanstvenoj osobi, a više o projektu otvorenog koda i njegovim programerima.<ref name="Wallace"/> Nakon povlačenja nije potvrđena nijedna poruka potpisana kriptografskim ključem za koji se sa sigurnošću zna da mu je pripadao. Nalozi koji su ranije korišteni pod njegovim imenom povremeno su pokazivali aktivnost, ali nije dokazano da je te poruke slao njihov prvobitni korisnik. Nakamotovo odsustvo doprinijelo je decentralizaciji upravljanja projektom jer nijedna osoba nije zadržala formalnu vlast nad protokolom. Razvoj se nastavio putem otvorenog izvornog koda, rasprava među programerima i dobrovoljnog prihvatanja novih verzija softvera od rudara, čvorova, berzi i korisnika. == Identitet == === Poznati podaci === Nakamoto nije objavio provjerljive lične podatke. Na profilu mreže P2P Foundation naveo je da je muškarac rođen 5. aprila 1975. i da živi u Japanu, ali autentičnost tih podataka nije potvrđena. Datum je vjerovatno mogao biti izabran proizvoljno, a neki autori povezivali su ga s američkim ograničenjima privatnog posjedovanja zlata: izvršna naredba kojom je 1933. zabranjeno držanje većeg dijela monetarnog zlata potpisana je 5. aprila, dok su odgovarajuća ograničenja ukinuta krajem 1974. i promjena je stupila na snagu 1975.<ref>{{cite news |last=Frisby |first=Dominic |title=The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor |newspaper=The Guardian |date=3. 5. 2016 |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/may/03/bitcoin-satoshi-nakamoto-craig-wright |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Ime je japanskog porijekla, ali nije poznato predstavlja li stvarno ime, potpuno izmišljeni pseudonim ili zajedničko ime više autora. Nakamoto je pisao tečnim engleskim jezikom i povremeno koristio britanski pravopis, poput oblika ''colour'' i ''optimise'', kao i izraze karakteristične za [[britanski engleski]]. U geneznom bloku citirao je londonski ''The Times''. Te pojedinosti potaknule su pretpostavke da je bio iz [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] ili neke druge zemlje [[Commonwealth|Commonwealtha]], ali ne predstavljaju dokaz njegova porijekla.<ref name="Davis"/> Analize vremena objavljivanja poruka pokazale su smanjenu aktivnost tokom dijela dana koji bi u Japanu odgovarao poslijepodnevnim i večernjim satima. Takav raspored korišten je kao argument da nije živio u vremenskoj zoni koju je naveo, ali je mogao biti namjerno prilagođen radi prikrivanja lokacije. Jezik, radno vrijeme i tehnički stil nude posredne tragove, ali ne omogućavaju pouzdanu identifikaciju. Rani saradnici opisivali su ga kao dobro upućenog u [[kriptografija|kriptografiju]], računarstvo, ekonomiku poticaja i programiranje u C++-u. Pojedini programeri smatrali su da je količina znanja i rada potrebna za izradu sistema mogla ukazivati na grupu ljudi, dok su drugi navodili da su poruke i programske navike djelovale dosljedno kao rad jedne osobe.<ref name="Davis"/> === Mogući kandidati === Od 2011. više je osoba predstavljeno kao mogući autor Bitcoina. Nijedna od tih tvrdnji nije potvrđena odgovarajućim kriptografskim dokazom. Najuvjerljiviji dokaz bio bi potpis nove poruke privatnim ključem povezanim s najranijim poznatim Nakamotovim blokovima ili transakcijama. Samo poznavanje ranih događaja, sličnost stila pisanja ili posjedovanje kopija dokumenata ne dokazuje kontrolu nad tim ključevima. ==== Hal Finney ==== Hal Finney bio je istaknuti kriptografski programer, tvorac sistema višekratnog dokaza rada i prvi poznati primalac Bitcoinove transakcije. Njegovo iskustvo, rana uključenost u projekt i činjenica da je živio nekoliko ulica od Doriana Nakamota potaknuli su pretpostavke da je sam koristio pseudonim ili sarađivao s njegovim vlasnikom.<ref name="Greenberg">{{cite magazine |last=Greenberg |first=Andy |title=Nakamoto's Neighbor: My Hunt for Bitcoin's Creator Led to a Paralyzed Crypto Genius |magazine=Forbes |date=25. 3. 2014 |url=https://www.forbes.com/sites/andygreenberg/2014/03/25/hal-finney-bitcoin-satoshi-nakamoto/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Finney je to poricao i novinaru Andyju Greenbergu pokazao e-mail prepisku s Nakamotom te zapis prve transakcije. Analiza stila pokazala je određene sličnosti, ali i razlike između njihovih tekstova. Greenberg je nakon pregleda materijala zaključio da dostupni dokazi više podupiru Finneyjevu tvrdnju da je komunicirao s drugom osobom.<ref name="Greenberg"/> ==== Nick Szabo ==== Nick Szabo je pravnik i informatičar koji je prije Bitcoina razvio zamisao ''bit golda'' i skovao izraz [[pametni ugovor]]. Sličnosti između ''bit golda'' i Bitcoinova dizajna, kao i pojedine analize stila pisanja, dovele su do tvrdnji da bi mogao biti Nakamoto.<ref>{{cite news |last=Grey |first=Skye |title=Occam's Razor: Who is Most Likely to be Satoshi Nakamoto? |website=LikeInAMirror |date=1. 12. 2013 |url=https://likeinamirror.wordpress.com/2013/12/01/satoshi-nakamoto-is-probably-nick-szabo/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Szabo je poricao da je autor Bitcoina. Nakamoto u izvornom radu nije izričito citirao ''bit gold'', iako je u kasnijoj komunikaciji naveo da se Bitcoin može smatrati provođenjem prijedloga poput ''b-moneyja'' i ''bit golda''. Sličnost ideja i jezika ostala je posredna, a nije pronađen dokaz da je Szabo raspolagao Nakamotovim ključevima. ==== Dorian Nakamoto ==== Časopis ''[[Newsweek]]'' objavio je u martu 2014. članak u kojem je kao tvorca Bitcoina predstavio Doriana Prenticea Satoshija Nakamota, japansko-američkog fizičara i sistemskog inženjera iz Kalifornije. Tvrdnja se zasnivala na njegovu imenu, stručnom iskustvu, interesu za privatnost i izjavi novinarki koju je ona protumačila kao priznanje da je ranije radio na projektu.<ref name="Goodman">{{cite magazine |last=Goodman |first=Leah McGrath |title=The Face Behind Bitcoin |magazine=Newsweek |date=6. 3. 2014 |url=https://www.newsweek.com/2014/03/14/face-behind-bitcoin-247957.html |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Dorian Nakamoto izjavio je da je pogrešno razumio pitanje i da je govorio o ranijim povjerljivim poslovima, a ne o Bitcoinu. Negirao je da je napisao izvorni rad, razvio softver ili ranije čuo za Bitcoin. Tvrdnja ''Newsweeka'' nije potkrijepljena tehničkim dokazom i nije općeprihvaćena.<ref>{{cite news |title=Man said to create Bitcoin denies it |agency=Associated Press |date=7. 3. 2014 |website=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2014/mar/07/bitcoin-creator-denies-newsweek-satoshi-nakamoto |access-date=31. 7. 2026}}</ref> ==== Adam Back ==== Adam Back je britanski kriptograf koji je razvio Hashcash, sistem dokaza rada citiran u Bitcoinovu izvornom radu. Njegovo iskustvo, poznavanje ranijih projekata digitalnog novca i prepiska s Nakamotom prije objavljivanja rada učinili su ga jednim od često spominjanih kandidata. Novinarske i internetske istrage povezivale su ga s pseudonimom na osnovu vremenskog slijeda, tehničkih interesa i jezičkih sličnosti. Back je više puta izjavio da nije Nakamoto. Ni za tu pretpostavku nije objavljen kriptografski dokaz, a sačuvana prepiska predstavljena je kao komunikacija između dvije različite osobe. ==== Peter Todd ==== Dokumentarni film ''Money Electric: The Bitcoin Mystery'' iz 2024. iznio je pretpostavku da je kanadski programer [[Peter Todd]] mogao biti Nakamoto. Autor filma oslonio se na tumačenje jedne rane forumske rasprave, Toddovo poznavanje kriptografije i pojedine kasnije izjave.<ref>{{cite news |last=Milmo |first=Dan |title=Bitcoin documentary claims to have identified Satoshi Nakamoto |newspaper=The Guardian |date=9. 10. 2024 |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/oct/09/bitcoin-documentary-claims-to-have-identified-satoshi-nakamoto |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Todd je tvrdnju odbacio kao neosnovanu. U vrijeme kada je Nakamoto navodno počeo razvijati Bitcoin bio je student, a film nije pružio dokaz da je kontrolirao rane kriptografske ključeve. Zaključak dokumentarca nije prihvaćen kao utvrđena identifikacija. === Tvrdnje Craiga Wrighta === Craig Wright počeo je 2015. javno povezivati svoj identitet s Nakamotom, a 2016. izričito je izjavio da je tvorac Bitcoina. Kao dokaz prikazivao je dokumente, blogovske zapise, privatne demonstracije potpisa i svjedočenja saradnika. Stručnjaci su ubrzo utvrdili da javno predstavljeni potpis nije nov dokaz, nego je preuzet iz ranije poznate Bitcoinove transakcije.<ref>{{cite news |last=Greenberg |first=Andy |last2=Branwen |first2=Gwern |title=Bitcoin's Creator Satoshi Nakamoto Is Probably This Unknown Australian Genius |magazine=Wired |date=8. 12. 2015 |url=https://www.wired.com/2015/12/bitcoins-creator-satoshi-nakamoto-is-probably-this-unknown-australian-genius/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Wright je narednih godina pokretao sudske postupke protiv osoba koje su osporavale njegovu tvrdnju i zahtijevao prava povezana s izvornim radom, bazom podataka i softverom. Crypto Open Patent Alliance pokrenuo je u Ujedinjenom Kraljevstvu postupak radi utvrđivanja da nije Nakamoto. Sudija James Mellor presudio je 2024. da dokazi protiv Wrightove tvrdnje imaju takvu težinu da je zaključak mogao saopćiti odmah nakon završnih izlaganja. U obrazloženju je utvrđeno da Wright nije napisao Bitcoinov izvorni rad, nije razvio njegov početni softver i nije koristio pseudonim Satoshi Nakamoto. Sud je zaključio i da je u velikom obimu izrađivao lažne dokumente i davao neistinit iskaz kako bi podržao svoju tvrdnju.<ref name="COPA"/> == Pripisani bitcoin i imovina == Analitičari blockchaina pokušali su prepoznati blokove koje je u ranoj fazi izrudario isti učesnik na osnovu obrazaca u vremenu i vrijednostima korištenim pri stvaranju blokova. Jedna poznata analiza, nazvana "Patoshi obrazac", pripisala je jednom rudaru približno milion bitcoina i pretpostavila da je taj rudar bio Nakamoto.<ref>{{cite web |last=Lerner |first=Sergio Demian |title=The Well Deserved Fortune of Satoshi Nakamoto, Bitcoin Creator, Visionary and Genius |date=17. 4. 2013 |url=https://bitslog.com/2013/04/17/the-well-deserved-fortune-of-satoshi-nakamoto/ |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Ta procjena nije konačna. Kasnija istraživanja potvrdila su da se u ranim blokovima mogu prepoznati određeni obrasci rudarenja, ali nisu dokazala da svi pripadaju Nakamotu niti da iza njih stoji samo jedna osoba. Zbog toga se navodi o približno milion ili 1,1 milion njegovih bitcoina trebaju smatrati procjenama, a ne potvrđenim stanjem imovine.<ref>{{cite web |title=The Satoshi Fortune |publisher=BitMEX Research |date=20. 8. 2018 |url=https://blog.bitmex.com/satoshis-1-million-bitcoin/ |access-date=31. 7. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251015211915/https://blog.bitmex.com/satoshis-1-million-bitcoin/ |archive-date=15. 10. 2025 |url-status=dead}}</ref> Većina bitcoina pripisanih tom obrascu nije potrošena. Povremeno pomjeranje jedinica iz drugih ranih blokova izazivalo je nagađanja da se Nakamoto vratio, ali starost bloka sama po sebi ne dokazuje njegovo vlasništvo. Nije poznato je li još živ, posjeduje li odgovarajuće privatne ključeve ili je namjerno odlučio ne koristiti sredstva. Vrijednost navodno pripisanih jedinica mijenja se s tržišnom cijenom bitcoina, pa su ga mediji povremeno uvrštavali među najbogatije osobe na svijetu. Takve usporedbe počivaju na nepotvrđenom pripisivanju, pretpostavci da ključevi nisu izgubljeni i tržišnoj cijeni koja se ne bi nužno mogla ostvariti prodajom tako velike količine. == Ideje i način komunikacije == Nakamotove poruke uglavnom su bile tehničke i sažete. Zagovarao je sistem u kojem se elektronske transakcije zasnivaju na kriptografskom dokazu umjesto na povjerenju u finansijske posrednike. U izvornom radu banke je opisao kao ustanove koje posreduju u elektronskim plaćanjima i time stvaraju troškove, potrebu za prikupljanjem podataka o korisnicima i mogućnost poništavanja transakcija.<ref name="Nakamoto"/> Njegovi tekstovi sadrže elemente povezane s [[cypherpunk]] idejama, prema kojima kriptografija može štititi privatnost i ograničiti potrebu za centralnim nadzorom. Ipak, nije objavio cjelovit politički manifest niti se jasno svrstao uz određenu ekonomsku školu. Kasnija libertarijanska, anarhistička i monetarna tumačenja Bitcoina često nadilaze ono što je izričito napisao. U raspravama o razvoju nastojao je izbjeći predstavljanje Bitcoina kao projekta kojim upravlja jedna osoba. Podržavao je objavljivanje izvornog koda, uključivanje drugih programera i postepeno jačanje mreže. Povlačenje prije šireg tržišnog uspjeha doprinijelo je tome da protokol ne ostane neposredno povezan s javnim autoritetom osnivača. == Utjecaj == Nakamotov rad pokrenuo je razvoj kriptovaluta i savremenih blockchain sistema. Bitcoin je pokazao da mreža otvorena nepoznatim učesnicima može održavati provjerljivu evidenciju digitalne imovine bez centralnog upravitelja. Mehanizam koji je uveo u stručnoj se literaturi često naziva Nakamotovim konsenzusom.<ref>{{cite journal |last=Niu |first=Jianyu |last2=Feng |first2=Chen |last3=Dau |first3=Hoang |last4=Huang |first4=Yu-Chih |last5=Zhu |first5=Jingge |title=Analysis of Nakamoto Consensus, Revisited |journal=Cryptology ePrint Archive |year=2019 |url=https://eprint.iacr.org/2019/943 |access-date=31. 7. 2026}}</ref> Na njegovu su se arhitekturu oslonile hiljade kasnijih kriptovaluta i platformi, uključujući [[Litecoin]], [[Namecoin]] i [[Ethereum]]. Dio projekata zadržao je dokaz rada, dok su drugi razvili [[dokaz uloga]], dozvoljene mreže i drukčije modele upravljanja. Blockchain je razmatran i za pametne ugovore, lance opskrbe, digitalni identitet, zemljišne knjige, zdravstvene evidencije i javnu upravu.<ref>{{cite journal |last=Casino |first=Fran |last2=Dasaklis |first2=Thomas K. |last3=Patsakis |first3=Constantinos |title=A systematic literature review of blockchain-based applications: Current status, classification and open issues |journal=Telematics and Informatics |volume=36 |pages=55–81 |year=2019 |doi=10.1016/j.tele.2018.11.006}}</ref> Najmanja obračunska jedinica Bitcoina, stot milioniti dio jednog bitcoina, nazvana je '''satoshi''' u njegovu čast. Skraćeno se označava kao ''sat'', a naziv se ustalio među korisnicima i u softverskim aplikacijama. Njegova anonimnost postala je važan dio kulture povezane s Bitcoinom. Pristalice smatraju da odsustvo poznatog osnivača smanjuje mogućnost lične kontrole nad mrežom i usmjerava pažnju na pravila protokola. Kritičari i istraživači ističu da nepoznat identitet otežava razumijevanje okolnosti u kojima je sistem razvijen, raspodjele prvih jedinica i mogućeg utjecaja velikih ranih vlasnika. U [[Budimpešta|Budimpešti]] je 2021. otkriven spomenik Nakamotu s glatkim, zrcalnim licem. Oblikovan je tako da se u njemu odražava posmatrač, čime autori predstavljaju zamisao da Nakamoto može biti bilo ko i da je razvoj projekta postao zajednički rad njegovih korisnika. == Djela == * ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System'' (2008) * Bitcoin 0.1, prva javna implementacija protokola (2009) * objave, e-mailovi i tehničke rasprave o razvoju Bitcoina (2008–2011) == Također pogledajte == * [[Bitcoin]] * [[Historija Bitcoina]] * [[Blockchain]] * [[Kriptovaluta]] * [[Kriptografija]] * [[Cypherpunk]] * [[Digitalni novac]] * [[Dokaz rada]] * [[Dvostruko trošenje]] * [[Mreža ravnopravnih računara]] * [[Hal Finney]] * [[Gavin Andresen]] * [[Adam Back]] * [[Nick Szabo]] * [[Wei Dai]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite book |last=Antonopoulos |first=Andreas M. |title=Mastering Bitcoin: Programming the Open Blockchain |url=https://archive.org/details/masteringbitcoin0002anto |edition=2 |publisher=O'Reilly Media |year=2017 |isbn=978-1-4919-5438-6}} * {{cite book |last=Champagne |first=Phil |title=The Book of Satoshi: The Collected Writings of Bitcoin Creator Satoshi Nakamoto |publisher=e53 Publishing |year=2014 |isbn=978-0-9960613-0-8}} * {{cite book |last=Popper |first=Nathaniel |title=Digital Gold: Bitcoin and the Inside Story of the Misfits and Millionaires Trying to Reinvent Money |url=https://archive.org/details/digitalgoldbitco0000popp |publisher=Harper |year=2015 |isbn=978-0-06-236249-0}} * {{cite book |last=Narayanan |first=Arvind |last2=Bonneau |first2=Joseph |last3=Felten |first3=Edward |last4=Miller |first4=Andrew |last5=Goldfeder |first5=Steven |title=Bitcoin and Cryptocurrency Technologies |url=https://archive.org/details/bitcoincryptocur0000nara |publisher=Princeton University Press |year=2016 |isbn=978-0-691-17169-2}} * {{cite journal |last=Bačević |first=Jelena |title=Potencijal primene Blockchain tehnologije |journal=Trendovi u poslovanju |volume=11 |issue=1 |pages=77–87 |year=2023 |doi=10.5937/trendpos2301077B}} * {{cite journal |last=Cvetković |first=Predrag |title=Blokčejn kao pravni fenomen – uvodna razmatranja |journal=Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu |volume=59 |issue=87 |pages=127–144 |year=2020 |doi=10.5937/zrpfn0-24710}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Nakamoto, Satoshi}} [[Kategorija:Kriptografi]] [[Kategorija:Programeri]] 6uq4aqkwws41cia315mq3demzzfibp2 4 536689 3933931 3933842 2026-10-04T07:19:28Z AnToni 2325 /* Članci */ 3933931 wikitext text/x-wiki <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">{{{header|Wikipedijin Američki mjesec 2026.}}}<div style="margin-right :1em; float:right;">[[Datoteka:Wikipedia_American_Month_Logo.svg|180px]]</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> {{{subheader|Američki mjesec 2026.}}} </div> </div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="background-color:#f0f0f0; padding: 16px; margin-top: -15px; font-size: 18px; font-weight: 200; line-height: 30px;"> '''Američki mjesec''' godišnji je Wikimaraton koji za cilj ima poboljšanje broja članaka o [[Amerika|Americi]]. Održava se svakog oktobra, a njegov cilj na Wikipediji na bosanskom jeziku jest da poboljša količinu i kvalitet članaka vezanih za američke zemlje. Korisnici Wikipedije koji naprave najviše članaka na ovoj Wikipediji dobit će nagrade u vidu vaučera Amazona == Pravila == '''Sažeto: Napravite nove ili proširite postojeće članke vezane za te države i teritorije (ljude, mjesta, kulturu itd.) tokom oktobra.''' * Članak treba biti nov ili proširen između 0:00 1. oktobra i 23:59 31. oktobra (UTC) 2026. * Novi članak ili izmjena na postojećem mora biti veličine najmanje 3000 bajtova {{small|(ne računaju se infokutija, šabloni itd.).}} * Članak mora ispunjavati kriterij [[Wikipedia:Relevantnost|relevantnosti]]. * Članak mora imati pristojne reference; sumnjivi ili kontroverzni iskazi u članku trebaju biti potvrđeni referencama. * Članak ne smije biti mašinski preveden i treba biti formatiran u skladu s pravilima Wikipedije. * Ne smije biti problema sa člankom (kršenje autorskih prava, relevantnost itd.) * Članak ne bi trebao biti spisak. * Članak treba biti informativan. * Članak treba biti o bilo kojoj temi vezanoj za [[Amerika|američku zemlju]]. * Članke koje naprave organizatori trebaju provjeriti drugi organizatori. * Sudije s Wikipedije na svakom jeziku odredit će je li članak prihvaćen za takmičenje na njihovom jeziku. ==Prijavljivanje== Prijave se primaju bilo kada do oktobra. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Prijavi se|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/Učesnici}} |class=mw-ui-progressive}} </div> ==Dodaj članke== Želite doprinijeti Wikipediji na bosanskom jeziku za Američki mjesec? Pošaljite doprinose posredstvom alata Fountain. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Dodaj članak|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-Američki-mjesec-bs-2026}} </div> </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 20px; "> [[Datoteka:LocationAmericas.png|center|200px]] <div style="text-align:center;"> </div> </div> </div> </div> == Nagrade == Nagrade će biti dodijeljene urednicima s najviše napisanih članaka u formi vaučera Amazona. * 1. nagrada 40 € * 2. nagrada 30 € * 3. nagrada 20 € * 4. nagrada 10 € Za sudjelovanje u dodjeli nagrada potrebno je napisati najmanje 20 novih članaka, koje treba potvrditi žiri. == Organizatori == * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] === Žiri === * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] == Članci == {{Stubičasti dijagram | naslov = Američki mjesec 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj bodova | maks = 10 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=5 |ime_stuba2= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=0 }} [[Kategorija:Wikipedia:Američki mjesec|2026]] ievv979cub9cl3211jll9c4p94ujrpz 3933948 3933931 2026-10-04T08:13:22Z AnToni 2325 /* Članci */ 3933948 wikitext text/x-wiki <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">{{{header|Wikipedijin Američki mjesec 2026.}}}<div style="margin-right :1em; float:right;">[[Datoteka:Wikipedia_American_Month_Logo.svg|180px]]</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> {{{subheader|Američki mjesec 2026.}}} </div> </div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="background-color:#f0f0f0; padding: 16px; margin-top: -15px; font-size: 18px; font-weight: 200; line-height: 30px;"> '''Američki mjesec''' godišnji je Wikimaraton koji za cilj ima poboljšanje broja članaka o [[Amerika|Americi]]. Održava se svakog oktobra, a njegov cilj na Wikipediji na bosanskom jeziku jest da poboljša količinu i kvalitet članaka vezanih za američke zemlje. Korisnici Wikipedije koji naprave najviše članaka na ovoj Wikipediji dobit će nagrade u vidu vaučera Amazona == Pravila == '''Sažeto: Napravite nove ili proširite postojeće članke vezane za te države i teritorije (ljude, mjesta, kulturu itd.) tokom oktobra.''' * Članak treba biti nov ili proširen između 0:00 1. oktobra i 23:59 31. oktobra (UTC) 2026. * Novi članak ili izmjena na postojećem mora biti veličine najmanje 3000 bajtova {{small|(ne računaju se infokutija, šabloni itd.).}} * Članak mora ispunjavati kriterij [[Wikipedia:Relevantnost|relevantnosti]]. * Članak mora imati pristojne reference; sumnjivi ili kontroverzni iskazi u članku trebaju biti potvrđeni referencama. * Članak ne smije biti mašinski preveden i treba biti formatiran u skladu s pravilima Wikipedije. * Ne smije biti problema sa člankom (kršenje autorskih prava, relevantnost itd.) * Članak ne bi trebao biti spisak. * Članak treba biti informativan. * Članak treba biti o bilo kojoj temi vezanoj za [[Amerika|američku zemlju]]. * Članke koje naprave organizatori trebaju provjeriti drugi organizatori. * Sudije s Wikipedije na svakom jeziku odredit će je li članak prihvaćen za takmičenje na njihovom jeziku. ==Prijavljivanje== Prijave se primaju bilo kada do oktobra. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Prijavi se|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/Učesnici}} |class=mw-ui-progressive}} </div> ==Dodaj članke== Želite doprinijeti Wikipediji na bosanskom jeziku za Američki mjesec? Pošaljite doprinose posredstvom alata Fountain. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Dodaj članak|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-Američki-mjesec-bs-2026}} </div> </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 20px; "> [[Datoteka:LocationAmericas.png|center|200px]] <div style="text-align:center;"> </div> </div> </div> </div> == Nagrade == Nagrade će biti dodijeljene urednicima s najviše napisanih članaka u formi vaučera Amazona. * 1. nagrada 40 € * 2. nagrada 30 € * 3. nagrada 20 € * 4. nagrada 10 € Za sudjelovanje u dodjeli nagrada potrebno je napisati najmanje 20 novih članaka, koje treba potvrditi žiri. == Organizatori == * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] === Žiri === * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] == Članci == {{Stubičasti dijagram | naslov = Američki mjesec 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj bodova | maks = 10 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=6 |ime_stuba2= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=0 }} [[Kategorija:Wikipedia:Američki mjesec|2026]] lcs1y0az5hz7tfg6p757je58m49d35o 0 537103 3933913 3928726 2026-10-04T01:25:26Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1617 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.6 3933913 wikitext text/x-wiki Ovaj spisak ručno odabranih ljudskih [[transkripcijski faktor| transkripcijskih faktora]] preuzet je iz Lambert, Jolma, Campitelli, ''et al''.<ref>{{cite journal|last1=Lambert|first1=Samuel|last2=Arttu|first2=Jolma|last3=Campitelli|first3=Laura|last4=Das|first4=Pratyush|last5=Yin|first5=Yimeng|last6=Albu|first6=Mihai|last7=Chen|first7=Xiaoting|last8=Taipale|first8=Jussi|last9=Hughes|first9=Timothy|last10=Weirauch|first10=Matthew|title=The Human Transcription Factors|journal=Cell|date=February 2018 |volume=172|issue=4|pages=650–665|doi=10.1016/j.cell.2018.01.029|pmid=29425488|doi-access=free}}</ref> Detaljnije informacije mogu se pronaći u rukopisu i na pratećoj web stranici [https://humantfs.ccbr.utoronto.ca]. == Spisak ljudskih transkripcijskih faktora (1639) == {| class="wikitable sortable" |- ! Gen!! ID !! [[DNK-vezujući domen|DBD]] !! {{tooltip|Status motiva (februar 2018.)|Linkovi ka informacijama o anotacijama na web stranici Human TFs}} !! [[Međunarodna unija za čistu i primijenjenu hemiju|IUPAC]] konsenzus <br />(iz odabrane [[Matrice težine položaja|PWM]]) |- | AC008770.3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000267179 ENSG00000267179] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070304/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000267179] || |- | AC023509.3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000267281 ENSG00000267281] || bZIP || Poznati motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124706/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000267281] || RTGACGTCAY |- | AC092835.1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000233757 ENSG00000233757] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061347/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000233757] || |- | AC138696.1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000264668 ENSG00000264668] || C2H2 ZF || Poznati motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122958/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000264668] || RYGGAGAGTTAGC |- | ADNP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101126 ENSG00000101126] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101126] || |- | ADNP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101544 ENSG00000101544] || [[homeoboks|Homeodomen]] || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062533/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101544] || |- | AEBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106624 ENSG00000106624] || Nepoznato || Vjerovatno sekvencijski specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070235/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106624] || |- | AEBP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139154 ENSG00000139154] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvencijalno prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319005801/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139154] || |- | AHCTF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153207 ENSG00000153207] || AT udica || Vjerovatno specifičan TF sekvencno prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042623/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153207] || |- | AHDC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126705 ENSG00000126705] || AT udica || Vjerovatno specifičan TF sekvencno prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052636/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126705] || |- | [[AHR]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106546 ENSG00000106546] || bHLH || Poznati motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250318081805/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106546] || BKNGCGTGHV |- | [[Represor aril ugljikovodičnih receptora|AHRR]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000063438 ENSG00000063438] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – [[in vivo]]/Razni izvor [https://web.archive.org/web/20250319142644/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000063438] || BKNGCGTGHV |- | [[Autoimunski regulator|AIRE]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160224 ENSG00000160224] || SAND || Poznati motiv – [[in vivo]]/Misc izvor [https://web.archive.org/web/20250318042525/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160224] || HNNGGWWNWDWWGGDBDH |- | AKAP8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105127 ENSG00000105127] || C2H2 ZF || Vjerovatno sekvencijalno specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318103454/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105127] || |- | AKAP8L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000011243 ENSG00000011243] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043151/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000011243] || |- | AKNA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106948 ENSG00000106948] || AT kuka || Vjerovatno sekvencni specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106948] {{Mrtav link}} || |- | [[ALX1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180318 ENSG00000180318] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072716/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180318] || TAATYTAATTA |- | [[ALX3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156150 ENSG00000156150] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318101153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156150] || TAATTR |- | [[ALX4]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000052850 ENSG00000052850] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000052850] || TAATYNRRTTA |- | ANHX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000227059 ENSG00000227059] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043716/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000227059] || KTKACAWG |- | ANKZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163516 ENSG00000163516] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051135/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163516] || |- | [[Androgeni receptor|AR]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169083 ENSG00000169083] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044543/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169083] || RGGWACRHBDYGTWCYH |- | ARGFX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186103 ENSG00000186103] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319152143/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186103] || DYTAATTAR |- | ARHGAP35 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160007 ENSG00000160007] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319083832/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160007] || |- | ARID2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189079 ENSG00000189079] || ARID/BRIGHT; RFX || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319122153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189079] || |- | ARID3A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116017 ENSG00000116017] || ARID/BRIGHT || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065441/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116017] || DATHAAD |- | ARID3B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179361 ENSG00000179361] || ARID/BRIGHT || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120414/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179361] || WWTTAATH |- | ARID3C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205143 ENSG00000205143] || ARID/BRIGHT || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100700/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205143] || DATHAAD |- | ARID5A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196843 ENSG00000196843] || ARID/BRIGHT || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196843] || HAATATTD |- | ARID5B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000150347 ENSG00000150347] || ARID/BRIGHT || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074219/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000150347] || DATWH |- | ARNT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143437 ENSG00000143437] || bHLH || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051045/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143437] || KCACGTGM |- | ARNT2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172379 ENSG00000172379] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319191724/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172379] || RDCACGTGM |- | ARNTL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000133794 ENSG00000133794] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319160040/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000133794] || GTCACGTGAC |- | ARNTL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000029153 ENSG00000029153] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319133752/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000029153] || CACGTGAY |- | [[ARX]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000004848 ENSG00000004848] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318121430/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000004848] || TAATYNRATTA |- | ASCL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139352 ENSG00000139352] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139352] || RCASSTGY |- | ASCL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183734 ENSG00000183734] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040726/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183734] || RCAGCTGY |- | ASCL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176009 ENSG00000176009] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041026/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176009] || RCASSTGY |- | ASCL4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187855 ENSG00000187855] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072553/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187855] || RCASSTGY |- | ASCL5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000232237 ENSG00000232237] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064615/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000232237] || RCASSTGY |- | ASH1L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116539 ENSG00000116539] || AT kuka || Vjerovatno sekvencijski specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045556/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116539] || |- | ATF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123268 ENSG00000123268] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318111034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123268] || VTGACGTSAV |- | ATF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115966 ENSG00000115966] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319180906/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115966] || VTKACGTMAB |- | ATF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162772 ENSG00000162772] || bZIP || Poznat motib – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062411/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162772] || RTGACGTCAY |- | ATF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128272 ENSG00000128272] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319163053/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128272] || RKATGACGTCATMY |- | ATF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169136 ENSG00000169136] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318040625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169136] || WAAGGRAGARR |- | ATF6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118217 ENSG00000118217] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319174351/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118217] || YKRTGACGTGGCA |- | ATF6B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213676 ENSG00000213676] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318090454/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213676] || RTGACGTGGCR |- | ATF7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170653 ENSG00000170653] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318041208/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170653] || DRTGACGTCAT |- | ATMIN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166454 ENSG00000166454] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318065226/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166454] || |- | ATOH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172238 ENSG00000172238] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319125410/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172238] || RACAGCTGYY |- | ATOH7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179774 ENSG00000179774] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318100656/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179774] || RVCATATGBT |- | ATOH8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168874 ENSG00000168874] || bHLH || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318153836/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168874] || AAWTANNNBRMCATATGKY |- | BACH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156273 ENSG00000156273] || bZIP || Poznato motif – [[[[in vivo]]]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319112154/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156273] || RTGACTCAGCANWWH |- | BACH2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112182 ENSG00000112182] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318050701/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112182] || WDNSATGASTCATGNWW |- | BARHL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125492 ENSG00000125492] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318042159/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125492] || TAAWYG |- | BARHL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143032 ENSG00000143032] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318054526/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143032] || TAAWBG |- | BARX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131668 ENSG00000131668] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319115935/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131668] || TAATBGNWWWTTAATBR |- | BARX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000043039 ENSG00000043039] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318065323/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000043039] || TAAYKRTTWW |- | BATF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156127 ENSG00000156127] || bZIP || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318045919/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156127] || VVYGMCAC |- | BATF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168062 ENSG00000168062] || bZIP || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318110759/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168062] || |- | BATF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123685 ENSG00000123685] || bZIP || Poznat Poznat Poznat motiv – Visoka propusnost [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318053919/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123685] || VTGACGTCAYV |- | BAZ2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000076108 ENSG00000076108] || MBD; AT kuka || Vjerovatno specifičan TF za sekvencu prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062203/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000076108] || |- | BAZ2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123636 ENSG00000123636] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250324015125/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123636] || |- | BBX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000114439 ENSG00000114439] || HMG/Sox || Poznat Poznat Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000114439] || TGAWCDNYGWTCA |- | BCL11A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119866 ENSG00000119866] || C2H2 ZF || Poznato motif – ''[[in vivo]]''/ Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250318070535/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119866] || DDRRGGAASTGARAV |- | BCL11B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127152 ENSG00000127152] || C2H2 ZF || Poznat Poznat Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319145736/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127152] || GTGAACGBNDNNVCTACAC |- | BCL6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113916 ENSG00000113916] || C2H2 ZF || Poznat Poznat Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319153315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113916] || YGCTTTCKAGGAAH |- | BCL6B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161940 ENSG00000161940] || C2H2 ZF || Poznat Poznat Poznat Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044427/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161940] || GCTTTCKAGGAAH |- | BHLHA15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180535 ENSG00000180535] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250322101613/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180535] || VCATATGB |- | BHLHA9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205899 ENSG00000205899] || bHLH || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318080849/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205899] || |- | BHLHE22 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180828 ENSG00000180828] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319160424/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180828] || AVCATATGBT |- | BHLHE23 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125533 ENSG00000125533] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319125543/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125533] || AVCATATGBY |- | BHLHE40 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134107 ENSG00000134107] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081245/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134107] || DKCACGTGM |- | BHLHE41 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123095 ENSG00000123095] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318115405/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123095] || RKCACGTGAY |- | BNC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169594 ENSG00000169594] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250318052504/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169594] || CCRCCWTCA |- | BNC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173068 ENSG00000173068] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250318075027/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173068] || CCRCCWTCA |- | BORCS8-MEF2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000064489 ENSG00000064489] || MADS boka || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318091442/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000064489] || CCDWWWHNRG |- | BPTF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171634 ENSG00000171634] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250318052052/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171634] || KKKNTTGTKKNV |- | BRF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104221 ENSG00000104221] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318144917/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104221] || |- | BSX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188909 ENSG00000188909] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065547/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188909] || TAATBR |- | C11orf95 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188070 ENSG00000188070] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318065407/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188070] || |- | CAMTA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171735 ENSG00000171735] || CG-1 || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063256/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171735] || |- | CAMTA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108509 ENSG00000108509] || CG-1 || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061112/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108509] || |- | CARF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138380 ENSG00000138380] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori [https://web.archive.org/web/20250319153325/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138380] || GCCTCGTTYTSR |- | CASZ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130940 ENSG00000130940] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318035708/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130940] || |- | CBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173894 ENSG00000173894] || AT kuka || Vjerovatno sekvencni specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044730/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173894] || |- | CC2D1A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132024 ENSG00000132024] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045931/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132024] || |- | CCDC169-SOHLH2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000250709 ENSG00000250709] || bHLH || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000250709] || BCACGTGC |- | CCDC17 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159588 ENSG00000159588] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319145547/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159588] || |- | CDC5L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000096401 ENSG00000096401] || Myb/SANT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318130012/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000096401] || VBGWKDTAAYRWAWB |- | [[CDX1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113722 ENSG00000113722] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318123037/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113722] || TTTATKRB |- | [[CDX2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165556 ENSG00000165556] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041527/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165556] || DWWATKRB |- | [[CDX4 (gen)|CDX4]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131264 ENSG00000131264] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044154/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131264] || VKTTTATKRCH |- | [[CEBPA]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000245848 ENSG00000245848] || bZIP || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043641/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000245848] || TTGCGHAA |- | [[CEBPB]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172216 ENSG00000172216] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053101/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172216] || VTTRCGCAAY |- | [[CEBPD]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000221869 ENSG00000221869] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053649/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000221869] || VTTRCGCAAY |- | [[CEBPE]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000092067 ENSG00000092067] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318084757/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000092067] || VTTRCGCAAY |- | [[CEBPG]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153879 ENSG00000153879] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043712/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153879] || RTTRCGCAAY |- | CEBPZ || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115816 ENSG00000115816] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318041452/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115816] || DSTSATTGGCT |- | [[CENPA]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115163 ENSG00000115163] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318083433/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115163] || |- | [[CENPB]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125817 ENSG00000125817] || CENPB || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052549/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125817] || TWCGYNNNAHRCGGG |- | CENPBD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177946 ENSG00000177946] || CENPB || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060234/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177946] || WNYGWAD |- | CENPS || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175279 ENSG00000175279] || Nepoznato || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175279] || |- | CENPT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102901 ENSG00000102901] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052413/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102901] || |- | CENPX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169689 ENSG00000169689] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060003/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169689] || |- | CGGBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163320 ENSG00000163320] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163320] || |- | CHAMP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198824 ENSG00000198824] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318111621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198824] || |- | CHCHD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106554 ENSG00000106554] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318120032/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106554] || |- | CIC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000079432 ENSG00000079432] || HMG/Sox || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000079432] || VTCAGCA |- | CLOCK || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134852 ENSG00000134852] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134852] || DACACGTGYH |- | CPEB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214575 ENSG00000214575] || Nepoznato || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319113416/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214575] || HTTTTATH |- | CPXCR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147183 ENSG00000147183] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040537/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147183] || |- | [[CREB1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118260 ENSG00000118260] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045823/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118260] || VTKACGTMA |- | [[CREB3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107175 ENSG00000107175] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319050031/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107175] || RTGACGTGKH |- | [[CREB3L1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157613 ENSG00000157613] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050656/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157613] || TGCCACGTGGCR |- | CREB3L2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182158 ENSG00000182158] || bZIP || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319151817/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182158] || HCACGTGKM |- | CREB3L3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000060566 ENSG00000060566] || bZIP || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250322013209/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000060566] || |- | CREB3L4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143578 ENSG00000143578] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319203833/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143578] || VTGACGTGGM |- | [[CREB5]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146592 ENSG00000146592] || bZIP ||Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318115322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146592] || VTKACRTMAB |- | CREBL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111269 ENSG00000111269] || bZIP || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111269] || ATKACGTMAY |- | [[CREBZF]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137504 ENSG00000137504] || bZIP || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063145/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137504] || WWACGTWD |- | [[CAMP modulator responzivnog elementa |CREM]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000095794 ENSG00000095794] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318094109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000095794] || VVTBACGTVAB |- | CRX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105392 ENSG00000105392] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050923/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105392] || TAATCC |- | CSRNP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144655 ENSG00000144655] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075207/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144655] || |- | CSRNP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000110925 ENSG00000110925] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045818/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000110925] || |- | CSRNP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178662 ENSG00000178662] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319203538/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178662] || |- | [[CTCF]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102974 ENSG00000102974] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102974] || CCDSBAGGKGGCGCB |- | [[CTCFL]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124092 ENSG00000124092] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053300/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124092] || CCNSYAGGGGGCGCY |- | [[CUTL1|CUX1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000257923 ENSG00000257923] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045736/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000257923] || ATYGATHA |- | CUX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111249 ENSG00000111249] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063510/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111249] || DDATYGATYA |- | CXXC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000154832 ENSG00000154832] || CxxC || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042040/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000154832] || BCG |- | CXXC4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168772 ENSG00000168772] || CxxC || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318124527/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168772] || |- | CXXC5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171604 ENSG00000171604] || CxxC || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044554/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171604] || DCK |- | DACH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000276644 ENSG00000276644] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318064800/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000276644] || |- | DACH2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126733 ENSG00000126733] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319162433/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126733] || |- | [[DBP (gen)|DBP]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105516 ENSG00000105516] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120323/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105516] || RTTAYRTAAB |- | DBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109851 ENSG00000109851] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142800/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109851] || WTTAATTA |- | DBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185610 ENSG00000185610] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042101/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185610] || AH |- | DDIT3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175197 ENSG00000175197] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319154256/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175197] || RVVKATTGCANNB |- | DEAF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177030 ENSG00000177030] || SAND || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071538/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177030] || VCRBNYYCGKGDRYTTCCGDVDNNB |- | [[DLX1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144355 ENSG00000144355] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319171703/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144355] || TAATTR |- | [[DLX2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115844 ENSG00000115844] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050813/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115844] || TAATTR |- | [[DLX3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000064195 ENSG00000064195] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000064195] {{Mrtav link}} || TAATTR |- | [[DLX4]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108813 ENSG00000108813] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053924/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108813] || TAATTR |- | [[DLX5]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105880 ENSG00000105880] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120550/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105880] || TAATTR |- | [[DLX6]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000006377 ENSG00000006377] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043649/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000006377] || TAATTR |- | DMBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197587 ENSG00000197587] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044530/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197587] || HTAATCCB |- | [[DMRT1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137090 ENSG00000137090] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041033/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137090] || GHWACWH |- | DMRT2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173253 ENSG00000173253] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322095128/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173253] || DATAMATT |- | DMRT3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000064218 ENSG00000064218] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041609/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000064218] || DWWTTGWTACAWT |- | DMRTA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176399 ENSG00000176399] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043634/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176399] || DDWTGHTACAW |- | DMRTA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142700 ENSG00000142700] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319040553/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142700] || DHBGHWACADB |- | DMRTB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143006 ENSG00000143006] || DM || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319141213/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143006] || |- | DMRTC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142025 ENSG00000142025] || DM || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074828/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142025] || WWTTGHTACAW |- | DMTF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135164 ENSG00000135164] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319120848/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135164] || |- | DNMT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130816 ENSG00000130816] || CxxC || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130816] || CGG |- | DNTTIP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101457 ENSG00000101457] || AT hook || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319122625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101457] || |- | DOT1L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104885 ENSG00000104885] || AT hook || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318035855/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104885] || |- | DPF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000011332 ENSG00000011332] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000011332] || KMTATAGGBG |- | DPF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205683 ENSG00000205683] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044230/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205683] || KMTATAGGBG |- | DPRX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204595 ENSG00000204595] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319112134/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204595] || RGMTAATCY |- | DR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117505 ENSG00000117505] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060326/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117505] || |- | DRAP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175550 ENSG00000175550] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041958/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175550] || |- | DRGX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165606 ENSG00000165606] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065823/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165606] || TAATYNAATTA |- | DUX1 || [http://www.ensembl.org/id/DUX1_HUMAN DUX1_HUMAN] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318080552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=DUX1_HUMAN] || ATAATCTGATTAT |- | DUX3 || [http://www.ensembl.org/id/DUX3_HUMAN DUX3_HUMAN] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063502/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=DUX3_HUMAN] || TTAATTAAATTAA |- | DUX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000260596 ENSG00000260596] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319133725/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000260596] || TGATTRRRTTA |- | DUXA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000258873 ENSG00000258873] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060928/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000258873] || TGATTRVRTYD |- | DZIP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134874 ENSG00000134874] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318113809/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134874] || |- | E2F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101412 ENSG00000101412] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045142/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101412] || WTTGGCGCCHWW |- | E2F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000007968 ENSG00000007968] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064417/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000007968] || WDWWGGCGCCHWWH |- | E2F3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112242 ENSG00000112242] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318093315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112242] || TTTTGGCGCCMTTTTY |- | E2F4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205250 ENSG00000205250] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121927/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205250] || TTTGGCGCCAAA |- | E2F5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000133740 ENSG00000133740] || E2F || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318073833/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000133740] || TTTSGCGC |- | E2F6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169016 ENSG00000169016] || E2F || Poznat motif – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071459/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169016] || DGGMGGGARV |- | E2F7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165891 ENSG00000165891] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165891] || WTTTGGCGGGAAAH |- | E2F8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129173 ENSG00000129173] || E2F || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129173] || TTTGGCGGGAAA |- | E4F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167967 ENSG00000167967] || C2H2 ZF || Poznato motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319133636/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167967] || RTGACGTARS |- | EBF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164330 ENSG00000164330] || EBF1 || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122054/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164330] || ANTCCCHWGGGAHH |- | EBF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000221818 ENSG00000221818] || EBF1 || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044545/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000221818] || VTGMAACCCCCWWTHVK |- | EBF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108001 ENSG00000108001] || EBF1 || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319031629/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108001] || BTCCCYWGRGD |- | EBF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000088881 ENSG00000088881] || EBF1 || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071633/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000088881] || CGSATAACCMTTGTTATCAB |- | EEA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102189 ENSG00000102189] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319124913/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102189] || |- | EGR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120738 ENSG00000120738] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040349/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120738] || MCGCCCMCGCA |- | EGR2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122877 ENSG00000122877] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050529/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122877] || MCGCCCACGCD |- | EGR3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179388 ENSG00000179388] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071333/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179388] || HMCGCCCMCGCAH |- | EGR4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135625 ENSG00000135625] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052902/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135625] || HMCGCCCACGCAH |- | EHF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135373 ENSG00000135373] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045046/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135373] || ACCCGGAAGTD |- | ELF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120690 ENSG00000120690] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318092717/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120690] || WHSCGGAAGY |- | ELF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109381 ENSG00000109381] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041731/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109381] || AMCCGGAAGTV |- | ELF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163435 ENSG00000163435] || Ets; AT hook || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318094111/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163435] || WACCCGGAAGTR |- | ELF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102034 ENSG00000102034] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053551/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102034] || ABSCGGAAGTR |- | ELF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135374 ENSG00000135374] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318113029/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135374] || WNVMGGAARY |- | ELK1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126767 ENSG00000126767] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075752/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126767] || RCCGGAAGT |- | ELK3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111145 ENSG00000111145] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124654/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111145] || RCCGGAAGT |- | ELK4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000158711 ENSG00000158711] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052542/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000158711] || ACCGGAARY |- | EMX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135638 ENSG00000135638] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052831/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135638] || BTAATTR |- | EMX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170370 ENSG00000170370] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060634/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170370] || BTAATTA |- | EN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163064 ENSG00000163064] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051508/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163064] || TAATTRVB |- | EN2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164778 ENSG00000164778] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319151550/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164778] || TAATTR |- | EOMES || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163508 ENSG00000163508] || T-box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071342/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163508] || WTCACACCTH |- | EPAS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116016 ENSG00000116016] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050207/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116016] || VDACGTGHH |- | [[ERF (gen)|ERF]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105722 ENSG00000105722] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122553/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105722] || ACCGGAARTV |- | [[ERG (gen)|ERG]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157554 ENSG00000157554] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319160439/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157554] || ACCGGAARY |- | [[Estrogeni receptor alfa|ESR1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000091831 ENSG00000091831] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044941/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000091831] || AGGTCAYSRTGACCT |- | [[Estrogen9 receptor beta|ESR2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140009 ENSG00000140009] || Jedarni receptor || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044937/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140009] || RGGTCAH |- | [[ESRRA]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173153 ENSG00000173153] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319114757/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173153] || SAAGGTCA |- | [[ESRRB]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119715 ENSG00000119715] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044459/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119715] || TCAAGGTCAWH |- | [[ESRRG]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196482 ENSG00000196482] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196482] || SAAGGTCR |- | ESX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123576 ENSG00000123576] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040402/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123576] || TAATTR |- | [[ETS1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134954 ENSG00000134954] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053734/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134954] || RCCGGAWRYRYWTCCGSH |- | [[ETS2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157557 ENSG00000157557] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318104907/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157557] || ACCGGAWGYRCWTCCGGT |- | [[ETV1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000006468 ENSG00000006468] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125935/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000006468] || RCCGGAWRY |- | [[ETV2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105672 ENSG00000105672] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124028/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105672] || DACCGGAARYD |- | [[ETV3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117036 ENSG00000117036] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043222/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117036] || AHCGGAWWTCCGNT |- | ETV3L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000253831 ENSG00000253831] || Ets || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000253831] {{Mrtav link}} || VGGAWR |- | [[ETV4]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175832 ENSG00000175832] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053650/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175832] || RCCGGAWGY |- | [[Ets variant 5 | ETV5]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000244405 ENSG00000244405] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318094736/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000244405] || DVCGGAWRY |- | [[ETV6]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139083 ENSG00000139083] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051704/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139083] || SCGGAASCGGAAGYR |- | [[ETV7]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000010030 ENSG00000010030] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073847/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000010030] || VVGGAAGYRCTTCCBB |- | EVX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106038 ENSG00000106038] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319164316/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106038] || TAATBRB |- | EVX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174279 ENSG00000174279] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318095613/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174279] || TAATBRB |- | FAM170A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164334 ENSG00000164334] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044823/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164334] || |- | FAM200B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000237765 ENSG00000237765] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071448/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000237765] || |- | FBXL19 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000099364 ENSG00000099364] || CxxC || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061312/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000099364] || |- | FERD3L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146618 ENSG00000146618] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054218/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146618] || GYRMCAGCTGTBRC |- | FEV || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163497 ENSG00000163497] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120224/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163497] || ACCGGAART |- | FEZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128610 ENSG00000128610] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064629/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128610] || AAAARRRCAV |- | FEZF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153266 ENSG00000153266] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051101/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153266] || AAAWGAGCAATCA |- | FIGLA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183733 ENSG00000183733] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074255/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183733] || MCAGGTGKD |- | FIZ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179943 ENSG00000179943] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041157/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179943] || |- | FLI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151702 ENSG00000151702] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044651/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151702] || RCCGGAWRY |- | FLYWCH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000059122 ENSG00000059122] || FLYWCH || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043225/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000059122] || |- | FOS || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170345 ENSG00000170345] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073444/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170345] || BRTGACGTCAYV |- | FOSB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125740 ENSG00000125740] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081607/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125740] || RTGACGTCAY |- | FOSL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175592 ENSG00000175592] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070125/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175592] || DRTGAYRCR |- | FOSL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000075426 ENSG00000075426] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075608/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000075426] || TKANTCAYNRTGACGTCAY |- | FOXA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129514 ENSG00000129514] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040426/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129514] || BVYTAWGTAAACAAW |- | FOXA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125798 ENSG00000125798] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062129/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125798] || HNNGTMAATATTKRYNBD |- | FOXA3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170608 ENSG00000170608] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050427/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170608] || BVYTAWGTAAACAAA |- | FOXB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171956 ENSG00000171956] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121526/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171956] || WRWGTMAATATTKACWYW |- | FOXB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204612 ENSG00000204612] || Viljuškastoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318170659/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204612] || HWRWGYMAATATTKRCHYW |- | FOXC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000054598 ENSG00000054598] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319161641/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000054598] || WRWRTMAAYAW |- | FOXC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176692 ENSG00000176692] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043215/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176692] || WAHRTMAAYAWW |- | FOXD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000251493 ENSG00000251493] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063258/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000251493] || HWASAATAAYAWW |- | FOXD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186564 ENSG00000186564] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061849/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186564] || RTAAAYA |- | FOXD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187140 ENSG00000187140] || Viljuškstoglavi || || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130253/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187140] || RTAAAYA |- | FOXD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170122 ENSG00000170122] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318064127/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170122] || GTTAAAGCVAKTTTAA |- | FOXD4L1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184492 ENSG00000184492] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184492] {{Mrtav link}} || GTTAAAGCVAKTTTAA |- | FOXD4L3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187559 ENSG00000187559] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319125926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187559] || MGGTAAATCMAGGGWWT |- | FOXD4L4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184659 ENSG00000184659] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054030/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184659] || MGGTAAATCMAGGGWWT |- | FOXD4L5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204779 ENSG00000204779] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319115248/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204779] || MGGTAAATCMAGGGWWT |- | FOXD4L6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000273514 ENSG00000273514] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044730/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000273514] || MGGTAAATCMAGGGWWT |- | FOXE1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178919 ENSG00000178919] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073511/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178919] || BVYTAWRYAAACAD |- | FOXE3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186790 ENSG00000186790] || Viljuškastoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042203/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186790] || BVYTAWRYAAACAD |- | FOXF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000103241 ENSG00000103241] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318081536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000103241] || YRHATAAACAHNB |- | FOXF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137273 ENSG00000137273] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053458/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137273] || BNHNBRTAAACAHNV |- | FOXG1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176165 ENSG00000176165] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044919/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176165] || RTAAACAH |- | FOXH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160973 ENSG00000160973] || Viljuškastoglavi || Poznato moti – ''[[in vivo]]++/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053916/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160973] || BNSAATMCACA |- | FOXI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168269 ENSG00000168269] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121241/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168269] || RTMAACA |- | FOXI2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186766 ENSG00000186766] || Viljuškastoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186766] || RTMAACA |- | [[FOXI3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214336 ENSG00000214336] || Viljuškastoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319161117/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214336] || RTMAACA |- | FOXJ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129654 ENSG00000129654] || Viljuškastoglavi || Poznat moti – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129654] || HAAACAAA |- | FOXJ2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000065970 ENSG00000065970] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130112/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000065970] || GTAAACAWMAACA |- | FOXJ3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198815 ENSG00000198815] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040837/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198815] || RTAAACAW |- | FOXK1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164916 ENSG00000164916] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065738/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164916] || RWMMAYA |- | FOXK2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141568 ENSG00000141568] || Viljuškstoglavi || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141568] || RWMAACAA |- | FOXL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176678 ENSG00000176678] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318093007/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176678] || RTAAACA |- | FOXL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183770 ENSG00000183770] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318173016/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183770] || VBGHMAACAH |- | FOXM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111206 ENSG00000111206] || Viljuškstoglavi || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318064601/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111206] || RWHR |- | FOXN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109101 ENSG00000109101] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318072444/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109101] || WVBSACGCB |- | FOXN2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170802 ENSG00000170802] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318222949/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170802] || GCGTSNNNNNSACGC |- | FOXN3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000053254 ENSG00000053254] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054902/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000053254] || GTAAACAA |- | FOXN4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139445 ENSG00000139445] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053541/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139445] || WHNWRRNGACGCYATNHM |- | FOXO1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000150907 ENSG00000150907] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319171704/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000150907] || RTAAACATGTTTAC |- | FOXO3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118689 ENSG00000118689] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118689] || GTAAACAW |- | FOXO4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184481 ENSG00000184481] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044220/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184481] || GTAAACA |- | FOXO6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204060 ENSG00000204060] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319091430/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204060] || GTAAACATGTTTAC |- | FOXP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000114861 ENSG00000114861] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050647/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000114861] || TGTTTRYNRTNNNNNNBNAYRVWMAACA |- | FOXP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128573 ENSG00000128573] || Viljuškstoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064656/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128573] || RTAAAYAW |- | FOXP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000049768 ENSG00000049768] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322023406/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000049768] || RTAAACA |- | FOXP4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137166 ENSG00000137166] || Viljuškastoglavi || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319024814/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137166] || RTMAAYA |- | FOXQ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164379 ENSG00000164379] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318133718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164379] || YWRHRTAAACWD |- | FOXR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176302 ENSG00000176302] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052529/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176302] || CAADY |- | FOXR2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189299 ENSG00000189299] || Viljuškastoglavi || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189299] || RYRTAWACATAAAWRHH |- | FOXS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179772 ENSG00000179772] || Viljuškastoglavi || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318055918/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179772] || HNNRHMAAYA |- | GABPA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000154727 ENSG00000154727] || Ets || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318113503/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000154727] || RSCGGAWRY |- | GATA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102145 ENSG00000102145] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063800/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102145] || GATWASMH |- | GATA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179348 ENSG00000179348] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040253/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179348] || VHGATAHSV |- | GATA3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107485 ENSG00000107485] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142759/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107485] || HGATAAVV |- | GATA4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136574 ENSG00000136574] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060237/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136574] || HGATAAVV |- | GATA5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130700 ENSG00000130700] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054247/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130700] || HGATAASV |- | GATA6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141448 ENSG00000141448] || GATA || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141448] {{Mrtav link}} || HGATAABVATCD |- | GATAD2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167491 ENSG00000167491] || GATA || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041301/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167491] || |- | GATAD2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143614 ENSG00000143614] || GATA || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154524/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143614] || |- | GBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164900 ENSG00000164900] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040928/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164900] || BTAATTRSB |- | GBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168505 ENSG00000168505] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063000/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168505] || TAATTR |- | GCM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137270 ENSG00000137270] || GCM || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122054/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137270] || BATGCGGGTRS |- | GCM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124827 ENSG00000124827] || GCM || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043553/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124827] || HRCCCGCAT |- | GFI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162676 ENSG00000162676] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162676] || BMAATCACDGCNHBBCACTM |- | GFI1B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165702 ENSG00000165702] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070205/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165702] || MAATCASDGCNNBBCACT |- | GLI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111087 ENSG00000111087] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111087] || SMCCHCCCA |- | GLI2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000074047 ENSG00000074047] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045047/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000074047] || GMCCACMCANVNHB |- | GLI3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106571 ENSG00000106571] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070225/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106571] || VGACCACCCACVNHG |- | GLI4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000250571 ENSG00000250571] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050720/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000250571] || RRGCCTTGAATGCCANGNYMA |- | GLIS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174332 ENSG00000174332] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060456/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174332] || MGACCCCCCACGWHG |- | GLIS2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126603 ENSG00000126603] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132930/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126603] || KACCCCCCRCRDHG |- | GLIS3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107249 ENSG00000107249] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042129/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107249] || KACCCCCCACRAAG |- | GLMP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198715 ENSG00000198715] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250322052825/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198715] || |- | GLYR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140632 ENSG00000140632] || AT hook || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053725/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140632] || |- | GMEB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162419 ENSG00000162419] || SAND || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162419] || KTACGTAMNKTACGTMM |- | GMEB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101216 ENSG00000101216] || SAND || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318125920/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101216] || YBACGYAM |- | GPBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000062194 ENSG00000062194] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075115/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000062194] || |- | GPBP1L1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159592 ENSG00000159592] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052739/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159592] || |- | GRHL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134317 ENSG00000134317] ||Irnogla|| Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051857/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134317] || DAACCGGTTH |- | GRHL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083307 ENSG00000083307] || Grainyhead || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318060502/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083307] || RAACHDGHHHDDCHDGTTY |- | GRHL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000158055 ENSG00000158055] || Zrnastoglavi|| Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045015/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000158055] || |- | GSC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000133937 ENSG00000133937] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318142604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000133937] || HTAATCC |- | GSC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000063515 ENSG00000063515] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319191959/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000063515] || HTAATCCBH |- | GSX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169840 ENSG00000169840] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045803/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169840] || TAATKR |- | GSX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180613 ENSG00000180613] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319152710/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180613] || TAATKR |- | GTF2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137947 ENSG00000137947] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]'' Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318113311/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137947] || STYWYAKASTS |- | GTF2I || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000263001 ENSG00000263001] || GTF2I-liki || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054517/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000263001] || VAGVDVKTSH |- | GTF2IRD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000006704 ENSG00000006704] || GTF2I-like || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319155725/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000006704] || TRTCGCWG |- | GTF2IRD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196275 ENSG00000196275] || GTF2I-liki || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318090336/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196275] || |- | GTF2IRD2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174428 ENSG00000174428] || GTF2I-liki || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319140232/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174428] || |- | GTF3A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122034 ENSG00000122034] || C2H2 ZF || Poznat motiv – visokopropupni ''[[in vitro]]'' https://web.archive.org/web/20250318044202/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122034] || GGATGGGAG |- | GZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125812 ENSG00000125812] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318070621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125812] || TATAKAVGCGCA |- | HAND1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113196 ENSG00000113196] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318090642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113196] || DBRTCTGGHWDH |- | HAND2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164107 ENSG00000164107] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074619/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164107] || HVCAGGTGTK |- | HBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105856 ENSG00000105856] || HMG/Sox || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130321/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105856] || DD |- | HDX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165259 ENSG00000165259] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165259] || H |- | HELT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187821 ENSG00000187821] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061404/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187821] || BBCACGTGY |- | HES1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000114315 ENSG00000114315] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041723/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000114315] || KDCRCGTGBB |- | HES2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000069812 ENSG00000069812] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051747/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000069812] || VRCACGTGCC |- | HES3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173673 ENSG00000173673] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319114620/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173673] || KDCRCGTGBB |- | HES4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188290 ENSG00000188290] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044503/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188290] || KDCRCGTGBB |- | HES5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197921 ENSG00000197921] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319161933/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197921] || HGGCACGTGYCR |- | HES6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144485 ENSG00000144485] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120514/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144485] || DACACGTGCC |- | HES7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179111 ENSG00000179111] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072528/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179111] || YGGCACGTGCCR |- | HESX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163666 ENSG00000163666] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318115031/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163666] || HTAATTRVH |- | HEY1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164683 ENSG00000164683] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124532/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164683] || BBCRCGYGY |- | HEY2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135547 ENSG00000135547] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073203/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135547] || BCACGTGB |- | HEYL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163909 ENSG00000163909] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318090617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163909] || BCACGTGB |- | HHEX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152804 ENSG00000152804] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065522/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152804] || ATND |- | HIC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177374 ENSG00000177374] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]'' [https://web.archive.org/web/20250319115143/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177374] || RTGCCMMC |- | HIC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169635 ENSG00000169635] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044117/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169635] || BKGGCAY |- | HIF1A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100644 ENSG00000100644] || bHLH || Poznat motv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250322024248/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100644] || VVNGCACGTMBNS |- | HIF3A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124440 ENSG00000124440] || bHLH || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318061848/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124440] || RWAWWTMATAWCST |- | HINFP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172273 ENSG00000172273] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062414/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172273] || GCGGACGYTRSRRCGTCCGC |- | HIVEP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000095951 ENSG00000095951] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319135147/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000095951] || KGRRRARTCCCB |- | HIVEP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000010818 ENSG00000010818] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318100000/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000010818] || KBYDNGGHAABNSS |- | HIVEP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127124 ENSG00000127124] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054811/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127124] || KBYDNGGHAABNSS |- | HKR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181666 ENSG00000181666] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041820/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181666] || VBKVRVNRDGGAGGRBVNVR |- | HLF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108924 ENSG00000108924] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053941/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108924] || VTTAYRTAAY |- | HLX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136630 ENSG00000136630] || Homeodomen || Poznati motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124505/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136630] || AWND |- | HMBOX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147421 ENSG00000147421] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147421] || VYTAGTTAMV |- | HMG20A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140382 ENSG00000140382] || HMG/Sox || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051941/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140382] || |- | HMG20B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000064961 ENSG00000064961] || HMG/Sox || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060953/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000064961] || WDWATAAT |- | HMGA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137309 ENSG00000137309] || AT hook || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318082332/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137309] || WATTWW |- | HMGA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000149948 ENSG00000149948] || AT hook || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000149948] || ATATTSSSSDWWAWT |- | HMGN3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118418 ENSG00000118418] || HMG/Sox || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318092926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118418] || |- | HMX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215612 ENSG00000215612] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062327/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215612] || TTAAKTGNY |- | HMX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188816 ENSG00000188816] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044515/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188816] || TTAAKTG |- | HMX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188620 ENSG00000188620] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045745/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188620] || TAAKTG |- | HNF1A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135100 ENSG00000135100] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082224/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135100] || GTTAATNATTAAY |- | HNF1B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000275410 ENSG00000275410] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318080826/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000275410] || GTTAATNATTAAY |- | HNF4A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101076 ENSG00000101076] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081438/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101076] || VRGGTCAAAGTCCA |- | HNF4G || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164749 ENSG00000164749] || Jedarni receptor || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051021/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164749] || GDNCAAAGKYCA |- | HOMEZ || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215271 ENSG00000215271] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319131123/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215271] || WWWAATCGTTTW |- | HOXA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105991 ENSG00000105991] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043741/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105991] || TAATTR |- | HOXA10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000253293 ENSG00000253293] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319071109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000253293] || TTWAYGAY |- | HOXA11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000005073 ENSG00000005073] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319152259/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000005073] || DWTTTACGACB |- | HOXA13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106031 ENSG00000106031] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318092542/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106031] || DTTTTATKRS |- | HOXA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105996 ENSG00000105996] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100012/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105996] || BTAATKR |- | HOXA3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105997 ENSG00000105997] || Homeodomen || Poznati motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318080741/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105997] || TAATKR |- | HOXA4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197576 ENSG00000197576] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318131746/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197576] || TAATKRY |- | HOXA5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106004 ENSG00000106004] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318094234/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106004] || STAATKRS |- | HOXA6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106006 ENSG00000106006] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319133516/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106006] || TAATKRV |- | HOXA7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122592 ENSG00000122592] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065219/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122592] || TAATKRV |- | HOXA9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000078399 ENSG00000078399] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055123/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000078399] || DTTWAYGAY |- | HOXB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120094 ENSG00000120094] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054805/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120094] || STAATTA |- | HOXB13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159184 ENSG00000159184] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319030837/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159184] || TTWAYDD |- | HOXB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173917 ENSG00000173917] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063250/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173917] || TAATKR |- | HOXB3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120093 ENSG00000120093] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319164102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120093] || BTAATKR |- | HOXB4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182742 ENSG00000182742] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318173438/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182742] || YTAATKAY |- | HOXB5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120075 ENSG00000120075] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045310/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120075] || TAATKRV |- | HOXB6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108511 ENSG00000108511] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319214055/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108511] || TAATKRY |- | HOXB7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000260027 ENSG00000260027] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319133045/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000260027] || BTAATKRV |- | HOXB8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120068 ENSG00000120068] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044122/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120068] || TAATKRM |- | HOXB9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170689 ENSG00000170689] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075031/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170689] || WTTTAYGAY |- | HOXC10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180818 ENSG00000180818] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318090356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180818] || WTTWAYGAB |- | HOXC11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123388 ENSG00000123388] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081008/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123388] || WTTWAYGAYH |- | HOXC12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123407 ENSG00000123407] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065850/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123407] || DTTTTACGAYY |- | HOXC13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123364 ENSG00000123364] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035700/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123364] || CTCGTAAAAH |- | HOXC4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198353 ENSG00000198353] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071428/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198353] || TAATKR |- | HOXC5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172789 ENSG00000172789] || Homeodomen Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172789] || WRATND |- | HOXC6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197757 ENSG00000197757] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318135603/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197757] || TTAATTAB |- | HOXC8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000037965 ENSG00000037965] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142157/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000037965] || YAATTR |- | HOXC9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180806 ENSG00000180806] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123500/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180806] || TTTTACGAC |- | HOXD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128645 ENSG00000128645] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121223/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128645] || BTAATTAV |- | HOXD10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128710 ENSG00000128710] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043920/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128710] || DTTTTACGACY |- | HOXD11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128713 ENSG00000128713] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319074506/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128713] || DWTTTACGAY |- | HOXD12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170178 ENSG00000170178] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170178] || DTTTACGAY |- | HOXD13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128714 ENSG00000128714] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044406/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128714] || BCTCGTAAAAH |- | HOXD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128652 ENSG00000128652] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318080711/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128652] || CTAATTAS |- | HOXD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170166 ENSG00000170166] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051748/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170166] || TMATKRV |- | HOXD8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175879 ENSG00000175879] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051854/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175879] || HWMATTWDB |- | HOXD9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128709 ENSG00000128709] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070245/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128709] || TTTTATKRC |- | HSF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185122 ENSG00000185122] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055927/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185122] || VGAABVTTCBVGAW |- | HSF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000025156 ENSG00000025156] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082152/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000025156] || VGAANNTTCBVGAA |- | HSF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102878 ENSG00000102878] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319140649/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102878] || GAANNTTCBVGAA |- | HSF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176160 ENSG00000176160] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319172702/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176160] || RCGTTCTAGAAYGY |- | HSFX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171116 ENSG00000171116] || HSF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319204451/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171116] || |- | HSFX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000268738 ENSG00000268738] || HSF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319152056/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000268738] || |- | HSFY1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172468 ENSG00000172468] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071528/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172468] || DTVGAAYGWTTCGAAYGB |- | HSFY2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169953 ENSG00000169953] || HSF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043345/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169953] || DTCGAAHSNWTCGAW |- | IKZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185811 ENSG00000185811] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319141425/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185811] || BTGGGARD |- | IKZF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000030419 ENSG00000030419] || C2H2 ZF || Poznat moti – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319145326/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000030419] || HDWHGGGADD |- | IKZF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161405 ENSG00000161405] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130717/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161405] || VSNNGGGAA |- | IKZF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123411 ENSG00000123411] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053008/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123411] || HDWHGGGADD |- | IKZF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000095574 ENSG00000095574] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319171737/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000095574] || MYYATGCAGRGT |- | INSM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173404 ENSG00000173404] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045158/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173404] || YRMCCCCWKRCA |- | INSM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168348 ENSG00000168348] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250322023535/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168348] || |- | IRF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125347 ENSG00000125347] || IRF || Poznat motiv –'' [[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250321224846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125347] || GAAASTGAAASY |- | IRF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168310 ENSG00000168310] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054838/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168310] || GAAAVYGAAAS |- | IRF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126456 ENSG00000126456] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044828/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126456] || HSGAAAVBGAAACYGAAAC |- | IRF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137265 ENSG00000137265] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122646/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137265] || HCGAAACCGAAACYW |- | IRF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128604 ENSG00000128604] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120429/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128604] || CGAAACCGAWACH |- | IRF6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117595 ENSG00000117595] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064844/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117595] || RGTWTCRNNNNNNCGAWACY |- | IRF7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185507 ENSG00000185507] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081111/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185507] || CGAAAVYGAAANY |- | IRF8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140968 ENSG00000140968] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318160036/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140968] || CGAAACYGAAACY |- | IRF9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213928 ENSG00000213928] || IRF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061939/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213928] || AWCGAAACCGAAACY |- | IRX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170549 ENSG00000170549] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319154648/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170549] || DDCRHNNNNNNNNDYGHH |- | IRX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170561 ENSG00000170561] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170561] {{Mrtav link}} || DTGTYRTGTH |- | IRX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177508 ENSG00000177508] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052254/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177508] || DACAHGNWWWWNCDTGTH |- | IRX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113430 ENSG00000113430] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043141/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113430] || DAMAH |- | IRX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176842 ENSG00000176842] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043823/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176842] || DTGTYRTGTH |- | IRX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159387 ENSG00000159387] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319183605/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159387] || DAMAH |- | ISL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000016082 ENSG00000016082] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040423/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000016082] || BTAAKTGS |- | ISL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159556 ENSG00000159556] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319105054/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159556] || YTAAKTGB |- | ISX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175329 ENSG00000175329] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071114/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175329] || CYAATTAV |- | JAZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153814 ENSG00000153814] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319113002/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153814] || |- | JDP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140044 ENSG00000140044] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054843/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140044] || RTKACRTMAY |- | JRK || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000234616 ENSG00000234616] || CENPB || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040432/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000234616] || |- | JRKL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183340 ENSG00000183340] || CENPB || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063033/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183340] || RCGGWWR |- | JUN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177606 ENSG00000177606] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041232/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177606] || DATGACGTMAHNV |- | JUNB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171223 ENSG00000171223] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318155201/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171223] || RTKACGTMAY |- | JUND || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130522 ENSG00000130522] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319150452/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130522] || VTGACGTMA |- | KAT7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136504 ENSG00000136504] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054316/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136504] || |- | KCMF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176407 ENSG00000176407] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062945/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176407] || |- | KCNIP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115041 ENSG00000115041] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318084927/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115041] || |- | KDM2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173120 ENSG00000173120] || CxxC || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318114322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173120] || |- | KDM2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000089094 ENSG00000089094] || CxxC || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072402/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000089094] || CG |- | KDM5B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117139 ENSG00000117139] || ARID/BRIGHT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117139] || |- | KIN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151657 ENSG00000151657] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319134256/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151657] || |- | KLF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105610 ENSG00000105610] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142708/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105610] || CMCGCCCM |- | KLF10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000155090 ENSG00000155090] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319115319/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000155090] || RMCACRCCCMYVHCACRCCCMC |- | KLF11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172059 ENSG00000172059] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051107/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172059] || VMCMCRCCCMYNMCACGCCCMC |- | KLF12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118922 ENSG00000118922] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322023726/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118922] || DRCCACGCCCH |- | KLF13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169926 ENSG00000169926] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042446/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169926] || RCCACRCCCMC |- | KLF14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000266265 ENSG00000266265] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075058/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000266265] || DRHCACGCCCMYYH |- | KLF15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163884 ENSG00000163884] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052838/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163884] || VHCMCVCCCMY |- | KLF16 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129911 ENSG00000129911] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060925/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129911] || VMCMCDCCCMC |- | KLF17 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171872 ENSG00000171872] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319113442/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171872] || MMCCACVCWCCCMTY |- | KLF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127528 ENSG00000127528] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318085005/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127528] || VCCMCRCCCH |- | KLF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109787 ENSG00000109787] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318122857/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109787] || RRCCRCGCCCH |- | KLF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136826 ENSG00000136826] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319033428/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136826] || VCCACRCCCH |- | KLF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102554 ENSG00000102554] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062431/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102554] || MCACRCCCH |- | KLF6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000067082 ENSG00000067082] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318102348/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000067082] || VMCACRCCCH |- | KLF7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118263 ENSG00000118263] || C2H2 ZF || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144636/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118263] || HHMCRCCCH |- | KLF8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102349 ENSG00000102349] || C2H2 ZF || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074210/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102349] || MCRCCY |- | KLF9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119138 ENSG00000119138] || C2H2 ZF || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319155402/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119138] || TAACGG |- | KMT2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118058 ENSG00000118058] || CxxC; AT hook || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144623/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118058] || HNCGNB |- | KMT2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000272333 ENSG00000272333] || CxxC; AT hook || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075251/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000272333] || |- | L3MBTL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185513 ENSG00000185513] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318065254/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185513] || |- | L3MBTL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198945 ENSG00000198945] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054907/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198945] || |- | L3MBTL4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000154655 ENSG00000154655] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319115804/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000154655] || |- | LBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138136 ENSG00000138136] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138136] || TAAYTRG |- | LBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179528 ENSG00000179528] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082327/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179528] || TAATTRV |- | LCOR || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196233 ENSG00000196233] || Pipsqueak || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042335/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196233] || YNAAW |- | LCORL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178177 ENSG00000178177] || Pipsqueak || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063535/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178177] || HYNAAWH |- | LEF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138795 ENSG00000138795] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319135945/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138795] || SATCAAAS |- | LEUTX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213921 ENSG00000213921] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318131721/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213921] || |- | [[LHX1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000273706 ENSG00000273706] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050244/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000273706] || TRATBR |- | [[LHX2]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106689 ENSG00000106689] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043053/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106689] || HHDTTR |- | [[LHX3]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107187 ENSG00000107187] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043601/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107187] || YAATHW |- | [[LHX4]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121454 ENSG00000121454] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318114601/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121454] || BYRATTRV |- | LHX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000089116 ENSG00000089116] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319114751/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000089116] || TAATTRS |- | LHX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106852 ENSG00000106852] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081518/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106852] || TRATTR |- | LHX8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162624 ENSG00000162624] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043906/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162624] || STAATTA |- | LHX9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143355 ENSG00000143355] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319133934/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143355] || TAATTRG |- | LIN28A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131914 ENSG00000131914] || CSD || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050450/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131914] || CGCHGYYHYWYCGCG |- | LIN28B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187772 ENSG00000187772] || CSD || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187772] || CGCHGYYHYWYCGCG |- | LIN54 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189308 ENSG00000189308] || TCR/CxC || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319184245/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189308] || RTTYAAAH |- | LMX1A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162761 ENSG00000162761] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319193041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162761] || BTAATTA |- | LMX1B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136944 ENSG00000136944] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319103900/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136944] || TWATTR |- | LTF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000012223 ENSG00000012223] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318060113/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000012223] || GKVACTKB |- | LYL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104903 ENSG00000104903] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319142456/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104903] || RNCAGVTGGH |- | MAF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178573 ENSG00000178573] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319172141/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178573] || TGCTGACDHDRCR |- | MAFA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182759 ENSG00000182759] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142304/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182759] || WWWNTGCTGACD |- | MAFB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204103 ENSG00000204103] || bZIP || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om –'' [[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045146/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204103] || TGCTGAC |- | MAFF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185022 ENSG00000185022] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319181924/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185022] || YGCTGASTCAGCR |- | MAFG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197063 ENSG00000197063] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053622/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197063] || YGCTGABNDNGCR |- | MAFK || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198517 ENSG00000198517] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319170748/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198517] || DNNYGCTKAVTCAGCRNNH |- | MAX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125952 ENSG00000125952] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125952] || CACGTG |- | MAZ || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000103495 ENSG00000103495] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044217/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000103495] || GGGMGGGGS |- | MBD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141644 ENSG00000141644] || MBD; CxxC ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045635/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141644] || |- | MBD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134046 ENSG00000134046] || MBD || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319134837/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134046] || VSGKCCGGMKR |- | MBD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000071655 ENSG00000071655] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318151446/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000071655] || |- | MBD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129071 ENSG00000129071] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053703/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129071] || |- | MBD6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166987 ENSG00000166987] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053603/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166987] || |- | MBNL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139793 ENSG00000139793] || CCCH ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Visok protok ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041422/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139793] || YGCYTYGCYTH |- | MECOM || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000085276 ENSG00000085276] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319182043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000085276] || WGAYAAGATAANAND |- | MECP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169057 ENSG00000169057] || MBD; AT hook || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318080726/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169057] || DTD |- | MEF2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000068305 ENSG00000068305] || MADS box || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318162447/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000068305] || KCTAWAAATAGM |- | MEF2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213999 ENSG00000213999] || MADS box || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071541/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213999] || TGTTACCATAWHBGG |- | MEF2C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000081189 ENSG00000081189] || MADS box || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319184140/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000081189] || TWCTAWAAATAG |- | MEF2D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116604 ENSG00000116604] || MADS box || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318090941/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116604] || DCTAWAAATAGM |- | MEIS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143995 ENSG00000143995] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319045117/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143995] || TGACA |- | MEIS2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134138 ENSG00000134138] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318134810/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134138] || TGACASSTGTC |- | MEIS3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105419 ENSG00000105419] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065504/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105419] || TGACAGSTGTCA |- | MEOX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000005102 ENSG00000005102] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050422/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000005102] || STAATTA |- | MEOX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106511 ENSG00000106511] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319181403/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106511] || STMATYA |- | MESP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166823 ENSG00000166823] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043751/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166823] || HVCACCTGB |- | MESP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188095 ENSG00000188095] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062451/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188095] || AMCATATGKYR |- | MGA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174197 ENSG00000174197] || T-box || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174197] || AGGTGTKAHDTMACACCT |- | MITF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187098 ENSG00000187098] || bHLH || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052541/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187098] || RTCACGHG |- | MIXL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185155 ENSG00000185155] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052437/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185155] || TAATTR |- | MKX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000150051 ENSG00000150051] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319125416/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000150051] || |- | MLX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000108788 ENSG00000108788] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318083737/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000108788] || VCACGTGVY |- | MLXIP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175727 ENSG00000175727] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122357/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175727] || HCACGTGV |- | MLXIPL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000009950 ENSG00000009950] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043942/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000009950] || DDCACGTGNH |- | MNT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000070444 ENSG00000070444] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050619/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000070444] || DNCACGTGB |- | MNX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130675 ENSG00000130675] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123802/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130675] || HTAATTRNH |- | MSANTD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188981 ENSG00000188981] || MADF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318081434/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188981] || |- | MSANTD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000066697 ENSG00000066697] || MADF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063144/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000066697] || SBNCACTCAM |- | MSANTD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170903 ENSG00000170903] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318034545/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170903] || |- | MSC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178860 ENSG00000178860] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055441/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178860] || RMCAGCTGBYV |- | MSGN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151379 ENSG00000151379] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044240/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151379] || VMCAWWTGGY |- | MSX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163132 ENSG00000163132] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052209/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163132] || TAATTR |- | MSX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120149 ENSG00000120149] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075205/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120149] || TAATTGB |- | MTERF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127989 ENSG00000127989] || mTERF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318083955/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127989] || TGGTAVWRKTYGGT |- | MTERF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120832 ENSG00000120832] || mTERF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319132242/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120832] || |- | MTERF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156469 ENSG00000156469] || mTERF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044310/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156469] || |- | MTERF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122085 ENSG00000122085] || mTERF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044956/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122085] || |- | MTF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188786 ENSG00000188786] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050725/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188786] || TTTGCACACGGCAC |- | MTF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143033 ENSG00000143033] || Nepoznato || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040643/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143033] || |- | MXD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000059728 ENSG00000059728] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318072933/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000059728] || CACGTGAY |- | MXD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213347 ENSG00000213347] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318182034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213347] || CACGTGAY |- | MXD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123933 ENSG00000123933] || bHLH || || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318113649/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123933] || CACGTGAY |- | MXI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119950 ENSG00000119950] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062936/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119950] || CCACGTGG |- | MYB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118513 ENSG00000118513] || Myb/SANT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319115522/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118513] || BAACKGNH |- | MYBL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185697 ENSG00000185697] || Myb/SANT || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062219/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185697] || HRACCGTTW |- | MYBL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101057 ENSG00000101057] || Myb/SANT || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319191322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101057] || WAACGGTY |- | MYC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136997 ENSG00000136997] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318072224/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136997] || RCCACGTGSB |- | MYCL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116990 ENSG00000116990] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318064914/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116990] || RCCACGTG |- | MYCN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134323 ENSG00000134323] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042500/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134323] || VCACGTG |- | MYF5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111049 ENSG00000111049] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050025/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111049] || VCWSCASSTGYCW |- | MYF6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111046 ENSG00000111046] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062651/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111046] || RACASSTGWYV |- | MYNN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000085274 ENSG00000085274] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318093412/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000085274] || AAAWTAARAGYC |- | MYOD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129152 ENSG00000129152] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035355/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129152] || YGHCAGSTGKYV |- | MYOG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122180 ENSG00000122180] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051317/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122180] || RACARCTGWCR |- | MYPOP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176182 ENSG00000176182] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040845/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176182] || |- | MYRF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124920 ENSG00000124920] || Ndt80/PhoG || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124920] || TGGTACCA |- | MYRFL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166268 ENSG00000166268] || Ndt80/PhoG || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319165340/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166268] || |- | MYSM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162601 ENSG00000162601] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050402/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162601] || |- | MYT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196132 ENSG00000196132] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196132] || |- | MYT1L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186487 ENSG00000186487] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052540/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186487] || VAAGTTT |- | MZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000099326 ENSG00000099326] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319143640/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000099326] || DRDGGGGAD |- | NACC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148411 ENSG00000148411] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043145/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148411] || |- | NAIF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171169 ENSG00000171169] || MADF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050838/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171169] || TACGYH |- | NANOG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111704 ENSG00000111704] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082311/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111704] || YRABBVB |- | NANOGNB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205857 ENSG00000205857] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071330/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205857] || |- | NANOGP8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000255192 ENSG00000255192] || Homeodomen || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000255192] || YRABBVB |- | NCOA1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000084676 ENSG00000084676] || bHLH || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319120034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000084676] || |- | NCOA2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140396 ENSG00000140396] || bHLH || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319063645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140396] || |- | NCOA3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124151 ENSG00000124151] || bHLH || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124151] || |- | NEUROD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162992 ENSG00000162992] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041036/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162992] || AAWTANNNBRMCATATGKY |- | NEUROD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171532 ENSG00000171532] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053928/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171532] || RMCATATGBY |- | NEUROD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123307 ENSG00000123307] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050852/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123307] || AAWTANNNBRMCATATGKY |- | NEUROD6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164600 ENSG00000164600] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319112829/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164600] || AAWTANNNBRMCATATGKY |- | NEUROG1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181965 ENSG00000181965] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181965] || RVCATATGBY |- | NEUROG2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178403 ENSG00000178403] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178403] {{Mrtav link}} || RVCATATGBY |- | NEUROG3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122859 ENSG00000122859] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319141625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122859] || RVCATATGBY |- | NFAT5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102908 ENSG00000102908] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065752/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102908] || RTGGAAAWKTACH |- | NFATC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131196 ENSG00000131196] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035821/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131196] || RTGGAAAHW |- | NFATC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101096 ENSG00000101096] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051825/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101096] || DYGGAAANW |- | NFATC3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000072736 ENSG00000072736] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142125/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000072736] || YGGAAANH |- | NFATC4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100968 ENSG00000100968] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318085444/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100968] || YRBWWW |- | NFE2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123405 ENSG00000123405] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044012/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123405] || VATGACTCATB |- | NFE2L1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000082641 ENSG00000082641] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063227/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000082641] || ATGAYD |- | NFE2L2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116044 ENSG00000116044] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319133023/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116044] || VVTGACTMAGCA |- | NFE2L3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000050344 ENSG00000050344] || bZIP || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000050344] || TATTWSCAAGGA |- | NFE4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000230257 ENSG00000230257] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042523/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000230257] || VHCCCKMKCCWS |- | NFIA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162599 ENSG00000162599] || SMAD || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042918/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162599] || YTGGCANNNTGCCAA |- | NFIB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147862 ENSG00000147862] || SMAD|| Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147862] || TTGGCANNNTGCCAR |- | NFIC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141905 ENSG00000141905] || SMAD || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250321221431/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141905] || YTGGCANNNNGCCAA |- | NFIL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165030 ENSG00000165030] || bZIP || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061244/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165030] || VTTACRTAAY |- | NFIX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000008441 ENSG00000008441] || SMAD || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054004/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000008441] || TTGGCANNNTGCCAR |- | NFKB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109320 ENSG00000109320] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060248/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109320] || AGGGGAWTCCCCK |- | NFKB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000077150 ENSG00000077150] || Rel || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000077150] || VGGGGAWTCCCC |- | NFX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000086102 ENSG00000086102] || NFX || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250322044118/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000086102] || |- | NFXL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170448 ENSG00000170448] || NFX || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319080638/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170448] || |- | NFYA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000001167 ENSG00000001167] || CBF/NF-Y || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319170047/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000001167] || HBSYSATTGGYYV |- | NFYB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120837 ENSG00000120837] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318074014/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120837] || CTSATTGGYYVVNNB |- | NFYC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000066136 ENSG00000066136] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318081828/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000066136] || BSTSATTGGYYR |- | NHLH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171786 ENSG00000171786] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171786] {{Mrtav link}} || DKGRCGCAGCTGMKNCH |- | NHLH2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177551 ENSG00000177551] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142429/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177551] || DDGNMGCAGCTGCGYCMH |- | NKRF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186416 ENSG00000186416] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319124223/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186416] || |- | NKX1-1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000235608 ENSG00000235608] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063643/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000235608] || TAATND |- | NKX1-2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000229544 ENSG00000229544] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042052/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000229544] || TAAWND |- | NKX2-1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136352 ENSG00000136352] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035319/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136352] || RAGDR |- | NKX2-2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125820 ENSG00000125820] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043350/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125820] || RAGDR |- | NKX2-3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119919 ENSG00000119919] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053033/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119919] || VCACTTV |- | NKX2-4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125816 ENSG00000125816] || Homeodomen Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318095948/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125816] || RAGDR |- | NKX2-5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183072 ENSG00000183072] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183072] || VCACTTRDV |- | NKX2-6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180053 ENSG00000180053] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073534/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180053] || HYAAGTRB |- | NKX2-8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136327 ENSG00000136327] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318110135/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136327] || BTSRAGTGB |- | NKX3-1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167034 ENSG00000167034] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082304/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167034] || TAAGTGS |- | NKX3-2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109705 ENSG00000109705] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109705] || TAAGTGS |- | NKX6-1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163623 ENSG00000163623] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075235/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163623] || DTDATNR |- | NKX6-2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148826 ENSG00000148826] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318094708/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148826] || DTAATTR |- | NKX6-3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165066 ENSG00000165066] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319145555/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165066] || WTAATGRB |- | NME2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000243678 ENSG00000243678] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318073020/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000243678] || |- | NOBOX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106410 ENSG00000106410] || Homeodomen Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050137/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106410] || HDATDR |- | NOTO || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214513 ENSG00000214513] || Homeodomen || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060653/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214513] || YWMATTA |- | NPAS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130751 ENSG00000130751] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319125410/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130751] || VVNGCACGTMBNS |- | NPAS2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170485 ENSG00000170485] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043708/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170485] || DMCACGTGY |- | NPAS3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151322 ENSG00000151322] || bHLH || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052507/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151322] || VVNGCACGTMBNS |- | NPAS4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174576 ENSG00000174576] || bHLH || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318123318/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174576] || |- | NR0B1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169297 ENSG00000169297] || Nepoznato || || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' izvori[https://web.archive.org/web/20250319114450/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169297] || YBTYCCMCKS |- | NR1D1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126368 ENSG00000126368] || Jedarni receptor || || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319134029/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126368] || TGACCYASTRACCYANWW |- | NR1D2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174738 ENSG00000174738] || Jedarni receptor || || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132359/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174738] || YRACMYANTRACMYMNWWH |- | NR1H2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131408 ENSG00000131408] || Jedarni receptor || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318064903/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131408] || TAAAGGTCAAAGGTCAASK |- | NR1H3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000025434 ENSG00000025434] || [[Jedarni receptor]] || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250322180027/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000025434] || TAAAGGTCAAAGGTCAASK |- | NR1H4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000012504 ENSG00000012504] || [[Jedarni receptor]] || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061948/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000012504] || RGKTCRTTGACCYBNNRGGTBADRGKKBNDRGKTCAHHKD |- | NR1I2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144852 ENSG00000144852] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055438/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144852] || YGMMCYBNNYGMMCY |- | NR1I3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143257 ENSG00000143257] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052540/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143257] || RGKDYRNNNNRGKKYR |- | NR2C1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120798 ENSG00000120798] || [[Jedarni receptor]] || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051500/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120798] || RGKKCRYGAMMY |- | NR2C2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177463 ENSG00000177463] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177463] || VRGGTCAAAGGTCA |- | NR2E1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112333 ENSG00000112333] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050624/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112333] || AAGTCA |- | NR2E3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000278570 ENSG00000278570] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319061617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000278570] || RAGATCAM |- | NR2F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175745 ENSG00000175745] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318084724/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175745] || RRGGTCAAAGGTCA |- | NR2F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185551 ENSG00000185551] || Jedarni receptor || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045326/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185551] || RRGGTCA |- | NR2F6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160113 ENSG00000160113] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061346/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160113] || RGGTCAAAGGTCA |- | NR3C1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113580 ENSG00000113580] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319131951/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113580] || RGWACAYNRTGTWCYH |- | NR3C2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151623 ENSG00000151623] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043821/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151623] || RGDACAHDRTGTHCY |- | NR4A1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000123358 ENSG00000123358] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044516/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000123358] || AAAGGTCA |- | NR4A2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153234 ENSG00000153234] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319152141/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153234] || BTAAAGGTCA |- | NR4A3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119508 ENSG00000119508] || Jedarni receptor || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319140642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119508] || CAAAGGTCAS |- | NR5A1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136931 ENSG00000136931] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319212505/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136931] || CAAGGYCR |- | NR5A2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116833 ENSG00000116833] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319114540/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116833] || YCAAGGTCAH |- | NR6A1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148200 ENSG00000148200] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148200] || SAAGKTCAAGKKYR |- | NRF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106459 ENSG00000106459] || Nepoznato || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144015/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106459] || YRCGCATGCGC |- | NRL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129535 ENSG00000129535] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053329/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129535] || DWHNYGCTGAC |- | OLIG1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184221 ENSG00000184221] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318084620/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184221] || AVCATATGKT |- | OLIG2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205927 ENSG00000205927] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064018/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205927] || AMCATATGKY |- | OLIG3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177468 ENSG00000177468] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123442/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177468] || RSCATATGKY |- | ONECUT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169856 ENSG00000169856] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044139/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169856] || DDTATCGATYD |- | ONECUT2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119547 ENSG00000119547] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319143512/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119547] || DTATCGATCS |- | ONECUT3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205922 ENSG00000205922] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205922] || DWTATYGATTTTY |- | OSR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143867 ENSG00000143867] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318084044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143867] || HACRGTAGC |- | OSR2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164920 ENSG00000164920] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061553/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164920] || HVCRGTAGC |- | OTP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171540 ENSG00000171540] || Homeodomen || Poznat motiv – iz proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063455/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171540] || HAATND |- | OTX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115507 ENSG00000115507] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318091924/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115507] || TAATCSB |- | OTX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165588 ENSG00000165588] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165588] || HTAATCCB |- | OVOL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172818 ENSG00000172818] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035456/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172818] || RNRTAACGGTHH |- | OVOL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125850 ENSG00000125850] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319151442/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125850] || DNNTARCGGD |- | OVOL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105261 ENSG00000105261] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060045/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105261] || |- | PA2G4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170515 ENSG00000170515] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319121257/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170515] || |- | PATZ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100105 ENSG00000100105] || C2H2 ZF; AT kuka || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063637/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100105] || GGGHGGGG |- | PAX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125813 ENSG00000125813] || Uparena kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125813] || SGTCACGCWTSANTGVH |- | PAX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000075891 ENSG00000075891] || Homeodomen; Paired box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319161708/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000075891] || SGTCACGCWTSRNTGVNY |- | PAX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135903 ENSG00000135903] || Homeodomen; Paired box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135903] || TAATCRATTA |- | PAX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106331 ENSG00000106331] || Homeodomen; Paired box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130630/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106331] || HKAATTAR |- | PAX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196092 ENSG00000196092] || Paired box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070157/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196092] || GTYACGSWTSRNTRVNY |- | PAX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000007372 ENSG00000007372] || Homeodomen; Paired box || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318040611/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000007372] || YACGCHYSRNYRMNY |- | PAX7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000009709 ENSG00000009709] || Homeodomen; Paired box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20180316215004/http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000009709] || TAATYRATTW |- | PAX8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125618 ENSG00000125618] ||Uparena kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125618] {{Mrtav link}} || RNBYRNYSRWGCGTGACS |- | PAX9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198807 ENSG00000198807] || Uparena kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042231/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198807] || SGTCACGCWTSANTGM |- | PBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185630 ENSG00000185630] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062753/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185630] || TGATKGAYR |- | PBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204304 ENSG00000204304] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052918/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204304] || KRVHKTGATTGAWK |- | PBX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167081 ENSG00000167081] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062000/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167081] || BBBTGATTGRYND |- | PBX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105717 ENSG00000105717] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322040210/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105717] || HDWHH |- | PCGF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000277258 ENSG00000277258] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319121929/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000277258] || |- | PCGF6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156374 ENSG00000156374] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318090618/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156374] || |- | PDX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139515 ENSG00000139515] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139515] || BTAATKR |- | PEG3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198300 ENSG00000198300] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318065255/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198300] || |- | PGR || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000082175 ENSG00000082175] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051154/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000082175] || RGNACRNNNTGTNCH |- | PHF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112511 ENSG00000112511] || Nepoznato || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319162155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112511] || |- | PHF19 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119403 ENSG00000119403] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319125524/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119403] || |- | PHF20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000025293 ENSG00000025293] || AT hook || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070955/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000025293] || |- | PHF21A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135365 ENSG00000135365] || AT kuka || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053051/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135365] || |- | PHOX2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165462 ENSG00000165462] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122245/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165462] || TAATTRVRTTA |- | PHOX2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109132 ENSG00000109132] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064143/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109132] || TAATTRVRTTA |- | PIN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127445 ENSG00000127445] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318074913/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127445] || |- | PITX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000069011 ENSG00000069011] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130759/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000069011] || HTAATCC |- | PITX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164093 ENSG00000164093] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043559/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164093] || TAAKCC |- | PITX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107859 ENSG00000107859] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082430/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107859] || HTAATCC |- | PKNOX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160199 ENSG00000160199] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144237/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160199] || TGACAGCTGTCA |- | PKNOX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165495 ENSG00000165495] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318080436/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165495] || TGACAGSTGTCA |- | PLAG1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181690 ENSG00000181690] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181690] || GGGGCCHWMGGGGG |- | PLAGL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118495 ENSG00000118495] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062921/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118495] || RGGCCCCCYB |- | PLAGL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126003 ENSG00000126003] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142928/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126003] || RGGGGCCC |- | PLSCR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188313 ENSG00000188313] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051840/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188313] || |- | POGK || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143157 ENSG00000143157] || Brinker || Vjerovatno sekvencijski specifičan TF prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319122844/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143157] || |- | POU1F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000064835 ENSG00000064835] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042647/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000064835] || DWTATGCWAATKAD |- | POU2AF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000110777 ENSG00000110777] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063728/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000110777] || GATKTGCAKAT |- | POU2F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143190 ENSG00000143190] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319143137/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143190] || WTGMATATKYADD |- | POU2F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000028277 ENSG00000028277] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042337/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000028277] || DTGMATATKYADD |- | POU2F3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137709 ENSG00000137709] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123813/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137709] || TATGYWAAT |- | POU3F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185668 ENSG00000185668] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185668] || WTATGYWAATD |- | POU3F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184486 ENSG00000184486] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318125612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184486] || WTATGYWAATKW |- | POU3F3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198914 ENSG00000198914] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319040140/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198914] || WWDMWTAWKHAW |- | POU3F4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196767 ENSG00000196767] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052919/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196767] || WDAWTTATKCA |- | POU4F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152192 ENSG00000152192] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053620/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152192] || TDMATWATKYA |- | POU4F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151615 ENSG00000151615] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151615] || BTMATTAAWTATKCA |- | POU4F3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000091010 ENSG00000091010] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055902/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000091010] || RTNMATWATKYAT |- | POU5F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204531 ENSG00000204531] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045119/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204531] || WTATGYWAATKWVB |- | POU5F1B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000212993 ENSG00000212993] || Homeodomen; POU Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061931/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000212993] || TATGYWAAT |- | POU5F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000248483 ENSG00000248483] || Homeodomen; POU || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318120535/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000248483] || |- | POU6F1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184271 ENSG00000184271] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142204/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184271] || MTCATTAH |- | POU6F2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106536 ENSG00000106536] || Homeodomen; POU || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073016/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106536] || DTAATKAGBH |- | PPARA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186951 ENSG00000186951] || Jedarni receptor || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319151139/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186951] || DAGGTCA |- | PPARD || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112033 ENSG00000112033] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044407/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112033] || RRGGTCAAAGGTCA |- | PPARG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132170 ENSG00000132170] || Jedarni receptor || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064900/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132170] || VNTRMCCYANWDNRACCTWTNVCCYVNW |- | PRDM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000057657 ENSG00000057657] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063601/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000057657] || RAAAGTGAAAGTD |- | PRDM10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170325 ENSG00000170325] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318072336/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170325] || |- | PRDM12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130711 ENSG00000130711] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319160506/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130711] || GACAGNTKACC |- | PRDM13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112238 ENSG00000112238] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112238] || |- | PRDM14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147596 ENSG00000147596] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053307/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147596] || RSTTAGRGACCY |- | PRDM15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141956 ENSG00000141956] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318055459/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141956] || DTGGAAHTCCMA |- | PRDM16 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142611 ENSG00000142611] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319123820/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142611] || DAGAYAAGATAANM |- | PRDM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116731 ENSG00000116731] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071734/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116731] || |- | PRDM4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000110851 ENSG00000110851] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318141856/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000110851] || TTTCAAGGCCCCC |- | PRDM5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138738 ENSG00000138738] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050747/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138738] || |- | PRDM6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000061455 ENSG00000061455] || C2H2 ZF || Poznat motif – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053726/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000061455] || RVARDRRAAADDVWRRAAAA |- | PRDM8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152784 ENSG00000152784] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319135639/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152784] || |- | PRDM9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164256 ENSG00000164256] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132430/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164256] || VGNGGBNRSGGDGGNNNNARVRRV |- | PREB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138073 ENSG00000138073] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062916/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138073] || |- | PRMT3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185238 ENSG00000185238] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154149/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185238] || |- | PROP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175325 ENSG00000175325] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045206/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175325] || TAAYYNMATTA |- | PROX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117707 ENSG00000117707] || Prospero || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117707] {{Mrtav link}} || BAAGACGYCTTV |- | PROX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119608 ENSG00000119608] || Prospero || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043350/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119608] || BAMGRCGTCDTV |- | PRR12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126464 ENSG00000126464] || AT kuka || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318103140/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126464] || |- | PRRX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116132 ENSG00000116132] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100705/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116132] || TAATTR |- | PRRX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167157 ENSG00000167157] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062853/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167157] || TAATTRV |- | PTF1A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168267 ENSG00000168267] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318122745/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168267] || VYGTCAGCTGTT |- | PURA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185129 ENSG00000185129] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318061302/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185129] || CYMBGSCHNCMMMBWCC |- | PURB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146676 ENSG00000146676] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319121940/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146676] || |- | PURG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172733 ENSG00000172733] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319122034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172733] || |- | RAG1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166349 ENSG00000166349] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044212/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166349] || |- | RARA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131759 ENSG00000131759] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040841/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131759] || RRGGTCANV |- | RARB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000077092 ENSG00000077092] || Jedarni receptor Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044844/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000077092] || TGACCYYTTGACCYY |- | RARG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172819 ENSG00000172819] || Jedarni receptor || Poznat motin – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20180316215554/http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172819] || VGGTCA |- | RAX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134438 ENSG00000134438] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040709/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134438] || HTAATTR |- | RAX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173976 ENSG00000173976] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319195126/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173976] || TAATTR |- | RBAK || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146587 ENSG00000146587] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132905/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146587] || VGDRASRARVRRSV |- | RBCK1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125826 ENSG00000125826] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319123015/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125826] || |- | RBPJ || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168214 ENSG00000168214] || CSL || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318120905/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168214] || BTCHCA |- | RBPJL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124232 ENSG00000124232] || CSL || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318061105/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124232] || DTTCCCABR |- | RBSN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131381 ENSG00000131381] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040713/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131381] || |- | REL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162924 ENSG00000162924] || Rel || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071419/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162924] || GGAAWNYCCV |- | RELA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173039 ENSG00000173039] || Rel || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318072642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173039] || BKGGAAAKYCCCH |- | RELB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104856 ENSG00000104856] || Rel || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051903/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104856] || DKSAAAKYCCCB |- | REPIN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214022 ENSG00000214022] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060755/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214022] || |- | REST || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000084093 ENSG00000084093] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043856/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000084093] || DTCAGSACCWYGGACAGCDSC |- | REXO4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148300 ENSG00000148300] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318071228/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148300] || |- | RFX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132005 ENSG00000132005] || RFX || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319114959/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132005] || BGTTRYCATGRYAACV |- | RFX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000087903 ENSG00000087903] || RFX || Poznat motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318051816/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000087903] || BGTTRCCATGGYAACV |- | RFX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000080298 ENSG00000080298] || RFX || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318041225/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000080298] || BGTTDCCATGGYAAC |- | RFX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111783 ENSG00000111783] || RFX || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318060543/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111783] || GTWRYCATRGHWAC |- | RFX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143390 ENSG00000143390] || RFX || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318051015/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143390] || BGTTGCYATGGYAACV |- | RFX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185002 ENSG00000185002] || RFX || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319054820/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185002] || GTHDYYNNS |- | RFX7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181827 ENSG00000181827] || RFX || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319145531/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181827] || BGTTRCYRY |- | RFX8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196460 ENSG00000196460] || RFX || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318081803/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196460] || |- | RHOXF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101883 ENSG00000101883] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318104750/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101883] || TRAKCCH |- | RHOXF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131721 ENSG00000131721] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319121331/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131721] || TAATCC |- | RHOXF2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000203989 ENSG00000203989] || Homeodomen || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318054309/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000203989] || TAATCC |- | RLF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117000 ENSG00000117000] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318072510/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117000] || |- | RORA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000069667 ENSG00000069667] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318210404/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000069667] || MRAGGTCAAVYYVAGGTCA |- | RORB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198963 ENSG00000198963] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050638/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198963] || AWNBRGGTCA |- | RORC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143365 ENSG00000143365] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052006/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143365] || TGMCCYANWTH |- | RREB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124782 ENSG00000124782] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319120524/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124782] || MCMCMAMMCAMCMMCHMMSV |- | RUNX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159216 ENSG00000159216] || Runt || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043516/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159216] || VACCACAV |- | RUNX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124813 ENSG00000124813] || Runt || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124813] || HRACCRCADWAACCRCAV |- | RUNX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000020633 ENSG00000020633] || Runt || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318091329/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000020633] || WAACCRCAR |- | RXRA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186350 ENSG00000186350] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053702/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186350] || RRGGTCAAAGGTCA |- | RXRB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204231 ENSG00000204231] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319143457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204231] || RRGGTCAAAGGTCA |- | RXRG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143171 ENSG00000143171] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053306/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143171] || RRGGTCAAAGGTCA |- | SAFB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160633 ENSG00000160633] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319125557/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160633] || |- | SAFB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130254 ENSG00000130254] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319123401/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130254] || |- | SALL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000103449 ENSG00000103449] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]'' Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318035048/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000103449] || RYYCAAAAB |- | SALL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165821 ENSG00000165821] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318041009/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165821] || CCCACCC |- | SALL3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256463 ENSG00000256463] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318113551/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256463] || |- | SALL4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101115 ENSG00000101115] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045212/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101115] || GCTGATAACAGV |- | SATB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182568 ENSG00000182568] || CUT; Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053142/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182568] || WKWWWTAAHGRYMNWW |- | SATB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119042 ENSG00000119042] || CUT; Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319052306/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119042] || WKWWWTAAHGRYMNWW |- | SCMH1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000010803 ENSG00000010803] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319140402/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000010803] || |- | SCML4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146285 ENSG00000146285] || AT kuka || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319142654/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146285] || |- | SCRT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000261678 ENSG00000261678] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322013743/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000261678] || KCAACAGGTD |- | SCRT2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215397 ENSG00000215397] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318122659/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215397] || RHGCAACAGGTGB |- | SCX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000260428 ENSG00000260428] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074133/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000260428] || VCRKMYGB |- | SEBOX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000274529 ENSG00000274529] || Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121242/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000274529] || HTTAATTA |- | SETBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152217 ENSG00000152217] || AT kuka || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040146/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152217] || |- | SETDB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143379 ENSG00000143379] || MBD || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250321194033/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143379] || RACTHCMDYTCCCRKVRDGCHNYG |- | SETDB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136169 ENSG00000136169] || MBD || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318064638/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136169] || |- | SGSM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141258 ENSG00000141258] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318165318/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141258] || |- | SHOX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185960 ENSG00000185960] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041629/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185960] || TAATTR |- | SHOX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168779 ENSG00000168779] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044649/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168779] || BTAATTR |- | SIM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112246 ENSG00000112246] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044009/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112246] || VVNGCACGTMBNS |- | SIM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159263 ENSG00000159263] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318074920/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159263] || VVNGCACGTMBNS |- | SIX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126778 ENSG00000126778] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126778] || VBGTATCR |- | SIX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170577 ENSG00000170577] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170577] || VSGTATCR |- | SIX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138083 ENSG00000138083] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318110016/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138083] || VVTATCR |- | SIX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100625 ENSG00000100625] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075239/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100625] || VBGTATCRB |- | SIX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177045 ENSG00000177045] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318081915/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177045] || GGAGTTGT |- | SIX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184302 ENSG00000184302] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060125/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184302] || VBSTATCR |- | SKI || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157933 ENSG00000157933] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319124511/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157933] || |- | SKIL || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136603 ENSG00000136603] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318083505/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136603] || |- | SKOR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188779 ENSG00000188779] || Nepoznato || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061653/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188779] || WNVKGTAATTAMB |- | SKOR2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215474 ENSG00000215474] || SAND || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063306/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215474] || WNVKGTAATTAA |- | SLC2A4RG || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125520 ENSG00000125520] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043947/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125520] || |- | SMAD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170365 ENSG00000170365] || SMAD || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044015/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170365] || DRCAGASAGGSH |- | SMAD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166949 ENSG00000166949] || SMAD || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142924/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166949] || YGTCTAGACA |- | SMAD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141646 ENSG00000141646] || SMAD || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125448/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141646] || KCYAGACR |- | SMAD5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113658 ENSG00000113658] || SMAD || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074833/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113658] || YGTCTAGACW |- | SMAD9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120693 ENSG00000120693] || SMAD || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318065302/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120693] || WGGTCTAGMCMT |- | SMYD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185420 ENSG00000185420] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060256/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185420] || |- | SNAI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124216 ENSG00000124216] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130144/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124216] || VCACCTGY |- | SNAI2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000019549 ENSG00000019549] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319145717/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000019549] || RRCAGGTGYR |- | SNAI3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185669 ENSG00000185669] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185669] || DRCAGGTGYR |- | SNAPC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104976 ENSG00000104976] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061354/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104976] || |- | SNAPC4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165684 ENSG00000165684] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051018/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165684] || |- | SNAPC5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174446 ENSG00000174446] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044825/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174446] || |- | [[SOHLH1]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165643 ENSG00000165643] || bHLH || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319081859/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165643] || |- | SOHLH2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120669 ENSG00000120669] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318121934/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120669] || BCACGTGC |- | SON || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159140 ENSG00000159140] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319124143/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159140] || |- | SOX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182968 ENSG00000182968] || HMG/Sox || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052508/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182968] || WBAAW |- | SOX10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100146 ENSG00000100146] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045338/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100146] || DAACAWWGVV |- | SOX11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176887 ENSG00000176887] || HMG/Sox || Poznat motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121808/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176887] || VACAAW |- | SOX12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177732 ENSG00000177732] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041915/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177732] || MCCGAACAAT |- | SOX13 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143842 ENSG00000143842] || HMG/Sox || Poznat moti – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065423/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143842] || RAACAATW |- | SOX14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168875 ENSG00000168875] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044451/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168875] || WCAATR |- | SOX15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129194 ENSG00000129194] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045732/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129194] || ATCAATAMCATTGAT |- | SOX17 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164736 ENSG00000164736] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060549/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164736] || DRACAATRV |- | SOX18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000203883 ENSG00000203883] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063230/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000203883] || ATCAATGHWATTGAT |- | SOX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181449 ENSG00000181449] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181449] || HATCAATANCATTGATH |- | SOX21 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125285 ENSG00000125285] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319135455/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125285] || TCAMTRHCATTGA |- | SOX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134595 ENSG00000134595] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073729/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134595] || SBNAMAATRB |- | SOX30 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000039600 ENSG00000039600] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124716/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000039600] || RACAAT |- | SOX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124766 ENSG00000124766] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121347/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124766] || AACAAWGR |- | SOX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000134532 ENSG00000134532] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053141/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000134532] || DVACAATRV |- | SOX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000110693 ENSG00000110693] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052713/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000110693] || DRACAATRV |- | SOX7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171056 ENSG00000171056] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040627/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171056] || DAACAATKDYAKTGTT |- | SOX8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000005513 ENSG00000005513] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045902/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000005513] || HATCAATTKCAGTGAT |- | SOX9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125398 ENSG00000125398] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142253/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125398] || DDACAATRV |- | SP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185591 ENSG00000185591] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185591] || RCCMCDCCCMH |- | SP100 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000067066 ENSG00000067066] || SAND || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043214/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000067066] || |- | SP110 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135899 ENSG00000135899] || SAND || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318084647/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135899] || |- | SP140 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000079263 ENSG00000079263] || SAND || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050858/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000079263] || |- | SP140L || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185404 ENSG00000185404] || SAND || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318123326/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185404] || |- | SP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167182 ENSG00000167182] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044147/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167182] || YWAGYCCCGCCCMCYH |- | SP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172845 ENSG00000172845] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072338/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172845] || VCCMCRCCCMY |- | SP4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105866 ENSG00000105866] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125545/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105866] || WRGCCACGCCCMCHY |- | SP5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204335 ENSG00000204335] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054211/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204335] || ACCVCGCCKCCSS |- | SP6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189120 ENSG00000189120] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070249/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189120] || HNGCCACGCCCARK |- | SP7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170374 ENSG00000170374] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318041944/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170374] || VBNSGGGGNGG |- | SP8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164651 ENSG00000164651] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052806/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164651] || VMCACBCCCMCH |- | SP9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000217236 ENSG00000217236] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054114/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000217236] || VMCMCGCCCMYH |- | SPDEF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124664 ENSG00000124664] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318180305/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124664] || AMCCGGATRTD |- | SPEN || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000065526 ENSG00000065526] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319135404/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000065526] || |- | SPI1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000066336 ENSG00000066336] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123208/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000066336] || RAAAAGMGGAAGTW |- | SPIB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000269404 ENSG00000269404] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055510/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000269404] || WWWRVGGAAST |- | SPIC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166211 ENSG00000166211] || Ets || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166211] {{Mrtav link}} || RAAWSVGGAAGTM |- | SPZ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164299 ENSG00000164299] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319125732/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164299] || GGSDGWWMCVBHBG |- | SRCAP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000080603 ENSG00000080603] || AT kuka || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061539/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000080603] || |- | SREBF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000072310 ENSG00000072310] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082358/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000072310] || VHCACVCSAY |- | SREBF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198911 ENSG00000198911] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051917/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198911] || RTCACGTGAY |- | SRF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112658 ENSG00000112658] || MADS box || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112658] || DCCWTATATGGT |- | SRY || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184895 ENSG00000184895] || HMG/Sox || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318115247/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184895] || AACAATGNTATTGTT |- | ST18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147488 ENSG00000147488] || C2H2 ZF || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071835/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147488] || VAAGTTT |- | STAT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115415 ENSG00000115415] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318094737/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115415] || HTTCCYRGAAR |- | STAT2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170581 ENSG00000170581] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318114059/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170581] || TNRGTTTCDNTTYC |- | STAT3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168610 ENSG00000168610] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318074157/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168610] || HTTCCYRKMA |- | STAT4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138378 ENSG00000138378] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318090612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138378] || BDHTTCTBGKAAD |- | STAT5A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126561 ENSG00000126561] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043937/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126561] || YTTCYNRGAAHY |- | STAT5B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173757 ENSG00000173757] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318074524/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173757] || ADTTCYHRGAAA |- | STAT6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166888 ENSG00000166888] || STAT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318104514/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166888] || DWTTYCNDDGAA |- | T || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164458 ENSG00000164458] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164458] || ANGTGYGAHWWNTVRCACCT |- | TAL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162367 ENSG00000162367] || bHLH || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318040919/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162367] || RNCAGVTGGH |- | TAL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186051 ENSG00000186051] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186051] || RNCAGVTGGH |- | TBP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112592 ENSG00000112592] || [[TATA-vezujući protein|TBP]] || Poznati motiv – od proteina sa 100% identičnim DBD-om – ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055753/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112592] || WWWWAW |- | TBPL1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000028839 ENSG00000028839] || TBP || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041635/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000028839] || |- | TBPL2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182521 ENSG00000182521] || TBP || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318134458/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182521] || WWWWAW |- | TBR1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136535 ENSG00000136535] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319143124/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136535] || TTCACACCT |- | TBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184058 ENSG00000184058] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050423/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184058] || TCACACCT |- | TBX10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167800 ENSG00000167800] || T-kutija || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052251/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167800] || BYTCACACCYHV |- | TBX15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000092607 ENSG00000092607] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319071044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000092607] || TCACACCT |- | TBX18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112837 ENSG00000112837] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074011/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112837] || BYTCACACCTHH |- | TBX19 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143178 ENSG00000143178] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143178] {{Mrtav link}} || TMRCACNTABGTGYBAH |- | TBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121068 ENSG00000121068] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250323213244/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121068] || VRCRC |- | TBX20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164532 ENSG00000164532] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319145548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164532] || TCACRCBYTMACACCT |- | TBX21 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000073861 ENSG00000073861] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062216/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000073861] || WTCACACCTH |- | TBX22 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122145 ENSG00000122145] || T-kutija || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051927/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122145] || AGGTGWSAAWTTCACACCT |- | TBX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135111 ENSG00000135111] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319141659/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135111] || YVACACSH |- | TBX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121075 ENSG00000121075] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318155622/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121075] || TVACACCT |- | TBX5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000089225 ENSG00000089225] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000089225] || TVACACCT |- | TBX6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000149922 ENSG00000149922] || T-kutija || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053857/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000149922] || TVACACSY |- | TCF12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140262 ENSG00000140262] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140262] {{Mrtav link}} || VCACSTGB |- | TCF15 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125878 ENSG00000125878] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045126/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125878] || VCRKMYGB |- | TCF20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100207 ENSG00000100207] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100207] || |- | TCF21 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118526 ENSG00000118526] || bHLH || Poznat motiv – Visokopropusni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055634/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118526] || RVCAGCTGTTV |- | TCF23 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163792 ENSG00000163792] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043521/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163792] || VCRKMYGB |- | TCF24 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000261787 ENSG00000261787] || bHLH || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125426/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000261787] || RMCAKMTGK |- | TCF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000071564 ENSG00000071564] || bHLH || Poznat motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319121056/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000071564] || VCAGGTGB |- | TCF4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196628 ENSG00000196628] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318045528/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196628] || HRCACCTGB |- | TCF7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000081059 ENSG00000081059] || HMG/Sox || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318074841/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000081059] || DSATCAAWS |- | TCF7L1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152284 ENSG00000152284] || HMG/Sox || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318041714/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152284] || AAAGATCAAAGG |- | TCF7L2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148737 ENSG00000148737] || HMG/Sox || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318034458/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148737] || SWTCAAAV |- | TCFL5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101190 ENSG00000101190] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318123251/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101190] || KCRCGCGCHC |- | TEAD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187079 ENSG00000187079] || TEA || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075701/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187079] || RCATTCCDH |- | TEAD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000074219 ENSG00000074219] || TEA || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000074219] || YRCATTCCW |- | TEAD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000007866 ENSG00000007866] || TEA || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052853/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000007866] || RCATTCYDNDCATWCCD |- | TEAD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197905 ENSG00000197905] || TEA || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081754/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197905] || RMATTCYD |- | TEF || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167074 ENSG00000167074] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053113/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167074] || VTTACRTAAB |- | TERB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000249961 ENSG00000249961] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000249961] {{Mrtav link}} || |- | TERF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147601 ENSG00000147601] || Myb/SANT || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319160945/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147601] || |- | TERF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132604 ENSG00000132604] || Myb/SANT || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044337/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132604] || AACCCTAV |- | TET1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138336 ENSG00000138336] || CxxC || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319010455/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138336] || HVCGH |- | TET2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168769 ENSG00000168769] || Nepoznato || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050346/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168769] || |- | TET3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187605 ENSG00000187605] || CxxC || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062712/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187605] || |- | TFAP2A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137203 ENSG00000137203] || AP-2 || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319180436/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137203] || HSCCYBVRGGCD |- | TFAP2B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000008196 ENSG00000008196] || AP-2 || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052635/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000008196] || SCCBNVGGS |- | TFAP2C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000087510 ENSG00000087510] || AP-2 || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100330/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000087510] || HGCCYBVRGGSD |- | TFAP2D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000008197 ENSG00000008197] || AP-2 || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050406/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000008197] || RCGNGCCBCRGVCB |- | TFAP2E || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116819 ENSG00000116819] || AP-2 || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319034342/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116819] || HSCCYSRGGSD |- | TFAP4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000090447 ENSG00000090447] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041305/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000090447] || VWCAGCTGWB |- | TFCP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135457 ENSG00000135457] || Zrnoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123304/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135457] || WCCGGWWHDAWCYGGW |- | TFCP2L1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115112 ENSG00000115112] || Zrnoglavi || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318122105/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115112] || DCYRGHNNNDDCYRGH |- | TFDP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198176 ENSG00000198176] || E2F || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198176] {{Mrtav link}} || DYYTCSCGCYMWWY |- | TFDP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000114126 ENSG00000114126] || E2F || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062145/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000114126] || DYYTCSCGCYMWWY |- | TFDP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183434 ENSG00000183434] || E2F || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319145243/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183434] || DYYTCSCGCYMWWY |- | TFE3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000068323 ENSG00000068323] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045550/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000068323] || RKCACGTGNB |- | TFEB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112561 ENSG00000112561] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112561] || RNCACGTGAY |- | TFEC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105967 ENSG00000105967] || bHLH || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318130451/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105967] || RNCACRTGAB |- | TGIF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177426 ENSG00000177426] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318123912/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177426] || TGACAGCTGTCA |- | TGIF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118707 ENSG00000118707] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043644/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118707] || TGACABVTGTCA |- | TGIF2LX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153779 ENSG00000153779] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040028/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153779] || TGACASSTGTCA |- | TGIF2LY || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176679 ENSG00000176679] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081343/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176679] || TGACABVTGTCA |- | THAP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131931 ENSG00000131931] || THAP-prst || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319121300/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131931] || BYYGCCMKNANYMAAVATGGCSV |- | THAP10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000129028 ENSG00000129028] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318120447/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000129028] || |- | THAP11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168286 ENSG00000168286] || THAP-prst|| Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319134758/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168286] || |- | THAP12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137492 ENSG00000137492] || THAP-prst || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063349/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137492] || YMBNNBGR |- | THAP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173451 ENSG00000173451] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173451] {{Mrtav link}} || |- | THAP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000041988 ENSG00000041988] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318094352/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000041988] || |- | THAP4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176946 ENSG00000176946] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051711/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176946] || |- | THAP5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177683 ENSG00000177683] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250322015843/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177683] || |- | THAP6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174796 ENSG00000174796] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174796] || |- | THAP7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184436 ENSG00000184436] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044217/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184436] || |- | THAP8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161277 ENSG00000161277] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319113415/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161277] || |- | THAP9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168152 ENSG00000168152] || THAP-prst || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319112121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168152] || |- | THRA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126351 ENSG00000126351] || Jedarni receptor || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126351] {{Mrtav link}} || DTGACCTBATRAGGTCAH |- | THRB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151090 ENSG00000151090] || Jedarni receptor || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318061357/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151090] || TGWCCTBRNYVAGGWCA |- | THYN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151500 ENSG00000151500] || Nepoznato || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318091525/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151500] || |- | TIGD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000221944 ENSG00000221944] || CENPB || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000221944] {{Mrtav link}} || SCGCAATA |- | TIGD2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180346 ENSG00000180346] || CENPB || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318075936/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180346] || RCGGWWR |- | TIGD3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173825 ENSG00000173825] || CENPB || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318054838/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173825] || |- | TIGD4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169989 ENSG00000169989] || CENPB || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319004724/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169989] || |- | TIGD5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179886 ENSG00000179886] || CENPB || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052710/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179886] || |- | TIGD6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164296 ENSG00000164296] || CENPB || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319165900/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164296] || WVCRWA |- | TIGD7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140993 ENSG00000140993] || CENPB || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044944/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140993] || |- | TLX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000107807 ENSG00000107807] || Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318060808/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000107807] || VCHHVTTRVCV |- | TLX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115297 ENSG00000115297] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318224158/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115297] || BTAATTR |- | TLX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164438 ENSG00000164438] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250321230629/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164438] || AATKGNNNNNNNNNNNNNCAATT |- | TMF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144747 ENSG00000144747] || Nepoznato || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052139/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144747] || |- | TOPORS || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197579 ENSG00000197579] || Nepoznato || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042135/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197579] || TCCCAGCTACTTTGGGA |- | TP53 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141510 ENSG00000141510] || p53 || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319195316/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141510] || DRCATGYYBRGRCATGYCY |- | TP63 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000073282 ENSG00000073282] || p53 || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318105609/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000073282] || DACATGTYVYRACATGTY |- | TP73 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000078900 ENSG00000078900] || p53 || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318064711/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000078900] || DRRCAWGYHCWGRCWTGYH |- | TPRX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178928 ENSG00000178928] || Homeodomen || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318080904/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178928] || |- | TRAFD1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000135148 ENSG00000135148] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318112831/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000135148] || |- | TRERF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124496 ENSG00000124496] || C2H2 ZF; Myb/SANT || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318084747/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124496] || AGACKTTAGTCA |- | TRPS1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000104447 ENSG00000104447] || GATA || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318041134/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000104447] || HWSRARATAGWDDMH |- | TSC22D1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102804 ENSG00000102804] || Nepoznato || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318051247/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102804] || |- | TSHZ1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179981 ENSG00000179981] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318060123/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179981] || |- | TSHZ2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182463 ENSG00000182463] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182463] || |- | TSHZ3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121297 ENSG00000121297] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121297] || |- | TTF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125482 ENSG00000125482] || Myb/SANT || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318041313/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125482] || |- | TWIST1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122691 ENSG00000122691] || bHLH || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319170852/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122691] || MHVCACHTGSD |- | TWIST2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000233608 ENSG00000233608] || bHLH || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318184516/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000233608] || MCATATGT |- | UBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153560 ENSG00000153560] || Grainyhead || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319121153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153560] || DCYRGHNNNNDCYRGH |- | UNCX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164853 ENSG00000164853] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318043226/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164853] || TAATTR |- | USF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000158773 ENSG00000158773] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318131513/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000158773] || RNCACGTGRY |- | USF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105698 ENSG00000105698] || bHLH || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319113133/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105698] || VCACGTGVC |- | USF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176542 ENSG00000176542] || bHLH || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318045315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176542] || |- | VAX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148704 ENSG00000148704] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035026/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148704] || YTAATKA |- | VAX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116035 ENSG00000116035] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116035] || YTAATKA |- | VDR || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000111424 ENSG00000111424] || Jedarni receptor || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054844/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000111424] || TGAACYCDRTGAACYC |- | VENTX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151650 ENSG00000151650] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052444/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151650] || VNTAATBR |- | VEZF1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136451 ENSG00000136451] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051208/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136451] || RKGGGGGG |- | VSX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100987 ENSG00000100987] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100987] || TAATTRS |- | VSX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119614 ENSG00000119614] || Homeodomen || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119614] || YTAATTA |- | WIZ || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000011451 ENSG00000011451] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319115827/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000011451] || |- | WT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184937 ENSG00000184937] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100444/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184937] || BGGGGGRG |- | XBP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100219 ENSG00000100219] || bZIP || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319124940/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100219] || GVTGACGTGKCVHW |- | XPA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136936 ENSG00000136936] || Nepoznato || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065839/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136936] || VCACCTCACMY |- | YBX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000065978 ENSG00000065978] || CSD || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052813/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000065978] || YGTWCCAYC |- | YBX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000006047 ENSG00000006047] || CSD || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042543/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000006047] || YGTWCCAYC |- | YBX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000060138 ENSG00000060138] || CSD || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044335/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000060138] || YGTWCCAYC |- | YY1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100811 ENSG00000100811] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318223757/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100811] || HRWNATGGCB |- | YY2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000230797 ENSG00000230797] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319172119/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000230797] || DDNATGGCGG |- | ZBED1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214717 ENSG00000214717] || BED ZF || Poznat motiv – Visoka propusnost ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070304/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214717] || YATGTCGCGAYAD |- | ZBED2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177494 ENSG00000177494] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041240/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177494] || |- | ZBED3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132846 ENSG00000132846] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070735/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132846] || |- | ZBED4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000100426 ENSG00000100426] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319172018/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000100426] || |- | ZBED5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000236287 ENSG00000236287] || BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318082031/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000236287] || |- | ZBED6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000257315 ENSG00000257315] || BED ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318061313/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000257315] || VVRGCGAGCYYV |- | ZBED9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000232040 ENSG00000232040] || BED ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318045529/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000232040] || |- | ZBTB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126804 ENSG00000126804] || C2H2 ZF || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318113411/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126804] || HMMCGCRH |- | ZBTB10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205189 ENSG00000205189] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20180316221129/http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205189] || |- | ZBTB11 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000066422 ENSG00000066422] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050634/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000066422] || GGGGKGCRCMCA |- | ZBTB12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204366 ENSG00000204366] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318105331/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204366] || CTAGAACMB |- | ZBTB14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198081 ENSG00000198081] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318061341/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198081] || VDCGTGCACGCGCRH |- | ZBTB16 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000109906 ENSG00000109906] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050413/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000109906] || BTVNWYBKVHKBTAAADYWKKRHYWRDKY |- | ZBTB17 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000116809 ENSG00000116809] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319220352/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000116809] || |- | ZBTB18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179456 ENSG00000179456] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318073811/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179456] || DKCCAGATGTK |- | ZBTB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181472 ENSG00000181472] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319044910/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181472] || DKWACCGGRA |- | ZBTB20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181722 ENSG00000181722] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319124722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181722] || VYATACRTYV |- | ZBTB21 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173276 ENSG00000173276] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318035432/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173276] || |- | ZBTB22 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000236104 ENSG00000236104] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318094602/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000236104] || HKCACWAYNRTWGTGMD |- | ZBTB24 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112365 ENSG00000112365] || C2H2 ZF; AT hook || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318045101/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112365] || |- | ZBTB25 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000089775 ENSG00000089775] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319134238/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000089775] || |- | ZBTB26 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171448 ENSG00000171448] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318131638/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171448] || DHTCYAGAAHR |- | ZBTB3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185670 ENSG00000185670] || C2H2 ZF || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319220011/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185670] || DSCAGYK |- | ZBTB32 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000011590 ENSG00000011590] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318042058/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000011590] || HGTACAGTRWYACTGTACD |- | ZBTB33 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177485 ENSG00000177485] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043709/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177485] || SVNTCTCGCGAGANB |- | ZBTB34 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177125 ENSG00000177125] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318042149/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177125] || DTCGGCYAABDCGGCA |- | ZBTB37 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185278 ENSG00000185278] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318062749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185278] || DTCGGCYAABDCGGCA |- | ZBTB38 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177311 ENSG00000177311] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318041626/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177311] || |- | ZBTB39 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166860 ENSG00000166860] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319170740/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166860] || |- | ZBTB4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174282 ENSG00000174282] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318061150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174282] || CVCHAHCRCYMTBG |- | ZBTB40 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184677 ENSG00000184677] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319012610/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184677] || |- | ZBTB41 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177888 ENSG00000177888] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054238/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177888] || |- | ZBTB42 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179627 ENSG00000179627] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179627] || MRCAKCTGS |- | ZBTB43 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169155 ENSG00000169155] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051316/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169155] || GTGCTRNNNNNDDGGCAC |- | ZBTB44 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196323 ENSG00000196323] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052746/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196323] || RMTGCAKB |- | ZBTB45 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119574 ENSG00000119574] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043439/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119574] || BMTATAGGBR |- | ZBTB46 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130584 ENSG00000130584] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319184749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130584] || |- | ZBTB47 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000114853 ENSG00000114853] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319143408/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000114853] || |- | ZBTB48 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204859 ENSG00000204859] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319144427/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204859] || YHAGGGANHDD |- | ZBTB49 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168826 ENSG00000168826] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063303/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168826] || TGACVBGYCARGCRRAA |- | ZBTB5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168795 ENSG00000168795] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318073737/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168795] || |- | ZBTB6 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186130 ENSG00000186130] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318081011/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186130] || VGRTGMTRGAGCC |- | ZBTB7A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178951 ENSG00000178951] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318101700/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178951] || RCGACCACCNV |- | ZBTB7B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160685 ENSG00000160685] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070215/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160685] || DCGACCMCCVA |- | ZBTB7C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184828 ENSG00000184828] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073027/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184828] || DCRACCACCVH |- | ZBTB8A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160062 ENSG00000160062] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043539/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160062] || |- | ZBTB8B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000273274 ENSG00000273274] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319171604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000273274] || |- | ZBTB9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213588 ENSG00000213588] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318072132/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213588] || |- | ZC3H8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144161 ENSG00000144161] || CCCH ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319120736/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144161] || |- | ZEB1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148516 ENSG00000148516] || C2H2 ZF; Homeodomen || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318112239/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148516] || CAGGTGNR |- | ZEB2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169554 ENSG00000169554] || C2H2 ZF; Homeodomen || Pretpostavljeni motiv iz sličnog proteina – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319175330/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169554] || CAGGTGNR |- | ZFAT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000066827 ENSG00000066827] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318113724/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000066827] || |- | ZFHX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136367 ENSG00000136367] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318084926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136367] || TRATYA |- | ZFHX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140836 ENSG00000140836] || C2H2 ZF; Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318045257/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140836] || RMTND |- | ZFHX4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000091656 ENSG00000091656] || C2H2 ZF; Homeodomen || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000091656] || WAATWAWTAAY |- | ZFP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184517 ENSG00000184517] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318060924/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184517] || TDYBATACCCANHH |- | ZFP14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142065 ENSG00000142065] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318053353/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142065] || GGAGSHHHHDGARHK |- | ZFP2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198939 ENSG00000198939] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318060910/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198939] || RGRAAVYGAAACT |- | ZFP28 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196867 ENSG00000196867] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318063530/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196867] || AYMNHWRARGAAAHDGARMKVHHDNDNNDNNH |- | ZFP3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180787 ENSG00000180787] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318071216/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180787] || GGNTGNRTAGGAGYTYDB |- | ZFP30 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120784 ENSG00000120784] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318035720/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120784] || RAHRNRGYTRNRDRNRG |- | ZFP37 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136866 ENSG00000136866] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075808/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136866] || |- | ZFP41 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181638 ENSG00000181638] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318044803/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181638] || RYGGAGAGTTAGC |- | ZFP42 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179059 ENSG00000179059] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319130155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179059] || CAAKATGGCBGHC |- | ZFP57 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204644 ENSG00000204644] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318055547/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204644] || SNNVNNVBTGCCGCV |- | ZFP62 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196670 ENSG00000196670] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044114/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196670] || |- | ZFP64 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000020256 ENSG00000020256] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000020256] || VGGRSCCCGGGVVNS |- | ZFP69 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187815 ENSG00000187815] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318094238/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187815] || GWGRCTRGAWAC |- | ZFP69B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187801 ENSG00000187801] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318120731/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187801] || GTGGCTGGARVV |- | ZFP82 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181007 ENSG00000181007] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181007] {{Mrtav link}} || AGAATTAGTRAAYTGGAARAY |- | ZFP90 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184939 ENSG00000184939] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318102238/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184939] || RYACTGCTTTWG |- | ZFP91 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186660 ENSG00000186660] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050007/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186660] || |- | ZFP92 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189420 ENSG00000189420] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052804/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189420] || MGATAAAAKGM |- | ZFPM1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179588 ENSG00000179588] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045707/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179588] || |- | ZFPM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169946 ENSG00000169946] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044957/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169946] || |- | ZFX || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000005889 ENSG00000005889] || C2H2 ZF || Poznato motif – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318074416/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000005889] || VVSVSBNBBAGGCCBVGSH |- | ZFY || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000067646 ENSG00000067646] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053705/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000067646] || BAGGCCBVGSYBVV |- | ZGLP1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000220201 ENSG00000220201] || GATA || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318065418/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000220201] || |- | ZGPAT || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197114 ENSG00000197114] || CCCH ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197114] || |- | ZHX1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165156 ENSG00000165156] || Homeodomen || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319124913/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165156] || DYB |- | ZHX2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178764 ENSG00000178764] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052453/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178764] || |- | ZHX3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174306 ENSG00000174306] || Homeodomen || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318072611/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174306] || |- | ZIC1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152977 ENSG00000152977] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250322034221/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152977] || DCRCAGCRGGGGGBV |- | ZIC2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000043355 ENSG00000043355] || C2H2 ZF || Poznato motif – from protein with 100% identical DBD – [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318121958/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000043355] || YNRBRKG |- | ZIC3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156925 ENSG00000156925] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318060534/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156925] || KCACAGCRGGGGGTCB |- | ZIC4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174963 ENSG00000174963] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318095938/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174963] || DCNCHRCRGGGGGYM |- | ZIC5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139800 ENSG00000139800] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070126/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139800] || DCDCAGCGGGGGGTM |- | ZIK1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171649 ENSG00000171649] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132834/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171649] || RDRRCAAWRGCAMNRVRWNNB |- | ZIM2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000269699 ENSG00000269699] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051915/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000269699] || YCNBSYBSCYTYYYCHBCCVGCCYGKGGYY |- | ZIM3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141946 ENSG00000141946] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318085041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141946] || RNHAACAGAAANCYM |- | ZKSCAN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000106261 ENSG00000106261] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041653/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000106261] || CCTACTAHGH |- | ZKSCAN2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000155592 ENSG00000155592] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318113332/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000155592] || RRRRRMMAC |- | ZKSCAN3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189298 ENSG00000189298] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318154416/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189298] || TCGAGGYTAGMCCA |- | ZKSCAN4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187626 ENSG00000187626] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319115942/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187626] || |- | ZKSCAN5 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196652 ENSG00000196652] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043200/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196652] || DGGAGGTGA |- | ZKSCAN7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196345 ENSG00000196345] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071244/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196345] || VYAHACTKTNRAGYGV |- | ZKSCAN8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198315 ENSG00000198315] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050611/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198315] || |- | ZMAT1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166432 ENSG00000166432] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318072456/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166432] || |- | ZMAT4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165061 ENSG00000165061] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318074400/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165061] || |- | [[ZNF10]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256223 ENSG00000256223] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041530/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256223] || TGAGGT |- | ZNF100 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197020 ENSG00000197020] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043333/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197020] || VBRNGGCGGCGGCNB |- | ZNF101 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181896 ENSG00000181896] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122857/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181896] || VDGYKGCCCCHGTRTCH |- | ZNF107 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196247 ENSG00000196247] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319130136/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196247] || |- | ZNF112 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000062370 ENSG00000062370] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052815/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000062370] || |- | ZNF114 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178150 ENSG00000178150] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319143836/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178150] || VSSSBSBVVSSBSSSSYHTWTATABVSB |- | ZNF117 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152926 ENSG00000152926] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318082039/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152926] || GKGCWGCAGM |- | ZNF12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164631 ENSG00000164631] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062142/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164631] || VYGCKRTAACAARYAKSMCC |- | ZNF121 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197961 ENSG00000197961] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319192424/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197961] || VCDGGVCMRVDBWGYVNGRYCCH |- | ZNF124 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196418 ENSG00000196418] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050725/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196418] || AAGAAGGCTTTAATYRGG |- | ZNF131 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172262 ENSG00000172262] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319165549/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172262] || |- | ZNF132 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131849 ENSG00000131849] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319160047/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131849] || VRGGARRGNRGGARG |- | [[ZNF133]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125846 ENSG00000125846] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043440/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125846] || DGRNMCAAMWNANGTAHAAKTGGHDNH |- | ZNF134 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213762 ENSG00000213762] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065344/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213762] || VYTMAKCAGKKGMNG |- | ZNF135 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176293 ENSG00000176293] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053110/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176293] || HHYTGAGGTYGAGCY |- | ZNF136 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196646 ENSG00000196646] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055233/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196646] || TTCTTGGTTGRCAGKTTT |- | ZNF138 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197008 ENSG00000197008] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054300/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197008] || |- | ZNF14 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105708 ENSG00000105708] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318035554/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105708] || |- | ZNF140 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196387 ENSG00000196387] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319112807/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196387] || GAGCGGAATTGYH |- | ZNF141 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131127 ENSG00000131127] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131127] || RVKGRGRGYGKCCCCC |- | ZNF142 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000115568 ENSG00000115568] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053555/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000115568] || |- | [[ZNF143]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166478 ENSG00000166478] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051351/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166478] || YWCCCAYAATGCAYYG |- | [[ZNF146]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167635 ENSG00000167635] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319113457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167635] || GGARTAYTABDCAGC |- | [[ZNF148]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163848 ENSG00000163848] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318125502/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163848] || DGKGGGRGGD |- | ZNF154 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179909 ENSG00000179909] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044245/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179909] || TGTCTAGTARRTCYD |- | ZNF155 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204920 ENSG00000204920] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042047/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204920] || |- | ZNF157 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147117 ENSG00000147117] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319141231/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147117] || KNNDNGYRYAYTGHWDNCCYYVCCADGHCH |- | ZNF16 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170631 ENSG00000170631] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053825/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170631] || GAGCCAYDGMRGGYKBTD |- | ZNF160 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170949 ENSG00000170949] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045019/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170949] || |- | ZNF165 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197279 ENSG00000197279] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318081217/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197279] || |- | ZNF169 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175787 ENSG00000175787] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040907/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175787] || CTCCCT |- | ZNF17 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186272 ENSG00000186272] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081913/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186272] || VNBNNNNNSTKYMTGYTCHKGNNNV |- | ZNF174 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000103343 ENSG00000103343] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319184547/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000103343] || GSCRAGTGAYYGNC |- | ZNF175 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105497 ENSG00000105497] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250322124035/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105497] || CYAYACAHRAYAADGAATACA |- | ZNF177 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188629 ENSG00000188629] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052734/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188629] || BTYGRTCKMRNKKNNVAGTCATD |- | ZNF18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000154957 ENSG00000154957] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060510/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000154957] || SNRTTCACACY |- | ZNF180 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167384 ENSG00000167384] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054022/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167384] || VGGGVSNGGNGGSGRSBGSGGCVV |- | ZNF181 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197841 ENSG00000197841] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319140222/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197841] || VYYYSWGSTWSTNGGRMKGMKGHB |- | ZNF182 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147118 ENSG00000147118] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147118] {{Mrtav link}} || AAAAMMAAAARMAAA |- | ZNF184 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000096654 ENSG00000096654] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20180316221040/http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000096654] || TGGWGARGA |- | ZNF189 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000136870 ENSG00000136870] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319142735/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000136870] || VDGGAASRGMVDNDS |- | ZNF19 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157429 ENSG00000157429] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041138/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157429] || DRGGVBHHDGACRNNDV |- | ZNF195 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000005801 ENSG00000005801] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043738/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000005801] || |- | ZNF197 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186448 ENSG00000186448] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186448] || RRRGWCARRRRVVVR |- | ZNF2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000275111 ENSG00000275111] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075203/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000275111] || SCVCVGVGCYGCGC |- | ZNF20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000132010 ENSG00000132010] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319150134/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000132010] || |- | ZNF200 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000010539 ENSG00000010539] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000010539] || BVNVSCGGAAGY |- | ZNF202 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166261 ENSG00000166261] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071338/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166261] || CSCNBCYYCCDCYBCYBSBBCSBSBSCYB |- | ZNF205 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122386 ENSG00000122386] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318115926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122386] || TGGAAT |- | ZNF207 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000010244 ENSG00000010244] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050520/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000010244] || |- | ZNF208 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160321 ENSG00000160321] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319143212/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160321] || |- | ZNF211 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121417 ENSG00000121417] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073050/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121417] || HNYATATACCAB |- | ZNF212 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170260 ENSG00000170260] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318040552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170260] || CACACAHVHMCACRC |- | ZNF213 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000085644 ENSG00000085644] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044105/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000085644] || MGAMMBCRGGCGGMG |- | ZNF214 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000149050 ENSG00000149050] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318105640/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000149050] || VWTMATYAANRTCCTCAAVAABD |- | ZNF215 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000149054 ENSG00000149054] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052005/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000149054] || |- | ZNF217 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171940 ENSG00000171940] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318053907/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171940] || GKNRGAAT |- | ZNF219 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165804 ENSG00000165804] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318073459/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165804] || DGGGGGGYGGW |- | ZNF22 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165512 ENSG00000165512] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130537/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165512] || AAAAAAAAA |- | ZNF221 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159905 ENSG00000159905] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044134/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159905] || |- | ZNF222 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159885 ENSG00000159885] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072424/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159885] || GCTGMSAYB |- | ZNF223 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178386 ENSG00000178386] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319130058/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178386] || MCACACASASM |- | ZNF224 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000267680 ENSG00000267680] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063628/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000267680] || WMCYYNKGDGYHMHRKGRMTY |- | ZNF225 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256294 ENSG00000256294] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318211741/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256294] || TTAYCWKYDKNRYTTYTTTYTTTTTYYH |- | ZNF226 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167380 ENSG00000167380] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070816/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167380] || |- | ZNF227 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131115 ENSG00000131115] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318132128/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131115] || |- | ZNF229 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000278318 ENSG00000278318] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043955/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000278318] || |- | ZNF23 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167377 ENSG00000167377] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318102351/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167377] || DCRMCCATGGCCGCGHCM |- | ZNF230 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159882 ENSG00000159882] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318132320/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159882] || |- | ZNF232 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167840 ENSG00000167840] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167840] || RTGTTAAAYGTRGATTAAS |- | ZNF233 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159915 ENSG00000159915] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318094217/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159915] || |- | ZNF234 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000263002 ENSG00000263002] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319120551/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000263002] || |- | ZNF235 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000159917 ENSG00000159917] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318105650/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000159917] || AARARADRAARRAAAWNRDDWDVDNNAWDR |- | ZNF236 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130856 ENSG00000130856] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130856] {{Mrtav link}} || MGTAATATTVM |- | ZNF239 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196793 ENSG00000196793] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060259/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196793] || |- | ZNF24 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172466 ENSG00000172466] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319124044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172466] || |- | ZNF248 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198105 ENSG00000198105] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198105] || RHDDACHATRTYCAKBRA |- | ZNF25 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175395 ENSG00000175395] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318080850/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175395] || WGAADWANAVARGTYGCWGCATTTAGAAA |- | ZNF250 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196150 ENSG00000196150] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130631/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196150] || YASGCCYAY |- | ZNF251 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198169 ENSG00000198169] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040820/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198169] || |- | ZNF253 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256771 ENSG00000256771] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318105428/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256771] || |- | ZNF254 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213096 ENSG00000213096] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121957/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213096] || ACTGGCYTAGCCTCCCAGCCTACATCTTTCTCC |- | ZNF256 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152454 ENSG00000152454] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045726/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152454] || |- | ZNF257 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197134 ENSG00000197134] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197134] || GAGGMRA |- | ZNF26 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198393 ENSG00000198393] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042008/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198393] || ATTTTT |- | ZNF260 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000254004 ENSG00000254004] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132152/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000254004] || GGARDRVDANRVDRV |- | ZNF263 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000006194 ENSG00000006194] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064756/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000006194] || GGGAGSACB |- | ZNF264 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083844 ENSG00000083844] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051935/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083844] || KKGRGSCCYYHNBRATGGGATTAGTGCCCT |- | ZNF266 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174652 ENSG00000174652] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318052137/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174652] || VNHRCTCACAGSYCC |- | ZNF267 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185947 ENSG00000185947] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060412/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185947] || VSYNVVGGCNKGBGVRGVDG |- | ZNF268 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000090612 ENSG00000090612] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318091023/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000090612] || |- | ZNF273 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198039 ENSG00000198039] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322015755/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198039] || GARAGGAGCTAC |- | ZNF274 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171606 ENSG00000171606] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318095152/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171606] || VYGAGRACTCAYRY |- | ZNF275 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000063587 ENSG00000063587] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318051203/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000063587] || |- | ZNF276 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000158805 ENSG00000158805] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074524/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000158805] || WAAGGWSGWVDMKACNHCCTTWA |- | ZNF277 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198839 ENSG00000198839] || C2H2 ZF; BED ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318041144/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198839] || |- | ZNF28 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198538 ENSG00000198538] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053814/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198538] || GBNKSHGGGGTGCCM |- | ZNF280A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169548 ENSG00000169548] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319160558/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169548] || TCTCWCCWGTRTGRRTTCTYTSAT |- | ZNF280B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000275004 ENSG00000275004] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319200039/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000275004] || |- | ZNF280C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000056277 ENSG00000056277] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319121840/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000056277] || |- | ZNF280D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137871 ENSG00000137871] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154429/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137871] || |- | ZNF281 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162702 ENSG00000162702] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040937/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162702] || KGGGGGAGGGGS |- | ZNF282 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170265 ENSG00000170265] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053136/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170265] || HTCCCMYNACMCK |- | ZNF283 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167637 ENSG00000167637] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051114/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167637] || BNGGCTGRTSBKGSYBGGSYB |- | ZNF284 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186026 ENSG00000186026] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186026] || GCTGGAGTGCAG |- | ZNF285 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000267508 ENSG00000267508] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319114907/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000267508] || TNTTYTYBYTYDYTYTNHTTT |- | ZNF286A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187607 ENSG00000187607] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154628/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187607] || |- | ZNF286B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000249459 ENSG00000249459] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040353/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000249459] || |- | ZNF287 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141040 ENSG00000141040] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144313/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141040] || AAAARAAAARRWARMARAVMWRRARRAVADR |- | ZNF292 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188994 ENSG00000188994] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052647/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188994] || |- | ZNF296 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170684 ENSG00000170684] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250323153822/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170684] || VVTGWCCASYV |- | ZNF3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166526 ENSG00000166526] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045128/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166526] || TGAHTGAMTRANWGA |- | ZNF30 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168661 ENSG00000168661] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042221/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168661] || CGGACGGGGCGGCTG |- | [[ZNF300]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000145908 ENSG00000145908] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319161028/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000145908] || KKDGWRDDDGNRKBNDDGDDKKNRNBKRKR |- | ZNF302 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000089335 ENSG00000089335] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318103525/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000089335] || AGTTGAGTGACTGYDSTT |- | ZNF304 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131845 ENSG00000131845] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054843/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131845] || VVGRSYVGRBYGGGGMVGGNV |- | ZNF311 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197935 ENSG00000197935] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318071410/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197935] || YYSCDGCBSBNBCYS |- | ZNF316 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000205903 ENSG00000205903] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000205903] || KCCSCCGGACCH |- | ZNF317 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130803 ENSG00000130803] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319164123/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130803] || RACAGMWGACWD |- | ZNF318 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171467 ENSG00000171467] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042611/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171467] || |- | ZNF319 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166188 ENSG00000166188] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043538/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166188] || |- | ZNF32 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169740 ENSG00000169740] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061620/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169740] || BGTAAYNYGAYACB |- | ZNF320 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182986 ENSG00000182986] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121111/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182986] || CMYHKKCCCCYKGVHCCCMC |- | ZNF322 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181315 ENSG00000181315] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181315] || VVGGCHSHGKASCAGDCHS |- | ZNF324 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083812 ENSG00000083812] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319115007/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083812] || GRTYRAACCATCCY |- | ZNF324B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000249471 ENSG00000249471] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318120423/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000249471] || HHHDGSMRGSHRAGG |- | ZNF326 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162664 ENSG00000162664] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052127/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162664] || |- | ZNF329 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181894 ENSG00000181894] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318225237/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181894] || CYKGAKCMVVCYNNDCCTGMA |- | ZNF331 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130844 ENSG00000130844] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318075556/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130844] || VVAVSSNNMYWGCWGAGCMCWKYCH |- | ZNF333 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160961 ENSG00000160961] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051827/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160961] || STGGAKSM |- | ZNF334 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198185 ENSG00000198185] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043646/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198185] || YCCGKSMGGGAGGTGRGG |- | ZNF335 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198026 ENSG00000198026] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318124217/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198026] || |- | ZNF337 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130684 ENSG00000130684] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041155/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130684] || AGTRGTGAYRAATTC |- | ZNF33A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189180 ENSG00000189180] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065106/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189180] || TCAGTGCAC |- | ZNF33B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196693 ENSG00000196693] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054418/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196693] || ATTMAATHCCHTYYNHTDVMW |- | ZNF34 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196378 ENSG00000196378] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052830/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196378] || DRARGAVAAGYCTGD |- | ZNF341 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131061 ENSG00000131061] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318094237/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131061] || VVVRRVRRNDVVNGGARSAGC |- | ZNF343 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000088876 ENSG00000088876] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061042/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000088876] || KRCCGHGGKGAAGCGB |- | ZNF345 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000251247 ENSG00000251247] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041340/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000251247] || TTGCAACVYVNRCAACYGKAC |- | ZNF346 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000113761 ENSG00000113761] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319213139/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000113761] || |- | ZNF347 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197937 ENSG00000197937] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070342/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197937] || |- | ZNF35 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169981 ENSG00000169981] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319174439/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169981] || ATATRTAAAGAGYTYYTABAA |- | ZNF350 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256683 ENSG00000256683] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122615/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256683] || DNBDVRKHAWAAAARRRCH |- | ZNF354A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169131 ENSG00000169131] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045255/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169131] || RTAAATGGHYTAAAY |- | ZNF354B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178338 ENSG00000178338] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178338] || AAKGRRMTAWHY |- | ZNF354C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177932 ENSG00000177932] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319132332/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177932] || VTCCAC |- | ZNF358 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198816 ENSG00000198816] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061211/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198816] || |- | ZNF362 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160094 ENSG00000160094] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319122709/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160094] || |- | ZNF365 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000138311 ENSG00000138311] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319180102/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000138311] || |- | [[ZNF366]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178175 ENSG00000178175] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154252/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178175] || |- | ZNF367 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165244 ENSG00000165244] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318090045/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165244] || |- | ZNF37A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000075407 ENSG00000075407] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318082808/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000075407] || GGARRRRRV |- | ZNF382 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161298 ENSG00000161298] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045418/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161298] || GWGVMANYASTACAGRYMHHRBDS |- | ZNF383 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188283 ENSG00000188283] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035512/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188283] || GAGSVRVRASRKGGMAGGRRBCNGGGY |- | ZNF384 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000126746 ENSG00000126746] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322115029/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000126746] || TTTTBNNNNNNNNNNNNVAAAA |- | ZNF385A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161642 ENSG00000161642] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318094604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161642] || |- | ZNF385B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144331 ENSG00000144331] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144331] || |- | ZNF385C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187595 ENSG00000187595] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052442/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187595] || |- | ZNF385D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151789 ENSG00000151789] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319154002/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151789] || HHGTCGCGACRD |- | ZNF391 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124613 ENSG00000124613] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052124/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124613] || |- | ZNF394 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160908 ENSG00000160908] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051952/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160908] || VVRGGAGNAGCWGNRVVDNV |- | ZNF395 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186918 ENSG00000186918] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063349/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186918] || |- | ZNF396 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186496 ENSG00000186496] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050841/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186496] || VTTTCGKACAB |- | ZNF397 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186812 ENSG00000186812] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075604/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186812] || |- | ZNF398 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197024 ENSG00000197024] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319145917/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197024] || DGGGARRGARRSAG |- | ZNF404 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176222 ENSG00000176222] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319141746/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176222] || |- | ZNF407 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215421 ENSG00000215421] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063014/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215421] || |- | ZNF408 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175213 ENSG00000175213] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052415/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175213] || |- | ZNF41 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147124 ENSG00000147124] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318055850/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147124] || RMARGGRARNNNRRSACMATGAGNVAV |- | ZNF410 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000119725 ENSG00000119725] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054353/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000119725] || MCATCCCATAATANBM |- | ZNF414 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000133250 ENSG00000133250] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054052/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000133250] || |- | ZNF415 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170954 ENSG00000170954] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318111647/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170954] || VTRCVCVMTKARBATC |- | ZNF416 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083817 ENSG00000083817] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318070834/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083817] || TRGCCCAGTCAAGTTGAC |- | ZNF417 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173480 ENSG00000173480] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318071751/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173480] || HNGGCGCCAVNTG |- | ZNF418 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196724 ENSG00000196724] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319135359/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196724] || VDGWRGCYAAAAGCA |- | ZNF419 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105136 ENSG00000105136] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050224/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105136] || DGGARAGKMHAGGRCTGBADW |- | ZNF420 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197050 ENSG00000197050] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060357/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197050] || |- | ZNF423 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102935 ENSG00000102935] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054322/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102935] || GRCACCCWAGGGTGC |- | ZNF425 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204947 ENSG00000204947] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250321222548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204947] || GGBACA |- | ZNF426 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130818 ENSG00000130818] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319181259/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130818] || |- | ZNF428 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131116 ENSG00000131116] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319113630/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131116] || |- | ZNF429 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197013 ENSG00000197013] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100555/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197013] || DGGMRKAGSHVNMAATGGGYH |- | ZNF43 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198521 ENSG00000198521] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045224/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198521] || |- | ZNF430 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118620 ENSG00000118620] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051519/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118620] || MCADGGHRGMNDGCHR |- | ZNF431 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196705 ENSG00000196705] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319142928/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196705] || VRGGCTRGMWGNYNV |- | ZNF432 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256087 ENSG00000256087] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318051916/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256087] || GTYRAAAACAAT |- | ZNF433 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197647 ENSG00000197647] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319211541/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197647] || RDGACYRHWGTRRTAAYY |- | ZNF436 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000125945 ENSG00000125945] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318085627/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000125945] || TCCTCCAGGAAGCCY |- | ZNF438 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183621 ENSG00000183621] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318052508/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183621] || |- | ZNF439 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171291 ENSG00000171291] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045654/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171291] || CARTCACCYYCHGGV |- | ZNF44 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197857 ENSG00000197857] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319130710/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197857] || VBGNTVYKGCHGYDVNG |- | ZNF440 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171295 ENSG00000171295] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171295] || RRTKGTTCTGCW |- | ZNF441 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197044 ENSG00000197044] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319023743/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197044] || SRGRCGGAGYB |- | ZNF442 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198342 ENSG00000198342] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319163558/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198342] || SHWDWTWTTTNHHTTTTT |- | ZNF443 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180855 ENSG00000180855] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319013058/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180855] || GYCTBCYMAGWHGCKGGBRTT |- | ZNF444 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167685 ENSG00000167685] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061917/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167685] || DGGGGGAGGGGGAYG |- | ZNF445 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185219 ENSG00000185219] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318054144/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185219] || AAMTYCYYGASNRNMMAGGRKTMYYYCHC |- | ZNF446 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083838 ENSG00000083838] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319033955/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083838] || |- | ZNF449 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173275 ENSG00000173275] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132548/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173275] || RCGCCCAACC |- | ZNF45 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124459 ENSG00000124459] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035421/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124459] || AGGAANAYA |- | ZNF451 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000112200 ENSG00000112200] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318125701/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000112200] || |- | ZNF454 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178187 ENSG00000178187] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051036/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178187] || WRGCGCCWGGCGCYW |- | ZNF460 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197714 ENSG00000197714] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051848/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197714] || CAACGCCCCCCG |- | ZNF461 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197808 ENSG00000197808] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318082047/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197808] || |- | ZNF462 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000148143 ENSG00000148143] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043332/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000148143] || |- | ZNF467 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181444 ENSG00000181444] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081811/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181444] || GGDGGGGGAGGG |- | ZNF468 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204604 ENSG00000204604] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035948/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204604] || DGGGAGGGGGYGSNS |- | ZNF469 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000225614 ENSG00000225614] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062849/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000225614] || |- | ZNF470 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197016 ENSG00000197016] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318064443/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197016] || |- | ZNF471 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196263 ENSG00000196263] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318131612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196263] || |- | ZNF473 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142528 ENSG00000142528] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042413/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142528] || |- | ZNF474 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164185 ENSG00000164185] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318082011/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164185] || |- | ZNF479 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185177 ENSG00000185177] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044117/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185177] || GADGACYYKGRGGRY |- | ZNF48 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180035 ENSG00000180035] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319163250/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180035] || |- | ZNF480 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198464 ENSG00000198464] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074558/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198464] || DRDGAAKGDGDD |- | ZNF483 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173258 ENSG00000173258] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074904/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173258] || DSAGRGAGCTGCA |- | ZNF484 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127081 ENSG00000127081] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061308/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127081] || VRDGGAVWGVRGMASWDGVNV |- | ZNF485 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198298 ENSG00000198298] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319132523/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198298] || AYTTSSWWTKKSRMYRTRKGS |- | ZNF486 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000256229 ENSG00000256229] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319181041/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000256229] || VVBBBNSNGCSGAMDCCCGGV |- | ZNF487 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000243660 ENSG00000243660] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052717/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000243660] || VVBBBNSNGCSGAMDCCCGGV |- | ZNF488 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000265763 ENSG00000265763] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050156/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000265763] || |- | ZNF490 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188033 ENSG00000188033] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319183219/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188033] || HDGNMRGCAGCANAY |- | ZNF491 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177599 ENSG00000177599] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318040451/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177599] || |- | ZNF492 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000229676 ENSG00000229676] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322211818/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000229676] || MNAARARMAMBAAAARGG |- | ZNF493 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196268 ENSG00000196268] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318053233/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196268] || |- | ZNF496 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162714 ENSG00000162714] || C2H2 ZF || Poznat vmoti – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318062902/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162714] || BCNSBCYCYBHMYYHSHBYCY |- | ZNF497 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174586 ENSG00000174586] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154303/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174586] || |- | ZNF500 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000103199 ENSG00000103199] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319163008/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000103199] || |- | ZNF501 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186446 ENSG00000186446] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074501/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186446] || GCGACGCGAMCV |- | ZNF502 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196653 ENSG00000196653] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125234/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196653] || GGACYDBTGCAGTAGYHH |- | ZNF503 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000165655 ENSG00000165655] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042250/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000165655] || |- | ZNF506 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000081665 ENSG00000081665] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035320/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000081665] || YTGGGGGCTCVBMC |- | ZNF507 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168813 ENSG00000168813] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319130050/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168813] || |- | ZNF510 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000081386 ENSG00000081386] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318053222/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000081386] || |- | ZNF511 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198546 ENSG00000198546] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318070940/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198546] || |- | ZNF512 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000243943 ENSG00000243943] || C2H2 ZF; BEDZF Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043740/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000243943] || |- | ZNF512B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196700 ENSG00000196700] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318063545/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196700] || |- | ZNF513 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000163795 ENSG00000163795] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318113457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000163795] || GATGRTGATGATGRT |- | ZNF514 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144026 ENSG00000144026] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318055421/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144026] || |- | ZNF516 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000101493 ENSG00000101493] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [http://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000101493] {{Mrtav link}} || |- | ZNF517 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197363 ENSG00000197363] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318054830/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197363] || |- | ZNF518A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177853 ENSG00000177853] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050643/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177853] || |- | ZNF518B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178163 ENSG00000178163] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318061153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178163] || |- | ZNF519 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175322 ENSG00000175322] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061216/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175322] || GGGCGGCKGCRGCBGCGS |- | ZNF521 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198795 ENSG00000198795] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318060232/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198795] || TGGGGGMCCCCW |- | ZNF524 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171443 ENSG00000171443] || C2H2 ZF; AT kuka || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062419/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171443] || YTCGVACCC |- | ZNF525 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000203326 ENSG00000203326] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044341/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000203326] || RTTMCTWATDMAGNT |- | ZNF526 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167625 ENSG00000167625] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318062009/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167625] || |- | ZNF527 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189164 ENSG00000189164] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063259/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189164] || DGRKNGBMDGHRACAGMRR |- | ZNF528 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167555 ENSG00000167555] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051626/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167555] || GGAAGYCATTTC |- | ZNF529 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186020 ENSG00000186020] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319161416/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186020] || CYCYBYCTBCYHDSM |- | ZNF530 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183647 ENSG00000183647] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319131517/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183647] || GMADGGMNAGGGSCNGVV |- | ZNF532 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000074657 ENSG00000074657] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319160824/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000074657] || |- | ZNF534 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198633 ENSG00000198633] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318100701/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198633] || GVGGGGMRAGARBNBVV |- | ZNF536 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198597 ENSG00000198597] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318072156/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198597] || |- | ZNF540 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171817 ENSG00000171817] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318104906/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171817] || RGRGGVAGGVA |- | ZNF541 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000118156 ENSG00000118156] || C2H2 ZF; Myb/SANT || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318065122/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000118156] || CCCATGCGCGGG |- | ZNF543 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178229 ENSG00000178229] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072818/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178229] || SSVCWGGVCMGS |- | ZNF544 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198131 ENSG00000198131] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318112157/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198131] || |- | ZNF546 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187187 ENSG00000187187] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319135331/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187187] || |- | ZNF547 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152433 ENSG00000152433] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152433] || GCWAAYKCWGCARGC |- | ZNF548 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188785 ENSG00000188785] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053225/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188785] || GBBGCKGCDGSVSSVSVG |- | ZNF549 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121406 ENSG00000121406] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318183029/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121406] || ATGAAYYGGGCAGCM |- | ZNF550 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000251369 ENSG00000251369] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043255/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000251369] || DNVRRDGCWRRGGYAGRG |- | ZNF551 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204519 ENSG00000204519] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318092639/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204519] || |- | ZNF552 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178935 ENSG00000178935] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045806/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178935] || CCACGAGGGGH |- | ZNF554 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172006 ENSG00000172006] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319190004/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172006] || CHGRGYCANNYRGDKDRCH |- | ZNF555 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186300 ENSG00000186300] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318034454/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186300] || AAAAAGCCGCGGCGG |- | ZNF556 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172000 ENSG00000172000] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318050705/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172000] || |- | ZNF557 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130544 ENSG00000130544] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052431/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130544] || MAGARTGYT |- | ZNF558 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167785 ENSG00000167785] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318103531/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167785] || HKGRAYHTGTRGRTKBATRYCTTYCAK |- | ZNF559 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188321 ENSG00000188321] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318114821/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188321] || |- | ZNF560 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198028 ENSG00000198028] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318044133/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198028] || |- | ZNF561 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171469 ENSG00000171469] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045545/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171469] || DSNGCMGAAARGSBBYBBBCC |- | ZNF562 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171466 ENSG00000171466] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318084152/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171466] || DDYYCAGCAAGGCAMWWT |- | ZNF563 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188868 ENSG00000188868] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044926/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188868] || BTCMBNNSHRGCMRCHGY |- | ZNF564 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000249709 ENSG00000249709] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322015853/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000249709] || GGGAAGTCCAAG |- | ZNF565 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196357 ENSG00000196357] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318072954/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196357] || ATGYTGTGAGGAAGCYCA |- | ZNF566 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186017 ENSG00000186017] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318062719/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186017] || VNDGCKGVAARGGARSC |- | ZNF567 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189042 ENSG00000189042] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318041951/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189042] || VHAVAARHAGAMMHHNARRTG |- | ZNF568 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198453 ENSG00000198453] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318060337/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198453] || |- | ZNF569 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196437 ENSG00000196437] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318043557/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196437] || |- | ZNF57 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171970 ENSG00000171970] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318045403/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171970] || |- | ZNF570 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171827 ENSG00000171827] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074209/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171827] || ARAHAWMWHNMAAGAAAA |- | ZNF571 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180479 ENSG00000180479] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061003/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180479] || SSGMGGCBGMGGCRG |- | ZNF572 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180938 ENSG00000180938] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318075804/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180938] || |- | ZNF573 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189144 ENSG00000189144] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125437/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189144] || MAGHMMDGGCMCAMNMADB |- | ZNF574 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105732 ENSG00000105732] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050333/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105732] || CTAGAGMGKCSS |- | ZNF575 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176472 ENSG00000176472] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318045804/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176472] || |- | ZNF576 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124444 ENSG00000124444] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319154449/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124444] || |- | ZNF577 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161551 ENSG00000161551] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319083931/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161551] || |- | ZNF578 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000258405 ENSG00000258405] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250318042631/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000258405] || |- | ZNF579 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000218891 ENSG00000218891] || C2H2 ZF || Vjerovatno specifičan TF sekvence prema literaturi ili strukturi domena – Nema motiva [https://web.archive.org/web/20250319130844/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000218891] || |- | ZNF580 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213015 ENSG00000213015] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319212026/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213015] || VCTACCNYHNNVCTACCNH |- | ZNF581 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171425 ENSG00000171425] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250322024954/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171425] || CTTCTAVAAGV |- | ZNF582 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000018869 ENSG00000018869] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318134624/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000018869] || KYMSYTGCMGCCNARNGCAYBCYH |- | ZNF583 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198440 ENSG00000198440] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318071320/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198440] || |- | ZNF584 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171574 ENSG00000171574] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318083722/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171574] || DNTTTMARAAHTGYTWTGGDH |- | ZNF585A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196967 ENSG00000196967] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043901/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196967] || TCYGTWYTY |- | ZNF585B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000245680 ENSG00000245680] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318050331/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000245680] || |- | ZNF586 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083828 ENSG00000083828] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319202749/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083828] || CAGGCCYRGAGG |- | ZNF587 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198466 ENSG00000198466] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051808/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198466] || MCMRYGTTGGGCGCHANNHD |- | ZNF587B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000269343 ENSG00000269343] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318044210/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000269343] || |- | ZNF589 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164048 ENSG00000164048] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318111929/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164048] || VSRBDRWWVCCBYKK |- | ZNF592 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166716 ENSG00000166716] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318044311/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166716] || |- | ZNF594 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180626 ENSG00000180626] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318135824/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180626] || RDDSDGAGAGCNSS |- | ZNF595 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000272602 ENSG00000272602] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054753/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000272602] || GGGAGGGMWKC |- | ZNF596 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172748 ENSG00000172748] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318081516/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172748] || VGVRRGAGVSMGAGM |- | ZNF597 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167981 ENSG00000167981] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318122905/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167981] || CAARATGGCGKM |- | ZNF598 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167962 ENSG00000167962] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052122/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167962] || |- | ZNF599 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153896 ENSG00000153896] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318064936/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153896] || |- | ZNF600 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000189190 ENSG00000189190] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318054633/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000189190] || |- | ZNF605 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196458 ENSG00000196458] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318114836/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196458] || DGGKNNDDAGRVVCCMNRVD |- | ZNF606 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166704 ENSG00000166704] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040802/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166704] || |- | ZNF607 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198182 ENSG00000198182] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318092028/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198182] || |- | ZNF608 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000168916 ENSG00000168916] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318042349/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000168916] || |- | ZNF609 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180357 ENSG00000180357] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318113618/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180357] || |- | ZNF610 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167554 ENSG00000167554] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319131004/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167554] || GGAGCGGC |- | ZNF611 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213020 ENSG00000213020] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319173353/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213020] || GGAGMGCCBVNGVVBVSCBSB |- | ZNF613 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176024 ENSG00000176024] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318060035/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176024] || WAAAAAAAB |- | ZNF614 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142556 ENSG00000142556] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319203121/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142556] || BDCTTKAKCTMATKD |- | ZNF615 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197619 ENSG00000197619] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318034705/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197619] || AAABDVCTGYBSCCC |- | ZNF616 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204611 ENSG00000204611] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073748/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204611] || RHRGGTGAGCRY |- | ZNF618 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000157657 ENSG00000157657] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318082055/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000157657] || |- | ZNF619 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177873 ENSG00000177873] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052623/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177873] || BYNNBCCCCNNCCYCAGGAAT |- | ZNF620 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000177842 ENSG00000177842] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319142023/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000177842] || WKTSYAKTY |- | ZNF621 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000172888 ENSG00000172888] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318040409/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000172888] || RRRVKCYCAGGGMAG |- | ZNF623 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183309 ENSG00000183309] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318063153/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183309] || |- | ZNF624 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197566 ENSG00000197566] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318035851/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197566] || |- | ZNF625 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000257591 ENSG00000257591] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319122801/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000257591] || |- | ZNF626 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188171 ENSG00000188171] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120750/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188171] || HDVRTNNKGYTVHKVTGBYCCYTSYH |- | ZNF627 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198551 ENSG00000198551] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040012/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198551] || TTTAAGCCCACTGTTGAG |- | ZNF628 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197483 ENSG00000197483] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318081201/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197483] || GCAACCAACCTTG |- | ZNF629 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102870 ENSG00000102870] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102870] || |- | ZNF630 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000221994 ENSG00000221994] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318065530/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000221994] || |- | ZNF639 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121864 ENSG00000121864] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318092056/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121864] || |- | ZNF641 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167528 ENSG00000167528] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318053645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167528] || TGGGGGGGT |- | ZNF644 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000122482 ENSG00000122482] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250323065756/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000122482] || |- | ZNF645 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175809 ENSG00000175809] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040348/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175809] || |- | ZNF646 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167395 ENSG00000167395] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318160314/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167395] || |- | ZNF648 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179930 ENSG00000179930] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318064459/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179930] || |- | ZNF649 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198093 ENSG00000198093] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319041003/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198093] || ATATAA |- | ZNF652 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198740 ENSG00000198740] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318045540/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198740] || |- | ZNF653 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000161914 ENSG00000161914] || C2H2 ZF; AT kuka || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042528/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000161914] || WTTHNYDHCYKCCGACWNHWAWD |- | ZNF654 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175105 ENSG00000175105] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319144803/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175105] || |- | ZNF655 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197343 ENSG00000197343] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045409/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197343] || RVTAH |- | ZNF658 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000274349 ENSG00000274349] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050646/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000274349] || GGGGTRGGACGAGGTGGG |- | ZNF66 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160229 ENSG00000160229] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318075621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160229] || |- | ZNF660 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000144792 ENSG00000144792] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318074422/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000144792] || DYAGGDTGGRBHATCADB |- | ZNF662 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182983 ENSG00000182983] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073147/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182983] || DRNAGSMVVGKGMYAGMB |- | ZNF664 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179195 ENSG00000179195] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179195] || GTTBAAWMCGC |- | ZNF665 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197497 ENSG00000197497] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319134002/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197497] || |- | ZNF667 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198046 ENSG00000198046] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319135207/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198046] || GCYTTAARAGCTCANCH |- | ZNF668 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167394 ENSG00000167394] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318041527/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167394] || |- | ZNF669 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188295 ENSG00000188295] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319145929/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188295] || VNHHRSANYGGTCRTCRNCCH |- | ZNF670 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000277462 ENSG00000277462] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318062638/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000277462] || |- | ZNF671 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000083814 ENSG00000083814] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318064852/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000083814] || GAKTGGADBRV |- | ZNF672 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171161 ENSG00000171161] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318062055/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171161] || |- | ZNF674 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000251192 ENSG00000251192] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318073441/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000251192] || GGRBCVCCRVV |- | ZNF675 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197372 ENSG00000197372] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319144320/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197372] || RKGVNHNRGRGGMYAAAAYGD |- | ZNF676 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196109 ENSG00000196109] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319122500/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196109] || |- | ZNF677 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197928 ENSG00000197928] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045549/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197928] || GRAMMCHRAHAAGAWCAGHH |- | ZNF678 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181450 ENSG00000181450] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318041527/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181450] || |- | ZNF679 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197123 ENSG00000197123] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319054610/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197123] || DGGCAGCAGM |- | ZNF680 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173041 ENSG00000173041] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318085750/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173041] || HNNNNDGNCMAAGAAGAHTNW |- | ZNF681 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196172 ENSG00000196172] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042142/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196172] || VAAGGABGVNGR |- | ZNF682 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197124 ENSG00000197124] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043954/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197124] || DDHYMAGCCC |- | ZNF683 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176083 ENSG00000176083] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318064934/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176083] || |- | ZNF684 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000117010 ENSG00000117010] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044959/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000117010] || BACAGTCCACCCCTTDV |- | ZNF687 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143373 ENSG00000143373] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061227/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143373] || |- | ZNF688 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000229809 ENSG00000229809] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052515/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000229809] || |- | ZNF689 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000156853 ENSG00000156853] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052213/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000156853] || |- | ZNF69 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198429 ENSG00000198429] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198429] || GGRGSHGGGGBDGGV |- | ZNF691 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164011 ENSG00000164011] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318042425/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164011] || RKGAGYAC |- | ZNF692 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000171163 ENSG00000171163] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319163320/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000171163] || SBGGGVCCCACH |- | ZNF695 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197472 ENSG00000197472] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063133/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197472] || ACCAMMHMC |- | ZNF696 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185730 ENSG00000185730] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319162404/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185730] || |- | ZNF697 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000143067 ENSG00000143067] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318122309/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000143067] || KKKGCGAGGGM |- | ZNF699 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196110 ENSG00000196110] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319122257/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196110] || |- | ZNF7 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147789 ENSG00000147789] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051729/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147789] || VWRRMADYWNYAARWGBWGRC |- | ZNF70 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187792 ENSG00000187792] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318081813/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187792] || |- | ZNF700 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196757 ENSG00000196757] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318070503/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196757] || |- | ZNF701 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167562 ENSG00000167562] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065114/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167562] || GAGMASYHDRGG |- | ZNF703 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183779 ENSG00000183779] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318035941/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183779] || |- | ZNF704 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000164684 ENSG00000164684] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040029/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000164684] || HRCCGGCCGGYD |- | ZNF705A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196946 ENSG00000196946] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319113612/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196946] || CCAAAARAAYY |- | ZNF705B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215356 ENSG00000215356] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319130415/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215356] || CCAAAARAAYY |- | ZNF705D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215343 ENSG00000215343] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – [[in vivo]]/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318052536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215343] || CCAAAARAAYY |- | ZNF705E || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214534 ENSG00000214534] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061315/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214534] || |- | ZNF705G || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000215372 ENSG00000215372] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318063831/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000215372] || RAKAAACCTCY |- | ZNF706 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000120963 ENSG00000120963] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319122228/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000120963] || |- | ZNF707 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181135 ENSG00000181135] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063010/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181135] || DACMAGGAGTGGGGTK |- | ZNF708 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182141 ENSG00000182141] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322015818/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182141] || RDDAGGYACAGCH |- | ZNF709 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000242852 ENSG00000242852] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319121645/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000242852] || |- | ZNF71 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197951 ENSG00000197951] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061646/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197951] || BRGNRGSMRRRGVRARRARRGMAA |- | ZNF710 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140548 ENSG00000140548] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318050437/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140548] || |- | ZNF711 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000147180 ENSG00000147180] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319150356/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000147180] || MGGCCTVS |- | ZNF713 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178665 ENSG00000178665] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120054/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178665] || WAGAMRAAWGCCACGAA |- | ZNF714 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160352 ENSG00000160352] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045309/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160352] || DKMRKTSCTGCT |- | ZNF716 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182111 ENSG00000182111] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319201227/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182111] || VTATTTCY |- | ZNF717 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000227124 ENSG00000227124] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318113415/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000227124] || |- | ZNF718 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000250312 ENSG00000250312] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318121039/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000250312] || GGGRATWGCGM |- | ZNF721 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182903 ENSG00000182903] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318171120/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182903] || |- | ZNF724 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196081 ENSG00000196081] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318221959/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196081] || |- | ZNF726 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213967 ENSG00000213967] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318043336/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213967] || |- | ZNF727 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214652 ENSG00000214652] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043143/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214652] || GGTCCAAWTGM |- | ZNF728 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000269067 ENSG00000269067] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061558/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000269067] || |- | ZNF729 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196350 ENSG00000196350] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318065622/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196350] || |- | ZNF730 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000183850 ENSG00000183850] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318101007/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000183850] || GGGMRGSBRNGG |- | ZNF732 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186777 ENSG00000186777] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319123830/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186777] || |- | ZNF735 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000223614 ENSG00000223614] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042116/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000223614] || DGGCAGCAGM |- | ZNF736 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000234444 ENSG00000234444] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318044905/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000234444] || YCYRGGGYTTTT |- | ZNF737 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000237440 ENSG00000237440] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319135240/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000237440] || RKRVDGRDGVWGGDG |- | ZNF74 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185252 ENSG00000185252] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318123525/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185252] || RAAGATGTTCHYYDCVKYRTTRTTTAHVW |- | ZNF740 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000139651 ENSG00000139651] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061249/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000139651] || YNCCCCCCCCAC |- | ZNF746 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000181220 ENSG00000181220] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318132446/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000181220] || |- | ZNF747 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169955 ENSG00000169955] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318035601/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169955] || |- | ZNF749 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186230 ENSG00000186230] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125445/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186230] || GYTGGGGYT |- | ZNF750 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000141579 ENSG00000141579] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318061213/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000141579] || |- | ZNF75A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000162086 ENSG00000162086] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070909/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000162086] || TGTGGGAAAASM |- | ZNF75D || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186376 ENSG00000186376] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322033024/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186376] || GTGGGAAAKCCTTYH |- | ZNF76 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000065029 ENSG00000065029] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063552/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000065029] || HWCCCABAATGCAHYRCR |- | ZNF761 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000160336 ENSG00000160336] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319133617/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000160336] || KGDWAATCAKA |- | ZNF763 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197054 ENSG00000197054] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318074017/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197054] || |- | ZNF764 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169951 ENSG00000169951] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318104621/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169951] || TGCARCCYAGCTCTAYDAGMC |- | ZNF765 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196417 ENSG00000196417] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318070432/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196417] || CTBGGCHVNGCMCWGVS |- | ZNF766 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196214 ENSG00000196214] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319191422/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196214] || RAKAAACCYYH |- | ZNF768 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000169957 ENSG00000169957] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318042556/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000169957] || CHCAGAGAGGKYRAG |- | ZNF77 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000175691 ENSG00000175691] || C2H2 ZF || Poznat moti – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318044035/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000175691] || TYMYCACTYCACYHNNNHMAD |- | ZNF770 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198146 ENSG00000198146] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318123718/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198146] || GGAGGCYGVVV |- | ZNF771 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179965 ENSG00000179965] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318054615/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179965] || RCGCTAACCAYTD |- | ZNF772 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197128 ENSG00000197128] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318044448/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197128] || |- | ZNF773 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152439 ENSG00000152439] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319123625/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152439] || |- | ZNF774 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196391 ENSG00000196391] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318105334/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196391] || DGRRRVRGAGVHDGRRD |- | ZNF775 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196456 ENSG00000196456] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319151917/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196456] || |- | ZNF776 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152443 ENSG00000152443] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319131536/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152443] || GAAGCAHRRYGCYGGCATCTG |- | ZNF777 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196453 ENSG00000196453] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319115501/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196453] || GHCCSYCCCGTCSARCAAW |- | ZNF778 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170100 ENSG00000170100] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121557/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170100] || CAGACRMCRRCH |- | ZNF780A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197782 ENSG00000197782] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045506/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197782] || VNNNNDNNHDGGCAGGYNBNYDDV |- | ZNF780B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000128000 ENSG00000128000] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318073904/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000128000] || |- | ZNF781 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196381 ENSG00000196381] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318130504/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196381] || |- | ZNF782 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196597 ENSG00000196597] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045007/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196597] || HARRHCCWACAHVDRGRSHNYCTCAVRVVY |- | ZNF783 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204946 ENSG00000204946] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318115307/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204946] || SBTSCWSCDSCDSYDSCWGCT |- | ZNF784 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000179922 ENSG00000179922] || C2H2 ZF || Poznato motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318075757/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000179922] || ACYTWCCK |- | ZNF785 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197162 ENSG00000197162] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318073122/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197162] || ACWBRBRCAYACASWYVMMCVMACACASA |- | ZNF786 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197362 ENSG00000197362] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318042023/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197362] || CRGRGNCCCRRRGRC |- | ZNF787 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000142409 ENSG00000142409] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318161522/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000142409] || BGAGGCANNNNNNNTGCATY |- | ZNF788 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214189 ENSG00000214189] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318122447/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214189] || |- | ZNF789 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198556 ENSG00000198556] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050500/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198556] || CYYSTGACACCH |- | ZNF79 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196152 ENSG00000196152] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063351/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196152] || AAAVRAAWDAATNTCTAA |- | ZNF790 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197863 ENSG00000197863] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318050851/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197863] || GTGCAGCA |- | ZNF791 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000173875 ENSG00000173875] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318050054/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000173875] || CKCTGACCCCDCCTCCYBTCTAAA |- | ZNF792 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180884 ENSG00000180884] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318045846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180884] || DRCTGDTKWNHDBAGATAGKR |- | ZNF793 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000188227 ENSG00000188227] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318102714/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000188227] || GARCCCCAAGVV |- | ZNF799 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196466 ENSG00000196466] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318125855/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196466] || AYMCYBGYTGTCTCAGTGWTTKGS |- | ZNF8 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000278129 ENSG00000278129] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319121044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000278129] || DHNDDGRCRTACCRBV |- | ZNF80 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000174255 ENSG00000174255] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318111214/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000174255] || |- | [[ZNF800]] || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000048405 ENSG00000048405] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318035311/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000048405] || |- | ZNF804A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000170396 ENSG00000170396] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052927/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000170396] || |- | ZNF804B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182348 ENSG00000182348] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318100109/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182348] || |- | ZNF805 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204524 ENSG00000204524] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318063355/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204524] || MYKSCATTCCWTKSCWTKYSR |- | ZNF808 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198482 ENSG00000198482] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322011049/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198482] || GGNWGGWCTVYAAAVNVSHYKBTHNDKND |- | ZNF81 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197779 ENSG00000197779] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250321051912/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197779] || TGGTVNHACYABYNNRRA |- | ZNF813 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198346 ENSG00000198346] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318200752/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198346] || |- | ZNF814 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204514 ENSG00000204514] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040836/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204514] || |- | ZNF816 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180257 ENSG00000180257] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120944/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180257] || VVNNRDGGGGACMKGHND |- | ZNF821 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000102984 ENSG00000102984] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319120335/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000102984] || HRGACAGACVGACR |- | ZNF823 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197933 ENSG00000197933] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319115846/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197933] || HHYTTCTCYNYYBCY |- | ZNF827 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000151612 ENSG00000151612] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319123933/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000151612] || |- | ZNF829 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000185869 ENSG00000185869] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319084741/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000185869] || |- | ZNF83 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167766 ENSG00000167766] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318180507/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167766] || |- | ZNF830 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198783 ENSG00000198783] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318053650/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198783] || |- | ZNF831 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000124203 ENSG00000124203] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319132424/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000124203] || |- | ZNF835 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000127903 ENSG00000127903] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319150148/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000127903] || |- | ZNF836 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196267 ENSG00000196267] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318042348/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196267] || |- | ZNF837 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152475 ENSG00000152475] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319210242/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152475] || |- | ZNF84 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198040 ENSG00000198040] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318051044/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198040] || RVRRVNNVNRDGAACAGGMAR |- | ZNF841 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197608 ENSG00000197608] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318131337/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197608] || |- | ZNF843 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176723 ENSG00000176723] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319121248/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176723] || |- | ZNF844 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000223547 ENSG00000223547] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318040731/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000223547] || |- | ZNF845 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213799 ENSG00000213799] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318063606/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213799] || |- | ZNF846 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196605 ENSG00000196605] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250319131307/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196605] || GVGSMVGGGMSVSVG |- | ZNF85 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000105750 ENSG00000105750] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318133509/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000105750] || BRGATTMCWKCA |- | ZNF850 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000267041 ENSG00000267041] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318044448/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000267041] || |- | ZNF852 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000178917 ENSG00000178917] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319133222/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000178917] || VYAHACTKTNRAGYGV |- | ZNF853 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000236609 ENSG00000236609] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318043346/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000236609] || |- | ZNF860 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197385 ENSG00000197385] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318040922/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197385] || VRCAGGGAGCVRVVS |- | ZNF865 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000261221 ENSG00000261221] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318041321/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000261221] || |- | ZNF878 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000257446 ENSG00000257446] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318121150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000257446] || |- | ZNF879 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000234284 ENSG00000234284] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319123832/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000234284] || AHARHAMWAHWRAAMMWANWWRVH |- | ZNF880 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000221923 ENSG00000221923] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250321185457/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000221923] || DDNDDVDNGGGRRDGGGARAGDGMAR |- | ZNF883 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000228623 ENSG00000228623] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318043450/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000228623] || GAGGCAGCCACH |- | ZNF888 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213793 ENSG00000213793] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319163748/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213793] || |- | ZNF891 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000214029 ENSG00000214029] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061303/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000214029] || BNNNNSNGRCWKCYAGCC |- | ZNF90 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213988 ENSG00000213988] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250322152030/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213988] || TGGGTGDRTMAKCAG |- | ZNF91 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000167232 ENSG00000167232] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318060642/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000167232] || |- | ZNF92 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000146757 ENSG00000146757] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318053513/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000146757] || |- | ZNF93 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000184635 ENSG00000184635] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319021933/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000184635] || BNNNBNHNGCWGCHRBSNYWGCTRCYDYC |- | ZNF98 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197360 ENSG00000197360] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318045018/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197360] || VNADRKMCAANAAAAAGGHM |- | ZNF99 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000213973 ENSG00000213973] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318043429/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000213973] || |- | ZSCAN1 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000152467 ENSG00000152467] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319195027/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000152467] || HRCACACVCTGHMAVH |- | ZSCAN10 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000130182 ENSG00000130182] || C2H2 ZF || Inferred motif from similar protein – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250319121113/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000130182] || GDRAGTGC |- | ZSCAN12 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000158691 ENSG00000158691] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318084136/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000158691] || |- | ZSCAN16 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000196812 ENSG00000196812] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319172355/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000196812] || GAGGCTCTGTTAACANY |- | ZSCAN18 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121413 ENSG00000121413] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318070115/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121413] || |- | ZSCAN2 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000176371 ENSG00000176371] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318044149/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000176371] || |- | ZSCAN20 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000121903 ENSG00000121903] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318120331/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000121903] || |- | ZSCAN21 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000166529 ENSG00000166529] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318102636/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000166529] || |- | ZSCAN22 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000182318 ENSG00000182318] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318035641/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000182318] || GNCHGABGGMGGAGGCNV |- | ZSCAN23 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000187987 ENSG00000187987] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319122605/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000187987] || BTGTAATTAGCACATGR |- | ZSCAN25 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197037 ENSG00000197037] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318052244/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197037] || |- | ZSCAN26 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197062 ENSG00000197062] || C2H2 ZF || Poznat motiv – ''[[in vivo]]''/Razni izvori[https://web.archive.org/web/20250318113250/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197062] || TGGGGGGCATM |- | ZSCAN29 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140265 ENSG00000140265] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318142205/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140265] || MCGYRTARMCGKCTAYRC |- | ZSCAN30 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000186814 ENSG00000186814] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318065857/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000186814] || BCCWGSRGCCHBSVS |- | ZSCAN31 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000235109 ENSG00000235109] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318061853/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000235109] || GHHGCAGGGCARTTATGC |- | ZSCAN32 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000140987 ENSG00000140987] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318074043/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000140987] || |- | ZSCAN4 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000180532 ENSG00000180532] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318034744/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000180532] || HGCACACVCTGNMA |- | ZSCAN5A || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000131848 ENSG00000131848] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319162551/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000131848] || HKTCCCYVCVCAAADM |- | ZSCAN5B || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000197213 ENSG00000197213] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318155859/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000197213] || |- | ZSCAN5C || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000204532 ENSG00000204532] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250318043150/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000204532] || GTGAGTNHAYRRRNV |- | ZSCAN9 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000137185 ENSG00000137185] || C2H2 ZF || Poznat motiv – Visokuprotočni ''[[in vitro]]'' [https://web.archive.org/web/20250319125119/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000137185] || DRKGATAAGATAAGAABCM |- | ZUFSP || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000153975 ENSG00000153975] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318045742/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000153975] || |- | ZXDA || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198205 ENSG00000198205] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318062720/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198205] || |- | ZXDB || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000198455 ENSG00000198455] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250318111546/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000198455] || |- | ZXDC || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000070476 ENSG00000070476] || C2H2 ZF || Likely sequence specific TF according to literature or domain structure – No motif [https://web.archive.org/web/20250319130352/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000070476] || |- | ZZZ3 || [http://www.ensembl.org/id/ENSG00000036549 ENSG00000036549] || Myb/SANT || Poznat motif – High-throughput [[in vitro]] [https://web.archive.org/web/20250318045034/https://humantfs.ccbr.utoronto.ca/myTFPageUniversal.php?eID=ENSG00000036549] || SAATCCAW |} ==Vanjski linkovi== * https://humantfs.ccbr.utoronto.ca == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Human transcription factors}} [[Kategorija: Transkripcijski faktori]] [[Kategorija:Molekularna biologija]] 5qkn482o9bm94tst071ru2lw2am9q1i 0 538453 3933956 3933834 2026-10-04T08:44:01Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3933956 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vjerski objekt | ime = Džamija Derviš-paše Bajezidagića | slika = Dervis-pasa Bajezidagic Mosque in Podhum, Mostar - Bosnia and Herzegovina (2026)-bs.jpg | veličina_slike = 250px | alt_slike = Džamija Derviš-paše Bajezidagića u Mostaru | opis_slike = Džamija Derviš-paše Bajezidagića u Mostaru | vrsta_karte = Bosna i Hercegovina | veličina_karte = 240px | reljef_karte = 1 | opis_karte = Položaj Džamije Derviš-paše Bajezidagića u Bosni i Hercegovini | lokacija = {{ZD|BIH}} [[Mostar]] | geografska_širina = 43.345833 | geografska_dužina = 17.789722 | religijska_pripadnost = [[Islam]] | država = [[Bosna i Hercegovina]] | provincija = | teritorija = | distrikt = | sektor = | okrug = | općina = [[Mostar]] | administracija = [[Medžlis Islamske zajednice Mostar]] | godina_posvećenja = | organizacijski_status = | funkcijski_status = Aktivna džamija | oznaka_baštine = [[Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] | vodstvo = | zaštitnik = | web_stranica = | organisational_status = | arhitekt = | arhitektonski_tip = [[Džamija]] | arhitektonski_stil = [[Osmanlijska arhitektura u Bosni i Hercegovini|Klasični osmanlijski]] | osnivač = [[Derviš-paša Bajezidagić]] | osnovano_od_strane = | glavni_ugovarač = | smjer_fasade = | kamen_temeljac = | godina_dovršetka = 1592. | troškovi_gradnje = | kapacitet = | dužina = | širina = | širina_srednje_lađe_crkve = | visina_maks = | broj_kupola = | vanjska_visina_kupole = | unutrašnja_visina_kupole = | vanjski_prečnik_kupole = | unutrašnji_prečnik_kupole = | broj_munara = 1 | visina_munare = | broj_tornjeva = | visina_tornja = | materijali = [[Kamen]] | nrhp = | dodano = | refbroj = | označen = | oznaka1_službenoime = | oznaka1_tip = | oznaka1_kriterij = | oznaka1_datum = | uklonjeno1_datum = }} '''Džamija Derviš-paše Bajezidagića''' je [[džamija]] u mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]] u [[Mostar]]u, izgrađena 1592. kao dio vakufa mostarskog državnika i [[pjesnik]]a [[Derviš-paša Bajezidagić|Derviš-paše Bajezidagića]]. Uz džamiju su u okviru njegovog [[vakuf]]a osnovani [[mekteb]], koji je kasnije prerastao u [[Medresa|medresu]], te [[biblioteka]].<ref name="Hasandedić">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kulturno-istorijski spomenici u Mostaru iz turskog doba |journal=Prilozi za orijentalnu filologiju |volume=10-11 |publisher=Orijentalni institut u Sarajevu |location=Sarajevo |date=1961 |pages=149–177 |url=https://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/759 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="Hasandedić_vakufnama">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kratak prevod (ekcerpt) druge vakufname Derviš-paše Bajezidagića iz Mostara |journal=Hercegovina |volume=10 |publisher=Muzej Hercegovine Mostar |location=Mostar |date=1998 |pages=17–22 |url=https://www.muzejhercegovine.com/wp-content/uploads/2025/04/Hercegovina-br10-4.-Hivzija-Hasandedic-Kratak-prevod-druge-vakufname-dervis-pase-Bajezidagica-iz-Mostara.pdf |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Džamija je tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] srušena 1993. od strane [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] i [[Hrvatska vojska|Hrvatske vojske]],<ref name="Mehmedovic_2017">{{cite book |last=Mehmedović |first=Ahmed |title=Upravljanje vakufima u BiH 1847-2017. |url=https://vakuf.ba/assets/files/monografija-vakufska-direkcija.pdf |publisher=Vakufska direkcija Sarajevo / El-Kalem |location=Sarajevo |date=2017 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="Stav_Dzamije_HVO">{{cite web |title=HVO je u Mostaru, Stocu i Čapljini srušio 40 džamija |url=https://arhiv.stav.ba/hvo-je-u-mostaru-stocu-i-capljini-srusio-40-dzamija/ |date=9. 5. 2018 |publisher=Stav |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> a nakon rata je obnovljena i ponovo otvorena u maju 2004.<ref name="Muftijstvo2026">{{cite web |title=Derviš-paše Bajezidagića džamija: Mostarski vakuf koji traje više od četiri stoljeća |website=Muftijstvo mostarsko |date=12. 8. 2026 |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/vijestiii/2574-dervis-pase-bajezidagica-dzamija-mostarski-vakuf-koji-traje-vise-od-cetiri-stoljeca |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> [[Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine]] proglasila je 2005. ''mjesto i ostatke graditeljske cjeline – Džamiju u Podhumu (Derviš-paše Bajezidagića džamiju) u Mostaru'' [[Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine|nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine]].<ref name="KONS">{{cite web |author=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika |date=11. 1. 2022 |title=Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine – Tabela |url=https://kons.gov.ba/publication/read/nacionalni-spomenici-tabela |publisher=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> == Historija == === Gradnja i vakuf === Džamija Derviš-paše Bajezidagića nalazi se u mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]], u podnožju brda [[Hum (Mostar)|Hum]], na području nekadašnjeg predosmanskog naselja Podhum. Mahala je od čaršije udaljena oko 600 metara.<ref name="Puljic_2011">{{cite journal |last=Puljić |first=Borislav |title=Mahale grada Mostara: Topografija, vrijeme nastanka i urbanističke odlike |journal=Prostor: Znanstveni časopis za arhitekturu i urbanizam |volume=19 |issue=1 (41) |publisher=Arhitektonski fakultet Sveučilišta u Zagrebu |location=Zagreb |date=2011 |pages=158–171 |url=https://hrcak.srce.hr/file/104783 |access-date=4. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Džamiju je u mostarskoj mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]] podigao [[Derviš-paša Bajezidagić]], mostarski pjesnik, učenjak, državnik, mecena i vakif. Prema Hivziji Hasandediću, Derviš-paša Bajezidagić je 1592. sagradio mesdžid bez [[Munara|munare]] i [[Minber|minbera]]. Početkom 1593, odnosno u drugoj dekadi mjeseca rebiu-l-ahira 1001. po Hidžri (15–24. januara 1593), sastavljena je njegova prva [[vakufnama]], kojom je uredio način upravljanja i izdržavanja svoje zadužbine.<ref name="Hasandedic-vakufnama">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kratak prevod (ekscerpt) druge vakufname Derviš-paše Bajezidagića iz Mostara |journal=Hercegovina |volume=10 |publisher=Muzej Hercegovine Mostar |location=Mostar |date=1998 |pages=17–22 |url=https://www.muzejhercegovine.com/wp-content/uploads/2025/04/Hercegovina-br10-4.-Hivzija-Hasandedic-Kratak-prevod-druge-vakufname-dervis-pase-Bajezidagica-iz-Mostara.pdf |access-date=4. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Sačuvani prijepisi vakufname danas se nalaze u [[Gazi Husrev-begova biblioteka|Gazi Husrev-begovoj biblioteci]] u Sarajevu i [[Arhiv Hercegovine|Arhivu Hercegovine]].<ref name="Hasandedic-vakufnama" /><ref name="MuftijstvoMostarsko_DervisPasa_2026">{{cite web |title=Derviš-paše Bajezidagića džamija: Mostarski vakuf koji traje više od četiri stoljeća |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/vijestiii/2574-dervis-pase-bajezidagica-dzamija-mostarski-vakuf-koji-traje-vise-od-cetiri-stoljeca |website=Muftijstvo mostarsko |publisher=Muftijstvo mostarsko |date=12. 8. 2026 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Prvom vakufnamom Derviš-paša je za izdržavanje svoje zadužbine uvakufio devet dućana u mostarskoj čaršiji, pet mlinica na [[Buna (rijeka)|Buni]] i 130.000 srebrnih dirhema u gotovini. Prihodi od vakufa bili su namijenjeni održavanju mesdžida, odnosno džamije, te finansiranju službi i drugih potreba vakufskih ustanova.<ref name="Hasandedic-vakufnama"/><ref name="Stav_BosanskeVakufname">{{cite web |author=Redakcija |title=Bosanske vakufname |url=https://arhiv.stav.ba/bosanske-vakufname/ |website=Stav |publisher=Stav |access-date=3. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Derviš-pašin vakuf pored prostora za obavljanje vjerskih obreda obuhvatao je i obrazovne ustanove. Uz džamiju je osnovan mekteb, koji je kasnije prerastao u medresu. Vakufnama je predviđala sredstva za rad medrese i naknadu [[muderris]]u, uključujući i njegov rad na tumačenju [[Mesnevija|Mesnevije]] u Mostaru.<ref>{{cite web |title=Derviš-paša Bajezidagić i njegova katedra Mesnevije u Mostaru |website=Muftijstvo mostarsko |date=2024 |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/bastina/1700-dervis-pasa-bajezidagic-i-njegova-katedra-mesnevije-u-mostaru |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Derviš-paša je svoju vakufnamu dopunio 1602. Tom drugom vakufnamom dodatno je uredio rad svojih zadužbina i osnovao [[Biblioteka|biblioteku]] uz medresu, za koju je uvakufio 46 svezaka. Među njima su se nalazila djela iz klasične [[Perzijska književnost|perzijske književnosti]], [[šerijat|islamskog prava]], dogmatike i [[Tesavuf|tesavvufa]].<ref name="Lavic_2021">{{cite web |last=Lavić |first=Osman |date=17. 5. 2021 |title=Rukopisi Karađoz-begove biblioteke u Mostaru |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/bastina/1157-rukopisi-karadoz-begove-biblioteke-u-mostaru |publisher=Muftijstvo mostarsko |access-date=3. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Njegova biblioteka zatvorena je zajedno s medresom, prije 1890, a njen knjižni fond prenesen je u [[Karađoz-begova biblioteka|Karađoz-begovu biblioteku]]; danas je poznato da se pet rukopisa iz te zbirke čuva u [[Gazi Husrev-begova biblioteka|Gazi Husrev-begovoj biblioteci]] u Sarajevu.<ref name="Lavic_2021" /> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Džamije u Mostaru]] [[Kategorija:Medrese u Mostaru]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine]] 8vez2fghhi0blf4bkw0tgg60bwq3cfi 3933967 3933956 2026-10-04T11:21:26Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3933967 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vjerski objekt | ime = Džamija Derviš-paše Bajezidagića | slika = Dervis-pasa Bajezidagic Mosque in Podhum, Mostar - Bosnia and Herzegovina (2026)-bs.jpg | veličina_slike = 250px | alt_slike = Džamija Derviš-paše Bajezidagića u Mostaru | opis_slike = Džamija Derviš-paše Bajezidagića u Mostaru | vrsta_karte = Bosna i Hercegovina | veličina_karte = 240px | reljef_karte = 1 | opis_karte = Položaj Džamije Derviš-paše Bajezidagića u Bosni i Hercegovini | lokacija = {{ZD|BIH}} [[Mostar]] | geografska_širina = 43.345833 | geografska_dužina = 17.789722 | religijska_pripadnost = [[Islam]] | država = [[Bosna i Hercegovina]] | provincija = | teritorija = | distrikt = | sektor = | okrug = | općina = [[Mostar]] | administracija = [[Medžlis Islamske zajednice Mostar]] | godina_posvećenja = | organizacijski_status = | funkcijski_status = Aktivna džamija | oznaka_baštine = [[Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] | vodstvo = | zaštitnik = | web_stranica = | organisational_status = | arhitekt = | arhitektonski_tip = [[Džamija]] | arhitektonski_stil = [[Osmanlijska arhitektura u Bosni i Hercegovini|Klasični osmanlijski]] | osnivač = [[Derviš-paša Bajezidagić]] | osnovano_od_strane = | glavni_ugovarač = | smjer_fasade = | kamen_temeljac = | godina_dovršetka = 1592. | troškovi_gradnje = | kapacitet = | dužina = | širina = | širina_srednje_lađe_crkve = | visina_maks = | broj_kupola = | vanjska_visina_kupole = | unutrašnja_visina_kupole = | vanjski_prečnik_kupole = | unutrašnji_prečnik_kupole = | broj_munara = 1 | visina_munare = | broj_tornjeva = | visina_tornja = | materijali = [[Kamen]] | nrhp = | dodano = | refbroj = | označen = | oznaka1_službenoime = | oznaka1_tip = | oznaka1_kriterij = | oznaka1_datum = | uklonjeno1_datum = }} '''Džamija Derviš-paše Bajezidagića''' je [[džamija]] u mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]] u [[Mostar]]u, izgrađena 1592. kao dio vakufa mostarskog državnika i [[pjesnik]]a [[Derviš-paša Bajezidagić|Derviš-paše Bajezidagića]]. Uz džamiju su u okviru njegovog [[vakuf]]a osnovani [[mekteb]], koji je kasnije prerastao u [[Medresa|medresu]], te [[biblioteka]].<ref name="Hasandedić">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kulturno-istorijski spomenici u Mostaru iz turskog doba |journal=Prilozi za orijentalnu filologiju |volume=10-11 |publisher=Orijentalni institut u Sarajevu |location=Sarajevo |date=1961 |pages=149–177 |url=https://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/759 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="Hasandedić_vakufnama">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kratak prevod (ekcerpt) druge vakufname Derviš-paše Bajezidagića iz Mostara |journal=Hercegovina |volume=10 |publisher=Muzej Hercegovine Mostar |location=Mostar |date=1998 |pages=17–22 |url=https://www.muzejhercegovine.com/wp-content/uploads/2025/04/Hercegovina-br10-4.-Hivzija-Hasandedic-Kratak-prevod-druge-vakufname-dervis-pase-Bajezidagica-iz-Mostara.pdf |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Džamija je tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] srušena 1993. od strane [[Hrvatsko vijeće odbrane|Hrvatskog vijeća odbrane]] i [[Hrvatska vojska|Hrvatske vojske]],<ref name="Mehmedovic_2017">{{cite book |last=Mehmedović |first=Ahmed |title=Upravljanje vakufima u BiH 1847-2017. |url=https://vakuf.ba/assets/files/monografija-vakufska-direkcija.pdf |publisher=Vakufska direkcija Sarajevo / El-Kalem |location=Sarajevo |date=2017 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="Stav_Dzamije_HVO">{{cite web |title=HVO je u Mostaru, Stocu i Čapljini srušio 40 džamija |url=https://arhiv.stav.ba/hvo-je-u-mostaru-stocu-i-capljini-srusio-40-dzamija/ |date=9. 5. 2018 |publisher=Stav |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> a nakon rata je obnovljena i ponovo otvorena u maju 2004.<ref name="Muftijstvo2026">{{cite web |title=Derviš-paše Bajezidagića džamija: Mostarski vakuf koji traje više od četiri stoljeća |website=Muftijstvo mostarsko |date=12. 8. 2026 |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/vijestiii/2574-dervis-pase-bajezidagica-dzamija-mostarski-vakuf-koji-traje-vise-od-cetiri-stoljeca |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> [[Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine]] proglasila je 2005. ''mjesto i ostatke graditeljske cjeline – Džamiju u Podhumu (Derviš-paše Bajezidagića džamiju) u Mostaru'' [[Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine|nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine]].<ref name="KONS">{{cite web |author=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika |date=11. 1. 2022 |title=Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine – Tabela |url=https://kons.gov.ba/publication/read/nacionalni-spomenici-tabela |publisher=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> == Historija == === Gradnja i vakuf === [[Datoteka:Waqfnamah of Dervish Pasha Bajezidagic (1593), Gazi Husrev-beg Library No. 182. (Bosnia and Herzegovina)-bs.png|mini|desno|300px|Vakufnama Derviš-paše Bajezidagića Mostarca iz 1593, Gazi Husrev-begova biblioteka u Sarajevu (R-182)]] Džamija Derviš-paše Bajezidagića nalazi se u mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]], u podnožju brda [[Hum (Mostar)|Hum]], na području nekadašnjeg predosmanskog naselja Podhum. Mahala je od čaršije udaljena oko 600 metara.<ref name="Puljic_2011">{{cite journal |last=Puljić |first=Borislav |title=Mahale grada Mostara: Topografija, vrijeme nastanka i urbanističke odlike |journal=Prostor: Znanstveni časopis za arhitekturu i urbanizam |volume=19 |issue=1 (41) |publisher=Arhitektonski fakultet Sveučilišta u Zagrebu |location=Zagreb |date=2011 |pages=158–171 |url=https://hrcak.srce.hr/file/104783 |access-date=4. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Džamiju je u mostarskoj mahali [[Podhum (Mostar)|Podhum]] podigao [[Derviš-paša Bajezidagić]], mostarski pjesnik, učenjak, državnik, mecena i vakif. Prema Hivziji Hasandediću, Derviš-paša Bajezidagić je 1592. sagradio mesdžid bez [[Munara|munare]] i [[Minber|minbera]]. Početkom 1593, odnosno u drugoj dekadi mjeseca rebiu-l-ahira 1001. po Hidžri (15–24. januara 1593), sastavljena je njegova prva [[vakufnama]], kojom je uredio način upravljanja i izdržavanja svoje zadužbine.<ref name="Hasandedic-vakufnama">{{cite journal |last=Hasandedić |first=Hivzija |title=Kratak prevod (ekscerpt) druge vakufname Derviš-paše Bajezidagića iz Mostara |journal=Hercegovina |volume=10 |publisher=Muzej Hercegovine Mostar |location=Mostar |date=1998 |pages=17–22 |url=https://www.muzejhercegovine.com/wp-content/uploads/2025/04/Hercegovina-br10-4.-Hivzija-Hasandedic-Kratak-prevod-druge-vakufname-dervis-pase-Bajezidagica-iz-Mostara.pdf |access-date=4. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Sačuvani prijepisi vakufname danas se nalaze u [[Gazi Husrev-begova biblioteka|Gazi Husrev-begovoj biblioteci]] u Sarajevu i [[Arhiv Hercegovine|Arhivu Hercegovine]].<ref name="Hasandedic-vakufnama" /><ref name="MuftijstvoMostarsko_DervisPasa_2026">{{cite web |title=Derviš-paše Bajezidagića džamija: Mostarski vakuf koji traje više od četiri stoljeća |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/vijestiii/2574-dervis-pase-bajezidagica-dzamija-mostarski-vakuf-koji-traje-vise-od-cetiri-stoljeca |website=Muftijstvo mostarsko |publisher=Muftijstvo mostarsko |date=12. 8. 2026 |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Prvom vakufnamom Derviš-paša je za izdržavanje svoje zadužbine uvakufio devet dućana u mostarskoj čaršiji, pet mlinica na [[Buna (rijeka)|Buni]] i 130.000 srebrnih dirhema u gotovini. Prihodi od vakufa bili su namijenjeni održavanju mesdžida, odnosno džamije, te finansiranju službi i drugih potreba vakufskih ustanova.<ref name="Hasandedic-vakufnama"/><ref name="Stav_BosanskeVakufname">{{cite web |author=Redakcija |title=Bosanske vakufname |url=https://arhiv.stav.ba/bosanske-vakufname/ |website=Stav |publisher=Stav |access-date=3. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Derviš-pašin vakuf pored prostora za obavljanje vjerskih obreda obuhvatao je i obrazovne ustanove. Uz džamiju je osnovan mekteb, koji je kasnije prerastao u medresu. Vakufnama je predviđala sredstva za rad medrese i naknadu [[muderris]]u, uključujući i njegov rad na tumačenju [[Mesnevija|Mesnevije]] u Mostaru.<ref>{{cite web |title=Derviš-paša Bajezidagić i njegova katedra Mesnevije u Mostaru |website=Muftijstvo mostarsko |date=2024 |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/bastina/1700-dervis-pasa-bajezidagic-i-njegova-katedra-mesnevije-u-mostaru |access-date=2. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Derviš-paša je svoju vakufnamu dopunio 1602. Tom drugom vakufnamom dodatno je uredio rad svojih zadužbina i osnovao [[Biblioteka|biblioteku]] uz medresu, za koju je uvakufio 46 svezaka. Među njima su se nalazila djela iz klasične [[Perzijska književnost|perzijske književnosti]], [[šerijat|islamskog prava]], dogmatike i [[Tesavuf|tesavvufa]].<ref name="Lavic_2021">{{cite web |last=Lavić |first=Osman |date=17. 5. 2021 |title=Rukopisi Karađoz-begove biblioteke u Mostaru |url=https://www.muftijstvo-mostarsko.ba/index.php/bastina/1157-rukopisi-karadoz-begove-biblioteke-u-mostaru |publisher=Muftijstvo mostarsko |access-date=3. 10. 2026 |language=bs}}</ref> Njegova biblioteka zatvorena je zajedno s medresom, prije 1890, a njen knjižni fond prenesen je u [[Karađoz-begova biblioteka|Karađoz-begovu biblioteku]]; danas je poznato da se pet rukopisa iz te zbirke čuva u [[Gazi Husrev-begova biblioteka|Gazi Husrev-begovoj biblioteci]] u Sarajevu.<ref name="Lavic_2021" /> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Džamije u Mostaru]] [[Kategorija:Medrese u Mostaru]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine]] 50cdp31yzruxnb0uvrdwhayqxt1hr00 0 538454 3933935 3933759 2026-10-04T07:33:01Z AnToni 2325 /* Svjetski kup */ 3933935 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Jay Hakkinen | slika = Jay_Hakkinen_USA.jpg | opis_slike = | puno_ime = Jay William Hakkinen | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1977|07|09}} | mjesto_rođenja = [[Kasilof]], [[Aljaska]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 183 | težina = 75 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = WSV Oberhof 05 | trener = [[Mikael Löfgren]], [[Per Nilsson]] | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''4''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|2006]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''14''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|1997]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999.|1999]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000.|2000]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004.|2004]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2005.|2005]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2006.|2006]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007.|2007]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|2008]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|2009]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = {{plainlist| '''33.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2004/2005.|2004/05.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''12.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2005/2006.|2005/06.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''18.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2004/2005.|2004/05.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''25.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''28.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]]) }} | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 2. 10. 2026. }} '''Jay Hakkinen''' rođen 19. jula 1977. u [[Kasilof]]u, u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Aljaska]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="USAtoday">{{cite news |title=Improved U.S. team targets increased exposure |author=Dure, Beau |date=9. 2. 2010 |newspaper=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/sports/olympics/vancouver/biathlon/2010-01-25-tim-burke_N.htm |accessdate=14. 7. 2010|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|1998}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|42]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 10 km|60]] | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|17]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|26]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|26]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|13]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2006}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – 20 km|10]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – 10 km|78]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – masovni start (muškarci)|13]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – štafeta (muškarci)|9]] |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2010}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 20 km|76]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – potjera (muškarci)|57]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – štafeta (muškarci)|12]] |} Hakkinen je nastupio četiri puta na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]]: na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|ZOI 1998]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|ZOI 2006.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|ZOI 2010]], ali nije osvajao medalje. Najbolji rezultat ostvario je na ZOI 2006. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je osvojio deseto mjesto s tri promašaja i zaostatkom od 1:47.9&nbsp;min iza [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|njemačkog]] biatlonca [[Michael Greis|Michaela Greisa]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2006 – štafeta (muškarci)|štafeti]] na istim igrama s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] je osvojio deveto mjesto iza [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|njemačke štafete]] u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Michael Rösch]], [[Sven Fischer]] i [[Michael Greis]], što mu je ostao najbolji rezultat. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|1997}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – 20 km|37]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – ekipno (muškarci)|14]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997 – štafeta (muškarci)|20]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1998}} | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – potjera (muškarci)|39]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1998 – ekipno (muškarci)|10]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|1999}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 20 km|48]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – 10 km|16]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – potjera (muškarci)|24]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – masovni start (muškarci)|18]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1999 – štafeta (muškarci)|18]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2000}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – 20 km|32]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – potjera (muškarci)|30]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2000 – štafeta (muškarci)|16]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|39]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – potjera (muškarci)|41]] | | | |- |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 10 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|51]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|17]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2004}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 20 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – 10 km|47]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – potjera (muškarci)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2004 – štafeta (muškarci)|18]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2005}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2005 – 20 km|69]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2005 – 10 km|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2005 – potjera (muškarci)|23]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2005 – štafeta (muškarci)|{{Tooltip|NS|Nije startovao/la}}]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2006}} | | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2006 – štafeta (mješovito)|18]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2007}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – 20 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – 10 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – potjera (muškarci)|18]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – masovni start (muškarci)|9]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – štafeta (muškarci)|9]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2008}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – 10 km|89]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (muškarci)|15]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2009}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 20 km|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | | | | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 20 km|80]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 10 km|42]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – potjera (muškarci)|35]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (muškarci)|6]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (mješovito)|13]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 20 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 10 km|91]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (muškarci)|10]] | |} Hakkinen je od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1997.|SP 1997.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|SP 2012.]] nastupio 14 puta na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskim prvenstvima]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat deveto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007.|SP 2007.]] u utrci [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – masovni start (muškarci)|masovnog starta]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 52.9&nbsp;s bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Michael Greis|Michaela Greisa]], koji je utrku završio s dva promašaja. U ekipnim utrkama na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Leif Nordgren|Leifom Nordgrenom]] osvojio je šesto mjesto, što mu je najbolji rezultat. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="19" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1995/1996.|1995/96.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1996/1997.|1996/97.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1997/1998.|1997/98.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1998/1999.|1998/99.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|1999/00.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2002/2003.|2002/03.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2003/2004.|2003/04.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2004/2005.|2004/05.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2005/2006.|2005/06.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2006/2007.|2006/07.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2010/2011.|2010/11.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] |- | || || ||74||39||36||61||57|| ||53||33||37||41||47||45||97||75||36|| |} {{clear}} Prvi nastup Hakkinena u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 1994/1995.|1994/95]], 11. marta 1994. u [[Lahti]]ju u utrci na 10&nbsp;km, kada je osvojio 80-o mjesto. Najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|sezoni 1999/00.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2000. u utrci masovnog starta na 15&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|sezoni 2008/09.]] u [[Ruhpolding]]u 15. januara 2009. kada je s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] osvojio šesto mjesto. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2013. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|78}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Hakkinen, Jay}} [[Kategorija:Rođeni 1977.]] [[Kategorija:Biografije, Kasilof]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2006.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] sx2p3e0f2bzvxz1k3mh1yifinu052mv 0 538463 3933929 2026-10-04T07:18:33Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_s... 3933929 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middlebury ju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. <!-- Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Andrew Erickson|Andrewom Ericksonom]] i [[Dan Westover|Danom Westoverom]] osvojio 17-o mjesto i 6:37.7&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|njemačke štafete]] u sastavu: [[Ricco Groß]], [[Peter Sendel]], [[Sven Fischer]] i [[Frank Luck]]. Jedini rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 1998 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je osvojio 69-o mjesto sa sedam promašaja i zaostatkom od 12:21.3&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Halvard Hanevold|Halvarda Hanevolda]], koji je utrku završio s jednim promašajem. --> === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat deveto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007.|SP 2007.]] u utrci [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – masovni start (muškarci)|masovnog starta]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 52.9&nbsp;s bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Michael Greis|Michaela Greisa]], koji je utrku završio s dva promašaja. U ekipnim utrkama na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Leif Nordgren|Leifom Nordgrenom]] osvojio je šesto mjesto, što mu je najbolji rezultat. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], <!-- 11. jmarta 1994. u [[Lahti]]ju u utrci na 10&nbsp;km, kada je osvojio 80-o mjesto. Najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|sezoni 1999/00.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2000. u utrci masovnog starta na 12,5&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|sezoni 2008/09.]] u [[Ruhpolding]]u 15. januara 2009. kada je s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] osvojio šesto mjesto. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] fknu2tuz6ufagp7uv6qpli8mmvuwou9 3933933 3933929 2026-10-04T07:25:30Z AnToni 2325 3933933 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat deveto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007.|SP 2007.]] u utrci [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2007 – masovni start (muškarci)|masovnog starta]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 52.9&nbsp;s bio sporiji od pobjednika njemačkog biatlonca [[Michael Greis|Michaela Greisa]], koji je utrku završio s dva promašaja. U ekipnim utrkama na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (muškarci)|štafeti]] s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Leif Nordgren|Leifom Nordgrenom]] osvojio je šesto mjesto, što mu je najbolji rezultat. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], <!-- 11. jmarta 1994. u [[Lahti]]ju u utrci na 10&nbsp;km, kada je osvojio 80-o mjesto. Najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|sezoni 1999/00.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2000. u utrci masovnog starta na 12,5&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|sezoni 2008/09.]] u [[Ruhpolding]]u 15. januara 2009. kada je s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] osvojio šesto mjesto. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] okiyvtp6vklkm59tq89k6jmjs22vtg9 3933934 3933933 2026-10-04T07:28:55Z AnToni 2325 3933934 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], <!-- 11. jmarta 1994. u [[Lahti]]ju u utrci na 10&nbsp;km, kada je osvojio 80-o mjesto. Najbolji mu je rezultat šesto mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 1999/2000.|sezoni 1999/00.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2000. u utrci masovnog starta na 12,5&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|sezoni 2008/09.]] u [[Ruhpolding]]u 15. januara 2009. kada je s [[Tim Burke (biatlonac)|Timom Burkeom]], [[Lowell Bailey|Lowellijem Baileyom]] i [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] osvojio šesto mjesto. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] j5q80oiqfuq0jdrbin3ru6eg5305tvh 3933936 3933934 2026-10-04T07:33:10Z AnToni 2325 3933936 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] e17362p03012py0jraroajaryldsuoj 3933939 3933936 2026-10-04T07:35:15Z AnToni 2325 /* Vanjski linkovi */ 3933939 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] nfnyntu785lcmmjx5x04dy32qqxbbzw 3933942 3933939 2026-10-04T08:03:18Z AnToni 2325 3933942 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 1998.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] f87r5o48pidgitwhuazkz19t5xiduna 3933944 3933942 2026-10-04T08:09:10Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3933944 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Lawton Redman | slika = Lawton_Redman_2002_Winter_Olympics.jpg | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1976|06|14}} | mjesto_rođenja = [[Middlebury (Vermont)|Middlebury]], [[Vermont]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 165 | težina = 64 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2014. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|2001.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Lawton Redman''' rođen 14. juna 1976. u [[Middlebury (Vermont)|Middleburyju]], u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Vermont]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417191940/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/re/lawton-redman-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Lawton Redman Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 10 km|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|52]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Redman je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – potjera (muškarci)|utrci potjere na 12,5&nbsp;km]], kada je osvojio 52-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 6:24.4&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2001}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 10 km|88]] | | | |} Redman je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. === Svjetski kup === Prvi nastup Redmana u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2002. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|2739}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Redman, Lawton}} [[Kategorija:Rođeni 1976.]] [[Kategorija:Biografije, Middlebury (Vermont)]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] ccxbcecadixu13pxw00jemkhzxb7n9b 1 538464 3933930 2026-10-04T07:19:15Z AnToni 2325 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3933930 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 3933932 3933930 2026-10-04T07:19:45Z AnToni 2325 3933932 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec|2026}} 9483l5vnzb08sdt2resmq2jxs2sdw6n 0 538465 3933945 2026-10-04T08:11:01Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = Dan Campbell | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1978|07|11}} | mjesto_rođenja = [[Minneapolis|Minneapolis]], [[Minnesota]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = |... 3933945 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Dan Campbell | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1978|07|11}} | mjesto_rođenja = [[Minneapolis|Minneapolis]], [[Minnesota]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 170 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Dan Campbell''' rođen 11. ju3a 1978. u [[Minneapolis]]u, u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Minnesota]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/dan-campbell-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192219/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/dan-campbell-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Dan Campbell Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 30 km|76]] | | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Campbell je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Lawton Redman|Lawtonom Redmanom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je osvojio 76-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 9:55.3&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|66]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2002 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|44]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|17]] |} Campbell je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Campbella u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], <!-- 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|792}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Campbell, Dan}} [[Kategorija:Rođeni 1978.]] [[Kategorija:Biografije, Minneapolis]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] o6ctytiqqozyz4etmbn4d20ftagwb9i 3933946 3933945 2026-10-04T08:12:31Z AnToni 2325 3933946 wikitext text/x-wiki {{About|američkom biatloncu Danu Campbellu|druge osobe s istim imenom|Dan Campbell (višeznačnica)}} {{Infokutija biatlonac | ime = Dan Campbell | slika = | opis_slike = | puno_ime = | nadimak = | nacionalnost = | država = {{ZID|SAD}} | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1978|07|11}} | mjesto_rođenja = [[Minneapolis]], [[Minnesota]] | država_rođenja = [[SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | visina = 170 | težina = 70 | supružnik = | veb-sajt = | sport = | klub = | trener = | skije = | puška = | status = neaktivan | kraj_karijere = 2003. <!-- Olimpijske igre --> | nastup_OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|2002.]]) | medalje_OI = '''0''' | zlato_OI = | nastup OI_NS = | medalje_OI_NS = | zlato_OI_NS = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup_SP = '''1''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003.|2003.]]) | medalje_SP = '''0''' | zlato_SP = | nastup_SP_NS = | medalje_SP_NS = | zlato_SP_NS = <!-- Svjetski kup --> | nastup_SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|2001/02.]] | pobjede_SK = '''0''' | plasman_SK = | pobjede_SK_štafeta = 0 <!-- Medalje --> | naziv_medalja = | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} | proširi_medalje = | nagrade = | ordeni = | fusnote = | aktualizirano = 5. 10. 2026. }} '''Dan Campbell''' rođen 11. jula 1978. u [[Minneapolis]]u, u [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američkoj saveznoj državi]] [[Minnesota]], nekadašnji je [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac.<ref name="SportsRef">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/dan-campbell-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192219/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/dan-campbell-1.html |url-status=dead |archive-date=17. 4. 2020 |title=Dan Campbell Olympic Results |accessdate=9. 6. 2019|language = en}}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2002}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|76]] | | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|15]] |} Campbell je nastupio samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|ZOI 2002]], ali nije osvajao medalje. Nastupio je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – štafeta (muškarci)|štafetnoj utrci]], kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Lawton Redman|Lawtonom Redmanom]] osvojio 15-o mjesto i 6:44.8&nbsp;min bio sporiji od pobjedničke [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveške štafete]] u sastavu: [[Halvard Hanevold]], [[Frode Andresen]], [[Egil Gjelland]] i [[Ole Einar Bjørndalen]]. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama ostvario je u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2002 – 20 km|utrci na 20&nbsp;km]], kada je osvojio 76-o mjesto sa šest promašaja i zaostatkom od 9:55.3&nbsp;min iza [[Norveška na Zimskim olimpijskim igrama 2002.|norveškog]] biatlonca [[Ole Einar Bjørndalen|Olea Einara Bjørndalena]], koji je utrku završio s dva promašaja. === Svjetsko prvenstvo === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Eki.|Ekipno}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2003}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – 20 km|66]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2002 – 10 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – potjera (muškarci)|44]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2003 – štafeta (muškarci)|17]] |} Campbell je nastupio samo jednom na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskom prvenstvu]], ali nije osvajao medalje. <!-- U pojedinačnim utrkama mu je najbolji rezultat 63-e mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001.|SP 2001.]] u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2001 – 20 km|20&nbsp;km]], kada je s četiri promašaja i zaostatkom od 8:59.8&nbsp;min bio sporiji od pobjednika finskog biatlonca [[Paavo Puurunen|Paave Puurunena]], koji je utrku završio s jednim promašajem. U ekipnim utrkama nije nastupao. --> === Svjetski kup === Prvi nastup Campbella u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|2000/01]], <!-- 30. novembra 2000. u [[Antholz]]u u utrci na 20&nbsp;km, kada je osvojio 85-o mjesto. Najbolji mu je rezultat 53-e mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2000/2001.|sezoni 2000/01]] u [[Lake Placid]]u 7. marta 2001. u utrci na 10&nbsp;km. U štafeti mu je najbolji rezultat u [[Svjetski kup u biatlonu 2001/2002.|sezoni 2001/02.]] u [[Ruhpolding]]u 16. januara 2002. kada je s [[Jay Hakkinen|Jayom Hakkinenom]], [[Jeremy Teela|Jeremyjem Teelaom]] i [[Dan Campbell (biatlonac)|Danom Campbellom]] osvojio dvanaesto mjesto. --> == Prestanak karijere == Aktivnim bavljem biatlonom prestao se baviti 2003. == Nagrade == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Reference == {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Sport365-m|792}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Campbell, Dan}} [[Kategorija:Rođeni 1978.]] [[Kategorija:Biografije, Minneapolis]] [[Kategorija:Američki biatlonci]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Američki olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 9r1zv0hluwdpv8bdidlg66guhimnb83 1 538466 3933947 2026-10-04T08:13:08Z AnToni 2325 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3933947 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 0 538467 3933963 2026-10-04T11:06:17Z Brocker-AB 186433 Nova stranica: [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|280px|thumb| Objašnjenje osnovne razlike između alelne i lokusne heterogenosti]] '''Alelna heterogenost''' jeste [[fenomen]] u kojem različite [[mutacije]] na istom [[lokus (genetika)|lokusu]] dovode do istih ili vrlo sličnih [[fenotip]]ova. Ove alelne varijacije mogu nastati kao rezultat procesa [[prirodno odabiranje|prirodne selekcije]], kao re... 3933963 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|280px|thumb| Objašnjenje osnovne razlike između alelne i lokusne heterogenosti]] '''Alelna heterogenost''' jeste [[fenomen]] u kojem različite [[mutacije]] na istom [[lokus (genetika)|lokusu]] dovode do istih ili vrlo sličnih [[fenotip]]ova. Ove alelne varijacije mogu nastati kao rezultat procesa [[prirodno odabiranje|prirodne selekcije]], kao rezultat [[egzogen]]ih [[mutagen]]a, [[genetički drift|genetičkog drifta]] ili [[genetička migracija|genetičke migracije]]. Mnoge od ovih mutacija imaju oblik [[SNP|jednonukleotidnog polimorfizama]] u kojima je baza jednog [[nukleotid]]a promijenjena u poređenju sa [[konsenzusna sekvenca|konsenzusnom sekvencom]]. One također mogu postojati kao [[varijacija broja kopija|varijante broja kopija]] (CNV) u kojima se kopije gena ili DNK sekvence razlikuju od populacije.<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Abinash|title=Encyclopedia of Behavioral Medicine: Allelic Heterogeneity|date=2013|publisher=Springer|location=New York|pages=66–67}}</ref> Mutirani [[alel]]i koji izražavaju alelnu heterogenost mogu se klasificirati kao adaptivni ili disadaptivni. Ove mutacije mogu se javiti u ćelijama [[klicin list|germinativne linije]], [[somatska ćelija|somatskim ćelijama]] ili u [[mitohondrijski genom|mitohondrijskom genomu]]. [[Mutacije]] u ćelijama germinativne linije mogu se naslijeđivati kao i mitohondrijske alelne mutacije. Mitohondrijske alelne mutacije nasljeđuju se majčinski. Tipično u [[ljudski genom|ljudskom genomu]], mala količina alelnih varijanti čini ~75% mutacija pronađenih na određenom lokusu unutar populacije. Druge pronađene varijante smatraju se rijetkim ili ekskluzivnim za jedan [[Genealoški metod|pedigre]]. [[OMIM|Online Mendelovo nasljeđivanje čovjeka]] ima evidenciju o preko 1000 gena i njihovim povezanim alelnim varijantama. Ovi geni pokazuju alelnu heterogenost na svojim lokusima i odgovorni su za različite [[fenotip]]ove bolesti. Neke od ovih bolesti su: [[alkaptonurija]], [[albinizam]], [[ahondroplazija]] i [[fenilketonurija]].<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles R|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=2005|publisher=John Wiley & Sons Ltd.|location=Etobicoke, Canada}}</ref><ref>"Genetics Home Reference", 25 September 2009, [https://web.archive.org/web/20081208231714/http://ghr.nlm.nih.gov/glossary=allelicheterogeneity Allelic heterogeneity], 29 September 2009</ref> Naprimjer, [[beta-talasemija|β-talasemija]] može biti uzrokovana nekoliko različitih mutacija u [[beta-globin|β-globinskom]] genu. Alelnu heterogenost ne treba miješati sa [[lokusna heterogenost|lokusnom heterogenošću]] u kojoj mutacija na drugom genu uzrokuje sličan fenotip. Niti je treba miješati sa [[fenotipska heterogenost|fenotipskom heterogenošću]] u kojoj mutacija unutar istog gena uzrokuje drugačiji [[fenotip]]. Druge glavne bolesti koje pokazuju alelnu heterogenost su alelne mutacije u genu za [[distrofin]] koje uzrokuju [[Duchenneova distrofija|Duchenneovu distrofiju]] i mutacije u genu CFTR za koje se zna da uzrokuju [[cistasta fibroza|cistastu fibrozu]].<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Abinash|title=Encyclopedia of Behavioral Medicine: Allelic Heterogeneity|date=2013|publisher=Springer|location=New York|pages=66–67}}</ref> ==Alkaptonurija== Ljudski gen za [[nukleotid]]nu sekvencu [[HGD]] pokazuje niz alelnih mutacija koje uzrokuju [[alkaptonurija|AKU]]. Dokumentovano je približno 40 različitih alelnih varijanti. Većina ovih varijanti nema uticaja na funkciju katalize enzima. Nekoliko poznatih alela ima indirektan uticaj na funkciju proteina, uzrokujući pogrešno [[savijanje proteina|savijanje]] i remete pravilno sastavljanje [[enzim]]skog kompleksa. Alkaptunorija se smatra klasičnim primjerom alelne heterogenosti koja pokazuje jednu varijantu u ljudskom fenotipu.<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles R|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=2005|publisher=John Wiley & Sons Ltd.|location=Etobicoke, Canada}}</ref> == Također pogledajte == * [[Lokusna heterogenost]] ==Reference== {{Refspisak}} [[Kategorija:Mutacije]] [[Kategorija:Klasična genetika]] mom2lkwflbxlz9p9tpscu4jy7ubrzfo 3933964 3933963 2026-10-04T11:12:14Z Brocker-AB 186433 /* Također pogledajte */ 3933964 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|280px|thumb| Objašnjenje osnovne razlike između alelne i lokusne heterogenosti]] '''Alelna heterogenost''' jeste [[fenomen]] u kojem različite [[mutacije]] na istom [[lokus (genetika)|lokusu]] dovode do istih ili vrlo sličnih [[fenotip]]ova. Ove alelne varijacije mogu nastati kao rezultat procesa [[prirodno odabiranje|prirodne selekcije]], kao rezultat [[egzogen]]ih [[mutagen]]a, [[genetički drift|genetičkog drifta]] ili [[genetička migracija|genetičke migracije]]. Mnoge od ovih mutacija imaju oblik [[SNP|jednonukleotidnog polimorfizama]] u kojima je baza jednog [[nukleotid]]a promijenjena u poređenju sa [[konsenzusna sekvenca|konsenzusnom sekvencom]]. One također mogu postojati kao [[varijacija broja kopija|varijante broja kopija]] (CNV) u kojima se kopije gena ili DNK sekvence razlikuju od populacije.<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Abinash|title=Encyclopedia of Behavioral Medicine: Allelic Heterogeneity|date=2013|publisher=Springer|location=New York|pages=66–67}}</ref> Mutirani [[alel]]i koji izražavaju alelnu heterogenost mogu se klasificirati kao adaptivni ili disadaptivni. Ove mutacije mogu se javiti u ćelijama [[klicin list|germinativne linije]], [[somatska ćelija|somatskim ćelijama]] ili u [[mitohondrijski genom|mitohondrijskom genomu]]. [[Mutacije]] u ćelijama germinativne linije mogu se naslijeđivati kao i mitohondrijske alelne mutacije. Mitohondrijske alelne mutacije nasljeđuju se majčinski. Tipično u [[ljudski genom|ljudskom genomu]], mala količina alelnih varijanti čini ~75% mutacija pronađenih na određenom lokusu unutar populacije. Druge pronađene varijante smatraju se rijetkim ili ekskluzivnim za jedan [[Genealoški metod|pedigre]]. [[OMIM|Online Mendelovo nasljeđivanje čovjeka]] ima evidenciju o preko 1000 gena i njihovim povezanim alelnim varijantama. Ovi geni pokazuju alelnu heterogenost na svojim lokusima i odgovorni su za različite [[fenotip]]ove bolesti. Neke od ovih bolesti su: [[alkaptonurija]], [[albinizam]], [[ahondroplazija]] i [[fenilketonurija]].<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles R|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=2005|publisher=John Wiley & Sons Ltd.|location=Etobicoke, Canada}}</ref><ref>"Genetics Home Reference", 25 September 2009, [https://web.archive.org/web/20081208231714/http://ghr.nlm.nih.gov/glossary=allelicheterogeneity Allelic heterogeneity], 29 September 2009</ref> Naprimjer, [[beta-talasemija|β-talasemija]] može biti uzrokovana nekoliko različitih mutacija u [[beta-globin|β-globinskom]] genu. Alelnu heterogenost ne treba miješati sa [[lokusna heterogenost|lokusnom heterogenošću]] u kojoj mutacija na drugom genu uzrokuje sličan fenotip. Niti je treba miješati sa [[fenotipska heterogenost|fenotipskom heterogenošću]] u kojoj mutacija unutar istog gena uzrokuje drugačiji [[fenotip]]. Druge glavne bolesti koje pokazuju alelnu heterogenost su alelne mutacije u genu za [[distrofin]] koje uzrokuju [[Duchenneova distrofija|Duchenneovu distrofiju]] i mutacije u genu CFTR za koje se zna da uzrokuju [[cistasta fibroza|cistastu fibrozu]].<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Abinash|title=Encyclopedia of Behavioral Medicine: Allelic Heterogeneity|date=2013|publisher=Springer|location=New York|pages=66–67}}</ref> ==Alkaptonurija== Ljudski gen za [[nukleotid]]nu sekvencu [[HGD]] pokazuje niz alelnih mutacija koje uzrokuju [[alkaptonurija|AKU]]. Dokumentovano je približno 40 različitih alelnih varijanti. Većina ovih varijanti nema uticaja na funkciju katalize enzima. Nekoliko poznatih alela ima indirektan uticaj na funkciju proteina, uzrokujući pogrešno [[savijanje proteina|savijanje]] i remete pravilno sastavljanje [[enzim]]skog kompleksa. Alkaptunorija se smatra klasičnim primjerom alelne heterogenosti koja pokazuje jednu varijantu u ljudskom fenotipu.<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles R|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=2005|publisher=John Wiley & Sons Ltd.|location=Etobicoke, Canada}}</ref> == Također pogledajte == * [[Lokusna heterogenost]] *[[Genetička heterogenost]] ==Reference== {{Refspisak}} [[Kategorija:Mutacije]] [[Kategorija:Klasična genetika]] qz5eems0wi8cpgudil8uyf64c726iti 0 538468 3933965 2026-10-04T11:14:47Z Brocker-AB 186433 Nova stranica: [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|border|right|frameless|400x400px]] '''Genetička heterogenost''' odnosi se na različite genetićke uzroke iste bolesti i može se klasificirati u tri tipa: [[alelna heterogenost|alna|, [[lokusna heterogenost|lolusna]] i [[fenotip]]ska heterogenost. '''Alelna heterogenost''' nastaje kada različite mutacije unutar istog gena dovode do iste bolesti.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last1=Woodward |first1=Alexa A. |last... 3933965 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|border|right|frameless|400x400px]] '''Genetička heterogenost''' odnosi se na različite genetićke uzroke iste bolesti i može se klasificirati u tri tipa: [[alelna heterogenost|alna|, [[lokusna heterogenost|lolusna]] i [[fenotip]]ska heterogenost. '''Alelna heterogenost''' nastaje kada različite mutacije unutar istog gena dovode do iste bolesti.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last1=Woodward |first1=Alexa A. |last2=Urbanowicz |first2=Ryan J. |last3=Naj |first3=Adam C. |last4=Moore |first4=Jason H. |date=December 2022 |title=Genetic heterogeneity: Challenges, impacts, and methods through an associative lens |journal=Genetic Epidemiology |volume=46 |issue=8 |pages=555–571 |doi=10.1002/gepi.22497 |issn=1098-2272 |pmc=9669229 |pmid=35924480}}</ref> Naprimjer, mutiple mutacije u genu [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze|CFTR]] uzrokuju [[cistasta fibroza| cistastu fibrozu]]. '''Lolosna heterogenost ''' nastaje kada mutacije u različitim genima uzrokuju isti poremećaj. Kod ''[[retinitis pigmentosa]]'', mutacije u nekoliko gena, poput RHO i PRPF31, mogu dovesti do iste bolesti. Konačno, '''fenotipska heterogenost''' odnosi se na varijacije u ekspresiji bolesti, gdje osobe s istom genetičkom mutacijom mogu imati različite kliničke simptome ili težine. Primjer je [[Marfanov sindrom]], gdje mutacije u genu [[FBN1]] rezultiraju širokim rasponom manifestacija, od blagih do teških. Ove varijacije ističu složenost genetčkih bolesti i utječu na dijagnozu i liječenje.<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=January 27, 2006|chapter=Allelic and Locus Heterogeneity|publisher=John Wiley & Sons|doi=10.1038/npg.els.0005481|isbn=978-0-470-01617-6}}</ref> == Uloga u bolestima == Na molekularnom nivou, ljudske bolesti pokazuju opsežnu genetičku heterogenost, više nego što se ranije znalo. Studije o raznim uobičajenim bolestima ističu da ova heterogenost utiče na uzroke bolesti na više načina. Rijetke [[mutacije]], iako pojedinačno neuobičajene, zajedno doprinose složenim poremećajima. Jedan gen može sadržavati brojne različite mutacije, od kojih svaka utiče na različite pojedince, dok ista mutacija može dovesti do različitih kliničkih simptoma zbog genetičkih i okolišnih faktora. Osim toga, mutacije u različitim genima unutar istog [[biološki put| biološkog puta]] mogu proizvesti slične bolesti. Pored akumulacije mutacija i genomske nestabilnosti, [[selekcijski pritisak]] također ima ključnu ulogu u oblikovanju genetičke heterogenosti kod bolesti. Neke genetičke varijante koje povećavaju rizik od bolesti opstaju u populacijama zbog historijskih prednosti. Naprimjer, ([[alel]]''HbS' ' [[anemija srpastih eritrocita|srpaste anemije]]) ostaje rasprostranjen u regijama endemskim za malariju jer pruža otpornost na bolest. Ova interakcija između evolucije i bolesti dodatno komplicira otkrivanje gena i razvoj personaliziranih tretmana.<ref>{{Cite journal |last=Allison |first=A. C. |date=1954-02-06 |title=Protection Afforded by Sickle-cell Trait Against Subtertian Malarial Infection |url=https://www.bmj.com/content/1/4857/290 |journal=Br Med J |language=en |volume=1 |issue=4857 |pages=290–294 |doi=10.1136/bmj.1.4857.290 |issn=0007-1447 |pmc=2093356 |pmid=13115700}}</ref> == Evolucijski utjecaj == Genetska heterogenost je pokretačka snaga u [[evoluciji]], igrajući ključnu ulogu u [[adaptaciji]] i [[prirodnoj selekciji]]. Odnosi se na raznolikost genetskih razlika prisutnih unutar populacije, što je ključno za sposobnost vrste da se prilagodi promjenjivim okruženjima. Kada postoji genetska varijacija, prirodna selekcija može djelovati na nju, favorizirajući jedinke s povoljnim osobinama koje povećavaju njihove šanse za preživljavanje i reprodukciju. Vremenom, ove korisne osobine postaju češće unutar populacije, pokrećući evolucijske promjene. Heterogenost također omogućava širi raspon odgovora na selektivne pritiske, kao što su promjene u okolišu ili nove bolesti, osiguravajući da će neke jedinke posjedovati osobine koje im omogućavaju napredak.<ref name="ReferenceA"/> Bez genetske raznolikosti, populacija bi bila ranjivija na izumiranje jer bi imala manje mogućnosti za prilagođavanje novim izazovima. U suštini, genetska heterogenost potiče proces prirodne selekcije pružajući sirovinu za adaptaciju i evoluciju vrsta. == Heterogenost tumora == === Intratumorska vs. intertumorska heterogenost === Heterogenost tumora je direktno povezana sa genetičkom heterogenošću, jer genetičke varijacije pokreću raznolikost koja se vidi unutar i između [[tumor]]a. [[File:Intra Tumor vs Inter Tumor.jpg|right|frameless|450x450px]] Intratumorska heterogenost proizlazi iz genetičke heterogenosti unutar jednog tumora, što znači da različite ćelije raka unutar istog tumora mogu imati različite genetičke mutacije. To je rezultat kontinuirane genetičke nestabilnosti, gdje ćelije s vremenom akumuliraju nove mutacije, što dovodi do različitih subpopulacija s različitim stopama rasta, [[otpornost na lijekove|otpornošću na lijekove]] i metastatskim potencijalom. Ova genetička raznolikost otežava liječenje jer neke ćelije mogu preživjeti terapiju, dok druge umiru. S druge strane, intertumorska heterogenost odražava genetičku heterogenost između tumora, što znači da tumori različitih pacijenata (ili čak različiti tumori unutar istog pacijenta) mogu imati potpuno različite genetičke mutacije. To se događa zbog razlika u naslijeđenoj genetičkoj pozadini, izloženosti okolišu i specifičnim tkivima odakle tumori nastaju. Budući da tumori imaju jedinstvene genetičke profile, tretman koji je učinkovit za jednog pacijenta možda neće djelovati za drugog, što naglašava potrebu za [[personalizirana medicina| personaliziranom medicinom]].<ref>{{Cite journal |last1=Yancovitz |first1=Molly |last2=Litterman |first2=Adam |last3=Yoon |first3=Joanne |last4=Ng |first4=Elise |last5=Shapiro |first5=Richard L. |last6=Berman |first6=Russell S. |last7=Pavlick |first7=Anna C. |last8=Darvishian |first8=Farbod |last9=Christos |first9=Paul |last10=Mazumdar |first10=Madhu |last11=Osman |first11=Iman |last12=Polsky |first12=David |date=2012-01-03 |editor-last=Brandner |editor-first=Johanna M. |title=Intra- and Inter-Tumor Heterogeneity of BRAFV600EMutations in Primary and Metastatic Melanoma |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=1|doi=10.1371/journal.pone.0029336 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=3250426 |pmid=22235286|bibcode=2012PLoSO...729336Y }}</ref> === Uticaj na liječenje === Heterogenost tumora, genetička i fenotipska raznolikost unutar i između tumora, predstavlja značajne izazove u liječenju raka, posebno u rezistenciji na lijekove i personaliziranoj medicini.<ref>{{Cite journal |last1=Kravitz |first1=Richard L. |last2=Duan |first2=Naihua |last3=Braslow |first3=Joel |date=2004 |title=Evidence-Based Medicine, Heterogeneity of Treatment Effects, and the Trouble with Averages |journal=The Milbank Quarterly |language=en |volume=82 |issue=4 |pages=661–687 |doi=10.1111/j.0887-378X.2004.00327.x |issn=1468-0009 |pmc=2690188 |pmid=15595946}}</ref> Intratumorska heterogenost dovodi do rezistencije na lijekove, jer se tumori sastoje od različitih subpopulacija ćelija raka s različitim mutacijama. Kada se primijeni [[hemoterapija]] ili [[ciljana terapija]], neke ćelije mogu biti eliminisane, dok rezistentne preživljavaju i nastavljaju rasti. Ovo predstavlja stalni izazov za liječenje raka, jer se tumor s vremenom razvija i pojavljuju se mutacije rezistencije, čineći prethodno efikasne tretmane neefikasnim. Intertumorska heterogenost komplikuje personaliziranu medicinu, jer pacijenti s istom vrstom raka mogu imati znatno različite genetičke profile tumora. Precizna medicina se oslanja na genetičko sekvenciranje, kako bi prilagodila tretmane, ali jedna [[biopsija]] možda neće obuhvatiti punu genetičku složenost tumora. Ovo može rezultirati nepotpunim strategijama liječenja, jer različiti dijelovi tumora mogu sadržavati različite mutacije, smanjujući efikasnost ciljanih terapija.<ref name="ReferenceA"/> Razumijevanje heterogenosti tumora je ključno za razvoj preciznijih i prilagodljivijih tretmana, osiguravajući da terapije nisu samo efikasne protiv trenutnog stanja tumora, već i uzimaju u obzir njegovu dinamičku prirodu. === Tehnike za proučavanje heterogenosti tumora === ==== 1. Sekvenciranje pojedinačnih ćelija ==== [[Sekvenciranje pojedinačnih ćelija]] (scRNA-seq i scDNA-seq) omogućava analizu [[genom]]skih i [[transkriptom]]skih profila pojedinačnih ćelija, prevazilazeći ograničenja masovnog sekvenciranja koje maskira manjinske subpopulacije. Ova tehnika otkriva razlike u ekspresiji gena, mutacijama i epigenetičkim modifikacijama u pojedinačnim tumorskim ćelijama, omogućavajući rekonstrukciju klonske evolucije i identifikaciju rijetkih rezistentnih subklonova.<ref>{{Cite journal |last1=Patel |first1=Anoop P. |last2=Tirosh |first2=Itay |last3=Trombetta |first3=John J. |last4=Shalek |first4=Alex K. |last5=Gillespie |first5=Shawn M. |last6=Wakimoto |first6=Hiroaki |last7=Cahill |first7=Daniel P. |last8=Nahed |first8=Brian V. |last9=Curry |first9=William T. |last10=Martuza |first10=Robert L. |last11=Louis |first11=David N. |last12=Rozenblatt-Rosen |first12=Orit |last13=Suvà |first13=Mario L. |last14=Regev |first14=Aviv |last15=Bernstein |first15=Bradley E. |date=2014-06-20 |title=Single-cell RNA-seq highlights intratumoral heterogeneity in primary glioblastoma |journal=Science |volume=344 |issue=6190 |pages=1396–1401 |doi=10.1126/science.1254257 |pmc=4123637 |pmid=24925914|bibcode=2014Sci...344.1396P }}</ref> Bio je ključan u identifikaciji podtipova imunskih ćelija koje infiltriraju tumor i u praćenju linijskih odnosa tokom [[metastaza]].<ref>{{Cite journal |last1=Tirosh |first1=Itay |last2=Suvà |first2=Mario L. |date=2019 |title=Deciphering Human Tumor Biology by Single-Cell Expression Profiling |journal=Annual Review of Cancer Biology |language=en |volume=3 |pages=151–166 |doi=10.1146/annurev-cancerbio-030518-055609 |doi-access=free |issn=2472-3428}}</ref> ==== 2. Tehnike snimanja ==== Napredne metode snimanja, kao što su '''multipleksna imunohistohemija''', '''[[FISH| fluorescentna in situ hibridizacija]] (FISH)''' i '''[[multipleksno snimanje ionskim snopom]] (MIBI)''', omogućavaju prostornu vizualizaciju heterogenosti tumora. Ovi pristupi pružaju kontekst o tome kako su različite ćelijske populacije organizovane unutar [[tumorsko mikrookruženje|mikrookruženja tumora]] i kako one međusobno djeluju. Nove modalitete poput '''i'''maging masene citometrije i prostorne transkriptomike integrišu molekularne podatke sa arhitekturom tkiva visoke rezolucije.<ref>{{Cite journal |last1=Keren |first1=Leeat |last2=Bosse |first2=Marc |last3=Marquez |first3=Diana |last4=Angoshtari |first4=Roshan |last5=Jain |first5=Samir |last6=Varma |first6=Sushama |last7=Yang |first7=Soo-Ryum |last8=Kurian |first8=Allison |last9=Valen |first9=David Van |last10=West |first10=Robert |last11=Bendall |first11=Sean C. |last12=Angelo |first12=Michael |date=2018-09-06 |title=A Structured Tumor-Immune Microenvironment in Triple Negative Breast Cancer Revealed by Multiplexed Ion Beam Imaging |journal=Cell |language=English |volume=174 |issue=6 |pages=1373–1387.e19 |doi=10.1016/j.cell.2018.08.039 |issn=0092-8674 |pmc=6132072 |pmid=30193111}}</ref> ==== 3. Analiza biomarkera ==== Profiliranje biomarkera, korištenjem tehnika poput '''tečne biopsije''' (npr. cirkulirajuće tumorske [[DNK]] ili ctDNK), može uhvatiti genetički materijal izveden iz tumora koji se oslobađa u krv ili druge tjelesne tekućine, pružajući neinvazivni snimak heterogenosti tumora. Ovo je posebno korisno za praćenje odgovora na liječenje i pojave rezistencije u stvarnom vremenu. Međutim, [[osjetljivost i specifičnost]] takvih [[biomarker]] aovisi o opterećenju mutacijama tumora i stopi njihovog oslobađanja.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=Jonathan C. M. |last2=Massie |first2=Charles |last3=Garcia-Corbacho |first3=Javier |last4=Mouliere |first4=Florent |last5=Brenton |first5=James D. |last6=Caldas |first6=Carlos |last7=Pacey |first7=Simon |last8=Baird |first8=Richard |last9=Rosenfeld |first9=Nitzan |date=April 2017 |title=Liquid biopsies come of age: towards implementation of circulating tumour DNA |url=https://www.nature.com/articles/nrc.2017.7 |journal=Nature Reviews Cancer |language=en |volume=17 |issue=4 |pages=223–238 |doi=10.1038/nrc.2017.7 |pmid=28233803 |issn=1474-1768}}</ref> == Ćelijska i mikrobna heterogenost == Genetička heterogenost može se javiti na ćelijskom i mikrobnom nivou, gdje razlike u [[ekspresija gena| ekspresiji gena]] doprinose varijacijama u biološkim procesima. Ove razlike mogu uticati na ćelijsku funkciju, preživljavanje mikroba i primjenu u biotehnologiji. Čak i genetički identične mikrobne populacije mogu pokazivati heterogenost, gdje pojedinačne ćelije različito reaguju na faktore okoline.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599">{{Cite journal |last1=Lencastre Fernandes |first1=R. |last2=Nierychlo |first2=M. |last3=Lundin |first3=L. |last4=Pedersen |first4=A. E. |last5=Puentes Tellez |first5=P. E. |last6=Dutta |first6=A. |last7=Carlquist |first7=M. |last8=Bolic |first8=A. |last9=Schäpper |first9=D. |last10=Brunetti |first10=A. C. |last11=Helmark |first11=S. |last12=Heins |first12=A. -L. |last13=Jensen |first13=A. D. |last14=Nopens |first14=I. |last15=Rottwitt |first15=K. |date=2011-11-01 |title=Experimental methods and modeling techniques for description of cell population heterogeneity |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0734975011000425 |journal=Biotechnology Advances |volume=29 |issue=6 |pages=575–599 |doi=10.1016/j.biotechadv.2011.03.007 |pmid=21540103 |issn=0734-9750}}</ref> Napredak u analizama cijelog genoma i isplativom sekvenciranju sljedeće generacije (NGS) pružio je bolji uvid u stepen ćelijske heterogenosti.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Goldman |first1=Samantha L. |last2=MacKay |first2=Matthew |last3=Afshinnekoo |first3=Ebrahim |last4=Melnick |first4=Ari M. |last5=Wu |first5=Shuxiu |last6=Mason |first6=Christopher E. |date=2019-03-01 |title=The Impact of Heterogeneity on Single-Cell Sequencing |journal=Frontiers in Genetics |volume=10 |page=8 |doi=10.3389/fgene.2019.00008 |doi-access=free |pmid=30881372 |pmc=6405636 |issn=1664-8021}}</ref> === Varijabilnost u ekspresiji gena === [[Ekspresija gena]] može varirati među pojedinačnim ćelijama u tkivu, čak i u genetički identičnim populacijama.<ref name=":0"/> Faktori poput stohastičkih procesa, epigenetičkih modifikacija i uticaja okoline doprinose ovoj varijabilnosti.<ref>{{Cite journal |last1=Carter |first1=Benjamin |last2=Zhao |first2=Keji |date=April 2021 |title=The epigenetic basis of cellular heterogeneity |journal=Nature Reviews Genetics |volume=22 |issue=4 |pages=235–250 |doi=10.1038/s41576-020-00300-0 |pmid=33244170 |pmc=10880028 |issn=1471-0064}}</ref> Sekvenciranje [[RNK]] pojedinačnih ćelija otkrilo je razlike u transkripcijskoj aktivnosti koje mogu imati ulogu u procesima kao što su [[ćelijska diferencijacija]] i razvoj tumora. Heterogenost u ekspresiji gena može nastati zbog više faktora: * '''Ekstrinzična heterogenost''' rezultat je uticaja okoline kao što su stadij [[ćelijski ciklus|ćelijskog ciklusa]] i veličina ćelije, što dovodi do fenotipske plastičnosti kao odgovor na promjenjive uslove. * '''Intrinzična heterogenost''' nastaje zbog stohastičke ekspresije gena, gdje nasumične fluktuacije u transkripciji i translaciji uzrokuju varijabilnost u količini proteina među ćelijama. * '''Usmjerena heterogenost''' uključuje regulatorne mehanizme kao što su [[epigenetika]], [[alternativna prerada|alternativno splajsovanje]] i [[posttranslacijske modifikacije]] koje oblikuju ćelijsku raznolikost na kontroliran način. * '''Negenetička heterogenost''' doprinosi razvojnim procesima, kao što je diferencijacija pluripotentnih matičnih ćelija. Modifikacije RNK mogu uticati na ćelijske odgovore na bolesti i infekcije. U [[nervni sistem|nervnom sistemu]], heterogenost se uočava u mitohondrijskoj distribuciji unutar neurona, varirajući po regiji i energetičkim zahtjevima ćelija.<ref>{{Cite journal |last1=Keller |first1=Laura |last2=Pantel |first2=Klaus |date=October 2019 |title=Unravelling tumour heterogeneity by single-cell profiling of circulating tumour cells |url=https://www.nature.com/articles/s41568-019-0180-2 |journal=Nature Reviews Cancer |volume=19 |issue=10 |pages=553–567 |doi=10.1038/s41568-019-0180-2 |pmid=31455893 |issn=1474-1768}}</ref> === Adaptacija i otpornost mikroba === Populacije mikroba mogu pokazivati heterogenost u ekspresiji gena, što dovodi do varijacija u osobinama kao što je [[otpornost na antibiotike]]. Neke bakterijske subpopulacije mogu perzistirati uprkos liječenju antibioticima zbog razlika u regulaciji gena, fenomen relevantan za istraživanje otpornosti na antimikrobne lijekove i mikrobne ekologije.<ref>{{Cite journal |author=Zhenyu Wu |author2=Olivia Ginn |author3=Aaron Bivins |author4=Kyle Bibby |title=Correlation of Antibiotic Resistance Gene and Microbial Source Tracking Marker Removal through Activated Sludge Wastewater Treatment |journal=ACS ES&T Water |type=Supporting information |doi=10.1021/acsestwater.3c00308.s001}}</ref> Heterogenost u mikrobnim populacijama može poslužiti kao strategija preživljavanja: * Zaštita od rizika omogućava populaciji da održi jedinke s različitim osobinama, povećavajući vjerovatnoću preživljavanja u promjenjivim uslovima. * Slični principi primjenjuju se na heterogenost tumora, gdje genetičke i epigenetičke varijacije doprinose otpornosti na liječenje. * U mikrobnim sistemima, heterogenost može poboljšati robusnost populacije, pomažući u perzistenciji bakterija pod stresom.<ref name=":0"/> === Primjena u biotehnologiji === Razumijevanje ćelijske heterogenosti ima primjenu u biotehnologiji, uključujući tkivnu inženjerstvo, regenerativnu medicinu i sintetsku biologiju. Strategije za kontrolu ili iskorištavanje varijabilnosti genske ekspresije istražuju se za optimizaciju mikrobnih sistema i razvoj inženjerskih tkiva. Napredak u tehnikama analize pojedinačnih ćelija unaprijedio je istraživanja u ovim oblastima. Heterogenost se sve više prepoznaje kao faktor u optimizaciji bioprocesa: * Iako se u početku smatrala izazovom zbog svog potencijala da smanji efikasnost procesa, heterogenost se sada proučava zbog svojih potencijalnih koristi u bioprocesnom inženjerstvu. * Mehanički stres se koristio za manipulaciju morfologijama gljivica radi poboljšanja produktivnosti, a slični pristupi se mogu primijeniti i na upravljanje populacijom mikroba. * Mikrofluidni sistemi olakšavaju kontrolirano proučavanje ponašanja pojedinačnih ćelija, nudeći uvid u heterogenost populacije i nehomogenost [[bioreaktor]]a, što je važno za razvoj industrijskih bioprocesa.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599"/> == Historija genetIčke heterogenosti == Koncept '''genetičke heterogenosti''' značajno se razvio tokom proteklog stoljeća, paralelno s napretkom u molekularnoj genetici, genomici i biologiji bolesti. Genetička heterogenost odnosi se na [[fenomen]] gdje jedan fenotip ili bolest mogu biti uzrokovani varijacijama u različitim genima ([lokusna heterogenost]]) ili različitim mutacijama unutar istog gena ([[alelna heterogenost]]).<ref>{{Cite journal |last1=McClellan |first1=Jon |last2=King |first2=Mary-Claire |date=2010-04-16 |title=Genetic Heterogeneity in Human Disease |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S009286741000320X |journal=Cell |language=English |volume=141 |issue=2 |pages=210–217 |doi=10.1016/j.cell.2010.03.032 |issn=0092-8674 |pmid=20403315}}</ref> === Rano prepoznavanje u Mendelovskoj genetici === Prepoznavanje genetičke heterogenosti datira još iz ranih studija o Mendelovskom nasljeđivanju. Početkom 20. stoljeća, istraživači su primijetili da se slični fenotipovi mogu nasljeđivati u različitim obrascima unutar porodica, što ukazuje na različite genetičke uzroke. Jedno od najranijih formalnih priznanja došlo je iz rada Archibalda Garroda o urođenim greškama metabolizma, početkom 1900-ih. On je postavio hipotezu da različiti biohemijski poremećaji mogu biti rezultat različitih naslijeđenih enzimskih defekata, postavljajući temelje za razumijevanje biohemijske i genetske raznolikosti.<ref>{{Cite journal |last=Garrod |first=A. E. |date=May 1996 |title=The incidence of alkaptonuria: a study in chemical individuality. 1902 |journal=Molecular Medicine |volume=2 |issue=3 |pages=274–282 |doi=10.1007/BF03401625 |issn=1076-1551 |pmc=2230159 |pmid=8784780}}</ref> === Otkriće potem rijetke bolesti === Do sredine 20. stoljeća, genetička heterogenost postala je ključni koncept u medicinskoj genetici. Proučavanje rijetkih nasljednih bolesti poput ''[[retinitis pigmentosa]]'' i ''[[osteogenesis imperfecta]]'' otkrilo je da pacijenti s klinički sličnim prezentacijama mogu imati mutacije u potpuno različitim genima..<ref>{{Cite journal |last1=Scriver |first1=Charles R. |last2=Waters |first2=Paula J. |date=July 1999 |title=Monogenic traits are not simple: lessons from phenylketonuria |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168952599017618 |journal=Trends in Genetics |language=en |volume=15 |issue=7 |pages=267–272 |doi=10.1016/S0168-9525(99)01761-8|pmid=10390625 }}</ref> Ovi nalazi uveli su formalnu razliku između '''heterogenosti lokusa''' i '''alelne heterogenosti''', pomažući kliničarima i istraživačima da bolje klasificiraju i dijagnosticiraju genetičke poremećaje. Naprimjer, utvrđeno je da je ''retinitis pigmentosa'', [[degenerativna bolest]] oka, uzrokovana mutacijama u više od 60 različitih gena, što pokazuje ekstremnu heterogenost lokusa.<ref>{{Cite journal |last1=Hartong |first1=Dyonne T. |last2=Berson |first2=Eliot L. |last3=Dryja |first3=Thaddeus P. |date=2006-11-18 |title=Retinitis pigmentosa |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140673606697407 |journal=The Lancet |language=English |volume=368 |issue=9549 |pages=1795–1809 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69740-7 |issn=0140-6736 |pmid=17113430}}</ref> Slično tome, [[cistasta fibroza]] uzrokovana je mutacijama u genu CFTR, ali je kod oboljelih osoba identificirano preko 2.000 različitih varijanti (alelna heterogenost).<ref>{{Cite web |title=Welcome to CFTR2 {{!}} CFTR2 |url=https://cftr2.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325172052/https://cftr2.org/ |archive-date=2025-03-25 |access-date=2025-04-02 |website=cftr2.org |language=en |url-status=live }}</ref> === Molekularna i genomska era === Pojavom [[molekularno kloniranje| molekularnog kloniranja]] 1970-ih i [[Sangerovsko sekvenciranje| Sangerovskog sekvenciranja]] 1980-ih, istraživači su mogli direktno identificirati mutacije odgovorne za različite nasljedne bolesti, potvrđujući široko rasprostranjeno postojanje i alelne i lokusne heterogenosti na molekularnom nivou. Završetak [[Projekat ljudskog genoma|Projekta ljudskog genoma]] (2003.) i kasniji razvoj [[sekvenciranje sljedeće generacije|sekvenciranja sljedeće generacije (NGS)]] revolucionirali su otkrivanje genetičke heterogenosti. Tehnike kao što su [[sekvenciranje cijelog egzoma|sekvenciranje cijelog egzoma (WES)]] i [[sekvenciranje cijelog genoma|sekvenciranje cijelog genoma (WGS)]] omogućile su istraživačima da istovremeno otkriju rijetke i uobičajene varijante u mnogim genima, ubrzavajući otkrivanje novih [[genu povezani s bolestima| gena povezanih s bolestima]] i njihovih varijanti.<ref>{{Cite journal |last1=Bamshad |first1=Michael J. |last2=Ng |first2=Sarah B. |last3=Bigham |first3=Abigail W. |last4=Tabor |first4=Holly K. |last5=Emond |first5=Mary J. |last6=Nickerson |first6=Deborah A. |last7=Shendure |first7=Jay |date=November 2011 |title=Exome sequencing as a tool for Mendelian disease gene discovery |url=https://www.nature.com/articles/nrg3031 |journal=Nature Reviews Genetics |language=en |volume=12 |issue=11 |pages=745–755 |doi=10.1038/nrg3031 |pmid=21946919 |issn=1471-0064}}</ref> Ove tehnologije dovele su do dubljeg razumijevanja genetske arhitekture složenih bolesti poput '''[[poremećaj iz autističnog spektra| poremećaja iz autističnog spektra]]''', '''[[shizofrenij|hizofrenije]]''' i raznih [[kancer]]a, koje često uključuju stotine doprinosećih lokusa s različitim stupnjevima penetracije i interakcije.<ref>{{Cite journal |last1=Visscher |first1=Peter M. |last2=Wray |first2=Naomi R. |last3=Zhang |first3=Qian |last4=Sklar |first4=Pamela |last5=McCarthy |first5=Mark I. |last6=Brown |first6=Matthew A. |last7=Yang |first7=Jian |date=2017-07-06 |title=10 Years of GWAS Discovery: Biology, Function, and Translation |journal=The American Journal of Human Genetics |language=English |volume=101 |issue=1 |pages=5–22 |doi=10.1016/j.ajhg.2017.06.005 |issn=0002-9297 |pmc=5501872 |pmid=28686856}}</ref> == Okolinska heterogenost == '''Heterogenost okoline''' odnosi se na stepen genetičke varijacije koja se akumulira u okolini tokom prostora i vremena, a koja doprinosi funkciji i raznolikosti [[ekosistem]]a i njegovih vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Moore |first1=Ian D. |last2=Norton |first2=T. W. |last3=Williams |first3=Jann E. |date=1993-10-01 |title=Modelling environmental heterogeneity in forested landscapes |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002216949390133T |journal=Journal of Hydrology |volume=150 |issue=2 |pages=717–747 |doi=10.1016/0022-1694(93)90133-T |bibcode=1993JHyd..150..717M |issn=0022-1694}}</ref> '''Prostorna''' '''heterogenost''' odnosi se na razlike između lokacija, dok '''vremenska heterogenost''' prikazuje kako promjene tokom vremena utiču na heterogenost ekosistema. To uključuje i kratkoročne sezonske promjene i dugoročne, generacijske promjene u kopnu i vegetaciji.<ref>{{Cite journal |last=Dronova |first=Iryna |date=2017-07-01 |title=Environmental heterogeneity as a bridge between ecosystem service and visual quality objectives in management, planning and design |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169204617300592#sec0010 |journal=Landscape and Urban Planning |volume=163 |pages=90–106 |doi=10.1016/j.landurbplan.2017.03.005 |bibcode=2017LUrbP.163...90D |issn=0169-2046}}</ref> === Pokretači prostorne i vremenske heterogenosti === Prostorna heterogenost je pod utjecajem globalnih promjena u okolišu kao što su prirodne katastrofe, zagađenje i obilje hemikalija. Vremenska heterogenost nastaje zbog faktora kao što su sezonske promjene, ekološka sukcesija i prirodni poremećaji.<ref>{{Cite journal |last1=Chang |first1=Cynthia C. |last2=Turner |first2=Benjamin L. |date=2019 |title=Ecological succession in a changing world |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1365-2745.13132 |journal=Journal of Ecology |language=en |volume=107 |issue=2 |pages=503–509 |doi=10.1111/1365-2745.13132 |bibcode=2019JEcol.107..503C |issn=1365-2745}}</ref> Naprimjer, temperatura i padavine variraju sezonski, što će utjecati na faktore važne za preživljavanje i reprodukciju, kao što su dostupnost hranjivih tvari i obrasci migracije.<ref>{{Cite journal |last1=Reid |first1=Jane M. |last2=Travis |first2=Justin M. J. |last3=Daunt |first3=Francis |last4=Burthe |first4=Sarah J. |last5=Wanless |first5=Sarah |last6=Dytham |first6=Calvin |date=2018 |title=Population and evolutionary dynamics in spatially structured seasonally varying environments |journal=Biological Reviews |language=en |volume=93 |issue=3 |pages=1578–1603 |doi=10.1111/brv.12409 |issn=1469-185X |pmc=6849584 |pmid=29575449}}</ref> Stepen prostorne i vremenske varijacije služi kao pokazatelj sposobnosti ekosistema da izdrži ili se prilagodi prirodnim poremećajima.<ref>{{Cite journal |last1=Collins |first1=Scott L. |last2=Avolio |first2=Meghan L. |last3=Gries |first3=Corinna |last4=Hallett |first4=Lauren M. |last5=Koerner |first5=Sally E. |last6=La Pierre |first6=Kimberly J. |last7=Rypel |first7=Andrew L. |last8=Sokol |first8=Eric R. |last9=Fey |first9=Samuel B. |last10=Flynn |first10=Dan F. B. |last11=Jones |first11=Sydney K. |last12=Ladwig |first12=Laura M. |last13=Ripplinger |first13=Julie |last14=Jones |first14=Matt B. |date=2018 |title=Temporal heterogeneity increases with spatial heterogeneity in ecological communities |url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ecy.2154 |journal=Ecology |language=en |volume=99 |issue=4 |pages=858–865 |doi=10.1002/ecy.2154 |pmid=29352480 |bibcode=2018Ecol...99..858C |issn=1939-9170}}</ref> Stepen u kojem globalni događaji utiču na varijabilnost ekosistema zavisi od njihove ozbiljnosti, prostorne distribucije njihovih efekata i brzine kojom se dešavaju. Ovi faktori utiču na to koliko brzo [[ekosistem]] može reagovati na promjene u okolini.<ref name=":1">{{Citation |last1=Kratz |first1=Timothy K. |chapter=Causes and Consequences of Spatial Heterogeneity in Lakes |date=2005 |title=Ecosystem Function in Heterogeneous Landscapes |pages=329–347 |editor-last=Lovett |editor-first=Gary M. |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/0-387-24091-8_16 |access-date=2025-04-03 |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/0-387-24091-8_16 |isbn=978-0-387-24091-6 |last2=MacIntyre |first2=Sally |last3=Webster |first3=Katherine E. |editor2-last=Turner |editor2-first=Monica G. |editor3-last=Jones |editor3-first=Clive G. |editor4-last=Weathers |editor4-first=Kathleen C.}}</ref> === Opstanak i otpornost ekosistema === Nivo prostorne i vremenske heterogenosti u ekosistemu utiče na opstanak tako što utiče na [[kretanje]], dostupnost i raspoloživost [[nutrijent|hranjivih tvari]]. Kako se geografska skala i vremenski raspon koji se razmatraju povećavaju, tako se povećava i potencijal za raznolikost i veću heterogenost, što u konačnici podržava veću biodiverzitet.<ref name=":1"/> Heterogeno okruženje omogućava pristup širem spektru resursa na većem području, stvarajući potencijal za pogodne životne uslove za brojne vrste.<ref>{{Cite journal |last1=Agra |first1=Janaina |last2=Cornelissen |first2=Tatiana |last3=Viana-Junior |first3=Arleu Barbosa |last4=Callisto |first4=Marcos |date=2024 |title=A global synthesis and meta-analysis of the environmental heterogeneity effects on the freshwater biodiversity |url=https://nsojournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/oik.10186?utm_source=chatgpt.com |journal=Oikos |language=en |volume=2024 |issue=1 |doi=10.1111/oik.10186 |bibcode=2024Oikos2024E0186A |issn=1600-0706}}</ref>{{AI-retrieved source|date=March 2026|checked=no}} Heterogenost okoline povezana je s opstankom [[vrsta]] u nepovoljnim uvjetima. Dugotrajna izloženost značajnim promjenama u okolini potiče toleranciju na neoptimalne životne uvjete, smanjujući ukupnu stopu izumiranja vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Qian |first1=Hong |last2=Qian |first2=Shenhua |last3=Zhang |first3=Jian |last4=Kessler |first4=Michael |date=2024-02-05 |title=Effects of climate and environmental heterogeneity on the phylogenetic structure of regional angiosperm floras worldwide |journal=Nature Communications |language=en |volume=15 |issue=1 |page=1079 |doi=10.1038/s41467-024-45155-9 |doi-access=free|pmid=38316752 |pmc=10844608 |bibcode=2024NatCo..15.1079Q |issn=2041-1723}}</ref> Ekološka varijansa omogućava potencijal [[ekološka niša|izgradnje niša]]. Na taj način smanjuje se stepen selekcijskih pritisaka i konkurencije između vrsta, čime se promoviše koegzistencija među vrstama.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Hui |first1=Cang |last2=Li |first2=Zizhen |last3=Yue |first3=Dong-xia |date=2004-09-15 |title=Metapopulation dynamics and distribution, and environmental heterogeneity induced by niche construction |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0304380004001103 |journal=Ecological Modelling |volume=177 |issue=1 |pages=107–118 |doi=10.1016/j.ecolmodel.2003.11.016 |bibcode=2004EcMod.177..107H |issn=0304-3800}}</ref> Heterogenost okoline podstiče ekološku interakciju među vrstama što doprinosi stabilnosti ekosistema, u konačnici povećavajući vjerojatnoću preživljavanja.<ref name=":2"/> == Primjeri genetičke heterogenosti kod uobičajenih stanja == === Cistasta fibroza === [[Cistasta fibroza]] nasljedni je autosomno recesivni [[genetički poremećaj]] koji nastaje mutacijom u jednom genu koji kodira [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze]]. Istraživanja su identificirala preko 2.000 mutacija povezanih s cistastom fibrozom u genu koji kodira regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze s različitim stupnjevima učestalosti unutar populacije koja nosi bolest.<ref>{{cite journal |last1=Bobadilla |first1=Joseph |last2=Macek |first2=Milan |last3=Fine |first3=Jason |last4=Farrell |first4=Phillip |date=May 3, 2002 |title=Cystic fibrosis: A worldwide analysis of CFTR mutations—correlation with incidence data and application to screening |journal=Human Mutation |volume=19 |issue=6 |pages=575–606 |doi=10.1002/humu.10041 |pmid=12007216 |doi-access=free}}</ref> Ove [[mutacije]] također proizvode različite stepene [[fenotip]]ova bolesti, a mogu djelovati i u kombinacijama kako bi proizvele aditivne fenotipske efekte.<ref>{{cite journal |last1=Drumm |first1=Mitchell |last2=Ziady |first2=Assem |last3=Davis |first3=Pamela |date=May 21, 2014 |title=Genetic Variation and Clinical Heterogeneity in Cystic Fibrosis |journal=Annu Rev Pathol |volume=7 |pages=267–282 |doi=10.1146/annurev-pathol-011811-120900 |pmc=4029837 |pmid=22017581}}</ref> === Alzheimerova bolest === [[Alzheimerova bolest]] složeni je neurodegenerativni poremećaj s više fenotipskih podtipova, uključujući kliničke i predkliničke, koji su rezultat različitog genetičkog porijekla.<ref>{{cite journal |last1=Varol |first1=Erdem |last2=Sotiras |first2=Aristeidis |last3=Davatzikos |first3=Christos |date=February 23, 2016 |title=HYDRA: Revealing heterogeneity of imaging and genetic patterns through a multiple max-margin discriminative analysis framework |journal=NeuroImage |volume=145 |issue=2017 |pages=346–364 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.02.041 |pmc=5408358 |pmid=26923371}}</ref> Dosadašnja istraživanja o [[hipoteza amiloidne kaskade|hipotezi amiloidne kaskade]] identifikovala su rijetke mutacije u tri gena koji kodiraju [[Amiloid-beta prekursorski protein|amiloidni prekursorski protein]] (''APP''), [[Presenilin-1|presenilin 1]] (''PS-1'') i [[Presenilin-2|prouzrokuju presenilin-2| [[sutosomno nasljeđivanje|autosomno dominantne]], rani oblik porodične Alchajmerove bolesti.<ref>{{cite journal |last1=Lambert |first1=Jean-Charles |last2=Amouyel |first2=Phillipe |date=August 2007 |title=Genetic heterogeneity of Alzheimer's disease: Complexity and advances |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=32 |issue=1 |pages=S62-70 |doi=10.1016/j.psyneuen.2007.05.015 |pmid=17659844 |s2cid=8114580}}</ref> Istraživanja su također otkrila povezanost četvrtog alela, [[Apolipoprotein E|apolipoprotein E4]] (''ApoE4''), s razvojem oblika bolesti s kasnim početkom i sporadičnih oblika, iako je patologija njegove uloge još uvijek uglavnom nepoznata.<ref>{{cite journal |last1=Ringman |first1=JM |last2=Goate |first2=A |last3=Masters |first3=CL |last4=Caims |first4=NJ |date=November 2014 |title=Genetic heterogeneity in Alzheimer disease and implications for treatment strategies. |journal=Curr Neurol Neurosci Rep |volume=14 |issue=11 |page=499 |doi=10.1007/s11910-014-0499-8 |pmc=4162987 |pmid=25217249}}</ref> === Nasljedna predispozicija za rak dojke === Utvrđeno je da mutacije u deset različitih gena doprinose nasljednom povećanom riziku od [[rak dojke|raka dojke]] i drugih [[sindrom raka| sindroma raka]]. Ovi geni, kada su funkcionalni, doprinose putu koji služi očuvanju genomskog integriteta.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc">{{cite journal |last1=Walsh |first1=Tom |last2=King |first2=Mary-Claire |date=February 2007 |title=Ten Genes for Inherited Breast Cancer |journal=Cell |volume=11 |issue=2 |pages=103–5 |doi=10.1016/j.ccr.2007.01.010 |pmid=17292821 |doi-access=free}}</ref> Mutacije u genima [[BRCA1]] i [[BRCA2]] rezultiraju visokim rizikom od raka dojke i [[rak jajnika|jajnika]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> Mutacije u ''[[p53]]'' i ''[[PTEN (gen)|PTEN]]'' povećavaju rizik od raka dojke povezanog s rijetkim sindromima raka. Mutacije u [[CHEK2]], ''[[ATM serin/treonin kinaza|ATM]]'', ''[[NBS1]]'', ''[[Rad50|RAD50]]'', ''[[BRIP1]]'' i ''[[PALB2]]'' mogu udvostručiti rizik od razvoja raka dojke.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc" /> Bialelne mutacije, u kojima su obje kopije određenog gena mutirane, u BRCA2, BRIP1 i PALB2 također uzrokuju [[Fanconijeva anemija|Fanconijevu anemiju]], [[Recesivni gen|recesivni sindrom]] koji dovodi do progresivnog [[otkaz koštane srži|otkaza koštane srži]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> == Reference== {{refspisak}} [[Kategorija:Klasična genetika]] j65omd8zifjq3sgzktrzljfbwzw131e 3933966 3933965 2026-10-04T11:20:36Z Brocker-AB 186433 3933966 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|border|right|frameless|400x400px]] '''Genetička heterogenost''' odnosi se na različite genetićke uzroke iste bolesti i može se klasificirati u tri tipa: [[alelna heterogenost|alna]], [[lokusna heterogenost|lokusna]] i [[fenotipska heterogenost]]. '''Alelna heterogenost''' nastaje kada različite mutacije unutar istog gena dovode do iste bolesti.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last1=Woodward |first1=Alexa A. |last2=Urbanowicz |first2=Ryan J. |last3=Naj |first3=Adam C. |last4=Moore |first4=Jason H. |date=December 2022 |title=Genetic heterogeneity: Challenges, impacts, and methods through an associative lens |journal=Genetic Epidemiology |volume=46 |issue=8 |pages=555–571 |doi=10.1002/gepi.22497 |issn=1098-2272 |pmc=9669229 |pmid=35924480}}</ref> Naprimjer, mutiple mutacije u genu [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze|CFTR]] uzrokuju [[cistasta fibroza| cistastu fibrozu]]. '''Lolosna heterogenost ''' nastaje kada mutacije u različitim genima uzrokuju isti poremećaj. Kod ''[[retinitis pigmentosa]]'', mutacije u nekoliko gena, poput RHO i PRPF31, mogu dovesti do iste bolesti. Konačno, '''fenotipska heterogenost''' odnosi se na varijacije u ekspresiji bolesti, gdje osobe s istom genetičkom mutacijom mogu imati različite kliničke simptome ili težine. Primjer je [[Marfanov sindrom]], gdje mutacije u genu [[FBN1]] rezultiraju širokim rasponom manifestacija, od blagih do teških. Ove varijacije ističu složenost genetčkih bolesti i utječu na dijagnozu i liječenje.<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=January 27, 2006|chapter=Allelic and Locus Heterogeneity|publisher=John Wiley & Sons|doi=10.1038/npg.els.0005481|isbn=978-0-470-01617-6}}</ref> == Uloga u bolestima == Na molekularnom nivou, ljudske bolesti pokazuju opsežnu genetičku heterogenost, više nego što se ranije znalo. Studije o raznim uobičajenim bolestima ističu da ova heterogenost utiče na uzroke bolesti na više načina. Rijetke [[mutacije]], iako pojedinačno neuobičajene, zajedno doprinose složenim poremećajima. Jedan gen može sadržavati brojne različite mutacije, od kojih svaka utiče na različite pojedince, dok ista mutacija može dovesti do različitih kliničkih simptoma zbog genetičkih i okolišnih faktora. Osim toga, mutacije u različitim genima unutar istog [[biološki put| biološkog puta]] mogu proizvesti slične bolesti. Pored akumulacije mutacija i genomske nestabilnosti, [[selekcijski pritisak]] također ima ključnu ulogu u oblikovanju genetičke heterogenosti kod bolesti. Neke genetičke varijante koje povećavaju rizik od bolesti opstaju u populacijama zbog historijskih prednosti. Naprimjer, ([[alel]]''HbS' ' [[anemija srpastih eritrocita|srpaste anemije]]) ostaje rasprostranjen u regijama endemskim za malariju jer pruža otpornost na bolest. Ova interakcija između evolucije i bolesti dodatno komplicira otkrivanje gena i razvoj personaliziranih tretmana.<ref>{{Cite journal |last=Allison |first=A. C. |date=1954-02-06 |title=Protection Afforded by Sickle-cell Trait Against Subtertian Malarial Infection |url=https://www.bmj.com/content/1/4857/290 |journal=Br Med J |language=en |volume=1 |issue=4857 |pages=290–294 |doi=10.1136/bmj.1.4857.290 |issn=0007-1447 |pmc=2093356 |pmid=13115700}}</ref> == Evolucijski utjecaj == Genetska heterogenost je pokretačka snaga u [[evolucija|evoluciji]], igrajući ključnu ulogu u [[adaptacija|adaptaciji]] i [[prirodno odabiranje|prirodnoj selekciji]]. Odnosi se na raznolikost genetskih razlika prisutnih unutar populacije, što je ključno za sposobnost vrste da se prilagodi promjenjivim okruženjima. Kada postoji genetska varijacija, prirodna selekcija može djelovati na nju, favorizirajući jedinke s povoljnim osobinama koje povećavaju njihove šanse za preživljavanje i reprodukciju. Vremenom, ove korisne osobine postaju češće unutar populacije, pokrećući evolucijske promjene. Heterogenost također omogućava širi raspon odgovora na selektivne pritiske, kao što su promjene u okolišu ili nove bolesti, osiguravajući da će neke jedinke posjedovati osobine koje im omogućavaju napredak.<ref name="ReferenceA"/> Bez genetske raznolikosti, populacija bi bila ranjivija na izumiranje jer bi imala manje mogućnosti za prilagođavanje novim izazovima. U suštini, genetska heterogenost potiče proces prirodne selekcije pružajući sirovinu za adaptaciju i evoluciju vrsta. == Heterogenost tumora == === Intratumorska vs. intertumorska heterogenost === Heterogenost tumora je direktno povezana sa genetičkom heterogenošću, jer genetičke varijacije pokreću raznolikost koja se vidi unutar i između [[tumor]]a. [[File:Intra Tumor vs Inter Tumor.jpg|right|frameless|450x450px]] Intratumorska heterogenost proizlazi iz genetičke heterogenosti unutar jednog tumora, što znači da različite ćelije raka unutar istog tumora mogu imati različite genetičke mutacije. To je rezultat kontinuirane genetičke nestabilnosti, gdje ćelije s vremenom akumuliraju nove mutacije, što dovodi do različitih subpopulacija s različitim stopama rasta, [[otpornost na lijekove|otpornošću na lijekove]] i metastatskim potencijalom. Ova genetička raznolikost otežava liječenje jer neke ćelije mogu preživjeti terapiju, dok druge umiru. S druge strane, intertumorska heterogenost odražava genetičku heterogenost između tumora, što znači da tumori različitih pacijenata (ili čak različiti tumori unutar istog pacijenta) mogu imati potpuno različite genetičke mutacije. To se događa zbog razlika u naslijeđenoj genetičkoj pozadini, izloženosti okolišu i specifičnim tkivima odakle tumori nastaju. Budući da tumori imaju jedinstvene genetičke profile, tretman koji je učinkovit za jednog pacijenta možda neće djelovati za drugog, što naglašava potrebu za [[personalizirana medicina| personaliziranom medicinom]].<ref>{{Cite journal |last1=Yancovitz |first1=Molly |last2=Litterman |first2=Adam |last3=Yoon |first3=Joanne |last4=Ng |first4=Elise |last5=Shapiro |first5=Richard L. |last6=Berman |first6=Russell S. |last7=Pavlick |first7=Anna C. |last8=Darvishian |first8=Farbod |last9=Christos |first9=Paul |last10=Mazumdar |first10=Madhu |last11=Osman |first11=Iman |last12=Polsky |first12=David |date=2012-01-03 |editor-last=Brandner |editor-first=Johanna M. |title=Intra- and Inter-Tumor Heterogeneity of BRAFV600EMutations in Primary and Metastatic Melanoma |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=1|doi=10.1371/journal.pone.0029336 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=3250426 |pmid=22235286|bibcode=2012PLoSO...729336Y }}</ref> === Uticaj na liječenje === Heterogenost tumora, genetička i fenotipska raznolikost unutar i između tumora, predstavlja značajne izazove u liječenju raka, posebno u rezistenciji na lijekove i personaliziranoj medicini.<ref>{{Cite journal |last1=Kravitz |first1=Richard L. |last2=Duan |first2=Naihua |last3=Braslow |first3=Joel |date=2004 |title=Evidence-Based Medicine, Heterogeneity of Treatment Effects, and the Trouble with Averages |journal=The Milbank Quarterly |language=en |volume=82 |issue=4 |pages=661–687 |doi=10.1111/j.0887-378X.2004.00327.x |issn=1468-0009 |pmc=2690188 |pmid=15595946}}</ref> Intratumorska heterogenost dovodi do rezistencije na lijekove, jer se tumori sastoje od različitih subpopulacija ćelija raka s različitim mutacijama. Kada se primijeni [[hemoterapija]] ili [[ciljana terapija]], neke ćelije mogu biti eliminisane, dok rezistentne preživljavaju i nastavljaju rasti. Ovo predstavlja stalni izazov za liječenje raka, jer se tumor s vremenom razvija i pojavljuju se mutacije rezistencije, čineći prethodno efikasne tretmane neefikasnim. Intertumorska heterogenost komplikuje personaliziranu medicinu, jer pacijenti s istom vrstom raka mogu imati znatno različite genetičke profile tumora. Precizna medicina se oslanja na genetičko sekvenciranje, kako bi prilagodila tretmane, ali jedna [[biopsija]] možda neće obuhvatiti punu genetičku složenost tumora. Ovo može rezultirati nepotpunim strategijama liječenja, jer različiti dijelovi tumora mogu sadržavati različite mutacije, smanjujući efikasnost ciljanih terapija.<ref name="ReferenceA"/> Razumijevanje heterogenosti tumora je ključno za razvoj preciznijih i prilagodljivijih tretmana, osiguravajući da terapije nisu samo efikasne protiv trenutnog stanja tumora, već i uzimaju u obzir njegovu dinamičku prirodu. === Tehnike za proučavanje heterogenosti tumora === ==== 1. Sekvenciranje pojedinačnih ćelija ==== [[Sekvenciranje pojedinačnih ćelija]] (scRNA-seq i scDNA-seq) omogućava analizu [[genom]]skih i [[transkriptom]]skih profila pojedinačnih ćelija, prevazilazeći ograničenja masovnog sekvenciranja koje maskira manjinske subpopulacije. Ova tehnika otkriva razlike u ekspresiji gena, mutacijama i epigenetičkim modifikacijama u pojedinačnim tumorskim ćelijama, omogućavajući rekonstrukciju klonske evolucije i identifikaciju rijetkih rezistentnih subklonova.<ref>{{Cite journal |last1=Patel |first1=Anoop P. |last2=Tirosh |first2=Itay |last3=Trombetta |first3=John J. |last4=Shalek |first4=Alex K. |last5=Gillespie |first5=Shawn M. |last6=Wakimoto |first6=Hiroaki |last7=Cahill |first7=Daniel P. |last8=Nahed |first8=Brian V. |last9=Curry |first9=William T. |last10=Martuza |first10=Robert L. |last11=Louis |first11=David N. |last12=Rozenblatt-Rosen |first12=Orit |last13=Suvà |first13=Mario L. |last14=Regev |first14=Aviv |last15=Bernstein |first15=Bradley E. |date=2014-06-20 |title=Single-cell RNA-seq highlights intratumoral heterogeneity in primary glioblastoma |journal=Science |volume=344 |issue=6190 |pages=1396–1401 |doi=10.1126/science.1254257 |pmc=4123637 |pmid=24925914|bibcode=2014Sci...344.1396P }}</ref> Bio je ključan u identifikaciji podtipova imunskih ćelija koje infiltriraju tumor i u praćenju linijskih odnosa tokom [[metastaza]].<ref>{{Cite journal |last1=Tirosh |first1=Itay |last2=Suvà |first2=Mario L. |date=2019 |title=Deciphering Human Tumor Biology by Single-Cell Expression Profiling |journal=Annual Review of Cancer Biology |language=en |volume=3 |pages=151–166 |doi=10.1146/annurev-cancerbio-030518-055609 |doi-access=free |issn=2472-3428}}</ref> ==== 2. Tehnike snimanja ==== Napredne metode snimanja, kao što su '''multipleksna imunohistohemija''', '''[[FISH| fluorescentna in situ hibridizacija]] (FISH)''' i '''[[multipleksno snimanje ionskim snopom]] (MIBI)''', omogućavaju prostornu vizualizaciju heterogenosti tumora. Ovi pristupi pružaju kontekst o tome kako su različite ćelijske populacije organizovane unutar [[tumorsko mikrookruženje|mikrookruženja tumora]] i kako one međusobno djeluju. Nove modalitete poput '''i'''maging masene citometrije i prostorne transkriptomike integrišu molekularne podatke sa arhitekturom tkiva visoke rezolucije.<ref>{{Cite journal |last1=Keren |first1=Leeat |last2=Bosse |first2=Marc |last3=Marquez |first3=Diana |last4=Angoshtari |first4=Roshan |last5=Jain |first5=Samir |last6=Varma |first6=Sushama |last7=Yang |first7=Soo-Ryum |last8=Kurian |first8=Allison |last9=Valen |first9=David Van |last10=West |first10=Robert |last11=Bendall |first11=Sean C. |last12=Angelo |first12=Michael |date=2018-09-06 |title=A Structured Tumor-Immune Microenvironment in Triple Negative Breast Cancer Revealed by Multiplexed Ion Beam Imaging |journal=Cell |language=English |volume=174 |issue=6 |pages=1373–1387.e19 |doi=10.1016/j.cell.2018.08.039 |issn=0092-8674 |pmc=6132072 |pmid=30193111}}</ref> ==== 3. Analiza biomarkera ==== Profiliranje biomarkera, korištenjem tehnika poput '''tečne biopsije''' (npr. cirkulirajuće tumorske [[DNK]] ili ctDNK), može uhvatiti genetički materijal izveden iz tumora koji se oslobađa u krv ili druge tjelesne tekućine, pružajući neinvazivni snimak heterogenosti tumora. Ovo je posebno korisno za praćenje odgovora na liječenje i pojave rezistencije u stvarnom vremenu. Međutim, [[osjetljivost i specifičnost]] takvih [[biomarker]] aovisi o opterećenju mutacijama tumora i stopi njihovog oslobađanja.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=Jonathan C. M. |last2=Massie |first2=Charles |last3=Garcia-Corbacho |first3=Javier |last4=Mouliere |first4=Florent |last5=Brenton |first5=James D. |last6=Caldas |first6=Carlos |last7=Pacey |first7=Simon |last8=Baird |first8=Richard |last9=Rosenfeld |first9=Nitzan |date=April 2017 |title=Liquid biopsies come of age: towards implementation of circulating tumour DNA |url=https://www.nature.com/articles/nrc.2017.7 |journal=Nature Reviews Cancer |language=en |volume=17 |issue=4 |pages=223–238 |doi=10.1038/nrc.2017.7 |pmid=28233803 |issn=1474-1768}}</ref> == Ćelijska i mikrobna heterogenost == Genetička heterogenost može se javiti na ćelijskom i mikrobnom nivou, gdje razlike u [[ekspresija gena| ekspresiji gena]] doprinose varijacijama u biološkim procesima. Ove razlike mogu uticati na ćelijsku funkciju, preživljavanje mikroba i primjenu u biotehnologiji. Čak i genetički identične mikrobne populacije mogu pokazivati heterogenost, gdje pojedinačne ćelije različito reaguju na faktore okoline.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599">{{Cite journal |last1=Lencastre Fernandes |first1=R. |last2=Nierychlo |first2=M. |last3=Lundin |first3=L. |last4=Pedersen |first4=A. E. |last5=Puentes Tellez |first5=P. E. |last6=Dutta |first6=A. |last7=Carlquist |first7=M. |last8=Bolic |first8=A. |last9=Schäpper |first9=D. |last10=Brunetti |first10=A. C. |last11=Helmark |first11=S. |last12=Heins |first12=A. -L. |last13=Jensen |first13=A. D. |last14=Nopens |first14=I. |last15=Rottwitt |first15=K. |date=2011-11-01 |title=Experimental methods and modeling techniques for description of cell population heterogeneity |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0734975011000425 |journal=Biotechnology Advances |volume=29 |issue=6 |pages=575–599 |doi=10.1016/j.biotechadv.2011.03.007 |pmid=21540103 |issn=0734-9750}}</ref> Napredak u analizama cijelog genoma i isplativom sekvenciranju sljedeće generacije (NGS) pružio je bolji uvid u stepen ćelijske heterogenosti.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Goldman |first1=Samantha L. |last2=MacKay |first2=Matthew |last3=Afshinnekoo |first3=Ebrahim |last4=Melnick |first4=Ari M. |last5=Wu |first5=Shuxiu |last6=Mason |first6=Christopher E. |date=2019-03-01 |title=The Impact of Heterogeneity on Single-Cell Sequencing |journal=Frontiers in Genetics |volume=10 |page=8 |doi=10.3389/fgene.2019.00008 |doi-access=free |pmid=30881372 |pmc=6405636 |issn=1664-8021}}</ref> === Varijabilnost u ekspresiji gena === [[Ekspresija gena]] može varirati među pojedinačnim ćelijama u tkivu, čak i u genetički identičnim populacijama.<ref name=":0"/> Faktori poput stohastičkih procesa, epigenetičkih modifikacija i uticaja okoline doprinose ovoj varijabilnosti.<ref>{{Cite journal |last1=Carter |first1=Benjamin |last2=Zhao |first2=Keji |date=April 2021 |title=The epigenetic basis of cellular heterogeneity |journal=Nature Reviews Genetics |volume=22 |issue=4 |pages=235–250 |doi=10.1038/s41576-020-00300-0 |pmid=33244170 |pmc=10880028 |issn=1471-0064}}</ref> Sekvenciranje [[RNK]] pojedinačnih ćelija otkrilo je razlike u transkripcijskoj aktivnosti koje mogu imati ulogu u procesima kao što su [[ćelijska diferencijacija]] i razvoj tumora. Heterogenost u ekspresiji gena može nastati zbog više faktora: * '''Ekstrinzična heterogenost''' rezultat je uticaja okoline kao što su stadij [[ćelijski ciklus|ćelijskog ciklusa]] i veličina ćelije, što dovodi do fenotipske plastičnosti kao odgovor na promjenjive uslove. * '''Intrinzična heterogenost''' nastaje zbog stohastičke ekspresije gena, gdje nasumične fluktuacije u transkripciji i translaciji uzrokuju varijabilnost u količini proteina među ćelijama. * '''Usmjerena heterogenost''' uključuje regulatorne mehanizme kao što su [[epigenetika]], [[alternativna prerada|alternativno splajsovanje]] i [[posttranslacijske modifikacije]] koje oblikuju ćelijsku raznolikost na kontroliran način. * '''Negenetička heterogenost''' doprinosi razvojnim procesima, kao što je diferencijacija pluripotentnih matičnih ćelija. Modifikacije RNK mogu uticati na ćelijske odgovore na bolesti i infekcije. U [[nervni sistem|nervnom sistemu]], heterogenost se uočava u mitohondrijskoj distribuciji unutar neurona, varirajući po regiji i energetičkim zahtjevima ćelija.<ref>{{Cite journal |last1=Keller |first1=Laura |last2=Pantel |first2=Klaus |date=October 2019 |title=Unravelling tumour heterogeneity by single-cell profiling of circulating tumour cells |url=https://www.nature.com/articles/s41568-019-0180-2 |journal=Nature Reviews Cancer |volume=19 |issue=10 |pages=553–567 |doi=10.1038/s41568-019-0180-2 |pmid=31455893 |issn=1474-1768}}</ref> === Adaptacija i otpornost mikroba === Populacije mikroba mogu pokazivati heterogenost u ekspresiji gena, što dovodi do varijacija u osobinama kao što je [[otpornost na antibiotike]]. Neke bakterijske subpopulacije mogu perzistirati uprkos liječenju antibioticima zbog razlika u regulaciji gena, fenomen relevantan za istraživanje otpornosti na antimikrobne lijekove i mikrobne ekologije.<ref>{{Cite journal |author=Zhenyu Wu |author2=Olivia Ginn |author3=Aaron Bivins |author4=Kyle Bibby |title=Correlation of Antibiotic Resistance Gene and Microbial Source Tracking Marker Removal through Activated Sludge Wastewater Treatment |journal=ACS ES&T Water |type=Supporting information |doi=10.1021/acsestwater.3c00308.s001}}</ref> Heterogenost u mikrobnim populacijama može poslužiti kao strategija preživljavanja: * Zaštita od rizika omogućava populaciji da održi jedinke s različitim osobinama, povećavajući vjerovatnoću preživljavanja u promjenjivim uslovima. * Slični principi primjenjuju se na heterogenost tumora, gdje genetičke i epigenetičke varijacije doprinose otpornosti na liječenje. * U mikrobnim sistemima, heterogenost može poboljšati robusnost populacije, pomažući u perzistenciji bakterija pod stresom.<ref name=":0"/> === Primjena u biotehnologiji === Razumijevanje ćelijske heterogenosti ima primjenu u biotehnologiji, uključujući tkivnu inženjerstvo, regenerativnu medicinu i sintetsku biologiju. Strategije za kontrolu ili iskorištavanje varijabilnosti genske ekspresije istražuju se za optimizaciju mikrobnih sistema i razvoj inženjerskih tkiva. Napredak u tehnikama analize pojedinačnih ćelija unaprijedio je istraživanja u ovim oblastima. Heterogenost se sve više prepoznaje kao faktor u optimizaciji bioprocesa: * Iako se u početku smatrala izazovom zbog svog potencijala da smanji efikasnost procesa, heterogenost se sada proučava zbog svojih potencijalnih koristi u bioprocesnom inženjerstvu. * Mehanički stres se koristio za manipulaciju morfologijama gljivica radi poboljšanja produktivnosti, a slični pristupi se mogu primijeniti i na upravljanje populacijom mikroba. * Mikrofluidni sistemi olakšavaju kontrolirano proučavanje ponašanja pojedinačnih ćelija, nudeći uvid u heterogenost populacije i nehomogenost [[bioreaktor]]a, što je važno za razvoj industrijskih bioprocesa.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599"/> == Historija genetIčke heterogenosti == Koncept '''genetičke heterogenosti''' značajno se razvio tokom proteklog stoljeća, paralelno s napretkom u molekularnoj genetici, genomici i biologiji bolesti. Genetička heterogenost odnosi se na [[fenomen]] gdje jedan fenotip ili bolest mogu biti uzrokovani varijacijama u različitim genima ([lokusna heterogenost]]) ili različitim mutacijama unutar istog gena ([[alelna heterogenost]]).<ref>{{Cite journal |last1=McClellan |first1=Jon |last2=King |first2=Mary-Claire |date=2010-04-16 |title=Genetic Heterogeneity in Human Disease |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S009286741000320X |journal=Cell |language=English |volume=141 |issue=2 |pages=210–217 |doi=10.1016/j.cell.2010.03.032 |issn=0092-8674 |pmid=20403315}}</ref> === Rano prepoznavanje u Mendelovskoj genetici === Prepoznavanje genetičke heterogenosti datira još iz ranih studija o Mendelovskom nasljeđivanju. Početkom 20. stoljeća, istraživači su primijetili da se slični fenotipovi mogu nasljeđivati u različitim obrascima unutar porodica, što ukazuje na različite genetičke uzroke. Jedno od najranijih formalnih priznanja došlo je iz rada Archibalda Garroda o urođenim greškama metabolizma, početkom 1900-ih. On je postavio hipotezu da različiti biohemijski poremećaji mogu biti rezultat različitih naslijeđenih enzimskih defekata, postavljajući temelje za razumijevanje biohemijske i genetske raznolikosti.<ref>{{Cite journal |last=Garrod |first=A. E. |date=May 1996 |title=The incidence of alkaptonuria: a study in chemical individuality. 1902 |journal=Molecular Medicine |volume=2 |issue=3 |pages=274–282 |doi=10.1007/BF03401625 |issn=1076-1551 |pmc=2230159 |pmid=8784780}}</ref> === Otkriće potem rijetke bolesti === Do sredine 20. stoljeća, genetička heterogenost postala je ključni koncept u medicinskoj genetici. Proučavanje rijetkih nasljednih bolesti poput ''[[retinitis pigmentosa]]'' i ''[[osteogenesis imperfecta]]'' otkrilo je da pacijenti s klinički sličnim prezentacijama mogu imati mutacije u potpuno različitim genima..<ref>{{Cite journal |last1=Scriver |first1=Charles R. |last2=Waters |first2=Paula J. |date=July 1999 |title=Monogenic traits are not simple: lessons from phenylketonuria |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168952599017618 |journal=Trends in Genetics |language=en |volume=15 |issue=7 |pages=267–272 |doi=10.1016/S0168-9525(99)01761-8|pmid=10390625 }}</ref> Ovi nalazi uveli su formalnu razliku između '''heterogenosti lokusa''' i '''alelne heterogenosti''', pomažući kliničarima i istraživačima da bolje klasificiraju i dijagnosticiraju genetičke poremećaje. Naprimjer, utvrđeno je da je ''retinitis pigmentosa'', [[degenerativna bolest]] oka, uzrokovana mutacijama u više od 60 različitih gena, što pokazuje ekstremnu heterogenost lokusa.<ref>{{Cite journal |last1=Hartong |first1=Dyonne T. |last2=Berson |first2=Eliot L. |last3=Dryja |first3=Thaddeus P. |date=2006-11-18 |title=Retinitis pigmentosa |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140673606697407 |journal=The Lancet |language=English |volume=368 |issue=9549 |pages=1795–1809 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69740-7 |issn=0140-6736 |pmid=17113430}}</ref> Slično tome, [[cistasta fibroza]] uzrokovana je mutacijama u genu CFTR, ali je kod oboljelih osoba identificirano preko 2.000 različitih varijanti (alelna heterogenost).<ref>{{Cite web |title=Welcome to CFTR2 {{!}} CFTR2 |url=https://cftr2.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325172052/https://cftr2.org/ |archive-date=2025-03-25 |access-date=2025-04-02 |website=cftr2.org |language=en |url-status=live }}</ref> === Molekularna i genomska era === Pojavom [[molekularno kloniranje| molekularnog kloniranja]] 1970-ih i [[Sangerovsko sekvenciranje| Sangerovskog sekvenciranja]] 1980-ih, istraživači su mogli direktno identificirati mutacije odgovorne za različite nasljedne bolesti, potvrđujući široko rasprostranjeno postojanje i alelne i lokusne heterogenosti na molekularnom nivou. Završetak [[Projekat ljudskog genoma|Projekta ljudskog genoma]] (2003.) i kasniji razvoj [[sekvenciranje sljedeće generacije|sekvenciranja sljedeće generacije (NGS)]] revolucionirali su otkrivanje genetičke heterogenosti. Tehnike kao što su [[sekvenciranje cijelog egzoma|sekvenciranje cijelog egzoma (WES)]] i [[sekvenciranje cijelog genoma|sekvenciranje cijelog genoma (WGS)]] omogućile su istraživačima da istovremeno otkriju rijetke i uobičajene varijante u mnogim genima, ubrzavajući otkrivanje novih [[genu povezani s bolestima| gena povezanih s bolestima]] i njihovih varijanti.<ref>{{Cite journal |last1=Bamshad |first1=Michael J. |last2=Ng |first2=Sarah B. |last3=Bigham |first3=Abigail W. |last4=Tabor |first4=Holly K. |last5=Emond |first5=Mary J. |last6=Nickerson |first6=Deborah A. |last7=Shendure |first7=Jay |date=November 2011 |title=Exome sequencing as a tool for Mendelian disease gene discovery |url=https://www.nature.com/articles/nrg3031 |journal=Nature Reviews Genetics |language=en |volume=12 |issue=11 |pages=745–755 |doi=10.1038/nrg3031 |pmid=21946919 |issn=1471-0064}}</ref> Ove tehnologije dovele su do dubljeg razumijevanja genetske arhitekture složenih bolesti poput '''[[poremećaj iz autističnog spektra| poremećaja iz autističnog spektra]]''', '''[[shizofrenij|hizofrenije]]''' i raznih [[kancer]]a, koje često uključuju stotine doprinosećih lokusa s različitim stupnjevima penetracije i interakcije.<ref>{{Cite journal |last1=Visscher |first1=Peter M. |last2=Wray |first2=Naomi R. |last3=Zhang |first3=Qian |last4=Sklar |first4=Pamela |last5=McCarthy |first5=Mark I. |last6=Brown |first6=Matthew A. |last7=Yang |first7=Jian |date=2017-07-06 |title=10 Years of GWAS Discovery: Biology, Function, and Translation |journal=The American Journal of Human Genetics |language=English |volume=101 |issue=1 |pages=5–22 |doi=10.1016/j.ajhg.2017.06.005 |issn=0002-9297 |pmc=5501872 |pmid=28686856}}</ref> == Okolinska heterogenost == '''Heterogenost okoline''' odnosi se na stepen genetičke varijacije koja se akumulira u okolini tokom prostora i vremena, a koja doprinosi funkciji i raznolikosti [[ekosistem]]a i njegovih vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Moore |first1=Ian D. |last2=Norton |first2=T. W. |last3=Williams |first3=Jann E. |date=1993-10-01 |title=Modelling environmental heterogeneity in forested landscapes |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002216949390133T |journal=Journal of Hydrology |volume=150 |issue=2 |pages=717–747 |doi=10.1016/0022-1694(93)90133-T |bibcode=1993JHyd..150..717M |issn=0022-1694}}</ref> '''Prostorna''' '''heterogenost''' odnosi se na razlike između lokacija, dok '''vremenska heterogenost''' prikazuje kako promjene tokom vremena utiču na heterogenost ekosistema. To uključuje i kratkoročne sezonske promjene i dugoročne, generacijske promjene u kopnu i vegetaciji.<ref>{{Cite journal |last=Dronova |first=Iryna |date=2017-07-01 |title=Environmental heterogeneity as a bridge between ecosystem service and visual quality objectives in management, planning and design |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169204617300592#sec0010 |journal=Landscape and Urban Planning |volume=163 |pages=90–106 |doi=10.1016/j.landurbplan.2017.03.005 |bibcode=2017LUrbP.163...90D |issn=0169-2046}}</ref> === Pokretači prostorne i vremenske heterogenosti === Prostorna heterogenost je pod utjecajem globalnih promjena u okolišu kao što su prirodne katastrofe, zagađenje i obilje hemikalija. Vremenska heterogenost nastaje zbog faktora kao što su sezonske promjene, ekološka sukcesija i prirodni poremećaji.<ref>{{Cite journal |last1=Chang |first1=Cynthia C. |last2=Turner |first2=Benjamin L. |date=2019 |title=Ecological succession in a changing world |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1365-2745.13132 |journal=Journal of Ecology |language=en |volume=107 |issue=2 |pages=503–509 |doi=10.1111/1365-2745.13132 |bibcode=2019JEcol.107..503C |issn=1365-2745}}</ref> Naprimjer, temperatura i padavine variraju sezonski, što će utjecati na faktore važne za preživljavanje i reprodukciju, kao što su dostupnost hranjivih tvari i obrasci migracije.<ref>{{Cite journal |last1=Reid |first1=Jane M. |last2=Travis |first2=Justin M. J. |last3=Daunt |first3=Francis |last4=Burthe |first4=Sarah J. |last5=Wanless |first5=Sarah |last6=Dytham |first6=Calvin |date=2018 |title=Population and evolutionary dynamics in spatially structured seasonally varying environments |journal=Biological Reviews |language=en |volume=93 |issue=3 |pages=1578–1603 |doi=10.1111/brv.12409 |issn=1469-185X |pmc=6849584 |pmid=29575449}}</ref> Stepen prostorne i vremenske varijacije služi kao pokazatelj sposobnosti ekosistema da izdrži ili se prilagodi prirodnim poremećajima.<ref>{{Cite journal |last1=Collins |first1=Scott L. |last2=Avolio |first2=Meghan L. |last3=Gries |first3=Corinna |last4=Hallett |first4=Lauren M. |last5=Koerner |first5=Sally E. |last6=La Pierre |first6=Kimberly J. |last7=Rypel |first7=Andrew L. |last8=Sokol |first8=Eric R. |last9=Fey |first9=Samuel B. |last10=Flynn |first10=Dan F. B. |last11=Jones |first11=Sydney K. |last12=Ladwig |first12=Laura M. |last13=Ripplinger |first13=Julie |last14=Jones |first14=Matt B. |date=2018 |title=Temporal heterogeneity increases with spatial heterogeneity in ecological communities |url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ecy.2154 |journal=Ecology |language=en |volume=99 |issue=4 |pages=858–865 |doi=10.1002/ecy.2154 |pmid=29352480 |bibcode=2018Ecol...99..858C |issn=1939-9170}}</ref> Stepen u kojem globalni događaji utiču na varijabilnost ekosistema zavisi od njihove ozbiljnosti, prostorne distribucije njihovih efekata i brzine kojom se dešavaju. Ovi faktori utiču na to koliko brzo [[ekosistem]] može reagovati na promjene u okolini.<ref name=":1">{{Citation |last1=Kratz |first1=Timothy K. |chapter=Causes and Consequences of Spatial Heterogeneity in Lakes |date=2005 |title=Ecosystem Function in Heterogeneous Landscapes |pages=329–347 |editor-last=Lovett |editor-first=Gary M. |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/0-387-24091-8_16 |access-date=2025-04-03 |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/0-387-24091-8_16 |isbn=978-0-387-24091-6 |last2=MacIntyre |first2=Sally |last3=Webster |first3=Katherine E. |editor2-last=Turner |editor2-first=Monica G. |editor3-last=Jones |editor3-first=Clive G. |editor4-last=Weathers |editor4-first=Kathleen C.}}</ref> === Opstanak i otpornost ekosistema === Nivo prostorne i vremenske heterogenosti u ekosistemu utiče na opstanak tako što utiče na [[kretanje]], dostupnost i raspoloživost [[nutrijent|hranjivih tvari]]. Kako se geografska skala i vremenski raspon koji se razmatraju povećavaju, tako se povećava i potencijal za raznolikost i veću heterogenost, što u konačnici podržava veću biodiverzitet.<ref name=":1"/> Heterogeno okruženje omogućava pristup širem spektru resursa na većem području, stvarajući potencijal za pogodne životne uslove za brojne vrste.<ref>{{Cite journal |last1=Agra |first1=Janaina |last2=Cornelissen |first2=Tatiana |last3=Viana-Junior |first3=Arleu Barbosa |last4=Callisto |first4=Marcos |date=2024 |title=A global synthesis and meta-analysis of the environmental heterogeneity effects on the freshwater biodiversity |url=https://nsojournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/oik.10186?utm_source=chatgpt.com |journal=Oikos |language=en |volume=2024 |issue=1 |doi=10.1111/oik.10186 |bibcode=2024Oikos2024E0186A |issn=1600-0706}}</ref>{{AI-retrieved source|date=March 2026|checked=no}} Heterogenost okoline povezana je s opstankom [[vrsta]] u nepovoljnim uvjetima. Dugotrajna izloženost značajnim promjenama u okolini potiče toleranciju na neoptimalne životne uvjete, smanjujući ukupnu stopu izumiranja vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Qian |first1=Hong |last2=Qian |first2=Shenhua |last3=Zhang |first3=Jian |last4=Kessler |first4=Michael |date=2024-02-05 |title=Effects of climate and environmental heterogeneity on the phylogenetic structure of regional angiosperm floras worldwide |journal=Nature Communications |language=en |volume=15 |issue=1 |page=1079 |doi=10.1038/s41467-024-45155-9 |doi-access=free|pmid=38316752 |pmc=10844608 |bibcode=2024NatCo..15.1079Q |issn=2041-1723}}</ref> Ekološka varijansa omogućava potencijal [[ekološka niša|izgradnje niša]]. Na taj način smanjuje se stepen selekcijskih pritisaka i konkurencije između vrsta, čime se promoviše koegzistencija među vrstama.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Hui |first1=Cang |last2=Li |first2=Zizhen |last3=Yue |first3=Dong-xia |date=2004-09-15 |title=Metapopulation dynamics and distribution, and environmental heterogeneity induced by niche construction |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0304380004001103 |journal=Ecological Modelling |volume=177 |issue=1 |pages=107–118 |doi=10.1016/j.ecolmodel.2003.11.016 |bibcode=2004EcMod.177..107H |issn=0304-3800}}</ref> Heterogenost okoline podstiče ekološku interakciju među vrstama što doprinosi stabilnosti ekosistema, u konačnici povećavajući vjerojatnoću preživljavanja.<ref name=":2"/> == Primjeri genetičke heterogenosti kod uobičajenih stanja == === Cistasta fibroza === [[Cistasta fibroza]] nasljedni je autosomno recesivni [[genetički poremećaj]] koji nastaje mutacijom u jednom genu koji kodira [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze]]. Istraživanja su identificirala preko 2.000 mutacija povezanih s cistastom fibrozom u genu koji kodira regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze s različitim stupnjevima učestalosti unutar populacije koja nosi bolest.<ref>{{cite journal |last1=Bobadilla |first1=Joseph |last2=Macek |first2=Milan |last3=Fine |first3=Jason |last4=Farrell |first4=Phillip |date=May 3, 2002 |title=Cystic fibrosis: A worldwide analysis of CFTR mutations—correlation with incidence data and application to screening |journal=Human Mutation |volume=19 |issue=6 |pages=575–606 |doi=10.1002/humu.10041 |pmid=12007216 |doi-access=free}}</ref> Ove [[mutacije]] također proizvode različite stepene [[fenotip]]ova bolesti, a mogu djelovati i u kombinacijama kako bi proizvele aditivne fenotipske efekte.<ref>{{cite journal |last1=Drumm |first1=Mitchell |last2=Ziady |first2=Assem |last3=Davis |first3=Pamela |date=May 21, 2014 |title=Genetic Variation and Clinical Heterogeneity in Cystic Fibrosis |journal=Annu Rev Pathol |volume=7 |pages=267–282 |doi=10.1146/annurev-pathol-011811-120900 |pmc=4029837 |pmid=22017581}}</ref> === Alzheimerova bolest === [[Alzheimerova bolest]] složeni je neurodegenerativni poremećaj s više fenotipskih podtipova, uključujući kliničke i predkliničke, koji su rezultat različitog genetičkog porijekla.<ref>{{cite journal |last1=Varol |first1=Erdem |last2=Sotiras |first2=Aristeidis |last3=Davatzikos |first3=Christos |date=February 23, 2016 |title=HYDRA: Revealing heterogeneity of imaging and genetic patterns through a multiple max-margin discriminative analysis framework |journal=NeuroImage |volume=145 |issue=2017 |pages=346–364 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.02.041 |pmc=5408358 |pmid=26923371}}</ref> Dosadašnja istraživanja o [[hipoteza amiloidne kaskade|hipotezi amiloidne kaskade]] identifikovala su rijetke mutacije u tri gena koji kodiraju [[Amiloid-beta prekursorski protein|amiloidni prekursorski protein]] (''APP''), [[Presenilin-1|presenilin 1]] (''PS-1'') i [[Presenilin-2|prouzrokuju presenilin-2| [[sutosomno nasljeđivanje|autosomno dominantne]], rani oblik porodične Alchajmerove bolesti.<ref>{{cite journal |last1=Lambert |first1=Jean-Charles |last2=Amouyel |first2=Phillipe |date=August 2007 |title=Genetic heterogeneity of Alzheimer's disease: Complexity and advances |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=32 |issue=1 |pages=S62-70 |doi=10.1016/j.psyneuen.2007.05.015 |pmid=17659844 |s2cid=8114580}}</ref> Istraživanja su također otkrila povezanost četvrtog alela, [[Apolipoprotein E|apolipoprotein E4]] (''ApoE4''), s razvojem oblika bolesti s kasnim početkom i sporadičnih oblika, iako je patologija njegove uloge još uvijek uglavnom nepoznata.<ref>{{cite journal |last1=Ringman |first1=JM |last2=Goate |first2=A |last3=Masters |first3=CL |last4=Caims |first4=NJ |date=November 2014 |title=Genetic heterogeneity in Alzheimer disease and implications for treatment strategies. |journal=Curr Neurol Neurosci Rep |volume=14 |issue=11 |page=499 |doi=10.1007/s11910-014-0499-8 |pmc=4162987 |pmid=25217249}}</ref> === Nasljedna predispozicija za rak dojke === Utvrđeno je da mutacije u deset različitih gena doprinose nasljednom povećanom riziku od [[rak dojke|raka dojke]] i drugih [[sindrom raka| sindroma raka]]. Ovi geni, kada su funkcionalni, doprinose putu koji služi očuvanju genomskog integriteta.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc">{{cite journal |last1=Walsh |first1=Tom |last2=King |first2=Mary-Claire |date=February 2007 |title=Ten Genes for Inherited Breast Cancer |journal=Cell |volume=11 |issue=2 |pages=103–5 |doi=10.1016/j.ccr.2007.01.010 |pmid=17292821 |doi-access=free}}</ref> Mutacije u genima [[BRCA1]] i [[BRCA2]] rezultiraju visokim rizikom od raka dojke i [[rak jajnika|jajnika]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> Mutacije u ''[[p53]]'' i ''[[PTEN (gen)|PTEN]]'' povećavaju rizik od raka dojke povezanog s rijetkim sindromima raka. Mutacije u [[CHEK2]], ''[[ATM serin/treonin kinaza|ATM]]'', ''[[NBS1]]'', ''[[Rad50|RAD50]]'', ''[[BRIP1]]'' i ''[[PALB2]]'' mogu udvostručiti rizik od razvoja raka dojke.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc" /> Bialelne mutacije, u kojima su obje kopije određenog gena mutirane, u BRCA2, BRIP1 i PALB2 također uzrokuju [[Fanconijeva anemija|Fanconijevu anemiju]], [[Recesivni gen|recesivni sindrom]] koji dovodi do progresivnog [[otkaz koštane srži|otkaza koštane srži]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> == Reference== {{refspisak}} [[Kategorija:Klasična genetika]] n64biyyqz351c24mw3jfacektc7te94 3933968 3933966 2026-10-04T11:23:16Z Brocker-AB 186433 /* Uloga u bolestima */ 3933968 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|border|right|frameless|400x400px]] '''Genetička heterogenost''' odnosi se na različite genetićke uzroke iste bolesti i može se klasificirati u tri tipa: [[alelna heterogenost|alna]], [[lokusna heterogenost|lokusna]] i [[fenotipska heterogenost]]. '''Alelna heterogenost''' nastaje kada različite mutacije unutar istog gena dovode do iste bolesti.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last1=Woodward |first1=Alexa A. |last2=Urbanowicz |first2=Ryan J. |last3=Naj |first3=Adam C. |last4=Moore |first4=Jason H. |date=December 2022 |title=Genetic heterogeneity: Challenges, impacts, and methods through an associative lens |journal=Genetic Epidemiology |volume=46 |issue=8 |pages=555–571 |doi=10.1002/gepi.22497 |issn=1098-2272 |pmc=9669229 |pmid=35924480}}</ref> Naprimjer, mutiple mutacije u genu [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze|CFTR]] uzrokuju [[cistasta fibroza| cistastu fibrozu]]. '''Lolosna heterogenost ''' nastaje kada mutacije u različitim genima uzrokuju isti poremećaj. Kod ''[[retinitis pigmentosa]]'', mutacije u nekoliko gena, poput RHO i PRPF31, mogu dovesti do iste bolesti. Konačno, '''fenotipska heterogenost''' odnosi se na varijacije u ekspresiji bolesti, gdje osobe s istom genetičkom mutacijom mogu imati različite kliničke simptome ili težine. Primjer je [[Marfanov sindrom]], gdje mutacije u genu [[FBN1]] rezultiraju širokim rasponom manifestacija, od blagih do teških. Ove varijacije ističu složenost genetčkih bolesti i utječu na dijagnozu i liječenje.<ref>{{cite book|last1=Scriver|first1=Charles|title=Encyclopedia of Life Sciences|date=January 27, 2006|chapter=Allelic and Locus Heterogeneity|publisher=John Wiley & Sons|doi=10.1038/npg.els.0005481|isbn=978-0-470-01617-6}}</ref> == Uloga u bolestima == Na molekularnom nivou, ljudske bolesti pokazuju opsežnu genetičku heterogenost, više nego što se ranije znalo. Studije o raznim uobičajenim bolestima ističu da ova heterogenost utiče na uzroke bolesti na više načina. Rijetke [[mutacije]], iako pojedinačno neuobičajene, zajedno doprinose složenim poremećajima. Jedan gen može sadržavati brojne različite mutacije, od kojih svaka utiče na različite pojedince, dok ista mutacija može dovesti do različitih kliničkih simptoma zbog genetičkih i okolišnih faktora. Osim toga, mutacije u različitim genima unutar istog [[biološki put| biološkog puta]] mogu proizvesti slične bolesti. Pored akumulacije mutacija i genomske nestabilnosti, [[selekcijski pritisak]] također ima ključnu ulogu u oblikovanju genetičke heterogenosti kod bolesti. Neke genetičke varijante koje povećavaju rizik od bolesti opstaju u populacijama zbog historijskih prednosti. Naprimjer, ([[alel]] ''HbS'' [[anemija srpastih eritrocita|srpaste anemije]]) ostaje rasprostranjen u regijama endemskim za malariju jer pruža otpornost na bolest. Ova interakcija između evolucije i bolesti dodatno komplicira otkrivanje gena i razvoj personaliziranih tretmana.<ref>{{Cite journal |last=Allison |first=A. C. |date=1954-02-06 |title=Protection Afforded by Sickle-cell Trait Against Subtertian Malarial Infection |url=https://www.bmj.com/content/1/4857/290 |journal=Br Med J |language=en |volume=1 |issue=4857 |pages=290–294 |doi=10.1136/bmj.1.4857.290 |issn=0007-1447 |pmc=2093356 |pmid=13115700}}</ref> == Evolucijski utjecaj == Genetska heterogenost je pokretačka snaga u [[evolucija|evoluciji]], igrajući ključnu ulogu u [[adaptacija|adaptaciji]] i [[prirodno odabiranje|prirodnoj selekciji]]. Odnosi se na raznolikost genetskih razlika prisutnih unutar populacije, što je ključno za sposobnost vrste da se prilagodi promjenjivim okruženjima. Kada postoji genetska varijacija, prirodna selekcija može djelovati na nju, favorizirajući jedinke s povoljnim osobinama koje povećavaju njihove šanse za preživljavanje i reprodukciju. Vremenom, ove korisne osobine postaju češće unutar populacije, pokrećući evolucijske promjene. Heterogenost također omogućava širi raspon odgovora na selektivne pritiske, kao što su promjene u okolišu ili nove bolesti, osiguravajući da će neke jedinke posjedovati osobine koje im omogućavaju napredak.<ref name="ReferenceA"/> Bez genetske raznolikosti, populacija bi bila ranjivija na izumiranje jer bi imala manje mogućnosti za prilagođavanje novim izazovima. U suštini, genetska heterogenost potiče proces prirodne selekcije pružajući sirovinu za adaptaciju i evoluciju vrsta. == Heterogenost tumora == === Intratumorska vs. intertumorska heterogenost === Heterogenost tumora je direktno povezana sa genetičkom heterogenošću, jer genetičke varijacije pokreću raznolikost koja se vidi unutar i između [[tumor]]a. [[File:Intra Tumor vs Inter Tumor.jpg|right|frameless|450x450px]] Intratumorska heterogenost proizlazi iz genetičke heterogenosti unutar jednog tumora, što znači da različite ćelije raka unutar istog tumora mogu imati različite genetičke mutacije. To je rezultat kontinuirane genetičke nestabilnosti, gdje ćelije s vremenom akumuliraju nove mutacije, što dovodi do različitih subpopulacija s različitim stopama rasta, [[otpornost na lijekove|otpornošću na lijekove]] i metastatskim potencijalom. Ova genetička raznolikost otežava liječenje jer neke ćelije mogu preživjeti terapiju, dok druge umiru. S druge strane, intertumorska heterogenost odražava genetičku heterogenost između tumora, što znači da tumori različitih pacijenata (ili čak različiti tumori unutar istog pacijenta) mogu imati potpuno različite genetičke mutacije. To se događa zbog razlika u naslijeđenoj genetičkoj pozadini, izloženosti okolišu i specifičnim tkivima odakle tumori nastaju. Budući da tumori imaju jedinstvene genetičke profile, tretman koji je učinkovit za jednog pacijenta možda neće djelovati za drugog, što naglašava potrebu za [[personalizirana medicina| personaliziranom medicinom]].<ref>{{Cite journal |last1=Yancovitz |first1=Molly |last2=Litterman |first2=Adam |last3=Yoon |first3=Joanne |last4=Ng |first4=Elise |last5=Shapiro |first5=Richard L. |last6=Berman |first6=Russell S. |last7=Pavlick |first7=Anna C. |last8=Darvishian |first8=Farbod |last9=Christos |first9=Paul |last10=Mazumdar |first10=Madhu |last11=Osman |first11=Iman |last12=Polsky |first12=David |date=2012-01-03 |editor-last=Brandner |editor-first=Johanna M. |title=Intra- and Inter-Tumor Heterogeneity of BRAFV600EMutations in Primary and Metastatic Melanoma |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=1|doi=10.1371/journal.pone.0029336 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=3250426 |pmid=22235286|bibcode=2012PLoSO...729336Y }}</ref> === Uticaj na liječenje === Heterogenost tumora, genetička i fenotipska raznolikost unutar i između tumora, predstavlja značajne izazove u liječenju raka, posebno u rezistenciji na lijekove i personaliziranoj medicini.<ref>{{Cite journal |last1=Kravitz |first1=Richard L. |last2=Duan |first2=Naihua |last3=Braslow |first3=Joel |date=2004 |title=Evidence-Based Medicine, Heterogeneity of Treatment Effects, and the Trouble with Averages |journal=The Milbank Quarterly |language=en |volume=82 |issue=4 |pages=661–687 |doi=10.1111/j.0887-378X.2004.00327.x |issn=1468-0009 |pmc=2690188 |pmid=15595946}}</ref> Intratumorska heterogenost dovodi do rezistencije na lijekove, jer se tumori sastoje od različitih subpopulacija ćelija raka s različitim mutacijama. Kada se primijeni [[hemoterapija]] ili [[ciljana terapija]], neke ćelije mogu biti eliminisane, dok rezistentne preživljavaju i nastavljaju rasti. Ovo predstavlja stalni izazov za liječenje raka, jer se tumor s vremenom razvija i pojavljuju se mutacije rezistencije, čineći prethodno efikasne tretmane neefikasnim. Intertumorska heterogenost komplikuje personaliziranu medicinu, jer pacijenti s istom vrstom raka mogu imati znatno različite genetičke profile tumora. Precizna medicina se oslanja na genetičko sekvenciranje, kako bi prilagodila tretmane, ali jedna [[biopsija]] možda neće obuhvatiti punu genetičku složenost tumora. Ovo može rezultirati nepotpunim strategijama liječenja, jer različiti dijelovi tumora mogu sadržavati različite mutacije, smanjujući efikasnost ciljanih terapija.<ref name="ReferenceA"/> Razumijevanje heterogenosti tumora je ključno za razvoj preciznijih i prilagodljivijih tretmana, osiguravajući da terapije nisu samo efikasne protiv trenutnog stanja tumora, već i uzimaju u obzir njegovu dinamičku prirodu. === Tehnike za proučavanje heterogenosti tumora === ==== 1. Sekvenciranje pojedinačnih ćelija ==== [[Sekvenciranje pojedinačnih ćelija]] (scRNA-seq i scDNA-seq) omogućava analizu [[genom]]skih i [[transkriptom]]skih profila pojedinačnih ćelija, prevazilazeći ograničenja masovnog sekvenciranja koje maskira manjinske subpopulacije. Ova tehnika otkriva razlike u ekspresiji gena, mutacijama i epigenetičkim modifikacijama u pojedinačnim tumorskim ćelijama, omogućavajući rekonstrukciju klonske evolucije i identifikaciju rijetkih rezistentnih subklonova.<ref>{{Cite journal |last1=Patel |first1=Anoop P. |last2=Tirosh |first2=Itay |last3=Trombetta |first3=John J. |last4=Shalek |first4=Alex K. |last5=Gillespie |first5=Shawn M. |last6=Wakimoto |first6=Hiroaki |last7=Cahill |first7=Daniel P. |last8=Nahed |first8=Brian V. |last9=Curry |first9=William T. |last10=Martuza |first10=Robert L. |last11=Louis |first11=David N. |last12=Rozenblatt-Rosen |first12=Orit |last13=Suvà |first13=Mario L. |last14=Regev |first14=Aviv |last15=Bernstein |first15=Bradley E. |date=2014-06-20 |title=Single-cell RNA-seq highlights intratumoral heterogeneity in primary glioblastoma |journal=Science |volume=344 |issue=6190 |pages=1396–1401 |doi=10.1126/science.1254257 |pmc=4123637 |pmid=24925914|bibcode=2014Sci...344.1396P }}</ref> Bio je ključan u identifikaciji podtipova imunskih ćelija koje infiltriraju tumor i u praćenju linijskih odnosa tokom [[metastaza]].<ref>{{Cite journal |last1=Tirosh |first1=Itay |last2=Suvà |first2=Mario L. |date=2019 |title=Deciphering Human Tumor Biology by Single-Cell Expression Profiling |journal=Annual Review of Cancer Biology |language=en |volume=3 |pages=151–166 |doi=10.1146/annurev-cancerbio-030518-055609 |doi-access=free |issn=2472-3428}}</ref> ==== 2. Tehnike snimanja ==== Napredne metode snimanja, kao što su '''multipleksna imunohistohemija''', '''[[FISH| fluorescentna in situ hibridizacija]] (FISH)''' i '''[[multipleksno snimanje ionskim snopom]] (MIBI)''', omogućavaju prostornu vizualizaciju heterogenosti tumora. Ovi pristupi pružaju kontekst o tome kako su različite ćelijske populacije organizovane unutar [[tumorsko mikrookruženje|mikrookruženja tumora]] i kako one međusobno djeluju. Nove modalitete poput '''i'''maging masene citometrije i prostorne transkriptomike integrišu molekularne podatke sa arhitekturom tkiva visoke rezolucije.<ref>{{Cite journal |last1=Keren |first1=Leeat |last2=Bosse |first2=Marc |last3=Marquez |first3=Diana |last4=Angoshtari |first4=Roshan |last5=Jain |first5=Samir |last6=Varma |first6=Sushama |last7=Yang |first7=Soo-Ryum |last8=Kurian |first8=Allison |last9=Valen |first9=David Van |last10=West |first10=Robert |last11=Bendall |first11=Sean C. |last12=Angelo |first12=Michael |date=2018-09-06 |title=A Structured Tumor-Immune Microenvironment in Triple Negative Breast Cancer Revealed by Multiplexed Ion Beam Imaging |journal=Cell |language=English |volume=174 |issue=6 |pages=1373–1387.e19 |doi=10.1016/j.cell.2018.08.039 |issn=0092-8674 |pmc=6132072 |pmid=30193111}}</ref> ==== 3. Analiza biomarkera ==== Profiliranje biomarkera, korištenjem tehnika poput '''tečne biopsije''' (npr. cirkulirajuće tumorske [[DNK]] ili ctDNK), može uhvatiti genetički materijal izveden iz tumora koji se oslobađa u krv ili druge tjelesne tekućine, pružajući neinvazivni snimak heterogenosti tumora. Ovo je posebno korisno za praćenje odgovora na liječenje i pojave rezistencije u stvarnom vremenu. Međutim, [[osjetljivost i specifičnost]] takvih [[biomarker]] aovisi o opterećenju mutacijama tumora i stopi njihovog oslobađanja.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=Jonathan C. M. |last2=Massie |first2=Charles |last3=Garcia-Corbacho |first3=Javier |last4=Mouliere |first4=Florent |last5=Brenton |first5=James D. |last6=Caldas |first6=Carlos |last7=Pacey |first7=Simon |last8=Baird |first8=Richard |last9=Rosenfeld |first9=Nitzan |date=April 2017 |title=Liquid biopsies come of age: towards implementation of circulating tumour DNA |url=https://www.nature.com/articles/nrc.2017.7 |journal=Nature Reviews Cancer |language=en |volume=17 |issue=4 |pages=223–238 |doi=10.1038/nrc.2017.7 |pmid=28233803 |issn=1474-1768}}</ref> == Ćelijska i mikrobna heterogenost == Genetička heterogenost može se javiti na ćelijskom i mikrobnom nivou, gdje razlike u [[ekspresija gena| ekspresiji gena]] doprinose varijacijama u biološkim procesima. Ove razlike mogu uticati na ćelijsku funkciju, preživljavanje mikroba i primjenu u biotehnologiji. Čak i genetički identične mikrobne populacije mogu pokazivati heterogenost, gdje pojedinačne ćelije različito reaguju na faktore okoline.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599">{{Cite journal |last1=Lencastre Fernandes |first1=R. |last2=Nierychlo |first2=M. |last3=Lundin |first3=L. |last4=Pedersen |first4=A. E. |last5=Puentes Tellez |first5=P. E. |last6=Dutta |first6=A. |last7=Carlquist |first7=M. |last8=Bolic |first8=A. |last9=Schäpper |first9=D. |last10=Brunetti |first10=A. C. |last11=Helmark |first11=S. |last12=Heins |first12=A. -L. |last13=Jensen |first13=A. D. |last14=Nopens |first14=I. |last15=Rottwitt |first15=K. |date=2011-11-01 |title=Experimental methods and modeling techniques for description of cell population heterogeneity |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0734975011000425 |journal=Biotechnology Advances |volume=29 |issue=6 |pages=575–599 |doi=10.1016/j.biotechadv.2011.03.007 |pmid=21540103 |issn=0734-9750}}</ref> Napredak u analizama cijelog genoma i isplativom sekvenciranju sljedeće generacije (NGS) pružio je bolji uvid u stepen ćelijske heterogenosti.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Goldman |first1=Samantha L. |last2=MacKay |first2=Matthew |last3=Afshinnekoo |first3=Ebrahim |last4=Melnick |first4=Ari M. |last5=Wu |first5=Shuxiu |last6=Mason |first6=Christopher E. |date=2019-03-01 |title=The Impact of Heterogeneity on Single-Cell Sequencing |journal=Frontiers in Genetics |volume=10 |page=8 |doi=10.3389/fgene.2019.00008 |doi-access=free |pmid=30881372 |pmc=6405636 |issn=1664-8021}}</ref> === Varijabilnost u ekspresiji gena === [[Ekspresija gena]] može varirati među pojedinačnim ćelijama u tkivu, čak i u genetički identičnim populacijama.<ref name=":0"/> Faktori poput stohastičkih procesa, epigenetičkih modifikacija i uticaja okoline doprinose ovoj varijabilnosti.<ref>{{Cite journal |last1=Carter |first1=Benjamin |last2=Zhao |first2=Keji |date=April 2021 |title=The epigenetic basis of cellular heterogeneity |journal=Nature Reviews Genetics |volume=22 |issue=4 |pages=235–250 |doi=10.1038/s41576-020-00300-0 |pmid=33244170 |pmc=10880028 |issn=1471-0064}}</ref> Sekvenciranje [[RNK]] pojedinačnih ćelija otkrilo je razlike u transkripcijskoj aktivnosti koje mogu imati ulogu u procesima kao što su [[ćelijska diferencijacija]] i razvoj tumora. Heterogenost u ekspresiji gena može nastati zbog više faktora: * '''Ekstrinzična heterogenost''' rezultat je uticaja okoline kao što su stadij [[ćelijski ciklus|ćelijskog ciklusa]] i veličina ćelije, što dovodi do fenotipske plastičnosti kao odgovor na promjenjive uslove. * '''Intrinzična heterogenost''' nastaje zbog stohastičke ekspresije gena, gdje nasumične fluktuacije u transkripciji i translaciji uzrokuju varijabilnost u količini proteina među ćelijama. * '''Usmjerena heterogenost''' uključuje regulatorne mehanizme kao što su [[epigenetika]], [[alternativna prerada|alternativno splajsovanje]] i [[posttranslacijske modifikacije]] koje oblikuju ćelijsku raznolikost na kontroliran način. * '''Negenetička heterogenost''' doprinosi razvojnim procesima, kao što je diferencijacija pluripotentnih matičnih ćelija. Modifikacije RNK mogu uticati na ćelijske odgovore na bolesti i infekcije. U [[nervni sistem|nervnom sistemu]], heterogenost se uočava u mitohondrijskoj distribuciji unutar neurona, varirajući po regiji i energetičkim zahtjevima ćelija.<ref>{{Cite journal |last1=Keller |first1=Laura |last2=Pantel |first2=Klaus |date=October 2019 |title=Unravelling tumour heterogeneity by single-cell profiling of circulating tumour cells |url=https://www.nature.com/articles/s41568-019-0180-2 |journal=Nature Reviews Cancer |volume=19 |issue=10 |pages=553–567 |doi=10.1038/s41568-019-0180-2 |pmid=31455893 |issn=1474-1768}}</ref> === Adaptacija i otpornost mikroba === Populacije mikroba mogu pokazivati heterogenost u ekspresiji gena, što dovodi do varijacija u osobinama kao što je [[otpornost na antibiotike]]. Neke bakterijske subpopulacije mogu perzistirati uprkos liječenju antibioticima zbog razlika u regulaciji gena, fenomen relevantan za istraživanje otpornosti na antimikrobne lijekove i mikrobne ekologije.<ref>{{Cite journal |author=Zhenyu Wu |author2=Olivia Ginn |author3=Aaron Bivins |author4=Kyle Bibby |title=Correlation of Antibiotic Resistance Gene and Microbial Source Tracking Marker Removal through Activated Sludge Wastewater Treatment |journal=ACS ES&T Water |type=Supporting information |doi=10.1021/acsestwater.3c00308.s001}}</ref> Heterogenost u mikrobnim populacijama može poslužiti kao strategija preživljavanja: * Zaštita od rizika omogućava populaciji da održi jedinke s različitim osobinama, povećavajući vjerovatnoću preživljavanja u promjenjivim uslovima. * Slični principi primjenjuju se na heterogenost tumora, gdje genetičke i epigenetičke varijacije doprinose otpornosti na liječenje. * U mikrobnim sistemima, heterogenost može poboljšati robusnost populacije, pomažući u perzistenciji bakterija pod stresom.<ref name=":0"/> === Primjena u biotehnologiji === Razumijevanje ćelijske heterogenosti ima primjenu u biotehnologiji, uključujući tkivnu inženjerstvo, regenerativnu medicinu i sintetsku biologiju. Strategije za kontrolu ili iskorištavanje varijabilnosti genske ekspresije istražuju se za optimizaciju mikrobnih sistema i razvoj inženjerskih tkiva. Napredak u tehnikama analize pojedinačnih ćelija unaprijedio je istraživanja u ovim oblastima. Heterogenost se sve više prepoznaje kao faktor u optimizaciji bioprocesa: * Iako se u početku smatrala izazovom zbog svog potencijala da smanji efikasnost procesa, heterogenost se sada proučava zbog svojih potencijalnih koristi u bioprocesnom inženjerstvu. * Mehanički stres se koristio za manipulaciju morfologijama gljivica radi poboljšanja produktivnosti, a slični pristupi se mogu primijeniti i na upravljanje populacijom mikroba. * Mikrofluidni sistemi olakšavaju kontrolirano proučavanje ponašanja pojedinačnih ćelija, nudeći uvid u heterogenost populacije i nehomogenost [[bioreaktor]]a, što je važno za razvoj industrijskih bioprocesa.<ref name="Lencastre Fernandes 575–599"/> == Historija genetIčke heterogenosti == Koncept '''genetičke heterogenosti''' značajno se razvio tokom proteklog stoljeća, paralelno s napretkom u molekularnoj genetici, genomici i biologiji bolesti. Genetička heterogenost odnosi se na [[fenomen]] gdje jedan fenotip ili bolest mogu biti uzrokovani varijacijama u različitim genima ([lokusna heterogenost]]) ili različitim mutacijama unutar istog gena ([[alelna heterogenost]]).<ref>{{Cite journal |last1=McClellan |first1=Jon |last2=King |first2=Mary-Claire |date=2010-04-16 |title=Genetic Heterogeneity in Human Disease |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S009286741000320X |journal=Cell |language=English |volume=141 |issue=2 |pages=210–217 |doi=10.1016/j.cell.2010.03.032 |issn=0092-8674 |pmid=20403315}}</ref> === Rano prepoznavanje u Mendelovskoj genetici === Prepoznavanje genetičke heterogenosti datira još iz ranih studija o Mendelovskom nasljeđivanju. Početkom 20. stoljeća, istraživači su primijetili da se slični fenotipovi mogu nasljeđivati u različitim obrascima unutar porodica, što ukazuje na različite genetičke uzroke. Jedno od najranijih formalnih priznanja došlo je iz rada Archibalda Garroda o urođenim greškama metabolizma, početkom 1900-ih. On je postavio hipotezu da različiti biohemijski poremećaji mogu biti rezultat različitih naslijeđenih enzimskih defekata, postavljajući temelje za razumijevanje biohemijske i genetske raznolikosti.<ref>{{Cite journal |last=Garrod |first=A. E. |date=May 1996 |title=The incidence of alkaptonuria: a study in chemical individuality. 1902 |journal=Molecular Medicine |volume=2 |issue=3 |pages=274–282 |doi=10.1007/BF03401625 |issn=1076-1551 |pmc=2230159 |pmid=8784780}}</ref> === Otkriće potem rijetke bolesti === Do sredine 20. stoljeća, genetička heterogenost postala je ključni koncept u medicinskoj genetici. Proučavanje rijetkih nasljednih bolesti poput ''[[retinitis pigmentosa]]'' i ''[[osteogenesis imperfecta]]'' otkrilo je da pacijenti s klinički sličnim prezentacijama mogu imati mutacije u potpuno različitim genima..<ref>{{Cite journal |last1=Scriver |first1=Charles R. |last2=Waters |first2=Paula J. |date=July 1999 |title=Monogenic traits are not simple: lessons from phenylketonuria |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168952599017618 |journal=Trends in Genetics |language=en |volume=15 |issue=7 |pages=267–272 |doi=10.1016/S0168-9525(99)01761-8|pmid=10390625 }}</ref> Ovi nalazi uveli su formalnu razliku između '''heterogenosti lokusa''' i '''alelne heterogenosti''', pomažući kliničarima i istraživačima da bolje klasificiraju i dijagnosticiraju genetičke poremećaje. Naprimjer, utvrđeno je da je ''retinitis pigmentosa'', [[degenerativna bolest]] oka, uzrokovana mutacijama u više od 60 različitih gena, što pokazuje ekstremnu heterogenost lokusa.<ref>{{Cite journal |last1=Hartong |first1=Dyonne T. |last2=Berson |first2=Eliot L. |last3=Dryja |first3=Thaddeus P. |date=2006-11-18 |title=Retinitis pigmentosa |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140673606697407 |journal=The Lancet |language=English |volume=368 |issue=9549 |pages=1795–1809 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69740-7 |issn=0140-6736 |pmid=17113430}}</ref> Slično tome, [[cistasta fibroza]] uzrokovana je mutacijama u genu CFTR, ali je kod oboljelih osoba identificirano preko 2.000 različitih varijanti (alelna heterogenost).<ref>{{Cite web |title=Welcome to CFTR2 {{!}} CFTR2 |url=https://cftr2.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325172052/https://cftr2.org/ |archive-date=2025-03-25 |access-date=2025-04-02 |website=cftr2.org |language=en |url-status=live }}</ref> === Molekularna i genomska era === Pojavom [[molekularno kloniranje| molekularnog kloniranja]] 1970-ih i [[Sangerovsko sekvenciranje| Sangerovskog sekvenciranja]] 1980-ih, istraživači su mogli direktno identificirati mutacije odgovorne za različite nasljedne bolesti, potvrđujući široko rasprostranjeno postojanje i alelne i lokusne heterogenosti na molekularnom nivou. Završetak [[Projekat ljudskog genoma|Projekta ljudskog genoma]] (2003.) i kasniji razvoj [[sekvenciranje sljedeće generacije|sekvenciranja sljedeće generacije (NGS)]] revolucionirali su otkrivanje genetičke heterogenosti. Tehnike kao što su [[sekvenciranje cijelog egzoma|sekvenciranje cijelog egzoma (WES)]] i [[sekvenciranje cijelog genoma|sekvenciranje cijelog genoma (WGS)]] omogućile su istraživačima da istovremeno otkriju rijetke i uobičajene varijante u mnogim genima, ubrzavajući otkrivanje novih [[genu povezani s bolestima| gena povezanih s bolestima]] i njihovih varijanti.<ref>{{Cite journal |last1=Bamshad |first1=Michael J. |last2=Ng |first2=Sarah B. |last3=Bigham |first3=Abigail W. |last4=Tabor |first4=Holly K. |last5=Emond |first5=Mary J. |last6=Nickerson |first6=Deborah A. |last7=Shendure |first7=Jay |date=November 2011 |title=Exome sequencing as a tool for Mendelian disease gene discovery |url=https://www.nature.com/articles/nrg3031 |journal=Nature Reviews Genetics |language=en |volume=12 |issue=11 |pages=745–755 |doi=10.1038/nrg3031 |pmid=21946919 |issn=1471-0064}}</ref> Ove tehnologije dovele su do dubljeg razumijevanja genetske arhitekture složenih bolesti poput '''[[poremećaj iz autističnog spektra| poremećaja iz autističnog spektra]]''', '''[[shizofrenij|hizofrenije]]''' i raznih [[kancer]]a, koje često uključuju stotine doprinosećih lokusa s različitim stupnjevima penetracije i interakcije.<ref>{{Cite journal |last1=Visscher |first1=Peter M. |last2=Wray |first2=Naomi R. |last3=Zhang |first3=Qian |last4=Sklar |first4=Pamela |last5=McCarthy |first5=Mark I. |last6=Brown |first6=Matthew A. |last7=Yang |first7=Jian |date=2017-07-06 |title=10 Years of GWAS Discovery: Biology, Function, and Translation |journal=The American Journal of Human Genetics |language=English |volume=101 |issue=1 |pages=5–22 |doi=10.1016/j.ajhg.2017.06.005 |issn=0002-9297 |pmc=5501872 |pmid=28686856}}</ref> == Okolinska heterogenost == '''Heterogenost okoline''' odnosi se na stepen genetičke varijacije koja se akumulira u okolini tokom prostora i vremena, a koja doprinosi funkciji i raznolikosti [[ekosistem]]a i njegovih vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Moore |first1=Ian D. |last2=Norton |first2=T. W. |last3=Williams |first3=Jann E. |date=1993-10-01 |title=Modelling environmental heterogeneity in forested landscapes |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002216949390133T |journal=Journal of Hydrology |volume=150 |issue=2 |pages=717–747 |doi=10.1016/0022-1694(93)90133-T |bibcode=1993JHyd..150..717M |issn=0022-1694}}</ref> '''Prostorna''' '''heterogenost''' odnosi se na razlike između lokacija, dok '''vremenska heterogenost''' prikazuje kako promjene tokom vremena utiču na heterogenost ekosistema. To uključuje i kratkoročne sezonske promjene i dugoročne, generacijske promjene u kopnu i vegetaciji.<ref>{{Cite journal |last=Dronova |first=Iryna |date=2017-07-01 |title=Environmental heterogeneity as a bridge between ecosystem service and visual quality objectives in management, planning and design |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169204617300592#sec0010 |journal=Landscape and Urban Planning |volume=163 |pages=90–106 |doi=10.1016/j.landurbplan.2017.03.005 |bibcode=2017LUrbP.163...90D |issn=0169-2046}}</ref> === Pokretači prostorne i vremenske heterogenosti === Prostorna heterogenost je pod utjecajem globalnih promjena u okolišu kao što su prirodne katastrofe, zagađenje i obilje hemikalija. Vremenska heterogenost nastaje zbog faktora kao što su sezonske promjene, ekološka sukcesija i prirodni poremećaji.<ref>{{Cite journal |last1=Chang |first1=Cynthia C. |last2=Turner |first2=Benjamin L. |date=2019 |title=Ecological succession in a changing world |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1365-2745.13132 |journal=Journal of Ecology |language=en |volume=107 |issue=2 |pages=503–509 |doi=10.1111/1365-2745.13132 |bibcode=2019JEcol.107..503C |issn=1365-2745}}</ref> Naprimjer, temperatura i padavine variraju sezonski, što će utjecati na faktore važne za preživljavanje i reprodukciju, kao što su dostupnost hranjivih tvari i obrasci migracije.<ref>{{Cite journal |last1=Reid |first1=Jane M. |last2=Travis |first2=Justin M. J. |last3=Daunt |first3=Francis |last4=Burthe |first4=Sarah J. |last5=Wanless |first5=Sarah |last6=Dytham |first6=Calvin |date=2018 |title=Population and evolutionary dynamics in spatially structured seasonally varying environments |journal=Biological Reviews |language=en |volume=93 |issue=3 |pages=1578–1603 |doi=10.1111/brv.12409 |issn=1469-185X |pmc=6849584 |pmid=29575449}}</ref> Stepen prostorne i vremenske varijacije služi kao pokazatelj sposobnosti ekosistema da izdrži ili se prilagodi prirodnim poremećajima.<ref>{{Cite journal |last1=Collins |first1=Scott L. |last2=Avolio |first2=Meghan L. |last3=Gries |first3=Corinna |last4=Hallett |first4=Lauren M. |last5=Koerner |first5=Sally E. |last6=La Pierre |first6=Kimberly J. |last7=Rypel |first7=Andrew L. |last8=Sokol |first8=Eric R. |last9=Fey |first9=Samuel B. |last10=Flynn |first10=Dan F. B. |last11=Jones |first11=Sydney K. |last12=Ladwig |first12=Laura M. |last13=Ripplinger |first13=Julie |last14=Jones |first14=Matt B. |date=2018 |title=Temporal heterogeneity increases with spatial heterogeneity in ecological communities |url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ecy.2154 |journal=Ecology |language=en |volume=99 |issue=4 |pages=858–865 |doi=10.1002/ecy.2154 |pmid=29352480 |bibcode=2018Ecol...99..858C |issn=1939-9170}}</ref> Stepen u kojem globalni događaji utiču na varijabilnost ekosistema zavisi od njihove ozbiljnosti, prostorne distribucije njihovih efekata i brzine kojom se dešavaju. Ovi faktori utiču na to koliko brzo [[ekosistem]] može reagovati na promjene u okolini.<ref name=":1">{{Citation |last1=Kratz |first1=Timothy K. |chapter=Causes and Consequences of Spatial Heterogeneity in Lakes |date=2005 |title=Ecosystem Function in Heterogeneous Landscapes |pages=329–347 |editor-last=Lovett |editor-first=Gary M. |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/0-387-24091-8_16 |access-date=2025-04-03 |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/0-387-24091-8_16 |isbn=978-0-387-24091-6 |last2=MacIntyre |first2=Sally |last3=Webster |first3=Katherine E. |editor2-last=Turner |editor2-first=Monica G. |editor3-last=Jones |editor3-first=Clive G. |editor4-last=Weathers |editor4-first=Kathleen C.}}</ref> === Opstanak i otpornost ekosistema === Nivo prostorne i vremenske heterogenosti u ekosistemu utiče na opstanak tako što utiče na [[kretanje]], dostupnost i raspoloživost [[nutrijent|hranjivih tvari]]. Kako se geografska skala i vremenski raspon koji se razmatraju povećavaju, tako se povećava i potencijal za raznolikost i veću heterogenost, što u konačnici podržava veću biodiverzitet.<ref name=":1"/> Heterogeno okruženje omogućava pristup širem spektru resursa na većem području, stvarajući potencijal za pogodne životne uslove za brojne vrste.<ref>{{Cite journal |last1=Agra |first1=Janaina |last2=Cornelissen |first2=Tatiana |last3=Viana-Junior |first3=Arleu Barbosa |last4=Callisto |first4=Marcos |date=2024 |title=A global synthesis and meta-analysis of the environmental heterogeneity effects on the freshwater biodiversity |url=https://nsojournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/oik.10186?utm_source=chatgpt.com |journal=Oikos |language=en |volume=2024 |issue=1 |doi=10.1111/oik.10186 |bibcode=2024Oikos2024E0186A |issn=1600-0706}}</ref>{{AI-retrieved source|date=March 2026|checked=no}} Heterogenost okoline povezana je s opstankom [[vrsta]] u nepovoljnim uvjetima. Dugotrajna izloženost značajnim promjenama u okolini potiče toleranciju na neoptimalne životne uvjete, smanjujući ukupnu stopu izumiranja vrsta.<ref>{{Cite journal |last1=Qian |first1=Hong |last2=Qian |first2=Shenhua |last3=Zhang |first3=Jian |last4=Kessler |first4=Michael |date=2024-02-05 |title=Effects of climate and environmental heterogeneity on the phylogenetic structure of regional angiosperm floras worldwide |journal=Nature Communications |language=en |volume=15 |issue=1 |page=1079 |doi=10.1038/s41467-024-45155-9 |doi-access=free|pmid=38316752 |pmc=10844608 |bibcode=2024NatCo..15.1079Q |issn=2041-1723}}</ref> Ekološka varijansa omogućava potencijal [[ekološka niša|izgradnje niša]]. Na taj način smanjuje se stepen selekcijskih pritisaka i konkurencije između vrsta, čime se promoviše koegzistencija među vrstama.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Hui |first1=Cang |last2=Li |first2=Zizhen |last3=Yue |first3=Dong-xia |date=2004-09-15 |title=Metapopulation dynamics and distribution, and environmental heterogeneity induced by niche construction |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0304380004001103 |journal=Ecological Modelling |volume=177 |issue=1 |pages=107–118 |doi=10.1016/j.ecolmodel.2003.11.016 |bibcode=2004EcMod.177..107H |issn=0304-3800}}</ref> Heterogenost okoline podstiče ekološku interakciju među vrstama što doprinosi stabilnosti ekosistema, u konačnici povećavajući vjerojatnoću preživljavanja.<ref name=":2"/> == Primjeri genetičke heterogenosti kod uobičajenih stanja == === Cistasta fibroza === [[Cistasta fibroza]] nasljedni je autosomno recesivni [[genetički poremećaj]] koji nastaje mutacijom u jednom genu koji kodira [[regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze]]. Istraživanja su identificirala preko 2.000 mutacija povezanih s cistastom fibrozom u genu koji kodira regulator transmembranske provodljivosti cistaste fibroze s različitim stupnjevima učestalosti unutar populacije koja nosi bolest.<ref>{{cite journal |last1=Bobadilla |first1=Joseph |last2=Macek |first2=Milan |last3=Fine |first3=Jason |last4=Farrell |first4=Phillip |date=May 3, 2002 |title=Cystic fibrosis: A worldwide analysis of CFTR mutations—correlation with incidence data and application to screening |journal=Human Mutation |volume=19 |issue=6 |pages=575–606 |doi=10.1002/humu.10041 |pmid=12007216 |doi-access=free}}</ref> Ove [[mutacije]] također proizvode različite stepene [[fenotip]]ova bolesti, a mogu djelovati i u kombinacijama kako bi proizvele aditivne fenotipske efekte.<ref>{{cite journal |last1=Drumm |first1=Mitchell |last2=Ziady |first2=Assem |last3=Davis |first3=Pamela |date=May 21, 2014 |title=Genetic Variation and Clinical Heterogeneity in Cystic Fibrosis |journal=Annu Rev Pathol |volume=7 |pages=267–282 |doi=10.1146/annurev-pathol-011811-120900 |pmc=4029837 |pmid=22017581}}</ref> === Alzheimerova bolest === [[Alzheimerova bolest]] složeni je neurodegenerativni poremećaj s više fenotipskih podtipova, uključujući kliničke i predkliničke, koji su rezultat različitog genetičkog porijekla.<ref>{{cite journal |last1=Varol |first1=Erdem |last2=Sotiras |first2=Aristeidis |last3=Davatzikos |first3=Christos |date=February 23, 2016 |title=HYDRA: Revealing heterogeneity of imaging and genetic patterns through a multiple max-margin discriminative analysis framework |journal=NeuroImage |volume=145 |issue=2017 |pages=346–364 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.02.041 |pmc=5408358 |pmid=26923371}}</ref> Dosadašnja istraživanja o [[hipoteza amiloidne kaskade|hipotezi amiloidne kaskade]] identifikovala su rijetke mutacije u tri gena koji kodiraju [[Amiloid-beta prekursorski protein|amiloidni prekursorski protein]] (''APP''), [[Presenilin-1|presenilin 1]] (''PS-1'') i [[Presenilin-2|prouzrokuju presenilin-2| [[sutosomno nasljeđivanje|autosomno dominantne]], rani oblik porodične Alchajmerove bolesti.<ref>{{cite journal |last1=Lambert |first1=Jean-Charles |last2=Amouyel |first2=Phillipe |date=August 2007 |title=Genetic heterogeneity of Alzheimer's disease: Complexity and advances |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=32 |issue=1 |pages=S62-70 |doi=10.1016/j.psyneuen.2007.05.015 |pmid=17659844 |s2cid=8114580}}</ref> Istraživanja su također otkrila povezanost četvrtog alela, [[Apolipoprotein E|apolipoprotein E4]] (''ApoE4''), s razvojem oblika bolesti s kasnim početkom i sporadičnih oblika, iako je patologija njegove uloge još uvijek uglavnom nepoznata.<ref>{{cite journal |last1=Ringman |first1=JM |last2=Goate |first2=A |last3=Masters |first3=CL |last4=Caims |first4=NJ |date=November 2014 |title=Genetic heterogeneity in Alzheimer disease and implications for treatment strategies. |journal=Curr Neurol Neurosci Rep |volume=14 |issue=11 |page=499 |doi=10.1007/s11910-014-0499-8 |pmc=4162987 |pmid=25217249}}</ref> === Nasljedna predispozicija za rak dojke === Utvrđeno je da mutacije u deset različitih gena doprinose nasljednom povećanom riziku od [[rak dojke|raka dojke]] i drugih [[sindrom raka| sindroma raka]]. Ovi geni, kada su funkcionalni, doprinose putu koji služi očuvanju genomskog integriteta.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc">{{cite journal |last1=Walsh |first1=Tom |last2=King |first2=Mary-Claire |date=February 2007 |title=Ten Genes for Inherited Breast Cancer |journal=Cell |volume=11 |issue=2 |pages=103–5 |doi=10.1016/j.ccr.2007.01.010 |pmid=17292821 |doi-access=free}}</ref> Mutacije u genima [[BRCA1]] i [[BRCA2]] rezultiraju visokim rizikom od raka dojke i [[rak jajnika|jajnika]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> Mutacije u ''[[p53]]'' i ''[[PTEN (gen)|PTEN]]'' povećavaju rizik od raka dojke povezanog s rijetkim sindromima raka. Mutacije u [[CHEK2]], ''[[ATM serin/treonin kinaza|ATM]]'', ''[[NBS1]]'', ''[[Rad50|RAD50]]'', ''[[BRIP1]]'' i ''[[PALB2]]'' mogu udvostručiti rizik od razvoja raka dojke.<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc" /> Bialelne mutacije, u kojima su obje kopije određenog gena mutirane, u BRCA2, BRIP1 i PALB2 također uzrokuju [[Fanconijeva anemija|Fanconijevu anemiju]], [[Recesivni gen|recesivni sindrom]] koji dovodi do progresivnog [[otkaz koštane srži|otkaza koštane srži]].<ref name="Ten Genes for Inherited Breast Canc"/> == Reference== {{refspisak}} [[Kategorija:Klasična genetika]] ijxp2sw6cr7txm2oan0pk9h93qa4hf4 4 538469 3933970 2026-10-04T11:42:52Z Brocker-AB 186433 Nova stranica: [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|280px|thumb| Objašnjenje osnovne razlike između [[alelna heterogenost|alelne]] i lokusne heterogenosti]] '''Lokusna heterogenost ''' javlja se kada su [[mutacije]] na više [[genom]]skih lokusa sposobne proizvesti isti [[fenotip]] (tj. jednu [[osobina|osobinu]], obrazac osobina ili poremećaj), a svaka pojedinačna mutacija je dovoljna da nezavisno... 3933970 wikitext text/x-wiki [[Slika:Allelic Heterogeneity-Locus Heterogeneity.jpg|280px|thumb| Objašnjenje osnovne razlike između [[alelna heterogenost|alelne]] i lokusne heterogenosti]] '''Lokusna heterogenost ''' javlja se kada su [[mutacije]] na više [[genom]]skih lokusa sposobne proizvesti isti [[fenotip]] (tj. jednu [[osobina|osobinu]], obrazac osobina ili poremećaj), a svaka pojedinačna mutacija je dovoljna da nezavisno izazove specifični fenotip..<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Keith BP, Robertson DL, Hentges KE | title = Locus heterogeneity disease genes encode proteins with high interconnectivity in the human protein interaction network | journal = Frontiers in Genetics | volume = 5 | pages = 434 | date = 9. 12. 2014 | pmid = 25538735 | pmc = 4260505 | doi = 10.3389/fgene.2014.00434 | doi-access = free }}</ref> Lokusnu heterogenost ne treba miješati sa [[alelna heterogenost|alelnom heterogenošću]], u kojoj jedan fenotip može biti proizveden višestrukim mutacijama, od kojih se sve nalaze na istom lokusu na [[hromosom]]u.<ref name=":0"/> Isto tako, ne treba je miješati sa [[fenotipska heterogenost|fenotipskom heterogenošću]], u kojoj se različiti fenotipovi javljaju među organizmima sa identičnim [[genotip]]ovima i uslovima okoline.<ref>{{cite journal | vauthors = Ackermann M | title = A functional perspective on phenotypic heterogeneity in microorganisms | journal = Nature Reviews. Microbiology | volume = 13 | issue = 8 | pages = 497–508 | date = august 2015 | pmid = 26145732 | doi = 10.1038/nrmicro3491 | s2cid = 29846214 }}</ref> Lokusna i alelna heterogenost su dvije komponente [[genetička heterogenost|genetičke heterogenosti]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/genetics-dictionary|title=NCI Dictionary of Genetics Terms|date=20. 7. 2012|website=National Cancer Institute|language=en|access-date=27. 11. 2019}}</ref> Lokusna heterogenenost može imati značajne implikacije za niz ljudskih bolesti. Naprimjer, povezana je sa ''[[retinitis pigmentosa]]'',<ref>{{cite journal | vauthors = Daiger SP, Sullivan LS, Bowne SJ | title = Genes and mutations causing retinitis pigmentosa | journal = Clinical Genetics | volume = 84 | issue = 2 | pages = 132–41 | date = august 2013 | pmid = 23701314 | pmc = 3856531 | doi = 10.1111/cge.12203 }}</ref>[[Hipertrofijska kardiomiopatija|hipertrofijskom kardiomiopatijom]],<ref>{{cite journal | vauthors = Solomon SD, Jarcho JA, McKenna W, Geisterfer-Lowrance A, Germain R, Salerni R, Seidman JG, Seidman CE | display-authors = 6 | title = Familial hypertrophic cardiomyopathy is a genetically heterogeneous disease | journal = The Journal of Clinical Investigation | volume = 86 | issue = 3 | pages = 993–9 | date = septembar 1990 | pmid = 1975599 | pmc = 296820 | doi = 10.1172/JCI114802 }}</ref> ''[[osteogenesis imperfecta]]'',<ref>{{cite journal | vauthors = Van Dijk FS, Sillence DO | title = Osteogenesis imperfecta: clinical diagnosis, nomenclature and severity assessment | journal = American Journal of Medical Genetics. Part A | volume = 164A | issue = 6 | pages = 1470–81 | date = juni 2014 | pmid = 24715559 | pmc = 4314691 | doi = 10.1002/ajmg.a.36545 }}</ref> [[porodična hiperholesterolemija|porodičnom hiperholesterolemijom]],<ref>{{cite journal | vauthors = Goldstein JL, Dana SE, Brunschede GY, Brown MS | title = Genetic heterogeneity in familial hypercholesterolemia: evidence for two different mutations affecting functions of low-density lipoprotein receptor | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 72 | issue = 3 | pages = 1092–6 | date = mart 1975 | pmid = 236556 | pmc = 432472 | doi = 10.1073/pnas.72.3.1092 | bibcode = 1975PNAS...72.1092G | doi-access = free }}</ref> i [[gubitak sluha|gubitkom sluha]].<ref>{{Cite journal |last1=Keats |first1=Bronya J. B. |last2=Berlin |first2=Charles I. |date=1. 1. 1999 |title=Genomics and Hearing Impairment |url=https://genome.cshlp.org/content/9/1/7 |journal=Genome Research |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=7–16 |doi=10.1101/gr.9.1.7 |issn=1088-9051 |pmid=9927480|doi-access=free }}</ref> Heterogeni lokusi uključeni u formiranje istog fenotipa često doprinose sličnim biološkim putevima.<ref name=":0"/> Uloga i stepen heterogenosti lokusa je važno razmatranje u razumijevanju fenotipova bolesti i u razvoju terapijskog tretmana za ove bolesti.<ref name=":0"/> Otkrivanje uzročnih gena za bolesti na koje utiče lokusna heterogenost teško je postići metodama genetske analize kao što su [[vezani geni|genetička vezanost]] i [[Sekvenciranje cijelog genoma|sekvenciranje genoma]].<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Rehman AU, Santos-Cortez RL, Drummond MC, Shahzad M, Lee K, Morell RJ, Ansar M, Jan A, Wang X, Aziz A, Riazuddin S, Smith JD, Wang GT, Ahmed ZM, Gul K, Shearer AE, Smith RJ, Shendure J, Bamshad MJ, Nickerson DA, Hinnant J, Khan SN, Fisher RA, Ahmad W, Friderici KH, Riazuddin S, Friedman TB, Wilch ES, Leal SM | display-authors = 6 | title = Challenges and solutions for gene identification in the presence of familial locus heterogeneity | journal = European Journal of Human Genetics | volume = 23 | issue = 9 | pages = 1207–15 | date = septembar 2015 | pmid = 25491636 | pmc = 4538203 | doi = 10.1038/ejhg.2014.266 }}</ref> Ove metode se oslanjaju na poređenje oboljelih članova porodice, ali kada različiti članovi porodice imaju različite gene koji uzrokuju bolest, takvi geni možda neće biti precizno identificirani.<ref name=":1"/> Postojeće tehnike su modificirane, a razvijene su i nove tehnike kako bi se prevazišli ovi izazovi.<ref name=":1" /><ref>{{cite journal | vauthors = Wang D, Huang J | title = Detecting linkage disequilibrium in the presence of locus heterogeneity | journal = Annals of Human Genetics | volume = 70 | issue = Pt 3 | pages = 397–409 | date = maj 2006 | pmid = 16674561 | doi = 10.1111/j.1529-8817.2005.00229.x | s2cid = 25856694 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Pal DK, Greenberg DA | title = Evaluating genetic heterogeneity in complex disorders | language = english | journal = Human Heredity | volume = 53 | issue = 4 | pages = 216–26 | date = 2002 | pmid = 12435885 | doi = 10.1159/000066195 | s2cid = 46285173 }}</ref> == ''Retinitis pigmentosa'' == ''[[Retinitis pigmentosa]]'' stanje je koje uzrokuje oštećenje ćelija [[mrežnjača|mrežnječe]] osjetljivih na svjetlost.<ref>{{cite journal | vauthors = Hartong DT, Berson EL, Dryja TP | title = Retinitis pigmentosa | language = English | journal = Lancet | volume = 368 | issue = 9549 | pages = 1795–809 | date = novembar 2006 | pmid = 17113430 | doi = 10.1016/S0140-6736(06)69740-7 | s2cid = 24950783 | url = https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(06)69740-7/abstract | url-access = subscription }}</ref> Identificirano je preko 60 gena čije mutacije nezavisno uzrokuju ''retinitis pigmentosa'', a one se mogu [[nasljeđivanje|nasljeđivati]] ​​kao [[Autosomno nasljeđivanje|autosomno dominantni]], [[Autosomno nasljeđivanje|autosomno recesivni]] [[genetički poremećaj]] ili po [[spolno vezano nasljeđivanje|X-vezanom]] obrascu.<ref>{{Cite web|url=https://sph.uth.edu/retnet/sum-dis.htm|title=RetNet: Summaries|website=sph.uth.edu|access-date=27. 11. 2019}}</ref> Primjeri takvih gena uključuju gen za [[rodopsin]] (RHO), gen koji kodira za regulator [[GTPaza|GTPaze]] ''[[retinitis pigmentosa]]'' (RGPR) i gen koji kodira protein ''retinitis pigmentosa'' 2 (RP2).<ref>{{cite journal | vauthors = Ferrari S, Di Iorio E, Barbaro V, Ponzin D, Sorrentino FS, Parmeggiani F | title = Retinitis pigmentosa: genes and disease mechanisms | journal = Current Genomics | volume = 12 | issue = 4 | pages = 238–49 | date = juni 2011 | pmid = 22131869 | pmc = 3131731 | doi = 10.2174/138920211795860107 }}</ref> == Također pogledajte== * [[Alelna heterogenost]] * [[Spisak kožnih stanja uzrokovanih mutacijama u keratinima]] == Reference == {{Refspisak}} [[Kategorija:Mutacije]] [[Kategorija:Klasična genetika]] 6sq675hxjmfmaen7xusuxlnnf2wmg02 4 538470 3933971 2026-10-04T11:49:44Z Brocker-AB 186433 Nova stranica: [[File:Stat domain structure.png|thumb|350px|right| Domeni i mjesta kovalentne modifikacije STAT- proteina.]] {{Infokutija protein | Symbol = STAT-alpha | Name = STAT protein, all-alpha domain | image = Jakstat pathway.svg | width = | caption =JAK-stat put | Pfam= PF01017 | InterPro= IPR013800 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB= }} {{Infoktija protein | Symbol = STAT-bind | Name = STAT-protein, domen vezivanja DNK | image = PD... 3933971 wikitext text/x-wiki [[File:Stat domain structure.png|thumb|350px|right| Domeni i mjesta kovalentne modifikacije STAT- proteina.]] {{Infokutija protein | Symbol = STAT-alpha | Name = STAT protein, all-alpha domain | image = Jakstat pathway.svg | width = | caption =JAK-stat put | Pfam= PF01017 | InterPro= IPR013800 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB= }} {{Infoktija protein | Symbol = STAT-bind | Name = STAT-protein, domen vezivanja DNK | image = PDB_1uus_EBI.jpg | width = | caption = | Pfam= PF02864 | InterPro= IPR013801 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB= }} {{Infokutija protein | Symbol = STAT-int | Name = STAT protein, domen proteinske interakcije | image = PDB 1bgf EBI.jpg | width = | caption = Struktura [[N-kraj|amino-terminalnog]] domena interakcije proteina STAT-4.<ref name="pmid9461439">{{cite journal |vauthors=Vinkemeier U, Moarefi I, Darnell JE, Kuriyan J |title=Structure of the amino-terminal protein interaction domain of STAT-4 |journal=Science |volume=279 |issue=5353 |pages=1048–52 |date=February 1998 |pmid=9461439 |doi= 10.1126/science.279.5353.1048|bibcode=1998Sci...279.1048V }}</ref> | Pfam= PF02865 | InterPro= IPR013799 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB={{PDB3|1yvl}}A:2-122, {{PDB3|1bgf}}A:2-122 }} {{Infokutija protein | Symbol = Dict-STAT-coil | Name = Diktiostelijski STAT, spiralna zavojnica | image = PDB 1uur EBI.jpg | width = | caption = Struktura aktiviranog diktiostelijumskog STAT-a u njegovom obliku nevezanom za DNK | Pfam = PF09267 | Pfam_clan = | InterPro = IPR015347 | SMART = | PROSITE = | MEROPS = | SCOP = 1uur | TCDB = | OPM family = | OPM protein = | CAZy = | CDD = }} Članovi '''[[proteinska porodica|proteinske porodice]]''' '''signalnih transduktora i aktivatora transkripcije''' ('''STAT''') unutarćelijski su [[transkripcijski faktor]]i koji posreduju u mnogim aspektima ćelijskr [[imunost]]i, [[ćelijska proliferacija| ćelijske proliferacije]], [[apoptoza| apoptoze]] i [[ćelijska diferencijacija| ćelijske diferencijacije]]. Primarno ih aktiviraju Janus kinaze (JAK), povezane s membranskim receptorima. Disregulacija ovog puta često se primjećuje u primarnim tumorima i dovodi do povećane [[angiogeneza| angiogeneze]], što poboljšava preživljavanje tumora i imunosupresiju. Studije o [[genski nokaut| genskom nokautu]] pružile su dokaze da su STAT-proteini uključeni u razvoj i funkciju [[imunski sistem| imunskog sistema]] i imaju ulogu u održavanju imunske tolerancije i nadzora tumora. ==STAT-porodica== Prva dva STAT-proteina su identifikovana u [[interferon]]skom sistemu. Identificirano je sedam članova STAT-porodice kod sisara: [[STAT1]], [[STAT2]], [[STAT3]], [[STAT4]], [[STAT5]] ([[STAT5A]] i [[STAT5B]]) i [[STAT6]]. STAT1 homodimeri uključeni su u signalizaciju interferona tipa II i vežu se za promotor '''GAS''' (sekvenca aktivirana interferonom G'''amma '''A'''), kako bi indukovali ekspresiju [[Interferonom stimulirani gen|gena stimulisanih interferonom]] (ISG). U signalizaciji interferona tipa I, heterodimer STAT1-STAT2 se kombinuje sa '''IRF'''9 ('''I'''nterferon '''R'''odgovor '''F'''aktor) i formira '''ISGF'''3 ('''I'''interferon '''S'''stimulisan '''G'''en '''F'''aktor), koji se veže za '''ISRE''' ('''I'''interferon-'''S'''stimulisan '''R'''odgovor '''E'''lement) promotor kako bi indukovao ekspresiju ISG. ==Struktura== Svih sedam STAT-proteina dijele zajednički strukturni motiv koji se sastoji od [[N-terminal]]nog domena nakon kojeg slijedi [[spiralna zavojnica]], [[DNK-vezujući domen]], linker, [[SH2 domen|Src homologija 2 (SH2)]] i [[C-terminal]]ni [[transaktivacija|transaktivacijski domen]]. Mnoga istraživanja fokusirala su se na razjašnjavanje uloga koje svaki od ovih domena ima u regulaciji različitih STAT-izoformi. I N-terminalni i SH2 domen posreduju u formiranju homo– ili heterodimera, dok domen spiralne zavojnice djelimično funkcioniše kao [[signal jedarne lokalizacije]] (NLS). [[transkripcija (genetika)|Transkripcijska aktivnost]] i povezanost [[DNK]] određeni su domenima transaktivacije, odnosno vezivanja DNK. ==Aktivacija== Vanćelijsko vezivanje [[citokin]]a ili [[faktor rasta| faktora rasta]] indukuje aktivaciju receptor-povezanih [[Janus kinaza]], koje [[fosforilacija| fosforiliraju]] specifični tirozinski ostatak unutar STAT-proteina, promovirajući [[dimerizacija proteina|dimerizaciju]] putem svojih [[SH2-domen]]a. Fosforilirani dimer zatim se aktivno transportira u jedro, putem ternarnog kompleksa [[importin|importin α/β]]. Izvorno, STAT-proteini opisani su kao ''latentni'' [[citoplazma]]tski [[transkripcijski faktor]]i jer se smatralo da je za zadržavanje u jedru potrebna fosforilacija. Međutim, nefosforilirani STAT-proteini također se kreću između [[citosol]]a i jedra i imaju ulogu u [[ekspresija gena|ekspresiji gena]]. Nakon što STAT stigne do [[ćelijsko jedro|jedra]], veže se za konsenzusni motiv za prepoznavanje DNK koji se naziva gama-aktivirana mjesta (GAS) u [[promotor (genetika)|promotorskoj]] regiji [[citokin]]-[[inducibilni gen| inducibilnih gena]] i aktivira transkripciju. STAT-protein može biti defosforilisan jedarnim [[fosfataza]]ma, što dovodi do inaktivacije STAT-a i naknadnog transporta iz jedra pomoću [[eksportin]]-[[Ran (gen)|RanGTP]] kompleksa. ==Također pogledajte== *[[JAK-STAT put]] *[[DNK-vezujući protein ]] *[[STAT-inhibitor]] ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{MeshName|STAT+Transcription+Factors}} * [https://www.sdbonline.org/fly/gene/marelle.htm ''Drosophila'' ''Signal-transducer and activator of transcription protein at 92E'' - The Interactive Fly] {{Transkripcijski faktori|g4}} {{JAK-STAT signalni put}} {{Modulatori citokinskih receptora}} {{Portal|Biologija}} {{DEFAULTSORT:Stat Protein}} [[Kategorija:Ekspresija gena]] [[Kategorija:Imunološki sistem]] [[Kategorija: Proteinske porodice]] [[Kategorija:Transkripcijski faktori]] [[Kategorija:Transdukcija signala]] f1r1p6j78exyu6tghjihhdkmqogw9ay 3933972 3933971 2026-10-04T11:58:16Z Brocker-AB 186433 3933972 wikitext text/x-wiki [[File:Stat domain structure.png|thumb|350px|right| Domeni i mjesta kovalentne modifikacije STAT- proteina.]] {{Infokutija protein | Symbol = STAT-alpha | Name = STAT protein, all-alpha domain | image = Jakstat pathway.svg | width = | caption =JAK-stat put | Pfam= PF01017 | InterPro= IPR013800 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB= }} {{Infoktija protein | Symbol = STAT-bind | Name = STAT-protein, domen vezivanja DNK | image = PDB_1uus_EBI.jpg | width = | caption = | Pfam= PF02864 | InterPro= IPR013801 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB= }} {{Infokutija protein | Symbol = STAT-int | Name = STAT protein, domen proteinske interakcije | image = PDB 1bgf EBI.jpg | width = | caption = Struktura [[N-kraj|amino-terminalnog]] domena interakcije proteina STAT-4.<ref name="pmid9461439">{{cite journal |vauthors=Vinkemeier U, Moarefi I, Darnell JE, Kuriyan J |title=Structure of the amino-terminal protein interaction domain of STAT-4 |journal=Science |volume=279 |issue=5353 |pages=1048–52 |date=February 1998 |pmid=9461439 |doi= 10.1126/science.279.5353.1048|bibcode=1998Sci...279.1048V }}</ref> | Pfam= PF02865 | InterPro= IPR013799 | SMART= | Prosite = | SCOP = 1bgf | TCDB = | OPM family= | OPM protein= | PDB={{PDB3|1yvl}}A:2-122, {{PDB3|1bgf}}A:2-122 }} {{Infokutija protein | Symbol = Dict-STAT-coil | Name = Diktiostelijski STAT, spiralna zavojnica | image = PDB 1uur EBI.jpg | width = | caption = Struktura aktiviranog diktiostelijumskog STAT-a u njegovom obliku nevezanom za DNK | Pfam = PF09267 | Pfam_clan = | InterPro = IPR015347 | SMART = | PROSITE = | MEROPS = | SCOP = 1uur | TCDB = | OPM family = | OPM protein = | CAZy = | CDD = }} Članovi '''[[proteinska porodica|proteinske porodice]]''' '''signalnih transduktora i aktivatora transkripcije''' ('''STAT''') unutarćelijski su [[transkripcijski faktor]]i koji posreduju u mnogim aspektima ćelijskr [[imunost]]i, [[ćelijska proliferacija| ćelijske proliferacije]], [[apoptoza| apoptoze]] i [[ćelijska diferencijacija| ćelijske diferencijacije]]. Primarno ih aktiviraju Janus kinaze (JAK), povezane s membranskim receptorima. Disregulacija ovog puta često se primjećuje u primarnim tumorima i dovodi do povećane [[angiogeneza| angiogeneze]], što poboljšava preživljavanje tumora i imunosupresiju. Studije o [[genski nokaut| genskom nokautu]] pružile su dokaze da su STAT-proteini uključeni u razvoj i funkciju [[imunski sistem| imunskog sistema]] i imaju ulogu u održavanju imunske tolerancije i nadzora tumora. ==STAT-porodica== Prva dva STAT-proteina su identifikovana u [[interferon]]skom sistemu. Identificirano je sedam članova STAT-porodice kod sisara: [[STAT1]], [[STAT2]], [[STAT3]], [[STAT4]], [[STAT5]] ([[STAT5A]] i [[STAT5B]]) i [[STAT6]]. STAT1 homodimeri uključeni su u signalizaciju interferona tipa II i vežu se za promotor '''GAS''' (sekvenca aktivirana interferonom G'''amma '''A'''), kako bi indukovali ekspresiju [[Interferonom stimulirani gen|gena stimulisanih interferonom]] (ISG). U signalizaciji interferona tipa I, heterodimer STAT1-STAT2 se kombinuje sa '''IRF'''9 ('''I'''nterferon '''R'''odgovor '''F'''aktor) i formira '''ISGF'''3 ('''I'''interferon '''S'''stimulisan '''G'''en '''F'''aktor), koji se veže za '''ISRE''' ('''I'''interferon-'''S'''stimulisan '''R'''odgovor '''E'''lement) promotor kako bi indukovao ekspresiju ISG. ==Struktura== Svih sedam STAT-proteina dijele zajednički strukturni motiv koji se sastoji od [[N-terminal]]nog domena nakon kojeg slijedi [[spiralna zavojnica]], [[DNK-vezujući domen]], linker, [[SH2 domen|Src homologija 2 (SH2)]] i [[C-terminal]]ni [[transaktivacija|transaktivacijski domen]]. Mnoga istraživanja fokusirala su se na razjašnjavanje uloga koje svaki od ovih domena ima u regulaciji različitih STAT-izoformi. I N-terminalni i SH2 domen posreduju u formiranju homo– ili heterodimera, dok domen spiralne zavojnice djelimično funkcioniše kao [[signal jedarne lokalizacije]] (NLS). [[transkripcija (genetika)|Transkripcijska aktivnost]] i povezanost [[DNK]] određeni su domenima transaktivacije, odnosno vezivanja DNK. ==Aktivacija== Vanćelijsko vezivanje [[citokin]]a ili [[faktor rasta| faktora rasta]] indukuje aktivaciju receptor-povezanih [[Janus kinaza]], koje [[fosforilacija| fosforiliraju]] specifični tirozinski ostatak unutar STAT-proteina, promovirajući [[dimerizacija proteina|dimerizaciju]] putem svojih [[SH2-domen]]a. Fosforilirani dimer zatim se aktivno transportira u jedro, putem ternarnog kompleksa [[importin|importin α/β]]. Izvorno, STAT-proteini opisani su kao ''latentni'' [[citoplazma]]tski [[transkripcijski faktor]]i jer se smatralo da je za zadržavanje u jedru potrebna fosforilacija. Međutim, nefosforilirani STAT-proteini također se kreću između [[citosol]]a i jedra i imaju ulogu u [[ekspresija gena|ekspresiji gena]]. Nakon što STAT stigne do [[ćelijsko jedro|jedra]], veže se za konsenzusni motiv za prepoznavanje DNK koji se naziva gama-aktivirana mjesta (GAS) u [[promotor (genetika)|promotorskoj]] regiji [[citokin]]-[[inducibilni gen| inducibilnih gena]] i aktivira transkripciju. STAT-protein može biti defosforilisan jedarnim [[fosfataza]]ma, što dovodi do inaktivacije STAT-a i naknadnog transporta iz jedra pomoću [[eksportin]]-[[Ran (gen)|RanGTP]] kompleksa. ==Također pogledajte== *[[JAK-STAT put]] *[[DNK-vezujući protein ]] *[[STAT-inhibitor]] ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{MeshName|STAT+Transcription+Factors}} * [https://www.sdbonline.org/fly/gene/marelle.htm ''Drosophila'' ''Signal-transducer and activator of transcription protein at 92E'' - The Interactive Fly] {{Transkripcijski faktori|g4}} {{JAK-STAT signalni put}} {{Modulatori citokinskih receptora}} {{Portal|Biologija}} {{DEFAULTSORT:Stat Protein}} [[Kategorija:Ekspresija gena]] [[Kategorija:Imunološki sistem]] [[Kategorija: Proteinske porodice]] [[Kategorija:Transkripcijski faktori]] [[Kategorija:Transdukcija signala]] jl5twqrtb8yoo3kgqj21ck374vadynq