Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic 0 2066 3934784 3922246 2026-10-11T22:57:39Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[6. august]] – [[Edith Achilles]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] i unutrašnji linkovi 3934784 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}}'''1892.''' (MDCCCXCII) je bila prijestupna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru i prijestupna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru, 1892. godine nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 892. godina 2. milenija, 92. godina 19. stoljeća i treća godina 1890-ih. Od početka 1892. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine. Na Samoi je ovo bila jedina prijestupna godina koja se protezala na 367 dana jer se ponavljao 4. juli. To znači da je međunarodna datumska linija povučena s istoka zemlje prema zapadu. == Događaji == === Januar === * [[1. januar]] – U [[Havana|Havani]] počelo četvrto [[Svjetsko prvenstvo u šahu 1892.|Svjetsko prvenstvo u šahu]] === Februar === * [[28. februar]] – Završeno četvrto [[Svjetsko prvenstvo u šahu 1892.|Svjetsko prvenstvo u šahu]]. === Mart === === April === * [[1. april]] – U [[Zagreb]]u počeo izlaziti list ''[[Sloboda (novine)|Sloga]]'', organ socijaldemokratije u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Slavonija|Slavoniji]]. === Maj === === Juni === * [[3. juni]] – Osnovan [[Liverpool FC]], jedan od najuspješnijih [[Engleska|engleskih]] [[nogomet]]nih klubova. === Juli === === August === * [[6. august]] – [[Edith Achilles]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] === Septembar === * [[9. septembar]] – [[Edward Emerson Barnard]] otkrio [[jupiter]]ov satelit [[Amalteja (mjesec)|Amalteju]]. === Oktobar === === Novembar === * [[19. novembar]] – Pariski dnevni list ''Le Siècle'' objavio djelomično ispunjen magični kvadrat 9 × 9, što je bila preteča modernog [[sudoku]]a. === Decembar === * [[1. decembar]] – [[Beluš Jungić]], [[bosanskohercegovački]] [[kompozitor]], [[dirigent]] i violončelist == 1892. u temama == {{Proširiti sekciju}} == Rođeni == === Januar === * [[3. januar]] – [[J. R. R. Tolkien]], britanski pisac * [[13. januar]] – [[Mohammad Ali Jamalzadeh]], iranski književnik * [[15. januar]] – [[Nurija Pozderac]], učitelj i [[političar]], učesnik [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] i potpredsjednik Izvršnog odbora [[AVNOJ]]-a === Februar === * [[12. februar]] – [[Theodor Plievier]], [[njemačka|njemački]] književnik === Mart === === April === * [[8. april]] – [[Mary Pickford]], američka filmska glumica === Maj === * [[7. maj]] – [[Josip Broz Tito]], predsjednik [[SFRJ|SFR Jugoslavije]] * [[15. maj]] – [[Walter Benjamin]], njemački filozof === Juni === * [[26. juni]] – [[Pearl S. Buck]] (pravo ime: ''Pearl Comfort Sydenstricker''), američka književnica === Juli === * [[12. juli]] – [[Bruno Schulz]], poljski pisac * [[22. juli]] – [[Arthur Seyss-Inquart]], [[austrija|austrijski]] i njemački nacistički političar * [[23. juli]] – [[Haile Selassie]], posljednji [[etiopija|etiopijski]] [[car]] === August === * [[18. august]] – [[Josip Matasović]], jugoslavenski i [[hrvatska|hrvatski]] [[historija|historičar]] === Septembar === === Oktobar === * [[9. oktobar]] – [[Ivo Andrić]], književnik i diplomat * [[31. oktobar]] – [[Aleksandar Aljehin]], [[Rusija|rusko]]-[[Francuska|francuski]] [[šah]]ist === Novembar === === Decembar === * [[1. decembar]] – [[Beluš Jungić]], bosanskohercegovački kompozitor * [[4. decembar]] – [[Francisco Franco]], [[Španija|španski]] [[general]] i diktator == Umrli == === Januar === * [[14. januar]] – [[Albert Viktor od Velike Britanije|Albert Viktor]], sin budućeg [[Spisak engleskih kraljeva|kralja]] [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Edvard VII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Edvarda VII]] === Februar === * [[2. februar]] – [[Darinka Petrović Njegoš]], [[Crna Gora|crnogorska]] princeza * [[27. februar]] – [[Louis Vuitton (dizajner)|Louis Vuitton]], francuski modni dizajner === Mart === * [[6. mart]] – [[Alice James]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[književnica]] * [[26. mart]] – [[Walt Whitman]], američki pjesnik === April === * [[17. april]] – [[Alexander Mackenzie (političar)|Alexander Mackenzie]], drugi [[Premijer Kanade|premijer]] [[Kanada|Kaanade]] === Maj === * [[5. maj]] – [[August Wilhelm von Hofmann]], njemački [[hemičar]] === Juni === === Juli === === August === * [[23. august]] – [[Deodoro da Fonseca]], prvi [[Predsjednik Brazila|predsjednik]] [[Brazil]]a === Septembar === === Oktobar === * [[6. oktobar]] – [[Alfred Tennyson]], engleski pjesnik === Novembar === === Decembar === * [[6. decembar]] – [[Werner von Siemens]], njemački [[izumitelj]] i industrijalist * [[18. decembar]] – [[Richard Owen]], engleski [[Paleontologija|paleontolog]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1892|1892.}} {{Normativna kontrola}} 7oiwmq11jzd4hctgyi569tbmcob9lju 0 4675 3934767 3922686 2026-10-11T16:07:41Z Bosancica by MK 173186 3934767 wikitext text/x-wiki {{FebruarKalendar}} '''7. februar / veljača (7. 2)''' jest 38. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Do kraja godine ima još 327 dana (328 u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). == Događaji == * [[1945]] – Partizanski odredi izvršili pokolj franjevaca na Širokom Brijegu * [[1964]] – ''The Beatles ''počinju svoju prvu turneju po SAD-u i ''stižu na ''njujorškom aerodromu ''John F. Kennedy Airport'', gdje ih očekivaju 5000 obožavalaca i 200 novinara. * [[1989]] – Počelo 24. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1989.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u u muškoj konkurenciji i 6. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1989.|prvenstvo]] u ženskoj konkurenciji, u [[Austrija|austrijskom]] gradu [[Feistritz]]u; * [[2014]] – Svečano otvaranje [[Zimske olimpijske igre 2014.|XXII zimskih olimpijskih igara]] u [[Soči]]ju. == Rođeni == === 17. vijek === * [[1693]] – [[Ana, carica Rusije]] === 19. vijek === * [[1812]] – [[Charles Dickens]], [[engleska|engleski]] [[književnik]] ("[[Oliver Twist]]") * [[1819]] – [[Sidonija Rubido]], [[hrvatska]] [[Opera|operna]] pjevačica * [[1870]] – [[Alfred Adler]], [[Austrija|austrijski]] [[Psihologija|psiholog]] * [[1875]] – [[Walter Courvoisier]], švicarski kompozitor === 20. vijek === * [[1906]] – [[Henry Pu Yi]], posljednji [[Kina|kineski]] [[car]] * [[1913]] – [[Oskar Danon]], [[bosanskohercegovački]] i [[Jugoslavija (SFRJ)|jugoslavenski]] kompozitor i dirigent * [[1915]] – [[Nedim Filipović]], [[bosanskohercegovački]] naučnik, intelektualac, orijentalist, filolog, turkolog, historičar-osmanist, akademik * [[1926]] – [[Mark Tajmanov]], [[SSSR|sovjetski]] i [[Rusija|ruski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] i [[pijanist]] * [[1927]] – [[Juliette Gréco]], [[francuska]] šansonjerka * [[1950]] – [[Lyn Yvonne Abramson]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[1953]] – [[Hasija Borić]], bosanskohercegovačka glumica i [[režiser]]ka * [[1954]] – [[Dieter Bohlen]], njemački [[muzičar]] i producent ("[[Modern Talking]]") * [[1969]] – [[Viktor Majgurov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]], [[Bjelorusija|bjeloruski]] i [[Rusija|ruski]] [[biatlon]]ac * [[1978]] – [[Ashton Kutcher]], američki [[glumac]] == Umrli == === 19. vijek === * [[1894]] - [[Adolphe Sax]], [[Belgija|belgijski]] pronalazač i [[muzičar]]; izumitelj [[saksofon]]a === 20. vijek === * [[1940]] – [[Josip Chládek Bohinjski]], [[Slovenija|slovenski]] [[kompozitor]] i [[dirigent]] * [[1979]] – [[Daniel Starch]], američki psiholog i stručnjak za istraživanje tržišta * [[1982]] – [[Luka Radetić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === 21. vijek === * [[2001]] – [[Dale Evans]], američka glumica i [[pjevač]]ica * [[2017]] – [[Tore Eriksson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[2019]] – [[Albert Finney]], [[britanija|britanski]] glumac * [[2020]] – [[Nexmije Pagarusha]], jugoslovenska i [[albanija|albanska]] pjevačica i glumica * [[2022.]] ** [[Andrzej Rapacz]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac ** [[Emina Zaimović]], bosanskohercegovačka [[Arhitektura|arhitektica]] == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|7 February}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/7/ Na današnji dan (7. februar), BBC.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203174616/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/7/ |date=3. 2. 2007 }} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/february-7/ Na današnji dan (7. februar), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Februar|*-07]] drcadz62081murutp15b9piqdwna3jt 0 4704 3934795 3900984 2026-10-12T00:53:30Z Bosancica by MK 173186 3934795 wikitext text/x-wiki {{MartKalendar}} '''7. mart / ožujak (7. 3)''' jest 66. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (67. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je 299 dana. == Događaji == * [[1876]] – [[Alexander Graham Bell]] patentirao [[telefon]]. * [[2024]] – [[Švedska]] se pridružila [[NATO]]-u, postavši njegova 32. članica. == Rođeni == === 18. vijek === * [[1785]] – [[Alessandro Manzoni]], italijanski književnik === 19. vijek === * [[1850]] – [[Tomáš Masaryk]], čehoslovački književnik, političar i osnivač Čehoslovačke * [[1866]] – [[Paul Ernst]], njemački književnik * [[1868]] – [[Giovanni Giacometti]], švicarski slikar * [[1872]] – [[Piet Mondrian]], nizozemski slikar * [[1875]] – [[Maurice Ravel]], [[Francuska|francuski]] [[kompozitor]], pijanista i [[dirigent]]; === 20. vijek === * [[1900]] – [[Fritz Wolfgang London]], njemački [[fizičar]] * [[1904]] – [[Reinhard Heydrich]], njemački političar, pripadnik [[SS]]-a * [[1908]] – [[Anna Magnani]], italijanska glumica * [[1921]] – [[Merle Gold]], američka astrofizičarka * [[1923]] – [[Milo Dor]], austrijski književnik * [[1926]] – [[Vera Horvat-Pintarić]], hrvatska historičarka umjetnosti * [[1943]] – [[Peter Carey]], australijski književnik * [[1952]] – [[Aleksandar Jelizarov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac * [[1959]] – [[Beat Meier]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[1960]] – [[Ivan Lendl]], čehoslovačko-američki teniser * [[1965]] – [[Anna-Lena Fritzon]], [[švedska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] * [[1968]] – [[Krystyna Liberda]], [[poljska]] [[biatlon]]ka == Umrli == === 13. vijek === * [[1274]] – [[Toma Akvinski]], [[italija]]nski [[filozofija|filozof]], [[teologija|teolog]] i [[pravo|pravnik]] === 16. vijek === * [[1517]] – [[Marija Aragonska i Kastiljska]], portugalska kraljica === 19. vijek === * [[1824]] – [[Ludwig Wilhelm Gilbert]], njemački fizičar i hemičar * [[1872]] – [[Carl Jaenisch]], [[Rusija|rusko]]-[[Finska|finski]] [[šah]]ist * [[1895]] – [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Albanija|albanski]] prevodilac === 20. vijek === * [[1942]] – [[Zenel Hajdini]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[1999]] – [[Stanley Kubrick]], američki filmski [[režiser]] i pisac === 21. vijek === * [[2003]] – [[Mehmed Alagić]], [[general]] [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] * [[2006]] – [[Estefania Aldaba-Lim]], [[Filipini|filipinska]] psihologinja, aktivistica, diplomatkinja * [[2011]] – [[Milka Ivić]], [[srbija]]nska [[Lingvistika|lingvistica]] * [[2012]] – [[Jeanne Achterberg]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[2018]] – [[Jovan Radulović]], srpski i jugoslavenski pisac * [[2021]] – [[Sven Nilsson (biatlonac)|Sven Nilsson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[2026.]] ** [[Lolo Letalu Matalasi Moliga]], poličar s ostrva [[Američka Samoa|Američke Samoe]] ** [[Samir Karabašić]], bosanskohercegovački kajakaš == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|7 March}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/7/ Na današnji dan (7. mart), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-7/ Na današnji dan (7. mart), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Mart|*-07]] pdruuzgko9zf7bvcptlbwbomkqx4i1q 0 4741 3934793 3842102 2026-10-12T00:50:46Z Bosancica by MK 173186 3934793 wikitext text/x-wiki {{AprilKalendar}} '''8. april / travanj (8. 4)''' jest 98. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (99. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je 267 dana. == Događaji == * [[1203]] – Na Bilinom Polju bosanski ban Kulin zajedno sa poglavarima bosanske crkve, pred izaslanikom rimskog pape (Ivanom de Kazamarisom), izjavio da se odriče svoje hereze. * [[1990]] – Održani prvi višestranački izbori u SFRJ biranjem članova [[Skupštinski izbori u SR Sloveniji 1990.|Skupštine SR Slovenije]]. * [[2005]] – Izdana verzija 5.04 (Hoary Hedgehog) [[Ubuntu (Linux distribucija)|Ubuntu Linuxa]]. * [[2015]] – U cijelom [[Washington, D.C.|Washingtonu]] nestalo struje nakon eksplozije u [[Električna centrala|elektrani]] u [[Maryland]]u. == Rođeni == === 19. vijek === * [[1859]] – [[Edmund Husserl]], njemački [[filozof]] * [[1892]] – [[Mary Pickford]], američka filmska glumica === 20. vijek === * [[1908]] – [[Ida Kar]], britanska fotografkinja, [[Armenija|armenskog]] porijekla * [[1911]] – [[Émil Cioran]], [[francuska|francuski]] pisac i filozof [[Rumunija|rumunskog]] porijekla * [[1925]] – [[George Stibitz]], američki istraživač * [[1929]] – [[Jacques Brel]], francuski šansonjer * [[1936]] – [[Milivoj Solar]], hrvatski teoretičar književnosti * [[1938]] – [[Kofi Annan]], afrički političar iz Gane i sedmi generalni sekretar Ujedinjenih nacija * [[1940]] – [[John Havlicek]], američki košarkaš * [[1942]] – [[Jeanne Achterberg]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[1948]] – [[Patty Pravo]], [[italija]]nska pjevačica * [[1951.]] ** [[Sergio Blažić]], hrvatski pjevač i član rok-grupe [[Atomsko sklonište]] ** [[Vasil Tupurkovski]], [[Sjeverna Makedonija|makedonski]] političar i pravnik * [[1954]] – [[John Schneider]], američki [[glumac]] * [[1955]] – [[Bruno Stojić]], bosanskohercegovački političar hrvatskog etniciteta i [[Ratni zločin|ratni zločinac]] * [[1966]] – [[Zehrudin Isaković]], [[bosanskohercegovački]] [[novinar]] i [[režiser]] * [[1968]] – [[Patricia Arquette]], američka glumica * [[1969.]] ** [[Arabella Kiesbauer]], njemačko-austrijska TV-voditeljica ** [[Dulce Pontes]], [[portugal]]ska [[kantautor]]ica * [[1970]] – [[Andrej Plenković]], hrvatski političar * [[1980]] – [[Bernadett Dira]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka * [[1995]] – [[Cedi Osman]], [[turska|turski]] [[košarka]]š === 21. vijek === * [[2003]] – [[Lena Repinc]], [[Slovenija|slovenska]] [[biatlon]]ka == Umrli == === 19. vijek === * [[1848]] – [[Gaetano Donizetti]], italijanski kompozitor === 20. vijek === * [[1905]] – [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup đakovačko-bosanski i srijemski (od 1849), političar, kulturni djelatnik i pisac * [[1973]] – [[Pablo Picasso]], španski slikar * [[1982]] – [[Branko Grković]], bosanskohercegovački kompozitor i korepetitor * [[1994]] – [[Kurt Cobain]], američki muzičar === 21. vijek === * [[2013]] – [[Margaret Thatcher]], britanska premijerka * [[2016]] – [[Elizabeth Roemer]], američka astronomkinja * [[2021]] – [[Jovan Divjak]], general [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] * [[2024]] – [[Peter Higgs]], britanski [[Teorijska fizika|teorijski fizičar]] * [[2026]] – [[Duško Vujošević]], crnogorski košarkaški trener == Praznici == * [[Svjetski dan Roma]]<!-- Ref: http://www.slobodnaevropa.org/archive/news/latest/500/500.html?id=25324467 --> == Vanjski linkovi == {{Commonscat|8 April}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/8 Na današnji dan (8. april), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-8/ Na današnji dan (8. april), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|apr008]] 9rvyoyy5q3nabjs3igi629r7hzt8zbe 0 4756 3934806 3824380 2026-10-12T07:33:04Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[1946]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] 3934806 wikitext text/x-wiki {{AprilKalendar}} '''23. april / travanj (23. 4)''' jest 113. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (114. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 252 dana. == Događaji == * [[1685]] – U [[london]]skom Westminster Abbeyju krunisan je [[Jakov II, kralj Engleske|Jakov II]] kao kralj od Engleske i Irske. * [[1838]] – U New York pristaju [[parobrod]]i "Great Western" i "Sirius" koji su kao prvi prešli [[Atlantski okean|Atlanski okean]]. * [[1919]] – U [[Beograd]]u završen [[Prvi osnivački kongres SRPJ(k)|Prvi osnivački kongres]] [[Socijalistička radnička stranka Jugoslavije (komunisti)|Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista)]]. * [[1941.|1941]] - Grčka vojska je kapitulirala pred trupama nacističke Njemačke; kralj i vlada napustili zemlju. * [[2018]] – [[Serž Sargsjan]] podnio ostavku na mjesto ministra vanjskih poslova [[Armenija|Armenije]] nakon velikih protesta u središtu glavnog grada [[Jerevan]]a. == Rođeni == === 16. vijek === * [[1564]] – [[William Shakespeare]], engleski književnik (datum rođenja se pretpostavlja) === 18. vijek === * [[1791]] – [[James Buchanan]], američki političar i predsjednik === 19. vijek === * [[1823]] – [[Abdul Medžid I]], osmanlijski sultan * [[1858]] – [[Max Planck]], njemački fizičar i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku * [[1867]] – [[Johannes Fibiger]], danski patolog i dobitnik Nobelove nagrade za medicinu * [[1891]] – [[Sergej Prokofjev]], ukrajinski kompozitor === 20. vijek === * [[1916]] – [[Ivo Lola Ribar]], jugoslavenski i [[hrvatska|hrvatski]] [[političar]], komunista i narodni heroj * [[1922]] – [[Fadil Hadžić]], [[režiser]] i [[scenarist]] * [[1928]] – [[Shirley Temple]], američka glumica i [[ambasador]]ica * [[1936]] – [[Roy Orbison]], američki [[pjevač]] * [[1939]] – [[Stanisław Wielgus]], [[nadbiskup]] Varšave * [[1940]] – [[Dietrich Schwanitz]], njemački književnik * [[1946]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[1951]] – [[Mirjana Bajraktarević]], bosanskohercegovačka pjevačica i kantautorica sevdalinki * [[1954]] – [[Michael Moore]], američki [[režiser]] * [[1968]] – [[Timothy McVeigh]], američki terorist * [[1971]] – [[Yukio Mochizuki]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac === 21. vijek === * [[2003]] – [[Lora Hristova]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1850]] – [[William Wordsworth]], engleski pjesnik * [[2007]] – [[Boris Jeljcin]], bivši predsjednik [[Rusija|Rusije]] == Praznici == * [[Svjetski dan knjige i autorskih prava]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|23 April}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/23 Na današnji dan (23. april), BBC.co.uk] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-23/ Na današnji dan (23. april), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|apr023]] bkqev62fiwzu5f6h1pm2mff0u4yrbb3 0 5075 3934808 3896006 2026-10-12T07:37:51Z Bosancica by MK 173186 Dodatno: [[2016]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] 3934808 wikitext text/x-wiki {{DecembarKalendar}} '''24. decembar / prosinac (24. 12)''' jest 358. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (359. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je sedam dana. == Događaji == * [[1046]] – ''Suidger'' postaje papa pod imenom [[Klement II]]. * [[1294]] – ''Benedetto Caetani'' postaje papa pod imenom [[Bonifacije VIII]]. * [[1777]] – Engleski moreplovac [[James Cook]] otkrio ostrvo [[Kiritimati]] u središnjem [[Pacifik]]u. * [[1814.|1814]] – [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] i [[Velika Britanija]] potpisale mir u Gentu u [[Belgija|Belgiji]]. * [[1838.|1838]] – Pod pritiskom [[Rusija|Rusije]] i političkih protivnika u [[Srbija|Srbiji]], knez [[Miloš Obrenović]] prihvatio je ''Turski ustav'' kojim je ograničena apsolutna kneževa vlast. * [[1865]] – [[Ku Klux Klan]] osnovan u [[Pulaski]], [[Tennessee]], [[SAD]]. * [[1871]] – Premijera opere ''[[Aida (opera)|Aida]]'' , [[Giuseppe Verdi]]. * [[1924]] – [[Albanija]] postala republika. * [[1934]] – U [[Ljubljana|Ljubljani]] započela [[Četvrta zemaljska konferencija KPJ|Četvrta zemaljska konferencija]] [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]. * [[1951]] – Osniva se [[Libija]] od prijašnjih italijanskih kolonija [[Cyrenaika]], [[Tripolitania]] i [[Fezzan]]. * [[1979.|1979]] – Lansirana prva evropska svemirska raketa [[Ariane 1]]. * [[1999.|1999]] – Djelo [[Mali princ]], autora [[Antoine de Saint-Exupéry]], proglašeno za knjigu vijeka u Francuskoj. == Rođeni == === 12. vijek === * [[1166]] – [[Ivan Bez Zemlje]], kralj [[Engleska|Engleske]] 1199–1216. === 15. vijek === * [[1461]] – [[Kristina Saksonska]], supruga kralja [[Ivan Danski|Ivana Danskog]], danska kraljica (1481–1513), norveška kraljica (1483–1513.) i švedska kraljica (1497–1501.) === 18. vijek === * [[1740]] – [[Anders Johan Lexell]], finski astronom i naučnik * [[1761]] – [[Selim III]], sultan Osmanskog Carstva === 19. vijek === * [[1806]] – [[Ferdinand Este-Austrijski]], sin kraljice Marije Terezije i cara Franje I * [[1812]] – [[Karl Eduard Zachariae]], njemački ratni ekspert * [[1818]] – [[James Prescott Joule]], britanski fizičar * [[1822]] – [[Charles Hermite]], francuski matematičar * [[1837]] – [[Elizabeta Amalija Bavarska]], austrijska carica (''Sisi'') * [[1838]] – [[John Morley]], britanski pisac i političar * [[1843]] – [[Lydia Koidula]], estonska književnica i pjesnikinja * [[1845.]] ** [[Fernand Cormon]], francuski umjetnik ** [[Georgije I Grčki|Georgije I]], kralj [[Grčka|Grčke]] [[1863]]–[[1913]]. * [[1861]] – [[Rudolf Arborelius]], švedski arhitekt * [[1868]] – [[Emanuel Lasker]], njemački šahista i matematičar * [[1884]] – [[Carl-Harald]], švedski glumac * [[1887]] – [[Eva Sachtleben]], švedska glumica === 20. vijek === * [[1905]] – [[Howard Hughes]], američki aeronautički inženjer, poslovni magnat, filmski producent i investitor * [[1906]] – [[Joseph Höffner]], njemački kardinal * [[1907]] – [[Cab Calloway]], američki muzičar * [[1910]] – [[Fritz Leiber]], američki pisac * [[1914]] – [[Herbert Reinecker]], njemački pisac * [[1922]] – [[Ava Gardner]], američka glumica * [[1925]] – [[Karl-Erik Stark]], švedski glumac * [[1929]] – [[Mary Higgins Clark]], američki pisac * [[1931.]] ** [[Mauricio Kagel]], argentinski kompozitor ** [[Jill Bennett]], američki glumac * [[1933]] – [[Eva Engström]], švedska glumica i pisac * [[1934]] – [[Stjepan Mesić]], hrvatski predsjednik i političar * [[1945.]] ** [[Lemmy Kilmister]], britanski muzičar, član [[Motorhead]]a ** [[Nicholas Meyer]], američki pisac, režiser i producent * [[1953]] – [[Mira Bosanac]], hrvatska glumica * [[1983]] – [[Irina Krush]], američka šahistkinja * [[1992]] – [[Michel Babatunde]], nigerijski nogometaš * [[1999]] – [[Darcie Morton]], [[Australija|australijska]] [[biatlon]]ka == Umrli == === 15. vijek === * [[1486]] – [[Ericus Olai]], švedski historičar === 16. vijek === * [[1524]] – [[Vasco da Gama]], portugalski moreplovac i istraživač === 19. vijek === * [[1850]] – [[Frédéric Bastiat]], francuski pisac * [[1863]] – [[William Makepeace Thackeray]], engleski književnik * [[1872]] – [[William John Macquorn Rankine]], škotski inženjer i fizičar === 20. vijek === * [[1927]] – [[Vladimir Bechterev]], ruski neurolog * [[1931]] – [[Lidija Ceraskaja]], ruska astronomkinja * [[1935]] – [[Alban Berg]], austrijski kompozitor * [[1937]] – [[Ola Wærhaug]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac i dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu * [[1938]] – [[Bruno Taut]], njemački arhitekta * [[1942]] – [[Bertil Schedin]], švedski glumac * [[1957]] – [[Norma Talmadge]], američka glumica * [[1973]] – [[Nils Johannisson]], švedski glumac * [[1974]] – [[Ida Kar]], britanska fotografkinja, [[armenija|armenskog]] porijekla * [[1975]] – [[Bernard Herrmann]], američki kompozitor * [[1982]] – [[Louis Aragon]], francuski pisac * [[1984]] – [[Peter Lawford]], britanski glumac * [[1986]] – [[Gardner Fox]], američki pisac * [[1987]] – [[M.G. Ramachandran]], [[indija|indijski]] političar i glumac * [[1989]] – [[Victor Fontana (biatlonac)|Victor Fontana]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac * [[1991]] – [[Franc Avbelj]], [[narodni heroj Jugoslavije]]. * [[1992]] – [[Mimmo Wåhlander]], [[švedska|švedski]] glumac * [[1994]] – [[John Osborne]], britanski dramatičar * [[1997]] – [[Toshirô Mifune]], [[japan]]ski glumac === 21. vijek === * [[2008]] – [[Bogosava Nikšić]], [[srbija]]nska glumica * [[2016]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] == Praznici == * Dan državnosti Libije == Vanjski linkovi == {{Commonscat|24 December}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/24 Na današnji dan (24. decembar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/december-24 Na današnji dan (24. decembar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Decembar|*-24]] dcjh45qyk4clss2a01ki9whdoby8dui 0 5873 3934769 3901672 2026-10-11T16:14:58Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[7. februar]] – [[Lyn Yvonne Abramson]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] i unutrašnji linkovi 3934769 wikitext text/x-wiki {{godina}} '''1950.''' (MCML) je uobičajena godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 1950. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 950. godina 2. milenija, 50. godina 20. stoljeća i prve godine decenije 1950-ih.{{Godina u drugim kalendarima}} == Događaji == * Osnovano [[Narodno pozorište u Zenici]] (Tada kao Oblasno pozorište). * Utemeljen Gradski muzej u [[Travnik]]u. * U Narodnoj skupštini [[Jugoslavija|Jugoslavije]] izglasan Zakon o predaji preduzeća na upravljanje radnicima, u skladu s [[Karl Marx|Marksovim]] “Fabrike radnicima – zemlja seljacima”. Ozakonjeno [[radničko samoupravljanje]]. * [[Miroslav Krleža]] u [[Zagreb]]u osniva [[Jugoslavenski leksikografski zavod]]. * Održane prve [[Dubrovačke ljetne igre]]. * U [[Indonezija|Indoneziji]] otkriven do sada najstariji [[Prahistorija|prahistorijski]] pećinski crtež. Starost crteža je [[uranij]]-[[torij]] analizom procijenjena na oko 40.000 godina. * [[23. februar]] - Održana [[7. dodjela "Zlatnog globusa"]]. * [[24. april]] - Počeo sa radom [[Muzej Hercegovine (Mostar)]]. * [[25. maj]] - Na sceni [[Narodno pozorište Sarajevo|Narodnog pozorišta u Sarajevu]] ''[[Sarajevski balet]]'' izveo svoju prvu samostalnu predstavu. * [[25. juni]] - Prelaskom [[Korejska demarkaciona linija|demarkacione linije]] od strane [[Korejska narodna armija|Sjevernokorejske armije]] ({{Kor|조선인민군|朝鮮人民軍|Joseon inmingun}}) ''(KNA)'', započeo je [[Korejski rat]]<ref name="history.com">http://www.history.com/topics/korean-war</ref>. * [[20. august]] – U [[Dubrovnik]]u započela [[Šahovska olimpijada 1950.|deveta šahovska olimpijada]], na kojoj je učestvovalo 16 država. * [[11. septembar]] – U [[Buenos Aires]]u završena [[Šahovska olimpijada 1950.|deveta šahovska olimpijada]], na kojoj je pobijedila ekipa Jugoslavije. * [[22. oktobar]] - U [[Argentina|Argentini]] započelo prvo [[svjetsko prvenstvo u košarci]]. * [[26. novembar]] - [[Kina|Kineske]] trupe izvršile invaziju na [[Koreja|Koreju]]. == Rođeni == === Januar=== * 3. januar – [[Vesna Vulović]], stjuardesa koja je preživjela pad sa visine 10.160 [[metar]]a bez padobrana i ušla u [[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovua knjigu rekorda]] * [[23. januar]] – [[Richard Dean Anderson]], američki glumac * [[31. januar]] – [[Nikolaj Kruglov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, trostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski]] i dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. === Februar === * [[3. februar]] – [[Milo Hrnić]], hrvatski pjevač * [[7. februar]] – [[Lyn Yvonne Abramson]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[10. februar]] – [[Mark Spitz]], američki plivač === Mart === * [[8. mart]] – [[Seid Memić Vajta]], [[bosanskohercegovački]] pjevač * [[9. mart]] – [[Milić Vukašinović]], bosanskohercegovački muzičar * [[11. mart]] – [[Sune Adolfsson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[20. mart]] – [[Albert Mächler]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[22. mart]] – [[Goran Bregović]], bosanskohercegovački [[muzičar]] i [[kompozitor]] * [[26. mart]] – [[Alan Silvestri]], američki [[kompozitor]] i [[dirigent]] === April === * [[22. april]] – [[Peter Frampton]], engleski kantautor i [[gitarist]] * [[23. april]] – [[Đurđica Barlović]], [[hrvatska]] pjevačica === Maj === * [[17. maj]] – [[Janez Drnovšek]], [[Slovenija|slovenski]] političar i državnik * [[24. maj]] – [[Antonio Zanardi Landi]], italijanski diplomata === Juni === * [[7. juni]] – [[Svjetlana Knežević]], [[srbija]]nska glumica * [[13. juni]] ** [[Katica Želi]], srbijanska glumica ** [[Bogosava Nikšić]], srbijanska glumica === Juli === * [[7. juli]] – [[Enver Hadžihasanović]], bosanskohercegovački [[general]] i osuđeni [[Ratni zločin|ratni zločinac]] * [[11. juli]] – [[Nicolae Veştea]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac * [[15. juli]] – [[Ivo Miro Jović]], bosanskohercegovački [[političar]] * [[24. juli]] – [[Jadranka Stojaković]], bosanskohercegovačka kantautorica * [[29. juli]] – [[Wang Yumjie]], [[Kina|kineski]] olimpijski [[biatlon]]ac === August === * [[5. august]] – [[Rosi Mittermaier]], [[njemačka]] [[alpska skijašica]] * [[8. august]] – [[Josef Keck]], [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[16. august]] – [[Neda Ukraden]], bosanskohercegovačka pjevačica * [[19. august]] – [[Aino Kallunki]], [[finska]] [[biatlon]]ka; * [[25. august]] – [[André Geourjon]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac === Septembar === * [[14. septembar]] – [[Ademir Kenović]], [[bosanskohercegovački]] [[režiser]] * [[21. septembar]] – [[Bill Murray]], [[Irska|irsko]]-[[SAD|američki]] [[glumac]], režiser i producent === Oktobar === * [[17. oktobar]] – [[Sandra Reemer]], [[nizozemska]] pjevačica * [[19. oktobar]] – [[Franjo Vladić]], jugoslavenski nogometaš * [[20. oktobar]] – [[Tom Petty]], američki muzičar * [[21. oktobar]] – [[Raimo Seppänen]]. [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[31. oktobar]] – [[Zaha Hadid]], [[britanija|britansko]]-[[Irak|iračka]] arhitektica === Novembar === * [[11. novembar]] – [[Gheorghe Gârniţă]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac === Decembar === * [[15. decembar]] - [[Ramiz Tahiri]], [[kosovo|kosovski]] i jugoslavenski kompozitor i dirigent * [[22. decembar]] – [[Zijah Sokolović]], [[bosanskohercegovački]] glumac i režiser * [[23. decembar]] – [[Vicente del Bosque]], [[španija|španski]] [[nogomet]]ni trener i bivši nogometaš * [[30. decembar]] – [[Bjarne Stroustrup]], [[računar]]ski stručnjak i tvorac [[programski jezik|programskog jezika]] [[C++]] == Umrli == * [[21. januar]] - [[George Orwell]], britanski [[pisac]] i [[novinar]] * [[3. maj]] – [[Boris Babkin]], [[rusija|ruski]] [[Fiziologija|fiziolog]] * [[11. maj]] - [[Royal Harwood Frost]], [[USA|američki]] [[astronom]] * [[2. novembar]] - [[George Bernard Shaw]], [[engleska|englesko]]-[[Irska|irski]] dramatičar * [[15. novembar]] - [[Agnes Repplier]], američka književnica * [[10. decembar]] - [[Kim Gyu-sik]] ({{kor|김규식|金奎植|}}), [[koreja|korejski]] [[političar]], [[Diplomatija|diplomat]] i [[pjesnik]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == [[Datoteka:Cecil Powell.jpg|mini|desno|150px|Cecil Powell]] * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Cecil Powell]], [[Velika Britanija]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Otto Diels]], [[Zapadna Njemačka]] ** [[Kurt Alder]], [[Zapadna Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Edward C. Kendall]], [[SAD]] ** [[Tadeus Reichstein]], [[SAD]] ** [[Philip S. Hench]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Bertrand Russell]], [[Velika Britanija]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Ralph Bunche]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|1950|1950.}} rlw2bd8flgwteqj61obm9lym607h56f 0 7633 3934807 3934582 2026-10-12T07:34:46Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[23. april]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] 3934807 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1946.''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXLVI]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]] u [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Oznaka 1946. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. == Događaji == * Osnovan [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization). * Osnovan [[Sarajevski balet]]. === Januar=== * [[31. januar]] – [[Jugoslavija]] proglašava [[Ustav Federativne narodne republike Jugoslavije|novi ustav]] po uzoru na [[SSSR]] i osniva šest konstitutivnih republika ([[NR Bosna i Hercegovina]], [[NR Hrvatska]], [[NR Makedonija]], [[NR Crna Gora]], [[NR Srbija]] i [[NR Slovenija]]). === Februar === === Mart === * [[29. mart]] – Osnovana [[mađarska]] avionska kompanija [[Malév Hungarian Airlines]]. * [[30. mart]] – Održana [[3. dodjela "Zlatnog globusa"]]; === April === * [[1. april]] – Prvom [[Oomladinska radna akcija|omladinskom radnom akcijom]] (ORA) u poslijeratnoj komunističkoj Jugoslaviji počela izgradnja željezničke pruge [[Brčko]] - [[Banovići]]. === Maj === * [[25. maj]] – [[Miroslav Tuđman]], [[Hrvatska|hrvatski]] naučnik i [[političar]] === Juni === === Juli === === August === * [[29. august]] – Donesena [[Rezolucija Vijeća sigurnosti broj 8]], o prijedlogu primanja [[Narodna republika Albanija|Narodne republike Albanije]], [[Narodna republika Mongolija|Narodne republike Mongolije]], [[Kraljevina Afganistan|Kraljevine Afganistana]], [[Jordan]]a, [[Irska|Irske]], [[Portugal]]a, [[Island]]a, [[Tajland|Sijam]]a (današnjeg Tajlanda) i [[Švedska|Švedske]] u članstvo [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. === Septembar === === Oktobar === === Novembar === * [[7. novembar]] – Nakon 190 dana završena prva savezna [[omladinska radna akcija]] na gradnji željezničke pruge [[Brčko]]-[[Banovići]], duge 190&nbsp;km. U akciji učestvovalo oko 70.000 osoba iz cijele zemlje i 2.000 iz inostranstva. * [[9. novembar]] – Sarajevska opera započela svoju umjetničku djelatnost svečanom premijerom "[[Prodana nevjesta]]" [[Bedrich Smetana|Bedricha Smetane]]. * [[19. novembar]] – [[Afganistan]], [[Island]] i [[Švedska]] pristupile [[UN|Ujedinjenim Narodima]]. * [[23. novembar]] – Bombardiranjem sjevernovijetnamskog grada Haiponga počeo je [[Prvi Indokineski rat]]. Komunistički vođa [[Hồ Chí Minh]] proglasio je 1945. na sjeveru zemlje nezavisnu Demokratsku Republiku [[Vijetnam]], dok je jug ostao pod francuskom kontrolom. Konflikt u koji su se 1964. uključile i [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], završen je 1975. pobjedom komunista. === Decembar === * [[7. decembar]] – Skupština [[FNRJ|FNR Jugoslavije]] donijela je zakon o nacionalizaciji kojim su obuhvaćena sva veća privatna preduzeća. Time je likvidiran i inostrani kapital, koji je u industriji i rudarstvu predratne Jugoslavije učestvovao sa oko 50 odsto. * [[10. decembar]] – Donesena [[Rezolucija Vijeća sigurnosti broj 12]], o ''grčkom pitanju'', i međunarodnim posljedicama [[Grčki građanski rat|Grčkog građanskog rata]]. == Rođeni == === Januar=== * [[1. januar]] ** [[Omer Hadžiselimović]], bosanskohercegovački anglista i historičar književnosti ** [[Smail Klarić]], bosanskohercegovački političar, prvi predsjednik Ratnog predsjedništva općine [[Mostar]] * [[2. januar]] – [[Andrzej Fiedor]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac * [[5. januar]] – [[Diane Keaton]], američka glumica, režiserka, [[filmski producent|producentica]] i [[scenarist]]ica * [[19. januar]] ** [[Dolly Parton]], američka [[kantri-muzika|kantri]]-[[pjevanje|pjevačica]] ** [[Mauri Röppänen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac i olimpijski [[Streljaštvo|sportski strijelac]] === Februar === * [[3. februar]] – [[Dunja Fališevac]], hrvatska akademkinja, filologinja i književna historičarka * [[4. februar]] ** [[Ken Thompson]], američki naučnik ** [[Usnija Redžepova]], makedonska pjevačica romsko-turskog porijekla * [[21. februar]] – [[Alan Rickman]], britanski glumac; === Mart === * [[8. mart]] ** [[Urs Brechbühl]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac ** [[Jasna Diklić]], bosanskohercegovačka pozorišna i filmska glumica; * [[11. mart]] – [[Vinnie Paul Abbott]], američki bubnjar * [[12. mart]] – [[Liza Minnelli]], američka glumica i pjevačica; * [[13. mart]] – [[Marius Falquy]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac * [[19. mart]] – [[Elliot Archilla]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac, koji je nastupao za [[Portoriko na Olimpijskim igrama|Portoriko]] === April === * [[3. april]] – [[John Morton]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[4. april]] – [[Lars-Göran Arwidson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac. * [[6. april]] – [[Nikša Gligo]], hrvatski muzikolog * [[23. april]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[24. april]] – [[Esko Karu]], [[Kanada|kanadski]] [[biatlon]]ac === Maj === * [[2. maj]] – [[David Suchet]], [[UK|britanski]] [[glumac]] * [[8. maj]] – [[Borislav Stjepanović]], [[bosanskohercegovački]] glumac i režiser; * [[15. maj]] – [[Ann Savage]], britanska astronomkinja * [[24. maj]] – [[Tansu Çiller]], turska političarka, prva žena premijerka Republike Turske; === Juni === * [[12. juni]] – [[Jean Manga-Onguéné]], kamerunski nogometaš i reprezentativac * [[14. juni]] – [[Donald Trump]], američki biznismen i [[političar]], [[Spisak predsjednika Sjedinjenih Američkih Država|45. i 47.]] [[predsjednik Sjedinjenih Američkih Država]] * [[16. juni]] – [[Rick Adelman]], američki košarkaš i trener === Juli === * [[6. juli]] ** [[George W. Bush]], američki političar i državnik; ** [[Sylvester Stallone]], američki glumac; * [[9. juli]] – [[Bon Scott]], bivši pjevač grupe [[AC/DC]]; * [[22. juli]] – [[Danny Glover]], američki glumac * [[25. juli]] – [[Ljupka Dimitrovska]], makedonska muzičarka * [[27. juli]] – [[Rade Šerbedžija]], hrvatski filmski, televizijski i pozorišni glumac, pjesnik i muzičar; * [[28. juli]] – [[Manabu Suzuki (biatlonac)|Manabu Suzuki]], [[japan]]ski olimpijski [[biatlon]]a === August === * [[10. august]] – [[Rifet Bahtijaragić]], bosanskohercegovački književnik; * [[13. august]] – [[Joachim Meischner]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac; * [[19. august]] – [[Bill Clinton]], američki političar i državnik; * [[25. august]] – [[Olga Hadžić]], srbijanska matematičarka === Septembar === * [[8. septembar]] – [[Beriz Belkić]], [[BiH|bosanskohercegovački]] političar; * [[10. septembar]] – [[Klaus Farbmacher]], [[Austrija|austrijski]] [[biatlon]]ac * [[15. septembar]] – [[Terry Morse (biatlonac)|Terry Morse]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac === Oktobar === * [[4. oktobar]] – [[Susan Sarandon]], američka glumica * [[20. oktobar]] – [[Elfriede Jelinek]], austrijska književnica; === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Sally Field]], američka glumica * [[16. novembar]] – [[Terrence McKenna]], američki pisac i filozof; * [[17. novembar]] – [[Terry Branstad]], američki političar i diplomata, 42. guverner Iowe i ambasador SAD-a u Kini * [[20. novembar]] – [[Duane Allman]], američki blues rock gitarista i vođa grupe [[The Allman Brothers Band]] * [[26. novembar]] – [[Jakša Fiamengo]], hrvatski pjesnik, pisac, novinar i akademik. === Decembar === * [[1. decembar]] – [[Kemal Kurspahić]], jugoslavenski novinar * [[5. decembar]] – [[Kazuo Sasakubo]], japanski biatlonac * [[10. decembar]] – [[Fadil Redžić]], bosanskohercegovački muzičar; * [[18. decembar]] – [[Milena Zupančič]], slovenska glumica * [[27. decembar]] – [[Joe Kinnear]], irski nogometaš i menadžer * [[29. decembar]] – [[Slobodan Kovačević|Slobodan "Boda" Kovačević]], bosanskohercegovački gitarista; == Umrli == * [[17. januar]] – [[Clarence Erwin McClung]], američki biolog * [[24. mart]] – [[Aleksandar Aljehin]], [[Rusija|rusko]]-[[Francuska|francuski]] [[šah]]ist * [[21. april]] – [[John Maynard Keynes]], engleski matematičar i ekonomist * [[30. juni]] – [[Jozo Garić]] (krsnog imena Stjepan), [[Franjevci|franjevac]] i banjalučki rezidencijalni [[biskup]] od [[1912.]] do 1946. * [[13. august]] – [[Herbert George Wells]], engleski književnik * [[10. septembar]] – [[Olivér Halassy‎]], mađarski plivač i vaterpolist * [[15. oktobar]] – [[Hermann Göring]], njemački feldmaršal * [[16. oktobar]] ** [[Joachim von Ribbentrop]], njemački političar u doba [[Nacizam|nacionalsocijalizma]] ** [[Arthur Seyss-Inquart]], austrijski i njemački nacistički političar == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Percy Bridgeman]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[James Sumner]], [[SAD]] ** [[John Northrop]], [[SAD]] ** [[Wendell Stanley]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Hermann Muller]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Hermann Hesse]], [[Švicarska]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Emily Green Balch]], [[SAD]] ** [[John R. Mott]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1946}} {{Normativna kontrola}} o7807jajgi3rpzhyhn8drilib7iqagw 0 7634 3934794 3901066 2026-10-12T00:51:52Z Bosancica by MK 173186 3934794 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1942.''' (MCMXLII) bila je uobičajena godina koja je počela u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, 1942. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 942. godina 2. milenija, 42. godina 20. stoljeća i treća godina 1940-ih. Projekt [[Korelati rata|Correlates of War]] procjenjuje da je ovo najsmrtonosnija godina u ljudskoj historiji u smislu smrtnih slučajeva u sukobima, a broj poginulih iznosi 3,49 miliona. Međutim, [[Uppsala Conflict Data Program|Upsala Conflict Data Program]] procjenjuje da je sljedeća godina, '''1942.''', bila najsmrtonosnija takva godina. Procjene broja smrtnih slučajeva za 1941. i 1942. kreću se od 2,28 do 7,71 miliona.<ref>{{Cite web|url=https://ourworldindata.org/grapher/deaths-in-conflicts-by-source|title=Deaths in conflicts by source - Our World in Data|date=7. 6. 2023|website=web.archive.org|access-date=23. 8. 2024|archive-date=7. 6. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607131919/https://ourworldindata.org/grapher/deaths-in-conflicts-by-source|url-status=dead}}</ref> [[Datoteka:World_War_II_in_Europe,_1942.svg|desno|mini|Karta Evrope na vrhuncu njemačke kontrole 1942; Britanija ostaje jedina zemlja u zapadnoj Evropi koju drže savezničke snage]] == Događaji == * [[19. novembar]] – [[Bitka za Staljingrad]]: general [[Georgij Žukov]] i [[Crvena armija|sovjetske snage]] pokreću Operaciju "Uran", protivnapade na Staljingrad, čime je tok borbi okrenut u korist [[SSSR]]-a. * [[26. novembar]] – U [[Bihać]]u u [[drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] osnovano Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije i održano prvo zasjedanje [[AVNOJ|AVNOJ-a]] na kojem su 54 delegata izabrala Izvršni odbor AVNOJ-a s [[Ivan Ribar|Ivanom Ribarom]] na čelu. * [[26. novembar]] – Premijera filma ''[[Casablanca (film)|Casablanca]]'' [[Michael Curtiz|Michaela Curtiza]] u [[Hollywood Theater]]u u [[New York]]u. * [[26. novembar]] – 572 norveških Jevreja deportovano za logor [[Koncentracijski logor Auschwitz|Auschwitz]]. Sveukupno je u Drugom svjetskom ratu iz Norveške deportovano 767 Jevreja, od kojih je samo 25 preživjelo. * [[28. novembar]] – U požaru koji je uništio noćni klub "Cocoanut Grove" u američkom gradu [[Boston]]u poginula 491 osoba. * [[2. decembar]] – Na Univerzitetu u [[Chicago|Chicagu]], gdje su [[nuklearna fizika|nuklearni fizičari]] predvođeni [[Enrico Fermi|Enricom Fermijem]] radili na tajnom projektu izrade [[Nuklearno oružje|atomske bombe]], prvi put demonstrirana nuklearna lančana fisija. [[Datoteka:Japanese_aircraft_carrier_Hiryu_maneuvers_to_avoid_bombs_on_4_June_1942_(USAF-3725).jpg|mini|300x300piksel|4. jun: [[Japanski nosač aviona Hiryū|Japanski nosač aviona ''Hiryū'']] napadnut američkim avionima u [[Bitka kod Midwaya|bici kod Midwaya]]]] == Rođeni == === Januar === * [[1. januar]] – [[Kornelije Kovač]], jugoslavenski i srbijanski [[kompozitor]], pijanist i aranžer ([[Korni grupa]]) * [[2. januar]] – [[Józef Stopka]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac * [[4. januar]] – [[John McLaughlin]], britanski gitarist ([[Mahavishnu Orchestra]]) i kompozitor === Februar === * [[4. februar]] – [[Anto Stanić]], bosanskohercegovački [[Književnost|književnik]] * [[10. februar]] – [[John Clarke (fizičar)|John Clarke]], britanski fizičar, dobitnik [[Nobelova nagrada za fiziku|Nobelove nagrade]] [[2025.]] * [[21. februar]] – [[Knowles McGill]], [[Kanada|kanadski]] [[biatlon]]ac * [[24. februar]] – [[Dieter Speer]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[28. februar]] – [[Brian Jones]], britanski [[Rok-muzika|rok-muzičar]] i član grupe [[The Rolling Stones]] === Mart === * [[9. mart]] – [[John Cale]], britanski muzičar, kompozitor i muzički producent * [[25. mart]] – [[Aretha Franklin]], američka pjevačica * [[26. mart]] – [[Erica Jong]], američka književnica === April === * [[6. april]] – [[Claus Gehrke]], [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[8. april]] – [[Jeanne Achterberg]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[17. april]] ** [[Ismar Mujezinović]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] slikar ** [[Holm Sundhaussen]], njemački historičar * [[24. april]] ** [[Isao Ono]], japanski biatlonac ** [[Barbra Streisand]], američka pjevačica i glumica === Maj === * [[17. maj]] – [[Osman-Faruk Sijarić]], bosanskohercegovački violinist i profesor na [[Muzička akademija u Sarajevu|Muzičkoj akademiji u Sarajevu]] === Juni === * [[6. juni]] – [[Vedad Hamšić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] pop-šlager pjevač, arhitekt i slikar * [[13. juni]] – [[Jelisaveta Sablić]], [[srbija]]nska i [[SFRJ|jugoslavenska]] glumica * [[18. juni]] – [[Paul McCartney]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] pjevač, tekstopisac i [[muzičar]] ([[The Beatles]]) * [[20. juni]] – [[Brian Wilson]], američki muzičar, tekstopisac, pjevač i producent ([[The Beach Boys]]) * [[25. juni]] – [[Willis Reed]], [[SAD|američki]] [[košarka]]š === Juli === * [[2. juli]] – [[Yoshio Ninomine]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac. * [[14. juli]] – [[Javier Solana]], španski političar i državnik * [[26. juli]] – [[Edward Williams (biatlonac)|Edward Williams]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac === August === * [[2. august]] – [[Leo Beenhakker]], nizozemski nogometni trener * [[4. august]] – [[Don S. Davis|Don Sinclair Davis]], američki glumac * [[19. august]] – [[Milan Vukić]], bosanskohercegovački [[šah]]ovski [[velemajstor]] * [[27. august]] – [[Jorge Salas (biatlonac)|Jorge Salas]] [[Argentina|argentinski]] [[biatlon]]ac * [[29. august]] – [[Sterling Morrison]], američki gitarist === Septembar === * [[8. septembar]] – [[Želimir Žilnik]], srpski i jugoslovenski filmski režiser * [[14. septembar]] – [[Rada Nuić]], [[Bosanskohercegovački|bosanskohercegovačka]] i [[Jugoslavija (SFRJ)|jugoslavenska]] kompozitorica * [[15. septembar]] – [[Bisera Veletanlić]], jugoslavenska pjevačica * [[27. septembar]] – [[Esten Gjelten]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac === Oktobar === * [[26. oktobar]] – [[Zdenko Runjić]], hrvatski kompozitor === Novembar === * [[7. novembar]] – [[Josef Niedermeier (biatlonac)|Josef Niedermeier]], [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[20. novembar]] – [[Joe Biden]] * [[27. novembar]] – [[Jimi Hendrix]], američki muzičar * [[30. novembar]] – [[Sead Bejtović]], bosanskohercegovački pozorišni glumac === Decembar === * [[6. decembar]] – [[Peter Handke]], [[Austrija|austrijski]] književnik i prevodilac * [[17. decembar]] ** [[Jay Bowerman (biatlonac)|Jay Bowerman]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac ** [[Muhammadu Buhari]], [[Nigerija|nigerijski]] [[general]] i državnik, sedmi i 15. [[predsjednik Nigerije]] * [[19. decembar]] – [[Milan Milutinović]], [[srbija]]nski [[političar]] * [[25. decembar]] – [[Ismet Arnautalić]], bosanskohercegovački muzičar i kompozitor === U ovoj godini === * [[John Clarke (fizičar)]] == Umrli == === Datum nepoznat === * [[Mustafa Dovadžija]], [[narodni heroj]] Jugoslavije === Januar=== * [[22. januar]] – [[Radivoj Rodić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[26. januar]] – [[Tadija Anušić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Februar === * [[2. februar]] – [[Daniil Harms]], ruski pisac * [[13. februar]] – [[Fehim Spaho]], bosanskohercegovački [[reisul-ulema]] === Mart === * [[7. mart]] – [[Zenel Hajdini]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[8. mart]] – [[José Raúl Capablanca]], kubanski šahist * [[12. mart]] – [[William Henry Bragg]], engleski fizičar * [[27. mart]] – [[Vlada Aksentijević]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === April === * [[17. april]] – [[Jean Baptiste Perrin]], francuski fizičar i hemičar, dobitnik [[Nobelova nagrada za fiziku|Nobelove nagrade za fiziku]] [[1926.]] * [[28. april]] – [[Hermann Henking]], njemački biolog === Maj === * [[3. maj]] – [[Elpida Karamandi]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[6. maj]] – [[Hasan Kikić]], bosanskohercegovački književnik === Juni === * [[4. juni]] – [[Reinhard Heydrich]], njemački političar, pripadnik SS-a === Juli === * [[11. juli]] – [[Olga Jovičić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === August === * [[14. august]] – [[Josip Jovanović]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[15. august]] – [[Mithat Haćam]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Septembar === === Oktobar === * [[5. oktobar]] – [[Dorothea Klumpke]], američka astronomkinja === Novembar === * [[19. novembar]] – [[Bruno Schulz]], poljski pisac === Decembar === * [[22. decembar]] – [[Franz Boas]], američki antropolog * [[28. decembar]] – [[Asim Zupčević]], [[narodni heroj Jugoslavije]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * Nisu dodijeljene. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1942}} * https://books.google.com/books?id=YwBoAAAAMAAJ {{Normativna kontrola}} hb6sx41i38dd1e1csz4co4jx5sg30dj 0 10132 3934760 3908025 2026-10-11T15:52:11Z Hesojamm 186707 3934760 wikitext text/x-wiki {{Infokutija stadion | naziv_stadiona = Stadion "Asim Ferhatović Hase" | nadimak = Koševo | slika = [[Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|250px]] | tekst = '''[[UEFA]]''' [[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]] | puni_naziv = | bivši_nazivi = Stadion Koševo (1952–2004) | lokacija = Betanija Ulica, [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{coord|43|52|26|N|18|24|31|E}} | početak_izgradnje = 1947. | izgrađen = | otvoren = 1950. | renoviran = 1984, 1996. | proširen = 1984. | zatvoren = | srušen = | vlasnik = Gradski stadion | operator = Grad Sarajevo | površina = Trava | semafor = | cijena_izgradnje = | arhitekt = | projektni_menadžer = | građevinski_inženjer = | servisni_inženjer = | glavni_poduzetnik = | glavni_poduzetnici = | kapacitet = 34.700<ref name="ue26">{{cite web |title=UEFA Women's Under-19 Championship Bosnia and Herzegovina 2026 Official Programme |url=https://editorial.uefa.com/resources/02a6-20ef82b4fcea-b19b3725eac2-1000/2026_uefa_wu19_programme.pdf |publisher=UEFA |access-date=16. 7. 2026 |page=20}}</ref> | rekordna_posjećenost = 55.000<br>67.000 (''uključujući ostale manifestacije dešavanja'') | dimenzije = 103x65 m | korisnici = [[FK Sarajevo]]<br>[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]]<br>[[Zimske olimpijske igre 1984.|ZOI 1984]] }} '''Olimpijski stadion [[Asim Ferhatović]] - Hase''', poznatiji kao '''stadion Koševo''' je višenamjenski stadion u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Po veličini je najveći stadion u Bosni i Hercegovini. Izgrađen je 1947. u periodu poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], na području koševske doline gdje su se prostirali predjeli zvani Čurčića vila i [[Pionirska dolina]]. U samoj izgradnji stadiona učestvovale su tadašnje omladinske radne brigade grada, ali i iz cijele [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|tadašnje države]]. Za tadašnje doba grad dobija zdanje na kome će se moći održavati sportske priredbe najvišeg ranga. Na stadionu su odigrane značajne i velike utakmice kako sarajevskih prvoligaša [[FK Sarajevo]] i [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] tako i tadašnje [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|reprezentacije Jugoslavije]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentacije Bosne i Hercegovine]]. Na stadionu su gostovali veliki fudbalski timovi kao što su [[Manchester United FC|Manchester United]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]], [[Hamburger SV|Hamburger]], [[Derby County FC|Derby County]], Bologna, [[FC Inter Milano|Inter]], Santos... Sam stadion je doživio mnoge nadogradnje i rekonstrukcije, a najveća je bila pred održavanje [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara]] u februaru 1984. U julu 2004. na stadionu Asim Ferhatović - Hase su opet počeli radovi na njegovoj rekonstrukciji i poboljšanju u cilju dobijanja licence od [[UEFA]]-e za odigravanje evropskih utakmica. Danas stadion koristi FK Sarajevo i to je najveći stadion u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Posjeduje 34.700 sjedećih mjesta.<ref name="ue26"/> Rekord Stadiona, kada su u pitanju sportske manifestacije, je iz sezone 1981/82, na utakmici fudbalskog prvenstva Jugoslavije, utakmica FK "Sarajevo" - FK "Željezničar". Tada je utakmici gradskih rivala prisustvovalo najmanje 55.000 gledalaca, a neke od tadašnjih novina su objavile podatak da je utakmici prisustvovalo i 64.000 gledalaca.<ref>{{Cite web |url=http://www.csrsa.ba/stadion_kosevo.html |title=Arhivirana kopija |access-date=11. 6. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822003710/http://csrsa.ba/stadion_kosevo.html |archive-date=22. 8. 2013 |url-status=dead }}</ref> ==Značajni događaji== ===Međunarodne nogometne utakmice=== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Takmičenje |- | 17. oktobar 1954 || {{NOG|JUG}} || 5-1 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 8. april 1970 || {{NOG|JUG}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || Prijateljska |- | 22. septembar 1971 || {{NOG|JUG}} || 4-0 || {{NOG|MEX}} || Prijateljska |- | 22. mart 1980 || {{NOG|JUG}} || 2-1 || {{NOG|URU}} || Prijateljska |- | 1. juni 1983 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|RUM|1965}} || Prijateljska |- | 23. april 1985 || {{NOG|JUG}} || 0-0 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.#Grupa 4|SP 1986 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 1989 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.#Grupa 5|SP 1990 - kvalifikacije]] |- | 6. novembar 1996 || {{NOG|BIH|1992}} || 2-1 || {{NOG|ITA}} || Prijateljska |- | 2. april 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 0-1 || {{NOG|GRČ}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 20. august 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 3-0 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 10. septembar 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 1-0 || {{NOG|SLO}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 12. august 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|FAR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. septembar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|EST}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 10. oktobar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-3 || {{NOG|ČEŠ}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. juni 1999 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|LIT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 4. septembar 1999 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠKO}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2000 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 2. septembar 2000 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠPA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 24. mart 2001 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 15. august 2001 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|MLT}} || Prijateljska |- | 1. septembar 2001 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|IZR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 21. august 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|Savezna Republika Jugoslavija}}|| Prijateljska |- | 7. septembar 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-3 || {{NOG|RUM}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 2002 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|NJE}} || Prijateljska |- | 11. oktobar 2003 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 9. oktobar 2004 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|SCG}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 30. mart 2005 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|LIT}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2006 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|FRA}} || Prijateljska |- | 2. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-2 || {{NOG|TUR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 6. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|MLT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 22. august 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-5 || {{NOG|HRV}} || Prijateljska |- | 12. septembar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-1 || {{NOG|MOL}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 17. oktobar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 12. august 2009 || {{NOG|BIH}} || 2-3 || {{NOG|IRN}} || Prijateljska |- | 3. mart 2010 || {{NOG|BIH}} || 2-1 || {{NOG|GAN}} || Prijateljska |- | 7. septembar 2010 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Euro 2012 - kvalifikacije]] |- | 10. august 2011 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|GRČ}} || Prijateljska |- | 14. august 2013 || {{NOG|BIH}} || 3-4 || {{NOG|SAD}} || Prijateljska |- |} ===Značajne klupske prijateljske utakmice=== {|class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Prilika!!Bilješke |- | 7. mart 1965 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 1-2 || {{ZD|SSSR}} [[Nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]]|| Jugoslavenska turneja SSSR-a || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Ibrahim Sirćo|Sirćo]]), [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], [[Svetozar Vujović|Vujović]], [[Fahrudin Prljača|Prljača]] ([[Salih Šehović|Šehović]]), [[Ibrahim Biogradlić|Biogradlić]], [[Aleksandar Ristić|Ristić]], [[Nusret Čerkić|Čerkić]], [[Mišo Smajlović|Smajlović]], [[Asim Ferhatović|Ferhatović]] ([[Stjepan Blažević|Blažević]]), [[Ivica Osim|Osim]], [[Džemaludin Mušović|Mušović]] ([[Sreten Šiljkut|Šiljkut]])<br>— SSSR: [[Lev Yashin|Yashin]], Chertkov, [[Albert Shesternyov|Shesternyov]], Ponomaryov, Voronin, Shustikov, [[Igor Chislenko|Chislenko]], Kazakov, Metreveli, [[Gennady Logofet|Logofet]], Meskhi <br>— strijelci: 0:1 Metreveli <small>(15. min)</small>, 0:2 Kazakov <small>(51. min)</small>, 1:2 Šehović <small>(67. min)</small><br>— gledalaca: ~40,000<br>— igrači [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničara]] Ivica Osim i Mišo Smajlović su odigrali utakmicu za Sarajevo</small> |- | 19. septembar 1969 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 1-1 || {{ZD|BRA}} [[Santos FC|Santos]] || Jugoslavenska turneja Santosa || <small>— Željo: [[Vasilije Radović|Radović]], [[Fahrija Hrvat|Hrvat]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Hajrudin Saračević|Saračević]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Ivica Osim|Osim]] ([[Avdija Deraković|Deraković]]), [[Josip Bukal|Bukal]], [[Vahidin Musemić|Musemić]] ([[Božo Janković|Janković]]), i [[Bajić]] ([[Dragan Kojović|Kojović]])<br>— Santos: [[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]], [[José Ramos Delgado|Delgado]], [[Turcao]], [[Antônio Lima dos Santos|Lima]], Clodoaldo, [[Joel Camargo|Joel]], [[Manoel Maria]], [[Nené]], [[Jonas Eduardo Américo|Edú]] ([[Douglas]]{{disambiguation needed|date=oktobar 2013}}), [[Pelé]], and Abel<br>— strijelci: 1:0 Bukal <small>(45. min)</small>, 1:1 Pelé <small>(78. min)</small><br>— gledalaca: ~30,000<br>— igrač [[FK Sarajevo|FK Sarajeva]] i reprezentacije Jugoslavije, 22-ogodišnji [[Vahidin Musemić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— ovo je bila četvrta i završna utakmica Santosa na Jugoslavenskoj turneji, a prije Želje odigrali su utakmice sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom]], i [[FK Radnički Kragujevac|Radničkim Kragujevac]]<ref>{{cite web|title=Znate li da je slavni Pele postigao gol na Koševu?|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/znate-li-da-je-slavni-pele-postigao-gol-na-kosevu/110514028|website=klix.ba|date=14. 5. 2011|access-date=31. 7. 2015}}</ref></small> |- | 16. juni 1971 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 3-3 || {{ZD|ITA}} [[FC Inter Milano|Inter Milan]]|| 50-ta godišnjica FK Željezničara || <small>— Željo: [[Slobodan Janjuš|Janjuš]], [[Slobodan Kojović|Kojović]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Josip Katalinski|Katalinski]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Božo Janković|Janković]], [[Josip Bukal|Bukal]], [[Edin Sprečo|Sprečo]], i [[Dragan Džajić|Džajić]]<br>— Inter: [[Ivano Bordon|Bordon]], Bedin, Oriali (46th min [[Tarcisio Burgnich|Burgnich]]), [[Jair da Costa|Jair]], [[Mario Bertini|Bertini]], Boninsegna, [[Sandro Mazzola|Mazzola]], [[Mario Frustalupi|Frustalupi]], [[Bernardino Fabbian|Fabbian]] (46. min [[Giancarlo Cella|Cella]]), [[Mario Giubertoni|Giubertoni]], i Corso<br>— strijelci: 0:1 Boninsegna <small>(4th min)</small>, 1:1 Janković <small>(15th min)</small>, 2:1 Džajić <small>(45. min)</small>, 2:2 Boninsegna <small>(63. min)</small>, 2:3 Mazzola <small>(67. min)</small>, 3:3 Bukal <small>(70. min)</small><br>— gledalaca: ~35,000<br>— igrač [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]] i reprezentativac Jugoslavije, 25-ogodišnji [[Dragan Džajić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— Nekoliko sedmica prije utakmice, Inter Milan je osvojio svoju [[Serie A 1970/1971.|jedanaestu Serie A ligašku titulu]]<br>— Željo je završio sezonu lige Jugoslavije na [[Prva liga Jugoslavije u nogometu 1970/1971.|drugom mjestu]] iza Hajduka Split<ref>{{cite web|title=Željezničar igrao protiv milanskog Intera 3:3|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-igrao-protiv-milanskog-intera-3-3/120616030|website=klix.ba|access-date=31. 7. 2015|date=16. 6. 2012}}</ref> |- | 17. august 1972 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 2-2 || {{ZD|ESP}} [[Real Madrid CF]] || 25. godišnjica FK Sarajeva || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Sead Gruda|Gruda]]), [[Anđelko Tešan|Tešan]], [[Fuad Muzurović|Muzurović]] (Kuduz), [[Edhem Šljivo|Šljivo]], [[Slobodan Lubura|Lubura]] ([[Sulejman Demir|Demir]]), [[Rajko Rašević|Rašević]], [[Dragoljub Simić|D. Simić]] ([[Rade Simić|R. Simić]]), [[Denijal Pirić|Pirić]], [[Vahidin Musemić|Musemić]], [[Džemil Cerić|Cerić]] (Frančević), [[Ranko Petković|Petković]]<br>— Real: [[Mariano García Remón|García Remón]]; [[Juan Carlos Touriño|Touriño]] (José Luis 45´), Benito, Verdugo, Pirri (Andrés 45´), Zoco, Amancio, Grosso, Santillana, Velázquez, Aguilar<br>— strijelci: 0:1 Aguilera <small>(31. min)</small>, 0:2 Pirri <small>(36. min)</small>, 1:2 Rasovic <small>(41. min)</small>, 2:2 Pirić <small>(80. min)</small> |} '''<big>Značajne evropske klupske utakmice</big>''' {| class="wikitable" !Datum !Domaćin !Rezultat !Gost !Takmičenje !Bilješke |- |15. novembar 1967 |[[FK Sarajevo]] |0:0 |[[Manchester United FC]] |[[UEFA Liga prvaka]] R2 |FK Sarajevo: Muftić, [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], Blažević, Jesenković, Vujović, Bajić, Prodanović, Šiljkut, Musemić, Prljača, Antić - Trener: Miroslav Brozović Manchester United: Stepney, Dunne, Burns, Crerand, Foulkes, Sadler, Fitzpatrick, Kidd, Charlton, Best, Aston - Trener: Matt Busby Gledalaca: ~50.000 |- | # oktobar 1980 |[[FK Sarajevo]] |3:3 |[[Hamburger SV#Hamburger SV u Bundesligi|Hamburger SV]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R1 |FK Sarajevo: Janjuš, D. Božović, Lukić, Vidaković, Rajković, N. Ferhatović, Sušić, Janjoš (Vukičević), S. Merdanović (Bešović), Kapetanović, Pašić Trener: Muzurović Hamburger SV: Koitka, Kaltz, Groh, Jakobs, Hieronymus, Hartwig, Reimann, Memering, Hrubesch, Magath, Dressel - Trener: Zebec. Strijelci: 1:0 - Lukić 23´, 1:1 - Hrubesch 26´, 2:1 - Pašić 36´, 2:2 - Hrubesch 58´, Pašić 80´, 3:3 - Hrubesch 88´ Gledalaca: ~45.000, sudija: Paolo Casarin (Italija) |- |8. decembar 1982 |[[FK Sarajevo]] |1:0 |[[RSC Anderlecht]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R3 |FK Sarajevo: Janjuš, Radeljaš, N. Ferhatović, Kapetanović, Vidović, Janjoš (od 45. Milak), H. Musemić, Božović, Sušić, Jozić (od 59. Teskeredžić), Hadžibegić - Trener: Srboljub Markušević Anderlecht: Munaron, De Groote, Hofkens, Olsen, Peruzović, Coeck, Hansen, Lozano, Vercauteren, Brylle Larsen (od 25. Czemiatynski), Vandenbergh - Trener: Paul van Himst Strijelci: 1:0 - Musemić 40' Gledalaca: ~32.000 |- |14. august 2002 |[[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] |0:1 |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Željezničar: Kenan Hasagić, Adin Mulaosmanović, Edis Mulalić, Haris Alihodžić, Sanjin Mešić (81’ Denis Mudrinić), Denis Karić, Sanel Jahić (71’ Mirzet Alagić), Almir Čosić (88’ Sanjin Radonja), Sead Seferović, Almir Gredić, Jure Guvo - Trener: Amar Osim Newcastle United: Shay Given, Aaron Hughes, Nikoláos Dabízas (88’ Wayne Quinn), Titus Bramble, Olivier Bernard, Nolberto Solano, Jermaine Jenas, Kieron Dyer, Hugo Miguel Ferreira Gomes Viana (88’ Robert Elliott), Alan Shearer, Lomana Lua Lua (81’ Shola Ameobi) Trener: Robert “Bobby” Robson Strijelci: 0:1 - Dyer 55’ Gledalaca: ~36.000, sudija: Luboš Michel (Slovačka) |- |15. august 2007 |[[FK Sarajevo]] |0:1 |[[FK Dinamo Kijev]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Sarajevo: Muhamed Alaim, Alen Bašić, Veldin Muharemović, Semjon Milošević, Zdravko Šaraba, Sead Bućan (od 57. Almir Turković), Muhamed Džakmić, Marko Maksimović, Vladan Grujić, Damir Hadžić (od 46. Senad Repuh), Admir Rašćić (od 65. Mirza Mešić) - Trener: H.Musemić FK Dinamo Kijev: Oleksandr Shovkovsky, Marjan Marković, Pape Diakhate, Goran Gavrančić, Andriy Nesmachniy, Taras Mikhalik, Carlos Correa, Oleh Gusev (od 64. Miloš Ninković), Serhiy Rebrov (od 81. Ismael Bangoura), Michael i Maksim Shatskikh (od 67. Kleber) - Trener: Anatoliy Demyanenko Strijelci: 0:1 - Maksim Shatskikh 12' Gledalaca: ~30.000, sudija: Alon Yefet (Israel) |} ==Koncerti== *[[Zdravko Čolić]] - 7. septembar 1978. <small>(Turneja ''Putujući zemljotres'')</small> *[[U2]] - [[Koncert U2-a u Sarajevu|23. septembar 1997]] <small>([[Turneja "PopMart"]])</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2000. <small>(Turneja ''Sredinom'', gosti: [[Adi Lukovac & Ornamenti]], [[Ivana Banfić]], Amir Bjelanović Tula, Miro Asotić)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2004. <small>(Turneja ''Burek'', gosti: [[Željko Joksimović]], [[Ivana Banfić]], [[Nina Badrić]], Edo Zanki, Almir Hukelić, Gani Tamir)</small> *[[Bijelo dugme]] - 15. juni 2005. *[[Haris Džinović]] - 23. juni 2007. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], [[Hajrudin Varešanović|Hari Varešanović]], [[Željko Joksimović]], Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 19. juli 2008. <small>(Turneja ''Ispočetka'', gosti: Hari Varešanović, [[Vesna Zmijanac]], Toni Cetinski, Eldin Huseinbegović, [[Ivana Banfić]], Baby Dooks, Elvedin Krilić)</small> *[[Hari Mata Hari]] - 10. august 2009. <small>(Turneja ''Sreća'', gosti: [[Nina Badrić]], Dino Merlin, [[Halid Bešlić]], [[Dražen Žerić|Dražen Žerić Žera]], Eldin Huseinbegović)</small> *[[Željko Joksimović]] - 12. juni 2010. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], Hari Varešanović, [[Jelena Tomašević]])</small> *[[Zdravko Čolić]] - 31. juli 2010. <small>(Turneja ''Kad pogledaš me preko ramena'', gosti: Dino Merlin, [[Nikša Bratoš]])</small> *[[Halid Bešlić]] - 22. juni 2013. <small>(Turneja ''Romanija'', gosti: [[Haris Džinović]], [[Željko Joksimović]], Enes Begović, Dženan Jahić, [[Viki Miljković]], Colonia, Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 25. juli 2015. <small>(Turneja ''Hotel Nacional'')</small> *[[Željko Joksimović]] - 19. august 2016. <small>(gosti: Adnan Pecoli, Tarik Mulaomerović, Maid Hećimović, Magdalena Bogić, Ibro Bublin)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli, 1. august i 2. august 2026. <small>(gosti: Senidah, Ivana Banfić, Mahir Beathouse, Marko Louis)</small> ==Ostali događaji== [[File:Pope Francis in Sarajevo 10.JPG|thumbnail|Papa Franjo održava misu]] * Ceremonija otvaranja [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara u Sarajevu]] - 8. februar 1984. * [[Papa Ivan Pavao II]] održao misu na stadionu ispred 50.000 ljudi - 13. april 1997- * [[Papa Franjo]] održao misu na stadionu ispred 67.000 ljudi - 06. juni 2015. * Ceremonija otvaranja [[Evropski zimski olimpijski festival mladih 2019.|Evropskog zimskog olimpijskog festivala mladih 2019.]] - 9. februar 2019. == Također pogledajte == * [[Spisak nogometnih stadiona u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Koševo Stadium}} * [http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion Stadion na Službenoj stranici FK Sarajeva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912170554/http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion |date=12. 9. 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20080815030139/http://www.fksinfo.com/stadion.htm''Stadion Koševo / Asim Ferhatović - Hase (tekst i fotografije)'', FKSinfo.com] * [http://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/fk-sarajevo/2700/venue/ Karakteristike stadiona Asim Ferhatović Hase, soccerway.com] * [http://stadiumdb.com/stadiums/bih/olimpijskij_stadion_kosevo Stadion Asim Ferhatović Hase] na stadiumdb.com {{FK Sarajevo}} {{Stadioni Premijer lige BiH}} {{Objekti ZOI 1984.}} {{Stadioni Zimskih olimpijskih igara}} {{Sarajevo}} [[Kategorija:Stadioni u Sarajevu]] [[Kategorija:Nogometni stadioni u Bosni i Hercegovini|Koševo]] [[Kategorija:Sport u Sarajevu]] [[Kategorija:Borilišta na ZOI 1984.]] ifo4i6uualqq4jinsqr9bkszs5df3u6 3934762 3934760 2026-10-11T15:53:23Z Hesojamm 186707 3934762 wikitext text/x-wiki {{Infokutija stadion | naziv_stadiona = Stadion "Asim Ferhatović Hase" | nadimak = Koševo | slika = [[Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|250px]] | tekst = '''[[UEFA]]''' [[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]] | puni_naziv = | bivši_nazivi = Stadion Koševo (1952–2004) | lokacija = Betanija Ulica, [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{coord|43|52|26|N|18|24|31|E}} | početak_izgradnje = 1947. | izgrađen = | otvoren = 1950. | renoviran = 1984, 1996. | proširen = 1984. | zatvoren = | srušen = | vlasnik = Gradski stadion | operator = Grad Sarajevo | površina = Trava | semafor = | cijena_izgradnje = | arhitekt = | projektni_menadžer = | građevinski_inženjer = | servisni_inženjer = | glavni_poduzetnik = | glavni_poduzetnici = | kapacitet = 34.700<ref name="ue26">{{cite web |title=UEFA Women's Under-19 Championship Bosnia and Herzegovina 2026 Official Programme |url=https://editorial.uefa.com/resources/02a6-20ef82b4fcea-b19b3725eac2-1000/2026_uefa_wu19_programme.pdf |publisher=UEFA |access-date=16. 7. 2026 |page=20}}</ref> | rekordna_posjećenost = 55.000<br>67.000 (''uključujući ostale manifestacije dešavanja'') | dimenzije = 103x65 m | korisnici = [[FK Sarajevo]]<br>[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]]<br>[[Zimske olimpijske igre 1984.|ZOI 1984]] }} '''Olimpijski stadion [[Asim Ferhatović]] - Hase''', poznatiji kao '''stadion Koševo''' je višenamjenski stadion u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Po veličini je najveći stadion u Bosni i Hercegovini. Izgrađen je 1947. u periodu poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], na području koševske doline gdje su se prostirali predjeli zvani Čurčića vila i [[Pionirska dolina]]. U samoj izgradnji stadiona učestvovale su tadašnje omladinske radne brigade grada, ali i iz cijele [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|tadašnje države]]. Za tadašnje doba grad dobija zdanje na kome će se moći održavati sportske priredbe najvišeg ranga. Na stadionu su odigrane značajne i velike utakmice kako sarajevskih prvoligaša [[FK Sarajevo]] i [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] tako i tadašnje [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|reprezentacije Jugoslavije]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentacije Bosne i Hercegovine]]. Na stadionu su gostovali veliki fudbalski timovi kao što su [[Manchester United FC|Manchester United]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]], [[Hamburger SV|Hamburger]], [[Derby County FC|Derby County]], Bologna, [[FC Inter Milano|Inter]], Santos... Sam stadion je doživio mnoge nadogradnje i rekonstrukcije, a najveća je bila pred održavanje [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara]] u februaru 1984. U julu 2004. na stadionu Asim Ferhatović - Hase su opet počeli radovi na njegovoj rekonstrukciji i poboljšanju u cilju dobijanja licence od [[UEFA]]-e za odigravanje evropskih utakmica. Danas stadion koristi FK Sarajevo i to je najveći stadion u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Posjeduje 34.700 sjedećih mjesta.<ref name="ue26"/> Rekord Stadiona, kada su u pitanju sportske manifestacije, je iz sezone 1981/82, na utakmici fudbalskog prvenstva Jugoslavije, utakmica FK "Sarajevo" - FK "Željezničar". Tada je utakmici gradskih rivala prisustvovalo najmanje 55.000 gledalaca, a neke od tadašnjih novina su objavile podatak da je utakmici prisustvovalo i 64.000 gledalaca.<ref>{{Cite web |url=http://www.csrsa.ba/stadion_kosevo.html |title=Arhivirana kopija |access-date=11. 6. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822003710/http://csrsa.ba/stadion_kosevo.html |archive-date=22. 8. 2013 |url-status=dead }}</ref> ==Značajni događaji== ===Međunarodne nogometne utakmice=== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Takmičenje |- | 17. oktobar 1954 || {{NOG|JUG}} || 5-1 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 8. april 1970 || {{NOG|JUG}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || Prijateljska |- | 22. septembar 1971 || {{NOG|JUG}} || 4-0 || {{NOG|MEX}} || Prijateljska |- | 22. mart 1980 || {{NOG|JUG}} || 2-1 || {{NOG|URU}} || Prijateljska |- | 1. juni 1983 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|RUM|1965}} || Prijateljska |- | 23. april 1985 || {{NOG|JUG}} || 0-0 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.#Grupa 4|SP 1986 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 1989 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.#Grupa 5|SP 1990 - kvalifikacije]] |- | 6. novembar 1996 || {{NOG|BIH|1992}} || 2-1 || {{NOG|ITA}} || Prijateljska |- | 2. april 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 0-1 || {{NOG|GRČ}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 20. august 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 3-0 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 10. septembar 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 1-0 || {{NOG|SLO}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 12. august 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|FAR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. septembar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|EST}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 10. oktobar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-3 || {{NOG|ČEŠ}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. juni 1999 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|LIT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 4. septembar 1999 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠKO}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2000 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 2. septembar 2000 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠPA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 24. mart 2001 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 15. august 2001 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|MLT}} || Prijateljska |- | 1. septembar 2001 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|IZR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 21. august 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|Savezna Republika Jugoslavija}}|| Prijateljska |- | 7. septembar 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-3 || {{NOG|RUM}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 2002 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|NJE}} || Prijateljska |- | 11. oktobar 2003 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 9. oktobar 2004 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|SCG}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 30. mart 2005 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|LIT}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2006 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|FRA}} || Prijateljska |- | 2. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-2 || {{NOG|TUR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 6. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|MLT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 22. august 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-5 || {{NOG|HRV}} || Prijateljska |- | 12. septembar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-1 || {{NOG|MOL}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 17. oktobar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 12. august 2009 || {{NOG|BIH}} || 2-3 || {{NOG|IRN}} || Prijateljska |- | 3. mart 2010 || {{NOG|BIH}} || 2-1 || {{NOG|GAN}} || Prijateljska |- | 7. septembar 2010 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Euro 2012 - kvalifikacije]] |- | 10. august 2011 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|GRČ}} || Prijateljska |- | 14. august 2013 || {{NOG|BIH}} || 3-4 || {{NOG|SAD}} || Prijateljska |- |} ===Značajne klupske prijateljske utakmice=== {|class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Prilika!!Bilješke |- | 7. mart 1965 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 1-2 || {{ZD|SSSR}} [[Nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]]|| Jugoslavenska turneja SSSR-a || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Ibrahim Sirćo|Sirćo]]), [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], [[Svetozar Vujović|Vujović]], [[Fahrudin Prljača|Prljača]] ([[Salih Šehović|Šehović]]), [[Ibrahim Biogradlić|Biogradlić]], [[Aleksandar Ristić|Ristić]], [[Nusret Čerkić|Čerkić]], [[Mišo Smajlović|Smajlović]], [[Asim Ferhatović|Ferhatović]] ([[Stjepan Blažević|Blažević]]), [[Ivica Osim|Osim]], [[Džemaludin Mušović|Mušović]] ([[Sreten Šiljkut|Šiljkut]])<br>— SSSR: [[Lev Yashin|Yashin]], Chertkov, [[Albert Shesternyov|Shesternyov]], Ponomaryov, Voronin, Shustikov, [[Igor Chislenko|Chislenko]], Kazakov, Metreveli, [[Gennady Logofet|Logofet]], Meskhi <br>— strijelci: 0:1 Metreveli <small>(15. min)</small>, 0:2 Kazakov <small>(51. min)</small>, 1:2 Šehović <small>(67. min)</small><br>— gledalaca: ~40,000<br>— igrači [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničara]] Ivica Osim i Mišo Smajlović su odigrali utakmicu za Sarajevo</small> |- | 19. septembar 1969 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 1-1 || {{ZD|BRA}} [[Santos FC|Santos]] || Jugoslavenska turneja Santosa || <small>— Željo: [[Vasilije Radović|Radović]], [[Fahrija Hrvat|Hrvat]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Hajrudin Saračević|Saračević]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Ivica Osim|Osim]] ([[Avdija Deraković|Deraković]]), [[Josip Bukal|Bukal]], [[Vahidin Musemić|Musemić]] ([[Božo Janković|Janković]]), i [[Bajić]] ([[Dragan Kojović|Kojović]])<br>— Santos: [[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]], [[José Ramos Delgado|Delgado]], [[Turcao]], [[Antônio Lima dos Santos|Lima]], Clodoaldo, [[Joel Camargo|Joel]], [[Manoel Maria]], [[Nené]], [[Jonas Eduardo Américo|Edú]] ([[Douglas]]{{disambiguation needed|date=oktobar 2013}}), [[Pelé]], and Abel<br>— strijelci: 1:0 Bukal <small>(45. min)</small>, 1:1 Pelé <small>(78. min)</small><br>— gledalaca: ~30,000<br>— igrač [[FK Sarajevo|FK Sarajeva]] i reprezentacije Jugoslavije, 22-ogodišnji [[Vahidin Musemić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— ovo je bila četvrta i završna utakmica Santosa na Jugoslavenskoj turneji, a prije Želje odigrali su utakmice sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom]], i [[FK Radnički Kragujevac|Radničkim Kragujevac]]<ref>{{cite web|title=Znate li da je slavni Pele postigao gol na Koševu?|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/znate-li-da-je-slavni-pele-postigao-gol-na-kosevu/110514028|website=klix.ba|date=14. 5. 2011|access-date=31. 7. 2015}}</ref></small> |- | 16. juni 1971 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 3-3 || {{ZD|ITA}} [[FC Inter Milano|Inter Milan]]|| 50-ta godišnjica FK Željezničara || <small>— Željo: [[Slobodan Janjuš|Janjuš]], [[Slobodan Kojović|Kojović]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Josip Katalinski|Katalinski]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Božo Janković|Janković]], [[Josip Bukal|Bukal]], [[Edin Sprečo|Sprečo]], i [[Dragan Džajić|Džajić]]<br>— Inter: [[Ivano Bordon|Bordon]], Bedin, Oriali (46th min [[Tarcisio Burgnich|Burgnich]]), [[Jair da Costa|Jair]], [[Mario Bertini|Bertini]], Boninsegna, [[Sandro Mazzola|Mazzola]], [[Mario Frustalupi|Frustalupi]], [[Bernardino Fabbian|Fabbian]] (46. min [[Giancarlo Cella|Cella]]), [[Mario Giubertoni|Giubertoni]], i Corso<br>— strijelci: 0:1 Boninsegna <small>(4th min)</small>, 1:1 Janković <small>(15th min)</small>, 2:1 Džajić <small>(45. min)</small>, 2:2 Boninsegna <small>(63. min)</small>, 2:3 Mazzola <small>(67. min)</small>, 3:3 Bukal <small>(70. min)</small><br>— gledalaca: ~35,000<br>— igrač [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]] i reprezentativac Jugoslavije, 25-ogodišnji [[Dragan Džajić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— Nekoliko sedmica prije utakmice, Inter Milan je osvojio svoju [[Serie A 1970/1971.|jedanaestu Serie A ligašku titulu]]<br>— Željo je završio sezonu lige Jugoslavije na [[Prva liga Jugoslavije u nogometu 1970/1971.|drugom mjestu]] iza Hajduka Split<ref>{{cite web|title=Željezničar igrao protiv milanskog Intera 3:3|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-igrao-protiv-milanskog-intera-3-3/120616030|website=klix.ba|access-date=31. 7. 2015|date=16. 6. 2012}}</ref> |- | 17. august 1972 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 2-2 || {{ZD|ESP}} [[Real Madrid CF]] || 25. godišnjica FK Sarajeva || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Sead Gruda|Gruda]]), [[Anđelko Tešan|Tešan]], [[Fuad Muzurović|Muzurović]] (Kuduz), [[Edhem Šljivo|Šljivo]], [[Slobodan Lubura|Lubura]] ([[Sulejman Demir|Demir]]), [[Rajko Rašević|Rašević]], [[Dragoljub Simić|D. Simić]] ([[Rade Simić|R. Simić]]), [[Denijal Pirić|Pirić]], [[Vahidin Musemić|Musemić]], [[Džemil Cerić|Cerić]] (Frančević), [[Ranko Petković|Petković]]<br>— Real: [[Mariano García Remón|García Remón]]; [[Juan Carlos Touriño|Touriño]] (José Luis 45´), Benito, Verdugo, Pirri (Andrés 45´), Zoco, Amancio, Grosso, Santillana, Velázquez, Aguilar<br>— strijelci: 0:1 Aguilera <small>(31. min)</small>, 0:2 Pirri <small>(36. min)</small>, 1:2 Rasovic <small>(41. min)</small>, 2:2 Pirić <small>(80. min)</small> |} '''<big>Značajne evropske klupske utakmice</big>''' {| class="wikitable" !Datum !Domaćin !Rezultat !Gost !Takmičenje !Bilješke |- |15. novembar 1967 |[[FK Sarajevo]] |0:0 |[[Manchester United FC]] |[[UEFA Liga prvaka]] R2 |FK Sarajevo: Muftić, [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], Blažević, Jesenković, Vujović, Bajić, Prodanović, Šiljkut, Musemić, Prljača, Antić - Trener: Miroslav Brozović Manchester United: Stepney, Dunne, Burns, Crerand, Foulkes, Sadler, Fitzpatrick, Kidd, Charlton, Best, Aston - Trener: Matt Busby Gledalaca: ~50.000 |- | # oktobar 1980 |[[FK Sarajevo]] |3:3 |[[Hamburger SV#Hamburger SV u Bundesligi|Hamburger SV]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R1 |FK Sarajevo: Janjuš, D. Božović, Lukić, Vidaković, Rajković, N. Ferhatović, Sušić, Janjoš (Vukičević), S. Merdanović (Bešović), Kapetanović, Pašić Trener: Muzurović Hamburger SV: Koitka, Kaltz, Groh, Jakobs, Hieronymus, Hartwig, Reimann, Memering, Hrubesch, Magath, Dressel - Trener: Zebec. Strijelci: 1:0 - Lukić 23´, 1:1 - Hrubesch 26´, 2:1 - Pašić 36´, 2:2 - Hrubesch 58´, Pašić 80´, 3:3 - Hrubesch 88´ Gledalaca: ~45.000, sudija: Paolo Casarin (Italija) |- |8. decembar 1982 |[[FK Sarajevo]] |1:0 |[[RSC Anderlecht]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R3 |FK Sarajevo: Janjuš, Radeljaš, N. Ferhatović, Kapetanović, Vidović, Janjoš (od 45. Milak), H. Musemić, Božović, Sušić, Jozić (od 59. Teskeredžić), Hadžibegić - Trener: Srboljub Markušević Anderlecht: Munaron, De Groote, Hofkens, Olsen, Peruzović, Coeck, Hansen, Lozano, Vercauteren, Brylle Larsen (od 25. Czemiatynski), Vandenbergh - Trener: Paul van Himst Strijelci: 1:0 - Musemić 40' Gledalaca: ~32.000 |- |14. august 2002 |[[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] |0:1 |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Željezničar: Kenan Hasagić, Adin Mulaosmanović, Edis Mulalić, Haris Alihodžić, Sanjin Mešić (81’ Denis Mudrinić), Denis Karić, Sanel Jahić (71’ Mirzet Alagić), Almir Čosić (88’ Sanjin Radonja), Sead Seferović, Almir Gredić, Jure Guvo - Trener: Amar Osim Newcastle United: Shay Given, Aaron Hughes, Nikoláos Dabízas (88’ Wayne Quinn), Titus Bramble, Olivier Bernard, Nolberto Solano, Jermaine Jenas, Kieron Dyer, Hugo Miguel Ferreira Gomes Viana (88’ Robert Elliott), Alan Shearer, Lomana Lua Lua (81’ Shola Ameobi) Trener: Robert “Bobby” Robson Strijelci: 0:1 - Dyer 55’ Gledalaca: ~36.000, sudija: Luboš Michel (Slovačka) |- |15. august 2007 |[[FK Sarajevo]] |0:1 |[[FK Dinamo Kijev]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Sarajevo: Muhamed Alaim, Alen Bašić, Veldin Muharemović, Semjon Milošević, Zdravko Šaraba, Sead Bućan (od 57. Almir Turković), Muhamed Džakmić, Marko Maksimović, Vladan Grujić, Damir Hadžić (od 46. Senad Repuh), Admir Rašćić (od 65. Mirza Mešić) - Trener: H.Musemić FK Dinamo Kijev: Oleksandr Shovkovsky, Marjan Marković, Pape Diakhate, Goran Gavrančić, Andriy Nesmachniy, Taras Mikhalik, Carlos Correa, Oleh Gusev (od 64. Miloš Ninković), Serhiy Rebrov (od 81. Ismael Bangoura), Michael i Maksim Shatskikh (od 67. Kleber) - Trener: Anatoliy Demyanenko Strijelci: 0:1 - Maksim Shatskikh 12' Gledalaca: ~30.000, sudija: Alon Yefet (Israel) |} ==Koncerti== *[[Zdravko Čolić]] - 7. septembar 1978. <small>(Turneja ''Putujući zemljotres'')</small> *[[U2]] - [[Koncert U2-a u Sarajevu|23. septembar 1997]] <small>([[Turneja "PopMart"]])</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2000. <small>(Turneja ''Sredinom'', gosti: [[Adi Lukovac & Ornamenti]], [[Ivana Banfić]], Amir Bjelanović Tula, Miro Asotić)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2004. <small>(Turneja ''Burek'', gosti: [[Željko Joksimović]], [[Ivana Banfić]], [[Nina Badrić]], Edo Zanki, Almir Hukelić, Gani Tamir)</small> *[[Bijelo dugme]] - 15. juni 2005. *[[Haris Džinović]] - 23. juni 2007. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], [[Hajrudin Varešanović|Hari Varešanović]], [[Željko Joksimović]], Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 19. juli 2008. <small>(Turneja ''Ispočetka'', gosti: Hari Varešanović, [[Vesna Zmijanac]], Toni Cetinski, Eldin Huseinbegović, [[Ivana Banfić]], Baby Dooks, Elvedin Krilić)</small> *[[Hari Mata Hari]] - 10. august 2009. <small>(Turneja ''Sreća'', gosti: [[Nina Badrić]], Dino Merlin, [[Halid Bešlić]], [[Dražen Žerić|Dražen Žerić Žera]], Eldin Huseinbegović)</small> *[[Željko Joksimović]] - 12. juni 2010. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], Hari Varešanović, [[Jelena Tomašević]])</small> *[[Zdravko Čolić]] - 31. juli 2010. <small>(Turneja ''Kad pogledaš me preko ramena'', gosti: Dino Merlin, [[Nikša Bratoš]])</small> *[[Halid Bešlić]] - 22. juni 2013. <small>(Turneja ''Romanija'', gosti: [[Haris Džinović]], [[Željko Joksimović]], Enes Begović, Dženan Jahić, [[Viki Miljković]], Colonia, Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 25. juli 2015. <small>(Turneja ''Hotel Nacional'')</small> *[[Željko Joksimović]] - 19. august 2016. <small>(gosti: Adnan Pecoli, Tarik Mulaomerović, Maid Hećimović, Magdalena Bogić, Ibro Bublin)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli, 1. august i 2. august 2026. <small>(Turneja ''Mi'', gosti: Senidah, Ivana Banfić, Mahir Beathouse, Marko Louis)</small> ==Ostali događaji== [[File:Pope Francis in Sarajevo 10.JPG|thumbnail|Papa Franjo održava misu]] * Ceremonija otvaranja [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara u Sarajevu]] - 8. februar 1984. * [[Papa Ivan Pavao II]] održao misu na stadionu ispred 50.000 ljudi - 13. april 1997- * [[Papa Franjo]] održao misu na stadionu ispred 67.000 ljudi - 06. juni 2015. * Ceremonija otvaranja [[Evropski zimski olimpijski festival mladih 2019.|Evropskog zimskog olimpijskog festivala mladih 2019.]] - 9. februar 2019. == Također pogledajte == * [[Spisak nogometnih stadiona u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Koševo Stadium}} * [http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion Stadion na Službenoj stranici FK Sarajeva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912170554/http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion |date=12. 9. 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20080815030139/http://www.fksinfo.com/stadion.htm''Stadion Koševo / Asim Ferhatović - Hase (tekst i fotografije)'', FKSinfo.com] * [http://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/fk-sarajevo/2700/venue/ Karakteristike stadiona Asim Ferhatović Hase, soccerway.com] * [http://stadiumdb.com/stadiums/bih/olimpijskij_stadion_kosevo Stadion Asim Ferhatović Hase] na stadiumdb.com {{FK Sarajevo}} {{Stadioni Premijer lige BiH}} {{Objekti ZOI 1984.}} {{Stadioni Zimskih olimpijskih igara}} {{Sarajevo}} [[Kategorija:Stadioni u Sarajevu]] [[Kategorija:Nogometni stadioni u Bosni i Hercegovini|Koševo]] [[Kategorija:Sport u Sarajevu]] [[Kategorija:Borilišta na ZOI 1984.]] ryj7dagrhc1a2373q0l6w683loaqy0x 3934763 3934762 2026-10-11T15:55:40Z Hesojamm 186707 3934763 wikitext text/x-wiki {{Infokutija stadion | naziv_stadiona = Stadion "Asim Ferhatović Hase" | nadimak = Koševo | slika = [[Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|250px]] | tekst = '''[[UEFA]]''' [[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]] | puni_naziv = | bivši_nazivi = Stadion Koševo (1952–2004) | lokacija = Betanija Ulica, [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{coord|43|52|26|N|18|24|31|E}} | početak_izgradnje = 1947. | izgrađen = | otvoren = 1950. | renoviran = 1984, 1996. | proširen = 1984. | zatvoren = | srušen = | vlasnik = Gradski stadion | operator = Grad Sarajevo | površina = Trava | semafor = | cijena_izgradnje = | arhitekt = | projektni_menadžer = | građevinski_inženjer = | servisni_inženjer = | glavni_poduzetnik = | glavni_poduzetnici = | kapacitet = 35.400<ref name="ue26">{{cite web |title=UEFA Women's Under-19 Championship Bosnia and Herzegovina 2026 Official Programme |url=https://editorial.uefa.com/resources/02a6-20ef82b4fcea-b19b3725eac2-1000/2026_uefa_wu19_programme.pdf |publisher=UEFA |access-date=16. 7. 2026 |page=20}}</ref> | rekordna_posjećenost = 55.000<br>67.000 (''uključujući ostale manifestacije dešavanja'') | dimenzije = 103x65 m | korisnici = [[FK Sarajevo]]<br>[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]]<br>[[Zimske olimpijske igre 1984.|ZOI 1984]] }} '''Olimpijski stadion [[Asim Ferhatović]] - Hase''', poznatiji kao '''stadion Koševo''' je višenamjenski stadion u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Po veličini je najveći stadion u Bosni i Hercegovini. Izgrađen je 1947. u periodu poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], na području koševske doline gdje su se prostirali predjeli zvani Čurčića vila i [[Pionirska dolina]]. U samoj izgradnji stadiona učestvovale su tadašnje omladinske radne brigade grada, ali i iz cijele [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|tadašnje države]]. Za tadašnje doba grad dobija zdanje na kome će se moći održavati sportske priredbe najvišeg ranga. Na stadionu su odigrane značajne i velike utakmice kako sarajevskih prvoligaša [[FK Sarajevo]] i [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] tako i tadašnje [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|reprezentacije Jugoslavije]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentacije Bosne i Hercegovine]]. Na stadionu su gostovali veliki fudbalski timovi kao što su [[Manchester United FC|Manchester United]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]], [[Hamburger SV|Hamburger]], [[Derby County FC|Derby County]], Bologna, [[FC Inter Milano|Inter]], Santos... Sam stadion je doživio mnoge nadogradnje i rekonstrukcije, a najveća je bila pred održavanje [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara]] u februaru 1984. U julu 2004. na stadionu Asim Ferhatović - Hase su opet počeli radovi na njegovoj rekonstrukciji i poboljšanju u cilju dobijanja licence od [[UEFA]]-e za odigravanje evropskih utakmica. Danas stadion koristi FK Sarajevo i to je najveći stadion u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Posjeduje 34.700 sjedećih mjesta.<ref name="ue26"/> Rekord Stadiona, kada su u pitanju sportske manifestacije, je iz sezone 1981/82, na utakmici fudbalskog prvenstva Jugoslavije, utakmica FK "Sarajevo" - FK "Željezničar". Tada je utakmici gradskih rivala prisustvovalo najmanje 55.000 gledalaca, a neke od tadašnjih novina su objavile podatak da je utakmici prisustvovalo i 64.000 gledalaca.<ref>{{Cite web |url=http://www.csrsa.ba/stadion_kosevo.html |title=Arhivirana kopija |access-date=11. 6. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822003710/http://csrsa.ba/stadion_kosevo.html |archive-date=22. 8. 2013 |url-status=dead }}</ref> ==Značajni događaji== ===Međunarodne nogometne utakmice=== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Takmičenje |- | 17. oktobar 1954 || {{NOG|JUG}} || 5-1 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 8. april 1970 || {{NOG|JUG}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || Prijateljska |- | 22. septembar 1971 || {{NOG|JUG}} || 4-0 || {{NOG|MEX}} || Prijateljska |- | 22. mart 1980 || {{NOG|JUG}} || 2-1 || {{NOG|URU}} || Prijateljska |- | 1. juni 1983 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|RUM|1965}} || Prijateljska |- | 23. april 1985 || {{NOG|JUG}} || 0-0 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.#Grupa 4|SP 1986 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 1989 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.#Grupa 5|SP 1990 - kvalifikacije]] |- | 6. novembar 1996 || {{NOG|BIH|1992}} || 2-1 || {{NOG|ITA}} || Prijateljska |- | 2. april 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 0-1 || {{NOG|GRČ}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 20. august 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 3-0 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 10. septembar 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 1-0 || {{NOG|SLO}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 12. august 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|FAR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. septembar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|EST}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 10. oktobar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-3 || {{NOG|ČEŠ}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. juni 1999 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|LIT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 4. septembar 1999 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠKO}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2000 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 2. septembar 2000 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠPA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 24. mart 2001 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 15. august 2001 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|MLT}} || Prijateljska |- | 1. septembar 2001 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|IZR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 21. august 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|Savezna Republika Jugoslavija}}|| Prijateljska |- | 7. septembar 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-3 || {{NOG|RUM}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 2002 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|NJE}} || Prijateljska |- | 11. oktobar 2003 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 9. oktobar 2004 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|SCG}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 30. mart 2005 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|LIT}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2006 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|FRA}} || Prijateljska |- | 2. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-2 || {{NOG|TUR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 6. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|MLT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 22. august 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-5 || {{NOG|HRV}} || Prijateljska |- | 12. septembar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-1 || {{NOG|MOL}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 17. oktobar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 12. august 2009 || {{NOG|BIH}} || 2-3 || {{NOG|IRN}} || Prijateljska |- | 3. mart 2010 || {{NOG|BIH}} || 2-1 || {{NOG|GAN}} || Prijateljska |- | 7. septembar 2010 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Euro 2012 - kvalifikacije]] |- | 10. august 2011 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|GRČ}} || Prijateljska |- | 14. august 2013 || {{NOG|BIH}} || 3-4 || {{NOG|SAD}} || Prijateljska |- |} ===Značajne klupske prijateljske utakmice=== {|class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Prilika!!Bilješke |- | 7. mart 1965 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 1-2 || {{ZD|SSSR}} [[Nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]]|| Jugoslavenska turneja SSSR-a || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Ibrahim Sirćo|Sirćo]]), [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], [[Svetozar Vujović|Vujović]], [[Fahrudin Prljača|Prljača]] ([[Salih Šehović|Šehović]]), [[Ibrahim Biogradlić|Biogradlić]], [[Aleksandar Ristić|Ristić]], [[Nusret Čerkić|Čerkić]], [[Mišo Smajlović|Smajlović]], [[Asim Ferhatović|Ferhatović]] ([[Stjepan Blažević|Blažević]]), [[Ivica Osim|Osim]], [[Džemaludin Mušović|Mušović]] ([[Sreten Šiljkut|Šiljkut]])<br>— SSSR: [[Lev Yashin|Yashin]], Chertkov, [[Albert Shesternyov|Shesternyov]], Ponomaryov, Voronin, Shustikov, [[Igor Chislenko|Chislenko]], Kazakov, Metreveli, [[Gennady Logofet|Logofet]], Meskhi <br>— strijelci: 0:1 Metreveli <small>(15. min)</small>, 0:2 Kazakov <small>(51. min)</small>, 1:2 Šehović <small>(67. min)</small><br>— gledalaca: ~40,000<br>— igrači [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničara]] Ivica Osim i Mišo Smajlović su odigrali utakmicu za Sarajevo</small> |- | 19. septembar 1969 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 1-1 || {{ZD|BRA}} [[Santos FC|Santos]] || Jugoslavenska turneja Santosa || <small>— Željo: [[Vasilije Radović|Radović]], [[Fahrija Hrvat|Hrvat]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Hajrudin Saračević|Saračević]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Ivica Osim|Osim]] ([[Avdija Deraković|Deraković]]), [[Josip Bukal|Bukal]], [[Vahidin Musemić|Musemić]] ([[Božo Janković|Janković]]), i [[Bajić]] ([[Dragan Kojović|Kojović]])<br>— Santos: [[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]], [[José Ramos Delgado|Delgado]], [[Turcao]], [[Antônio Lima dos Santos|Lima]], Clodoaldo, [[Joel Camargo|Joel]], [[Manoel Maria]], [[Nené]], [[Jonas Eduardo Américo|Edú]] ([[Douglas]]{{disambiguation needed|date=oktobar 2013}}), [[Pelé]], and Abel<br>— strijelci: 1:0 Bukal <small>(45. min)</small>, 1:1 Pelé <small>(78. min)</small><br>— gledalaca: ~30,000<br>— igrač [[FK Sarajevo|FK Sarajeva]] i reprezentacije Jugoslavije, 22-ogodišnji [[Vahidin Musemić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— ovo je bila četvrta i završna utakmica Santosa na Jugoslavenskoj turneji, a prije Želje odigrali su utakmice sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom]], i [[FK Radnički Kragujevac|Radničkim Kragujevac]]<ref>{{cite web|title=Znate li da je slavni Pele postigao gol na Koševu?|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/znate-li-da-je-slavni-pele-postigao-gol-na-kosevu/110514028|website=klix.ba|date=14. 5. 2011|access-date=31. 7. 2015}}</ref></small> |- | 16. juni 1971 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 3-3 || {{ZD|ITA}} [[FC Inter Milano|Inter Milan]]|| 50-ta godišnjica FK Željezničara || <small>— Željo: [[Slobodan Janjuš|Janjuš]], [[Slobodan Kojović|Kojović]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Josip Katalinski|Katalinski]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Božo Janković|Janković]], [[Josip Bukal|Bukal]], [[Edin Sprečo|Sprečo]], i [[Dragan Džajić|Džajić]]<br>— Inter: [[Ivano Bordon|Bordon]], Bedin, Oriali (46th min [[Tarcisio Burgnich|Burgnich]]), [[Jair da Costa|Jair]], [[Mario Bertini|Bertini]], Boninsegna, [[Sandro Mazzola|Mazzola]], [[Mario Frustalupi|Frustalupi]], [[Bernardino Fabbian|Fabbian]] (46. min [[Giancarlo Cella|Cella]]), [[Mario Giubertoni|Giubertoni]], i Corso<br>— strijelci: 0:1 Boninsegna <small>(4th min)</small>, 1:1 Janković <small>(15th min)</small>, 2:1 Džajić <small>(45. min)</small>, 2:2 Boninsegna <small>(63. min)</small>, 2:3 Mazzola <small>(67. min)</small>, 3:3 Bukal <small>(70. min)</small><br>— gledalaca: ~35,000<br>— igrač [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]] i reprezentativac Jugoslavije, 25-ogodišnji [[Dragan Džajić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— Nekoliko sedmica prije utakmice, Inter Milan je osvojio svoju [[Serie A 1970/1971.|jedanaestu Serie A ligašku titulu]]<br>— Željo je završio sezonu lige Jugoslavije na [[Prva liga Jugoslavije u nogometu 1970/1971.|drugom mjestu]] iza Hajduka Split<ref>{{cite web|title=Željezničar igrao protiv milanskog Intera 3:3|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-igrao-protiv-milanskog-intera-3-3/120616030|website=klix.ba|access-date=31. 7. 2015|date=16. 6. 2012}}</ref> |- | 17. august 1972 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 2-2 || {{ZD|ESP}} [[Real Madrid CF]] || 25. godišnjica FK Sarajeva || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Sead Gruda|Gruda]]), [[Anđelko Tešan|Tešan]], [[Fuad Muzurović|Muzurović]] (Kuduz), [[Edhem Šljivo|Šljivo]], [[Slobodan Lubura|Lubura]] ([[Sulejman Demir|Demir]]), [[Rajko Rašević|Rašević]], [[Dragoljub Simić|D. Simić]] ([[Rade Simić|R. Simić]]), [[Denijal Pirić|Pirić]], [[Vahidin Musemić|Musemić]], [[Džemil Cerić|Cerić]] (Frančević), [[Ranko Petković|Petković]]<br>— Real: [[Mariano García Remón|García Remón]]; [[Juan Carlos Touriño|Touriño]] (José Luis 45´), Benito, Verdugo, Pirri (Andrés 45´), Zoco, Amancio, Grosso, Santillana, Velázquez, Aguilar<br>— strijelci: 0:1 Aguilera <small>(31. min)</small>, 0:2 Pirri <small>(36. min)</small>, 1:2 Rasovic <small>(41. min)</small>, 2:2 Pirić <small>(80. min)</small> |} '''<big>Značajne evropske klupske utakmice</big>''' {| class="wikitable" !Datum !Domaćin !Rezultat !Gost !Takmičenje !Bilješke |- |15. novembar 1967 |[[FK Sarajevo]] |0:0 |[[Manchester United FC]] |[[UEFA Liga prvaka]] R2 |FK Sarajevo: Muftić, [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], Blažević, Jesenković, Vujović, Bajić, Prodanović, Šiljkut, Musemić, Prljača, Antić - Trener: Miroslav Brozović Manchester United: Stepney, Dunne, Burns, Crerand, Foulkes, Sadler, Fitzpatrick, Kidd, Charlton, Best, Aston - Trener: Matt Busby Gledalaca: ~50.000 |- | # oktobar 1980 |[[FK Sarajevo]] |3:3 |[[Hamburger SV#Hamburger SV u Bundesligi|Hamburger SV]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R1 |FK Sarajevo: Janjuš, D. Božović, Lukić, Vidaković, Rajković, N. Ferhatović, Sušić, Janjoš (Vukičević), S. Merdanović (Bešović), Kapetanović, Pašić Trener: Muzurović Hamburger SV: Koitka, Kaltz, Groh, Jakobs, Hieronymus, Hartwig, Reimann, Memering, Hrubesch, Magath, Dressel - Trener: Zebec. Strijelci: 1:0 - Lukić 23´, 1:1 - Hrubesch 26´, 2:1 - Pašić 36´, 2:2 - Hrubesch 58´, Pašić 80´, 3:3 - Hrubesch 88´ Gledalaca: ~45.000, sudija: Paolo Casarin (Italija) |- |8. decembar 1982 |[[FK Sarajevo]] |1:0 |[[RSC Anderlecht]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R3 |FK Sarajevo: Janjuš, Radeljaš, N. Ferhatović, Kapetanović, Vidović, Janjoš (od 45. Milak), H. Musemić, Božović, Sušić, Jozić (od 59. Teskeredžić), Hadžibegić - Trener: Srboljub Markušević Anderlecht: Munaron, De Groote, Hofkens, Olsen, Peruzović, Coeck, Hansen, Lozano, Vercauteren, Brylle Larsen (od 25. Czemiatynski), Vandenbergh - Trener: Paul van Himst Strijelci: 1:0 - Musemić 40' Gledalaca: ~32.000 |- |14. august 2002 |[[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] |0:1 |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Željezničar: Kenan Hasagić, Adin Mulaosmanović, Edis Mulalić, Haris Alihodžić, Sanjin Mešić (81’ Denis Mudrinić), Denis Karić, Sanel Jahić (71’ Mirzet Alagić), Almir Čosić (88’ Sanjin Radonja), Sead Seferović, Almir Gredić, Jure Guvo - Trener: Amar Osim Newcastle United: Shay Given, Aaron Hughes, Nikoláos Dabízas (88’ Wayne Quinn), Titus Bramble, Olivier Bernard, Nolberto Solano, Jermaine Jenas, Kieron Dyer, Hugo Miguel Ferreira Gomes Viana (88’ Robert Elliott), Alan Shearer, Lomana Lua Lua (81’ Shola Ameobi) Trener: Robert “Bobby” Robson Strijelci: 0:1 - Dyer 55’ Gledalaca: ~36.000, sudija: Luboš Michel (Slovačka) |- |15. august 2007 |[[FK Sarajevo]] |0:1 |[[FK Dinamo Kijev]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Sarajevo: Muhamed Alaim, Alen Bašić, Veldin Muharemović, Semjon Milošević, Zdravko Šaraba, Sead Bućan (od 57. Almir Turković), Muhamed Džakmić, Marko Maksimović, Vladan Grujić, Damir Hadžić (od 46. Senad Repuh), Admir Rašćić (od 65. Mirza Mešić) - Trener: H.Musemić FK Dinamo Kijev: Oleksandr Shovkovsky, Marjan Marković, Pape Diakhate, Goran Gavrančić, Andriy Nesmachniy, Taras Mikhalik, Carlos Correa, Oleh Gusev (od 64. Miloš Ninković), Serhiy Rebrov (od 81. Ismael Bangoura), Michael i Maksim Shatskikh (od 67. Kleber) - Trener: Anatoliy Demyanenko Strijelci: 0:1 - Maksim Shatskikh 12' Gledalaca: ~30.000, sudija: Alon Yefet (Israel) |} ==Koncerti== *[[Zdravko Čolić]] - 7. septembar 1978. <small>(Turneja ''Putujući zemljotres'')</small> *[[U2]] - [[Koncert U2-a u Sarajevu|23. septembar 1997]] <small>([[Turneja "PopMart"]])</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2000. <small>(Turneja ''Sredinom'', gosti: [[Adi Lukovac & Ornamenti]], [[Ivana Banfić]], Amir Bjelanović Tula, Miro Asotić)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2004. <small>(Turneja ''Burek'', gosti: [[Željko Joksimović]], [[Ivana Banfić]], [[Nina Badrić]], Edo Zanki, Almir Hukelić, Gani Tamir)</small> *[[Bijelo dugme]] - 15. juni 2005. *[[Haris Džinović]] - 23. juni 2007. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], [[Hajrudin Varešanović|Hari Varešanović]], [[Željko Joksimović]], Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 19. juli 2008. <small>(Turneja ''Ispočetka'', gosti: Hari Varešanović, [[Vesna Zmijanac]], Toni Cetinski, Eldin Huseinbegović, [[Ivana Banfić]], Baby Dooks, Elvedin Krilić)</small> *[[Hari Mata Hari]] - 10. august 2009. <small>(Turneja ''Sreća'', gosti: [[Nina Badrić]], Dino Merlin, [[Halid Bešlić]], [[Dražen Žerić|Dražen Žerić Žera]], Eldin Huseinbegović)</small> *[[Željko Joksimović]] - 12. juni 2010. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], Hari Varešanović, [[Jelena Tomašević]])</small> *[[Zdravko Čolić]] - 31. juli 2010. <small>(Turneja ''Kad pogledaš me preko ramena'', gosti: Dino Merlin, [[Nikša Bratoš]])</small> *[[Halid Bešlić]] - 22. juni 2013. <small>(Turneja ''Romanija'', gosti: [[Haris Džinović]], [[Željko Joksimović]], Enes Begović, Dženan Jahić, [[Viki Miljković]], Colonia, Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 25. juli 2015. <small>(Turneja ''Hotel Nacional'')</small> *[[Željko Joksimović]] - 19. august 2016. <small>(gosti: Adnan Pecoli, Tarik Mulaomerović, Maid Hećimović, Magdalena Bogić, Ibro Bublin)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli, 1. august i 2. august 2026. <small>(Turneja ''Mi'', gosti: Senidah, Ivana Banfić, Mahir Beathouse, Marko Louis)</small> ==Ostali događaji== [[File:Pope Francis in Sarajevo 10.JPG|thumbnail|Papa Franjo održava misu]] * Ceremonija otvaranja [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara u Sarajevu]] - 8. februar 1984. * [[Papa Ivan Pavao II]] održao misu na stadionu ispred 50.000 ljudi - 13. april 1997- * [[Papa Franjo]] održao misu na stadionu ispred 67.000 ljudi - 06. juni 2015. * Ceremonija otvaranja [[Evropski zimski olimpijski festival mladih 2019.|Evropskog zimskog olimpijskog festivala mladih 2019.]] - 9. februar 2019. == Također pogledajte == * [[Spisak nogometnih stadiona u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Koševo Stadium}} * [http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion Stadion na Službenoj stranici FK Sarajeva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912170554/http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion |date=12. 9. 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20080815030139/http://www.fksinfo.com/stadion.htm''Stadion Koševo / Asim Ferhatović - Hase (tekst i fotografije)'', FKSinfo.com] * [http://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/fk-sarajevo/2700/venue/ Karakteristike stadiona Asim Ferhatović Hase, soccerway.com] * [http://stadiumdb.com/stadiums/bih/olimpijskij_stadion_kosevo Stadion Asim Ferhatović Hase] na stadiumdb.com {{FK Sarajevo}} {{Stadioni Premijer lige BiH}} {{Objekti ZOI 1984.}} {{Stadioni Zimskih olimpijskih igara}} {{Sarajevo}} [[Kategorija:Stadioni u Sarajevu]] [[Kategorija:Nogometni stadioni u Bosni i Hercegovini|Koševo]] [[Kategorija:Sport u Sarajevu]] [[Kategorija:Borilišta na ZOI 1984.]] jvedadgdxq0i52ues4uipwot5cpwcja 3934764 3934763 2026-10-11T15:57:35Z Hesojamm 186707 3934764 wikitext text/x-wiki {{Infokutija stadion | naziv_stadiona = Stadion "Asim Ferhatović Hase" | nadimak = Koševo | slika = [[Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|250px]] | tekst = '''[[UEFA]]''' [[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]] | puni_naziv = | bivši_nazivi = Stadion Koševo (1952–2004) | lokacija = Betanija Ulica, [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{coord|43|52|26|N|18|24|31|E}} | početak_izgradnje = 1947. | izgrađen = | otvoren = 1950. | renoviran = 1984, 1996. | proširen = 1984. | zatvoren = | srušen = | vlasnik = Gradski stadion | operator = Grad Sarajevo | površina = Trava | semafor = | cijena_izgradnje = | arhitekt = | projektni_menadžer = | građevinski_inženjer = | servisni_inženjer = | glavni_poduzetnik = | glavni_poduzetnici = | kapacitet = 35.400<ref name="ue26">{{cite web |title=UEFA Women's Under-19 Championship Bosnia and Herzegovina 2026 Official Programme |url=https://editorial.uefa.com/resources/02a6-20ef82b4fcea-b19b3725eac2-1000/2026_uefa_wu19_programme.pdf |publisher=UEFA |access-date=16. 7. 2026 |page=20}}</ref> | rekordna_posjećenost = 55.000<br>67.000 (''uključujući ostale manifestacije dešavanja'') | dimenzije = 103x65 m | korisnici = [[FK Sarajevo]]<br>[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]]<br>[[Zimske olimpijske igre 1984.|ZOI 1984]] }} '''Olimpijski stadion [[Asim Ferhatović]] - Hase''', poznatiji kao '''stadion Koševo''' je višenamjenski stadion u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Po veličini je najveći stadion u Bosni i Hercegovini. Izgrađen je 1947. u periodu poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], na području koševske doline gdje su se prostirali predjeli zvani Čurčića vila i [[Pionirska dolina]]. U samoj izgradnji stadiona učestvovale su tadašnje omladinske radne brigade grada, ali i iz cijele [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|tadašnje države]]. Za tadašnje doba grad dobija zdanje na kome će se moći održavati sportske priredbe najvišeg ranga. Na stadionu su odigrane značajne i velike utakmice kako sarajevskih prvoligaša [[FK Sarajevo]] i [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] tako i tadašnje [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|reprezentacije Jugoslavije]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentacije Bosne i Hercegovine]]. Na stadionu su gostovali veliki fudbalski timovi kao što su [[Manchester United FC|Manchester United]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]], [[Hamburger SV|Hamburger]], [[Derby County FC|Derby County]], Bologna, [[FC Inter Milano|Inter]], Santos... Sam stadion je doživio mnoge nadogradnje i rekonstrukcije, a najveća je bila pred održavanje [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara]] u februaru 1984. U julu 2004. na stadionu Asim Ferhatović - Hase su opet počeli radovi na njegovoj rekonstrukciji i poboljšanju u cilju dobijanja licence od [[UEFA]]-e za odigravanje evropskih utakmica. Danas stadion koristi FK Sarajevo i to je najveći stadion u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Posjeduje 35.400 sjedećih mjesta.<ref name="ue26"/> Rekord Stadiona, kada su u pitanju sportske manifestacije, je iz sezone 1981/82, na utakmici fudbalskog prvenstva Jugoslavije, utakmica FK "Sarajevo" - FK "Željezničar". Tada je utakmici gradskih rivala prisustvovalo najmanje 55.000 gledalaca, a neke od tadašnjih novina su objavile podatak da je utakmici prisustvovalo i 64.000 gledalaca.<ref>{{Cite web |url=http://www.csrsa.ba/stadion_kosevo.html |title=Arhivirana kopija |access-date=11. 6. 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822003710/http://csrsa.ba/stadion_kosevo.html |archive-date=22. 8. 2013 |url-status=dead }}</ref> ==Značajni događaji== ===Međunarodne nogometne utakmice=== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Takmičenje |- | 17. oktobar 1954 || {{NOG|JUG}} || 5-1 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 8. april 1970 || {{NOG|JUG}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || Prijateljska |- | 22. septembar 1971 || {{NOG|JUG}} || 4-0 || {{NOG|MEX}} || Prijateljska |- | 22. mart 1980 || {{NOG|JUG}} || 2-1 || {{NOG|URU}} || Prijateljska |- | 1. juni 1983 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|RUM|1965}} || Prijateljska |- | 23. april 1985 || {{NOG|JUG}} || 0-0 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.#Grupa 4|SP 1986 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 1989 || {{NOG|JUG}} || 1-0 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.#Grupa 5|SP 1990 - kvalifikacije]] |- | 6. novembar 1996 || {{NOG|BIH|1992}} || 2-1 || {{NOG|ITA}} || Prijateljska |- | 2. april 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 0-1 || {{NOG|GRČ}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 20. august 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 3-0 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 10. septembar 1997 || {{NOG|BIH|1992}} || 1-0 || {{NOG|SLO}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.#Grupa 1|SP 1998 - kvalifikacije]] |- | 12. august 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|FAR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. septembar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|EST}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 10. oktobar 1998 || {{NOG|BIH}} || 1-3 || {{NOG|ČEŠ}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 5. juni 1999 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|LIT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 4. septembar 1999 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠKO}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Euro 2000 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2000 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|TUR}} || Prijateljska |- | 2. septembar 2000 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|ŠPA}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 24. mart 2001 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|AUT}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 15. august 2001 || {{NOG|BIH}} || 2-0 || {{NOG|MLT}} || Prijateljska |- | 1. septembar 2001 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|IZR}} || [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.#Grupa 7|SP 2002 - kvalifikacije]] |- | 21. august 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|Savezna Republika Jugoslavija}}|| Prijateljska |- | 7. septembar 2002 || {{NOG|BIH}} || 0-3 || {{NOG|RUM}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 11. oktobar 2002 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|NJE}} || Prijateljska |- | 11. oktobar 2003 || {{NOG|BIH}} || 1-1 || {{NOG|DAN}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Euro 2004 - kvalifikacije]] |- | 9. oktobar 2004 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|SCG}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 30. mart 2005 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|LIT}} || [[UEFA Grupa 7 Kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2006. godine|SP 2006 - kvalifikacije]] |- | 16. august 2006 || {{NOG|BIH}} || 1-2 || {{NOG|FRA}} || Prijateljska |- | 2. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-2 || {{NOG|TUR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 6. juni 2007 || {{NOG|BIH}} || 1-0 || {{NOG|MLT}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 22. august 2007 || {{NOG|BIH}} || 3-5 || {{NOG|HRV}} || Prijateljska |- | 12. septembar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-1 || {{NOG|MOL}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 17. oktobar 2007 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|NOR}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Euro 2008 - kvalifikacije]] |- | 12. august 2009 || {{NOG|BIH}} || 2-3 || {{NOG|IRN}} || Prijateljska |- | 3. mart 2010 || {{NOG|BIH}} || 2-1 || {{NOG|GAN}} || Prijateljska |- | 7. septembar 2010 || {{NOG|BIH}} || 0-2 || {{NOG|FRA}} || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - grupa D|Euro 2012 - kvalifikacije]] |- | 10. august 2011 || {{NOG|BIH}} || 0-0 || {{NOG|GRČ}} || Prijateljska |- | 14. august 2013 || {{NOG|BIH}} || 3-4 || {{NOG|SAD}} || Prijateljska |- |} ===Značajne klupske prijateljske utakmice=== {|class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !Datum!!Domaćin!!Rezultat!!Gost!!Prilika!!Bilješke |- | 7. mart 1965 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 1-2 || {{ZD|SSSR}} [[Nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]]|| Jugoslavenska turneja SSSR-a || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Ibrahim Sirćo|Sirćo]]), [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], [[Svetozar Vujović|Vujović]], [[Fahrudin Prljača|Prljača]] ([[Salih Šehović|Šehović]]), [[Ibrahim Biogradlić|Biogradlić]], [[Aleksandar Ristić|Ristić]], [[Nusret Čerkić|Čerkić]], [[Mišo Smajlović|Smajlović]], [[Asim Ferhatović|Ferhatović]] ([[Stjepan Blažević|Blažević]]), [[Ivica Osim|Osim]], [[Džemaludin Mušović|Mušović]] ([[Sreten Šiljkut|Šiljkut]])<br>— SSSR: [[Lev Yashin|Yashin]], Chertkov, [[Albert Shesternyov|Shesternyov]], Ponomaryov, Voronin, Shustikov, [[Igor Chislenko|Chislenko]], Kazakov, Metreveli, [[Gennady Logofet|Logofet]], Meskhi <br>— strijelci: 0:1 Metreveli <small>(15. min)</small>, 0:2 Kazakov <small>(51. min)</small>, 1:2 Šehović <small>(67. min)</small><br>— gledalaca: ~40,000<br>— igrači [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničara]] Ivica Osim i Mišo Smajlović su odigrali utakmicu za Sarajevo</small> |- | 19. septembar 1969 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 1-1 || {{ZD|BRA}} [[Santos FC|Santos]] || Jugoslavenska turneja Santosa || <small>— Željo: [[Vasilije Radović|Radović]], [[Fahrija Hrvat|Hrvat]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Hajrudin Saračević|Saračević]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Ivica Osim|Osim]] ([[Avdija Deraković|Deraković]]), [[Josip Bukal|Bukal]], [[Vahidin Musemić|Musemić]] ([[Božo Janković|Janković]]), i [[Bajić]] ([[Dragan Kojović|Kojović]])<br>— Santos: [[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]], [[José Ramos Delgado|Delgado]], [[Turcao]], [[Antônio Lima dos Santos|Lima]], Clodoaldo, [[Joel Camargo|Joel]], [[Manoel Maria]], [[Nené]], [[Jonas Eduardo Américo|Edú]] ([[Douglas]]{{disambiguation needed|date=oktobar 2013}}), [[Pelé]], and Abel<br>— strijelci: 1:0 Bukal <small>(45. min)</small>, 1:1 Pelé <small>(78. min)</small><br>— gledalaca: ~30,000<br>— igrač [[FK Sarajevo|FK Sarajeva]] i reprezentacije Jugoslavije, 22-ogodišnji [[Vahidin Musemić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— ovo je bila četvrta i završna utakmica Santosa na Jugoslavenskoj turneji, a prije Želje odigrali su utakmice sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom]], i [[FK Radnički Kragujevac|Radničkim Kragujevac]]<ref>{{cite web|title=Znate li da je slavni Pele postigao gol na Koševu?|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/znate-li-da-je-slavni-pele-postigao-gol-na-kosevu/110514028|website=klix.ba|date=14. 5. 2011|access-date=31. 7. 2015}}</ref></small> |- | 16. juni 1971 || {{ZD|JUG}} [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]|| 3-3 || {{ZD|ITA}} [[FC Inter Milano|Inter Milan]]|| 50-ta godišnjica FK Željezničara || <small>— Željo: [[Slobodan Janjuš|Janjuš]], [[Slobodan Kojović|Kojović]], [[Velija Bećirspahić|Bećirspahić]], [[Blagoje Bratić|Bratić]], [[Josip Katalinski|Katalinski]], [[Enver Hadžiabdić|Hadžiabdić]], [[Branimir Jelušić|Jelušić]], [[Božo Janković|Janković]], [[Josip Bukal|Bukal]], [[Edin Sprečo|Sprečo]], i [[Dragan Džajić|Džajić]]<br>— Inter: [[Ivano Bordon|Bordon]], Bedin, Oriali (46th min [[Tarcisio Burgnich|Burgnich]]), [[Jair da Costa|Jair]], [[Mario Bertini|Bertini]], Boninsegna, [[Sandro Mazzola|Mazzola]], [[Mario Frustalupi|Frustalupi]], [[Bernardino Fabbian|Fabbian]] (46. min [[Giancarlo Cella|Cella]]), [[Mario Giubertoni|Giubertoni]], i Corso<br>— strijelci: 0:1 Boninsegna <small>(4th min)</small>, 1:1 Janković <small>(15th min)</small>, 2:1 Džajić <small>(45. min)</small>, 2:2 Boninsegna <small>(63. min)</small>, 2:3 Mazzola <small>(67. min)</small>, 3:3 Bukal <small>(70. min)</small><br>— gledalaca: ~35,000<br>— igrač [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]] i reprezentativac Jugoslavije, 25-ogodišnji [[Dragan Džajić]] je odigrao utakmicu za Željezničar<br>— Nekoliko sedmica prije utakmice, Inter Milan je osvojio svoju [[Serie A 1970/1971.|jedanaestu Serie A ligašku titulu]]<br>— Željo je završio sezonu lige Jugoslavije na [[Prva liga Jugoslavije u nogometu 1970/1971.|drugom mjestu]] iza Hajduka Split<ref>{{cite web|title=Željezničar igrao protiv milanskog Intera 3:3|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-igrao-protiv-milanskog-intera-3-3/120616030|website=klix.ba|access-date=31. 7. 2015|date=16. 6. 2012}}</ref> |- | 17. august 1972 || {{ZD|JUG}} [[FK Sarajevo]] || 2-2 || {{ZD|ESP}} [[Real Madrid CF]] || 25. godišnjica FK Sarajeva || <small>— Sarajevo: [[Refik Mufić|Muftić]] ([[Sead Gruda|Gruda]]), [[Anđelko Tešan|Tešan]], [[Fuad Muzurović|Muzurović]] (Kuduz), [[Edhem Šljivo|Šljivo]], [[Slobodan Lubura|Lubura]] ([[Sulejman Demir|Demir]]), [[Rajko Rašević|Rašević]], [[Dragoljub Simić|D. Simić]] ([[Rade Simić|R. Simić]]), [[Denijal Pirić|Pirić]], [[Vahidin Musemić|Musemić]], [[Džemil Cerić|Cerić]] (Frančević), [[Ranko Petković|Petković]]<br>— Real: [[Mariano García Remón|García Remón]]; [[Juan Carlos Touriño|Touriño]] (José Luis 45´), Benito, Verdugo, Pirri (Andrés 45´), Zoco, Amancio, Grosso, Santillana, Velázquez, Aguilar<br>— strijelci: 0:1 Aguilera <small>(31. min)</small>, 0:2 Pirri <small>(36. min)</small>, 1:2 Rasovic <small>(41. min)</small>, 2:2 Pirić <small>(80. min)</small> |} '''<big>Značajne evropske klupske utakmice</big>''' {| class="wikitable" !Datum !Domaćin !Rezultat !Gost !Takmičenje !Bilješke |- |15. novembar 1967 |[[FK Sarajevo]] |0:0 |[[Manchester United FC]] |[[UEFA Liga prvaka]] R2 |FK Sarajevo: Muftić, [[Mirsad Fazlagić|Fazlagić]], Blažević, Jesenković, Vujović, Bajić, Prodanović, Šiljkut, Musemić, Prljača, Antić - Trener: Miroslav Brozović Manchester United: Stepney, Dunne, Burns, Crerand, Foulkes, Sadler, Fitzpatrick, Kidd, Charlton, Best, Aston - Trener: Matt Busby Gledalaca: ~50.000 |- | # oktobar 1980 |[[FK Sarajevo]] |3:3 |[[Hamburger SV#Hamburger SV u Bundesligi|Hamburger SV]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R1 |FK Sarajevo: Janjuš, D. Božović, Lukić, Vidaković, Rajković, N. Ferhatović, Sušić, Janjoš (Vukičević), S. Merdanović (Bešović), Kapetanović, Pašić Trener: Muzurović Hamburger SV: Koitka, Kaltz, Groh, Jakobs, Hieronymus, Hartwig, Reimann, Memering, Hrubesch, Magath, Dressel - Trener: Zebec. Strijelci: 1:0 - Lukić 23´, 1:1 - Hrubesch 26´, 2:1 - Pašić 36´, 2:2 - Hrubesch 58´, Pašić 80´, 3:3 - Hrubesch 88´ Gledalaca: ~45.000, sudija: Paolo Casarin (Italija) |- |8. decembar 1982 |[[FK Sarajevo]] |1:0 |[[RSC Anderlecht]] |[[UEFA Evropska liga|Kup UEFA]] R3 |FK Sarajevo: Janjuš, Radeljaš, N. Ferhatović, Kapetanović, Vidović, Janjoš (od 45. Milak), H. Musemić, Božović, Sušić, Jozić (od 59. Teskeredžić), Hadžibegić - Trener: Srboljub Markušević Anderlecht: Munaron, De Groote, Hofkens, Olsen, Peruzović, Coeck, Hansen, Lozano, Vercauteren, Brylle Larsen (od 25. Czemiatynski), Vandenbergh - Trener: Paul van Himst Strijelci: 1:0 - Musemić 40' Gledalaca: ~32.000 |- |14. august 2002 |[[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] |0:1 |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Željezničar: Kenan Hasagić, Adin Mulaosmanović, Edis Mulalić, Haris Alihodžić, Sanjin Mešić (81’ Denis Mudrinić), Denis Karić, Sanel Jahić (71’ Mirzet Alagić), Almir Čosić (88’ Sanjin Radonja), Sead Seferović, Almir Gredić, Jure Guvo - Trener: Amar Osim Newcastle United: Shay Given, Aaron Hughes, Nikoláos Dabízas (88’ Wayne Quinn), Titus Bramble, Olivier Bernard, Nolberto Solano, Jermaine Jenas, Kieron Dyer, Hugo Miguel Ferreira Gomes Viana (88’ Robert Elliott), Alan Shearer, Lomana Lua Lua (81’ Shola Ameobi) Trener: Robert “Bobby” Robson Strijelci: 0:1 - Dyer 55’ Gledalaca: ~36.000, sudija: Luboš Michel (Slovačka) |- |15. august 2007 |[[FK Sarajevo]] |0:1 |[[FK Dinamo Kijev]] |[[UEFA Liga prvaka]] KR3 |FK Sarajevo: Muhamed Alaim, Alen Bašić, Veldin Muharemović, Semjon Milošević, Zdravko Šaraba, Sead Bućan (od 57. Almir Turković), Muhamed Džakmić, Marko Maksimović, Vladan Grujić, Damir Hadžić (od 46. Senad Repuh), Admir Rašćić (od 65. Mirza Mešić) - Trener: H.Musemić FK Dinamo Kijev: Oleksandr Shovkovsky, Marjan Marković, Pape Diakhate, Goran Gavrančić, Andriy Nesmachniy, Taras Mikhalik, Carlos Correa, Oleh Gusev (od 64. Miloš Ninković), Serhiy Rebrov (od 81. Ismael Bangoura), Michael i Maksim Shatskikh (od 67. Kleber) - Trener: Anatoliy Demyanenko Strijelci: 0:1 - Maksim Shatskikh 12' Gledalaca: ~30.000, sudija: Alon Yefet (Israel) |} ==Koncerti== *[[Zdravko Čolić]] - 7. septembar 1978. <small>(Turneja ''Putujući zemljotres'')</small> *[[U2]] - [[Koncert U2-a u Sarajevu|23. septembar 1997]] <small>([[Turneja "PopMart"]])</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2000. <small>(Turneja ''Sredinom'', gosti: [[Adi Lukovac & Ornamenti]], [[Ivana Banfić]], Amir Bjelanović Tula, Miro Asotić)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli 2004. <small>(Turneja ''Burek'', gosti: [[Željko Joksimović]], [[Ivana Banfić]], [[Nina Badrić]], Edo Zanki, Almir Hukelić, Gani Tamir)</small> *[[Bijelo dugme]] - 15. juni 2005. *[[Haris Džinović]] - 23. juni 2007. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], [[Hajrudin Varešanović|Hari Varešanović]], [[Željko Joksimović]], Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 19. juli 2008. <small>(Turneja ''Ispočetka'', gosti: Hari Varešanović, [[Vesna Zmijanac]], Toni Cetinski, Eldin Huseinbegović, [[Ivana Banfić]], Baby Dooks, Elvedin Krilić)</small> *[[Hari Mata Hari]] - 10. august 2009. <small>(Turneja ''Sreća'', gosti: [[Nina Badrić]], Dino Merlin, [[Halid Bešlić]], [[Dražen Žerić|Dražen Žerić Žera]], Eldin Huseinbegović)</small> *[[Željko Joksimović]] - 12. juni 2010. <small>(gosti: [[Halid Bešlić]], Hari Varešanović, [[Jelena Tomašević]])</small> *[[Zdravko Čolić]] - 31. juli 2010. <small>(Turneja ''Kad pogledaš me preko ramena'', gosti: Dino Merlin, [[Nikša Bratoš]])</small> *[[Halid Bešlić]] - 22. juni 2013. <small>(Turneja ''Romanija'', gosti: [[Haris Džinović]], [[Željko Joksimović]], Enes Begović, Dženan Jahić, [[Viki Miljković]], Colonia, Enis Bešlagić)</small> *[[Dino Merlin]] - 25. juli 2015. <small>(Turneja ''Hotel Nacional'')</small> *[[Željko Joksimović]] - 19. august 2016. <small>(gosti: Adnan Pecoli, Tarik Mulaomerović, Maid Hećimović, Magdalena Bogić, Ibro Bublin)</small> *[[Dino Merlin]] - 31. juli, 1. august i 2. august 2026. <small>(Turneja ''Mi'', gosti: Senidah, Ivana Banfić, Mahir Beathouse, Marko Louis)</small> ==Ostali događaji== [[File:Pope Francis in Sarajevo 10.JPG|thumbnail|Papa Franjo održava misu]] * Ceremonija otvaranja [[Zimske olimpijske igre 1984.|XIV zimskih olimpijskih igara u Sarajevu]] - 8. februar 1984. * [[Papa Ivan Pavao II]] održao misu na stadionu ispred 50.000 ljudi - 13. april 1997- * [[Papa Franjo]] održao misu na stadionu ispred 67.000 ljudi - 06. juni 2015. * Ceremonija otvaranja [[Evropski zimski olimpijski festival mladih 2019.|Evropskog zimskog olimpijskog festivala mladih 2019.]] - 9. februar 2019. == Također pogledajte == * [[Spisak nogometnih stadiona u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Koševo Stadium}} * [http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion Stadion na Službenoj stranici FK Sarajeva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912170554/http://www.fcsarajevo.ba/bs/stadion |date=12. 9. 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20080815030139/http://www.fksinfo.com/stadion.htm''Stadion Koševo / Asim Ferhatović - Hase (tekst i fotografije)'', FKSinfo.com] * [http://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/fk-sarajevo/2700/venue/ Karakteristike stadiona Asim Ferhatović Hase, soccerway.com] * [http://stadiumdb.com/stadiums/bih/olimpijskij_stadion_kosevo Stadion Asim Ferhatović Hase] na stadiumdb.com {{FK Sarajevo}} {{Stadioni Premijer lige BiH}} {{Objekti ZOI 1984.}} {{Stadioni Zimskih olimpijskih igara}} {{Sarajevo}} [[Kategorija:Stadioni u Sarajevu]] [[Kategorija:Nogometni stadioni u Bosni i Hercegovini|Koševo]] [[Kategorija:Sport u Sarajevu]] [[Kategorija:Borilišta na ZOI 1984.]] ipbjetzglpsg6u2rustpvslzdja96ws 0 14976 3934783 3809502 2026-10-11T22:53:06Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[1892]] – [[Edith Achilles]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] i unutrašnji linkovi 3934783 wikitext text/x-wiki {{AugustKalendar}} '''6. august / kolovoz (6. 8)''' jest 218. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (219. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 147 dana. == Događaji == * [[1890]] – U zatvoru Auburn u [[New York]]u, [[William Kemmler]] je postao prva osoba koja je [[smrtna kazna|smaknuta]] na [[Električna stolica|električnoj stolici]]. * [[1928]] – U [[Den Haag]]u završena [[Šahovska olimpijada 1928.|druga šahovska olimpijada]], na kojoj je po drugi put pobijedila ekipa Mađarske. * [[1945]] – Bačena [[Atomski napad na Hiroshimu i Nagasaki|atomska bomba]] na [[Hirošima|Hirošimu]], prvo korištenje nuklearnog oružja u ratu. * [[1995]] – U pograničnom cazinskom naselju Tržačka Raštela hrvatskog generala Marijana Marekovića i dvojicu njegovih oficira na mostu na rijeci Korani dočekuju general Atif Dudaković komadant 5. korpusa ARBiH u pratnji pukovnika Ivana Prše zapovjednika HVO Bihać i pukovnika Mirsada Selmanovića načelnika Štaba 5. Korpusa. Time je deblokiran Bihaćki okrug. Višestruko je smanjena linija fronta, a jedinice 5 korpusa ARBiH su pregrupisane i usmjerene na oslobađanje privremeno okupirane teritorije BiH. * [[2005]] – Otvoreno deseto [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.]] u [[Helsinki]]ju. == Rođeni == === 19. vijek === * [[1881]] – [[Alexander Fleming]], [[UK|britanski]] [[Biologija|biolog]] * [[1892]] – [[Edith Achilles]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] === 20. vijek === * [[1911]] – [[Lucille Ball]], američka glumica * [[1922]] – [[Zlata Grebo]], [[bosanskohercegovački]] [[Sociologija|sociolog]] * [[1928]] – [[Andy Warhol]], [[Amerika|američki]] [[Slikarstvo|slikar]], [[novinar]], [[režiser|filmski režiser]] i producent * [[1933]] – [[Aleksandar Privalov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac * [[1971]] – [[Marcelo Vásquez]], [[argentina|argentinski]] [[biatlon]]ac * [[1975]] – [[Ivica Grlić]], bosanskohercegovački [[nogometaš]] * [[1977]] – [[Maja Jurić]], [[hrvatska]] glumica * [[1981]] – [[Travie McCoy]], američki [[pjevač]] i reper * [[1983]] – [[Robin van Persie]], [[nizozemska|nizozemski]] nogometaš == Umrli == === 17. vijek === * [[1637]] – [[Ben Jonson]], [[engleska|engleski]] dramatičar * [[1660]] – [[Diego Velázquez]], [[Španija|španski]] slikar === 20. vijek === * [[1943]] – [[Vladislav Skarić]], bosanskohercegovački [[historija|historičar]] * [[1944]] – [[Marja Grolmusec]], [[Lužički Srbi|lužičkosrspka]] publicistkinja i članica socijalističkog otpora protiv nacističke vlade * [[1969]] – [[Theodor Adorno]], [[njemačka|njemački]] [[filozof]] i [[Sociologija|sociolog]] === 21. vijek === * [[2002]] – [[Edsger Dijkstra]], nizozemski kompjuterski naučnik * [[2019]] – [[Tage Lundin]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[2021]] – [[Christian Dumont]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac == Praznici == * Dan nezavisnosti [[Bolivija|Bolivije]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|6 August}} *[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/6 Na današnji dan (6. august), BBC.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313010735/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/6 |date=13. 3. 2007 }} {{en simbol}} *[http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/august-6/ Na današnji dan (6. august), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|august006]] 4j3jfw4jfvkeqyme6a1upjnj804x3xk 0 18793 3934796 3901863 2026-10-12T00:55:27Z Bosancica by MK 173186 3934796 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2012. ([[Rimski brojevi|MMXII]])''' je bila prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 2012. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 12. godina 3. milenija i 21. stoljeća, i 3. decenije 2010-ih. [[Datoteka:2012_Events_Collage_V4.jpg|mini|300x300piksel|Slijeva, u smjeru kazaljke na satu: oštećenje [[Casino Pier]]a u Seaside Heightsu, New Jersey kao rezultat [[Uragan Sandy|uragana Sandy]]; [[Tajfun Bopha]] je dostigao najveći intenzitet i pogodio [[Mindanao]], [[Filipini|Filipine]], uzrokujući 1.901 smrt; [[NASA]] -in [[Curiosity (rover)|''Curiosity'' Rover]] slijeće na površinu [[Mars]]a; [[Higgsov bozon]], [[Elementarna čestica|elementarnu česticu]], otkrio je [[CERN]] i revolucionirao je [[Kvantna mehanika|kvantnu fiziku]]; [[K-pop]] umjetnik [[PSY|Psy]] izvodi svoj hit singl "[[Gangnam stil|Gangnam Style]]", koji je postao kulturni fenomen 2012. godine; gomila [[Reakcije na Nevinost muslimana|demonstranata]] na demonstraciji anti-islamskog filma [[Sydney|u Sidneju]] 2012. protiv filma ''[[Nevinost muslimana]]''; [[Nacionalni pokret za oslobođenje Azawada|Militanti]] [[Tuarezi|Tuarega]], viđeni kako voze blizu [[Timbuktu]]a, [[Mali]] tokom [[Rat u Maliju|rata u Maliju]]; [[Olimpijske igre 2012.|Ljetne olimpijske igre 2012.]] održavaju se u [[London]]u, [[Ujedinjeno Kraljevstvo]].]] == Događaji == === Januar === * [[13. januar]] – Nasukao se [[italija]]nski kruzer Costa Concordia, poginulo najmanje 16 osoba. * [[22. januar]] – Na [[Referendum o pristupanju Hrvatske Evropskoj uniji 2012.|referendumu o pristupanju Hrvatske]] Evropskoj Uniji, građani [[Hrvatska|Hrvatske]] i hrvatsko iseljeništvo izjasnilo se dvotrećinskom većinom za ulazak u [[EU]], koji je predviđen 1. jula 2013. godine. === Februar === * [[1. februar]] – Najmanje 79 ljudi je ubijeno i više od 1000 ranjeno nakon fudbalske utakmice u [[Port Said]]u, Egipat. * [[21. februar]] – Grčka kriza zbog duga vlade. * [[27. februar]] – Nastavlja se [[Arapsko proljeće]] (protesti u Jemenu). === Mart === * [[4. mart]] – Niz eksplozija u [[Brazzaville|Brazavilu]], glavnom gradu [[Republika Kongo|Republike Kongo]], poginulo najmanje 250 osoba. * [[22. mart]] – Amadi Toumani Toure, predsjednik [[Mali]]ja, je svrgnut od strane malijske vojske, nakon što je vojska izvršila napad na Vladu. === April === * [[6. april]] – Nacionalni pokret za oslobađanje Azawada jednostrano proglašava nezavisnost [[Azawad]]a od Malija. * [[13. april]] – [[Kwangmyŏngsŏng-3]], sjevernokorejski [[Satelit za osmatranje Zemlje|satelit za posmatranje Zemlje]], eksplodirao je nedugo nakon lansiranja. * [[26. april]] – Bivši [[Liberija|liberijski]] predsjednik, [[Charles Taylor]] je optužen za 11 slučajeva u vezi sa pomaganjem i podržavanjem ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti, tokom civilnog rata u afričkoj državi [[Sijera Leone]]. === Maj === * [[22. maj]] – Tokijsko nebesko drvo ([[Tokyo skytree]]), najviši samoodržavani toranj na svijetu, visok 634 metra, otvoren je za javnost. === Juni === * [[5. juni|5.]] – [[6. juni]] – Drugi i posljednji put u ovom stoljeću, [[Venera]] je prošla između Sunca i Zemlje. === Juli === * [[27. juli]] – Otvorene [[Ljetne olimpijske igre|Ljetne olimpijske igre u Londonu]]. * [[30. juli|30.]] – [[31. juli]] – Dogodio se najveći nestanak struje ikada, nazvan [[Indijsko zamračenje 2012.]] Tada je 620 miliona ljudi ostalo bez struje. === August === * [[6. august]] – [[Curiosity]] [[Mars Science Laboratory|MSL]] rover uspješno sletio na površinu [[Mars]]a. * [[12. august]] – Zatvorene Ljetne olimpijske igre u Londonu. === Septembar === === Oktobar === * [[14. oktobar]] – Austrijski padobranac, [[Felix Baumgartner]] postaje prva osoba koja je probila zvučni zid, bez ikakvih pomagala i uređaja, skočivši sa rekordne visine od 39&nbsp;km iznad [[Roswell]]a. * [[24. oktobar|24.]] – [[30. oktobar]] – [[Uragan Sandy]] ubija najmanje 209 osoba na [[Karibi]]ma, [[Bahami]]ma, u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u i [[Kanada|Kanadi]], te pravi ogromnu šteti na istočnoj obali Sjedinjenih Američkih Država. === Novembar === * [[9. novembar]] - [[Alma (opera)|Opera Alma]] prvi put izvedena na sceni [[Narodno pozorište Sarajevo|narodnog pozorišta]] u Sarajevu. * [[14. novembar|14]] – [[21. novembar]] – [[Izrael]] pokrenuo Operaciju "Stub odbrane" protiv palestinskog [[Pojas Gaze|Pojasa Gaze]], ubijajući vođu [[Hamas]]a, Ahmeda Jabarija. Ubijeno je i 140 Palestinaca, te 5 Izraelaca. Oružani sukob između Izraela i Palestine zaustavili su Egipat i SAD nakon jednosedmičnih eskalacija u Pojasu Gaze i na jugu Izraela. * [[25. novembar]] – [[9. decembar]] – [[Tajfun Bopha]], poznat i kao "Pablo", na [[Filipini]]ma je ubio najmanje 1067 osoba, a 838 osoba se vodi kao nestalo. Tajfun je uzrokovao značajnu štetu na filipinskom ostrvu [[Mindanao]]. === Decembar === * [[21. decembar]] – Kraj najdužeg ciklusa srednjoameričkog [[Majanski kalendar|majanskog kalendara]] dugog brojanja ([[Fenomen 2012. godine|Fenomen 2012.]]). == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Januar=== * [[1. januar]] – [[Kiro Gligorov]], makedonski predsjednik * [[7. januar]] – [[Viktorija Baginska]], sovjetska i ruska pjesnikinja, pisac, prevoditeljka i etnolog [[Krimčaci|krimčačkog]] porijekla * [[12. januar]] – [[Rauf Denktaş]], predsjednik Turske republike Sjeverni Kipar * [[13. januar]] – [[Miljan Miljanić]], nogometni trener i selektor jugoslovenske reprezentacije * [[20. januar]] - [[Etta James]], američka pjevačica žanrova: [[blues]], [[R&B]], [[soul]], [[rock and roll]], [[jazz]] i [[gospel]] * [[27. januar]] – [[Ljiljana Jovanović]], srbijanska glumica * [[28. januar]] – [[Đenana Buturović]], bosanskohercegovačka književna historičarka, kulturni antropolog, folklorista i doktor književnih nauka * [[29. januar]] ** [[Nijaz Duraković]], bosanskohercegovački profesor i političar ** [[Živan Saramandić]], srpski tenor ** [[Gerlinde Haid]], austrijski etnomuzikolog === Februar === * [[1. februar]] – [[Wisława Szymborska]], poljska književnica * [[4. februar]] – [[Hubert Leitgeb (biatlonac)|Hubert Leitgeb]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac i biatlonski trener * [[5. februar]] – [[Ben Gazzara]], američki glumac * [[12. februar]] – [[Advan Hozić]], bosanskohercegovački književnik * [[14. februar]] – [[Zlatko Crnković]], hrvatski glumac * [[16. februar]] – [[Duško Antunović]], hrvatski vaterpolist i trener * [[17. februar]] – [[Anthony Shadid]], libanski novinar dvostruki dobitnik [[Pulitzerova nagrada|Pulitzerove nagrade]] * [[26. februar]] – [[Erland Josephson]], švedski glumac * [[11. februar]] – [[Whitney Houston]], američka pjevačica i glumica === Mart === * [[1. mart]] – [[Blagoje Adžić]], jugoslavenski general * [[7. mart]] – [[Jeanne Achterberg]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[12. mart]] – [[Frank Sherwood Rowland]], američki naučnik i nobelovac === April === * [[2. april]] – [[Miguel de la Madrid Urtado]], predsjednik [[Meksiko|Meksika]] (1982-1988) * [[28. april]] – [[Matilde Camus]], [[Španija|španska]] pjesnikinja === Maj === * [[12. maj]] – [[Danilo Krstanović]], [[bosanskohercegovački]] fotoreporter * [[16. maj]] - [[Bećir Drnda]], bosanskohercegovački [[flauta|flautista]] * [[17. maj]] – [[Jon Istad]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac i trostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[26. maj]] – [[Adnan Ćatić (alpinist)|Adnan Ćatić]], bosanskohercegovački [[Sportsko penjanje|sportski penjač]]. === Juni === * [[5. juni]] – [[Vojislav Milašević]], bosanskohercegovački TV i pozorišni režiser * [[9. juni]] – [[George Ede (biatlonac)|George Ede]], [[Kanada|kanadski]] [[biatlon]]ac * [[13. juni]] ** [[Hannu Posti]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac ** [[Roger Garaudy]], francuski pisac i [[filozof]] * [[27. juni]] – [[Miloš Blagojević]], srpski historičar i član SANU === Juli === * [[14. juli]] – [[Sixten Jernberg]], [[Švedska|švedski]] [[skijaš-trkač]] * [[22. juli]] – [[Galja Novenc]], armenska glumica * [[24. juli]] – [[John Atta Mills]], [[gana|ganski]] političar, bivši predsjednik [[Gana|Gane]] === August === * [[14. august]] ** [[Svetozar Gligorić]], [[Jugoslavija|jugoslavenski]] [[šah]]ovski [[velemajstor]] ** [[Maja Bošković-Stulli]], hrvatska književnica === Septembar === * [[14. septembar]] – [[Jaylee Burley Mead]], američka astronomkinja === Oktobar === * [[7. oktobar]] – [[Mersad Berber]], bosanskohercegovački likovni umjetnik * [[14. oktobar]] – [[Branko Črnac Tusta]], jugoslavenski i hrvatski pjevač, frontmen [[KUD Idijoti]] === Novembar === * [[10. novembar]] – [[Stuart Freedman|Stuart Jay Freedman]], američki eksperimentalni fizičar * [[23. novembar]] – [[Sava Babić]], srbijanski književnik i prevodilac === Decembar === * [[1. decembar]] – [[Ksenija Jovanović]], jugoslavenska i bosanskohercegovačka glumica * [[11. decembar]] ** [[Emilia Pisani Belserene]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[astronom]]kinja ** [[Galina Višnjevska]], ruska sopran operska pjevačica i recitator == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] &ndash; [[Robert Lefkowitz]] i [[Brian Kobilka]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] &ndash; [[Alvin E. Roth]] i [[Lloyd Shapley]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] &ndash; [[Mo Yan]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] &ndash; [[Evropska unija]] * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] &ndash; [[Serge Haroche]] i [[David J. Wineland]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] &ndash; [[John B. Gurdon]] i [[Shinya Yamanaka]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|2012|2012.}} l97tmrvepu4ihc2mbono50ltv9lvaws 0 20440 3934801 3683010 2026-10-12T07:20:16Z Panasko 146730 3934801 wikitext text/x-wiki {{Infokutija država | zvanično_ime = Američka Djevičanska ostrva | izvorno_ime = United States Virgin Islands | ime_genitiv = Američkih Djevičanskih ostrva | zastava = Flag of the United States Virgin Islands.svg | zastava_širina = <!--Za druge mjere (nije potrebno)--> | grb = Seal of the United States Virgin Islands.svg | grb_širina = <!--Za druge mjere (nije potrebno)--> | vrsta_simbola = Grb | uzrečica = "United in Pride and Hope" | himna = ''[[Marš Djevičanskih ostrva]]'' | karta = United States Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg | opis_karte = | širina_karte = 250px | glavni_grad = [[Charlotte Amalie]] | glavni_grad_koordinate = {{coord|18|21|N|64|56|W}} | najveći_grad = | službeni_jezik = [[Engleski jezik|engleski]] | etničke_grupe = {{unbulleted list | 71,4% [[Afroamerikanci]] | 16,6% [[bijeli Amerikanci]] | 3,0% ostali | 7,5% rasno mješoviti | 1,0% [[azijski Amerikanci]] }} | državno_uređenje = [[Ostrvske teritorije Sjedinjenih Američkih Država|Ostrvske teritorije SAD-a]] | vrsta_prve_vlasti = [[Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država|Predsjednik]] | vladar_prva_vlast = [[Donald Trump]] (R) | vrsta_druge_vlasti = [[Spisak guvernera Američkih Djevičanskih ostrva|Guverner]] | vladar_druga_vlast = [[Albert Bryan (političar)|Albert Bryan]] (D) | vrsta_treće_vlasti = Podguverner | vladar_treća_vlast = [[Tregenza Roach]] (D) | nezavisnost = | nezavisnost_priznato = | površina = 346.36 | po_površini_na_svijetu = | procenat_vode = zanemarljivo | stanovnika = 87.146 | stanovnika_godina = 2020 | po_broju_stanovnika_na_svijetu = | gustoća = 252,4 | po_broju_gustoće_na_svijetu = | bdp_ukupno = 4,6 [[Milijarda|mlrd]] $ | bdp_godina = 2019 | po_broju_bdp_na_svijetu = | bdp_per_capita = 38.136 $ | hdi = {{povećanje}} 0,892 | hdi_godina = | hdi_nivo = {{color|green|vrlo visok}} | po_broju_hdi_na_svijetu = | gini = | gini_godina = | po_broju_gini_na_svijetu = | valuta = [[Američki dolar]] (USD) | vremenska_zona = {{unbulleted list | [[Atlantička vremenska zona|AST]] ([[Koordinirano svjetsko vrijeme|UTC]]−4) | {{nowrap|''[[Ljetno računanje vremena|vrijeme se ne pomjera ljeti]]''}}}} | najviša_tačka_ime = | najviša_tačka_metara = | najveće_jezero_ime = | najveće_jezero_površina = | najveća_rijeka_ime = | najveća_rijeka_dužina = | nacionalni_dan = | internetski_nastavak = [[.vi]] | pozivni_broj = +1-340 | komentar = }} '''Američka Djevičanska ostrva''',[b] zvanično '''Djevičanska ostrva Sjedinjenih Država''' ({{jez-en|United States Virgin Islands}})<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=5. 7. 2018|archive-date=26. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001807/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|url-status=dead}}</ref> predstavljaju karipsku teritoriju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Država]] koja nema status inkorporirane teritorije.<ref name="WorldFactbook" /> Ostrva geografski pripadaju [[Arhipelag|arhipelagu]] [[Djevičanska ostrva|Djevičanskih ostrva]] i smještena su u grupi [[Ostrva zavjetrine|ostrva]] [[Ostrva zavjetrine|zavjetrine]] unutar [[Mali Antili|Malih Antila]].<ref name="Britannica">{{Cite web |title=United States Virgin Islands |url=https://www.britannica.com/place/United-States-Virgin-Islands |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731181154/https://www.britannica.com/place/United-States-Virgin-Islands |archive-date=July 31, 2022 |access-date=August 6, 2022 |website=Britannica}}</ref> Klima na ostrvima je [[Tropska klima|tropska]]. Američka Djevičanska ostrva čine glavna ostrva [[Saint Croix]], [[Saint John (ostrvo)|Saint John]] i [[Saint Thomas (ostrvo)|Saint Thomas]], te 50 drugih okolnih manjih ostrva i grebena.<ref>{{Cite web |title=Virgin Islands |url=https://www.britannica.com/place/Virgin-Islands |publisher=britannica.com |access-date=January 2, 2020 |archive-date=July 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726023024/https://www.britannica.com/place/Virgin-Islands |url-status=live }}</ref> Ukupna kopnena površina teritorije iznosi 346,36&nbsp;km²).[9] Glavni grad teritorije je [[Charlotte Amalie]] na ostrvu Saint Thomas. Ranije poznata kao Danska Zapadna Indija – pod kontrolom [[Danska-Norveška|Danske-Norveške]] (od 1754. do 1814) te [[Kraljevina Danska|Kraljevine Danske]] (od 1814. do 1917.) – ostrva je Danska prodala Sjedinjenim Državama za 25 miliona dolara (628 miliona dolara u vrijednosti iz 2025) putem Sporazuma o Danskoj Zapadnoj Indiji iz 1917;<ref name="WorldFactbook" /> od tada imaju status organizovane, ali neinkorporirane teritorije Sjedinjenih Država. Američka Djevičanska ostrva su organizovana na osnovu Revidiranog organskog zakona o Djevičanskim ostrvima iz 1954. i do sada su održala pet ustavnih konvencija. Kao i druge teritorije Sjedinjenih Država, Američka Djevičanska ostrva biraju delegata koji može učestvovati u raspravama u [[Zastupnički dom Sjedinjenih Američkih Država|Zastupničkom domu]], ali nema pravo glasa.<ref>{{Cite book |last=Leibowitz |first=Arnold H. |title=Defining status : a comprehensive analysis of United States territorial relations |date=1989 |publisher=Nijhoff |isbn=0-7923-0069-6 |location=Dordrecht |oclc=18779202}}</ref> Glavne privredne djelatnosti na ostrvima su turizam i uslužni sektor.<ref name="WorldFactbook">{{Cite web |date=November 10, 2021 |title=CIA – The World Factbook – US Virgin Islands |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |access-date=January 24, 2021 |archive-date=January 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113025648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |url-status=dead }}</ref> == Geografija i klima == Američka Djevičanska ostrva nalaze se u Atlantskom okeanu, oko 64 km istočno od Portorika i neposredno zapadno od Britanskih Djevičanskih ostrva. Dijele arhipelag Djevičanskih ostrva sa [[Španska Djevičanska ostrva|Španskim Djevičanskim ostrvima]] [[Vieques]] i [[Culebra]] (kojima upravlja [[Portoriko]]) te [[Britanska Djevičanska ostrva|Britanskim Djevičanskim ostrvima]]. Sastoji se od tri ostrva: [[Saint Croix]], [[Saint John]] i [[Saint Thomas]] kao i nekoliko desetina manjih ostrva.<ref name="cia.gov">{{Cite web |title=CIA World Factbook- USVirgin Islands |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |access-date=July 14, 2019 |archive-date=January 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113025648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |url-status=dead }}</ref> Glavna ostrva imaju nadimke koje često koriste lokalni stanovnici: "Twin City" (St. Croix), "Rock City" (St. Thomas) i "Love City" (St. John).<ref>{{Cite web |last=Slawych |first=Diane |title=Love is in the air |url=http://travel.canoe.com/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016050740/http://travel.canoe.com/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html |url-status=dead |archive-date=October 16, 2015 |access-date=January 25, 2008 |publisher=CANOE.ca }}</ref><ref>{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=rCAoDAAAQBAJ |title=United States Encyclopedia: America's People, Places, and Events |last2= |first2= |date=2015 |publisher=[[National Geographic Kids]] |isbn=978-1-4263-2092-7 |pages=258 |language=en |access-date=April 8, 2023 |archive-date=April 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408170032/https://books.google.com/books?id=rCAoDAAAQBAJ&newbks=0&hl=en |url-status=live }}</ref> Ostrva imaju [[Suptropska klima|suptropsku klimu]] ublaženu istočnim vjetrom s niskim postotkom vlage u zraku i neznatnim razlikama u temperaturi tokom godine. Kišno razdoblje je od maja do decembra. Ostrva leže uz [[Anegada]] - prolaz kojim prolaze brodovi na putu prema [[Panamski kanal|Panamskom kanalu]]. Američka Djevičanska ostrva poznata su po svojim plažama s bijelim pijeskom, uključujući [[Magens Bay]] i [[Trunk Bay]], te po dubokovodnim lukama duž prolaza Anegada, uključujući [[Charlotte Amalie]] (glavni grad) i [[Christiansted]].<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |access-date=August 1, 2017 |publisher=CIA |archive-date=January 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113025648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/virgin-islands/ |url-status=dead }}</ref> Kao i većina karipskih ostrva, većina Djevičanskih ostrva – uključujući St. Thomas i St. John – vulkanskog je porijekla i brdovita. Najviša tačka je [[Crown Mountain]] na ostrvu St. Thomas, sa visinom od 474&nbsp;​​m.[54] Najistočnija tačka Sjedinjenih Američkih Država je [[Point Udall]] (na Američkim Djevičanskim ostrvima), smještena na ostrvu St. Croix. St. Croix, najveće od Američkih Djevičanskih ostrva, nalazi se na jugu i ima ravniji teren zbog svog koralnog porijekla. Služba nacionalnih parkova (National Park Service) upravlja s više od polovine ostrva St. John, gotovo cijelim ostrvom Hassel i velikim površinama koralnih grebena. Postoji nekoliko lokacija nacionalnih parkova, kao što su [[Nacionalni park Djevičanskih ostrva]] (Virgin Islands National Park), [[Nacionalni spomenik koralnih grebena Djevičanskih ostrva]] (Virgin Islands Coral Reef National Monument), [[Nacionalni spomenik grebena Buck Island]] (Buck Island Reef National Monument), [[Nacionalno historijsko mjesto Christiansted]] (Christiansted National Historic Site) te [[Nacionalni historijski park i ekološki rezervat Salt River Bay]] (Salt River Bay National Historical Park and Ecological Preserve). Američka Djevičanska ostrva leže na granici [[Sjevernoamerička ploča|Sjevernoameričke]] i [[Karipska ploča|Karipske ploče]]. Prirodne opasnosti uključuju [[Zemljotres|zemljotrese]], [[Tropski ciklon|uragane]] i [[Cunami|cunamije]].<ref name="cia.gov" /> Američka Djevičanska ostrva obuhvataju kopnene ekoregije vlažnih šuma [[Ostrva zavjetrine|Ostrva zavjetrina]] i kseričnog šiblja Ostrva zavjetrina.<ref>{{Cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |display-authors=1 |year=2017 |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |issn=0006-3568 |pmc=5451287 |pmid=28608869 |doi-access=free |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad}}</ref> == Stanovništvo == Na ostrvima živi oko 125.000 stanovnika. 42% stanovništva su [[baptisti]], 34% katolici i 17 % pripadaju [[anglikanska crkva|anglikanskoj crkvi]]. Uz engleski koji je službeni jezik, na ostrvima se govore još [[Španski jezik|španski]] i [[Kreolski jezik|kreolski]]. == Historija == Kad je [[Kristofor Kolumbo]] 1493 godine stigao do ovih ostrva, na njima su živjeli prastanovnici tih područja. Njihov broj i ljepota potakli su ga da ostrva nazove "ostrva djevica" (''Santa Ursula y las Once Mil Virgines'' ili, kratko ''Las Virgines'') prema [[legenda|legendi]] o [[sveta Ursula|svetoj Ursuli]] i njenih 11.000 pratilja koje su, navodno, kod [[Köln|Kölna]] prošle svoj [[mučeništvo]]. Do 17. vijeka ova ostrva su bila u posjedu [[Danska|Danske]]. Godine 1672. su danski naseljenici osnovali na [[Saint Thomas]]u prvo naselje. Danska Zapadnoindijska kompanija i predstavnici [[Brandenburg]]a sklopili su 1685. ugovor o najmu kojim je dio Saint Thomasa iznajmljen [[Brandenburg]]u. Već 1689 Brandenburg je zaposjeo [[Ostrvo Rakova]] između Saint Thomasa i Portorika. Godine 1693. su Danci ponovo, bez ikakvog otpora, preuzeli posjede koje je Brandenburg smatrao svojima. [[Pruska|Pruski]] kralj [[Fridrich Wilhelm I.]] je 13. augusta 1720. potpisao dokument kojim odstupa sva ranija brandenburška područja u Africi ([[Arguin]]/[[Zlatna Obala (regija)|Zlatnu obalu]]/[[Gana|Ganu]]) i [[Saint Thomas]] ([[Djevičanska ostrva]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]) holandskom trgovačkom društvu. [[Saint Croix]], koji je do tada bio francuski posjed, 1733 su kupili Danci. [[Rob]]ovi su se 1848. pobunili protiv Danaca. Tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] SAD su trebale pomorsku bazu u tom području, pa su kupili ta ostrva od Danske za 25 miliona dolara. == Ekonomija == Težište privrede ostrva leži na [[Turizam|turizmu]] koji u [[ukupni društveni proizvod|ukupnom društvenom proizvodu]] učestvuje sa više od 70% i zapošljava oko 70% zaposlenih. Svake godine ostrva posjećuje prosječno oko 2 miliona turista. [[Industrija]] se sastoji od [[rafinerija nafte]] i proizvodnje [[tekstil]]a, [[elektronika|elektronike]], [[farmacija|farmaceutskih]] proizvoda i sklapanja satova. [[Poljoprivreda]] je zanemariva. Većina [[prehrambeni proizvodi|prehrambenih proizvoda]] se mora uvoziti. [[Međunarodna trgovina]] kao i financijski sektor su mali dio privrede, ali imaju vrlo brzi rast, pa se očekuje da će njihov udio u privredi ostrva uskoro značajno porasti. Jedna od najvećih rafinerija na svijetu nalazi se na Saint Croixu. == Saobraćaj == Putna mreža ostrva duga je ukupno 856&nbsp;km. Ova ostrva su jedini posjed SAD-a gdje se saobraćaj odvija lijevom stranom. Saint Thomas ima jednu od najboljih prirodnih luka [[Karibi|Kariba]]. Osim toga, jako dobre su i luke u [[Christiansted]]u, [[Cruz Bay]]u i [[Port Alucroix]]u. == Reference == {{refspisak|2}} == Dodatna literatura == * {{Cite journal |last1=Jensen |first1=Niklas Thode |last2=Simonsen |first2=Gunvor |year=2016 |title=Introduction: The historiography of slavery in the Danish-Norwegian West Indies, c. 1950–2016 |journal=[[Scandinavian Journal of History]] |volume=41 |issue=4–5 |pages=475–494 |doi=10.1080/03468755.2016.1210880 |doi-access=free|hdl=109.1.5/469ed487-ad15-4504-a969-8eb9a0ea0d17 |hdl-access=free }} == Vanjski linkovi == {{commons|United States Virgin Islands}} * https://www.britannica.com/place/United-States-Virgin-Islands * https://www.usa.gov/state-government/u-s-virgin-islands * https://www.visittheusa.com/state/us-virgin-islands {{commonscat|United States Virgin Islands}} {{wikiatlas|the United States Virgin Islands}} * {{Službeni website|http://www.vi.gov/}} {{en simbol}} * {{CIA World Factbook link|vq|Američka Djevičanska ostrva}} {{Države Sjeverne i Srednje Amerike}} {{Karibi}} {{Politička podjela Sjedinjenih Američkih Država}} [[Kategorija:Američka Djevičanska ostrva|*]] [[Kategorija:Ostrva]] [[Kategorija:Ostrvske teritorije SAD-a]] [[Kategorija:Američka ostrva]] [[Kategorija:Ostrva u Karipskom moru]] [[Kategorija:Države i teritorije osnovane 1917.]] tav8010psn5o4ntrtlwz9cx1ykbx4e5 0 21027 3934797 3832742 2026-10-12T03:06:14Z Stephan1000000 115208 kraj serije = 29 | broj epizoda = 340 3934797 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija TV-emisija | bgcolour = green | ime serije = South Park | originalni naslov = South Park | slika = Image:South park sign.svg | veličina_slike = 260px | opis slike = | format = [[Crtani film|animirani]]/[[komedija]] | trajanje epizode = 22 [[minuta|minute]] | autor = [[Trey Parker]] i [[Matt Stone]] | razvoj = | izvršni producent = [[Trey Parker]] i [[Matt Stone]] | glumci = [[Trey Parker]] <br /> [[Matt Stone]] <br /> [[Isaac Hayes]] <br /> [[Mary Kay Bergman]] <br /> [[Eliza Schneider]] <br /> [[Mona Marshall]] <br /> [[April Stewart]] <br /> [[John Hansen]] <br /> [[Jennifer Howell]] <br /> [[Adrien Beard]] | država = {{ZD|SAD}} [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | jezik = [[engleski]] | tv kuća = [[Comedy Central]] | početak serije = [[13. august]] [[1997]]. | kraj serije = 29 | broj epizoda = 340 <small>(trenutno)</small> | prethodna = | sljedeća = | u BiH = [[OBN]] | web_stranica = http://www.southparkstudios.com/ | imdb = 0121955 }} '''South Park''' je [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[Crtani film|animirana]] serija koja se emitira od [[1997]]. godine, a autori su joj [[Trey Parker]] i [[Matt Stone]]. Serija se bavi doživljajima četvorice dječaka i njihovih poznanika u gradiću South Park u američkoj saveznoj državi [[Colorado]]. Karakteriše je [[nadrealizam]], [[Parodija|parodiranje]], [[satira]] i [[crni humor]] koji kao temu imaju američku kulturu, tabue, te razna aktuelna društvena i politička zbivanja. Humor i poruke serije često su predmet kritika raznih društvenih grupa. Serija je u početku rađena ručno, ''stop-motion'' animacijom, a kasnije je uvedena računarska tehnika. Epizode u prosjeku traju oko 22 minute. Do kraja [[2018]]. je snimljeno 28 sezone i emitirano je 338 epizoda. Tako je South Park druga najduža američka animirana serija, iza [[Simpsoni|Simpsona]]. == Historija serije == South Park je započeo [[1992]]. kada su Trey Parker i Matt Stone, tada studenti filma na univerzitetu u Coloradu kreirali kratki [[animirani film]] nazvan ''The Spirit of Christmas''. Ugrubo napravljeni film je prikazivao prototipske verzije likova iz kasnijeg South Parka uključujući lik nalik Cartmanu koji je nazvan "Kenny" i neimenovani lik nalik Kyleu 2013. [[1995]]. član izvršnog odbora tv-kuće [[FOX]], Brian Graden, vidio je film i zatražio od Parkera i Stonea da naprave novi film koji će poslati prijateljima kao [[božić]]nu čestitku. Novi film je prikazivao borilački dvoboj između [[Djed Mraz|Djeda Mraza]] i [[Isus]]a, a brzo se proširio kopiranjem i [[Internet]]om te postao hit. Popularnost njihovog uratka dovela je Parkera i Stonea u pregovore za kreiranje serije, prvo s FOX-om, a kasnije s ''[[Comedy Central]]'' gdje je serija i emitirana [[13. oktobar|13. oktobra]] [[1997]]. Provokativni sadržaj crtića za odrasle brzo je izazvao proteste raznih organizacije koje su ga smatrale uvredljivim; proizvodi s likovima iz South Parka uskoro su zabranjeni u školama i nekim drugim javnim mjestima. No serija je ipak stekla poprilično veliku popularnost. == Razvoj == Pilot-epizoda, ''Cartman Gets an Anal Probe'', je rađena tradicionalnim načinom animacije pomoću papira u boji i ''stop-motion'' tehnike. Kasnije epizode su rađene modernim računarskim alatima za animaciju; prvo je korišten ''PowerAnimator'', a zatim ''Maya''. Iako se i njima oponaša originalni amaterski izgled, produkcija je znatno brža, što omogućuje autorima pravljenje epizoda o aktualnim događajima. Epizoda o hvatanju [[Saddam Hussein|Saddama Husseina]] je emitirana samo tri dana nakon što je on stvarno uhvaćen, a epizoda s referencom na rezultate glasanja u [[Florida|Floridi]] [[2000]], osam dana nakon njihovog objavljivanja. Humor je u početnim epizodama većinom bio usmjeren na šokiranje gledalaca dok je s vremenom naglasak prešao na satiru i parodiju. Način prikazivanja tema se također promijenio. Parker i Stone su komentirali kako su od sredine četvrte sezone počeli praviti epizode koje se koncentriraju na jednu temu i zaplet umjesto na više njih. == Česte teme == Autori South Parka imaju libertarijanske političke stavove. Liberalni američki političari i druge javne ličnosti često su predmet ismijavanja u seriji, iako su tome izloženi i neki [[Konzervativizam|konzervativci]] i njihove ideje. Kombinacija političkih stavova South Parka je vrlo neuobičajena, primjerice ismijavanje teorija o [[Globalno zatopljenje|globalnom zatopljenju]] (karakteristično za konzervativne američke političare) te istovremeno prilično pozitivni stavovi o homoseksualnosti i kritiziranje [[Homofobija|homofobije]] (karakteristika liberala). Zbog nemogućnosti jednostavnog određenja političke, izmišljen je termin ''South Park - republikanci'' kojim se opisuju mlađi naraštaji čiji su politički stavovi srodni onima iz serije. [[Matt Stone]] je član ''Republikanske stranke'', a [[Trey Parker]] ''Libertarijanske''. [[Religija]] je vrlo česta tema; autori ismijavaju brojne aspekte [[mormoni]]zma, [[islam]]a, [[Judaizam|judaizma]], fundamentalističkog [[Kršćanstvo|kršćanstva]], katolicizma i [[Scijentologija|scijentologije]]. [[Bog]] je u seriji prikazan kao neugledna mješavina različitih životinja i tvrdi da je budist; [[Isus]] je lik koji živi u South Parku i vodi svoj vlastiti talk-show, a u jednoj epizodi umire kako bi spasio Djeda Mraza; [[Sotona]] se također nekoliko puta pojavio, a prikazan je kao homoseksualac koji nije tako loša osoba i samo nastoji obavljati svoj posao. Odnos spram religije je izazvao veliko negodovanje među katolicima i scijentolozima. No iako su vjerske nelogičnosti često ismijavane, [[Ateizam|ateisti]] i antireligiozni ljudi su također prikazani u lošem svijetlu, kao pretjerano arogantni. U nekoliko epizoda se na meti našao [[Ekologija|ekološki]] aktivizam. Kritizirano je slabo stvarno poznavanje problematike među ljudima koji se smatraju ekološki svjesnima, kao i njihovo ponašanje. Također su česta tema kontroverze vezane uz [[globalno zatopljenje]]. Osim toga, česte teme su zlostavljanje djece, [[homoseksualnost]] i društvena zaostalost malih sredina. == Glavni likovi == Glavni likovi su petorica osnovnoškolskih dječaka: * '''Stanley Randall William "Stan" Marsh''' () je, uz najboljeg prijatelja Kylea, član grupe dječaka i vjerovatno ''najnormalniji'' član. Stan je prilično pošten, zreo i dobronamjeran dječak koji često iznosi moralnu poruku na kraju epizode. Pojedinosti iz njegovog života često se podudaraju s onima [[Trey Parker|Treya Parkera]] pa ga se smatra njegovim alter-egom. * '''Kyle Matthew Broflovski''' je [[Židovi|Židov]], iako ne posebno religiozan; prikazan kao inteligentan, skeptičan, ponekad naprasit, ali općenito razuman i vjerovatno najmoralniji član grupe. U vrlo lošim odnosima je s Cartmanom koji ga često zadirkuje zbog porijekla. [[Matt Stone]] je izjavio da Kyle podsjeća na njega u danima djetinjstva. On je najbolji prijatelj Stana, ''vođa'' od djece. * '''Eric Theodore Cartman''' je najproblematičniji član grupe, često u sukobu sa Stanom i Kyleom. Prikazan je ako pokvaren, licemjeran, pohlepan, [[Egoizam|egoističan]], manipulativan, nepristojan, agresivan, a uz to je i [[Antisemitizam|antisemit]], [[Rasizam|rasist]] i [[Seksizam|seksist]]. Dio je njegovih mana možda proizlazi iz činjenice da je pretio, nema oca te da ga je razmazila majka koja je hemafrodit, narkomanka i prostitutka, a potajno i porno glumica. Cartman je ipak vrlo pametan, s nevjerojatnim sposobnostima za poslovanje i vodstvo. Baziran je na liku Archija Bunkera, protagonista nekad popularne američke serije ''All in the Family''. * '''Kenneth James "Kenny" McCormick''' je siromašni dječak, uvijek u narandžastom skafanderu koji mu skriva lice i čini govor nerazumljivim. Njegovi prijatelji ga ipak razumiju i često od njega traže pojašnjenje riječi, uglavnom prostota, koje ne razumiju. U prvih pet sezona Kenny bi poginuo u svakoj epizodi i vratio se u sljedećoj. U sezoni šest se uopće nije pojavljivao, a zatim je vraćen i više ne umire. * '''Leopold "Butters" Stotch''' je najvažniji lik izvan grupe četvorice prijatelja, a u šestoj sezoni je privremeno postao dio društva zamijenivši Kennyja. On je naivan, lahko manipuliran, vječna žrtva, često nesretan, ali istovremeno i nevjerovatno [[Optimizam|optimističan]]. Roditelji ga često kažnjavaju za sitnice, a prijatelji zadirkuju. Buttersove frustracije izražava njegov alter-ego ''Profesor Kaos'', poremećeni negativac koji pokušava uništiti svijet. Uzor za Buttersov lik je Eric Stough, direktor animacije South Parka. == South Park: Bigger, Longer & Uncut == [[1999]]. napravljen je i dugometražni film, [[South Park: Bigger, Longer & Uncut]], koji je dobro primljen od publike i kritike. U filmu je popriličan broj pjesma što je pohvaljeno kao doprinos odumirućem [[mjuzikl]]u, a jedna pjesma, ''Blame Canada'' nominovana je i za [[Oscar]]a. Smatra se da je između svih ostalih pjesma u filmu ta izabrana jer je najpristojnija. Oscara je ipak dobio [[Phil Collins]] za pjesmu ''You'll be in my Heart'' iz animiranog filma [[Tarzan]]; to je postao razlog brojnih šala na njegov račun u jednoj kasnijoj epizodi serije. Film je također u ušao u [[Guinessova knjiga rekorda|Guinessovu knigu rekorda]] kao animirani film s najvećom količinom prostota, 399. == Vanjski linkovi == {{Commonscat|South Park (cartoon)}} * [http://southparkstudios.com Službeni sajt] * {{imdb title|id=0121955|title=South Park}} [[Kategorija:Američke animirane TV-serije iz 1990-ih]] [[Kategorija:South Park| ]] [[Kategorija:Američke animirane TV-serije iz 2000-tih]] [[Kategorija:Američke animirane TV-serije iz 2010-ih]] [[Kategorija:Američke TV-serije sa početkom prikazivanja 1997.]] [[Kategorija:Američke crnohumorne serije iz 1990-ih]] [[Kategorija:Američke crnohumorne serije iz 2000-tih]] [[Kategorija:Američke crnohumorne serije iz 2010-ih]] [[Kategorija:Američki sitkomi iz 1990-ih]] [[Kategorija:Američki sitkomi iz 2000-tih]] [[Kategorija:Američki sitkomi iz 2010-ih]] [[Kategorija:TV-emisije na engleskom jeziku]] excioux10tkuzqvo9glz7u5xsf2yshu 0 21313 3934809 3760800 2026-10-12T07:43:31Z Bosancica by MK 173186 Dodano: [[24. decembar]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] 3934809 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2016. ([[Rimski brojevi|MMXVI]])''' je bila uobičajena godina koja počinje u petak, ona je prestupna i ima 366 dana. Ovo je 16. godina trećeg milenija. == Događaji == === Januar === * [[1. januar]] ** [[Holandija]] je od [[Luksemburg]]a preuzela šestomjesečno predsjedanje [[Evropska unija|Evropskom unijom]]. ** [[Njemačka]] započela predsjedanjem [[Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju|OESS]]-a. ** [[Wrocław]] i [[Donostia-San Sebastián]] postaju [[Evropski glavni grad kulture|evropski glavni gradovi kulture]]. ** U [[Kina|Kini]] je stupila na snagu [[politika dva djeteta]] umjesto dotadašnje [[politika jednog djeteta|politike jednog djeteta]]. ** Stupio na snagu Sporazuma o slobodnoj trgovini između Ukrajine i Evropske unije. * [[2. januar]] – U [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]] pogubljeno 47 ljudi, uključujući i šijitskog vođu Nimra al-Nimra. Time dolazi do velikih protesta u mnogim zemljama te zahlađivanja diplomatskih odnosa između [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Iran]]a. * [[3. januar]] – Iranski demonstranti upali su rano ujutro u ambasadu Saudijske Arabije u Teheranu; [[Saudijska Arabija]] prekida diplomatske veze sa [[Iran]]om. * [[4. januar]] ** Kraljevina [[Bahrein]] i [[Sudan]] prekinuli su diplomatske odnose sa [[Iran]]om i pozvali iranske diplomate da napuste zemlju u roku od 48 sati, dok su Ujedinjeni Arapski Emirati odlučili da odnose spuste na niži nivo. ** [[Potres na sjeveroistoku Indije 2016.|Snažan potres u Indiji i Bangladešu]], ostavljajući najmanje 10 mrtvih i 160 ranjenih. * [[5. januar]] – [[Kuvajt]] povlači ambasadora iz [[Iran]]a zbog napada na diplomatsko predstavništvo Saudijske Arabije. * [[6. januar]] – [[Sjeverna Koreja]] izjavila da su testirali [[hidrogenska bomba|hidrogensku bombu]]. * [[7. januar]] – Predsjednički izbori u [[Liban]]u. * [[8. januar]] – Uhvaćen meksički narkobos Joaquin Guzman i šef kartela Sinaloa, poznatiji pod nadimkom "El Chapo", nakon što je u julu 2015. pobjegao iz strogo čuvanog zatvora. * [[9. januar]] – U [[Priština|Prištini]] eskalirali sukobi između policije i demonstranata koji se protive [[Zajednica srpskih općina na Kosovu|Zajednici srpskih općina]]; bacani [[Molotovljev koktel|Molotovljevi kokteli]] na zgradu vlade. * [[10. januar]] ** Na [[73. dodjela "Zlatnog globusa"|73. dodjeli "Zlatnog globusa"]], nagradu za [[Zlatni globus za najbolji film - drama|najbolju dramu]] osvojio je film ''[[Povratnik (film)|Povratnik]]'' u režiji [[Alejandro González Iñárritu|Alejandra Gonzáleza Iñárritua]]. ** 10–23. januara održano [[Evropsko prvenstvo u vaterpolu 2016.]] u [[Srbija|Srbiji]] u [[Beograd]]u. ** 10–22. januara održano [[Evropsko prvenstvo u vaterpolu za žene 2016.]] u Srbiji u Beogradu. * [[11. januar]] – FIFA je po 5. put proglasila Argentinca [[Lionel Messi|Lionela Messija]] za [[FIFA-ina Zlatna lopta|najboljeg nogometaša svijeta]]. * [[12. januar]] – U [[Bombaški napad u Istanbulu 12. januara 2016.|bombaškom napadu]] u [[Istanbul]]u poginulo 10 osoba, od čega 9 njemačkih državljana. * [[14. januar]] ** Nekoliko [[eksplozija]] i pucnjava s početkom u 10:50 po lokalnom vremenu ([[UTC+7]]) ubilo je 7, a ranilo 24 ljudi u [[Teroristički napad u Jakarti 2016.|terorističkom napadu u Jakarti]]. ** [[Jimmy Morales]] postaje 50. predsjednik [[Gvatemala|Republike Gvatemale]]. * [[16. januar]] ** [[Međunarodna agencija za nuklearnu energiju]] (IAEA) objavila je da je [[Iran]] ispunio sve tačke sporazuma o kontroli nuklearnog programa čime su [[Ujedinjene nacije]] odmah ukinule sankcije. ** Predsjednički izbori u [[Tajvan]]u. * [[18. januar]] – Sedam država [[EU|Evropske unije]] zbog izbjegličke krize ukinulo [[Schengenski sporazum|Schengen]]. * [[20. januar]] ** Tim [[astronom]]a s [[Kalifornijski tehnološki institut|Caltecha]] donio zaključak o postojanju potencijalne nove [[planeta|planete]] u vanjskom [[Sunčev sistem|Sunčevom sistemu]] ([[Deveta planeta|Devete planete]]), koja je oko 10 puta veće [[masa|mase]] nego [[Zemlja (planeta)|Zemlja]]. * [[21. januar]] – Potres magnitude 6,6 pogodio je obalu [[Meksiko|Meksika]]. * [[22. januar]] ** U terorističkom napadu, kojeg su izveli Islamisti, ubijeno je 20 ljudi na plaži Lido u Mogadišuu u [[Somalija|Somaliji]]. ** [[Tihomir Orešković]] imenovan novim predsjednikom Vlade Republike Hrvatske. * [[27. januar]] – Potvrđen prvi slučaj zaraze neizlječivim virusom zika u Evropi ([[Danska]]), koji napada živčani sistem novorođenčadi. * [[28. januar]] – Nakon tri dana crnogorski parlament izglasao povjerenje vladi [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]. * [[30. januar]] – Hiljade Italijana protestiralo je protiv [[istospolni brak|istospolnih brakova]] i [[prava LGBT osoba u Italiji|prava LGBT osoba na posvajanje djece]]. * [[30. januar|30–]][[31. januar]] – [[Angelique Kerber]] u [[Australian Open 2016 - ženski singl|ženskoj]] i [[Novak Đoković]] u [[Australian Open 2016 - muški singl|muškoj konkurenciji]] osvojili titule na ''[[Australian Open 2016.|Australian Openu]]''. * [[31. januar]] ** Pobjedom u finalu [[Evropsko prvenstvo u rukometu 2016.|Evropskog prvenstva u rukometu]] protiv [[Rukometna reprezentacija Španije|Španije]], [[Rukometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] je drugi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. ** [[Boko Haram]] pobio najmanje 65 ljudi blizu grada [[Maiduguri]]ja u saveznoj državi [[Borno]] na [[sjever]]u [[Nigerija|Nigerije]]. === Februar === * [[11. februar]] – Laboratorije [[LIGO]], [[Virgo]] i [[Geo600]] zajedno objavile vijest da je došlo do otkrića [[Gravitacijski talas|gravitacionih talasa]] koje je još 1916. predvidio [[Albert Einstein]]. * [[15. februar]] – [[Bosna i Hercegovina]] podnijela zahtjev za članstvo u [[Evropska unija|Evropskoj uniji]]. * [[20. februar]] ** Po peti put u karijeri [[Felix Sturm]] (Adnan Ćatić) osvojio je titulu prvaka svijeta po WBA-verziji u srednjoj kategoriji. ** Na 66. međunarodnom filmskom festivalu ''[[Berlinale]]'' novi film bosanskohercegovačkog [[Oscar|oskarovca]] [[Danis Tanović|Danisa Tanovića]], ''[[Smrt u Sarajevu]]'', u okviru takmičarskog programa osvojio nagradu ''[[Srebrni medvjed]]''. * [[29. februar]] – Planirano otvaranje 48. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|Svjetskog prvenstva u biatlonu]] u [[Norveška|norveškom]] gradu [[Oslo|Oslu]]. === Mart === * [[2. mart]] – U [[Norveška|norveškom]] gradu [[Oslo|Oslu]] počelo 48. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u. * [[3. mart]] – [[Astronom]]i objavili identifikaciju [[GN-z11]], [[Spisak najudaljenijih astronomskih objekata|najudaljenije poznate]] [[galaksija|galaksije]] u [[svemir]]u. * [[11. mart]] – U [[Umjetnička galerija Bosne i Hercegovine|Umjetničkoj galeriji Bosne i Hercegovine]] otvorena izložba fotografija "Djeca u ratu Sarajevo 92-95, godine strašnog djetinjstva" [[Milomir Kovačević Strašni|Strašnog]], dobitnika [[Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva|Šestoaprilske nagrade]] za 2015. godinu. * [[24. mart]] – Pretresno vijeće [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] [[Suđenje Radovanu Karadžiću|donijelo prvostepenu presudu]] kojom se [[Radovan Karadžić]] osuđuje na jedinstvenu kaznu od 40 godina zatvora po 10 od 11 tačaka optužnice. U kaznu je uračunat period koji je dosad proveo u Haškom tribunalu. * [[30. mart]] – Htin Kyaw položio zakletvu kao prvi civilni predsjednik [[Mjanmar]]a nakon 50 godina vojne diktature. * [[31. mart]] – Pretresno vijeće [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] prvostepenom presudom oslobodilo [[Vojislav Šešelj|Vojislava Šešelja]] po svih 9 tačaka optužnice za [[zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]]. === April === * [[14. april|14]]–[[16. april]] – U dva [[Zemljotresi u Kumamotu 2016.|zemljotresa]] u blizini [[japan]]skog grada [[Kumamoto|Kumamota]] poginule 44 osobe, a povrijeđeno više od 3000. * [[16. april]] – [[Zemljotres]] [[Skala momentne magnitude|magnitude 7,8]] [[Zemljotres u Ekvadoru 2016.|pogodio]] [[Ekvador]]. Poginulo najmanje 570, a povrijeđeno više od 4000 osoba. * [[22. april]] – Naučnici objavili otkriće velikog [[Amazonski koralni greben|sistema koralnih grebena]] nedaleko od [[ušće|ušća]] [[Amazon]]a dužine oko 970&nbsp;km i površine oko 9300&nbsp;km². * [[23. april]] – [[Avion]] na [[Električna letjelica|solarni pogon]] ''[[Solar Impuls 2]]'' sletio je u [[San Francisco]] i time završio posljednju etapu puta preko [[Tihi okean|Pacifika]]. Na put oko svijeta poletio je iz [[Abu Dhabi]]ja 9. marta 2015. === Maj === * [[5. maj]] – Zbog velikog [[Šumski požar|šumskog požara]], koji je izbio na sjeveru [[Kanada|kanadske]] provincije [[Alberta|Alberte]], evakuirano je 88.000 ljudi. Požar se proširio i na naselje [[Fort McMurray]], u kojem je uništeno 1600 objekata. * [[7. maj]] – U [[Banja Luka|Banjoj Luci]] svečano otvorena obnovljena [[Ferhat-pašina džamija]], koja je uništena tokom posljednjeg rata u BiH, 7. maja 1993. * [[11. maj]] – U [[Cannes]]u počinje 69. [[Kanski filmski festival|međunarodni filmski festival]], na kojem se 21 [[film]] takmiči za prestižnu nagradu, ''[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]''. * [[14. maj]] – Ukrajinska predstavnica [[Jamala]] pobijedila je na [[Eurosong 2016.|Eurosongu 2016.]] s pjesmom "[[1944 (pjesma)|1944]]". * [[19. maj]] – Avion [[Airbus A320|Airbus A320-232]] [[egipat]]ske kompanije EgyptAir na letu između [[Pariz]]a i [[Kairo|Kaira]], sa 56 putnika i 10 članova posade srušio se u [[Sredozemno more]]. Egipatski zvaničnici sumnjaju da je u avion bila postavljena bomba i da se radi o terorističkom činu. Nema izvještaja o preživjelim. * [[22. maj]] – Film ''[[Ja, Daniel Blake]]'' [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskog]] režisera [[Ken Loach|Kena Loacha]] osvojio je ''[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]''. === Juni === * [[13. juni]] – [[Microsoft]] je objavio da kupuje poslovnu društvenu mrežu [[LinkedIn]] za 26,2 milijarde dolara. * [[15. juni]] – [[Stećci (svjetska baština UNESCO-a)|Lokaliteti stećak]]a u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]], [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]] proglašeni su [[Svjetska baština|Svjetskom baštinom UNESCO-a]]. * [[20. juni]] ** U [[Bileća|Bileći]] otkrivena spomen-ploča [[Karl Malden|Karlu Maldenu]] (Mladenu Sekuloviću), poznatom američkom glumcu i [[Oscar|oskarovcu]]. ** [[Cleveland Cavaliers]]i osvojili prvu titulu [[NBA]] prvaka u klupskoj historiji, preokrenuvši zaostatak od 1–3 u [[NBA finale 2016.|finalu]] protiv [[Golden State Warriors]]a. * [[24. juni]] – Nakon što su se [[Referendum o članstvu Ujedinjenog Kraljevstva u Evropskoj uniji|birači na referendumu izjasnili]] za izlazak [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] iz [[Evropska unija|Evropske unije]], [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva|britanski premijer]] [[David Cameron]] najavio je da će podnijeti ostavku u oktobru 2016. * [[27. juni]] – Nakon boljeg izvođenja [[jedanaesterac]]a [[Nogometna reprezentacija Čilea|Čile]] je rezultatom 4:2 bio uspješniji od [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] te drugi put u svojoj historiji osvojio [[Copa América|Copa Amériku]]. * [[28. juni]] – U [[Teroristički napad na Aerodromu "Atatürk" 2016.|terorističkom napadu]] na [[Aerodrom "Atatürk" Istanbul|Aerodromu "Atatürk"]] u [[Istanbul]]u poginule 42 osobe, a ranjeno oko 240. * [[30. juni]] – Objavljeni zvanični rezultati [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013]]. === Juli === * [[10. juli]] – Pobjedom 1:0 u [[Finale Evropskog prvenstva u nogometu 2016.|finalu]] protiv [[Nogometna reprezentacija Francuske|Francuske]], [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] postao [[Evropsko prvenstvo u nogometu|prvak]] [[Evropa|Evrope]] u [[nogomet]]u. * [[14 juli]] – Više od 80 osoba je ubijeno, a više od 65 povrijeđeno kad se [[kamion]] [[Napad u Nici 2016.|zaletio]] u masu ljudi koja je proslavljala francuski nacionalni praznik u [[Nica|Nici]]. * [[16. juli]] – Spriječen [[Pokušaj državnog udara u Turskoj 2016.|pokušaj državnog udara u Turskoj]]. * [[23. juli]] ** Jake kiše u [[Kina|Kini]] uzrokovale su klizišta gdje je smrtno stradalo 87 osoba dok je oko 16 miliona stanovnika evakuirano. ** Najmanje 20 osoba je poginulo, a oko 160 ranjeno u bombaškom napadu u [[Kabul]]u. === August === * [[5. august|5]]–[[21. august]] – Održana [[Olimpijske igre 2016.|Ljetna olimpijada 2016.]] u [[Rio de Janeiro|Rio de Janeiru]], [[Brazil]]. === Septembar === * [[3. septembar]] – [[SAD]] i [[Kina]] se pridružuju Pariškom sporazumu. * [[8. septembar]] – [[NASA]] lansira OSIRIS-REx-a, sa namjerom da skuplja uzorke. === Oktobar === * [[13. oktobar]] – [[Maldivi]] se povlače sa [[Commonwealth nacija|Commonwealtha]]. ===Novembar=== * [[8. novembar]] – [[Donald Trump]] je izabran za [[Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država|predsjednika Sjedinjenih Američkih Država]]. * [[11. novembar]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u šahu 2016.]] u američkom gradu [[New York]]u. * [[30. novembar]] ** [[Norvežani]]n [[Magnus Carlsen]] je na [[Svjetsko prvenstvo u šahu 2016.|Svjetskom šahovskom prvenstvu]] po treći put postao [[Svjetsko šahovsko prvenstvo|svjetski prvak]], pobjedom 9:7 protiv [[Rusija|Rusa]] [[Sergej Karjakin|Sergeja Karjakina]]. ** [[Nives Kavurić-Kurtović]], hrvatska slikarka === Decembar === * [[7. decembar]] – U avionskoj nesreći kompanije [[Pakistan International Airlines]] linije [[PK661/PIA661]] u [[Pakistan]]u poginulo svih 47 putnika. * [[10. decembar]] – Najmanje 46 osoba poginulo, te 155 ranjeno u [[Bombaški napadi u Istanbulu 10. decembra 2016.|dva bombaška napada]] kod stadiona [[Vodafone Arena]] u [[Istanbul]]u. * [[11. decembar]] – U [[Napad u crkvi svetog Petra i Pavla u Kairu|eksploziji bombe]] u [[Crkva svetog Petra i Pavla (Kairo)|crkvi Svetog Petra i Pavla]] u [[Kairo|Kairu]] najmanje 25 osobe poginulo a ranjeno oko 35. == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Datum nepoznat === * [[Beat Meier]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac === Januar === * [[1. januar]] – [[Omer Hadžiselimović]], bosanskohercegovački anglista i historičar književnosti * [[10. januar]] – [[David Bowie]], britanski muzičar * [[14. januar]] – [[Alan Rickman]], britanski glumac * [[18. januar]] – [[Glenn Frey]], američki muzičar, član slavne grupe [[Eagles]] * [[22. januar]] – [[Victor Arbez]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[28. januar]] – [[Nada Subotić]], hrvatska glumica === Februar === * [[8. februar]] – [[Zdravko Tolimir]], bivši general, pomoćnik komandanta za obavještajno bezbjednosne poslove Glavnog štaba [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]] * [[9. februar]] – [[Nore Westin]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[12. februar]] – [[Mileva Prvanović]], srbijanska matematičarka i članica SANU * [[15. februar]] – [[George Gaynes]], američki glumac * [[16. februar]] ** [[Boutros Boutros-Ghali]], [[egipat]]ski [[diplomatija|diplomat]], nekadašnji [[Generalni sekretar Ujedinjenih nacija|generalni sekretar]] [[Ujedinjene nacije|UN-a]] ** [[Srđan Dizdarević]], bosanskohercegovački novinar * [[19. februar]] – [[Harper Lee]], američka spisateljica poznata po romanu ''[[Ubiti pticu rugalicu]]'' === Mart === * [[6. mart]] – [[Nancy Reagan]], bivša prva dama SAD-a, supruga 40. američkog predsjednika Ronalda Reagana * [[11. mart]] – [[Dragan Nikolić]], srbijanski i jugoslavenski glumac * [[18. mart]] – [[Guido Westerwelle]], njemački političar * [[24. mart]] – [[Johan Cruijff]], [[Holandija|holandski]] [[nogomet]]aš * [[26. mart]] – [[Marinko Madžgalj]], [[srbija]]nski glumac i pjevač * [[31. mart]] ** [[Zaha Hadid]], [[Irak|iračko]]-[[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanska]] [[arhitekt]]ica ** [[Imre Kertész]], mađarski [[pisac]], dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za književnost|za književnost]] [[2002.]] ** [[Hans-Dietrich Genscher]], [[Njemačka|njemački]] političar i bivši njemački ministar vanjskih poslova ** [[Meliha Husedžinović]], jugoslavenska i bosanskohercegovaöka historičarka umjetnosti; === April === * [[2. april]] – [[Gallieno Ferri]], [[italija]]nski [[strip]] crtač i ilustrator, tvorac čuvenog strip serijala ''[[Zagor]]'' * [[3. april]] ** [[Cesare Maldini]], [[italija]]nski [[nogomet]]aš i trener ** [[Lola Novaković]], [[srbija]]nska i [[Jugoslavija|jugoslavenska]] pjevačica * [[8. april]] – [[Elizabeth Roemer]], američka astronomkinja * [[18. april]] – [[Pál Sajgó]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[21. april]] ** [[Hans Koschnick]], njemački političar ** [[Prince (muzičar)|Prince Rogers Nelson]], poznatiji kao '''Prince''', američki muzičar * [[24. april]] – [[Klaus Siebert]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac, trostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak pobjednika Svjetskog kupa u biatlonu|osvajač]] [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskog kupa u biatlonu]] === Maj === * [[3. maj]] – [[Jadranka Stojaković]], bosanskohercegovačka kantautorica * [[9. maj]] – [[Lamija Hadžiosmanović]], bosanskohercegovačka orijentalistica i [[Filologija|filologinja]] * [[12. maj]] – [[Božidar Matić]], bosanskohercegovački političar i akademik * [[22. maj]] – [[Bata Živojinović]], [[Jugoslavija (SFRJ)|jugoslavenski]] i [[srbija]]nski glumac === Juni === * [[3. juni]] – [[Muhammad Ali]], američki [[boks]]er * 3. juni – [[Sreten Asanović]], [[Crna Gora|crnogorski]] [[književnost|književnik]] * [[6. juni]] – [[Zilhad Ključanin]], bosanskohercegovački književnik * 6. juni – [[Viktor Korčnoj]], [[SSSR|sovjetsko]]-[[Švicarska|švicarski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[17. juni]] – [[Čestmir Dušek]], bosanskohercegovački [[dirigent]] i profesor * [[27. juni]] – [[Bud Spencer]] (Carlo Pedersoli), [[italija]]nski [[plivač]], [[glumac]] i [[režiser]] * [[30. juni]] – [[Charlie Akers]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Juli === * [[16. juli]] – [[Nate Thurmond]], američki [[košarka]]š === August === * [[21. august]] – [[Vojka Smiljanić-Đikić]], bosanskohercegovačka [[Poezija|pjesnikinja]], prevoditeljica i urednica * [[25. august]] – [[Stjepan Šiber]], general Armije RBiH * [[29. august]] – [[Gene Wilder]], američki glumac i komičar === Septembar === * [[28. septembar]] – [[Shimon Peres]], [[izrael]]ski [[političar]] === Oktobar === * [[1. oktobar]] - [[Jagoda Kaloper]], hrvatska glumica * [[3. oktobar]] – [[Ljupka Dimitrovska]], makedonska [[muzičar]]ka === Novembar === * [[7. novembar]] – [[Leonard Cohen]], [[Kanada|kanadski]] [[kantautor]] i [[poezija|pjesnik]] * [[20. novembar]] – [[Boško Kućanski]], bosanskohercegovački [[Skulptura|skulptor]] * [[25. novembar]] ** [[Vano Mikojan]], jedan od dizajnera [[Borbeni avioni|borbenog aviona]] [[MiG-21]] ** [[Fidel Castro]], vođa [[Kubanska revolucija|Kubanske revolucije]] i dugogodišnji [[Predsjednik Kube|predsjednik]] [[Kuba|Kube]] ** [[Ron Glass]], američki glumac * [[28. novembar]] – [[Mark Tajmanov]], [[SSSR|sovjetski]] i [[Rusija|ruski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] i [[pijanist]] * [[30. novembar]] – [[Nives Kavurić-Kurtović]], [[hrvatska]] [[Slikarstvo|slikarka]] === Decembar === * [[4. decembar]] – [[Esad Arnautalić]], [[bosanskohercegovački]] muzičar i kompozitor * [[8. decembar]] – [[John Glenn]], američki [[astronaut]] i senator * [[11. decembar]] – [[Esma Redžepova]], [[Sjeverna Makedonija|makedonska]] pjevačica, pisac pjesama i humanitarni radnik; * [[23. decembar]] – [[Vesna Vulović]], stjuardesa koja je preživjela pad sa visine 10.160 [[metar]]a bez padobrana i ušla u [[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovua knjigu rekorda]] * [[24. decembar]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[25. decembar]] – [[George Michael]], britanski muzičar * [[27. decembar]] – [[Carrie Fisher]], američka glumica * [[28. decembar]] – [[Debbie Reynolds]], američka glumica i pjevačica, majka glumice [[Carrie Fisher]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[David J. Thouless]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] ** [[Duncan Haldane]], UK/[[Slovenija]] ** [[J. Michael Kosterlitz]],UK/[[Sjedinjene Američke Države|SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Jean-Pierre Sauvage]], [[Francuska]] ** [[Fraser Stoddart]], UK/SAD ** [[Ben Feringa]], [[Nizozemska]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Yoshinori Ohsumi]], [[Japan]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Bob Dylan]], SAD * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Juan Manuel Santos]], [[Kolumbija]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[Oliver Hart]], UK/SAD ** [[Bengt R. Holmström]], [[Finska]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|2016|2016.}} 8ig2bb5mezsg3xk8qc2l60mzh7x6rfj 3934810 3934809 2026-10-12T07:44:58Z Bosancica by MK 173186 3934810 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2016. ([[Rimski brojevi|MMXVI]])''' je bila uobičajena godina koja počinje u petak, ona je prestupna i ima 366 dana. Ovo je 16. godina trećeg milenija. == Događaji == === Januar === * [[1. januar]] ** [[Holandija]] je od [[Luksemburg]]a preuzela šestomjesečno predsjedanje [[Evropska unija|Evropskom unijom]]. ** [[Njemačka]] započela predsjedanjem [[Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju|OESS]]-a. ** [[Wrocław]] i [[Donostia-San Sebastián]] postaju [[Evropski glavni grad kulture|evropski glavni gradovi kulture]]. ** U [[Kina|Kini]] je stupila na snagu [[politika dva djeteta]] umjesto dotadašnje [[politika jednog djeteta|politike jednog djeteta]]. ** Stupio na snagu Sporazuma o slobodnoj trgovini između Ukrajine i Evropske unije. * [[2. januar]] – U [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]] pogubljeno 47 ljudi, uključujući i šijitskog vođu Nimra al-Nimra. Time dolazi do velikih protesta u mnogim zemljama te zahlađivanja diplomatskih odnosa između [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Iran]]a. * [[3. januar]] – Iranski demonstranti upali su rano ujutro u ambasadu Saudijske Arabije u Teheranu; [[Saudijska Arabija]] prekida diplomatske veze sa [[Iran]]om. * [[4. januar]] ** Kraljevina [[Bahrein]] i [[Sudan]] prekinuli su diplomatske odnose sa [[Iran]]om i pozvali iranske diplomate da napuste zemlju u roku od 48 sati, dok su Ujedinjeni Arapski Emirati odlučili da odnose spuste na niži nivo. ** [[Potres na sjeveroistoku Indije 2016.|Snažan potres u Indiji i Bangladešu]], ostavljajući najmanje 10 mrtvih i 160 ranjenih. * [[5. januar]] – [[Kuvajt]] povlači ambasadora iz [[Iran]]a zbog napada na diplomatsko predstavništvo Saudijske Arabije. * [[6. januar]] – [[Sjeverna Koreja]] izjavila da su testirali [[hidrogenska bomba|hidrogensku bombu]]. * [[7. januar]] – Predsjednički izbori u [[Liban]]u. * [[8. januar]] – Uhvaćen meksički narkobos Joaquin Guzman i šef kartela Sinaloa, poznatiji pod nadimkom "El Chapo", nakon što je u julu 2015. pobjegao iz strogo čuvanog zatvora. * [[9. januar]] – U [[Priština|Prištini]] eskalirali sukobi između policije i demonstranata koji se protive [[Zajednica srpskih općina na Kosovu|Zajednici srpskih općina]]; bacani [[Molotovljev koktel|Molotovljevi kokteli]] na zgradu vlade. * [[10. januar]] ** Na [[73. dodjela "Zlatnog globusa"|73. dodjeli "Zlatnog globusa"]], nagradu za [[Zlatni globus za najbolji film - drama|najbolju dramu]] osvojio je film ''[[Povratnik (film)|Povratnik]]'' u režiji [[Alejandro González Iñárritu|Alejandra Gonzáleza Iñárritua]]. ** 10–23. januara održano [[Evropsko prvenstvo u vaterpolu 2016.]] u [[Srbija|Srbiji]] u [[Beograd]]u. ** 10–22. januara održano [[Evropsko prvenstvo u vaterpolu za žene 2016.]] u Srbiji u Beogradu. * [[11. januar]] – FIFA je po 5. put proglasila Argentinca [[Lionel Messi|Lionela Messija]] za [[FIFA-ina Zlatna lopta|najboljeg nogometaša svijeta]]. * [[12. januar]] – U [[Bombaški napad u Istanbulu 12. januara 2016.|bombaškom napadu]] u [[Istanbul]]u poginulo 10 osoba, od čega 9 njemačkih državljana. * [[14. januar]] ** Nekoliko [[eksplozija]] i pucnjava s početkom u 10:50 po lokalnom vremenu ([[UTC+7]]) ubilo je 7, a ranilo 24 ljudi u [[Teroristički napad u Jakarti 2016.|terorističkom napadu u Jakarti]]. ** [[Jimmy Morales]] postaje 50. predsjednik [[Gvatemala|Republike Gvatemale]]. * [[16. januar]] ** [[Međunarodna agencija za nuklearnu energiju]] (IAEA) objavila je da je [[Iran]] ispunio sve tačke sporazuma o kontroli nuklearnog programa čime su [[Ujedinjene nacije]] odmah ukinule sankcije. ** Predsjednički izbori u [[Tajvan]]u. * [[18. januar]] – Sedam država [[EU|Evropske unije]] zbog izbjegličke krize ukinulo [[Schengenski sporazum|Schengen]]. * [[20. januar]] ** Tim [[astronom]]a s [[Kalifornijski tehnološki institut|Caltecha]] donio zaključak o postojanju potencijalne nove [[planeta|planete]] u vanjskom [[Sunčev sistem|Sunčevom sistemu]] ([[Deveta planeta|Devete planete]]), koja je oko 10 puta veće [[masa|mase]] nego [[Zemlja (planeta)|Zemlja]]. * [[21. januar]] – Potres magnitude 6,6 pogodio je obalu [[Meksiko|Meksika]]. * [[22. januar]] ** U terorističkom napadu, kojeg su izveli Islamisti, ubijeno je 20 ljudi na plaži Lido u Mogadišuu u [[Somalija|Somaliji]]. ** [[Tihomir Orešković]] imenovan novim predsjednikom Vlade Republike Hrvatske. * [[27. januar]] – Potvrđen prvi slučaj zaraze neizlječivim virusom zika u Evropi ([[Danska]]), koji napada živčani sistem novorođenčadi. * [[28. januar]] – Nakon tri dana crnogorski parlament izglasao povjerenje vladi [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]. * [[30. januar]] – Hiljade Italijana protestiralo je protiv [[istospolni brak|istospolnih brakova]] i [[prava LGBT osoba u Italiji|prava LGBT osoba na posvajanje djece]]. * [[30. januar|30–]][[31. januar]] – [[Angelique Kerber]] u [[Australian Open 2016 - ženski singl|ženskoj]] i [[Novak Đoković]] u [[Australian Open 2016 - muški singl|muškoj konkurenciji]] osvojili titule na ''[[Australian Open 2016.|Australian Openu]]''. * [[31. januar]] ** Pobjedom u finalu [[Evropsko prvenstvo u rukometu 2016.|Evropskog prvenstva u rukometu]] protiv [[Rukometna reprezentacija Španije|Španije]], [[Rukometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] je drugi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. ** [[Boko Haram]] pobio najmanje 65 ljudi blizu grada [[Maiduguri]]ja u saveznoj državi [[Borno]] na [[sjever]]u [[Nigerija|Nigerije]]. === Februar === * [[11. februar]] – Laboratorije [[LIGO]], [[Virgo]] i [[Geo600]] zajedno objavile vijest da je došlo do otkrića [[Gravitacijski talas|gravitacionih talasa]] koje je još 1916. predvidio [[Albert Einstein]]. * [[15. februar]] – [[Bosna i Hercegovina]] podnijela zahtjev za članstvo u [[Evropska unija|Evropskoj uniji]]. * [[20. februar]] ** Po peti put u karijeri [[Felix Sturm]] (Adnan Ćatić) osvojio je titulu prvaka svijeta po WBA-verziji u srednjoj kategoriji. ** Na 66. međunarodnom filmskom festivalu ''[[Berlinale]]'' novi film bosanskohercegovačkog [[Oscar|oskarovca]] [[Danis Tanović|Danisa Tanovića]], ''[[Smrt u Sarajevu]]'', u okviru takmičarskog programa osvojio nagradu ''[[Srebrni medvjed]]''. * [[29. februar]] – Planirano otvaranje 48. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|Svjetskog prvenstva u biatlonu]] u [[Norveška|norveškom]] gradu [[Oslo|Oslu]]. === Mart === * [[2. mart]] – U [[Norveška|norveškom]] gradu [[Oslo|Oslu]] počelo 48. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u. * [[3. mart]] – [[Astronom]]i objavili identifikaciju [[GN-z11]], [[Spisak najudaljenijih astronomskih objekata|najudaljenije poznate]] [[galaksija|galaksije]] u [[svemir]]u. * [[11. mart]] – U [[Umjetnička galerija Bosne i Hercegovine|Umjetničkoj galeriji Bosne i Hercegovine]] otvorena izložba fotografija "Djeca u ratu Sarajevo 92-95, godine strašnog djetinjstva" [[Milomir Kovačević Strašni|Strašnog]], dobitnika [[Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva|Šestoaprilske nagrade]] za 2015. godinu. * [[24. mart]] – Pretresno vijeće [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] [[Suđenje Radovanu Karadžiću|donijelo prvostepenu presudu]] kojom se [[Radovan Karadžić]] osuđuje na jedinstvenu kaznu od 40 godina zatvora po 10 od 11 tačaka optužnice. U kaznu je uračunat period koji je dosad proveo u Haškom tribunalu. * [[30. mart]] – Htin Kyaw položio zakletvu kao prvi civilni predsjednik [[Mjanmar]]a nakon 50 godina vojne diktature. * [[31. mart]] – Pretresno vijeće [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] prvostepenom presudom oslobodilo [[Vojislav Šešelj|Vojislava Šešelja]] po svih 9 tačaka optužnice za [[zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]]. === April === * [[14. april|14]]–[[16. april]] – U dva [[Zemljotresi u Kumamotu 2016.|zemljotresa]] u blizini [[japan]]skog grada [[Kumamoto|Kumamota]] poginule 44 osobe, a povrijeđeno više od 3000. * [[16. april]] – [[Zemljotres]] [[Skala momentne magnitude|magnitude 7,8]] [[Zemljotres u Ekvadoru 2016.|pogodio]] [[Ekvador]]. Poginulo najmanje 570, a povrijeđeno više od 4000 osoba. * [[22. april]] – Naučnici objavili otkriće velikog [[Amazonski koralni greben|sistema koralnih grebena]] nedaleko od [[ušće|ušća]] [[Amazon]]a dužine oko 970&nbsp;km i površine oko 9300&nbsp;km². * [[23. april]] – [[Avion]] na [[Električna letjelica|solarni pogon]] ''[[Solar Impuls 2]]'' sletio je u [[San Francisco]] i time završio posljednju etapu puta preko [[Tihi okean|Pacifika]]. Na put oko svijeta poletio je iz [[Abu Dhabi]]ja 9. marta 2015. === Maj === * [[5. maj]] – Zbog velikog [[Šumski požar|šumskog požara]], koji je izbio na sjeveru [[Kanada|kanadske]] provincije [[Alberta|Alberte]], evakuirano je 88.000 ljudi. Požar se proširio i na naselje [[Fort McMurray]], u kojem je uništeno 1600 objekata. * [[7. maj]] – U [[Banja Luka|Banjoj Luci]] svečano otvorena obnovljena [[Ferhat-pašina džamija]], koja je uništena tokom posljednjeg rata u BiH, 7. maja 1993. * [[11. maj]] – U [[Cannes]]u počinje 69. [[Kanski filmski festival|međunarodni filmski festival]], na kojem se 21 [[film]] takmiči za prestižnu nagradu, ''[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]''. * [[14. maj]] – Ukrajinska predstavnica [[Jamala]] pobijedila je na [[Eurosong 2016.|Eurosongu 2016.]] s pjesmom "[[1944 (pjesma)|1944]]". * [[19. maj]] – Avion [[Airbus A320|Airbus A320-232]] [[egipat]]ske kompanije EgyptAir na letu između [[Pariz]]a i [[Kairo|Kaira]], sa 56 putnika i 10 članova posade srušio se u [[Sredozemno more]]. Egipatski zvaničnici sumnjaju da je u avion bila postavljena bomba i da se radi o terorističkom činu. Nema izvještaja o preživjelim. * [[22. maj]] – Film ''[[Ja, Daniel Blake]]'' [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskog]] režisera [[Ken Loach|Kena Loacha]] osvojio je ''[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]''. === Juni === * [[13. juni]] – [[Microsoft]] je objavio da kupuje poslovnu društvenu mrežu [[LinkedIn]] za 26,2 milijarde dolara. * [[15. juni]] – [[Stećci (svjetska baština UNESCO-a)|Lokaliteti stećak]]a u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]], [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]] proglašeni su [[Svjetska baština|Svjetskom baštinom UNESCO-a]]. * [[20. juni]] ** U [[Bileća|Bileći]] otkrivena spomen-ploča [[Karl Malden|Karlu Maldenu]] (Mladenu Sekuloviću), poznatom američkom glumcu i [[Oscar|oskarovcu]]. ** [[Cleveland Cavaliers]]i osvojili prvu titulu [[NBA]] prvaka u klupskoj historiji, preokrenuvši zaostatak od 1–3 u [[NBA finale 2016.|finalu]] protiv [[Golden State Warriors]]a. * [[24. juni]] – Nakon što su se [[Referendum o članstvu Ujedinjenog Kraljevstva u Evropskoj uniji|birači na referendumu izjasnili]] za izlazak [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] iz [[Evropska unija|Evropske unije]], [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva|britanski premijer]] [[David Cameron]] najavio je da će podnijeti ostavku u oktobru 2016. * [[27. juni]] – Nakon boljeg izvođenja [[jedanaesterac]]a [[Nogometna reprezentacija Čilea|Čile]] je rezultatom 4:2 bio uspješniji od [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] te drugi put u svojoj historiji osvojio [[Copa América|Copa Amériku]]. * [[28. juni]] – U [[Teroristički napad na Aerodromu "Atatürk" 2016.|terorističkom napadu]] na [[Aerodrom "Atatürk" Istanbul|Aerodromu "Atatürk"]] u [[Istanbul]]u poginule 42 osobe, a ranjeno oko 240. * [[30. juni]] – Objavljeni zvanični rezultati [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013]]. === Juli === * [[10. juli]] – Pobjedom 1:0 u [[Finale Evropskog prvenstva u nogometu 2016.|finalu]] protiv [[Nogometna reprezentacija Francuske|Francuske]], [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] postao [[Evropsko prvenstvo u nogometu|prvak]] [[Evropa|Evrope]] u [[nogomet]]u. * [[14 juli]] – Više od 80 osoba je ubijeno, a više od 65 povrijeđeno kad se [[kamion]] [[Napad u Nici 2016.|zaletio]] u masu ljudi koja je proslavljala francuski nacionalni praznik u [[Nica|Nici]]. * [[16. juli]] – Spriječen [[Pokušaj državnog udara u Turskoj 2016.|pokušaj državnog udara u Turskoj]]. * [[23. juli]] ** Jake kiše u [[Kina|Kini]] uzrokovale su klizišta gdje je smrtno stradalo 87 osoba dok je oko 16 miliona stanovnika evakuirano. ** Najmanje 20 osoba je poginulo, a oko 160 ranjeno u bombaškom napadu u [[Kabul]]u. === August === * [[5. august|5]]–[[21. august]] – Održana [[Olimpijske igre 2016.|Ljetna olimpijada 2016.]] u [[Rio de Janeiro|Rio de Janeiru]], [[Brazil]]. === Septembar === * [[3. septembar]] – [[SAD]] i [[Kina]] se pridružuju Pariškom sporazumu. * [[8. septembar]] – [[NASA]] lansira OSIRIS-REx-a, sa namjerom da skuplja uzorke. === Oktobar === * [[13. oktobar]] – [[Maldivi]] se povlače sa [[Commonwealth nacija|Commonwealtha]]. ===Novembar=== * [[8. novembar]] – [[Donald Trump]] je izabran za [[Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država|predsjednika Sjedinjenih Američkih Država]]. * [[11. novembar]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u šahu 2016.]] u američkom gradu [[New York]]u. * [[30. novembar]] ** [[Norvežani]]n [[Magnus Carlsen]] je na [[Svjetsko prvenstvo u šahu 2016.|Svjetskom šahovskom prvenstvu]] po treći put postao [[Svjetsko šahovsko prvenstvo|svjetski prvak]], pobjedom 9:7 protiv [[Rusija|Rusa]] [[Sergej Karjakin|Sergeja Karjakina]]. ** [[Nives Kavurić-Kurtović]], hrvatska slikarka === Decembar === * [[7. decembar]] – U avionskoj nesreći kompanije [[Pakistan International Airlines]] linije [[PK661/PIA661]] u [[Pakistan]]u poginulo svih 47 putnika. * [[10. decembar]] – Najmanje 46 osoba poginulo, te 155 ranjeno u [[Bombaški napadi u Istanbulu 10. decembra 2016.|dva bombaška napada]] kod stadiona [[Vodafone Arena]] u [[Istanbul]]u. * [[11. decembar]] – U [[Napad u crkvi svetog Petra i Pavla u Kairu|eksploziji bombe]] u [[Crkva svetog Petra i Pavla (Kairo)|crkvi Svetog Petra i Pavla]] u [[Kairo|Kairu]] najmanje 25 osobe poginulo a ranjeno oko 35. == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Datum nepoznat === * [[Beat Meier]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac === Januar === * [[1. januar]] – [[Omer Hadžiselimović]], bosanskohercegovački anglista i historičar književnosti * [[10. januar]] – [[David Bowie]], britanski muzičar * [[14. januar]] – [[Alan Rickman]], britanski glumac * [[18. januar]] – [[Glenn Frey]], američki muzičar, član slavne grupe [[Eagles]] * [[22. januar]] – [[Victor Arbez]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[28. januar]] – [[Nada Subotić]], hrvatska glumica === Februar === * [[8. februar]] – [[Zdravko Tolimir]], bivši general, pomoćnik komandanta za obavještajno bezbjednosne poslove Glavnog štaba [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]] * [[9. februar]] – [[Nore Westin]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[12. februar]] – [[Mileva Prvanović]], srbijanska matematičarka i članica SANU * [[15. februar]] – [[George Gaynes]], američki glumac * [[16. februar]] ** [[Boutros Boutros-Ghali]], [[egipat]]ski [[diplomatija|diplomat]], nekadašnji [[Generalni sekretar Ujedinjenih nacija|generalni sekretar]] [[Ujedinjene nacije|UN-a]] ** [[Srđan Dizdarević]], bosanskohercegovački novinar * [[19. februar]] – [[Harper Lee]], američka spisateljica poznata po romanu ''[[Ubiti pticu rugalicu]]'' === Mart === * [[6. mart]] – [[Nancy Reagan]], bivša prva dama SAD-a, supruga 40. američkog predsjednika Ronalda Reagana * [[11. mart]] – [[Dragan Nikolić]], srbijanski i jugoslavenski glumac * [[18. mart]] – [[Guido Westerwelle]], njemački političar * [[24. mart]] – [[Johan Cruijff]], [[Holandija|holandski]] [[nogomet]]aš * [[26. mart]] – [[Marinko Madžgalj]], [[srbija]]nski glumac i pjevač * [[31. mart]] ** [[Zaha Hadid]], [[Irak|iračko]]-[[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanska]] [[arhitekt]]ica ** [[Imre Kertész]], mađarski [[pisac]], dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za književnost|za književnost]] [[2002.]] ** [[Hans-Dietrich Genscher]], [[Njemačka|njemački]] političar i bivši njemački ministar vanjskih poslova ** [[Meliha Husedžinović]], jugoslavenska i bosanskohercegovaöka historičarka umjetnosti; === April === * [[2. april]] – [[Gallieno Ferri]], [[italija]]nski [[strip]] crtač i ilustrator, tvorac čuvenog strip serijala ''[[Zagor]]'' * [[3. april]] ** [[Cesare Maldini]], [[italija]]nski [[nogomet]]aš i trener ** [[Lola Novaković]], [[srbija]]nska i [[Jugoslavija|jugoslavenska]] pjevačica * [[8. april]] – [[Elizabeth Roemer]], američka astronomkinja * [[18. april]] – [[Pál Sajgó]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[21. april]] ** [[Hans Koschnick]], njemački političar ** [[Prince (muzičar)|Prince Rogers Nelson]], poznatiji kao '''Prince''', američki muzičar * [[24. april]] – [[Klaus Siebert]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac, trostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak pobjednika Svjetskog kupa u biatlonu|osvajač]] [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskog kupa u biatlonu]] === Maj === * [[3. maj]] – [[Jadranka Stojaković]], bosanskohercegovačka kantautorica * [[9. maj]] – [[Lamija Hadžiosmanović]], bosanskohercegovačka orijentalistica i [[Filologija|filologinja]] * [[12. maj]] – [[Božidar Matić]], bosanskohercegovački političar i akademik * [[22. maj]] – [[Bata Živojinović]], [[Jugoslavija (SFRJ)|jugoslavenski]] i [[srbija]]nski glumac === Juni === * [[3. juni]] – [[Muhammad Ali]], američki [[boks]]er * 3. juni – [[Sreten Asanović]], [[Crna Gora|crnogorski]] [[književnost|književnik]] * [[6. juni]] ** [[Zilhad Ključanin]], bosanskohercegovački književnik ** [[Viktor Korčnoj]], [[SSSR|sovjetsko]]-[[Švicarska|švicarski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[17. juni]] – [[Čestmir Dušek]], bosanskohercegovački [[dirigent]] i profesor * [[27. juni]] – [[Bud Spencer]] (Carlo Pedersoli), [[italija]]nski [[plivač]], [[glumac]] i [[režiser]] * [[30. juni]] – [[Charlie Akers]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Juli === * [[16. juli]] – [[Nate Thurmond]], američki [[košarka]]š === August === * [[21. august]] – [[Vojka Smiljanić-Đikić]], bosanskohercegovačka [[Poezija|pjesnikinja]], prevoditeljica i urednica * [[25. august]] – [[Stjepan Šiber]], general Armije RBiH * [[29. august]] – [[Gene Wilder]], američki glumac i komičar === Septembar === * [[28. septembar]] – [[Shimon Peres]], [[izrael]]ski [[političar]] === Oktobar === * [[1. oktobar]] - [[Jagoda Kaloper]], hrvatska glumica * [[3. oktobar]] – [[Ljupka Dimitrovska]], makedonska [[muzičar]]ka === Novembar === * [[7. novembar]] – [[Leonard Cohen]], [[Kanada|kanadski]] [[kantautor]] i [[poezija|pjesnik]] * [[20. novembar]] – [[Boško Kućanski]], bosanskohercegovački [[Skulptura|skulptor]] * [[25. novembar]] ** [[Vano Mikojan]], jedan od dizajnera [[Borbeni avioni|borbenog aviona]] [[MiG-21]] ** [[Fidel Castro]], vođa [[Kubanska revolucija|Kubanske revolucije]] i dugogodišnji [[Predsjednik Kube|predsjednik]] [[Kuba|Kube]] ** [[Ron Glass]], američki glumac * [[28. novembar]] – [[Mark Tajmanov]], [[SSSR|sovjetski]] i [[Rusija|ruski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] i [[pijanist]] * [[30. novembar]] – [[Nives Kavurić-Kurtović]], [[hrvatska]] [[Slikarstvo|slikarka]] === Decembar === * [[4. decembar]] – [[Esad Arnautalić]], [[bosanskohercegovački]] muzičar i kompozitor * [[8. decembar]] – [[John Glenn]], američki [[astronaut]] i senator * [[11. decembar]] – [[Esma Redžepova]], [[Sjeverna Makedonija|makedonska]] pjevačica, pisac pjesama i humanitarni radnik; * [[23. decembar]] – [[Vesna Vulović]], stjuardesa koja je preživjela pad sa visine 10.160 [[metar]]a bez padobrana i ušla u [[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovua knjigu rekorda]] * [[24. decembar]] – [[Edith Ackermann]], [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] * [[25. decembar]] – [[George Michael]], britanski muzičar * [[27. decembar]] – [[Carrie Fisher]], američka glumica * [[28. decembar]] – [[Debbie Reynolds]], američka glumica i pjevačica, majka glumice [[Carrie Fisher]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[David J. Thouless]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] ** [[Duncan Haldane]], UK/[[Slovenija]] ** [[J. Michael Kosterlitz]],UK/[[Sjedinjene Američke Države|SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Jean-Pierre Sauvage]], [[Francuska]] ** [[Fraser Stoddart]], UK/SAD ** [[Ben Feringa]], [[Nizozemska]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Yoshinori Ohsumi]], [[Japan]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Bob Dylan]], SAD * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Juan Manuel Santos]], [[Kolumbija]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[Oliver Hart]], UK/SAD ** [[Bengt R. Holmström]], [[Finska]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|2016|2016.}} pc0pza8ft5sas2oa9ktnpemv1ndnjak 0 21914 3934814 3787650 2026-10-12T10:17:30Z Panasko 146730 3934814 wikitext text/x-wiki [[File:Middle America (orthographic projection).svg|mini|250x250piksel]] '''Srednja Amerika''' jest podregija unutar tropskog pojasa američkog kontinenta na sjevernoj hemisferi koja obuhvata kopneni most između [[Sjeverna Amerika|Sjeverne]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]] kao i [[Zapadnoindijska ostrva]], a geografski i geološki dio kopnene prevlake [[Tehuantepec]] pripada [[kontinent]]u [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Historijski gledano, Srednja Amerika može se smatrati samostalnim kontinentom. Kopno Srednje Amerike od prevlake Tehuantepec do prevlake [[Darién]] na granici između [[Panama|Paname]] i [[Kolumbija|Kolumbije]] naziva se '''Centralna Amerika'''. Obično obuhvata [[Meksiko]], sedam država Srednje Amerike, te 13 otočnih država i 18 teritorija Kariba. Zajedno sa Sjevernom Amerikom, one čine kontinent Sjeverna Amerika. [[Kolumbija]] i [[Venecuela]], koje pripadaju karipskom dijelu Južne Amerike, ponekad se ubrajaju u ovu podregiju. [[Karibi]] se povremeno izuzimaju iz ove podregije, dok se [[Gvajana]] u nju ubraja rijetko.<ref>[http://www.lib.utexas.edu/maps/americas/middleamerica.jpg CIA political map of Middle America]. 1994. [http://www.lib.utexas.edu/maps/ Perry–Castañeda Library Map Collection]; [[University of Texas]] Library Online</ref><ref>"[http://www.m-w.com/dictionary/Middle%20America Middle America]." ''[[Merriam-Webster|Merriam-Webster's Collegiate Dictionary]]'', 11th ed. 2003. ({{ISBN|0-87779-809-5}}) New York: Merriam-Webster, Inc.</ref><ref name=Augelli>{{cite journal|jstor=2561309|author=Augelli, John P.|title=The Rimland-Mainland Concept of Culture Areas in Middle America|journal=Annals of the Association of American Geographers|date=June 1962|volume=52|issue=2|pages=52 (2): 119–129|doi=10.1111/j.1467-8306.1962.tb00400.x|quote=Mexico, Central America, and the West Indies, to which the term is normally applicable, share a general [geographic] focus .... For some ... "Middle America" refers only to Mexico and Central America; others add the West Indies and, infrequently, even [[Colombia]], [[Venezuela]], and [[The Guianas]]. Occasionally, the term "Central America" is used synonymously with "Middle America". Also, German geographers often refer to just the isthmian territories from Panama to Guatemala as ''[[:de:Mittelamerika|Mittelamerika]]''.}}</ref> Na tom kopnenom mostu pretežno se govori [[Španski jezik|španski]]. Jedina je iznimka [[Beliz]], gdje se govori [[Engleski jezik|engleski]]. Na ostrvima u [[Karipsko more|Karibima]] govore se engleski, [[francuski jezik|francuski]], [[Španski jezik|španski]] i [[Nizozemski jezik|nizozemski]]. == Geografski položaj == [[Image:MiddleAmerica-pol.jpg|thumb|left|upright=1.25|Politička mapa Srednje Amerike]] Fiziografski gledano, Srednja Amerika predstavlja teritorijalni prelaz između Sjeverne i Južne Amerike, istovremeno ih povezujući i razdvajajući.<ref name="Idiot">Gonzalez, Joseph. 2004. [https://books.google.com/books?id=I4h9x5ZYDDIC "Middle America: Bridging Two Continents"] (ch. 17). ''The Complete Idiot's Guide to Geography.'' ({{ISBN|1-59257-188-3}}) New York: Alpha Books; pp. 213–7</ref> Na zapadu, kopneni dio Srednje Amerike obuhvata suženi pojas američke kopnene mase u obliku prevlake, koji se proteže između južnog dijela [[Stjenovite planine|Stjenovitih planina]] u južnom dijelu SAD-a i sjevernog kraja [[Andi|Anda]] u [[Kolumbija|Kolumbiji]],<ref name="EB">"[http://www.britannica.com/eb/topic-381099/Middle-America Middle America]." ''[[Encyclopædia Britannica]]'' 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.</ref> razdvajajući [[Tihi okean]] na zapadu od [[Atlantski okean|Atlantskog okeana]] (tj. [[Meksički zaliv|Meksičkog zaljeva]] i [[Karipsko more|Karipskog mora]]) na istoku, dok [[Veliki Antili|Veliki]] i [[Mali Antili]] na istoku čine otočni luk.<ref name=Idiot /> Regija se razvijala iznad nivoa mora, šireći se od Sjeverne Amerike prema jugu kao složen sistem vulkanskog luka i oceanske brazde tokom rane krede, da bi konačno formirala kopneni most tokom pliocena, kada se njen južni kraj (kod [[Panama|Paname]]) uslijed tektonskih procesa sudario sa Južnom Amerikom.<ref>Coney, Peter J. 1982. "[https://www.jstor.org/stable/2399080 Plate tectonic constraints on the biogeography of Middle America and the Caribbean region]." ''Annals of the Missouri Botanical Garden'': v. 69, pp. 432–443</ref> == Države i teritorije == Male ostrvske države su izuzete. Portoriko je ispisan kurzivom jer nije nezavisan. {| class="wikitable sortable" ![[Spisak suverenih država|Država]] / [[Zavisne teritorije|teritorije]] !Populacija ![[Spisak država po površini|Površina]] (km²) ![[Spisak država po gustoći|Gustoća]] (broj ljudi po km²) ![[Spisak glavnih gradova|Glavni grad]] |- |{{ZID|Meksiko}} |127.575.529 |1.943.945 |65,6 |[[Ciudad de México]] |- |{{ZID|Gvatemala}} |17.581.472 |107.158 |164,1 |[[Guatemala City]] |- |{{ZID|Kuba}} |11.333.483 |109.883 |103,1 |[[Havana]] |- |{{ZID|Haiti}} |11.263.770 |27.557 |408,7 |[[Port-au-Prince]] |- |{{ZID|Dominikanska Republika}} |10.738.958 |48.329 |222,2 |[[Santo Domingo]] |- |{{ZID|Honduras}} |9.746.117 |111.888 |87,1 |[[Tegucigalpa]] |- |{{ZID|Nikaragva}} |6.545.502 |119.994 |54,5 |[[Managua]] |- |{{ZID|El Salvador}} |6.453.553 |20.720 |311,5 |[[San Salvador]] |- |{{ZID|Kostarika}} |5.047.561 |51.049 |98,9 |[[San José (Kostarika)|San José]] |- |{{ZID|Panama}} |4.246.439 |74.333 |57,1 |[[Panama City]] |- |{{ZID|Jamajka}} |2.948.279 |10.831 |272,2 |[[Kingston]] |- |''{{ZID|Portoriko}}'' |''3.205.691'' |''9.100'' |''352,2'' |''[[San Juan (Portoriko)|San Juan]]'' |- |{{ZID|Beliz}} |390.353 |22.805 |17,1 |[[Belmopan]] |- |{{ZID|Bahami}} |389.482 |9.997 |39,0 |[[Nassau]] |- !'''Total''' !'''217.193.906''' !'''2.667.589''' ! |} == Reference == {{Refspisak}} === Izvori === {{refbegin}} * "[http://dictionary.reference.com/browse/Middle%20America Middle America]", ''[http://dictionary.reference.com/ Dictionary.com]''. * "[http://www.bartleby.com/65/na/NAmer.html North America]". ''[https://web.archive.org/web/20020205073950/http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]'', 6th ed. 2001–6. New York: Columbia University Press. * ''Oxford English Reference Dictionary'', 2nd ed. (rev.) 2002. ({{ISBN|0-19-860652-4}}) Oxford, UK: Oxford University Press. {{refend}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Central America}} {{Države Sjeverne i Srednje Amerike}} {{Regija}} {{Kontinenti}} [[Kategorija:Srednja Amerika|*]] [[Kategorija:Sjeverna Amerika]] [[Kategorija:Kontinenti]] ivqv9csmg72zohvwtwz45qjmuud98ej 3934815 3934814 2026-10-12T10:18:04Z Panasko 146730 3934815 wikitext text/x-wiki [[File:Middle America (orthographic projection).svg|mini|250x250piksel|Položaj Srednje Amerike]] '''Srednja Amerika''' jest podregija unutar tropskog pojasa američkog kontinenta na sjevernoj hemisferi koja obuhvata kopneni most između [[Sjeverna Amerika|Sjeverne]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]] kao i [[Zapadnoindijska ostrva]], a geografski i geološki dio kopnene prevlake [[Tehuantepec]] pripada [[kontinent]]u [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Historijski gledano, Srednja Amerika može se smatrati samostalnim kontinentom. Kopno Srednje Amerike od prevlake Tehuantepec do prevlake [[Darién]] na granici između [[Panama|Paname]] i [[Kolumbija|Kolumbije]] naziva se '''Centralna Amerika'''. Obično obuhvata [[Meksiko]], sedam država Srednje Amerike, te 13 otočnih država i 18 teritorija Kariba. Zajedno sa Sjevernom Amerikom, one čine kontinent Sjeverna Amerika. [[Kolumbija]] i [[Venecuela]], koje pripadaju karipskom dijelu Južne Amerike, ponekad se ubrajaju u ovu podregiju. [[Karibi]] se povremeno izuzimaju iz ove podregije, dok se [[Gvajana]] u nju ubraja rijetko.<ref>[http://www.lib.utexas.edu/maps/americas/middleamerica.jpg CIA political map of Middle America]. 1994. [http://www.lib.utexas.edu/maps/ Perry–Castañeda Library Map Collection]; [[University of Texas]] Library Online</ref><ref>"[http://www.m-w.com/dictionary/Middle%20America Middle America]." ''[[Merriam-Webster|Merriam-Webster's Collegiate Dictionary]]'', 11th ed. 2003. ({{ISBN|0-87779-809-5}}) New York: Merriam-Webster, Inc.</ref><ref name=Augelli>{{cite journal|jstor=2561309|author=Augelli, John P.|title=The Rimland-Mainland Concept of Culture Areas in Middle America|journal=Annals of the Association of American Geographers|date=June 1962|volume=52|issue=2|pages=52 (2): 119–129|doi=10.1111/j.1467-8306.1962.tb00400.x|quote=Mexico, Central America, and the West Indies, to which the term is normally applicable, share a general [geographic] focus .... For some ... "Middle America" refers only to Mexico and Central America; others add the West Indies and, infrequently, even [[Colombia]], [[Venezuela]], and [[The Guianas]]. Occasionally, the term "Central America" is used synonymously with "Middle America". Also, German geographers often refer to just the isthmian territories from Panama to Guatemala as ''[[:de:Mittelamerika|Mittelamerika]]''.}}</ref> Na tom kopnenom mostu pretežno se govori [[Španski jezik|španski]]. Jedina je iznimka [[Beliz]], gdje se govori [[Engleski jezik|engleski]]. Na ostrvima u [[Karipsko more|Karibima]] govore se engleski, [[francuski jezik|francuski]], [[Španski jezik|španski]] i [[Nizozemski jezik|nizozemski]]. == Geografski položaj == [[Image:MiddleAmerica-pol.jpg|thumb|left|upright=1.25|Politička mapa Srednje Amerike]] Fiziografski gledano, Srednja Amerika predstavlja teritorijalni prelaz između Sjeverne i Južne Amerike, istovremeno ih povezujući i razdvajajući.<ref name="Idiot">Gonzalez, Joseph. 2004. [https://books.google.com/books?id=I4h9x5ZYDDIC "Middle America: Bridging Two Continents"] (ch. 17). ''The Complete Idiot's Guide to Geography.'' ({{ISBN|1-59257-188-3}}) New York: Alpha Books; pp. 213–7</ref> Na zapadu, kopneni dio Srednje Amerike obuhvata suženi pojas američke kopnene mase u obliku prevlake, koji se proteže između južnog dijela [[Stjenovite planine|Stjenovitih planina]] u južnom dijelu SAD-a i sjevernog kraja [[Andi|Anda]] u [[Kolumbija|Kolumbiji]],<ref name="EB">"[http://www.britannica.com/eb/topic-381099/Middle-America Middle America]." ''[[Encyclopædia Britannica]]'' 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.</ref> razdvajajući [[Tihi okean]] na zapadu od [[Atlantski okean|Atlantskog okeana]] (tj. [[Meksički zaliv|Meksičkog zaljeva]] i [[Karipsko more|Karipskog mora]]) na istoku, dok [[Veliki Antili|Veliki]] i [[Mali Antili]] na istoku čine otočni luk.<ref name=Idiot /> Regija se razvijala iznad nivoa mora, šireći se od Sjeverne Amerike prema jugu kao složen sistem vulkanskog luka i oceanske brazde tokom rane krede, da bi konačno formirala kopneni most tokom pliocena, kada se njen južni kraj (kod [[Panama|Paname]]) uslijed tektonskih procesa sudario sa Južnom Amerikom.<ref>Coney, Peter J. 1982. "[https://www.jstor.org/stable/2399080 Plate tectonic constraints on the biogeography of Middle America and the Caribbean region]." ''Annals of the Missouri Botanical Garden'': v. 69, pp. 432–443</ref> == Države i teritorije == Male ostrvske države su izuzete. Portoriko je ispisan kurzivom jer nije nezavisan. {| class="wikitable sortable" ![[Spisak suverenih država|Država]] / [[Zavisne teritorije|teritorije]] !Populacija ![[Spisak država po površini|Površina]] (km²) ![[Spisak država po gustoći|Gustoća]] (broj ljudi po km²) ![[Spisak glavnih gradova|Glavni grad]] |- |{{ZID|Meksiko}} |127.575.529 |1.943.945 |65,6 |[[Ciudad de México]] |- |{{ZID|Gvatemala}} |17.581.472 |107.158 |164,1 |[[Guatemala City]] |- |{{ZID|Kuba}} |11.333.483 |109.883 |103,1 |[[Havana]] |- |{{ZID|Haiti}} |11.263.770 |27.557 |408,7 |[[Port-au-Prince]] |- |{{ZID|Dominikanska Republika}} |10.738.958 |48.329 |222,2 |[[Santo Domingo]] |- |{{ZID|Honduras}} |9.746.117 |111.888 |87,1 |[[Tegucigalpa]] |- |{{ZID|Nikaragva}} |6.545.502 |119.994 |54,5 |[[Managua]] |- |{{ZID|El Salvador}} |6.453.553 |20.720 |311,5 |[[San Salvador]] |- |{{ZID|Kostarika}} |5.047.561 |51.049 |98,9 |[[San José (Kostarika)|San José]] |- |{{ZID|Panama}} |4.246.439 |74.333 |57,1 |[[Panama City]] |- |{{ZID|Jamajka}} |2.948.279 |10.831 |272,2 |[[Kingston]] |- |''{{ZID|Portoriko}}'' |''3.205.691'' |''9.100'' |''352,2'' |''[[San Juan (Portoriko)|San Juan]]'' |- |{{ZID|Beliz}} |390.353 |22.805 |17,1 |[[Belmopan]] |- |{{ZID|Bahami}} |389.482 |9.997 |39,0 |[[Nassau]] |- !'''Total''' !'''217.193.906''' !'''2.667.589''' ! |} == Reference == {{Refspisak}} === Izvori === {{refbegin}} * "[http://dictionary.reference.com/browse/Middle%20America Middle America]", ''[http://dictionary.reference.com/ Dictionary.com]''. * "[http://www.bartleby.com/65/na/NAmer.html North America]". ''[https://web.archive.org/web/20020205073950/http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]'', 6th ed. 2001–6. New York: Columbia University Press. * ''Oxford English Reference Dictionary'', 2nd ed. (rev.) 2002. ({{ISBN|0-19-860652-4}}) Oxford, UK: Oxford University Press. {{refend}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Central America}} {{Države Sjeverne i Srednje Amerike}} {{Regija}} {{Kontinenti}} [[Kategorija:Srednja Amerika|*]] [[Kategorija:Sjeverna Amerika]] [[Kategorija:Kontinenti]] lle4ngk7uwesqjgfrk8bagdxj4yxe3y 3934816 3934815 2026-10-12T10:18:25Z Panasko 146730 3934816 wikitext text/x-wiki [[File:Middle America (orthographic projection).svg|mini|250x250piksel|Položaj Srednje Amerike]] '''Srednja Amerika''' jest podregija unutar tropskog pojasa američkog kontinenta na sjevernoj hemisferi koja obuhvata kopneni most između [[Sjeverna Amerika|Sjeverne]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]] kao i [[Zapadnoindijska ostrva]], a geografski i geološki dio kopnene prevlake [[Tehuantepec]] pripada [[kontinent]]u [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Historijski gledano, Srednja Amerika može se smatrati samostalnim kontinentom. Kopno Srednje Amerike od prevlake Tehuantepec do prevlake [[Darién]] na granici između [[Panama|Paname]] i [[Kolumbija|Kolumbije]] naziva se '''Centralna Amerika'''. Obično obuhvata [[Meksiko]], sedam država Srednje Amerike, te 13 otočnih država i 18 teritorija Kariba. Zajedno sa Sjevernom Amerikom, one čine kontinent Sjeverna Amerika. [[Kolumbija]] i [[Venecuela]], koje pripadaju karipskom dijelu Južne Amerike, ponekad se ubrajaju u ovu podregiju. [[Karibi]] se povremeno izuzimaju iz ove podregije, dok se [[Gvajana]] u nju ubraja rijetko.<ref>[http://www.lib.utexas.edu/maps/americas/middleamerica.jpg CIA political map of Middle America]. 1994. [http://www.lib.utexas.edu/maps/ Perry–Castañeda Library Map Collection]; [[University of Texas]] Library Online</ref><ref>"[http://www.m-w.com/dictionary/Middle%20America Middle America]." ''[[Merriam-Webster|Merriam-Webster's Collegiate Dictionary]]'', 11th ed. 2003. ({{ISBN|0-87779-809-5}}) New York: Merriam-Webster, Inc.</ref><ref name=Augelli>{{cite journal|jstor=2561309|author=Augelli, John P.|title=The Rimland-Mainland Concept of Culture Areas in Middle America|journal=Annals of the Association of American Geographers|date=June 1962|volume=52|issue=2|pages=52 (2): 119–129|doi=10.1111/j.1467-8306.1962.tb00400.x|quote=Mexico, Central America, and the West Indies, to which the term is normally applicable, share a general [geographic] focus .... For some ... "Middle America" refers only to Mexico and Central America; others add the West Indies and, infrequently, even [[Colombia]], [[Venezuela]], and [[The Guianas]]. Occasionally, the term "Central America" is used synonymously with "Middle America". Also, German geographers often refer to just the isthmian territories from Panama to Guatemala as ''[[:de:Mittelamerika|Mittelamerika]]''.}}</ref> Na tom kopnenom mostu pretežno se govori [[Španski jezik|španski]]. Jedina je iznimka [[Beliz]], gdje se govori [[Engleski jezik|engleski]]. Na ostrvima u [[Karipsko more|Karibima]] govore se engleski, [[francuski jezik|francuski]], [[Španski jezik|španski]] i [[Nizozemski jezik|nizozemski]]. == Geografski položaj == [[Image:MiddleAmerica-pol.jpg|thumb|left|upright=1.25|Politička mapa Srednje Amerike]] Fiziografski gledano, Srednja Amerika predstavlja teritorijalni prelaz između Sjeverne i Južne Amerike, istovremeno ih povezujući i razdvajajući.<ref name="Idiot">Gonzalez, Joseph. 2004. [https://books.google.com/books?id=I4h9x5ZYDDIC "Middle America: Bridging Two Continents"] (ch. 17). ''The Complete Idiot's Guide to Geography.'' ({{ISBN|1-59257-188-3}}) New York: Alpha Books; pp. 213–7</ref> Na zapadu, kopneni dio Srednje Amerike obuhvata suženi pojas američke kopnene mase u obliku prevlake, koji se proteže između južnog dijela [[Stjenovite planine|Stjenovitih planina]] u južnom dijelu SAD-a i sjevernog kraja [[Andi|Anda]] u [[Kolumbija|Kolumbiji]],<ref name="EB">"[http://www.britannica.com/eb/topic-381099/Middle-America Middle America]." ''[[Encyclopædia Britannica]]'' 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.</ref> razdvajajući [[Tihi okean]] na zapadu od [[Atlantski okean|Atlantskog okeana]] (tj. [[Meksički zaliv|Meksičkog zaljeva]] i [[Karipsko more|Karipskog mora]]) na istoku, dok [[Veliki Antili|Veliki]] i [[Mali Antili]] na istoku čine otočni luk.<ref name=Idiot /> Regija se razvijala iznad nivoa mora, šireći se od Sjeverne Amerike prema jugu kao složen sistem vulkanskog luka i oceanske brazde tokom rane krede, da bi konačno formirala kopneni most tokom pliocena, kada se njen južni kraj (kod [[Panama|Paname]]) uslijed tektonskih procesa sudario sa Južnom Amerikom.<ref>Coney, Peter J. 1982. "[https://www.jstor.org/stable/2399080 Plate tectonic constraints on the biogeography of Middle America and the Caribbean region]." ''Annals of the Missouri Botanical Garden'': v. 69, pp. 432–443</ref> == Države i teritorije == Male ostrvske države su izuzete. Portoriko je ispisan kurzivom jer nije nezavisan. {| class="wikitable sortable" ![[Spisak suverenih država|Država]] / [[Zavisne teritorije|teritorije]] !Populacija ![[Spisak država po površini|Površina]] (km²) ![[Spisak država po gustoći|Gustoća]] (broj ljudi po km²) ![[Spisak glavnih gradova|Glavni grad]] |- |{{ZID|Meksiko}} |127.575.529 |1.943.945 |65,6 |[[Ciudad de México]] |- |{{ZID|Gvatemala}} |17.581.472 |107.158 |164,1 |[[Guatemala City]] |- |{{ZID|Kuba}} |11.333.483 |109.883 |103,1 |[[Havana]] |- |{{ZID|Haiti}} |11.263.770 |27.557 |408,7 |[[Port-au-Prince]] |- |{{ZID|Dominikanska Republika}} |10.738.958 |48.329 |222,2 |[[Santo Domingo]] |- |{{ZID|Honduras}} |9.746.117 |111.888 |87,1 |[[Tegucigalpa]] |- |{{ZID|Nikaragva}} |6.545.502 |119.994 |54,5 |[[Managua]] |- |{{ZID|El Salvador}} |6.453.553 |20.720 |311,5 |[[San Salvador]] |- |{{ZID|Kostarika}} |5.047.561 |51.049 |98,9 |[[San José (Kostarika)|San José]] |- |{{ZID|Panama}} |4.246.439 |74.333 |57,1 |[[Panama City]] |- |{{ZID|Jamajka}} |2.948.279 |10.831 |272,2 |[[Kingston]] |- |''{{ZID|Portoriko}}'' |''3.205.691'' |''9.100'' |''352,2'' |''[[San Juan (Portoriko)|San Juan]]'' |- |{{ZID|Beliz}} |390.353 |22.805 |17,1 |[[Belmopan]] |- |{{ZID|Bahami}} |389.482 |9.997 |39,0 |[[Nassau]] |- !'''Ukupno''' !'''217.193.906''' !'''2.667.589''' ! |} == Reference == {{Refspisak}} === Izvori === {{refbegin}} * "[http://dictionary.reference.com/browse/Middle%20America Middle America]", ''[http://dictionary.reference.com/ Dictionary.com]''. * "[http://www.bartleby.com/65/na/NAmer.html North America]". ''[https://web.archive.org/web/20020205073950/http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]'', 6th ed. 2001–6. New York: Columbia University Press. * ''Oxford English Reference Dictionary'', 2nd ed. (rev.) 2002. ({{ISBN|0-19-860652-4}}) Oxford, UK: Oxford University Press. {{refend}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Central America}} {{Države Sjeverne i Srednje Amerike}} {{Regija}} {{Kontinenti}} [[Kategorija:Srednja Amerika|*]] [[Kategorija:Sjeverna Amerika]] [[Kategorija:Kontinenti]] bm1d2mnhqubmt7ruj1hsbr31yj81n8k 0 25772 3934759 3934751 2026-10-11T15:43:28Z Hesojamm 186707 3934759 wikitext text/x-wiki {{Infokutija stadion | naziv_stadiona = Grbavica | nadimak = Dolina ćupova | slika = [[Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|280px]] | tekst = '''[[UEFA]]''' [[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Datoteka:Nuvola apps mozilla.png|12px]] | puni_naziv = | bivši_nazivi = | lokacija = [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{Coord|43|50|48.278|N|18|23|14.065|E|type:landmark_scale:3000_region:GB|display=inline,title}} | početak_izgradnje = 1949. | izgrađen = 1953. | otvoren = 13. septembar 1953. | renoviran = 1968–1976, 2016–2020 | proširen = 2016–2017, 2025–trenutno | zatvoren = | srušen = | vlasnik = [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] | operator = [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] | površina = Trava | semafor = | cijena_izgradnje = | arhitekt = | projektni_menadžer = | građevinski_inženjer = | servisni_inženjer = | glavni_poduzetnik = | glavni_poduzetnici = | kapacitet = 13.057<ref>{{cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/klub/stadion-grbavica/|title=Stadion Grbavica|access-date=16. 7. 2026|website=fkzeljeznicar.ba}}</ref> | rekordna_posjećenost = 25.000 ([[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]]–[[Videoton]], 24. april 1985.)<ref name=Videoton>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/prije-32-godine-zeljeznicar-igrao-polufinale-kupa-uefa/26071/|title=Prije 32 godine Željezničar igrao polufinale Kupa UEFA|last=|first=|date=24. 4. 2017|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=24. 4. 2017}}</ref> | dimenzije = 105m x 68m | korisnici = [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] (1953–1968, 1976–danas) <br> [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] (2017–danas) }} '''Stadion Grbavica''' je [[fudbal]]ski stadion u naselju [[Grbavica (naselje)|Grbavica]], [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. Na njemu svoje domaće utakmice igra [[FK Željezničar]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]]. Službeno je otvoren 13. septembra 1953., kada je Željezničar ugostio ekipu [[HNK Šibenik|Šibenika]] koju je savladao rezultatom 4-1. Kapacitet iznosi 13.057 sjedećih mjesta, od čega nešto više od 10000 natkrivenih (sjever 5377, istok 4266, zapad 690). Među navijačima Željezničara stadion je poznat i kao "Dolina ćupova". == Stadion == Stadion Grbavica je lociran u sarajevskom naselju Grbavica po kojem je i dobio ime. Stadion je isključivo fudbalski, izgrađen u "engleskom" stilu, bez atletske staze. Tokom postojanja stadion je renoviran i dograđen u tri navrata. Radovi su počeli 1949. u okviru radne akcije koju su pokrenuli članovi Radničkog Sportskog Društva Željezničar, a pridružili su im se i mnogi navijači, članovi kluba, prijatelji i mnogi drugi. Grbavica je tada imala samo jednu pravu tribinu, zapadnu koja je prenesena sa stadiona "6. april" sa [[Marijin dvor (zgrada)|Marijin-Dvora]]. Za razliku od istočna i južne tribine koje su građene betonom, zapadna je bila drvena. U početku, to je bio višenamjenski stadion s atletskom stazom, koji je korišten za potrebe atletike, biciklizma i nogometa. Nakon rekonstrukcije od 1968-1976. godine, atletska staza je uklonjena a Grbavica postaje isključivo nogometni stadion. 13. septembra 1953. godine. stadion je službeno otvoren utakmicom 2. Savezne lige zapad SFRJ između Željezničara i Šibenika u kojoj je domaći tim slavio rezultatom 4-1. U okviru Grbavice nalaze se i dva pomoćna terena na kojima svoje treninge održavaju prvotimci Željezničara i mlađe kategorije kluba. U zapadnoj tribini nalaze se prostorije fudbalskog kluba Željezničar. === Rekonstrukcije === ==== 1968–1976 ==== Prvo veće renoviranje bilo je 30. juna 1968. kada je zatvoren za utakmice. Za to vrijeme, Željezničar je svoje utakmice igrao na stadionu Koševo. U tom periodu je klub došao i do prve titule, u sezoni [[Prva nogometna liga Jugoslavije 1971/1972.|1971/1972]]. Obnavljanje je završeno 25. aprila 1976. godine kada se Željezničar vratio na stadion. Pored dva pomoćna terena, renovirane su još i svlačionice i klupske prostorije. ==== Izgradnja sjeverne tribine ==== Nova rekonstrukcija bila je 1986. kada je izgrađena i sjeverna tribina stadiona. Iako je tada postojao plan da se uradi kompletna rekonstrukcija stadiona, plan se nije realizovao. Nakon izgradnje sjevera, u oktobru 1987. [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije]] će odigrati prvu i jedinu utakmicu na ovom stadionu. Utakmica je odigrana protiv Sjeverne Irske, a Jugoslavija je pobjedila rezultatom 3-0. Stadion je tada imao oko 20.000 mjesta, od čega 500 sa stolicama na zapadnoj tribini. ==== Period rata u Bosni i Hercegovini ==== [[Datoteka:Sarajevo 19.3.1996 war.JPG|mini|250px|Devastiran stadion za vrijeme [[rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]]] Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]], Grbavica je postala prva borbena linija, te je pretrpila oštećenja. Drvena tribina sa zapada je zapaljena, a dio stadiona je i miniran. Sa tribinom zajedno izgorilo je i nestalo 316 pehara od čega su 42 pripadala fudbalerima. Neki pehari koji su bili u prostorijama kluba na Marijin Dvoru su sačuvani i danas se nalaze u vitrinama plavog salona. Reintegracijom naselja Grbavica 19. marta 1996. godine, [[SD Željezničar]] je izvršio masivno obnavljanje kompletnog stadiona i okolnih pomoćnih terena i izgradnju drvene tribine na zapadu. Razrušen stadion, popaljene tribine i prekopan teren doveden je u red za prvi poslijeratni gradski derbi na stadionu Grbavica. Derbi je završen rezultatom 1-1, a prvi pogodak dao je [[Bulend Biščević]]. ==== Ljeto 2004. ==== Treća rekonstrukcija bila je u ljeto 2004. godine kada su u potpunosti obnovljene svlačionice i postavljene stolice na sjevernoj i južnoj tribini smanjujući tako ukupni kapacitet stadiona na 12.000 mjesta (9.135 stolica). ==== Reflektori ==== 2008. godine, popravljeni su reflektori. Reflektori na stadionu Grbavica su nakon 4. septembra 1991. godine i utakmice s Veležom prvi put upaljeni na stadionu Grbavica 22. aprila 2009. godine, kada je Željezničar pobijedio Zrinjski rezultatom 1:0. ==== Evropska Grbavica ==== [[Datoteka:Željezničar football club fans.jpg|thumb|250xp|Atmosfera sa stadiona Grbavica]] Dana 13. februara 2012. godine, nakon jakih snježnih padavina, se urušio krov lijeve strane zapadne tribine stadiona Grbavica. Iako je prijetilo urušavanje i desne strane natkrivene tribine, do toga nije došlo. Početkom 2016. godine, započet je projekat renoviranja Stadiona Grbavica. Projekat renoviranja uključio je sanaciju mokrih čvorova na južnoj, zapadnoj i sjevernoj tribini, postavljanje krova na zapadnoj tribini, zamjenu oštećenih stolica na južnoj i sjevernoj tribini, potpunu rekonstrukciju novinarskih loža, kupovinu i postavljanje novog LED displeja te brendiranje Stadiona.<ref>{{Cite web|url=http://fkzeljeznicar.ba/zapoceo-projekat-renoviranja-stadiona-grbavica/18327/|title=Započeo projekat renoviranja Stadiona Grbavica|last=|first=|date=5. 2. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=5. 2. 2016}}</ref> Krajem 2016. godine, polaganjem kamena temeljca, počela je historijska gradnja istočne tribine Stadiona Grbavica.<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/foto-polaganjem-kamena-temeljca-pocela-historijska-gradnja-istocne-tribine/23192/|title=FOTO: Polaganjem kamena temeljca počela historijska gradnja istočne tribine|last=|first=|date=16. 12. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=16. 12. 2016}}</ref> Izgradnju istočne tribine su u cijelosti financirali navijači i lokalni poduzeća. U akciju obnove stadiona priključili su se i mnogi nogometaši kako Željezničara, tako i drugih klubova. [[Amar Osim]], [[Edin Džeko]], [[Vedad Ibišević]], [[Ibrahim Šehić]], [[Semir Štilić]], [[Mix Diskerud]], [[Savo Milošević]] su podržali ovaj projekat. <ref>{{Cite web|url=http://www.nap.ba/new/vijest.php?id=22650|title=Evropska Grbavica: Džeko, Šehić, Štilić i Osim donirali sredstva za 120 stolica|last=|first=|date=21. 3. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=21. 3. 2016|archive-date=11. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011130632/http://www.nap.ba/new/vijest.php?id=22650|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/savo-milosevic-posjetio-grbavicu-i-podrzao-evropski-projekat/19663/|title=Savo Milošević posjetio Grbavicu i podržao evropski projekat|last=|first=|date=18. 4. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=18. 4. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/vedad-ibisevic-podrzao-izgradnju-istocne-tribine/23438/|title=Vedad Ibišević podržao izgradnju istočne tribine|last=|first=|date=5. 1. 2017|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=5. 1. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/jedan-od-nas-reprezentativac-sad-a-mix-diskerud/24477/|title=Jedan od nas – reprezentativac SAD-a Mix Diskerud|last=|first=|date=11. 3. 2017|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=11. 3. 2017}}</ref> Projekat su prepoznali i fudbalski klubovi kao [[NK Široki Brijeg]], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]].<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/gnk-dinamo-zagreb-podrzat-ce-izgradnju-istocne-tribine-stadiona-grbavica/23166/|title=GNK Dinamo Zagreb podržat će izgradnju istočne tribine Stadiona Grbavica|last=|first=|date=15. 12. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=15. 12. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/nk-siroki-brijeg-podrzao-izgradnju-istocne-tribine/23108/|title=NK Široki Brijeg podržao izgradnju istočne tribine|last=|first=|date=9. 12. 2016|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=9. 12. 2016}}</ref> Dana 1. aprila 2017. godine, zvanično je otvorena istočna tribina. [[FK Željezničar|Željezničar]] je ugostio ekipu tuzlanske [[FK Sloboda Tuzla|Slobode]] u okviru [[Premijer liga Bosne i Hercegovine 2016/2017.#1. kolo 2|1. kola Lige za prvaka]]. Počasni predsjednik FK Željezničar, [[Ivica Osim]], otvorio je novoizgrađenu istočnu tribinu, a Željezničar je pobjedio 4-2. Utakmicu je posmatralo preko 13.000 navijača, čime je oboren rekord posjećenosti u novijoj historiji stadiona.<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/foto-otvorena-istocna-tribina-oboren-rekord-grbavice/25557/|title=FOTO: Otvorena istočna tribina, oboren rekord Grbavice|last=|first=|date=2. 4. 2017|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=2. 4. 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/foto-hat-trick-lendrica-i-eurogol-stanica-za-novu-pobjedu-zelje-pred-punom-grbavicom/25533/|title=FOTO: Hat-trick Lendrića i eurogol Stanića za novu pobjedu Želje pred punom Grbavicom|last=|first=|date=1. 4. 2017|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=1. 4. 2017}}</ref> [[Datoteka:Stadion Grbavica East, April 2020.jpg|thumb|Istočna tribina]] U maju 2018. su počeli radovi na zamjeni terena Stadiona Grbavica nakon 1976. godine. Radovi su podrazumijevali potpunu rekonstrukciju terena sa zamjenom sistema za drenažu, sistema za navodnjavanje, te postavljanje nove prirodne i vještačke trave. Pored toga, obavljen je i proces implantiranja hibridne trave, čime je Grbavica postala prvi stadion sa hibridnim terenom u Bosni i Hercegovini.<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/foto-posljednja-faza-radova-u-dolini-cupova/32762/|title=FOTO: Posljednja faza radova u Dolini ćupova|last=|first=|date=14. 7. 2018|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=14. 7. 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/prvi-hybridni-teren-u-bosni-i-hercegovini/34011/|title=Prvi hybridni teren u Bosni i Hercegovini!|last=|first=|date=21. 9. 2018|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=21. 9. 2018}}</ref> ==== Nova južna tribina ==== Nova tribina je strukturalno i vizuelno u potpunosti spojena sa postojećom istočnom tribinom (izgrađenom 2017. godine). Konstruisana je sa savremenom nadstrešnicom bez stubova, čime je osigurana maksimalna vidljivost terena sa svakog sjedišta.<ref>{{Cite web|url=https://mks.ks.gov.ba/|title=Aktuelno {{!}} Ministarstvo kulture i sporta Kantona Sarajevo|website=mks.ks.gov.ba|access-date=2026-10-11}}</ref> Zvanična izgradnja nove južne tribine stadiona Grbavica započela je 19. jula 2025. godine. Simbolično u ''19:21'' sati (što asocira na godinu osnivanja kluba 1921.) položen je kamen temeljac, čime je ozvaničen formalni početak građevinskih radova.<ref>{{Cite web|url=https://mks.ks.gov.ba/|title=Aktuelno {{!}} Ministarstvo kulture i sporta Kantona Sarajevo|website=mks.ks.gov.ba|access-date=2026-10-11}}</ref> Nova tribina je projektovana sa preko '''5.000 sjedećih mjesta'''. Izgradnjom ovog objekta stadion ispunjava ključne infrastrukturne uslove za prelazak u višu [[UEFA]] kategoriju standarda, što omogućava odigravanje zvaničnih utakmica reprezentacije BiH i grupnih faza [[UEFA]] klupskih takmičenja u Sarajevu. To bi značilo da če čitav stadion imati oko 20.000 sjedećih mjesta.<ref>{{Cite web|url=https://faktor.ba/sport/fudbal/kada-pocinju-radovi-koliko-ce-trajati-i-kako-ce-izgledati-novi-jug-na-grbavici/222548|title=Kada počinju radovi, koliko će trajati i kako će izgledati novi Jug na Grbavici|website=faktor.ba|language=bs|access-date=2026-10-11}}</ref> == Utakmice == Prva utakmica na novoizgrađenoj Grbavici odigrana je 13. septembra 1953. u okviru Druge lige zapad protiv [[HNK Šibenik|Šibenika]], Željezničar je pobjedio rezultatom 4-1. Vjerovatno najznačajnija utakmica koju je Željezničar odigrao na Grbavici, je bila u sezoni 1984/85. U okviru polufinala [[kup UEFA]], 24. aprila 1985. Željezničar je pred rekordnih 25.000 navijača dočekao mađarski [[Videoton]]. Iako su golovima Bahtića i Ćurića bili u prednosti za nastup u finalu ovog evropskog takmičenja, u 87. minuti Cuhaji postiže gol za Videoton, što nije bilo dovoljno za prolaz u finale obzirom da je prvi meč pobjedio Videoton sa 3-1.<ref name=Videoton /> Prvi poslijeratni sarajevski derbi, odigran 2. maja 1996. godine na Stadionu Grbavica protiv gradskog rivala Sarajeva, predstavlja jedan od najvažnijih i najemotivnijih sportskih događaja u istoriji Bosne i Hercegovine. Odigran je samo 44 dana nakon reintegracije naselja Grbavica (19. marta 1996.), čime je ozvaničen povratak FK Željezničar u svoj dom nakon četverogodišnje opsade. Stadion Grbavica, pred oko 20.000 gledalaca. Kapacitet je bio maksimalno popunjen, a ljudi su stajali na porušenim i nagorenim dijelovima tribina. Počasni početni udarac na utakmici izveo je tadašnji predsjednik Predsjedništva BiH, [[Alija Izetbegović]].<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/imgres?q=prvi%20poslijeratni%20derbi%20sarajev&imgurl=https://balkans.aljazeera.net/wp-content/uploads/2018/05/ustupljena_ulaznica.jpg?resize=720%252C513&quality=80&imgrefurl=https://balkans.aljazeera.net/teme/2018/5/2/prvi-poslijeratni-derbi-na-grbavici-simbol-otpora-sarajeva&docid=EHwR44qJ0Q1bGM&tbnid=ea-TlHAp8EZrVM&vet=12ahUKEwihldHp4LGXAxU6-QIHHZCnJWIQnPAOegUImAEQAA..i&w=720&h=513&hcb=2&ved=2ahUKEwihldHp4LGXAxU6-QIHHZCnJWIQnPAOegUImAEQAA|title=balkans.aljazeera.net|website=balkans.aljazeera.net|language=bs-US|access-date=2026-10-11}}</ref> Prvu evropsku utakmicu nakon rata u BiH na Grbavici odigrali su Željezničar i [[SS Pennarossa|Pennarossa]] iz [[San Marino|San Marina]], u okviru Kupa UEFA. Utakmica je odigrana 29. jula 2004. godine a završena je pobjedom Željezničara 4-0. === Godišnjice === * 15. august 1976., [[FK Željezničar|Željezničar]] 1-1 [[Arsenal F.C.|Arsenal]]. Utakmica odigrana za 55. rođendan Željezničara i 90. rođendan Arsenala. Golove su postigli MacDonald i Džemal Šerbo.<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/na-danasnji-dan-arsenal-gostovao-na-grbavici/11089/|title=Na današnji dan Arsenal gostovao na Grbavici|last=|first=|date=15. 8. 2014|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=15. 8. 2014}}</ref> * 25. novembar 1981., [[FK Željezničar|Željezničar]] 1-0 [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije]]. U povodu proslave 60. godišnjice kluba. * 2. oktobar 2001., [[FK Željezničar|Željezničar]] 2-0 [[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]]. Povodom 80. rođendana kluba, golove su dali Dželaludin Muharemović i Nermin Fatić.<ref>{{Cite web|url=https://fkzeljeznicar.ba/plavi-vremeplov-zeljeznicar-wolfsburg/11113/|title=Plavi vremeplov: Željezničar – Wolfsburg|last=|first=|date=17. 8. 2014|website=fkzeljeznicar.ba|publisher=FK Željezničar|access-date=17. 8. 2014}}</ref> * 30. oktobar 2001., [[FK Željezničar|Željezničar]] 2-0 [[SK Sturm Graz|SK Sturm]]. Također povodom 80. rođendana. Strijelaz za domaće je bio Arsim Prepoli, a za goste Mariano Fernandez. * 8. novembar 2011., [[FK Željezničar|Željezničar]] 1-2 [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]]. 90. godišnjica kluba. Za Želju gol je postigao [[Mirsad Bešlija]], dok je za reprezentaciju oba gola postigao [[Vedad Ibišević]].<ref>{{cite web |url=http://scsport.ba/v2/tekst.php?ID=27858 |publisher=scsport.ba|author=scsport.ba |title=Željo odlično sparingovao Zmajevima |date=8. 11. 2011 |access-date=8. 11. 2011 |language=Bosnian |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406181748/http://scsport.ba/v2/tekst.php?ID=27858 |archive-date=6. 4. 2012 |url-status=dead }}</ref> === Međunarodne utakmice === <small>Seniorske utakmice</small> {| class="wikitable" ! Date !! !! Result !! !! Competition |- | 14. oktobar 1987 || {{ZD|JUG}} [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslavija]] || 3–0 || {{ZD|SJI}} [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Irske|Sjeverna Irska]] || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 1988 - grupa 4|UEFA Euro 1988 - kvalifikacije]] |- | 15. august 2001 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 2–0 || {{ZD|MLT}} [[Nogometna reprezentacija Malte|Malta]]|| Prijateljska utakmica |- | 27. mart 2002 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 4–4 || {{ZD|MAK}} [[Nogometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]]|| Prijateljska utakmica |- | 10. august 2010 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 1–1 || {{ZD|KAT}} [[Nogometna reprezentacija Katara|Katar]]|| Prijateljska utakmica |- | 7. oktobar 2017 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 3–4 || {{ZD|BEL}} [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]]|| [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2018 (UEFA) - grupa H|2018 FIFA Svjetsko Prvenstvo - kvalifikacije]] |- | 15. oktobar 2018 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 2–0 || {{ZD|SJI}} [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Irske|Sjeverna Irska]] || [[UEFA Liga nacija 2018/19 – liga B]] |- | 23. mart 2019 || {{ZD|BIH}} [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] || 2–1 || {{ZD|ARM}} [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]] || [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020 - grupa J|UEFA Euro 2020 - kvalifikacije]] |- |} [[Datoteka:Grbavica 2017.jpg|thumb|center|800px|Stadion Grbavica, proljeće 2017. godine.]] == Također pogledajte == * [[Spisak nogometnih stadiona u Bosni i Hercegovini]] * [[FK Željezničar Sarajevo]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi== {{Commonscat|Grbavica Stadium}} * [http://fkzeljeznicar.ba/klub/stadion/ Stadion na Službenoj stranici FK Željezničara] * [http://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/fk-eljeznicar-sarajevo/2704/venue/ Karakteristike Stadiona Grbavica, soccerway.com] * [http://stadiumdb.com/stadiums/bih/stadion_grbavica Stadion Grbavica] na stadiumdb.com {{Stadioni Premijer lige BiH}} {{Sarajevo}} [[Kategorija:Stadioni u Sarajevu|Grbavica]] [[Kategorija:Sport u Sarajevu|Grbavica]] [[Kategorija:SD Željezničar]] [[Kategorija:FK Željezničar Sarajevo]] 2x8isaqw6zd5yjdhcz6ft6miu20n7ta 0 28523 3934757 3843884 2026-10-11T15:24:52Z Guywhowantstorocknroll 185845 3934757 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | ime = Yes | slika = Yes concert.jpg | porijeklo = [[Velika Britanija]] | žanr = [[Progresivni rock]] | izdavač = [[Atlantic]], [[Atco]], [[Arista]], [[Victory]], [[Sanctuary]], [[Eagle]], [[Frontiers]] | članovi = [[Jon Davison]], [[Steve Howe]], [[Geoff Downes]], [[Billy Sherwood]], [[Jay Schellen]] | karijera = 1968. – 1981., 1983. – 2004., 2008. – do danas }} '''Yes''' je engleska [[Progrock|progresivna rock]] grupa, koju su 1968. godine u [[London]]u osnovali pjevač [[Jon Anderson]], basista [[Chris Squire]], gitarista [[Peter Banks]], klavijaturista [[Tony Kaye]] i bubnjar [[Bill Bruford]]. Uprkos mnogim promjenama članova, grupa traje preko pedeset i pet godina, a 20 muzičara su bili punopravni članovi ove grupe. Ova grupa još uvijek privlači mnogo ljubitelja širom svijeta. Tokom svog postojanja grupa Yes je istraživala nekoliko muzičkih stilova, a posebno su smatrani pionirima progresivnog rocka. Njihovu muziku karakterišu dinamični kontrasti, duge kompozicije, kao i [[Simfonija|simfonijske]] i [[Klasična muzika|klasične]] strukture u njihovim pjesmama. Njihova kompleksna muzika je veoma uspješna kod njihove publike, ali i optuživana od muzičkih kritičara da je pretenciozna i suviše isproduucirana. Yes su jedna od najuspješnijih, najutjecajnijih i najdugovječnijih progresivnih rock grupa. U [[SAD]]-a su prodali 13,5 miliona albuma.<ref name=riaatotal>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAA#search_section|title=Top Selling Artists|publisher=RIAA|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Godine 1985. osvojili su [[Grammy nagrada|Grammy nagradu]] za najbolju rock instrumentalnu izvedbu pjesme "Cinema", a od 1985. do 1992. dobili su pet nominacija za Grammy. Zauzeli su 94. mjesto na [[VH1]] listi 100 najvećih umjetnika Hard Rock-a.<ref>{{cite web|url=//www.youtube.com/playlist?list=PLxm64mApR05CJVCePlmcUFluSZyiAvKZ8|title=VH1 100 Greatest Artists of Hard Rock|publisher=YouTube|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Yes su bili glavni naslov godišnje progresivne rock-tematike "krstarenje" (engleski, "cruise") od 2013. godine pod nazivom "''Cruise to the Edge''". Njihova diskografija obuhvata 21 studijski album. U aprilu 2017. godine, Yes su primljeni u [[Rock and Roll dvorana slavnih|Rock and Roll dvoranu slavnih]], gdje je posebna čast poklonjena sadašnjim i bivšim članovima ove grupe: Jonu Andersonu, Chrisu Squire, Bill Brufordu, Tony Kaye, Steve Howe, Ricku Wakemanu, Alan White i Trevoru Rabinu.<ref name="Greene">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/features/yes-steve-howe-on-rock-hall-i-dont-regret-the-wait-w456816|title=Yes' Steve Howe on Rock Hall Honor: 'I Don't Regret the Wait'|first=Andy|last=Greene|website=Rolling Stone|date=20. 12. 2016|access-date=22. 9. 2017|archive-date=21. 12. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221130721/http://www.rollingstone.com/music/features/yes-steve-howe-on-rock-hall-i-dont-regret-the-wait-w456816|url-status=dead}}</ref> == Historija == === Osnivanje i muzički proboj (1968-70) === Sve je poćelo 1967 godine kada je bas gitarista [[Chris Squire]] osnovao grupu [[Mabel Greer´s Toyshop]].<ref>"Yes: Perpetual Change" by David Watkinson, Plexus Publishing, 2001.</ref> U toj grupi su svirali bubnjar [[Bog Hagger]], ritam gitarista i pjevać [[Clive Bayley]], i drugi gitarista [[Peter Banks]].<ref name="welch3334">Welch 2008, str. 33–34.</ref> U toj su postavi svirali po Marquee klubu u [[London]]u gdje je vlasnik obližnjeg Chasse kluba, Jack Barrie, dolazio da ih vidi. Prema njegovim riječima, {{Citat|"Ništa o njima nije bilo posebno. Bili su dobri muzičari, ali se vidjelo da ih ovo ne vodi ka uspjehu."}} Jedne noći doveo je svog prijatelja [[Jon Anderson|Jona Andersona]] koji je tad radio u kafani u La Chasse klubu. U početku su Squire i Anderson primijetili zajednički interes za [[Harmonija (muzika)|harmoniju]] i grupe kao što su [[The Beatles]] i [[Simon & Garfunkel]]. Peter Banks je u to vrijeme napustio ''Mabel Greer's Toyshop i pridružio se grupi ''Neat Change'' iz koje je bio izbačen aprila 1968. Juna 1968 Haggera zamjenjuje [[džez]] bubnjar [[Bill Bruford]], koji je dao oglas u ćasopisu [[Melody Maker]]. Napokon, njima se priključio i [[Tony Kaye]], koji je u muzičkoj školi studirao [[Klasična muzika|klasičnu muziku]], a bio je i klavijaturista u grupi ''Johnny Taylor's Star Combo and Federals. Novookupljena muzička grupa je između 10. juna i 9. jula 1968. imala svoju prvu probu u podrumu ''Lucky Horshoe Caffe-a'' u Londonu. Ime "Yes" za grupu je bio prijedlog Petera Banks-a. Anderson je htio da se zovu "Life", dok je Chris Squire htio ime "World."<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/4822acba-543b-11e8-b3ee-41e0209208ec|title=Subscribe to read|website=Financial Times}}</ref> Peter Banks je jednom prilikom u razgovoru sa novinarima objasnio: {{Citat|Htio sam ime za grupu Yes, zbog toga što sam mislio da bi dobro zvučalo i bilo bi vanredno.}} Svoj su prvi koncert održali su 4. 8. 1968 u East Madera, Middlesex u omladinskom kampu. Njihovi rani koncerti su se sajstojali od obrada pjesama grupa: TheBeatles, [[The 5th Dimmension]], te [[Traffic]]. Zatim su 16. septembra svirali u Blasse klubu u Londonu gdje ih je publika dobro primila, kao i voditelj Roy Flynn, koji od tada postaje njihov prvi manadžer. Početkom 1969. godine, članovi grupe Yes su prisustvovali ranom koncertu grupe [[King Crimson]], kada su postali svjesni da postoji jaka konkurencija između muzičkih grupa u Londonu. Zatim su februara 1969. potpisali ugovor sa izdavačkom kućom [[Atlantic Records]] za koju su snimili svoj prvi album, jednostavno nazvan [[Yes]], a izdali su ga u augustu. Na prvom albumu su se našle pjesme "Sweetness", koja je bila prva pjesma što su je Jon Anderson i Chris Squire zajedno napisali, "Looking Around", i "Survival", te dvije obrade, "Every Little Thing" od grupa The Beatles i "I See You" od [[Byrds]]-a. Ovaj album nije dospio na ljestvice popularnosti, ali je američki muzički kritičar Lester Bangs iz časopisa [[Rolling Stone]] pohvalio ovaj muzički album zbog njegovog stila. Početkom 1970. muzički impresario i novinar Tony Wilson iz časopisa Melody Maker proglasio je grupe Yes i [[Led Zeppelin]] kao dvije muzičke grupe koje ċe najvjerovatnije da uspiju u novoj deceniji. === 1970-1971: Time And a Word i The Yes Album === [[Datoteka:Steve Howe.jpg|mini|hochkant|links|Steve Howe.]] Nakon turneje po [[Skandinavija|Skandinaviji]] sa grupom [[The Small Faces]], muzičari iz grupe Yes su održali svoj prvi koncert u [[Queen Elizabeth Hall]]-u 21.3.1970. U drugoj polovini koncerta odsvirali su odabrane pjesme sa tada novog albuma, [[Time And a Word (Yes)|Time And a Word]], a na koncertu je gostovao omladinski orkestar sastavljen od 20 svirača. Peter Banks je napustio grupu Yes maja 1970., samo dva mjeseca prije izdavanja novog albuma. Razlog je bio njegovo razočaranje zbog sviranja sa orkestrom, ali je kasnije tvrdio da su ga Jon Anderson i Chris Squire otpustili, te da Bill Bruford i Tony Kaye nisu imali pojma da se to dešavalo. Album [[Time And A Word]] dostigao je 45 mjesto na Britanskoj ljestvici popularnih muzičkih albuma. Kao i na prvom albumu, mogu se čuti dvije obrade drugih muzičara, ovaj put to su pjesme "Everydays" od grupe [[Buffalo Springfield]], te "No Opportunity Neccessary, No Experience Needed", od [[Richie Havens]]-a. Banksov zamjenik bio je bivši gitarista grupe Tomorrow, [[Steve Howe]], ćija se slika može vidjeti na amerićkom izdanju albuma "Time And a Word", iako na njemu nije svirao. Muzičari iz grupe Yes su u to vrijeme iznajmili kuću u [[Dorset]]u gdje sa producentom [[Eddie Offord]]<nowiki/>om i novim manadžerom Brianom Laneom zapoćinju rad. Ponekad bi snimanje trajalo i po 12 sati, a grupa bi snimila dijelove pjesama kako bi ih malo kasnije naučila svirati.<ref>{{cite web|url=http://nfte.org/interviews/EO234.html|title=Conversation with Eddy Offord|first=Tim|last=Morse|year=2000|publisher=Notes From the Edge (www.nfte.org)|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Prije izdavanja novog albuma, u januaru 1971. idu na turneju po [[Evropa|Evropi]] uz grupu [[Iron Butterflz|Iron Butterfly]] od kojih su kupili zvučni sistem. Album, [[The Yes Album]] izdat je u februaru 1971. i dostigao je 4 mjesto u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]], te 40 mjesto u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a. Prvi je album sa svim originalnim kompozicijama i prvi na kojem su svirali [[Progresivni rock|progresivnu rock]] muziku. Pjesma "I've Seen All Good People" je bila objavljena na [[Singl|singl ploči]], "Your Move (All Good People)." Ostale pjesme s albuma bile su "Yours is no Disgrace," "Starship Trooper," i "Perpetual Change." Ljeta 1971. odlaze na svoju prvu turneju po [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Ameuici]], koju poćinje sa koncertom u [[Edmonton]]u u [[Kanada|Kanadi]], gdje su svirali sa grupom [[Jethro Tull]]. Avgusta 1971. su održali koncert u [[Crystal Palace Ballroom]]u, koji je bio zadnji sa Tony Kayeom. On je te jeseni bio otpušten iz grupe, iako je tvrdio da je sam izašao. Tu je odluku uglavnom donio Steve Howe s obzirom da se Tony Kaye protivio da svira moderne elektronske instrumente ([[Melotron]] i [[Moog]] [[sintisajzer]]).<ref name="NME Rock 'N' Roll Years">{{cite book|first=John|last=Tobler|year=1992|title=NME Rock 'N' Roll Years|edition=1st|publisher=Reed International Books Ltd|location=London|page=229|id=CN 5585}}</ref> Na njegovo mjesto dolazi bivši klavijaturista grupe "Strawbs" [[RIck Wakeman]], koji je prije toga svirao kao gost sa muzičarima poput: [[T. Rex (grupa)]], [[David Bowie]], [[Cat Stevens]], i [[Elton John]]. Basista Chris Squire pamti tu audiciju, a po njegovim riječima: {{Citat|"Rick Wakeman je odsvirao tri [[Takt (muzika)|takta]] na [[klavir]]u, dva na [[Melotron]]u jedan na Moogu i sve to se odlično uklapalo u kompoziciju koju smo svirali, što nam je dalo baš ono što nam je trebalo."}} Wakemanova frizura te "šank" klavijature su postali zaštitni znak ove grupe tokom 1970-ih.<ref name="BCBYesIndeed">{{cite web|url=https://bestclassicbands.com/jon-anderson-interview-3-26-19/ |title=Jon Anderson Interview? Yes, Indeed |last=Brodsky |first=Greg |publisher=Best Classic Bands |date=26. 3. 2019|access-date=16. 4. 2019}}</ref> === 1971-1975: Fragile-Relayer === [[Datoteka:Jon anderson 1978.jpg|mini|hochkant|Jon Anderson.]] Sa klavijaturistom Rickom Wakemonom muzičari iz grupe Yes snimili su četvrti album pod nazivom [[Fragile (Yes)|Fragile]], koji je bio izdat 26. novembra 1971. Na tom albumu članovi grupe Yes su pokazali njihovo rastuće interesovanje za klasičnu muziku, sa odlomkom iz [[Žar ptica (Stravinski)|Žar ptice]], [[balet]]no i orkestralno koncertno djelo [[Rusija|ruskog]] kompozitora [[Igor Stravinski|Igora Stravinskog]] kojeg su svirali na početku njihovih koncerata tokom turneje 1971. – 1972. Album je dostigao 7. mjesto na ljestvici popularnosti u Velikoj Britaniji te do 4. mjesta u SAD-a gdje je bio objavljen tek u januaru 1972. godine.<ref name="allmusicalbumchart"/> Na albumu je svaki član grupe napisao po jednu pjesmu. Sa tog albuma objavljene su dvije pjesme na singl ploči i to Jon Andersonova pod nazivom "Long Distance Run-Around" te na B strani pjesma "Roundabout," koja je na ovom singlu izdata u kraćoj verziji 1972. Album "Fragile" je prvi njihov studijski album čiji omot je urađen u saradnji sa umjetnikom [[Roger Dean|Rogerom Deanom]] koji im je osmislio logo, te crtao omote za sve njihove kasnije albume i postave bina. Februara 1972. snimili su obradu pjesme [[Simon i Garfunkel|Simona i Garfunkela]], "America." Pjesma se u novembru 1972. našla na albumu, [[The New Age of Atlantic (Yes)|The New Age of Atlantic]], te na Yes kompilaciji [[Yesterdays (Yes)|Yesterdays]] tri godine kasnije. Njihov peti album, [[Close to The Edge (Yes)|Close to The Edge]], izdat je septembra 1972. i smatra se jednim od njihovih najambicioznijih radova do tada. Sa naslovnom pjesmom koja traje 19 minuta i zauzima cijelu jedno polovinu albuma, koja kombinuje [[Psihodelična muzika|psihodelični rock]], [[Klasična muzika|klasičnu muziku]], [[pop]], i [[džez]]. Album je dostigao 3. mjesto na listi popularnosti u Velikoj Britaniji i 4. u SAD-a. Rastuċi komercijalni uspjeh i pohvale koje su im upuċivali muzički kritičari nije bilo dovoljno za Billa Bruforda, koji je napustio grupu dva mjeseca prije objavljivanja albuma "Close to the Edge", da bi se te jeseni priljućio grupi [[King Crimson]]. Preostali članovi grupe Yes su ubrzo nakon toga tražili novog bubnjara prije početka koncertne turneje. Sreli su jednom [[Aynsley Dunbar]]-a, koji je tada svirao sa [[Frank Zappa|Frankom Zappom]] dok nisu izabrali bivšeg [[Plastic Ono Band]] bubnjara, [[Alan White|Alana White]]-a. Sa novim članom grupa Yes je krenula na koncertne turneje 1972. - '73, a materijal sa tih koncerata snimljen je na trostruki živi album, njihov prvi, pod nazivom [[Yessongs (Yes)|Yessongs]], izdat maja 1973., koji je dostigao 7. mjesto na listi popularnosti u Velikoj Britaniji i 12. mjesto na amerićkim listama. Video snimak (sa dodatnim psihodeličnim vizuelnim slikama i efektima) sa njihovih koncerata u [[Rainbow Theatre]] u [[London]]u decembra 1972. bio je izdat dvije godine kasnije u decembru 1975. Decembra 1973. objavili su svoj šesti studijski album pod nazivom [[Tales from Topographic Oceans (Yes)|Tales from Topographic Oceans]], koji je ostvario veliki uspjeh kako kod njihove publike, tako i kod kritike. Prvi im je album koji je ostvario zlatni tiraž i prije nego što je dospio u prodavnice širom Velike Britanije. Ploča je dostigla vrh britanske ljestvice popularnosti, te 6. mjesto na američkoj ljestvici najpopularnijih albuma. Dupli album ''Tales from Topographic Oceans'' je bio nadahnut Andersonovom interpretacijom [[šastra]] spisa iz fusnote u knjizi [[Indija|indijskog]] duhovnog učitelja [[Paramahansa Jogananda]] [[Autobiografija jogina]]. Međutim, uprkos uspjehu, Rick Wakeman nije bio zadovoljan sa ovim muzičkim djelom, jer je osjeċao da neki dijelovi na albumu sadrže previše muzičke podloge.<ref name=spinal>{{cite news|title=Yes, we were the original Spinal Tap, says Rick Wakeman of Seventies prog-rock supergroup|url=http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23537889-yes-we-were-the-original-spinal-tap-says-rick-wakeman-of-seventies-prog-rock-supergroup.do|work=London Evening Standard|date=17. 8. 2009|access-date=15. 10. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091102143937/http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23537889-yes-we-were-the-original-spinal-tap-says-rick-wakeman-of-seventies-prog-rock-supergroup.do|archive-date=2. 11. 2009}}</ref> Napustio je grupu odmah poslje promocionalne turneje 1973. - 1974. da bi u maju 1974. snimio solo album [[Journey to the Centre of the Earth]], koji je dostigao 1. mjesto na britanskoj ljestvici popularnosti.<ref>{{cite web |url= http://www.theofficialcharts.com/all_the_no1_albums.php?show=3 |title= Number 1 Albums – 1970s |publisher= The Official Charts Company |access-date= 11. 2. 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091230114951/http://www.theofficialcharts.com/all_the_no1_albums.php?show=3 |archive-date= 30. 12. 2009 }}</ref> Turneja grupe Yes iz 1973. - 1974. je obuhvatila i pet uzastopno rasprodanih konerata u londonskom ''Rainbow Theatre'', što je bilo prvi put da je neka rok grup postigla ovakav uspjeh. Preostali članovi grupe Yes su zatim poćeli tražiti zamjenu za Ricka Wakemana što se pokazalo teško. Među kandidatima bili su: [[Vangelis]], [[Eddie Jobson]] iz grupe [[Roxy Music]], te bivši klavijaturista grupe Atlantis i [[Cat Stevens]]-a, [[Jean Russell]]. Napokon su augusta 1974. izabrali bivšeg klavijaturistu grupe [[Refugee]], [[Patrick Moraz|Patricka Moraza]] koji je tek stigao iz [[Švicarska|Švicarske]]. Prikljućio se pred snimanje novog albuma [[Relayer (Yes)|Relayer]] koji je izdat novembra 1974.<ref>{{cite news |title= News Briefs |website=Billboard |date=31. 8. 1974}}</ref> Ovaj LP je dostigao do 4. i 5. mjesta u Velikoj Britaniji i SAD-a, a prikazuje utjecaj [[džez rock]]a na muzičare iz ove grupe. Na albumu je predstavljena pjesma 22-minutna pjesma "The Gates of Delirium" kojom se ističe bitka i koja je u početku bila inspirisana knjigom [[Rat i mir]] od [[Lav Tolstoj|Lava Tolstoja]]. Njena zatvršna sekcija pod nazivom "Soon" bila je 1975. izdata kao singl. Album je dostigao 4. mjesto na listi popoularnosti u Velikoj Britaniji i 5. mjesto u SAD-a. Grupa Yes je zatim krenula na njihovu koncertnu turneju 1974. – 1975. da bi promovisala album "Relayer". Na kompilacijskom albumu [[Yesterdays (Yes)|Yesterdays]] koji je bio objavljen 1975. godine, bile su pjesme sa prva dva albuma, te pjesma s B strane njihovog singla "Sweet Dreams" iz 1970. pod nazivom "Dear Father" i originalnu desetominutnu verziju njihove naslovne pjesme "America".<ref>{{Cite news|title=Relayer & Yesterdays|website=Rolling Stone|first=Ken|last=Barnes|date=19. 6. 1975}}</ref> === 1975-1980: Ljetna turneja 1976, Going For The One, Tomato, i Pariška snimanja === [[Datoteka:Chris squire 1978.jpg|mini|hochkant|Chris Squire, basista i pjevač na čiji prijedlog je dato ime grupi ''Yes''.]] Između 1975. i 1976., svaki pojedinačni član grupe Yes izdao je po jedan solo album. Njihova ljetna turneja po Sjevernoj Americi 1976. uz [[Peter Frampton|Petera Framptona]] je bila jedna od njihovih najgledanijih koncertnih serija. Dobar primjer je njihov koncert u [[Philadelphia|Philadelphiji]] 12. juna 1976. na kojem je prisustvovalo više od 100,000 gledalaca, gdje je zajedno sa njima nastupio i [[Gary Wright]].<ref>{{cite news|title=Yestour '76 – Laser Show Intrigues Audiences|work=Circus Magazine|date=13. 9. 1976|author=Peter Crescenti}}</ref> Ovog puta specijalnim efektima na bini, poznatijim kao "[[Rakovica (maglina)|Crab Nebula]]", bavio se Rogerov brat Martyn Dean, dok su Roger i Felicity Youette dizajnirali pozadinu. Krajem 1976. članovi ove grupe su otputovali u [[Švicarska|Švicarsku]] da snime novi album u [[Mountain Studios]]. U to vrijeme Jon Anderson je poslao Rick Wakeman-u rane verzije pjesama "Wonderous Stories," i "Going For The One," misleći da bi on mogao bolje djelovati na tim pjesmama nego što je to bio slučaj na njihovim ranijim pjesmama. Patrick Moraz je zatim bio otpušten iz grupe (Moraz se 1978. priključio grupi [[The Moody Blues]]), a na njegovo mjesto je došao Rick Wakeman. U julu 1977. izdan je album [[Going For The One (Yes)|Going For The One]]. Album je dvije sedmice proveo na vrhu britanske ljestvice popularnosti, a u SAD-a dostigao je do 8. mjesta. Iako je ekipa [[Hipgnosis]] dizajnirala omot na albumu, Roger Deanov mjehurski logo se još vidi i Dean se vratio da dizajnira binu. Dva singla s albuma, "Wonderous Stories" i "Going For The One," osvojili su 7. i 25 mjesto u Britaniji. Turneja je trajala 6 mjeseci tokom 1977. Album [[Tormato (Yes)|Tormato]] im je deveti album izdat septembra 1978. na vrhuncu popularnosti [[Punk muzika|Punk rock]] scene u Engleskoj, za šta su musički kritičari optužili Yesovce da predstavljaju ostatak pretencioznog progresivnog rock-a iz ranih 1970-ih. Uprkos tome, ovaj album predstavlja njihov korak dalje od progresivnog rock-a, s' tim što ni jedna pjesma ne traje duže od 8 minuta.<ref>{{Cite news|title=The Yes Decade|date=17. 10. 1978|website=Circus Magazine|first=Kurt|last=Loder}}</ref> Objavljen je i singl sa pjesmom "Don't Kill The Whale," koja je i najduža po trajanju. Album je prvi na kom je ova grupa razdvojeno saradživala i tokom čijeg snimanja su nastali nesporazumi. Uprkos nesporazumima, njihova turneja tokom 1978. - 79. bila je uspješna, sa okruglom binom i 360° zvućnim sistemom koji je bio iznad bine. Na turneji su članovi grupe Yes dobili zlatnu medalju za $1 milion u prodajama karata u [[Madison Square Gardens]] u [[New York]]u. U oktobru 1979. članovi grupe Yes su se sastali u Parizu s producentom Royem Thomasom Bakerom. Njihov raznolik muzički pristup sada je podlegao podjeli, pošto su Anderson i Wakeman više težili fantastičnijem i delikatnijem pristupu, dok su ostali članovi težili rock zvuku. Howe, Squire i White nisu voljeli novu muziku koju je Anderson tada ponudio, jer je bila suviše lagahna i nedostajala joj je težina koju su oni stvarali tokom njihovih zajedničkih vježbi. Pariške sesije naglo su završile u decembru 1979. nakon što je White slomio nogu dok se vozio na [[Rolšue|rolšuama]] (koturaljkama) u diskoteci.<ref name="lithiummagazine.com 21 March 2014">{{cite web|url=http://lithiummagazine.com/interview-chris-squire-yes-march-19-2014|title=An Interview with Chris Squire of YES – March 19, 2014|work=Lithium Magazine|date=21. 3. 2014|access-date=22. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322030334/http://lithiummagazine.com/interview-chris-squire-yes-march-19-2014|archive-date=22. 3. 2014}}</ref> Kada je Yes umjesto Wakeman-a (koji se posvetio snimanju muzike za klavijature nakon što je novi materijal bio spreman za snimanje) ponovo okupljen u februaru kako bi nastavio rad na projektu, njihove rastuće muzičke razlike, u kombinaciji s unutrašnjim neslaganjima, ometale su napredak. Novinar Chris Welch, nakon što je prisustvovao probi, primijetio je da je Anderson "pjevao bez svog uobičajenog uvjerenja i činilo se nespremnim da govori".<ref>Welch, Musicians Only, 14 June 1980, str. 5.</ref> Do kraja marta 1980. Howe, Squire i White su počeli da demontiraju muzički materijal kao instrumentalni trio, koji su sve više bili nesigurni u Andersonovu buduću uključenost sa grupom Yes. Na kraju, ozbiljan spor oko finansija naveo je Andersona da napusti grupu, sa demoralisanim Wakemanom koji je otišao otprilike u isto vrijeme. === 1980-1981: ''Drama'' i razlaz === Godine 1980. [[Pop-muzika|pop]] duo [[the Buggles]] (klavijaturista Geoff Downes i pjevač Trevor Horn) počeli su raditi s Brianom Laneom kao njihovim menadžerom. U tom trenutku, odlazak Jona Andersona i Ricka Wakemana bio je tajan od svih izvan kruga grupe Yes. Uvidjevši mogućnost nastavka djelovanja sa novim kreativnim doprinosom i ekspertizom, Chris Squire je otkrio situaciju o Geoffu Downesu i Trevoru Hornu i predložio da se pridruže grupi Yes kao stalni članovi. Horn i Downes su prihvatili poziv i grupa je sa dvojicom novih članova snimila album [[Drama (Yes)|Yes]], koji je objavljen u augustu 1980. godine. Na ploči je primjetan teži zvuk u poređenju sa muzikom koju je Yes do tada snimao s Andersonom, otvarajući album s dugačkom [[hard rock]] pjesmom "Machine Messiah". Pjesme sa ovog albuma su često svirane u radio emisijama krajem ljeta i jeseni 1980. godine, a album je dostigao drugo mjesto po slušanosti u Velikoj Britaniji i 18. mjesto u SAD-a, iako je to bio prvi album Yes-a koji nije dobio zlatnu medalju od [[Udruženje diskografske industrije Amerike|Udruženja diskografske industrije Amerike]] (RIAA) od 1971. Njihova turneja 1980. godine u Sjevernoj Americi i Velikoj Britaniji dobila je mješovitu reakciju publike. Publika ih je dobro primila u Sjedinjenim Američkim Državama i dobili su zvanično priznanje od RIAA nakon što su izveli 16 uzastopno rasprodanih koncerata u Madison Square Gardenu od 1974. godine. Poslije promocionalne turneje albuma Drama, grupa Yes se ponovo sastala u Engleskoj da bi odlučili o sljedećim koracima ovog sastava, počevši sa odbacivanjem Briana Lanea kao njihovog menadžera. Trevor Horn je odlučio da napusti Yes da bi nastavio karijeru u muzičkoj produkciji, a White i Squire su otišli. Kao jedini preostali članovi grupe Yes, Geoff Downes i Steve Howe odlučili su da ne nastave sa radom u grupi Yes i u decembru 1980. godine otišli su da rade na svojim solo projektima. Kompilacijski album sa nastupa grupe Yes od 1976. do 1978. objavljen je krajem 1979. pod nazivom [[Yesshows (Yes)|Yesshows]], dostigavši ​22. mjesto na britanskim ljestvicama popularnosti i 43. mjesto u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> U martu 1981. došla je izjava od poslovnog rukovodstva grupe kojom se potvrđuje da Yes više ne postoji. Geoff Downes i Steve Howe su se ponovo okupili u [[Azija|Aziji]] s bivšim basistom i pjevačem grupe [[King Crimson]] Johnom Wettonom, te bubnjarom Carl Palmerom iz [[Emerson, Lake & Palmer]]. Chris Squire i Alan White su nastavili da rade zajedno, u početku snimanja sa [[Jimmy Page|Jimmyjem Pageom]] za rock grupu [[XYZ (rock grupa)|XYZ]] (sastavljenu od bivših članova grupa Yes i [[Led Zeppelin]]) u proljeće 1981. godine. Ovoj grupi je trebao da se pridruži pjevač [[Robert Plant]], ali je on izgubio entuzijazam za ovaj projekat navodeći svoje žaljenje zbog nedavno preminulog bubnjara Led Zeppelina [[John Bonham|Johna Bonhama]]. Kratkoročna grupa XYZ je napravila nekoliko demo snimaka, čiji će se dijelovi pojaviti u pjesmama grupe ''The Firm'' koju je predvodio Jimmy Page i na budućim Yes pjesmama "Mind Drive" i "Can You Imagine?". Krajem 1981. Squire i White objavili su "Run with the Fox", božićni singl sa Squireom kao pjevačem koji su dobili radio emitovanje tokom 1980-ih i ranih 1990-ih tokom božićnih perioda. Drugi Yes kompilacijski album, [[Classic Yes (Yes)|Classic Yes]], objavljen je u novembru 1981. godine.<ref name="allmusicalbumchart">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/yes-mn0000685647/awards|title=Yes Billboard Albums |website=Allmusic|access-date=21. 9. 2017}}</ref> === 1982-88: Cinema, ponovno okupljanje grupe Yes, 90125, i Big Generator === Godine 1982. Phil Carson iz izdavačke kuċe Atlantic Records predstavio je Chrisu Squireu i Alanu Whiteu gitaristu i pjevača [[Trevor Rabin|Trevora Rabina]], koji je prvobitno postao poznat kao muzičar [[Južnoafrička Republika|južnoafričke]] supergrupe [[Rabbitt (grupa)|Rabbitt]]. Nakon odlaska iz ove grupe izdao je tri solo albuma, radeći kao producent i čak ukratko razmišljajući o članstvu u grupi [[Asia (grupa)|Asia]]. Njih trojica udružili su se u novu grupu pod nazivom ''Cinema'', za koju je Squire regrutirao klavijaturistu iz prve postave grupe Yes, Tonyja Kayea. Uprkos prisustvu tri muzičara iz grupe Yes, Cinema nije prvobitno zamišljena da bude nastavak Yes-a, te su ušli u studio da snime debitantski album kao potpuno nova grupa. Iako su Trevor Rabin i Chris Squire u početku bili glavni pjevači na ovom muzičkom projektu, Trevor Horn je kratko bio doveden u grupu Cinema kao potencijalni pjevač, ali je ubrzo odlučio da postane producent grupe. Trevor Horn je ima dobru saradnju sa ovom grupom. Međutim, njegovi sukobi sa Tonyjem Kayeom (komplikovano činjenicom da je Trevor Rabin svirao većinu klavijatura tokom snimanja) doveli su do Kayeovog odlaska nakon šest mjeseci probe.<ref name="innerviewsrabin2004">{{cite web|url=http://www.innerviews.org/inner/rabin.html|title=Trevor Rabin – Capturing adrenaline |publisher=Innerviews.org|access-date=22. 9. 2017}}</ref> U međuvremenu, Squire se susreo sa Jonom Andersonom (koji je nakon što je napustio Yes, objavio dva solo albuma i imao uspjeha s [[Jon and Vangelis]] projektom) na zabavi u Los Angelesu i odsvirao mu demo pjesme grupe Cinema. Anderson je pozvan da se pridruži muzičkom projektu kao glavni pevač i pridružio se u aprilu 1983. tokom posljednjih nekoliko sedmica snimanja, imajući relativno malo kreativnog doprinosa ovom projektu, osim dodavanja svojih vokala i ponovnog pisanja nekih tekstova. Na prijedlog rukovoditelja izdavačke kuće, Cinema je promijenila ime u Yes u junu 1983. Trevor Rabin se u početku usprotivio tome, jer je sada otkrio da se nehotice pridružio ponovnom okupljanju značajne muzičke grupe od koje se mnogo očekivalo, umjesto da pomogne u pokretanju nove grupe.<ref>{{cite web|url=http://www.scoremagacine.com/Entrevistas_eng_det.php?Codigo=19|title=Web dedicada a la Música de Cine y Bandas Sonoras|publisher=ScoreMagacine.com|date=22. 9. 2005|access-date=22. 9. 2017|archive-date=5. 7. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705221320/http://www.scoremagacine.com/Entrevistas_eng_det.php?Codigo=19|url-status=dead}}</ref> Međutim, prisustvo četiri bivša člana grupe Yes (troje od njih su bili osnivači, uključujući i istaknutog pjevača) sugerisali su da je promjena imena bila dobra komercijalna strategija. Novi album obilježio je radikalnu promjenu u stilu jer je obnovljeni Yes usvojio [[pop rock]] zvuk koji je pokazao malo od njihovih progresivnih korijena. Ova inkarnacija grupe ponekad se neformalno naziva "Yes-West", odražavajući novu bazu ove grupe u Los Angelesu, a ne u Londonu. Grupa Yes je objavila svoj povratnički album [[90125 (Yes)|90125]] (nazvan po svom serijskom broju kataloga na Atco Records) u novembru 1983. godine. Uskoro je postao njihov najprodavaniji album, kojeg je Američka izdavačka industrija ''RIAA'' kao trostruki platinum album sa 3 miliona prodatih primjeraka u SAD-a. Ovim album grupa Yes se predstavila u novom svjetlu za mlađe slušaoce. Pjesma "Owner of a Lonely Heart" ([[Bosanski jezik|bosanski]]: "Vlasnik usamljenog srca") bila je na vrhu liste [[Mainstream Rock Tracks chart|Hot Mainstream Rock Tracks]] četiri sedmice, i dostigla je na prvo mjesto na ''Billboard Hot 100'' singl ljestvici. Bio je to jedini singl grupe Yes koji je to uspio da ostvari i da ostane dvije sedmice tokom januara 1984. na vrhu ove ljestvice. Tony Kayeva kratkotrajna zamjena na klavijaturama, [[Eddie Jobson]], nakratko se pojavio na originalnom videu, koji je bio uređen koliko god je to bilo moguće nakon što je Tony Kaye nagovoren da se vrati u grupu Yes.<ref>{{cite web|url=http://www.yesfans.com/archive/index.php/t-36085.html|title=Why I did not join Yes – by Eddie Jobson [Archive&#93; – Yesfans.com: The place for YES fans since 2001|publisher=Yesfans.com|date=20. 2. 2004|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Godine 1984. singlovi "Leave It" i "It Can Happen" su dostigli broj 24, odnosno 57 na ljestvicama popularnosti. Grupa Yes je dobila samo Grammy nagradu za najbolju rock instrumentalnu izvedbu 1985. godine za dvominutnu pjesmu "Cinema".<ref>{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=7CQEAAAAMBAJ&pg=PT151&lpg=PT151&dq#v=onepage&q&f=false|title=27th Annual Grammy Awards Final Nominations|date=26. 1. 1985|access-date=12. 2. 2011|volume=97|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|page=78|website=Billboard|issn=0006-2510|issue=4}}</ref> Također su bili nominovani za nagradu za najbolju pop muziku dueta ili grupe sa pjevanjem sa pjesmom "Owner of a Lonely Heart", kao i za najbolju rok izvedbu dueta ili grupe sa nagradom za pjevanje na albumu 90125.<ref>{{cite news|url=http://articles.chicagotribune.com/1985-02-22/entertainment/8501100896_1_terry-britten-vocal-purple-rain|title=And What's Your Line on the Winners?|date=22. 2. 1985|newspaper=The Chicago Tribune|access-date=22. 9. 2017|archive-date=2. 7. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702235556/http://articles.chicagotribune.com/1985-02-22/entertainment/8501100896_1_terry-britten-vocal-purple-rain|url-status=dead}}</ref> Turneja grupe Yes tokom 1984. – 1985. bila je najunosnija u njihovoj historiji, sa koje je snimljen [[9012Live:The Solos (Yes)|9012Live:The Solos]], koncertni film u režiji [[Steven Soderbergh|Stevena Soderbergha]] sa dodatnim specijalnim efektima koje je uradila animacijska kuċa [[Charlex]] iz New York Cityja, koji je koštao 1 milion dolara. Grupa Yes je 1985. objavila 'mini-LP pod nazivom ''9012Live: The Solos'', koji je dobio nominaciju za drugu nagradu Grammy u kategoriji najbolje rock instrumentalne izvedbe za solo pjesmu Chrisa Squirea "Amazing Grace".<ref>{{cite web|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1987/grammys.htm|title=29th Grammy Awards – 1987|publisher=Rock on the Net|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Članovi grupe Yes su počeli sa snimanjem svog dvanaestog albuma, [[Big Generator (Yes)|Big Generator]] 1986. godine. Tokom snimanja bilo je mnogo prekide zbog upotrebe više lokacija za snimanje u [[Italija|Italiji]], Londonu i Los Angelesu, kao i međuljudskih problema između Trevora Rabina i Trevora Horna, koji su odložili pravovremeni završetak snimanja ovog albuma. Na kraju, Trevor Rubin je preuzeo završnu produkciju, a album je objavljen u septembru 1987. Odmah po njegovom objavljivanju počeo je dosta da se sluša u radio emisijama, a prodaja je dostigla broj 17 u Velikoj Britaniji i broj 15 u SAD-a. [34] Big Generator je dobio nominaciju za drugu nagradu Grammy u kategoriji najbolje rock izvedbe dueta ili grupe s pjevanjem 1988. godine. Također, ostvario je platinumski tiraž sa ​​više od milion prodatih primjeraka.<ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=CeslAAAAIBAJ&sjid=ZfwFAAAAIBAJ&pg=6885,4044707&dq|title=Irish rockers among Grammy nominees|date=15. 1. 1988|author=Larry McShane|website=[[The Telegraph (Nashua)|The Telegraph]]|publisher=Telegraph Publishing Company|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Singl "Love Will Find a Way" je na vrhu ''Mainstream Rock charta'', dok je "Rhythm of Love" dostigao broj 2 i "Shoot High Aim Low" broj 11. [34] Turneja 1987. – 1988. završila je nastupom u ''Madison Square Gardenu'' 14. maja 1988. u sklopu 40. godišnjice Atlantic Recordsa. === 1988-95: ABW&H, Union, i Talk === Do kraja 1988 godine, Jon Anderson se osjećao zapostavljeno zbog muzičkog pravca "Yes-West" postave. Krajem 1988 je ponovo napustio ovu grupu tvrdeći da nikad ne bi ostao u Yes-u samo zbog novca, i na godišnjem odmoru u [[Montserrat]]u je započeo solo muzički projekat kom se prikljućio [[Steve Howe]], te Bill Bruford i Rick Wakeman što je budilo nadu da bi se moglo desiti ponovno okupljanje "klasičnog Yes-a". U početku muzičari grupe Yes su izabrali kočlegu Billa Bruforda iz [[King Crimson]]a, [[Tony Levin]]-a kao bas gitaristu i umjesto da idu sa Yes imenom, grupa je išla pod imenom, "Anderson, Wakeman, Bruford & Howe", odnosno ABW&H. Njihov prvi album, jednostavno nazvan po imenu grupe, izdat je juna 1989. na njemu je bio snimljen video hit "Brother of Mine." Kasnije se ispostavilo da nisu svi snimali zajedno. Pjevač Jon Anderson je jednom izjavio da su on i producent Chris Kimsey zajedno sastavili svoje pojedinačne muzičke snimke odvojeno od grupe. Gitarista Steve Howe je bio razočaran sa miksanjem tokom snimanja i svojim pojačalom, iako je verzija pjesme "Fist of Fire" sa više njegovih gitara ostala netaknuta, te se pojavila na albumu sastavljenom od 5 [[Compact disc|kompaktnih diskova]] pod nazivom [[In a Word (Yes)|In a Word]] objavljenom 2002. godine. ABW&H su išli na turneju 1989. i 1990. godine pod imenom, "An Evening of Yes Music." Pored Tony Levina na turneji su gostovali Milton McDonald kao drugi gitarista i Joel Coelback kao drugi klavijaturista. 1993. izdaju živi album, [[An Evening of Yes Music Plus]], na kojem je [[Jeff Berlin]] mijenjao Tony Levina zbog njegove bolesti. Turneja je bila problematična zbog sudskog spora između izdavačke kuċe Atlantic Records i "Yes-West" sastava zbog zloupotrebe imena grupe Yes na promocionalnom materijalu, te naziva turneje. Nakon turneje, ABWH se vraċaju u studio da snime svoj drugi album, probno nazvan "Dialogue." Međutim, nakon slušanja nekih pjesama sa ovog albuma, izdavačka kuča [[Arista Records]] odbila je da objavi ovaj album smatrajuċi da su pjesme slabe i savjetovala im je da pronađu druge tekstopisce koji bi im mogli dati potencijalan hit singl. Tada je Anderson kontaktirao Trevora Rabina i objasnio mu problem. Rabin je zatim poslao Jonu Andersonu 4 nove pjesme, sa pismom da ABWH može imati jednu pjesmu ako obećaju da ċe vratiti ostale tri. Direktori Arista Records-a saslušali su pjesme i htjeli svih ćetiri, ali Tevor Rabin nije na to pristao. U međuvremenu, preostali ćlanovi "Yes-West" postave su tražili zamjenu za Jona Andersona. Grupa "Yes-West" radila je na nastavku snimanja albuma [[Big Generator (Yes)|Big Generator]] i bila je u potrazi za novim pjevačem, a moguċi kandidati za ovo mjesto su bili: bivši gitarista i pjevač grupe [[Supertramp]], [[Roger Hodgson]]. Grupa "Yes-West" je čak radila i sa pjevačem grupe [[Kansas (grupa)|Kansas]] [[Steve Walsh]]om, te sa pjevačem grupe [[World Trade]], [[Billy Sherwood]]om i [[Robbie Neville]]om. Steve Walsh je ostao samo jedan dan, ali se Sherwood dobro uklopio sa ostalim ćlanovima grupe "Yes West" sa kojima je nastavio pisanje pjesama. Izdavačka kuċa Artista Records je tada predložila da se 4 pjesme dodaju na novi album i zajedno sa pjevačem Jonom Andersonom snimi pod starim imenom, Yes. Album [[Union (Yes)|Union]], trinaesti je album grupe Yes i izdat je krajem aprila 1991. Album su snimili Yes-West i ABWH, ali na njemu ne sviraju svih osam ćlanova istovremeno. Jon Anderson je otpjeva sve pjesme na ovom albumu, dok je Chris Squire otpjevao prateći vokal na nekim pjesmama ABW&H-a, a Tony Levin je gostovao kao bas gitarista na svim pjesmama sa ovog albuma. Pjesma "Masquarade" je 1992. bila predložena za Grammy nagradu u kategoriji najbolje instrumentalne rock izvedbe.<ref>{{cite news|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920108&slug=1469119|title=Grammy Nominations Span Streisand, Seal, Seattle Symphony|date=8. 1. 1992|access-date=12. 2. 2011|website=[[The Seattle Times]]|publisher=[[The Seattle Times Company]]|archive-date=26. 9. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926021735/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920108&slug=1469119|url-status=dead}}</ref> Pjesma "Lift me Up" dostigla je vrh Rock ljestvice popluarnosti maja 1991., a pjesma "Saving my Heart" došla do 9. mjesta najslušanijih pjesama u jesen 1991.<ref name="allmusicalbumchart"/> Skoro svi članovi ove grupe su otvoreno izrazili svoje nezadovoljastvo sa muzičkim konceptom na albumu ''Union'', a Bill Bruford ga je potpuno odbacio. Rick Wakeman nije mogao da prepozna svoje sviračke dijelove, pa je zbog toga bacio svoj primjerak ovog albuma kroz prozor svoje limuzine. Od tada ga je prozvao "onion" (bosanski: luk), zbog toga što uvijek zaplače kad pomisli na ovaj album. Producent [[Jonathan Ellias]] je nekoliko godina kasnije u razgovoru sa novinarima izjavio da su on i Jon Anderson bili svjesni o učešċu studijskih muzičara na snimanju ovog albuma. Dodao je i da su njih dvojica bili ti koji su pozvali studijske muzičare na snimanje albuma "Union", jer je svađa među članovima grupe Yes sprječavala napredak nastavak rada na tom muzičkom projektu.<ref>{{cite web|author=Henry Potts|url=http://www.bondegezou.co.uk/iv/jeinterview.htm|title=Bondegezou.co.uk|publisher=Bondegezou.co.uk|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Album je uprkos tome bio prodat u 1.5 miliona primjeraka širom svijeta i dostigao 7. mjesto popularnosti na ljestvicama popularnosti u Velikoj Britaniji i 15. u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> Nakon izdavanja albuma ''Union'' slijedila je koncertna turneja tokom 1991. - 1992. godine, koja je ujedinila svih osam članova ove grupe na pokretnoj kružnoj bini. Nakon završetka turneje, Bill Bruford je odlučio da prekine saradnju sa grupom Yes i vratio se svom jazz projektu [[Earthworks (album)|Earthworks]]. [[Datoteka:Trevor Rabin July 2017.jpg|thumb|desno|200px|Trevor Rabin se pridružio grupi tokom njihovog ponovnog okupljanja 1983. i ostao je sve do 1994. godine kada je odlučio postati filmski kompozitor. Od tada je postao član Yes zajedno sa Jonom Andersonom i Rickom Wakemanom.]] Godine 1993. objavljen je album [[Symphonic Music of Yes]], sa orkestriranim verzijama Yes pjesama koje je aranžirao [[David Palmer]]. Steve Howe, Bill Bruford i Jon Anderson su učestvovali na snimanju ovog albuma, a pridružio im se i [[Londonski filharmonijski orkestar]], [[English Chamber Orchestra]] i ''London Community Gospel Choir''. Naredni studijski album grupe Yes, kao i kod albuma ''Union'', osmislila je njihova diskografska kuća, a ne samo Yes. Izdavačka kuċa ''Victory Music'' se obratila Rabinu sa prijedlogom da napravi album isključivo sa muzičkom postavom ''90125''. Trevor Rabin se u početku usprotivio tako što je zatražio da se uključi i Rick Wakeman. Započeo je da snima album u svom domu, koristeći tada pionirski koncept digitalnog kućnog studija koristeċi pri tom materijal koji su napisali on i Jon Anderson. Novi album je ušao u produkciju 1993., ali je Wakemanova saradnja konačno otkazana, jer je njegovo odbijanje da napusti njegovo dugogodišnje rukovodeċe mjesto u okviru grupe Yes stvaralo nepremostive pravne probleme. Album [[Talk (Yes)|Talk]] je objavljen u martu 1994. i bio je četrnaesto studijsko izdanje grupe Yes. Omot albuma je dizajnirao pop umjetnik Peter Max. Muziku na ovom albumu je uglavnom komponovao i izveo Trevor Rabin, dok su ostali članovi grupe slijedili njegove pjesme na svojim muzičkim instrumentima.<ref name=ultimateclassicrock>{{cite web|url=http://ultimateclassicrock.com/yes-talk/|author=Jeff Giles|title=Revisiting Yes’ Confused 1994 Album, ‘Talk’|date=21. 3. 2014|access-date=22. 9. 2017}}</ref> On je digitalno snimio i producirao album zajedno sa inženjerom Michaelom Jayem, koristeći 3.4 [[Gigabajt|GB]] prostora za pohranu tvrdog diska podijeljenog među četiri umrežena [[Apple Macintosh]] računara koji izvode [[Digital Performer]]. Talk je prvi album koji je ikada snimljen s takvim softverom. Album je spojio elemente rock muzike pogodne za [[radio]] emitovanje sa strukturalno ambicioznim pristupom preuzetim iz progresivnog muzičkog stila grupe Yes, sa petnaestominutnom pjesmom "Endless Dream". Album je dostigao 20. mjesto na ljestvicma popularnosti u Velikoj Britaniji i 33. u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> Pjesma "The Calling" stigla je na drugo mjesto na ''Billboard Hot Mainstream Rock Tracks'' ljestvici kao i pjesma "Walls", koju je Rabin napisao s bivšim Supertramp tekstopiscem i suosnivačem Rogerom Hodgsonom, koja je dostigla 24. mjesto.<ref name="allmusicalbumchart"/> Rabin i Hodgson su zajedno napisali mnogo muzičkog materijala i postali bliski prijatelji.<ref name="SomethingElse">{{cite web|url=http://somethingelsereviews.com/2014/12/25/roger-hodgson-yes-trevor-rabin/|title=Roger Hodgson collaboration represents road not taken for Yes: 'One of those things that fizzled out'|publisher=Something Else! Reviews|date=25. 12. 2014|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Yes je izvela pjesmu "Walls" u kasnovečernjoj emisiji [[Late Show with David Letterman]] 20. juna 1994. godine. Koncertna turneja iz 1994. godine (za koju je grupa Yes uključila dodatnog muzičara Billyja Sherwooda na gitari i klavijaturama) koristio je zvučni sistem koji je razvio Trevor Rabin pod nazivom ''Concertsonics'' koji je omogućio publici smještenu u određenim prostorima za sjedenje da podesi prenosive FM radio stanice na određenu frekvenciju, tako da su mogli čuti koncert sa slušalicama.<ref>{{Cite news|url=http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-05/entertainment/9408030535_1_rabin-headphones-band|date=5. 8. 1994|author=Parry Gettelman|work=Orlando Sentinel|access-date=22. 9. 2017|title=Yes Mines Cutting Edge Of Sound|archive-date=30. 6. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630195723/http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-05/entertainment/9408030535_1_rabin-headphones-band|url-status=dead}}</ref> Početkom 1995. godine nakon turneje, Rabin, osjećajući da je ostvario svoje najviše ambicije s albumom Talk, žalio se na svoj razočaravajući prijem kao "jednostavno nije bilo ono što su ljudi željeli čuti u to vrijeme." Na kraju koncertne turneje je izjavio da je završio rad sa grupom Yes i vratio se u Los Angeles gdje se usredsredio na komponiranje muzike za [[film]]ove.<ref name=ultimateclassicrock/> Tony Kaye je također napustio Yes kako bi se bavio drugim muzičkim projektima. === 1995. do danas === Ponovo dolazi do okupljanja grupe Yes u staroj postavi s Andersonom, Squireom, Howeom, Wakemanom i Whiteom. Godine 1996. i 1997. objavljena su dva albuma sa tada najnovijim koncertnim snimcima i novim studijskim zapisima, koji su najavili povratak na progresivni rock iz 1970-ih. Rick Wakeman je dao svoj doprinos iz daljine na novom studijskom albumu i učestvovao na tri koncerta snimljenim na albumu Keys to Ascension. Nakon dva albuma [[Keys to Ascension (Yes)|Keys to Ascension]] i [[Keys to Ascension 2 (Yes)|Keys to Ascension 2]] i jednog pod nazivom ''Know-Tour'' prvo je otkazao novu turneju, a zatim je ponovo napustio rad u grupi Yes. Slijedili su ga Billy Sherwood (gitara) i Igor Khoroshev (klavijature). [[Datoteka:Yes 19980619.jpg|thumb|250px|lijevo|Koncertni nastup grupe Yes u junu 1998.]] [[Pop]] album [[Open Your Eyes (Yes)|Open Your Eyes]], prvobitno namijenjen izdanju pod nazivom sporednog muzičkog projekta Chris Squire i Byllija Sherwooda pod nazivom ''Conspiracy'' u posljednjem trenutku je preinačen u novi Yes album.<ref>{{cite news|url=http://articles.dailypress.com/2000-07-26/news/0007260043_1_guards-battery-sexually|title=Yes Keyboardist Needs To Keep His Hands On The Keys|work=The Washington Post|publisher=Daily Press|date=26. 7. 2000|access-date=22. 9. 2017|archive-date=30. 6. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630160439/http://articles.dailypress.com/2000-07-26/news/0007260043_1_guards-battery-sexually|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.pollstar.com/article/touchy-feely-musician-gets-slapped-11021|title=Touchy-Feely Musician Gets Slapped|magazine=Pollstar|date=26. 7. 2000|access-date=22. 9. 2017|archive-date=15. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215022452/https://www.pollstar.com/article/touchy-feely-musician-gets-slapped-11021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zenponies.com/yitp/2000/jul/jul28_00.html|title=Yes in the Press|publisher=Zenponies.com|date=28. 7. 2000|access-date=21. 9. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033404/http://zenponies.com/yitp/2000/jul/jul28_00.html|archive-date=4. 3. 2016|url-status=dead}}</ref> Tokom turneje pod nazivom ''Open Your Eyes'' 1997. - 98. grupi Yes se ponovo pridružio klavijaturista Igor Khoroshev. Tokom ove muzičke turneje samo nekoliko pjesama sa novog albuma je odsvirano, a najveċa pažnja je posveċena pjesmama sa starijih albuma. U septembru 1999. objavljuju novi studijski album pod nazivom [[Ladder (Yes)|Ladder]], sa kojim su pokušali da privuku pažnju njihovih slušalaca kombinacijom njihove verzije pop muzike iz 1980-ih spajajuċi je sa progresivnom rock muzikom iz 1970-ih (Roger Dean je uradio omot albuma). Međutim, oba ova pokušaja da s albumima Open Your Eyes i Ladder budu komercijalno uspješni. Ubrzo zatim, grupu napuštaju Sherwood i Khoroshev. Prvi put u svojoj historiji grupa Yes je 2001. objavila album bez vlastitog klavijaturiste. Album pod nazivom [[Magnification (Yes)|Magnification]] je bio uspješan pokušaj spajanja rock muzičkih instrumenata i simfonijskog [[Orkestar|orkestra]], iako nije bio uspješan na listama najslušanijih albuma. Uslijedila je Yes simfonijska turneja od jula do decembra 2001. u kojoj je grupa Yes predstavljena uz orkestralnu podršku. Njihova dva koncertna nastupa u [[Amsterdam]]u objavljena su na njihovom dvostrukom [[DVD]]. 2002. godine, Rick Wakeman je odlučio da se pridruži grupi Yes po peti put. Redovno su nastupali u SAD-a i Evropi u staroj postavi Anderson, Howe, Squire, Wakeman i White, a 14. jula 2003. nastupili su i na [[Montreux Jazz Festival]]u (snimljenom u seriji Live at Montreux). Nakon toga muzičke aktivnosti grupe Yes su utihnule, iako su njihovi članovi bili veoma aktivni u ostvarivanju sopstvenih solo muzičkih projekata.<ref name="billboard03">{{cite journal|title=''Billboard'' Spotlight: Yes 35th Anniversary|url=https://books.google.com/?id=0REEAAAAMBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|magazine=Billboard|date=1. 11. 2003|pages=45–46, 48–50, 55–59|publisher=Nielsen Business Media Inc}}</ref> Tokom tog perioda članovi grupe Yes su uvijek bili u razgovoru o snimanju novog zajedničkog albuma, kao i filmskog projekta sa engleskim umjetničkim komentatorom Rogerom Deanom ili čak o raspadu grupe. U proljeće 2007. godine, međutim, postalo je poznato da postoje planovi za svjetsku turneju 2008. godine povodom 40. godišnjice postojanja ove grupe. Koncerti su najavljeni u [[Istočna Evropa|istočnoj Evropi]] (posebno u [[Prag]]u) i Sjevernoj Americi (uz mogućnost održavanja koncerta i u [[Meksiko|Meksiku]]). Između ostalog, činilo se da je dugo odsustvo grupe Yes na pozornici bilo manje zbog zdravstvenih problema Andersona (i Wakemana), nego zbog Andersonovog duhovnog vođe, "Božanske Majke" Audrey Kitagawa, koja je, kako sam kaže, pomažući mu da se "pogleda u četvrtu dimenziju", snažno savjetovala da ne nastupa uživo prije 2008. godine. Anderson je ovom izjavom dao razlog za njegovo otkazivanje nastupa na ''PG školi rok muzike'' u julu 2007. godine, a ljudi su čuli slične stvari od njega i ranije. U međuvremenu, zbog nezadovoljstva mnogih slušalaca (i ostalih članova grupe, posebno Howea, Squirea i Whitea), menadžment se suzdržao od ove izjave i vratio zdravstvene razloge u igru. Povratnička turneja zakazana za ljeto 2008. otkazana je 4. juna zbog Andersonovih zdravstvenih problema. Nekoliko sedmica ranije, bio je hospitaliziran s akutnim [[Astmatični napad|napadom astme]] i liječnici su ga savjetovali da ne ide na koncertne turneje. U septembru 2008, objavljeno je da će Benoît David, pjevač [[Kanada|kanadskog]] "''Yes cover benda''" "''Close to the Edge''" i umjetnička rock grupa "''Mystery''", zamijeniti Andersona na budućim koncertnim turnejama.<ref>{{cite web|url =http://www.progrock-dt.de/neuigkeiten/neuer-yes-saenger-gefunden progrock-dt.de|title =Neuer Yes saenger gefunden progrock|work =progrock-dt.de|access-date=16. 7. 2019|archive-url =https://web.archive.org/web/20140911190855/http://www.progrock-dt.de/neuigkeiten/neuer-yes-saenger-gefunden|archive-date=11. 9. 2014|url-status =dead}}</ref> U oktobru 2009. konačno je započela dugo planirana povratnička koncertna turneja. Rick Wakeman, koji poput Andersona iz zdravstvenih razloga nije mogao nastupati, trebao ga je zamijeniti njegov sin Adam, ali je morao otkazati zbog vremenskih ograničenja. Konačno, njegov najmlađi sin, Oliver, preuzeo je posao svog oca. Anderson je zamijenjen kako je objavio Benoit David. Zbog odsustva Andersona, grupa Yes je prvi put imala priliku da svira dijelove albuma koje prvobitno nije otpjevao Anderson. Grupa Yes se ponovo okupila zbog snimanja novog albuma pod nazivom [[Fly from Here (Yes)|Fly from Here]] koji je objavljen u julu 2011. Umjesto Olivera Wakemana u grupu je ponovo došao Geoff Downes, a producent je bio Trevor Horn.<ref>{{cite web | url=http://www.dprp.net/wp/?p=1222 | title=Oliver Wakeman sheds some light on the Yes situation | date=7. 4. 2011 | access-date=14. 4. 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150701030443/http://www.dprp.net/wp/?p=1222 | archive-date=1. 7. 2015 | url-status=dead }}</ref> Naslovna pjesma s albuma, We Can Fly from Here, dolazi iz dramskih snimaka, ali još nije bila objavljena na studijskom albumu. U februaru 2012., Chris Squire je objavio da je Benoit David također napustio Yes iz zdravstvenih razloga, a Jon Davison (Glass Hammer) je zauzeo njegovo mjesto. Dva bivša člana Rick Wakeman i Jon Anderson u međuvremenu rade na zajedničkom projektu "ARW" sa Trevorom Rabinom, jer su prvi snimci završeni. Jedan od osnivača grupe Yes, Chris Squire, umro je od [[Leukemija|leukemije]] 28. juna 2015.<ref>{{Cite web|url =http://www.dprp.net/wp/?p=4849|title =DPRP: Exclusive: Yes recruit another new singer|work =dprp.net|access-date=9. 2. 2012|archive-url =https://web.archive.org/web/20140203172837/http://www.dprp.net/wp/?p=4849|archive-date=3. 2. 2014|url-status =dead}}</ref> U decembru 2016. godine, Yes je počašćen uvrštavanjem u [[Rock and Roll kuċa slavnih|Rock and Roll kuċu slavnih]]. Zvanični događaj održan je 7. aprila 2017.<ref>{{Cite web|url =https://www.rockhall.com/class-2017-inductions|title =Your official Rock Hall class of 2017 roster.|work =rockhall.com|access-date=16. 7. 2019|archive-url =https://web.archive.org/web/20170313035950/https://www.rockhall.com/class-2017-inductions|archive-date=13. 3. 2017|url-status =dead}}</ref><ref>{{Cite web| url =http://www.newsweek.com/yes-joins-heroes-rock-roll-hall-fame-581008|title =Yes joins its 'heroes’ in the Rock and Roll Hall of Fame|work =newsweek.com|access-date=15. 6. 2017}}</ref><ref>{{Cite web| url =https://www.youtube.com/watch?v=t1-NsnlPc54|title = Roundabout Live at Rock and Roll Hall of Fame|work =youtube.com|access-date=16. 7. 2019}}</ref> Iste godine ova grupa je proslavila ponovno okupljanje sa živim koncertima širom Velike Britanije za 50. godišnjicu postojanja ove grupe. Tako su Jon Anderson, Trevor Rabin, Rick Wakeman, Lee Pomeroy i Lou Molino III zajedno nastupili u koncertnoj dvorani ''O2 Apollo Manchester''.<ref>{{Cite web| url =https://www.3sat.de/page/?source=/musik/198632/index.html|title =Live at the Apollo|work =3sat.de|access-date=16. 7. 2019}}</ref> == Diskografija == ;Studijski albumi * ''[[Yes (album)|Yes]]'' (1969) * ''[[Time and a Word]]'' (1970) * ''[[The Yes Album]]'' (1971) * ''[[Fragile]]'' (1971) * ''[[Close to the Edge]]'' (1972) * ''[[Tales from Topographic Oceans]]'' (1973) * ''[[Relayer]]'' (1974) * ''[[Going for the One]]'' (1977) * ''[[Tormato]]'' (1978) * ''[[Drama (album)|Drama]]'' (1980) * ''[[90125]]'' (1983) * ''[[Big Generator]]'' (1987) * ''[[Union]]'' (1991) * ''[[Talk (album)|Talk]]'' (1994) * ''[[Keys to Ascension]]'' (1996) * ''[[Keys to Ascension 2]]'' (1997) * ''[[Open Your Eyes]]'' (1997) * ''[[The Ladder]]'' (1999) * ''[[Magnification]]'' (2001) * ''[[Fly from Here]]'' (2011) * ''[[Heaven & Earth]]'' (2014) *''[[The Quest]]'' (2021) *''[[Mirror to the Sky]]'' (2023) *''Aurora'' (2026) == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Yes}} * [http://www.yesworld.com Yesworld: Službena stranica] * [http://forgottenyesterdays.com Forgotten Yesterdays: A Comprehensive Guide to Yes Shows] * [http://www.progboard.com/en/YES/166 Yes biography, albums reviews and ratings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070129132815/http://www.progboard.com/en/YES/166 |date=29. 1. 2007 }} * [http://www.bondegezou.demon.co.uk/amy_faq.htm alt.music.yes F.A.Q.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005061016/http://www.bondegezou.demon.co.uk/amy_faq.htm |date=5. 10. 2006 }} * [http://www.relayer35.com/Yescography/yesalbum.htm Yes discography] * [http://www.relayer35.com/Yescography/yescat.htm The Yes Catalogue: discography and bibliography] * [http://gnosis2000.net/reviews/yes.htm Reviews of albums from Yes to Drama] * [https://web.archive.org/web/20060221011735/http://www.meg.co.nz/yes.htm Full Circle Tour Melbourne 2003] * [http://www.parallelsband.com Parallels - A Tribute to Yes] * [http://www.yestalk.org YEStalk - YES Discussions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030005216/http://yestalk.org/ |date=30. 10. 2012 }} * [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/brunel/A959952 h2g2 Yes - The Band Edited Guide Entry] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1968.]] [[Kategorija:Britanske muzičke grupe]] d9nijxcdhvtgwc8vny32zu3df3kqrsv 3934758 3934757 2026-10-11T15:25:37Z Guywhowantstorocknroll 185845 3934758 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | ime = Yes | slika = Yes concert.jpg | porijeklo = [[Velika Britanija]] | žanr = [[Progresivni rock]] | izdavač = [[Atlantic]], [[Atco]], [[Arista]], [[Victory]], [[Sanctuary]], [[Eagle]], [[Frontiers]] | članovi = [[Jon Davison]], [[Steve Howe]], [[Geoff Downes]], [[Billy Sherwood]], [[Jay Schellen]] | karijera = 1968. – 1981., 1983. – 2004., 2008. – do danas }} '''Yes''' je engleska [[Progrock|progresivna rock]] grupa, koju su 1968. godine u [[London]]u osnovali pjevač [[Jon Anderson]], basista [[Chris Squire]], gitarista [[Peter Banks]], klavijaturista [[Tony Kaye]] i bubnjar [[Bill Bruford]]. Uprkos mnogim promjenama članova, grupa traje preko pedeset i pet godina, a 20 muzičara su bili punopravni članovi ove grupe. Ova grupa još uvijek privlači mnogo ljubitelja širom svijeta. Tokom svog postojanja grupa Yes je istraživala nekoliko muzičkih stilova, a posebno su smatrani pionirima progresivnog rocka. Njihovu muziku karakterišu dinamični kontrasti, duge kompozicije, kao i [[Simfonija|simfonijske]] i [[Klasična muzika|klasične]] strukture u njihovim pjesmama. Njihova kompleksna muzika je veoma uspješna kod njihove publike, ali i optuživana od muzičkih kritičara da je pretenciozna i suviše isproducirana. Yes su jedna od najuspješnijih, najutjecajnijih i najdugovječnijih progresivnih rock grupa. U [[SAD]]-a su prodali 13,5 miliona albuma.<ref name=riaatotal>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAA#search_section|title=Top Selling Artists|publisher=RIAA|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Godine 1985. osvojili su [[Grammy nagrada|Grammy nagradu]] za najbolju rock instrumentalnu izvedbu pjesme "Cinema", a od 1985. do 1992. dobili su pet nominacija za Grammy. Zauzeli su 94. mjesto na [[VH1]] listi 100 najvećih umjetnika Hard Rock-a.<ref>{{cite web|url=//www.youtube.com/playlist?list=PLxm64mApR05CJVCePlmcUFluSZyiAvKZ8|title=VH1 100 Greatest Artists of Hard Rock|publisher=YouTube|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Yes su bili glavni naslov godišnje progresivne rock-tematike "krstarenje" (engleski, "cruise") od 2013. godine pod nazivom "''Cruise to the Edge''". Njihova diskografija obuhvata 21 studijski album. U aprilu 2017. godine, Yes su primljeni u [[Rock and Roll dvorana slavnih|Rock and Roll dvoranu slavnih]], gdje je posebna čast poklonjena sadašnjim i bivšim članovima ove grupe: Jonu Andersonu, Chrisu Squire, Bill Brufordu, Tony Kaye, Steve Howe, Ricku Wakemanu, Alan White i Trevoru Rabinu.<ref name="Greene">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/features/yes-steve-howe-on-rock-hall-i-dont-regret-the-wait-w456816|title=Yes' Steve Howe on Rock Hall Honor: 'I Don't Regret the Wait'|first=Andy|last=Greene|website=Rolling Stone|date=20. 12. 2016|access-date=22. 9. 2017|archive-date=21. 12. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221130721/http://www.rollingstone.com/music/features/yes-steve-howe-on-rock-hall-i-dont-regret-the-wait-w456816|url-status=dead}}</ref> == Historija == === Osnivanje i muzički proboj (1968-70) === Sve je poćelo 1967 godine kada je bas gitarista [[Chris Squire]] osnovao grupu [[Mabel Greer´s Toyshop]].<ref>"Yes: Perpetual Change" by David Watkinson, Plexus Publishing, 2001.</ref> U toj grupi su svirali bubnjar [[Bog Hagger]], ritam gitarista i pjevać [[Clive Bayley]], i drugi gitarista [[Peter Banks]].<ref name="welch3334">Welch 2008, str. 33–34.</ref> U toj su postavi svirali po Marquee klubu u [[London]]u gdje je vlasnik obližnjeg Chasse kluba, Jack Barrie, dolazio da ih vidi. Prema njegovim riječima, {{Citat|"Ništa o njima nije bilo posebno. Bili su dobri muzičari, ali se vidjelo da ih ovo ne vodi ka uspjehu."}} Jedne noći doveo je svog prijatelja [[Jon Anderson|Jona Andersona]] koji je tad radio u kafani u La Chasse klubu. U početku su Squire i Anderson primijetili zajednički interes za [[Harmonija (muzika)|harmoniju]] i grupe kao što su [[The Beatles]] i [[Simon & Garfunkel]]. Peter Banks je u to vrijeme napustio ''Mabel Greer's Toyshop i pridružio se grupi ''Neat Change'' iz koje je bio izbačen aprila 1968. Juna 1968 Haggera zamjenjuje [[džez]] bubnjar [[Bill Bruford]], koji je dao oglas u ćasopisu [[Melody Maker]]. Napokon, njima se priključio i [[Tony Kaye]], koji je u muzičkoj školi studirao [[Klasična muzika|klasičnu muziku]], a bio je i klavijaturista u grupi ''Johnny Taylor's Star Combo and Federals. Novookupljena muzička grupa je između 10. juna i 9. jula 1968. imala svoju prvu probu u podrumu ''Lucky Horshoe Caffe-a'' u Londonu. Ime "Yes" za grupu je bio prijedlog Petera Banks-a. Anderson je htio da se zovu "Life", dok je Chris Squire htio ime "World."<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/4822acba-543b-11e8-b3ee-41e0209208ec|title=Subscribe to read|website=Financial Times}}</ref> Peter Banks je jednom prilikom u razgovoru sa novinarima objasnio: {{Citat|Htio sam ime za grupu Yes, zbog toga što sam mislio da bi dobro zvučalo i bilo bi vanredno.}} Svoj su prvi koncert održali su 4. 8. 1968 u East Madera, Middlesex u omladinskom kampu. Njihovi rani koncerti su se sajstojali od obrada pjesama grupa: TheBeatles, [[The 5th Dimmension]], te [[Traffic]]. Zatim su 16. septembra svirali u Blasse klubu u Londonu gdje ih je publika dobro primila, kao i voditelj Roy Flynn, koji od tada postaje njihov prvi manadžer. Početkom 1969. godine, članovi grupe Yes su prisustvovali ranom koncertu grupe [[King Crimson]], kada su postali svjesni da postoji jaka konkurencija između muzičkih grupa u Londonu. Zatim su februara 1969. potpisali ugovor sa izdavačkom kućom [[Atlantic Records]] za koju su snimili svoj prvi album, jednostavno nazvan [[Yes]], a izdali su ga u augustu. Na prvom albumu su se našle pjesme "Sweetness", koja je bila prva pjesma što su je Jon Anderson i Chris Squire zajedno napisali, "Looking Around", i "Survival", te dvije obrade, "Every Little Thing" od grupa The Beatles i "I See You" od [[Byrds]]-a. Ovaj album nije dospio na ljestvice popularnosti, ali je američki muzički kritičar Lester Bangs iz časopisa [[Rolling Stone]] pohvalio ovaj muzički album zbog njegovog stila. Početkom 1970. muzički impresario i novinar Tony Wilson iz časopisa Melody Maker proglasio je grupe Yes i [[Led Zeppelin]] kao dvije muzičke grupe koje ċe najvjerovatnije da uspiju u novoj deceniji. === 1970-1971: Time And a Word i The Yes Album === [[Datoteka:Steve Howe.jpg|mini|hochkant|links|Steve Howe.]] Nakon turneje po [[Skandinavija|Skandinaviji]] sa grupom [[The Small Faces]], muzičari iz grupe Yes su održali svoj prvi koncert u [[Queen Elizabeth Hall]]-u 21.3.1970. U drugoj polovini koncerta odsvirali su odabrane pjesme sa tada novog albuma, [[Time And a Word (Yes)|Time And a Word]], a na koncertu je gostovao omladinski orkestar sastavljen od 20 svirača. Peter Banks je napustio grupu Yes maja 1970., samo dva mjeseca prije izdavanja novog albuma. Razlog je bio njegovo razočaranje zbog sviranja sa orkestrom, ali je kasnije tvrdio da su ga Jon Anderson i Chris Squire otpustili, te da Bill Bruford i Tony Kaye nisu imali pojma da se to dešavalo. Album [[Time And A Word]] dostigao je 45 mjesto na Britanskoj ljestvici popularnih muzičkih albuma. Kao i na prvom albumu, mogu se čuti dvije obrade drugih muzičara, ovaj put to su pjesme "Everydays" od grupe [[Buffalo Springfield]], te "No Opportunity Neccessary, No Experience Needed", od [[Richie Havens]]-a. Banksov zamjenik bio je bivši gitarista grupe Tomorrow, [[Steve Howe]], ćija se slika može vidjeti na amerićkom izdanju albuma "Time And a Word", iako na njemu nije svirao. Muzičari iz grupe Yes su u to vrijeme iznajmili kuću u [[Dorset]]u gdje sa producentom [[Eddie Offord]]<nowiki/>om i novim manadžerom Brianom Laneom zapoćinju rad. Ponekad bi snimanje trajalo i po 12 sati, a grupa bi snimila dijelove pjesama kako bi ih malo kasnije naučila svirati.<ref>{{cite web|url=http://nfte.org/interviews/EO234.html|title=Conversation with Eddy Offord|first=Tim|last=Morse|year=2000|publisher=Notes From the Edge (www.nfte.org)|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Prije izdavanja novog albuma, u januaru 1971. idu na turneju po [[Evropa|Evropi]] uz grupu [[Iron Butterflz|Iron Butterfly]] od kojih su kupili zvučni sistem. Album, [[The Yes Album]] izdat je u februaru 1971. i dostigao je 4 mjesto u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]], te 40 mjesto u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a. Prvi je album sa svim originalnim kompozicijama i prvi na kojem su svirali [[Progresivni rock|progresivnu rock]] muziku. Pjesma "I've Seen All Good People" je bila objavljena na [[Singl|singl ploči]], "Your Move (All Good People)." Ostale pjesme s albuma bile su "Yours is no Disgrace," "Starship Trooper," i "Perpetual Change." Ljeta 1971. odlaze na svoju prvu turneju po [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Ameuici]], koju poćinje sa koncertom u [[Edmonton]]u u [[Kanada|Kanadi]], gdje su svirali sa grupom [[Jethro Tull]]. Avgusta 1971. su održali koncert u [[Crystal Palace Ballroom]]u, koji je bio zadnji sa Tony Kayeom. On je te jeseni bio otpušten iz grupe, iako je tvrdio da je sam izašao. Tu je odluku uglavnom donio Steve Howe s obzirom da se Tony Kaye protivio da svira moderne elektronske instrumente ([[Melotron]] i [[Moog]] [[sintisajzer]]).<ref name="NME Rock 'N' Roll Years">{{cite book|first=John|last=Tobler|year=1992|title=NME Rock 'N' Roll Years|edition=1st|publisher=Reed International Books Ltd|location=London|page=229|id=CN 5585}}</ref> Na njegovo mjesto dolazi bivši klavijaturista grupe "Strawbs" [[RIck Wakeman]], koji je prije toga svirao kao gost sa muzičarima poput: [[T. Rex (grupa)]], [[David Bowie]], [[Cat Stevens]], i [[Elton John]]. Basista Chris Squire pamti tu audiciju, a po njegovim riječima: {{Citat|"Rick Wakeman je odsvirao tri [[Takt (muzika)|takta]] na [[klavir]]u, dva na [[Melotron]]u jedan na Moogu i sve to se odlično uklapalo u kompoziciju koju smo svirali, što nam je dalo baš ono što nam je trebalo."}} Wakemanova frizura te "šank" klavijature su postali zaštitni znak ove grupe tokom 1970-ih.<ref name="BCBYesIndeed">{{cite web|url=https://bestclassicbands.com/jon-anderson-interview-3-26-19/ |title=Jon Anderson Interview? Yes, Indeed |last=Brodsky |first=Greg |publisher=Best Classic Bands |date=26. 3. 2019|access-date=16. 4. 2019}}</ref> === 1971-1975: Fragile-Relayer === [[Datoteka:Jon anderson 1978.jpg|mini|hochkant|Jon Anderson.]] Sa klavijaturistom Rickom Wakemonom muzičari iz grupe Yes snimili su četvrti album pod nazivom [[Fragile (Yes)|Fragile]], koji je bio izdat 26. novembra 1971. Na tom albumu članovi grupe Yes su pokazali njihovo rastuće interesovanje za klasičnu muziku, sa odlomkom iz [[Žar ptica (Stravinski)|Žar ptice]], [[balet]]no i orkestralno koncertno djelo [[Rusija|ruskog]] kompozitora [[Igor Stravinski|Igora Stravinskog]] kojeg su svirali na početku njihovih koncerata tokom turneje 1971. – 1972. Album je dostigao 7. mjesto na ljestvici popularnosti u Velikoj Britaniji te do 4. mjesta u SAD-a gdje je bio objavljen tek u januaru 1972. godine.<ref name="allmusicalbumchart"/> Na albumu je svaki član grupe napisao po jednu pjesmu. Sa tog albuma objavljene su dvije pjesme na singl ploči i to Jon Andersonova pod nazivom "Long Distance Run-Around" te na B strani pjesma "Roundabout," koja je na ovom singlu izdata u kraćoj verziji 1972. Album "Fragile" je prvi njihov studijski album čiji omot je urađen u saradnji sa umjetnikom [[Roger Dean|Rogerom Deanom]] koji im je osmislio logo, te crtao omote za sve njihove kasnije albume i postave bina. Februara 1972. snimili su obradu pjesme [[Simon i Garfunkel|Simona i Garfunkela]], "America." Pjesma se u novembru 1972. našla na albumu, [[The New Age of Atlantic (Yes)|The New Age of Atlantic]], te na Yes kompilaciji [[Yesterdays (Yes)|Yesterdays]] tri godine kasnije. Njihov peti album, [[Close to The Edge (Yes)|Close to The Edge]], izdat je septembra 1972. i smatra se jednim od njihovih najambicioznijih radova do tada. Sa naslovnom pjesmom koja traje 19 minuta i zauzima cijelu jedno polovinu albuma, koja kombinuje [[Psihodelična muzika|psihodelični rock]], [[Klasična muzika|klasičnu muziku]], [[pop]], i [[džez]]. Album je dostigao 3. mjesto na listi popularnosti u Velikoj Britaniji i 4. u SAD-a. Rastuċi komercijalni uspjeh i pohvale koje su im upuċivali muzički kritičari nije bilo dovoljno za Billa Bruforda, koji je napustio grupu dva mjeseca prije objavljivanja albuma "Close to the Edge", da bi se te jeseni priljućio grupi [[King Crimson]]. Preostali članovi grupe Yes su ubrzo nakon toga tražili novog bubnjara prije početka koncertne turneje. Sreli su jednom [[Aynsley Dunbar]]-a, koji je tada svirao sa [[Frank Zappa|Frankom Zappom]] dok nisu izabrali bivšeg [[Plastic Ono Band]] bubnjara, [[Alan White|Alana White]]-a. Sa novim članom grupa Yes je krenula na koncertne turneje 1972. - '73, a materijal sa tih koncerata snimljen je na trostruki živi album, njihov prvi, pod nazivom [[Yessongs (Yes)|Yessongs]], izdat maja 1973., koji je dostigao 7. mjesto na listi popularnosti u Velikoj Britaniji i 12. mjesto na amerićkim listama. Video snimak (sa dodatnim psihodeličnim vizuelnim slikama i efektima) sa njihovih koncerata u [[Rainbow Theatre]] u [[London]]u decembra 1972. bio je izdat dvije godine kasnije u decembru 1975. Decembra 1973. objavili su svoj šesti studijski album pod nazivom [[Tales from Topographic Oceans (Yes)|Tales from Topographic Oceans]], koji je ostvario veliki uspjeh kako kod njihove publike, tako i kod kritike. Prvi im je album koji je ostvario zlatni tiraž i prije nego što je dospio u prodavnice širom Velike Britanije. Ploča je dostigla vrh britanske ljestvice popularnosti, te 6. mjesto na američkoj ljestvici najpopularnijih albuma. Dupli album ''Tales from Topographic Oceans'' je bio nadahnut Andersonovom interpretacijom [[šastra]] spisa iz fusnote u knjizi [[Indija|indijskog]] duhovnog učitelja [[Paramahansa Jogananda]] [[Autobiografija jogina]]. Međutim, uprkos uspjehu, Rick Wakeman nije bio zadovoljan sa ovim muzičkim djelom, jer je osjeċao da neki dijelovi na albumu sadrže previše muzičke podloge.<ref name=spinal>{{cite news|title=Yes, we were the original Spinal Tap, says Rick Wakeman of Seventies prog-rock supergroup|url=http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23537889-yes-we-were-the-original-spinal-tap-says-rick-wakeman-of-seventies-prog-rock-supergroup.do|work=London Evening Standard|date=17. 8. 2009|access-date=15. 10. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091102143937/http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23537889-yes-we-were-the-original-spinal-tap-says-rick-wakeman-of-seventies-prog-rock-supergroup.do|archive-date=2. 11. 2009}}</ref> Napustio je grupu odmah poslje promocionalne turneje 1973. - 1974. da bi u maju 1974. snimio solo album [[Journey to the Centre of the Earth]], koji je dostigao 1. mjesto na britanskoj ljestvici popularnosti.<ref>{{cite web |url= http://www.theofficialcharts.com/all_the_no1_albums.php?show=3 |title= Number 1 Albums – 1970s |publisher= The Official Charts Company |access-date= 11. 2. 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091230114951/http://www.theofficialcharts.com/all_the_no1_albums.php?show=3 |archive-date= 30. 12. 2009 }}</ref> Turneja grupe Yes iz 1973. - 1974. je obuhvatila i pet uzastopno rasprodanih konerata u londonskom ''Rainbow Theatre'', što je bilo prvi put da je neka rok grup postigla ovakav uspjeh. Preostali članovi grupe Yes su zatim poćeli tražiti zamjenu za Ricka Wakemana što se pokazalo teško. Među kandidatima bili su: [[Vangelis]], [[Eddie Jobson]] iz grupe [[Roxy Music]], te bivši klavijaturista grupe Atlantis i [[Cat Stevens]]-a, [[Jean Russell]]. Napokon su augusta 1974. izabrali bivšeg klavijaturistu grupe [[Refugee]], [[Patrick Moraz|Patricka Moraza]] koji je tek stigao iz [[Švicarska|Švicarske]]. Prikljućio se pred snimanje novog albuma [[Relayer (Yes)|Relayer]] koji je izdat novembra 1974.<ref>{{cite news |title= News Briefs |website=Billboard |date=31. 8. 1974}}</ref> Ovaj LP je dostigao do 4. i 5. mjesta u Velikoj Britaniji i SAD-a, a prikazuje utjecaj [[džez rock]]a na muzičare iz ove grupe. Na albumu je predstavljena pjesma 22-minutna pjesma "The Gates of Delirium" kojom se ističe bitka i koja je u početku bila inspirisana knjigom [[Rat i mir]] od [[Lav Tolstoj|Lava Tolstoja]]. Njena zatvršna sekcija pod nazivom "Soon" bila je 1975. izdata kao singl. Album je dostigao 4. mjesto na listi popoularnosti u Velikoj Britaniji i 5. mjesto u SAD-a. Grupa Yes je zatim krenula na njihovu koncertnu turneju 1974. – 1975. da bi promovisala album "Relayer". Na kompilacijskom albumu [[Yesterdays (Yes)|Yesterdays]] koji je bio objavljen 1975. godine, bile su pjesme sa prva dva albuma, te pjesma s B strane njihovog singla "Sweet Dreams" iz 1970. pod nazivom "Dear Father" i originalnu desetominutnu verziju njihove naslovne pjesme "America".<ref>{{Cite news|title=Relayer & Yesterdays|website=Rolling Stone|first=Ken|last=Barnes|date=19. 6. 1975}}</ref> === 1975-1980: Ljetna turneja 1976, Going For The One, Tomato, i Pariška snimanja === [[Datoteka:Chris squire 1978.jpg|mini|hochkant|Chris Squire, basista i pjevač na čiji prijedlog je dato ime grupi ''Yes''.]] Između 1975. i 1976., svaki pojedinačni član grupe Yes izdao je po jedan solo album. Njihova ljetna turneja po Sjevernoj Americi 1976. uz [[Peter Frampton|Petera Framptona]] je bila jedna od njihovih najgledanijih koncertnih serija. Dobar primjer je njihov koncert u [[Philadelphia|Philadelphiji]] 12. juna 1976. na kojem je prisustvovalo više od 100,000 gledalaca, gdje je zajedno sa njima nastupio i [[Gary Wright]].<ref>{{cite news|title=Yestour '76 – Laser Show Intrigues Audiences|work=Circus Magazine|date=13. 9. 1976|author=Peter Crescenti}}</ref> Ovog puta specijalnim efektima na bini, poznatijim kao "[[Rakovica (maglina)|Crab Nebula]]", bavio se Rogerov brat Martyn Dean, dok su Roger i Felicity Youette dizajnirali pozadinu. Krajem 1976. članovi ove grupe su otputovali u [[Švicarska|Švicarsku]] da snime novi album u [[Mountain Studios]]. U to vrijeme Jon Anderson je poslao Rick Wakeman-u rane verzije pjesama "Wonderous Stories," i "Going For The One," misleći da bi on mogao bolje djelovati na tim pjesmama nego što je to bio slučaj na njihovim ranijim pjesmama. Patrick Moraz je zatim bio otpušten iz grupe (Moraz se 1978. priključio grupi [[The Moody Blues]]), a na njegovo mjesto je došao Rick Wakeman. U julu 1977. izdan je album [[Going For The One (Yes)|Going For The One]]. Album je dvije sedmice proveo na vrhu britanske ljestvice popularnosti, a u SAD-a dostigao je do 8. mjesta. Iako je ekipa [[Hipgnosis]] dizajnirala omot na albumu, Roger Deanov mjehurski logo se još vidi i Dean se vratio da dizajnira binu. Dva singla s albuma, "Wonderous Stories" i "Going For The One," osvojili su 7. i 25 mjesto u Britaniji. Turneja je trajala 6 mjeseci tokom 1977. Album [[Tormato (Yes)|Tormato]] im je deveti album izdat septembra 1978. na vrhuncu popularnosti [[Punk muzika|Punk rock]] scene u Engleskoj, za šta su musički kritičari optužili Yesovce da predstavljaju ostatak pretencioznog progresivnog rock-a iz ranih 1970-ih. Uprkos tome, ovaj album predstavlja njihov korak dalje od progresivnog rock-a, s' tim što ni jedna pjesma ne traje duže od 8 minuta.<ref>{{Cite news|title=The Yes Decade|date=17. 10. 1978|website=Circus Magazine|first=Kurt|last=Loder}}</ref> Objavljen je i singl sa pjesmom "Don't Kill The Whale," koja je i najduža po trajanju. Album je prvi na kom je ova grupa razdvojeno saradživala i tokom čijeg snimanja su nastali nesporazumi. Uprkos nesporazumima, njihova turneja tokom 1978. - 79. bila je uspješna, sa okruglom binom i 360° zvućnim sistemom koji je bio iznad bine. Na turneji su članovi grupe Yes dobili zlatnu medalju za $1 milion u prodajama karata u [[Madison Square Gardens]] u [[New York]]u. U oktobru 1979. članovi grupe Yes su se sastali u Parizu s producentom Royem Thomasom Bakerom. Njihov raznolik muzički pristup sada je podlegao podjeli, pošto su Anderson i Wakeman više težili fantastičnijem i delikatnijem pristupu, dok su ostali članovi težili rock zvuku. Howe, Squire i White nisu voljeli novu muziku koju je Anderson tada ponudio, jer je bila suviše lagahna i nedostajala joj je težina koju su oni stvarali tokom njihovih zajedničkih vježbi. Pariške sesije naglo su završile u decembru 1979. nakon što je White slomio nogu dok se vozio na [[Rolšue|rolšuama]] (koturaljkama) u diskoteci.<ref name="lithiummagazine.com 21 March 2014">{{cite web|url=http://lithiummagazine.com/interview-chris-squire-yes-march-19-2014|title=An Interview with Chris Squire of YES – March 19, 2014|work=Lithium Magazine|date=21. 3. 2014|access-date=22. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322030334/http://lithiummagazine.com/interview-chris-squire-yes-march-19-2014|archive-date=22. 3. 2014}}</ref> Kada je Yes umjesto Wakeman-a (koji se posvetio snimanju muzike za klavijature nakon što je novi materijal bio spreman za snimanje) ponovo okupljen u februaru kako bi nastavio rad na projektu, njihove rastuće muzičke razlike, u kombinaciji s unutrašnjim neslaganjima, ometale su napredak. Novinar Chris Welch, nakon što je prisustvovao probi, primijetio je da je Anderson "pjevao bez svog uobičajenog uvjerenja i činilo se nespremnim da govori".<ref>Welch, Musicians Only, 14 June 1980, str. 5.</ref> Do kraja marta 1980. Howe, Squire i White su počeli da demontiraju muzički materijal kao instrumentalni trio, koji su sve više bili nesigurni u Andersonovu buduću uključenost sa grupom Yes. Na kraju, ozbiljan spor oko finansija naveo je Andersona da napusti grupu, sa demoralisanim Wakemanom koji je otišao otprilike u isto vrijeme. === 1980-1981: ''Drama'' i razlaz === Godine 1980. [[Pop-muzika|pop]] duo [[the Buggles]] (klavijaturista Geoff Downes i pjevač Trevor Horn) počeli su raditi s Brianom Laneom kao njihovim menadžerom. U tom trenutku, odlazak Jona Andersona i Ricka Wakemana bio je tajan od svih izvan kruga grupe Yes. Uvidjevši mogućnost nastavka djelovanja sa novim kreativnim doprinosom i ekspertizom, Chris Squire je otkrio situaciju o Geoffu Downesu i Trevoru Hornu i predložio da se pridruže grupi Yes kao stalni članovi. Horn i Downes su prihvatili poziv i grupa je sa dvojicom novih članova snimila album [[Drama (Yes)|Yes]], koji je objavljen u augustu 1980. godine. Na ploči je primjetan teži zvuk u poređenju sa muzikom koju je Yes do tada snimao s Andersonom, otvarajući album s dugačkom [[hard rock]] pjesmom "Machine Messiah". Pjesme sa ovog albuma su često svirane u radio emisijama krajem ljeta i jeseni 1980. godine, a album je dostigao drugo mjesto po slušanosti u Velikoj Britaniji i 18. mjesto u SAD-a, iako je to bio prvi album Yes-a koji nije dobio zlatnu medalju od [[Udruženje diskografske industrije Amerike|Udruženja diskografske industrije Amerike]] (RIAA) od 1971. Njihova turneja 1980. godine u Sjevernoj Americi i Velikoj Britaniji dobila je mješovitu reakciju publike. Publika ih je dobro primila u Sjedinjenim Američkim Državama i dobili su zvanično priznanje od RIAA nakon što su izveli 16 uzastopno rasprodanih koncerata u Madison Square Gardenu od 1974. godine. Poslije promocionalne turneje albuma Drama, grupa Yes se ponovo sastala u Engleskoj da bi odlučili o sljedećim koracima ovog sastava, počevši sa odbacivanjem Briana Lanea kao njihovog menadžera. Trevor Horn je odlučio da napusti Yes da bi nastavio karijeru u muzičkoj produkciji, a White i Squire su otišli. Kao jedini preostali članovi grupe Yes, Geoff Downes i Steve Howe odlučili su da ne nastave sa radom u grupi Yes i u decembru 1980. godine otišli su da rade na svojim solo projektima. Kompilacijski album sa nastupa grupe Yes od 1976. do 1978. objavljen je krajem 1979. pod nazivom [[Yesshows (Yes)|Yesshows]], dostigavši ​22. mjesto na britanskim ljestvicama popularnosti i 43. mjesto u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> U martu 1981. došla je izjava od poslovnog rukovodstva grupe kojom se potvrđuje da Yes više ne postoji. Geoff Downes i Steve Howe su se ponovo okupili u [[Azija|Aziji]] s bivšim basistom i pjevačem grupe [[King Crimson]] Johnom Wettonom, te bubnjarom Carl Palmerom iz [[Emerson, Lake & Palmer]]. Chris Squire i Alan White su nastavili da rade zajedno, u početku snimanja sa [[Jimmy Page|Jimmyjem Pageom]] za rock grupu [[XYZ (rock grupa)|XYZ]] (sastavljenu od bivših članova grupa Yes i [[Led Zeppelin]]) u proljeće 1981. godine. Ovoj grupi je trebao da se pridruži pjevač [[Robert Plant]], ali je on izgubio entuzijazam za ovaj projekat navodeći svoje žaljenje zbog nedavno preminulog bubnjara Led Zeppelina [[John Bonham|Johna Bonhama]]. Kratkoročna grupa XYZ je napravila nekoliko demo snimaka, čiji će se dijelovi pojaviti u pjesmama grupe ''The Firm'' koju je predvodio Jimmy Page i na budućim Yes pjesmama "Mind Drive" i "Can You Imagine?". Krajem 1981. Squire i White objavili su "Run with the Fox", božićni singl sa Squireom kao pjevačem koji su dobili radio emitovanje tokom 1980-ih i ranih 1990-ih tokom božićnih perioda. Drugi Yes kompilacijski album, [[Classic Yes (Yes)|Classic Yes]], objavljen je u novembru 1981. godine.<ref name="allmusicalbumchart">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/yes-mn0000685647/awards|title=Yes Billboard Albums |website=Allmusic|access-date=21. 9. 2017}}</ref> === 1982-88: Cinema, ponovno okupljanje grupe Yes, 90125, i Big Generator === Godine 1982. Phil Carson iz izdavačke kuċe Atlantic Records predstavio je Chrisu Squireu i Alanu Whiteu gitaristu i pjevača [[Trevor Rabin|Trevora Rabina]], koji je prvobitno postao poznat kao muzičar [[Južnoafrička Republika|južnoafričke]] supergrupe [[Rabbitt (grupa)|Rabbitt]]. Nakon odlaska iz ove grupe izdao je tri solo albuma, radeći kao producent i čak ukratko razmišljajući o članstvu u grupi [[Asia (grupa)|Asia]]. Njih trojica udružili su se u novu grupu pod nazivom ''Cinema'', za koju je Squire regrutirao klavijaturistu iz prve postave grupe Yes, Tonyja Kayea. Uprkos prisustvu tri muzičara iz grupe Yes, Cinema nije prvobitno zamišljena da bude nastavak Yes-a, te su ušli u studio da snime debitantski album kao potpuno nova grupa. Iako su Trevor Rabin i Chris Squire u početku bili glavni pjevači na ovom muzičkom projektu, Trevor Horn je kratko bio doveden u grupu Cinema kao potencijalni pjevač, ali je ubrzo odlučio da postane producent grupe. Trevor Horn je ima dobru saradnju sa ovom grupom. Međutim, njegovi sukobi sa Tonyjem Kayeom (komplikovano činjenicom da je Trevor Rabin svirao većinu klavijatura tokom snimanja) doveli su do Kayeovog odlaska nakon šest mjeseci probe.<ref name="innerviewsrabin2004">{{cite web|url=http://www.innerviews.org/inner/rabin.html|title=Trevor Rabin – Capturing adrenaline |publisher=Innerviews.org|access-date=22. 9. 2017}}</ref> U međuvremenu, Squire se susreo sa Jonom Andersonom (koji je nakon što je napustio Yes, objavio dva solo albuma i imao uspjeha s [[Jon and Vangelis]] projektom) na zabavi u Los Angelesu i odsvirao mu demo pjesme grupe Cinema. Anderson je pozvan da se pridruži muzičkom projektu kao glavni pevač i pridružio se u aprilu 1983. tokom posljednjih nekoliko sedmica snimanja, imajući relativno malo kreativnog doprinosa ovom projektu, osim dodavanja svojih vokala i ponovnog pisanja nekih tekstova. Na prijedlog rukovoditelja izdavačke kuće, Cinema je promijenila ime u Yes u junu 1983. Trevor Rabin se u početku usprotivio tome, jer je sada otkrio da se nehotice pridružio ponovnom okupljanju značajne muzičke grupe od koje se mnogo očekivalo, umjesto da pomogne u pokretanju nove grupe.<ref>{{cite web|url=http://www.scoremagacine.com/Entrevistas_eng_det.php?Codigo=19|title=Web dedicada a la Música de Cine y Bandas Sonoras|publisher=ScoreMagacine.com|date=22. 9. 2005|access-date=22. 9. 2017|archive-date=5. 7. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705221320/http://www.scoremagacine.com/Entrevistas_eng_det.php?Codigo=19|url-status=dead}}</ref> Međutim, prisustvo četiri bivša člana grupe Yes (troje od njih su bili osnivači, uključujući i istaknutog pjevača) sugerisali su da je promjena imena bila dobra komercijalna strategija. Novi album obilježio je radikalnu promjenu u stilu jer je obnovljeni Yes usvojio [[pop rock]] zvuk koji je pokazao malo od njihovih progresivnih korijena. Ova inkarnacija grupe ponekad se neformalno naziva "Yes-West", odražavajući novu bazu ove grupe u Los Angelesu, a ne u Londonu. Grupa Yes je objavila svoj povratnički album [[90125 (Yes)|90125]] (nazvan po svom serijskom broju kataloga na Atco Records) u novembru 1983. godine. Uskoro je postao njihov najprodavaniji album, kojeg je Američka izdavačka industrija ''RIAA'' kao trostruki platinum album sa 3 miliona prodatih primjeraka u SAD-a. Ovim album grupa Yes se predstavila u novom svjetlu za mlađe slušaoce. Pjesma "Owner of a Lonely Heart" ([[Bosanski jezik|bosanski]]: "Vlasnik usamljenog srca") bila je na vrhu liste [[Mainstream Rock Tracks chart|Hot Mainstream Rock Tracks]] četiri sedmice, i dostigla je na prvo mjesto na ''Billboard Hot 100'' singl ljestvici. Bio je to jedini singl grupe Yes koji je to uspio da ostvari i da ostane dvije sedmice tokom januara 1984. na vrhu ove ljestvice. Tony Kayeva kratkotrajna zamjena na klavijaturama, [[Eddie Jobson]], nakratko se pojavio na originalnom videu, koji je bio uređen koliko god je to bilo moguće nakon što je Tony Kaye nagovoren da se vrati u grupu Yes.<ref>{{cite web|url=http://www.yesfans.com/archive/index.php/t-36085.html|title=Why I did not join Yes – by Eddie Jobson [Archive&#93; – Yesfans.com: The place for YES fans since 2001|publisher=Yesfans.com|date=20. 2. 2004|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Godine 1984. singlovi "Leave It" i "It Can Happen" su dostigli broj 24, odnosno 57 na ljestvicama popularnosti. Grupa Yes je dobila samo Grammy nagradu za najbolju rock instrumentalnu izvedbu 1985. godine za dvominutnu pjesmu "Cinema".<ref>{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=7CQEAAAAMBAJ&pg=PT151&lpg=PT151&dq#v=onepage&q&f=false|title=27th Annual Grammy Awards Final Nominations|date=26. 1. 1985|access-date=12. 2. 2011|volume=97|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|page=78|website=Billboard|issn=0006-2510|issue=4}}</ref> Također su bili nominovani za nagradu za najbolju pop muziku dueta ili grupe sa pjevanjem sa pjesmom "Owner of a Lonely Heart", kao i za najbolju rok izvedbu dueta ili grupe sa nagradom za pjevanje na albumu 90125.<ref>{{cite news|url=http://articles.chicagotribune.com/1985-02-22/entertainment/8501100896_1_terry-britten-vocal-purple-rain|title=And What's Your Line on the Winners?|date=22. 2. 1985|newspaper=The Chicago Tribune|access-date=22. 9. 2017|archive-date=2. 7. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702235556/http://articles.chicagotribune.com/1985-02-22/entertainment/8501100896_1_terry-britten-vocal-purple-rain|url-status=dead}}</ref> Turneja grupe Yes tokom 1984. – 1985. bila je najunosnija u njihovoj historiji, sa koje je snimljen [[9012Live:The Solos (Yes)|9012Live:The Solos]], koncertni film u režiji [[Steven Soderbergh|Stevena Soderbergha]] sa dodatnim specijalnim efektima koje je uradila animacijska kuċa [[Charlex]] iz New York Cityja, koji je koštao 1 milion dolara. Grupa Yes je 1985. objavila 'mini-LP pod nazivom ''9012Live: The Solos'', koji je dobio nominaciju za drugu nagradu Grammy u kategoriji najbolje rock instrumentalne izvedbe za solo pjesmu Chrisa Squirea "Amazing Grace".<ref>{{cite web|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1987/grammys.htm|title=29th Grammy Awards – 1987|publisher=Rock on the Net|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Članovi grupe Yes su počeli sa snimanjem svog dvanaestog albuma, [[Big Generator (Yes)|Big Generator]] 1986. godine. Tokom snimanja bilo je mnogo prekide zbog upotrebe više lokacija za snimanje u [[Italija|Italiji]], Londonu i Los Angelesu, kao i međuljudskih problema između Trevora Rabina i Trevora Horna, koji su odložili pravovremeni završetak snimanja ovog albuma. Na kraju, Trevor Rubin je preuzeo završnu produkciju, a album je objavljen u septembru 1987. Odmah po njegovom objavljivanju počeo je dosta da se sluša u radio emisijama, a prodaja je dostigla broj 17 u Velikoj Britaniji i broj 15 u SAD-a. [34] Big Generator je dobio nominaciju za drugu nagradu Grammy u kategoriji najbolje rock izvedbe dueta ili grupe s pjevanjem 1988. godine. Također, ostvario je platinumski tiraž sa ​​više od milion prodatih primjeraka.<ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=CeslAAAAIBAJ&sjid=ZfwFAAAAIBAJ&pg=6885,4044707&dq|title=Irish rockers among Grammy nominees|date=15. 1. 1988|author=Larry McShane|website=[[The Telegraph (Nashua)|The Telegraph]]|publisher=Telegraph Publishing Company|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Singl "Love Will Find a Way" je na vrhu ''Mainstream Rock charta'', dok je "Rhythm of Love" dostigao broj 2 i "Shoot High Aim Low" broj 11. [34] Turneja 1987. – 1988. završila je nastupom u ''Madison Square Gardenu'' 14. maja 1988. u sklopu 40. godišnjice Atlantic Recordsa. === 1988-95: ABW&H, Union, i Talk === Do kraja 1988 godine, Jon Anderson se osjećao zapostavljeno zbog muzičkog pravca "Yes-West" postave. Krajem 1988 je ponovo napustio ovu grupu tvrdeći da nikad ne bi ostao u Yes-u samo zbog novca, i na godišnjem odmoru u [[Montserrat]]u je započeo solo muzički projekat kom se prikljućio [[Steve Howe]], te Bill Bruford i Rick Wakeman što je budilo nadu da bi se moglo desiti ponovno okupljanje "klasičnog Yes-a". U početku muzičari grupe Yes su izabrali kočlegu Billa Bruforda iz [[King Crimson]]a, [[Tony Levin]]-a kao bas gitaristu i umjesto da idu sa Yes imenom, grupa je išla pod imenom, "Anderson, Wakeman, Bruford & Howe", odnosno ABW&H. Njihov prvi album, jednostavno nazvan po imenu grupe, izdat je juna 1989. na njemu je bio snimljen video hit "Brother of Mine." Kasnije se ispostavilo da nisu svi snimali zajedno. Pjevač Jon Anderson je jednom izjavio da su on i producent Chris Kimsey zajedno sastavili svoje pojedinačne muzičke snimke odvojeno od grupe. Gitarista Steve Howe je bio razočaran sa miksanjem tokom snimanja i svojim pojačalom, iako je verzija pjesme "Fist of Fire" sa više njegovih gitara ostala netaknuta, te se pojavila na albumu sastavljenom od 5 [[Compact disc|kompaktnih diskova]] pod nazivom [[In a Word (Yes)|In a Word]] objavljenom 2002. godine. ABW&H su išli na turneju 1989. i 1990. godine pod imenom, "An Evening of Yes Music." Pored Tony Levina na turneji su gostovali Milton McDonald kao drugi gitarista i Joel Coelback kao drugi klavijaturista. 1993. izdaju živi album, [[An Evening of Yes Music Plus]], na kojem je [[Jeff Berlin]] mijenjao Tony Levina zbog njegove bolesti. Turneja je bila problematična zbog sudskog spora između izdavačke kuċe Atlantic Records i "Yes-West" sastava zbog zloupotrebe imena grupe Yes na promocionalnom materijalu, te naziva turneje. Nakon turneje, ABWH se vraċaju u studio da snime svoj drugi album, probno nazvan "Dialogue." Međutim, nakon slušanja nekih pjesama sa ovog albuma, izdavačka kuča [[Arista Records]] odbila je da objavi ovaj album smatrajuċi da su pjesme slabe i savjetovala im je da pronađu druge tekstopisce koji bi im mogli dati potencijalan hit singl. Tada je Anderson kontaktirao Trevora Rabina i objasnio mu problem. Rabin je zatim poslao Jonu Andersonu 4 nove pjesme, sa pismom da ABWH može imati jednu pjesmu ako obećaju da ċe vratiti ostale tri. Direktori Arista Records-a saslušali su pjesme i htjeli svih ćetiri, ali Tevor Rabin nije na to pristao. U međuvremenu, preostali ćlanovi "Yes-West" postave su tražili zamjenu za Jona Andersona. Grupa "Yes-West" radila je na nastavku snimanja albuma [[Big Generator (Yes)|Big Generator]] i bila je u potrazi za novim pjevačem, a moguċi kandidati za ovo mjesto su bili: bivši gitarista i pjevač grupe [[Supertramp]], [[Roger Hodgson]]. Grupa "Yes-West" je čak radila i sa pjevačem grupe [[Kansas (grupa)|Kansas]] [[Steve Walsh]]om, te sa pjevačem grupe [[World Trade]], [[Billy Sherwood]]om i [[Robbie Neville]]om. Steve Walsh je ostao samo jedan dan, ali se Sherwood dobro uklopio sa ostalim ćlanovima grupe "Yes West" sa kojima je nastavio pisanje pjesama. Izdavačka kuċa Artista Records je tada predložila da se 4 pjesme dodaju na novi album i zajedno sa pjevačem Jonom Andersonom snimi pod starim imenom, Yes. Album [[Union (Yes)|Union]], trinaesti je album grupe Yes i izdat je krajem aprila 1991. Album su snimili Yes-West i ABWH, ali na njemu ne sviraju svih osam ćlanova istovremeno. Jon Anderson je otpjeva sve pjesme na ovom albumu, dok je Chris Squire otpjevao prateći vokal na nekim pjesmama ABW&H-a, a Tony Levin je gostovao kao bas gitarista na svim pjesmama sa ovog albuma. Pjesma "Masquarade" je 1992. bila predložena za Grammy nagradu u kategoriji najbolje instrumentalne rock izvedbe.<ref>{{cite news|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920108&slug=1469119|title=Grammy Nominations Span Streisand, Seal, Seattle Symphony|date=8. 1. 1992|access-date=12. 2. 2011|website=[[The Seattle Times]]|publisher=[[The Seattle Times Company]]|archive-date=26. 9. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926021735/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19920108&slug=1469119|url-status=dead}}</ref> Pjesma "Lift me Up" dostigla je vrh Rock ljestvice popluarnosti maja 1991., a pjesma "Saving my Heart" došla do 9. mjesta najslušanijih pjesama u jesen 1991.<ref name="allmusicalbumchart"/> Skoro svi članovi ove grupe su otvoreno izrazili svoje nezadovoljastvo sa muzičkim konceptom na albumu ''Union'', a Bill Bruford ga je potpuno odbacio. Rick Wakeman nije mogao da prepozna svoje sviračke dijelove, pa je zbog toga bacio svoj primjerak ovog albuma kroz prozor svoje limuzine. Od tada ga je prozvao "onion" (bosanski: luk), zbog toga što uvijek zaplače kad pomisli na ovaj album. Producent [[Jonathan Ellias]] je nekoliko godina kasnije u razgovoru sa novinarima izjavio da su on i Jon Anderson bili svjesni o učešċu studijskih muzičara na snimanju ovog albuma. Dodao je i da su njih dvojica bili ti koji su pozvali studijske muzičare na snimanje albuma "Union", jer je svađa među članovima grupe Yes sprječavala napredak nastavak rada na tom muzičkom projektu.<ref>{{cite web|author=Henry Potts|url=http://www.bondegezou.co.uk/iv/jeinterview.htm|title=Bondegezou.co.uk|publisher=Bondegezou.co.uk|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Album je uprkos tome bio prodat u 1.5 miliona primjeraka širom svijeta i dostigao 7. mjesto popularnosti na ljestvicama popularnosti u Velikoj Britaniji i 15. u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> Nakon izdavanja albuma ''Union'' slijedila je koncertna turneja tokom 1991. - 1992. godine, koja je ujedinila svih osam članova ove grupe na pokretnoj kružnoj bini. Nakon završetka turneje, Bill Bruford je odlučio da prekine saradnju sa grupom Yes i vratio se svom jazz projektu [[Earthworks (album)|Earthworks]]. [[Datoteka:Trevor Rabin July 2017.jpg|thumb|desno|200px|Trevor Rabin se pridružio grupi tokom njihovog ponovnog okupljanja 1983. i ostao je sve do 1994. godine kada je odlučio postati filmski kompozitor. Od tada je postao član Yes zajedno sa Jonom Andersonom i Rickom Wakemanom.]] Godine 1993. objavljen je album [[Symphonic Music of Yes]], sa orkestriranim verzijama Yes pjesama koje je aranžirao [[David Palmer]]. Steve Howe, Bill Bruford i Jon Anderson su učestvovali na snimanju ovog albuma, a pridružio im se i [[Londonski filharmonijski orkestar]], [[English Chamber Orchestra]] i ''London Community Gospel Choir''. Naredni studijski album grupe Yes, kao i kod albuma ''Union'', osmislila je njihova diskografska kuća, a ne samo Yes. Izdavačka kuċa ''Victory Music'' se obratila Rabinu sa prijedlogom da napravi album isključivo sa muzičkom postavom ''90125''. Trevor Rabin se u početku usprotivio tako što je zatražio da se uključi i Rick Wakeman. Započeo je da snima album u svom domu, koristeći tada pionirski koncept digitalnog kućnog studija koristeċi pri tom materijal koji su napisali on i Jon Anderson. Novi album je ušao u produkciju 1993., ali je Wakemanova saradnja konačno otkazana, jer je njegovo odbijanje da napusti njegovo dugogodišnje rukovodeċe mjesto u okviru grupe Yes stvaralo nepremostive pravne probleme. Album [[Talk (Yes)|Talk]] je objavljen u martu 1994. i bio je četrnaesto studijsko izdanje grupe Yes. Omot albuma je dizajnirao pop umjetnik Peter Max. Muziku na ovom albumu je uglavnom komponovao i izveo Trevor Rabin, dok su ostali članovi grupe slijedili njegove pjesme na svojim muzičkim instrumentima.<ref name=ultimateclassicrock>{{cite web|url=http://ultimateclassicrock.com/yes-talk/|author=Jeff Giles|title=Revisiting Yes’ Confused 1994 Album, ‘Talk’|date=21. 3. 2014|access-date=22. 9. 2017}}</ref> On je digitalno snimio i producirao album zajedno sa inženjerom Michaelom Jayem, koristeći 3.4 [[Gigabajt|GB]] prostora za pohranu tvrdog diska podijeljenog među četiri umrežena [[Apple Macintosh]] računara koji izvode [[Digital Performer]]. Talk je prvi album koji je ikada snimljen s takvim softverom. Album je spojio elemente rock muzike pogodne za [[radio]] emitovanje sa strukturalno ambicioznim pristupom preuzetim iz progresivnog muzičkog stila grupe Yes, sa petnaestominutnom pjesmom "Endless Dream". Album je dostigao 20. mjesto na ljestvicma popularnosti u Velikoj Britaniji i 33. u SAD-a.<ref name="allmusicalbumchart"/> Pjesma "The Calling" stigla je na drugo mjesto na ''Billboard Hot Mainstream Rock Tracks'' ljestvici kao i pjesma "Walls", koju je Rabin napisao s bivšim Supertramp tekstopiscem i suosnivačem Rogerom Hodgsonom, koja je dostigla 24. mjesto.<ref name="allmusicalbumchart"/> Rabin i Hodgson su zajedno napisali mnogo muzičkog materijala i postali bliski prijatelji.<ref name="SomethingElse">{{cite web|url=http://somethingelsereviews.com/2014/12/25/roger-hodgson-yes-trevor-rabin/|title=Roger Hodgson collaboration represents road not taken for Yes: 'One of those things that fizzled out'|publisher=Something Else! Reviews|date=25. 12. 2014|access-date=22. 9. 2017}}</ref> Yes je izvela pjesmu "Walls" u kasnovečernjoj emisiji [[Late Show with David Letterman]] 20. juna 1994. godine. Koncertna turneja iz 1994. godine (za koju je grupa Yes uključila dodatnog muzičara Billyja Sherwooda na gitari i klavijaturama) koristio je zvučni sistem koji je razvio Trevor Rabin pod nazivom ''Concertsonics'' koji je omogućio publici smještenu u određenim prostorima za sjedenje da podesi prenosive FM radio stanice na određenu frekvenciju, tako da su mogli čuti koncert sa slušalicama.<ref>{{Cite news|url=http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-05/entertainment/9408030535_1_rabin-headphones-band|date=5. 8. 1994|author=Parry Gettelman|work=Orlando Sentinel|access-date=22. 9. 2017|title=Yes Mines Cutting Edge Of Sound|archive-date=30. 6. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630195723/http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-05/entertainment/9408030535_1_rabin-headphones-band|url-status=dead}}</ref> Početkom 1995. godine nakon turneje, Rabin, osjećajući da je ostvario svoje najviše ambicije s albumom Talk, žalio se na svoj razočaravajući prijem kao "jednostavno nije bilo ono što su ljudi željeli čuti u to vrijeme." Na kraju koncertne turneje je izjavio da je završio rad sa grupom Yes i vratio se u Los Angeles gdje se usredsredio na komponiranje muzike za [[film]]ove.<ref name=ultimateclassicrock/> Tony Kaye je također napustio Yes kako bi se bavio drugim muzičkim projektima. === 1995. do danas === Ponovo dolazi do okupljanja grupe Yes u staroj postavi s Andersonom, Squireom, Howeom, Wakemanom i Whiteom. Godine 1996. i 1997. objavljena su dva albuma sa tada najnovijim koncertnim snimcima i novim studijskim zapisima, koji su najavili povratak na progresivni rock iz 1970-ih. Rick Wakeman je dao svoj doprinos iz daljine na novom studijskom albumu i učestvovao na tri koncerta snimljenim na albumu Keys to Ascension. Nakon dva albuma [[Keys to Ascension (Yes)|Keys to Ascension]] i [[Keys to Ascension 2 (Yes)|Keys to Ascension 2]] i jednog pod nazivom ''Know-Tour'' prvo je otkazao novu turneju, a zatim je ponovo napustio rad u grupi Yes. Slijedili su ga Billy Sherwood (gitara) i Igor Khoroshev (klavijature). [[Datoteka:Yes 19980619.jpg|thumb|250px|lijevo|Koncertni nastup grupe Yes u junu 1998.]] [[Pop]] album [[Open Your Eyes (Yes)|Open Your Eyes]], prvobitno namijenjen izdanju pod nazivom sporednog muzičkog projekta Chris Squire i Byllija Sherwooda pod nazivom ''Conspiracy'' u posljednjem trenutku je preinačen u novi Yes album.<ref>{{cite news|url=http://articles.dailypress.com/2000-07-26/news/0007260043_1_guards-battery-sexually|title=Yes Keyboardist Needs To Keep His Hands On The Keys|work=The Washington Post|publisher=Daily Press|date=26. 7. 2000|access-date=22. 9. 2017|archive-date=30. 6. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630160439/http://articles.dailypress.com/2000-07-26/news/0007260043_1_guards-battery-sexually|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.pollstar.com/article/touchy-feely-musician-gets-slapped-11021|title=Touchy-Feely Musician Gets Slapped|magazine=Pollstar|date=26. 7. 2000|access-date=22. 9. 2017|archive-date=15. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215022452/https://www.pollstar.com/article/touchy-feely-musician-gets-slapped-11021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zenponies.com/yitp/2000/jul/jul28_00.html|title=Yes in the Press|publisher=Zenponies.com|date=28. 7. 2000|access-date=21. 9. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033404/http://zenponies.com/yitp/2000/jul/jul28_00.html|archive-date=4. 3. 2016|url-status=dead}}</ref> Tokom turneje pod nazivom ''Open Your Eyes'' 1997. - 98. grupi Yes se ponovo pridružio klavijaturista Igor Khoroshev. Tokom ove muzičke turneje samo nekoliko pjesama sa novog albuma je odsvirano, a najveċa pažnja je posveċena pjesmama sa starijih albuma. U septembru 1999. objavljuju novi studijski album pod nazivom [[Ladder (Yes)|Ladder]], sa kojim su pokušali da privuku pažnju njihovih slušalaca kombinacijom njihove verzije pop muzike iz 1980-ih spajajuċi je sa progresivnom rock muzikom iz 1970-ih (Roger Dean je uradio omot albuma). Međutim, oba ova pokušaja da s albumima Open Your Eyes i Ladder budu komercijalno uspješni. Ubrzo zatim, grupu napuštaju Sherwood i Khoroshev. Prvi put u svojoj historiji grupa Yes je 2001. objavila album bez vlastitog klavijaturiste. Album pod nazivom [[Magnification (Yes)|Magnification]] je bio uspješan pokušaj spajanja rock muzičkih instrumenata i simfonijskog [[Orkestar|orkestra]], iako nije bio uspješan na listama najslušanijih albuma. Uslijedila je Yes simfonijska turneja od jula do decembra 2001. u kojoj je grupa Yes predstavljena uz orkestralnu podršku. Njihova dva koncertna nastupa u [[Amsterdam]]u objavljena su na njihovom dvostrukom [[DVD]]. 2002. godine, Rick Wakeman je odlučio da se pridruži grupi Yes po peti put. Redovno su nastupali u SAD-a i Evropi u staroj postavi Anderson, Howe, Squire, Wakeman i White, a 14. jula 2003. nastupili su i na [[Montreux Jazz Festival]]u (snimljenom u seriji Live at Montreux). Nakon toga muzičke aktivnosti grupe Yes su utihnule, iako su njihovi članovi bili veoma aktivni u ostvarivanju sopstvenih solo muzičkih projekata.<ref name="billboard03">{{cite journal|title=''Billboard'' Spotlight: Yes 35th Anniversary|url=https://books.google.com/?id=0REEAAAAMBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|magazine=Billboard|date=1. 11. 2003|pages=45–46, 48–50, 55–59|publisher=Nielsen Business Media Inc}}</ref> Tokom tog perioda članovi grupe Yes su uvijek bili u razgovoru o snimanju novog zajedničkog albuma, kao i filmskog projekta sa engleskim umjetničkim komentatorom Rogerom Deanom ili čak o raspadu grupe. U proljeće 2007. godine, međutim, postalo je poznato da postoje planovi za svjetsku turneju 2008. godine povodom 40. godišnjice postojanja ove grupe. Koncerti su najavljeni u [[Istočna Evropa|istočnoj Evropi]] (posebno u [[Prag]]u) i Sjevernoj Americi (uz mogućnost održavanja koncerta i u [[Meksiko|Meksiku]]). Između ostalog, činilo se da je dugo odsustvo grupe Yes na pozornici bilo manje zbog zdravstvenih problema Andersona (i Wakemana), nego zbog Andersonovog duhovnog vođe, "Božanske Majke" Audrey Kitagawa, koja je, kako sam kaže, pomažući mu da se "pogleda u četvrtu dimenziju", snažno savjetovala da ne nastupa uživo prije 2008. godine. Anderson je ovom izjavom dao razlog za njegovo otkazivanje nastupa na ''PG školi rok muzike'' u julu 2007. godine, a ljudi su čuli slične stvari od njega i ranije. U međuvremenu, zbog nezadovoljstva mnogih slušalaca (i ostalih članova grupe, posebno Howea, Squirea i Whitea), menadžment se suzdržao od ove izjave i vratio zdravstvene razloge u igru. Povratnička turneja zakazana za ljeto 2008. otkazana je 4. juna zbog Andersonovih zdravstvenih problema. Nekoliko sedmica ranije, bio je hospitaliziran s akutnim [[Astmatični napad|napadom astme]] i liječnici su ga savjetovali da ne ide na koncertne turneje. U septembru 2008, objavljeno je da će Benoît David, pjevač [[Kanada|kanadskog]] "''Yes cover benda''" "''Close to the Edge''" i umjetnička rock grupa "''Mystery''", zamijeniti Andersona na budućim koncertnim turnejama.<ref>{{cite web|url =http://www.progrock-dt.de/neuigkeiten/neuer-yes-saenger-gefunden progrock-dt.de|title =Neuer Yes saenger gefunden progrock|work =progrock-dt.de|access-date=16. 7. 2019|archive-url =https://web.archive.org/web/20140911190855/http://www.progrock-dt.de/neuigkeiten/neuer-yes-saenger-gefunden|archive-date=11. 9. 2014|url-status =dead}}</ref> U oktobru 2009. konačno je započela dugo planirana povratnička koncertna turneja. Rick Wakeman, koji poput Andersona iz zdravstvenih razloga nije mogao nastupati, trebao ga je zamijeniti njegov sin Adam, ali je morao otkazati zbog vremenskih ograničenja. Konačno, njegov najmlađi sin, Oliver, preuzeo je posao svog oca. Anderson je zamijenjen kako je objavio Benoit David. Zbog odsustva Andersona, grupa Yes je prvi put imala priliku da svira dijelove albuma koje prvobitno nije otpjevao Anderson. Grupa Yes se ponovo okupila zbog snimanja novog albuma pod nazivom [[Fly from Here (Yes)|Fly from Here]] koji je objavljen u julu 2011. Umjesto Olivera Wakemana u grupu je ponovo došao Geoff Downes, a producent je bio Trevor Horn.<ref>{{cite web | url=http://www.dprp.net/wp/?p=1222 | title=Oliver Wakeman sheds some light on the Yes situation | date=7. 4. 2011 | access-date=14. 4. 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150701030443/http://www.dprp.net/wp/?p=1222 | archive-date=1. 7. 2015 | url-status=dead }}</ref> Naslovna pjesma s albuma, We Can Fly from Here, dolazi iz dramskih snimaka, ali još nije bila objavljena na studijskom albumu. U februaru 2012., Chris Squire je objavio da je Benoit David također napustio Yes iz zdravstvenih razloga, a Jon Davison (Glass Hammer) je zauzeo njegovo mjesto. Dva bivša člana Rick Wakeman i Jon Anderson u međuvremenu rade na zajedničkom projektu "ARW" sa Trevorom Rabinom, jer su prvi snimci završeni. Jedan od osnivača grupe Yes, Chris Squire, umro je od [[Leukemija|leukemije]] 28. juna 2015.<ref>{{Cite web|url =http://www.dprp.net/wp/?p=4849|title =DPRP: Exclusive: Yes recruit another new singer|work =dprp.net|access-date=9. 2. 2012|archive-url =https://web.archive.org/web/20140203172837/http://www.dprp.net/wp/?p=4849|archive-date=3. 2. 2014|url-status =dead}}</ref> U decembru 2016. godine, Yes je počašćen uvrštavanjem u [[Rock and Roll kuċa slavnih|Rock and Roll kuċu slavnih]]. Zvanični događaj održan je 7. aprila 2017.<ref>{{Cite web|url =https://www.rockhall.com/class-2017-inductions|title =Your official Rock Hall class of 2017 roster.|work =rockhall.com|access-date=16. 7. 2019|archive-url =https://web.archive.org/web/20170313035950/https://www.rockhall.com/class-2017-inductions|archive-date=13. 3. 2017|url-status =dead}}</ref><ref>{{Cite web| url =http://www.newsweek.com/yes-joins-heroes-rock-roll-hall-fame-581008|title =Yes joins its 'heroes’ in the Rock and Roll Hall of Fame|work =newsweek.com|access-date=15. 6. 2017}}</ref><ref>{{Cite web| url =https://www.youtube.com/watch?v=t1-NsnlPc54|title = Roundabout Live at Rock and Roll Hall of Fame|work =youtube.com|access-date=16. 7. 2019}}</ref> Iste godine ova grupa je proslavila ponovno okupljanje sa živim koncertima širom Velike Britanije za 50. godišnjicu postojanja ove grupe. Tako su Jon Anderson, Trevor Rabin, Rick Wakeman, Lee Pomeroy i Lou Molino III zajedno nastupili u koncertnoj dvorani ''O2 Apollo Manchester''.<ref>{{Cite web| url =https://www.3sat.de/page/?source=/musik/198632/index.html|title =Live at the Apollo|work =3sat.de|access-date=16. 7. 2019}}</ref> == Diskografija == ;Studijski albumi * ''[[Yes (album)|Yes]]'' (1969) * ''[[Time and a Word]]'' (1970) * ''[[The Yes Album]]'' (1971) * ''[[Fragile]]'' (1971) * ''[[Close to the Edge]]'' (1972) * ''[[Tales from Topographic Oceans]]'' (1973) * ''[[Relayer]]'' (1974) * ''[[Going for the One]]'' (1977) * ''[[Tormato]]'' (1978) * ''[[Drama (album)|Drama]]'' (1980) * ''[[90125]]'' (1983) * ''[[Big Generator]]'' (1987) * ''[[Union]]'' (1991) * ''[[Talk (album)|Talk]]'' (1994) * ''[[Keys to Ascension]]'' (1996) * ''[[Keys to Ascension 2]]'' (1997) * ''[[Open Your Eyes]]'' (1997) * ''[[The Ladder]]'' (1999) * ''[[Magnification]]'' (2001) * ''[[Fly from Here]]'' (2011) * ''[[Heaven & Earth]]'' (2014) *''[[The Quest]]'' (2021) *''[[Mirror to the Sky]]'' (2023) *''Aurora'' (2026) == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Yes}} * [http://www.yesworld.com Yesworld: Službena stranica] * [http://forgottenyesterdays.com Forgotten Yesterdays: A Comprehensive Guide to Yes Shows] * [http://www.progboard.com/en/YES/166 Yes biography, albums reviews and ratings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070129132815/http://www.progboard.com/en/YES/166 |date=29. 1. 2007 }} * [http://www.bondegezou.demon.co.uk/amy_faq.htm alt.music.yes F.A.Q.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005061016/http://www.bondegezou.demon.co.uk/amy_faq.htm |date=5. 10. 2006 }} * [http://www.relayer35.com/Yescography/yesalbum.htm Yes discography] * [http://www.relayer35.com/Yescography/yescat.htm The Yes Catalogue: discography and bibliography] * [http://gnosis2000.net/reviews/yes.htm Reviews of albums from Yes to Drama] * [https://web.archive.org/web/20060221011735/http://www.meg.co.nz/yes.htm Full Circle Tour Melbourne 2003] * [http://www.parallelsband.com Parallels - A Tribute to Yes] * [http://www.yestalk.org YEStalk - YES Discussions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030005216/http://yestalk.org/ |date=30. 10. 2012 }} * [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/brunel/A959952 h2g2 Yes - The Band Edited Guide Entry] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1968.]] [[Kategorija:Britanske muzičke grupe]] ecajzg97idf9jomt2f8rogisi5bh2ye 0 61338 3934765 3630277 2026-10-11T16:04:26Z Guywhowantstorocknroll 185845 Ispravka liste članova. 3934765 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | ime = King Crimson | pozadina = skupina | slika = Uncertain Times Japan Tour 2018 Photo 5 (cropped).jpg | žanr = [[progresivni rok]] | karijera = 1969–1974, 1981–1984, 1994–2008, 2013–2021 | trenutni_članovi = | bivši_članovi = Robert Fripp<br/>Peter Sinfield<br/>Michael Giles<br/>Greg Lake<br/>Ian McDonald<br/>Peter Giles<br/>Ian Wallace<br/>Gordon Haskell<br/>Mel Collins<br/>Boz Barrell<br/>Bill Bruford<br>Jamie Muir<br>John Wetton<br/>David Cross<br/>Tony Levin<br/>Adrian Bellew<br/>Pat Mastelotto<br/>Trey Gunn<br/>Gavin Harrison<br/>Jakko Jackszyk<br/>Bill Rieflin<br/>Jeremy Stacey | izdavač = [[Island Records|Island]], [[Atlantic Records|Atlantic]], [[Vertigo Records|Vertigo]], [[Polydor Records|Polydor]], [[Virgin Records|Virgin]], [[Warner Records]] | porijeklo = [[Velika Britanija]] }} '''King Crimson''' jest [[Progresivni rok|progresivna rok]] grupa osnovana 1968. u [[London]]u, [[Engleska]]. Osnovali su je gitarist [[Robert Fripp]], bubnjar [[Michael Giles]], bas-gitarist i pjevač [[Greg Lake]], saksofonist [[Ian McDonald]] i pjesnik [[Peter Sinfield]]. U početku su bili usredsređeni na dramatičan zvuk obogaćen [[melotron]]om, Ian McDonaldsovim saksofonom i flautom, te kvalitetnim pjevanjem Greg Lakea. Njihov debitantski album, ''"[[In the Court of the Crimson King]]"'' (1969), ostaje njihovo komercijalno najuspješnije i najutjecajnije djelo, sa snažnom mješavinom džeza, klasične i eksperimentalne muzike. Zajedno s progresivnom rok muzikom, crpe inspiraciju iz širokog spektra muzičkih stilova poput: [[džez]]a, [[Klasična muzika|klasične muzike]], [[Novi val|novog vala]], [[heavy metal]]a, folk muzike, [[gamelan]]a, [[Eksperimentalna muzika|elsperimentalne]] i [[Industrijska muzika|industrijske muzike]]. King Crimson je imao veliki utjecaj na progresivni rok pokret ranih 1970-ih, među kojima i savremenike kao što su [[Yes (grupa)|Yes]] i [[Genesis]], a do danas nastavljaju da inspirišu novije generacije umjetnika iz više muzičkih žanrova. Iako se tokom svih ovih godina sastav uveliko izmijenio i do danas održavaju koncerte i snimaju albume, a stekli su i veliki broj poštovalaca njihove muzike.<ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/king-crimson-interview-writing-21st-century-schizoid-man-891600/|title= ''King Crimson’s ’21st Century Schizoid Man’: Inside Prog’s Big Bang''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/robert-fripp-interview-king-crimson-tour-david-bowie-kanye-west-820783/|title= ''The Crimson King Seeks a New Court''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref> ==Diskografija== ;Studijski albumi * ''[[In the Court of the Crimson King]]'' (1969) * ''[[In the Wake of Poseidon]]'' (1970) * ''[[Lizard]]'' (1970) * ''[[Islands]]'' (1971) * ''[[Larks' Tongues in Aspic]]'' (1973) * ''[[Starless and Bible Black]]'' (1974) * ''[[Red (album)|Red]]'' (1974) * ''[[Discipline]]'' (1981) * ''[[Beat]]'' (1982) * ''[[Three of a Perfect Pair]]'' (1984) * ''[[THRAK]]'' (1995) * ''[[The Construkction of Light]]'' (2000) * ''[[The Power to Believe]]'' (2003) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20070929001448/http://www.krimson-news.com/ Krimson News] {{Commonscat}} [[Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1968.]] [[Kategorija:Progresivni rock]] [[Kategorija:Britanske muzičke grupe]] 02es3znpn6c2f2djuk83wcd3yg4ld9t 3934766 3934765 2026-10-11T16:07:08Z Guywhowantstorocknroll 185845 3934766 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | ime = King Crimson | pozadina = skupina | slika = Uncertain Times Japan Tour 2018 Photo 5 (cropped).jpg | žanr = [[progresivni rok]] | karijera = 1969–1974, 1981–1984, 1994–2008, 2013–2021 | trenutni_članovi = | bivši_članovi = Robert Fripp<br/>Peter Sinfield<br/>Michael Giles<br/>Greg Lake<br/>Ian McDonald<br/>Peter Giles<br/>Ian Wallace<br/>Gordon Haskell<br/>Mel Collins<br/>Boz Barrell<br/>Bill Bruford<br>Jamie Muir<br>John Wetton<br/>David Cross<br/>Tony Levin<br/>Adrian Bellew<br/>Pat Mastelotto<br/>Trey Gunn<br/>Gavin Harrison<br/>Jakko Jakszyk<br/>Bill Rieflin<br/>Jeremy Stacey | izdavač = [[Island Records|Island]], [[Atlantic Records|Atlantic]], [[Vertigo Records|Vertigo]], [[Polydor Records|Polydor]], [[Virgin Records|Virgin]], [[Warner Records]] | porijeklo = [[Velika Britanija]] }} '''King Crimson''' bila je [[Progresivni rok|progresivna rok]] grupa osnovana 1968. u [[London]]u, [[Engleska]]. Osnovali su je gitarist [[Robert Fripp]], bubnjar [[Michael Giles]], bas-gitarist i pjevač [[Greg Lake]], saksofonist [[Ian McDonald]] i pjesnik [[Peter Sinfield]]. U početku su bili usredsređeni na dramatičan zvuk obogaćen [[melotron]]om, Ian McDonaldsovim saksofonom i flautom, te kvalitetnim pjevanjem Greg Lakea. Njihov debitantski album, ''"[[In the Court of the Crimson King]]"'' (1969), ostaje njihovo komercijalno najuspješnije i najutjecajnije djelo, sa snažnom mješavinom džeza, klasične i eksperimentalne muzike. Zajedno s progresivnom rok muzikom, crpe inspiraciju iz širokog spektra muzičkih stilova poput: [[džez]]a, [[Klasična muzika|klasične muzike]], [[Novi val|novog vala]], [[heavy metal]]a, folk muzike, [[gamelan]]a, [[Eksperimentalna muzika|elsperimentalne]] i [[Industrijska muzika|industrijske muzike]]. King Crimson je imao veliki utjecaj na progresivni rok pokret ranih 1970-ih, među kojima i savremenike kao što su [[Yes (grupa)|Yes]] i [[Genesis]], a do danas nastavljaju da inspirišu novije generacije umjetnika iz više muzičkih žanrova. Iako se tokom svih ovih godina sastav uveliko izmijenio i do danas održavaju koncerte i snimaju albume, a stekli su i veliki broj poštovalaca njihove muzike.<ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/king-crimson-interview-writing-21st-century-schizoid-man-891600/|title= ''King Crimson’s ’21st Century Schizoid Man’: Inside Prog’s Big Bang''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/robert-fripp-interview-king-crimson-tour-david-bowie-kanye-west-820783/|title= ''The Crimson King Seeks a New Court''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref> ==Diskografija== ;Studijski albumi * ''[[In the Court of the Crimson King]]'' (1969) * ''[[In the Wake of Poseidon]]'' (1970) * ''[[Lizard]]'' (1970) * ''[[Islands]]'' (1971) * ''[[Larks' Tongues in Aspic]]'' (1973) * ''[[Starless and Bible Black]]'' (1974) * ''[[Red (album)|Red]]'' (1974) * ''[[Discipline]]'' (1981) * ''[[Beat]]'' (1982) * ''[[Three of a Perfect Pair]]'' (1984) * ''[[THRAK]]'' (1995) * ''[[The Construkction of Light]]'' (2000) * ''[[The Power to Believe]]'' (2003) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20070929001448/http://www.krimson-news.com/ Krimson News] {{Commonscat}} [[Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1968.]] [[Kategorija:Progresivni rock]] [[Kategorija:Britanske muzičke grupe]] jdlaapa8k68odc42bykf6scd4ohokf6 3934768 3934766 2026-10-11T16:09:42Z Guywhowantstorocknroll 185845 zaboravio sam jednog člana. :) 3934768 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | ime = King Crimson | pozadina = skupina | slika = Uncertain Times Japan Tour 2018 Photo 5 (cropped).jpg | žanr = [[progresivni rok]] | karijera = 1969–1974, 1981–1984, 1994–2008, 2013–2021 | trenutni_članovi = | bivši_članovi = Robert Fripp<br/>Peter Sinfield<br/>Michael Giles<br/>Greg Lake<br/>Ian McDonald<br/>Peter Giles<br/>Andy McCulloch<br/>Ian Wallace<br/>Gordon Haskell<br/>Mel Collins<br/>Boz Barrell<br/>Bill Bruford<br>Jamie Muir<br>John Wetton<br/>David Cross<br/>Tony Levin<br/>Adrian Bellew<br/>Pat Mastelotto<br/>Trey Gunn<br/>Gavin Harrison<br/>Jakko Jakszyk<br/>Bill Rieflin<br/>Jeremy Stacey | izdavač = [[Island Records|Island]], [[Atlantic Records|Atlantic]], [[Vertigo Records|Vertigo]], [[Polydor Records|Polydor]], [[Virgin Records|Virgin]], [[Warner Records]] | porijeklo = [[Velika Britanija]] }} '''King Crimson''' bila je [[Progresivni rok|progresivna rok]] grupa osnovana 1968. u [[London]]u, [[Engleska]]. Osnovali su je gitarist [[Robert Fripp]], bubnjar [[Michael Giles]], bas-gitarist i pjevač [[Greg Lake]], saksofonist [[Ian McDonald]] i pjesnik [[Peter Sinfield]]. U početku su bili usredsređeni na dramatičan zvuk obogaćen [[melotron]]om, Ian McDonaldsovim saksofonom i flautom, te kvalitetnim pjevanjem Greg Lakea. Njihov debitantski album, ''"[[In the Court of the Crimson King]]"'' (1969), ostaje njihovo komercijalno najuspješnije i najutjecajnije djelo, sa snažnom mješavinom džeza, klasične i eksperimentalne muzike. Zajedno s progresivnom rok muzikom, crpe inspiraciju iz širokog spektra muzičkih stilova poput: [[džez]]a, [[Klasična muzika|klasične muzike]], [[Novi val|novog vala]], [[heavy metal]]a, folk muzike, [[gamelan]]a, [[Eksperimentalna muzika|elsperimentalne]] i [[Industrijska muzika|industrijske muzike]]. King Crimson je imao veliki utjecaj na progresivni rok pokret ranih 1970-ih, među kojima i savremenike kao što su [[Yes (grupa)|Yes]] i [[Genesis]], a do danas nastavljaju da inspirišu novije generacije umjetnika iz više muzičkih žanrova. Iako se tokom svih ovih godina sastav uveliko izmijenio i do danas održavaju koncerte i snimaju albume, a stekli su i veliki broj poštovalaca njihove muzike.<ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/king-crimson-interview-writing-21st-century-schizoid-man-891600/|title= ''King Crimson’s ’21st Century Schizoid Man’: Inside Prog’s Big Bang''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.rollingstone.com/music/music-features/robert-fripp-interview-king-crimson-tour-david-bowie-kanye-west-820783/|title= ''The Crimson King Seeks a New Court''|work= rollingstone.com|access-date= 19. 4. 2023}}</ref> ==Diskografija== ;Studijski albumi * ''[[In the Court of the Crimson King]]'' (1969) * ''[[In the Wake of Poseidon]]'' (1970) * ''[[Lizard]]'' (1970) * ''[[Islands]]'' (1971) * ''[[Larks' Tongues in Aspic]]'' (1973) * ''[[Starless and Bible Black]]'' (1974) * ''[[Red (album)|Red]]'' (1974) * ''[[Discipline]]'' (1981) * ''[[Beat]]'' (1982) * ''[[Three of a Perfect Pair]]'' (1984) * ''[[THRAK]]'' (1995) * ''[[The Construkction of Light]]'' (2000) * ''[[The Power to Believe]]'' (2003) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20070929001448/http://www.krimson-news.com/ Krimson News] {{Commonscat}} [[Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1968.]] [[Kategorija:Progresivni rock]] [[Kategorija:Britanske muzičke grupe]] 74bbg01aiy8juxewmineif0v6dwja03 0 65300 3934799 3929430 2026-10-12T06:49:53Z Panasko 146730 3934799 wikitext text/x-wiki {{Infokutija država | zvanično_ime = Ostrva Turks i Caicos | izvorno_ime = | ime_genitiv = | zastava = Flag of the Turks and Caicos Islands.svg | zastava_širina = <!--Za druge mjere (nije potrebno)--> | grb = Coat of arms of the Turks and Caicos Islands.svg | grb_širina = <!--Za druge mjere (nije potrebno)--> | vrsta_simbola = <!--npr. amblem etc. (ako nije grb)--> | uzrečica = | himna = "[[God Save the King]]"{{Efn|"God Save the King" je državna himna na osnovu običaja, a ne zakona, i ne postoji njena zvanično utvrđena verzija. Obično se pjeva samo prva strofa, mada se na državnim i javnim događajima često izvodi i druga.<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}</ref> Riječi "King", "he", "him" i "his", koje se inače koriste, zamjenjuju se riječima "Queen", "she" i "her" kada je monarh žena.}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. -->]]</div> | karta = Turks and Caicos Islands in United Kingdom (special marker).svg | opis_karte = | širina_karte = <!--Za druge mjere (nije potrebno)--> | glavni_grad = [[Cockburn Town]]<ref name=UKOverseasTerritories>{{Cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/946074/UKOTs_Information_Paper.pdf |title=United Kingdom Overseas Territories - Toponymic Information |access-date=12 April 2022 |archive-date=11 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511152307/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/946074/UKOTs_Information_Paper.pdf |url-status=live }}</ref> | glavni_grad_koordinate = | najveći_grad = [[Providenciales]] | službeni_jezik = | sistem_pisanja = | etničke_grupe = | religija = | demonim = | državno_uređenje = [[Zavisna teritorija]] pod [[Ustavna monarhija|Ustavnom monarhijom]] | vrsta_prve_vlasti = [[Britanska monarhija|Monarh]] | vladar_prva_vlast = [[Charles III]] | vrsta_druge_vlasti = Guverner | vladar_druga_vlast = [[Dileeni Daniel-Selvaratnam]] | vrsta_treće_vlasti = Premijer | vladar_treća_vlast = [[Washington Misick]] | zakonodavstvo = [[Parlament ostrva Turks i Kaikos]] | vrsta_prvog_zakonodavstva = | naziv_prvog_zakonodavstva = | vrsta_drugog_zakonodavstva = | naziv_drugog_zakonodavstva = | vrsta_trećeg_zakonodavstva = | naziv_trećeg_zakonodavstva = | vrsta_četvrtog_zakonodavstva = | naziv_četvrtog_zakonodavstva = | vrsta_petog_zakonodavstva = | naziv_petog_zakonodavstva = | tip_suvereniteta = | nota_suvereniteta = | nastanak = | događaj1 = | događaj_datum1 = | događaj2 = | događaj_datum2 = | događaj3 = | događaj_datum3 = | događaj4 = | događaj_datum4 = | događaj5 = | događaj_datum5 = <!--Ima sve do događaj20 i događaj_datum20 --> | nezavisnost = | nezavisnost_priznato = | površina = 948 | po_površini_na_svijetu = | procenat_vode = | stanovnika = 31.458<ref name=StatisticsYearbook2017>{{cite web |url=https://www.gov.tc/stats/latest/publications |title=Year Book of Statistics 2001–2017 |year=2018 |department=Department of Statistics |website=www.gov.tc |publisher=Turks & Caicos Islands Government |page=140 |access-date=5 March 2022 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306041029/https://www.gov.tc/stats/latest/publications |url-status=live }}</ref> | stanovnika_godina = 2012 | po_broju_stanovnika_na_svijetu = | procjena = {{IncreaseNeutral}} 50.828<ref>{{Cite web |url=https://www.gov.tc/stats/statistics/social/5-population |title=Total Population For The Period: 2000-2024p |publisher=Turks & Caicos Islands Department of Statistics |access-date=June 8, 2026}}</ref> | procjena_godina = 2024 | gustoća = 47<ref name=VitalStatistics2020>{{cite web |url=https://www.gov.tc/stats/latest/reports |title=Vital Statistics Report 2020 |year=2021 |department=Department of Statistics |website=www.gov.tc |publisher=Turks & Caicos Islands Government |page=20 |access-date=5 March 2022 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306041027/https://www.gov.tc/stats/latest/reports |url-status=live }}</ref> | po_broju_gustoće_na_svijetu = | bdp_ukupno = US$1,745 milijarde<ref>{{Cite web |title=Gross Domestic Product By Economic Activity In Current Prices: 2015-2024p (In US$'000) |url=https://www.gov.tc/stats/statistics/economic/10-national-accounts |access-date=June 8, 2026 |publisher=Turks & Caicos Islands Department of Statistics }}</ref> | bdp_godina = 2024 | po_broju_bdp_na_svijetu = | bdp_per_capita = | bdp_per_capita_na_svijetu = | bdp_nominalni_ukupno = | bdp_nominalni_godina = | bdp_nominalni_na_svijetu = | bdp_nominalni_per_capita = | bdp_nominalni_per_capita_na_svijetu = | hdi = | hdi_godina = | hdi_nivo = | po_broju_hdi_na_svijetu = | gini = | gini_godina = | gini_nivo = | po_broju_gini_na_svijetu = | valuta = | vremenska_zona = [[UTC−05:00]] | ljetno_računanje_vremena = [[UTC−04:00]] | format_datuma = | najviša_tačka_ime = | najviša_tačka_metara = | najveće_jezero_ime = | najveće_jezero_površina = | najveća_rijeka_ime = | najveća_rijeka_dužina = | nacionalni_dan = | vozacka_strana = lijeva | pozivni_broj = | iso_kod = | internetski_nastavak = [[.tc]] | komentar = }} '''Ostrva Turks i Caicos''' su [[arhipelag]] i predstavljaju jednu od 14 [[Britanske prekomorske teritorije|britanskih prekomorskih teritorija]].<ref>{{Cite web|url=https://globaledge.msu.edu/countries/turks-and-caicos-islands|title=Turks and Caicos Islands: Introduction|website=globaledge.msu.edu|language=en-us|access-date=18. 2. 2025}}</ref> Sastoje se od osam glavnih ostrva, [[Salt Cay]], [[Veliki Turk]], [[Južni Caicos]], [[Istočni Caicos]], [[Središnji Caicos]], [[Sjeverni Caicos]], [[Providenciales]] i [[Zapadni Caicos]]. Ostrva Istočni Caicos i Zapadni Caicos nisu naseljena. Poznata su prvenstveno po turizmu i kao "offshore" finansijski centar. Prema procjeni publikacije *The World Factbook*, broj stanovnika 2023. iznosio je 59.367, što ih čini trećom najvećom britanskom prekomorskom teritorijom po broju stanovnika.<ref name="cia.gov">{{Cite web |title=Turks and Caicos Islands |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turks-and-caicos-islands/ |website=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=5 November 2023 |archive-date=13 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113021418/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turks-and-caicos-islands |url-status=dead }}</ref> Ipak, prema procjeni Odjela za statistiku iz 2022, broj stanovnika iznosio je 47.720.<ref>{{Cite web |title=Population of the Turks and Caicos |url=https://www.visittci.com/nature-and-history/history/population |access-date=23 October 2023 |website=Visit Turks and Caicos Islands |language=en }}</ref> Ostrva se nalaze jugoistočno od ostrva [[Mayaguana]] u lancu ostrva Bahami i sjeverno od ostrva [[Hispaniola]] ([[Haiti]] i [[Dominikanska Republika]]). [[Cockburn Town]], glavni grad od 1766, smješten je na ostrvu Veliki Turk<ref name=UKOverseasTerritories/> oko 1.042&nbsp;km istočno-jugoistočno od [[Miami|Miamija]]. Ukupna kopnena površina ostrva iznosi 430&nbsp;km².{{efn|name=area|Alternativni izvori navode različite podatke o površini ostrva. ''The CIA World Factbook'' daje {{cvt|430|km2}},<ref name="cia.gov"/> [[Evropska unija]] navodi {{cvt|417|km2}},<ref>{{cite web |url=http://ec.europa.eu/development/geographical/regionscountries/countries/country_profile.cfm?cid%3DTC%26type%3Dshort%26lng%3Den |title=EU Relations with Turks and Caicos Islands |access-date=11 December 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928063449/http://ec.europa.eu/development/geographical/regionscountries/countries/country_profile.cfm?cid=tc&type=short&lng=en |archive-date=28 September 2008 }}</ref> a ''Encyclopædia Britannica'' kaže, "Površina pri plimi: 616&nbsp;km²; pri oseki: 948&nbsp;km²".go]] of the Atlantic Ocean and northern [[West Indies]].<ref name="britannica.com">{{cite encyclopedia |last1=Ferguson |first1=James A. |last2=Bounds |first2=John H. |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/610193/Turks-and-Caicos-Islands |title=Turks and Caicos Islands |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=5 March 2022 |archive-date=11 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011075739/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/610193/Turks-and-Caicos-Islands |url-status=live }}</ref> Izvještaj Odjela za ekonomsko planiranje i statistiku Turks i Caicosa navodi iste brojke kao i *Encyclopædia Britannica*, iako su njehove definicije manje jasne.<ref name="depstc.org">{{cite web |url=https://www.depstc.org/stat/economic/ecopdf/envt/TCI%20Physical%20Characteristics.pdf |title=Physical Characteristics |date=25 July 2011 |department=Department of Statistics |publisher=Turks & Caicos Islands Government |access-date=22 March 2017 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200524/http://www.depstc.org/stat/economic/ecopdf/envt/TCI%20Physical%20Characteristics.pdf |archive-date=27 September 2007 }}</ref> }} Ostrva su vijekovima naseljavali pripadnici naroda Lucayan (Taíno). Prvi zabilježeni susret Evropljana s ovim ostrvima dogodio se 1512.<ref name=MinorityRightsGroup>{{cite web |url=https://www.refworld.org/docid/4954ce0f28.html |title=Turks and Caicos Islands |year=2007 |series=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples |publisher=[[Minority Rights Group International]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210225827/https://www.refworld.org/docid/4954ce0f28.html |archive-date=10 February 2018 |via=Refworld }}</ref> Tokom narednih vijekova, pravo na njih polagalo je nekoliko evropskih sila, a kontrolu je na kraju preuzelo [[Britansko Carstvo|Britansko]] [[Britansko Carstvo|Carstvo]]. Dugo vremena njima se upravljalo indirektno, preko [[Bermudi|Bermuda]], Bahama i [[Jamajka|Jamajke]]. Kada su Bahami stekli nezavisnost 1973, ostrva su dobila vlastitog guvernera i od tada su zadržala status autonomne teritorije.<ref name="cia.gov"/> == Geografija == Ukupna površina ostrva je oko 430&nbsp;km². Iako geografski gledano leže u [[Atlantski okean|Atlantiku]], ubrajaju se u [[Karibi|Karibe]]. Obje male grupe ostrva čine zapravo jugoistočne nastavke [[Bahami|Bahama]] a sjeverno su od [[Haiti]]ja.<ref>{{Citation|title=Turks and Caicos Islands|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turks-and-caicos-islands/|publisher=Central Intelligence Agency|date=12. 2. 2025|access-date=18. 2. 2025|language=en|archive-date=13. 1. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113021418/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turks-and-caicos-islands|url-status=dead}}</ref> Svaka od četiri države ima svoju kulturu i tradiciju, ali postoje i zajedničke kulturne i ekonomske veze koje su stare vijekovima. Kulturne sličnosti uključuju važnost tradicionalnih proširenih porodica i klanovskih sistema i nalaze se na svim ostrvima. == Historija == Ime arhipelaga je izvedeno s jedne strane po jednoj vrsti [[endem]]skog [[kaktus]]a koji podsjeća na [[Turska|turski]] i [[Bosna i Hercegovina|bošnjački]] [[fes]], a s druge od naziva koji su ostrvima dali [[Lucayo]] Indijanci. Prvi naseljenici na ostrvima su bili Lucayo Indijanci za koje se smatra da su ih naselili oko 750. (po arheološkim podacima). Ostrva je, navodno, 1492. "otkrio" [[Kristofor Kolumbo]], ali postoji mogućnost da je to zapravo bio [[Juan Ponce de León]]. Starosjedilačko stanovništvo je bolestima i [[Robovlasništvo|ropstvom]] do oko sredine [[16. vijek]]a istrebljeno. U [[17. vijek]]u ostrva su naseljavani sa [[Bermudi|Bermuda]], i tokom vremena bili su pod [[Španija|španskom]], pa [[Francuska|francuskom]] i [[Velika Britanija|britanskom]] kontrolom. Od 1776. do 1848. bili su dio kolonije Bahama, od 1848. do 1962. su bili vezani uz [[Jamajka|Jamajku]], dok ona nije dobila nezavisnost. Negdje oko 1976. su počeli pokreti za nezavisnost ostrva, ali od 1982. su zamrli. Od 2003. [[Kanada]] nastoji ostrva proglasiti svojom jedanaestom provincijom. Da bi to bilo moguće, Velika Britanija bi prvo morala ostrvima dati nezavisnost. [[Datoteka:Reception_of_the_Manila_Galleon_by_the_Chamorro_in_the_Ladrones_Islands,_ca._1590.jpg|lijevo|mini|[[Manila galleon|Manilski galeon]] na [[Marijanska ostrva|Marijanskim otocima]] i [[Caroline Islands|Karolinama]], {{Oko|1590}}''[[Boxer Codex|Bokserski kodeks]]'']] == Politika == Stanovništvo broji oko 15.000 ljudi. Oni sami sebe nazivaju ''Belonger'',<ref>{{Cite web|url=https://gov.tc/citizenship/services/tci-status|title=TURKS & CAICOS ISLANDER STATUS|last=Administrator|date=21. 8. 2023|website=Department of Citizenship & Naturalization- Turks and Caicos Islands|language=en-gb|access-date=29. 8. 2026}}</ref> a čine ih potomci [[Afrika|afričkih]] robova i mješavine raznih [[Evropa|evropskih]] naroda. Ostrva su pravi prirodni raj i vrlo omiljeno turističko odredište. === Zdravlje === Očekivani životni vijek u 2018. godini bio je 66 godina za muškarce i 69 godina za žene.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.MA.IN?locations=FM&most_recent_value_desc=true|title=Life expectancy at birth, male (years) - Micronesia, Fed. Sts. {{!}} Data|date=|publisher=The World Bank|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816010726/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.MA.IN?locations=FM&most_recent_value_desc=true|archive-date=16. 8. 2021|url-status=live|access-date=27. 2. 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.FE.IN?locations=FM&most_recent_value_desc=true|title=Life expectancy at birth, female (years) - Micronesia, Fed. Sts. {{!}} Data|date=|publisher=The World Bank|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419223437/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.FE.IN?locations=FM&most_recent_value_desc=true|archive-date=19. 4. 2021|url-status=live|access-date=27. 2. 2021}}</ref> [[Pingelap]] u državi Pohnpei poznat je po rasprostranjenosti ekstremnog oblika [[Sljepilo za boje|sljepoće za boje]] koji se naziva [[Pingelapezno sljepilo|akromatopsija]], a lokalno je poznat kao [[Pingelap|maskun]].<ref name="Brody_1970">{{Cite journal|year=1970|title=Hereditary blindness among Pingelapese people of Eastern Caroline Islands|journal=Lancet|volume=1|issue=7659|pages=1253–7|doi=10.1016/S0140-6736(70)91740-X|pmid=4192495}}</ref><ref name="Hussels_1972">{{Cite journal|year=1972|title=Pingelap and Mokil Atolls: achromatopsia|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1972-05_24_3/page/304|journal=Am. J. Hum. Genet.|volume=24|issue=3|pages=304–9|pmc=1762260|pmid=4555088}}</ref> Otprilike 5% od 3.000 stanovnika atola je pogođeno.<ref name="Brody_1970" /><ref name="Hussels_1972" /> [[Datoteka:Ulithi-Dancers.jpg|mini|Ljudi izvode ceremoniju dobrodošlice na atolu [[Ulithi]]]] == Bilješke== {{Spisaknapomena|2}} == Reference == {{Refspisak|2}} == Dodatna literatura == * Boultbee, Paul G. ''Turks and Caicos Islands''. Oxford: ABC-Clio Press, 1991. * Correll, Donovan Stewart and Helen B. Correll. ''Flora of the Bahama Archipelago (including the Turks and Caicos Islands)''. Vaduz: J. Cramer, 1982. * Keegan, William F. ''Bahamian Archaeology: Life in the Bahamas and Turks and Caicos Islands before Columbus.'' Nassau: Media Pub., 1997. * White, Anthony W. ''A Birder's Guide to The Bahama Islands (including the Turks and Caicos Islands).'' Colorado Springs: American Birding Association, 1998. * Cameron, Catherine M., & Gatewood, John B. ''Beyond Sun, Sand and Sea: The Emergent Tourism Programme in the Turks and Caicos Islands''. Journal of Heritage Tourism, 3(1), 55–73, 2008. == Vanjski linkovi == {{Commons|Turks and Caicos Islands}} {{Commonscat|Turks and Caicos Islands}} {{wikiatlas|the Turks and Caicos Islands}} * {{službeni website|http://www.gov.tc}} Vlade Turksa i Caicosa * [https://www.gov.uk/world/turks-and-caicos-islands Turks i Caicos] na gov.uk * [http://www.visittci.com Turks i Caicos] na visittci.com * [http://tcmuseum.org/ Nacionalni muzej] {{Države Sjeverne i Srednje Amerike}} {{Commonwealth}} {{Karibi}} {{Politička podjela UK}} {{Prekomorske teritorije evropskih država}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ostrva Turks i Caicos|*]] [[Kategorija:Britanske prekomorske teritorije]] [[Kategorija:Ostrva]] [[Kategorija:Države i teritorije osnovane 1973.]] r0rzuxh53y3zj5jn9eu2yo6rn9a3ca6 1 105822 3934802 3216671 2026-10-12T07:20:35Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934802 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} {{Stranica_za_razgovor}} 4jqo4dnqoxrjrhrjt9h0l2elwpswzu3 1 106363 3934800 2402945 2026-10-12T06:50:31Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934800 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} {{Stranica_za_razgovor}} 4jqo4dnqoxrjrhrjt9h0l2elwpswzu3 1 106529 3934817 1165990 2026-10-12T10:18:40Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934817 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} {{Stranica_za_razgovor}} 4jqo4dnqoxrjrhrjt9h0l2elwpswzu3 0 420777 3934771 3634863 2026-10-11T16:18:16Z MaGa 29752 +slike 3934771 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Svjetska baština | SB = Nekropola Biskup | zvanični_naziv = | slika = Nekropola Grcka glavica Glavaticevo (01).jpg | veličina_slike = | opis = | dio = [[Stećci (svjetska baština UNESCO-a)|Stećci - srednjovjekovni nadgrobni spomenici]] | sadrži = 1 | lokacija = [[Glavatičevo]], [[Konjic]], {{flag|Bosna i Hercegovina}} | kriterij = iii, vi | ID = 1504 | koordinate = {{coord|43|29|46.7|N|18|7|17.4|E|display=title}} | godina = 2016. | proširenja = | ugroženost = ne | površina = | tampon-zona = | veb-sajt = | locmapin = | opis_karte = | širina_karte = | reljef = <!-- "1" za refeljnu kartu ako je dostupna --> | dijete = <!-- "yes" ako je ova infokutija unutar neke druge --> | ugrađeno = <!-- za ugrađivanje druge infokutije unutar ove --> }} '''Nekropola Biskup''', naselje [[Glavatičevo]], općina [[Konjic]], nalazi se na listi 28 srednjovjekovnih nekropola [[stećak]]a koje su 2016. godine proglašene [[Stećci (svjetska baština UNESCO-a)|Svjetskom baštinom UNESCO]]-a. Na listi su 20 nekropole u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], po 3 u [[Srbija|Srbiji]] i [[Crna Gora|Crnoj Gori]], a 2 u [[Hrvatska|Hrvatskoj]].<ref>{{Cite web |url=http://unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |title=Državna komisija |access-date=16. 11. 2016 |archive-date=17. 1. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117193937/http://www.unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |url-status=dead }}</ref> Nekropola je i [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |title=Nekropola Biskup |work=kons.gov.ba |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003237/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |url-status=dead }}</ref> == Lokacija == Biskup je selo u blizini Glavatičeva, oko 30&nbsp;km udaljeno od Konjica, prema jugoistoku. Pored makadamskog puta na omanjem uzvišenju poznatom pod nazivom Grčka glavica, nalaze se ostaci crkve i nekropola sa stećcima. == Historija == Velikaški rod [[Sankovići]] (u pisanim izvorima Bogopanci, Draživojevići, Miltenovići i Sankovići) može se pratiti od 1306. do 1404. godine. Početkom 14. stoljeća djeluju na području Nevesinja, a poslije 1335. godine proširuju vlast na Zagorje, a kasnije na Dabar, Popovo, Primorje i Konavlje. Kao predstavnici [[Hum|Humske zemlje]] redovno su učestvovali u Zboru bosanskih velikaša, posebno u periodu od 1330. do 1404. godine. Porodično groblje nalazilo se u selu Biskupu, na teritoriju Komske župe. Nedaleko od Biskupa, u selu Zaborani, na krajnjem sjevernom dijelu [[Nevesinjsko polje|Nevesinjskog polja]], nalazio se dvor [[Radič Sanković|Radiča Sankovića]]. Posljednji Sanković bio je knez, a zatim vojvoda Radič. [[Sandalj Hranić Kosača]] je 1404. godine zarobio Radiča i preoteo čitavu njegovu oblast. == Opis == Od 1954. do 1955. godine arheološka istraživanja je obavio [[Marko Vego]]. Najvažniji rezultat ovog istraživanja je konstatacija da se ovdje radi o obiteljskom groblju vlasteoskog roda Sankovića koji je u 14. stoljeću vodio glavnu riječ u tadašnjoj Humskoj zemlji. Pokretni arheološki materijal pohranjen je u Arheološkom odjeljenju [[Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine|Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine]]. Nekropola sa stećcima sastoji se od 172 stećka i velikog broja grobova bez spomenika. Jedan primjerak je sljemenjak, dok su sve ostalo ploče i sanduci. Nekropola zauzima površinu od oko 1700 m2. Ukrašena su dva spomenika, jedan sanduk i jedan sljemenjak.<ref name="Miletić">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/document/122040181/Miletić-Nada-Stećci |title=Nada Miletić: STEĆCI – Umjetnost na tlu Jugoslavije |work= Izdavački zavod Jugoslavija, Beograd – Spektar Zagreb – Prva književna komuna Mostar, 1982 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Pri vrhu sljemenjaka je friz od niza kosih paralelnih linija, a na bočnim stranama su arkade. Pri vrhu sanduka je friz od povijene lozice sa trolistovima.<ref name="Bešlagi">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/SefikBeslagicStecciKataloskoTopografskiPregled/Sefik%20Beslagic,%20Stecci%20-%20katalosko-topografski%20pregled_djvu.txt |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> [[File:Nekropola_Grcka_glavica_Glavaticevo_(11).jpg|mini|200px|desno|Ukrašeni stećak]] Na jednom sanduku je natpis, izrađen sa dvije strane u dva reda i sa druge dvije strane u jednom redu.</ref> Na jednom sanduku je natpis.<ref name="VegoM">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/66934033/Marko-Vego-Zbornik-srednjovjekovnih-natpisa-Bosne-i-Hercegovine-I |title= Marko Vego: Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine. |work= Sarajevo: Izdanje Zemaljskog muzeja, knjiga III, 1964 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Pismo je [[Bosančica|bosanska ćirilica]], 14. stoljeće. Natpis glasi: ''{{Citat|Ovdje leži gospođa Goisava, kćer [[Balšići|Đurđa Balšića]] i žena Radiča koja se udala u kuću kaznaca Sanka i župana Bjeljaka sa čašću poštuje svoju vjeru i višnju slavu.}}'' Iz natpisa se vidi da se radi o grobu [[Goisava|Goisave]], žene vojvode Radiča Sankovića. Po svom sadržaju, natpis spada među najdragocjenije spomenike svoje vrste u Bosni i Hercegovini. U grobu je pronađen netaknut kostur i prilozi: svilene trake, kao ostatak haljine, a u ustima dubrovački dinar sa slikom sv. Vlaha kovan oko 1337. godine.<ref name="Vego">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/35947164/Marko_Vego_Zbornik_srednjovjekovnih_natpisa_Bosne_i_Hercegovine_I |title=Marko Vego: Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine I |work= www.academia.edu |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> U stećku pored nađen je kostur sa prilogom - u ustima se nalazio dubrovački dinar isti kao kod Goisave. Moguće je da se radi o grobu vojvode Radiča. Područje je zapušteno, pokriveno lišćem i samoniklim raslinjem. Ostaci zidova crkve i stećci u njezinoj unutrašnjosti zarasli su u [[Mahovina|mahovinu]] i [[lišaj]]e. Veliki broj stećaka je pomjeren iz prvobitnog položaja, utonuo ili skliznuo sa padine. == Također pogledajte == * [[Stećci (svjetska baština UNESCO-a)]] * [[Spisak Svjetske baštine u Bosni i Hercegovini]] == Literatura == * [[Šefik Bešlagić]], Sarajevo: “Veselin Masleša“, 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST * [[Marko Vego]], Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, XII, Sarajevo, 1957., 127-141.Nadgrobni spomenici porodice Sankovića u selu Biskupu kod Konjica == Reference == {{Refspisak}} {{Commonscat|Borak necropolis}} {{DEFAULTSORT:Biskup, Nekropola}} [[Kategorija:Stećci svjetska baština u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Konjicu]] [[Kategorija:Stećci u Konjicu]] [[Kategorija:Stećci sa natpisom]] 61flqhfbuvqbt90vpgzzefrx04l2vg4 0 437398 3934786 3812198 2026-10-11T23:59:55Z Šefik o0o 186704 3934786 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Mirjana Kapetanović | slika = | opis_slike = | puno_ime = | datum_rođenja = {{nowrap|{{Datum rođenja|1959|03|18}}}} | mjesto_rođenja = [[Konjic]], [[SFRJ]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2026|2|20|1959|3|18}} | mjesto_smrti = [[Konjic]], [[Bosna i Hercegovina]] | zanimanje = | jezik = | nacionalnost = | obrazovanje = [[Književnost|književnica]], [[novinar]]ka | period = | žanr = | poznata_djela = | supružnik = | djeca = | nagrade = | potpis = | web_stranica = }} '''Mirjana Kapetanović''' ([[Konjic]], [[18. mart]] [[1959]] — [[20. februar]] [[2026.]]<ref>{{Cite web|url=https://radiokonjic.ba/preminula-knjizevnica-mirjana-kapetanovic/|title=Preminula književnica Mirjana Kapetanović|last=https://354237914601201|date=2026-02-20|language=bs-BA|access-date=2026-10-11}}</ref>) bila je bosanskohercegovačka [[Književnost|književnica]] i [[novinar]]ka. == Biografija == Mirjana Kapetanović školovala se u [[Konjic]]u. Dugi niz godina pjevala je u horu ''Djevojke s Neretve'', Ženskom gradskom horu i ansamblu ''Rezonanca''. Bila je članica u Amaterskog pozorišta ''Neretva'' [[Konjic]]. Bavila se humanitarnim radom u okviru humanitarnih organizacija ''Hrana za život'' u [[Sarajevo|Sarajevu]], ''[[Merhamet]]'' u [[Konjic]]u, ''Vindol za decu sveta'' i ''Zavod EkoAlt Vindol'' u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Udruženje "Žena za ženu"|Udruženje ''Žena za ženu'']] u [[Konjic]]u i samostalno. Dugi niz godina radila je kao novinar [[Radio Konjic]]a i Radio FERN-a, kao dopisnica [[Jutarnje novine (časopis)|Večernjih novina]] (kasnije Jutarnjih novina), [[Dnevni avaz|Dnevnog Avaza]], časopisa za žene [[Azra (časopis)|Azra]], časopisa Arka. Deset godina je bila saradnica novinske kuće ''Color Press Group'' iz [[Novi Sad|Novog Sada]]. Širokih interesovanja i zanimanja sarađivala sa nizom časopisa u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]]. Objavljivala je kratke priče u književnim časopisima Lica ([[Sarajevo]]), Diwan ([[Tuzla]]), Književni pregled ([[Beograd]]), Avlija ([[Rožaje]]), te na Internetu. U toku novinarskog djelovanja objavila je preko 500 članaka, intervjua, reportaža, preko 150 autorskih emisija kao što su ''Govinda'', ''Na granici mogućeg'', ''Plava planeta'', emitiranih na [[Radio Konjic]]<nowiki/>u, te mnoštvo radijskih priloga u saradnji sa drugim urednicima i emisijama na radio FERN-U, [[BH Radio 1|BHR1]] i [[Radio Konjic]]<nowiki/>u.<ref name="Biografija">Kapetanović, Mirjana; ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje Žena za ženu, Konjic, 2015.</ref><ref name="Biografija2">Kapetanović, Mirjana; ''Ljubavne u prvom licu jednine'', Fondacija Lijepa riječ, Konjic 2014.</ref> Zadnjih deset godina isključivo se bavila književnim radom. Imala je dvoje djece, Edvina i [[Irina Kapetanović|Irinu]], bosanskohercegovačku pjevačicu. Preminula je [[20. februar|20. februara]] [[2026.|2026]]. godine u [[Konjic|Konjicu]]. == Nagrade == * 2015. na Svjetskom Kongresu žena u [[Milano|Milanu]] dodijeljena joj je nagrada za životno djelo ''Donne che ce l`hanno fatta'' (''Žena koja je uspjela'') kao jednoj od 40 žena u svijetu * 2017. Večernji list Mostar, u konkurenciji za ''Večernjakov pečat'' je kandidira za ličnost godine BiH u oblasti kulture i glasovima građana i stručnog žirija biva izabrana među troje najboljih * 2010. nagrada za priču ''Funkcioner,'' Zbornik KNS „Kapija Istoka i Zapada“, KNS Novo Sarajevo * 2011. nagrada za priču ''Šofer Nućo,'' Zbornik KNS Novo Sarajevo * 2010. za priču ''Frizerka'' Zbornik ''Najbolja ljetnja priča 20+''1, Brod knjižara Zagreb * 2011. za priče ''Ljetnji pljusak'' i ''Indijanska'', Zbornik ''Najkraće priče'', Izdavačka kuća ''Alma'' Beograd * 2011. za priču ''Vuk'', Zbornik KNS ''Duhovna konekcija'', KNS Novo Sarajevo * 2011. za priču ''Moralna osoba'' WHF 2011, zbornik najboljih priča, Široki Brijeg * 2011. za priču ''Jedan život u manje od 900 znakova,'' pobjednička priča na konkursu za ''Najkraću priču 2011'' IK ''Alma'' Beograd * 2012. za priču ''Slet, kokta i sodar Svetozar Jovanović'', zbornik ''Avlija'' [[Rožaje]] * 2013. za priču ''Pastorala'', zbornik ''Avlija'' Rožaje * 2014. za priču ''Kako se kozmopolitizam uselio u Gornju Drenavu'', Fanzin WHF 12, [[Široki Brijeg]] * 2015. prva nagrada za priču na temu genocida nad Bošnjacima u Srebrenici, Fondacije ''Lijepa riječ'' iz Konjica * 2017. za WHF priču ''Iz zemlje, na zemlji i u zemlju'', fanzin WHF 15 == Bibliografija == * Priča ''Galeša'', Mala antologija savremene bošnjačke pripovijetke, IK „MM Tuzla“ Tuzla, 1997. * ''Vegetarijanski kuhar sa uputama iz ayurvedske medicine'', samostalno izdavaštvo, 1999. * Roman ''Galeša'' (u pripremi drugo izdanje), samostalno izdavaštvo, 2004. * Zbirka priča ''Pričalo se po Hercegovini'' (sa audio izdanjem knjige za potrebe slijepih i slabovidih lica), samostalno izdavaštvo, 2007. * Autobiografski roman ''Moja Radava'', samostalno izdavaštvo, 2008. * Biografija ''Lazar Draljača – posljednji bogumil'', Dobra Knjiga Sarajevo, 2009. * Ljubavni roman – ''Oluja ljubavi'' objavljen ''Gloria Grupa'', Zagreb, 2011. * Zbirka priča ''Priče ispod Prenja'', samostalno izdavaštvo, 2013. * Zbirka priča ''Ljubavne u prvom licu jednine'', ''Fondacija Lijepa riječ'', Konjic, 2014. * Zbirka priča ''Confido nelle mie forze'', Tavas Edizioni, Pavia Italia, na talijanskom jeziku, 2014. * Zbirka priča ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje ''Žena za ženu'' Konjic, 2015. * Zbirka priča ''Muškarci su pravi muškarci'', samostalno izdavaštvo, 2016. * Zbirka priča ''Tamo gdje žubori Neretva'', samostalno izdavaštvo, 2017. == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/10/09/sumoljublje-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Šumoljublje''] * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/02/14/svaki-dan-je-valentinovo-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Svaki dan je Valentinovo''] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kapetanović, Mirjana}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački pisci]] [[Kategorija:Rođeni 1959.]] [[Kategorija:Biografije, Konjic]] [[Kategorija:Umrli 2026.]] 6q0cxugpq8wko6ijpw71xoq5s6bjini 3934789 3934786 2026-10-12T00:23:26Z Bosancica by MK 173186 3934789 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Mirjana Kapetanović | slika = | opis_slike = | puno_ime = | datum_rođenja = {{nowrap|{{Datum rođenja|1959|03|18}}}} | mjesto_rođenja = [[Konjic]], [[SFRJ]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2026|2|20|1959|3|18}} | mjesto_smrti = [[Konjic]], [[Bosna i Hercegovina]] | zanimanje = | jezik = | nacionalnost = | obrazovanje = [[Književnost|književnica]], [[novinar]]ka | period = | žanr = | poznata_djela = | supružnik = | djeca = | nagrade = | potpis = | web_stranica = }} '''Mirjana Kapetanović''' (Konjic, 18. mart 1959 — 20. februar 2026)<ref name="RadioKonjic_MirjanaKapetanovic">{{cite web |title=Preminula književnica Mirjana Kapetanović |url=https://radiokonjic.ba/preminula-knjizevnica-mirjana-kapetanovic/ |publisher=Radio Konjic |access-date=12. 10. 2026 |language=bs}}</ref> bila je [[bosanskohercegovački|bosanskohercegovačka]] [[Književnost|književnica]] i [[novinar]]ka. == Biografija == Mirjana Kapetanović školovala se u [[Konjic]]u. Dugi niz godina pjevala je u horu ''Djevojke s Neretve'', Ženskom gradskom horu i ansamblu ''Rezonanca''. Bila je članica u Amaterskog pozorišta ''Neretva'' [[Konjic]]. Bavila se humanitarnim radom u okviru humanitarnih organizacija ''Hrana za život'' u [[Sarajevo|Sarajevu]], ''[[Merhamet]]'' u [[Konjic]]u, ''Vindol za decu sveta'' i ''Zavod EkoAlt Vindol'' u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Udruženje "Žena za ženu"|Udruženje ''Žena za ženu'']] u [[Konjic]]u i samostalno. Dugi niz godina radila je kao novinar [[Radio Konjic]]a i Radio FERN-a, kao dopisnica [[Jutarnje novine (časopis)|Večernjih novina]] (kasnije Jutarnjih novina), [[Dnevni avaz|Dnevnog Avaza]], časopisa za žene [[Azra (časopis)|Azra]], časopisa Arka. Deset godina je bila saradnica novinske kuće ''Color Press Group'' iz [[Novi Sad|Novog Sada]]. Širokih interesovanja i zanimanja sarađivala sa nizom časopisa u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]]. Objavljivala je kratke priče u književnim časopisima Lica ([[Sarajevo]]), Diwan ([[Tuzla]]), Književni pregled ([[Beograd]]), Avlija ([[Rožaje]]), te na Internetu. U toku novinarskog djelovanja objavila je preko 500 članaka, intervjua, reportaža, preko 150 autorskih emisija kao što su ''Govinda'', ''Na granici mogućeg'', ''Plava planeta'', emitiranih na [[Radio Konjic]]<nowiki/>u, te mnoštvo radijskih priloga u saradnji sa drugim urednicima i emisijama na radio FERN-U, [[BH Radio 1|BHR1]] i [[Radio Konjic]]<nowiki/>u.<ref name="Biografija">Kapetanović, Mirjana; ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje Žena za ženu, Konjic, 2015.</ref><ref name="Biografija2">Kapetanović, Mirjana; ''Ljubavne u prvom licu jednine'', Fondacija Lijepa riječ, Konjic 2014.</ref> Zadnjih deset godina isključivo se bavila književnim radom. Imala je dvoje djece, Edvina i [[Irina Kapetanović|Irinu]], bosanskohercegovačku pjevačicu. Preminula je 20. februara 2026. u [[Konjic|Konjicu]]. == Nagrade == * 2015. na Svjetskom Kongresu žena u [[Milano|Milanu]] dodijeljena joj je nagrada za životno djelo ''Donne che ce l`hanno fatta'' (''Žena koja je uspjela'') kao jednoj od 40 žena u svijetu * 2017. Večernji list Mostar, u konkurenciji za ''Večernjakov pečat'' je kandidira za ličnost godine BiH u oblasti kulture i glasovima građana i stručnog žirija biva izabrana među troje najboljih * 2010. nagrada za priču ''Funkcioner,'' Zbornik KNS „Kapija Istoka i Zapada“, KNS Novo Sarajevo * 2011. nagrada za priču ''Šofer Nućo,'' Zbornik KNS Novo Sarajevo * 2010. za priču ''Frizerka'' Zbornik ''Najbolja ljetnja priča 20+''1, Brod knjižara Zagreb * 2011. za priče ''Ljetnji pljusak'' i ''Indijanska'', Zbornik ''Najkraće priče'', Izdavačka kuća ''Alma'' Beograd * 2011. za priču ''Vuk'', Zbornik KNS ''Duhovna konekcija'', KNS Novo Sarajevo * 2011. za priču ''Moralna osoba'' WHF 2011, zbornik najboljih priča, Široki Brijeg * 2011. za priču ''Jedan život u manje od 900 znakova,'' pobjednička priča na konkursu za ''Najkraću priču 2011'' IK ''Alma'' Beograd * 2012. za priču ''Slet, kokta i sodar Svetozar Jovanović'', zbornik ''Avlija'' [[Rožaje]] * 2013. za priču ''Pastorala'', zbornik ''Avlija'' Rožaje * 2014. za priču ''Kako se kozmopolitizam uselio u Gornju Drenavu'', Fanzin WHF 12, [[Široki Brijeg]] * 2015. prva nagrada za priču na temu genocida nad Bošnjacima u Srebrenici, Fondacije ''Lijepa riječ'' iz Konjica * 2017. za WHF priču ''Iz zemlje, na zemlji i u zemlju'', fanzin WHF 15 == Bibliografija == * Priča ''Galeša'', Mala antologija savremene bošnjačke pripovijetke, IK „MM Tuzla“ Tuzla, 1997. * ''Vegetarijanski kuhar sa uputama iz ayurvedske medicine'', samostalno izdavaštvo, 1999. * Roman ''Galeša'' (u pripremi drugo izdanje), samostalno izdavaštvo, 2004. * Zbirka priča ''Pričalo se po Hercegovini'' (sa audio izdanjem knjige za potrebe slijepih i slabovidih lica), samostalno izdavaštvo, 2007. * Autobiografski roman ''Moja Radava'', samostalno izdavaštvo, 2008. * Biografija ''Lazar Draljača – posljednji bogumil'', Dobra Knjiga Sarajevo, 2009. * Ljubavni roman – ''Oluja ljubavi'' objavljen ''Gloria Grupa'', Zagreb, 2011. * Zbirka priča ''Priče ispod Prenja'', samostalno izdavaštvo, 2013. * Zbirka priča ''Ljubavne u prvom licu jednine'', ''Fondacija Lijepa riječ'', Konjic, 2014. * Zbirka priča ''Confido nelle mie forze'', Tavas Edizioni, Pavia Italia, na talijanskom jeziku, 2014. * Zbirka priča ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje ''Žena za ženu'' Konjic, 2015. * Zbirka priča ''Muškarci su pravi muškarci'', samostalno izdavaštvo, 2016. * Zbirka priča ''Tamo gdje žubori Neretva'', samostalno izdavaštvo, 2017. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/10/09/sumoljublje-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Šumoljublje''] * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/02/14/svaki-dan-je-valentinovo-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Svaki dan je Valentinovo''] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kapetanović, Mirjana}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački pisci]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački novinari]] [[Kategorija:Rođeni 1959.]] [[Kategorija:Umrli 2026.]] [[Kategorija:Biografije, Konjic]] lsgejqhwv7zoz76ffn2ti6lycnj4xw4 3934790 3934789 2026-10-12T00:23:58Z Bosancica by MK 173186 3934790 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Mirjana Kapetanović | slika = | opis_slike = | puno_ime = | datum_rođenja = {{nowrap|{{Datum rođenja|1959|03|18}}}} | mjesto_rođenja = [[Konjic]], [[SFRJ]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2026|2|20|1959|3|18}} | mjesto_smrti = [[Konjic]], [[Bosna i Hercegovina]] | zanimanje = | jezik = | nacionalnost = | obrazovanje = [[Književnost|književnica]], [[novinar]]ka | period = | žanr = | poznata_djela = | supružnik = | djeca = | nagrade = | potpis = | web_stranica = }} '''Mirjana Kapetanović''' (Konjic, 18. mart 1959 – 20. februar 2026)<ref name="RadioKonjic_MirjanaKapetanovic">{{cite web |title=Preminula književnica Mirjana Kapetanović |url=https://radiokonjic.ba/preminula-knjizevnica-mirjana-kapetanovic/ |publisher=Radio Konjic |access-date=12. 10. 2026 |language=bs}}</ref> bila je [[bosanskohercegovački|bosanskohercegovačka]] [[Književnost|književnica]] i [[novinar]]ka. == Biografija == Mirjana Kapetanović školovala se u [[Konjic]]u. Dugi niz godina pjevala je u horu ''Djevojke s Neretve'', Ženskom gradskom horu i ansamblu ''Rezonanca''. Bila je članica u Amaterskog pozorišta ''Neretva'' [[Konjic]]. Bavila se humanitarnim radom u okviru humanitarnih organizacija ''Hrana za život'' u [[Sarajevo|Sarajevu]], ''[[Merhamet]]'' u [[Konjic]]u, ''Vindol za decu sveta'' i ''Zavod EkoAlt Vindol'' u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Udruženje "Žena za ženu"|Udruženje ''Žena za ženu'']] u [[Konjic]]u i samostalno. Dugi niz godina radila je kao novinar [[Radio Konjic]]a i Radio FERN-a, kao dopisnica [[Jutarnje novine (časopis)|Večernjih novina]] (kasnije Jutarnjih novina), [[Dnevni avaz|Dnevnog Avaza]], časopisa za žene [[Azra (časopis)|Azra]], časopisa Arka. Deset godina je bila saradnica novinske kuće ''Color Press Group'' iz [[Novi Sad|Novog Sada]]. Širokih interesovanja i zanimanja sarađivala sa nizom časopisa u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]]. Objavljivala je kratke priče u književnim časopisima Lica ([[Sarajevo]]), Diwan ([[Tuzla]]), Književni pregled ([[Beograd]]), Avlija ([[Rožaje]]), te na Internetu. U toku novinarskog djelovanja objavila je preko 500 članaka, intervjua, reportaža, preko 150 autorskih emisija kao što su ''Govinda'', ''Na granici mogućeg'', ''Plava planeta'', emitiranih na [[Radio Konjic]]<nowiki/>u, te mnoštvo radijskih priloga u saradnji sa drugim urednicima i emisijama na radio FERN-U, [[BH Radio 1|BHR1]] i [[Radio Konjic]]<nowiki/>u.<ref name="Biografija">Kapetanović, Mirjana; ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje Žena za ženu, Konjic, 2015.</ref><ref name="Biografija2">Kapetanović, Mirjana; ''Ljubavne u prvom licu jednine'', Fondacija Lijepa riječ, Konjic 2014.</ref> Zadnjih deset godina isključivo se bavila književnim radom. Imala je dvoje djece, Edvina i [[Irina Kapetanović|Irinu]], bosanskohercegovačku pjevačicu. Preminula je 20. februara 2026. u [[Konjic|Konjicu]]. == Nagrade == * 2015. na Svjetskom Kongresu žena u [[Milano|Milanu]] dodijeljena joj je nagrada za životno djelo ''Donne che ce l`hanno fatta'' (''Žena koja je uspjela'') kao jednoj od 40 žena u svijetu * 2017. Večernji list Mostar, u konkurenciji za ''Večernjakov pečat'' je kandidira za ličnost godine BiH u oblasti kulture i glasovima građana i stručnog žirija biva izabrana među troje najboljih * 2010. nagrada za priču ''Funkcioner,'' Zbornik KNS „Kapija Istoka i Zapada“, KNS Novo Sarajevo * 2011. nagrada za priču ''Šofer Nućo,'' Zbornik KNS Novo Sarajevo * 2010. za priču ''Frizerka'' Zbornik ''Najbolja ljetnja priča 20+''1, Brod knjižara Zagreb * 2011. za priče ''Ljetnji pljusak'' i ''Indijanska'', Zbornik ''Najkraće priče'', Izdavačka kuća ''Alma'' Beograd * 2011. za priču ''Vuk'', Zbornik KNS ''Duhovna konekcija'', KNS Novo Sarajevo * 2011. za priču ''Moralna osoba'' WHF 2011, zbornik najboljih priča, Široki Brijeg * 2011. za priču ''Jedan život u manje od 900 znakova,'' pobjednička priča na konkursu za ''Najkraću priču 2011'' IK ''Alma'' Beograd * 2012. za priču ''Slet, kokta i sodar Svetozar Jovanović'', zbornik ''Avlija'' [[Rožaje]] * 2013. za priču ''Pastorala'', zbornik ''Avlija'' Rožaje * 2014. za priču ''Kako se kozmopolitizam uselio u Gornju Drenavu'', Fanzin WHF 12, [[Široki Brijeg]] * 2015. prva nagrada za priču na temu genocida nad Bošnjacima u Srebrenici, Fondacije ''Lijepa riječ'' iz Konjica * 2017. za WHF priču ''Iz zemlje, na zemlji i u zemlju'', fanzin WHF 15 == Bibliografija == * Priča ''Galeša'', Mala antologija savremene bošnjačke pripovijetke, IK „MM Tuzla“ Tuzla, 1997. * ''Vegetarijanski kuhar sa uputama iz ayurvedske medicine'', samostalno izdavaštvo, 1999. * Roman ''Galeša'' (u pripremi drugo izdanje), samostalno izdavaštvo, 2004. * Zbirka priča ''Pričalo se po Hercegovini'' (sa audio izdanjem knjige za potrebe slijepih i slabovidih lica), samostalno izdavaštvo, 2007. * Autobiografski roman ''Moja Radava'', samostalno izdavaštvo, 2008. * Biografija ''Lazar Draljača – posljednji bogumil'', Dobra Knjiga Sarajevo, 2009. * Ljubavni roman – ''Oluja ljubavi'' objavljen ''Gloria Grupa'', Zagreb, 2011. * Zbirka priča ''Priče ispod Prenja'', samostalno izdavaštvo, 2013. * Zbirka priča ''Ljubavne u prvom licu jednine'', ''Fondacija Lijepa riječ'', Konjic, 2014. * Zbirka priča ''Confido nelle mie forze'', Tavas Edizioni, Pavia Italia, na talijanskom jeziku, 2014. * Zbirka priča ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje ''Žena za ženu'' Konjic, 2015. * Zbirka priča ''Muškarci su pravi muškarci'', samostalno izdavaštvo, 2016. * Zbirka priča ''Tamo gdje žubori Neretva'', samostalno izdavaštvo, 2017. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/10/09/sumoljublje-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Šumoljublje''] * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/02/14/svaki-dan-je-valentinovo-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Svaki dan je Valentinovo''] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kapetanović, Mirjana}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački pisci]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački novinari]] [[Kategorija:Rođeni 1959.]] [[Kategorija:Umrli 2026.]] [[Kategorija:Biografije, Konjic]] ddwmz09051ytyp1s8g9xtlgzky4wt43 3934792 3934790 2026-10-12T00:35:43Z Bosancica by MK 173186 3934792 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Mirjana Kapetanović | slika = Mirjana Kapetanović.jpg | opis_slike = | puno_ime = | datum_rođenja = {{nowrap|{{Datum rođenja|1959|03|18}}}} | mjesto_rođenja = [[Konjic]], [[SFRJ]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2026|2|20|1959|3|18}} | mjesto_smrti = [[Konjic]], [[Bosna i Hercegovina]] | zanimanje = | jezik = | nacionalnost = | obrazovanje = [[Književnost|književnica]], [[novinar]]ka | period = | žanr = | poznata_djela = {{Plainlist| * ''Galeša'' * ''Lazar Draljača – posljednji bogumil'' * ''Pričalo se po Hercegovini'' }} | supružnik = | djeca = Edvin i [[Irina Kapetanović|Irina]] | nagrade = | potpis = | web_stranica = }} '''Mirjana Kapetanović''' (Konjic, 18. mart 1959 – 20. februar 2026)<ref name="RadioKonjic_MirjanaKapetanovic">{{cite web |title=Preminula književnica Mirjana Kapetanović |url=https://radiokonjic.ba/preminula-knjizevnica-mirjana-kapetanovic/ |publisher=Radio Konjic |access-date=12. 10. 2026 |language=bs}}</ref> bila je [[bosanskohercegovački|bosanskohercegovačka]] [[Književnost|književnica]] i [[novinar]]ka. == Biografija == Mirjana Kapetanović školovala se u [[Konjic]]u. Dugi niz godina pjevala je u horu ''Djevojke s Neretve'', Ženskom gradskom horu i ansamblu ''Rezonanca''. Bila je članica u Amaterskog pozorišta ''Neretva'' [[Konjic]]. Bavila se humanitarnim radom u okviru humanitarnih organizacija ''Hrana za život'' u [[Sarajevo|Sarajevu]], ''[[Merhamet]]'' u [[Konjic]]u, ''Vindol za decu sveta'' i ''Zavod EkoAlt Vindol'' u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Udruženje "Žena za ženu"|Udruženje ''Žena za ženu'']] u [[Konjic]]u i samostalno. Dugi niz godina radila je kao novinar [[Radio Konjic]]a i Radio FERN-a, kao dopisnica [[Jutarnje novine (časopis)|Večernjih novina]] (kasnije Jutarnjih novina), [[Dnevni avaz|Dnevnog Avaza]], časopisa za žene [[Azra (časopis)|Azra]], časopisa Arka. Deset godina je bila saradnica novinske kuće ''Color Press Group'' iz [[Novi Sad|Novog Sada]]. Širokih interesovanja i zanimanja sarađivala sa nizom časopisa u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Srbija|Srbiji]]. Objavljivala je kratke priče u književnim časopisima Lica ([[Sarajevo]]), Diwan ([[Tuzla]]), Književni pregled ([[Beograd]]), Avlija ([[Rožaje]]), te na Internetu. U toku novinarskog djelovanja objavila je preko 500 članaka, intervjua, reportaža, preko 150 autorskih emisija kao što su ''Govinda'', ''Na granici mogućeg'', ''Plava planeta'', emitiranih na [[Radio Konjic]]<nowiki/>u, te mnoštvo radijskih priloga u saradnji sa drugim urednicima i emisijama na radio FERN-U, [[BH Radio 1|BHR1]] i [[Radio Konjic]]<nowiki/>u.<ref name="Biografija">Kapetanović, Mirjana; ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje Žena za ženu, Konjic, 2015.</ref><ref name="Biografija2">Kapetanović, Mirjana; ''Ljubavne u prvom licu jednine'', Fondacija Lijepa riječ, Konjic 2014.</ref> Zadnjih deset godina isključivo se bavila književnim radom. Imala je dvoje djece, Edvina i [[Irina Kapetanović|Irinu]], bosanskohercegovačku pjevačicu. Preminula je 20. februara 2026. u [[Konjic|Konjicu]]. == Nagrade == * 2015. na Svjetskom Kongresu žena u [[Milano|Milanu]] dodijeljena joj je nagrada za životno djelo ''Donne che ce l`hanno fatta'' (''Žena koja je uspjela'') kao jednoj od 40 žena u svijetu * 2017. Večernji list Mostar, u konkurenciji za ''Večernjakov pečat'' je kandidira za ličnost godine BiH u oblasti kulture i glasovima građana i stručnog žirija biva izabrana među troje najboljih * 2010. nagrada za priču ''Funkcioner,'' Zbornik KNS "Kapija Istoka i Zapada", KNS Novo Sarajevo * 2011. nagrada za priču ''Šofer Nućo,'' Zbornik KNS Novo Sarajevo * 2010. za priču ''Frizerka'' Zbornik ''Najbolja ljetnja priča 20+''1, Brod knjižara Zagreb * 2011. za priče ''Ljetnji pljusak'' i ''Indijanska'', Zbornik ''Najkraće priče'', Izdavačka kuća ''Alma'' Beograd * 2011. za priču ''Vuk'', Zbornik KNS ''Duhovna konekcija'', KNS Novo Sarajevo * 2011. za priču ''Moralna osoba'' WHF 2011, zbornik najboljih priča, Široki Brijeg * 2011. za priču ''Jedan život u manje od 900 znakova,'' pobjednička priča na konkursu za ''Najkraću priču 2011'' IK ''Alma'' Beograd * 2012. za priču ''Slet, kokta i sodar Svetozar Jovanović'', zbornik ''Avlija'' [[Rožaje]] * 2013. za priču ''Pastorala'', zbornik ''Avlija'' Rožaje * 2014. za priču ''Kako se kozmopolitizam uselio u Gornju Drenavu'', Fanzin WHF 12, [[Široki Brijeg]] * 2015. prva nagrada za priču na temu genocida nad Bošnjacima u Srebrenici, Fondacije ''Lijepa riječ'' iz Konjica * 2017. za WHF priču ''Iz zemlje, na zemlji i u zemlju'', fanzin WHF 15 == Bibliografija == * Priča ''Galeša'', Mala antologija savremene bošnjačke pripovijetke, IK "MM Tuzla" Tuzla, 1997. * ''Vegetarijanski kuhar sa uputama iz ayurvedske medicine'', samostalno izdavaštvo, 1999. * Roman ''Galeša'' (u pripremi drugo izdanje), samostalno izdavaštvo, 2004. * Zbirka priča ''Pričalo se po Hercegovini'' (s audio izdanjem knjige za potrebe slijepih i slabovidih lica), samostalno izdavaštvo, 2007. * Autobiografski roman ''Moja Radava'', samostalno izdavaštvo, 2008. * Biografija ''Lazar Draljača – posljednji bogumil'', Dobra Knjiga Sarajevo, 2009. * Ljubavni roman – ''Oluja ljubavi'' objavljen ''Gloria Grupa'', Zagreb, 2011. * Zbirka priča ''Priče ispod Prenja'', samostalno izdavaštvo, 2013. * Zbirka priča ''Ljubavne u prvom licu jednine'', ''Fondacija Lijepa riječ'', Konjic, 2014. * Zbirka priča ''Confido nelle mie forze'', Tavas Edizioni, Pavia Italia, na talijanskom jeziku, 2014. * Zbirka priča ''Uzdam se u svoju snagu'', Udruženje ''Žena za ženu'' Konjic, 2015. * Zbirka priča ''Muškarci su pravi muškarci'', samostalno izdavaštvo, 2016. * Zbirka priča ''Tamo gdje žubori Neretva'', samostalno izdavaštvo, 2017. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/10/09/sumoljublje-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Šumoljublje''] * [https://marjanhajnal.wordpress.com/2014/02/14/svaki-dan-je-valentinovo-mirjana-kapetanovic/ ''Mirjana Kapetanović, Svaki dan je Valentinovo''] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kapetanović, Mirjana}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački pisci]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački novinari]] [[Kategorija:Rođeni 1959.]] [[Kategorija:Umrli 2026.]] [[Kategorija:Biografije, Konjic]] e5s4z73mlrc5y4t7mvn0xgl1o27w2bl 0 450410 3934770 3934712 2026-10-11T16:18:05Z Šefik o0o 186704 3934770 wikitext text/x-wiki {{Infokutija | iznad = Reisul-ulema | tijeloklasa = biography vcard | slika = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image=Reisu-l-ulema logo.png|sizedefault=frameless|upright=1}} | slika2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image=Nedžad Grabus portrait (cropped).jpg|sizedefault=frameless|upright=1}} | oznaka1 = Trenutni | podaci1 = [[Nedžad Grabus|Nedžad ef. Grabus]] | oznaka2 = Osnovano | podaci2 = 1882. | oznaka3 = Sjedište | podaci3 = [[Careva džamija (Sarajevo)|Careva džamija]] u Sarajevu | oznaka4 = Jurisdikcija | podaci4 = {{Plainlist| * [[Bosna i Hercegovina]] * [[Hrvatska]] * [[Slovenija]] * [[Srbija]] }} | oznaka5 = Dijaspora | podaci5 = {{Plainlist| * [[Islamska zajednica Bošnjaka u Zapadnoj Evropi|Evropa]] * [[Islamska zajednica Bošnjaka u Australiji|Australija]] * [[Islamska zajednica Bošnjaka Sjeverne Amerike|Sjeverna Amerika]] }} | oznaka6 = Zvanični sajt | podaci6 = {{URL|islamskazajednica.ba}} }} {{Fikh}} '''Reisul-ulema'''<ref>{{Cite web|url=https://static.islamskazajednica.ba/institucija-reisu-l-uleme|title=Institucija Reisu-l-uleme|last=Čaušević|first=Armin|website=Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini|access-date=10. 7. 2020|archive-date=29. 3. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329050510/https://www.islamskazajednica.ba/institucija-reisu-l-uleme|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://static.islamskazajednica.ba/reisu-l-ulema-husein-ef-kavazovic|title=Reisu-l-ulema Husein ef. Kavazović|last=Čaušević|first=Armin|website=Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini|access-date=10. 7. 2020|archive-date=10. 7. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710072957/https://static.islamskazajednica.ba/reisu-l-ulema-husein-ef-kavazovic|url-status=dead}}</ref> ({{jez-tr|reisül-ulema}}; {{jez-ar|رئيس العلماء|dos=starješina vjerskih učenjaka}}) naziv je za titulu [[Veliki muftija|velikog muftije]] kod [[Bošnjaci|Bošnjaka]]. Predstavlja najviši vjerski autoritet ne samo za muslimane u Bosni i Hercegovini već i za muslimane u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Slovenija|Sloveniji]], [[Srbija|Srbiji]] i [[Bošnjaci|bošnjačkoj]] dijaspori, gdje su muslimani organizirani kroz [[mešihat]]e. Sjedište reisul-uleme je u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Trenutni reisul-ulema je [[Nedžad Grabus|Nedžad ef. Grabus]]. == Historija == {{Glavni|Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini}} [[Datoteka:Sarajevo Kaisermoschee.JPG|thumb|lijevo|[[Careva džamija (Sarajevo)|Careva džamija]] u Sarajevu, sjedište reisul-uleme]] Naslov reisul-ulema pojavio se u prvi put 1881. u molbi [[Bošnjaci|bošnjačkih]] uglednika [[Austro-Ugarska|austrougarskim]] vlastima da imaju svoga poglavara koji će rukovoditi njihovim vjerskim poslovima. Godinu dana kasnije, Austro-Ugarska je udovoljila ovoj molbi, koju je i sama inicirala, te je formiran [[Rijaset|Medžlis iulema]] (Savjet uleme) sastavljen od četiri [[alim]] i reisul-uleme kao predsjednika. Tim činom uspostavljeno je vjersko vodstvo Bošnjaka odvojeno od [[Istanbul]]a (Mešihat). Alternativa službi reisul-uleme mogla je biti veliki muftija ili glavni muftija, naziv za vjerskog vođu kod ostalih muslimanskih zajednica na [[Balkan]]u. Kod svih ovih zajednica nakon odstupanja [[Osmansko Carstvo|Osmanlijskog Carstva]] uspostavljaju se vjerske organizacije na čelu s [[muftija|muftijom]]. U većini balkanskih zemalja s muslimanskim manjinama ([[Bugarska]], [[Srbija]], [[Grčka]], [[Rumunija]]) nakon [[Balkanski ratovi|Balkanskih ratova]] ugovorima o miru bilo je predviđeno osnivanje nacionalnih vjerskih administracija muslimana na čelu s glavnim muftijama. Jednoobraznost ovih rješenja posljedica je činjenice da je postignuto putem ugovora Osmanlijskog Carstva i balkanskih država pa su slijeđeni istovjetni institucionalni obrasci. Međutim, Bošnjaci su sami, pod pritiskom austrougarske vlasti izgradili poseban sistem vjerske administracije i zbog toga su bila moguća rješenja koja nemaju paralelu među ostalim muslimanskim zajednicama na Balkanu.<ref name="hamdacamo.wordpress.com">{{cite web|url=https://hamdocamo.wordpress.com/2017/09/15/islamska-zajednica-u-bosni-i-hercegovini-reisu-l-ulema/|title=Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini: Reis-ul-ulema|publisher=hamdacamo.wordpress.com|date=5. 8. 2017 |access-date=7. 5. 2016}}</ref> == Legitimitet == Do 1878. najviši vjerski velikodostojnici bili su [[muftija|muftije]] koji su u osmanlijskog hijerarhiji uleme imali rang pokrajinskih muftija. Postavljani su od [[šejhul-islam]]a koji je izdavao i poseban dokument o postavljenju poznat kao menšura. Tokom cjelokupnog vremena postojanja ureda šejhul-islama u [[Istanbul]]u, koji je ukinut 1924, Bošnjaci su insistirali na tome da reisul-ulema dobije pismo o imenovanju, iz Istanbula. Austro-Ugarska je bila zainteresirana za pitanje izbora reisul-uleme. Autonomni statut 1909. donio je rješenje koje je odražavalo izvjesnu podjelu na izbor reisul-uleme između Bošnjaka, Austro-Ugarske i šejhul-islama. Prema Statutu, Izborno tijelo nominiralo je tri kandidata za upražnjeno mjesto reisul-uleme od kojih je austrougarski monarh birao jednog i imenovao ga na tu dužnost. Nakon toga Izborna kurija obraćala se molbom šejhul-islamu da imenovanom reisul-ulemi izda menšuru. Molba je upućivana diplomatskim putem. Ista ili slična procedura predviđana je kasnije i za muslimane ostalih balkanskih zemalja nakon Balkanskih ratova. Nova situacija nastupila je nakon ukidanja [[Mešihat]]a u [[Turska|Turskoj]] 1924. Godine 1930. Islamska zajednica u Kraljevini Jugoslaviji pronalazi novo rješenje za izvor legaliteta reisul-uleme. Ustav Islamske zajednice u Kraljevini Jugoslaviji od 9. jula 1930. propisao je da posebno tijelo sastavljeno od nacionalnih muslimanskih uglednika izda pismo o imenovanju novoizabranog reis-ul-uleme "sve dok se ne uspostavi pravovaljani [[hilafet]]". Hilafet do danas nije ponovno uspostavljen. Ova praksa izdavanja menšure vjerskom poglavaru Bošnjaka nakon ukidanja Mešihata jedinstven je slučaj među muslimanima na Balkanu. Druge manjinske muslimanske zajednice, i kada su imale općeprihvaćene vjerske vođe, nisu nastojale da im osiguraju, makar i formalnu, šerijatsku legitimaciju.<ref name="hamdacamo.wordpress.com"/> == Izbor == Izborno tijelo broji od 350 do 400 članova, a čine ga članovi Sabora, [[Rijaset]]a, glavni imami, muftije, rukovoditelji svih ustanova [[Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini|Islamske zajednice]], osobe koje imaju legitimitet cijele zajednice iz Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Slovenije, Srbije i inostranstva: Australija, Amerika, Evropa. Bira se tajnim glasanjem, a nakon izbora reisul-uleme Sabor Islamske zajednice imenuje Odbor za predaju menšure reisul-ulemi. Prilikom preuzimanja menšure reisul-ulema polaže zakletvu u [[Gazi Husrev-begova džamija|Gazi Husrev-begovoj džamiji]] u Sarajevu i službeno stupa na dužnost. Ako je za reisul-ulemu ponovo izabran dotadašnji reisul-ulema svečanost obznanjivanja njegovog novog mandata obavlja se prema propisanom protokolu bez predaje nove menšure. Mandat reisul-uleme traje sedam godina i sedmogodišnje razdoblje može se produžiti za još jedan mandat.<ref>{{cite web|title=Sabor Islamske zajednice u BiH sutra bira reisu-l-ulemu|url=https://www.faktor.ba/vijest/sabor-islamske-zajednice-u-bih-sutra-bira-reisu-l-ulemu/54734|website=faktor.ba|publisher=faktor.ba|access-date=7. 5. 2016}}</ref> == Spisak reisul-ulema == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Br. !! Fotografija !! Ime i prezime !! Mandat započeo !! Mandat završen !! Napomene |- | 1. || [[Datoteka:No image.png|50px]] ||[[Mustafa Hilmi Hadžiomerović|Mustafa Hilmi ef. Hadžiomerović]] || 1882. || 1893.|| |- | 2. || [[Datoteka:No image.png|50px]] ||[[Mehmed Teufik Azabagić|Mehmed Teufik ef. Azabagić]] || 1893. || 1909.|| |- | – || [[Datoteka:No image.png|50px]] ||Ahmed Munib ef. Korkut || 1909. || 1910. || vršilac dužnosti |- | 3. || [[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Hafiz|hfz.]] [[Sulejman Šarac|Sulejman ef. Šarac]] || 1910. || 1912. || |- | – ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Hafiz|hfz.]] Mehmed Teufik ef. Okić || 1912. || 1914. || vršilac dužnosti |- | 4. ||[[Datoteka:Reis-ul-Ulema Dzemaluddin eff. Causevic, c. 1915.jpg|50px]]|| [[Džemaludin Čaušević|Mehmed Džemaludin ef. Čaušević]]|| 1914. || 1930. || |- | 5. || [[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Hafiz|hfz.]] [[Ibrahim Maglajlić|Ibrahim ef. Maglajlić]] || 1930. || 1936. || |- | – ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Salih Safvet Bašić|Salih Safvet ef. Bašić]] || 1936. || 1938. || vršilac dužnosti |- | 6. ||[[Datoteka:No image.png|50px]]|| [[Fehim Spaho|Fehim ef. Spaho]] || 1938.|| 1942. || |- | – || [[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Salih Safvet Bašić|Salih Safvet ef. Bašić]] || 1942. || 1947. || vršilac dužnosti |- | 7. ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Ibrahim Fejić|Ibrahim ef. Fejić]] || 1947. || 1957. || |- | 8. ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Sulejman Kemura|Sulejman ef. Kemura]] || 1957. || 1975. || |- | 9. ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Naim Hadžiabdić|Naim ef. Hadžiabdić]] || 1975. || 1987. || |- | – || [[Datoteka:No image.png|50px]] || Ferhat ef. Šeta || 1987. || 1987.|| vršilac dužnosti |- | 10. ||[[Datoteka:No image.png|50px]]|| [[Hafiz|hfz.]] [[Husein Mujić|Husein ef. Mujić]] || 1987. || 1989. || |- | 11. ||[[Datoteka:No image.png|50px]] || [[Jakub Selimoski|Jakub ef. Selimoski]]<br /><small>(1946. – 2013.) || 1991. || 1993.|| <small>vršilac dužnosti (1989-1991)<br /> reis-ul-ulema (1991.-1993.) |- | 12. ||[[Datoteka:Mustafa Cerić (20060315) (cropped).jpg|50px|]] || [[Mustafa Cerić|Mustafa ef. Cerić]]<br /><small>(r. 1952) || 1993. || 2012. || <small>vršilac dužnosti (1993-1998)<br /> reis-ul-ulema (1998-2012) |- | 13. ||[[Datoteka:Husein Kavazović (cropped).jpg|50px|]] || [[Husein Kavazović|Husein ef. Kavazović]] || 2012. || 2026. || |- |14. |[[Datoteka:Nedžad Grabus portrait (cropped).jpg|50px]] |[[Nedžad Grabus|Nedžad ef. Grabus]] || 2026. || ''trenutni'' || |- | |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://issuu.com/pepe100/docs/uloga_i_zna_aj_institucije_halifata_kroz_historiju Uloge i značaj halifata kroz historiju] {{Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Islam]] [[Kategorija:Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Reisul-ulema]] au78ts9apgt98own2uhxtxyttqa9dkw 0 451479 3934813 3907313 2026-10-12T10:12:44Z Makenzis 98619 /* Uspjesi */ 3934813 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometni klub | Boja1 = #ffffff | Boja2 = #008800 | Ime kluba = '''FK Kauno Žalgiris''' | Puno ime = Futbolo klubas Kauno Žalgiris | Grb = | Nadimak = ''balti-žali (bijelo-zelena)'' | Osnovan = [[2004.]] | Raspušten = | Lokacija = [[Kaunas]]<br>[[Litvanija]] | Boje = {{colorbox|white}} {{colorbox|green}} | Federacija = [[Nogometni savez Litvanije|LFF]] | Konfederacija = | Liga = [[TOPLYGA]] | Stadion = Dariaus ir Girėno stadion<ref>https://alyga.lt/tvarkarastis/1</ref> | Kapacitet = 15.000 | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{flagicon|LTU}} Mantas Kalnietis | Menadžer = {{Flagicon|LTU}} | Uspjesi = | Nacionalni kupovi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 1. mjesto | Prethodna sezona = 2025. | Webstranica = [http://www.http://www.zalgiris.lt/futbolas/ http://www.zalgiris.lt/futbolas/] | Trenutna sezona = | uzorak_lr1 = _pumacup25g | uzorak_t1 = _pumacup25g | uzorak_dr1 = _pumacup25g | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _pumacup25g | lijeva ruka1 = FFFFFF | tijelo1 = FFFFFF | desna ruka1 = FFFFFF | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = 00924F | uzorak_lr2 = _pumacup25w | uzorak_t2 = _pumacup25w | uzorak_dr2 = _pumacup25w | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = | lijeva ruka2 = FFFFFF | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = FFFFFF | šorc2 = 00924F | čarape2 = FFFFFF | }} '''FK Kauno Žalgiris''' je profesionalni [[Nogomet|nogometni klub]] iz [[Kaunas]]a, [[Litvanija]]. Takmiči se u [[TOPLYGA|Topligi Litvanije]]. Klub je zvanično osnovan 2004. godine. Tradicionalne boje su bijelo i zelena. Domaće utakmice igra na [[Dariaus ir Girėno Stadion]]u. ==Uspjesi== ; '''[[A lyga]] (D1)''' *'''Prvaci (1):''' 2025 *'''2. mjesto (1):''' 2022 *'''3. mjesto (3)''': 2020., 2021., 2024. ; '''LFF taurė:''' * '''Prvaci (1):''' 2026 ; '''Supertaurė:''' * '''Prvaci (1):''' 2026<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/kauno-zalgiris-pirma-karta-laimejo-supertaure/9311 „Kauno Žalgiris“ pirmą kartą laimėjo Supertaurę]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/535713/kauno-zalgiris-iskovojo-pirmaji-sezono-trofeju „Kauno Žalgiris“ iškovojo pirmąjį sezono trofėjų]</ref> == Sezona (2013–) == {|class="wikitable" ! Sezona ! Div. ! Liga ! Mjesto ! Veb |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2015.|2015.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2016.|2016.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2017.|2017.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2018.|2018.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2019.|2019.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Boje kluba == * Bijelo/zelena. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; border=1 cellspacing=0" |- | style="background:green;color:white" width="150" height="50" |'''Kauno Žalgiris''' | style="background:white;color:green" width="150" height="50" |'''Kauno Žalgiris''' |} == Trenutni sastav == ''Posljednja izmjena: 15. 07. 2026''<ref>https://alyga.lt/komanda/k-zalgiris</ref> {{Nogometna ekipa početak}} {{Nogometna ekipa igrač|br=22|nac=LIT|ime=Deividas Mikelionis|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=31|nac=LIT|ime=Dovydas Vilkas|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=55|nac=LIT|ime=Tomas Švedkauskas|poz=GK}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Nogometna ekipa igrač|br=2|nac=LIT|ime=Tautvydas Burdzilauskas|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=3|nac=GEO|ime=Anton Tolordava|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=4|nac=MNE|ime=Luka Račić|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=LIT|ime=Rokas Lekiatas|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=COL|ime=Aldayr Hernández|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=37|nac=AUT|ime=Nosa Edokpolor|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=45|nac=FRA|ime=Joris Moutachy|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=66|nac=LIT|ime=Eduardas Jurjonas|poz=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 7|nac=BEL|ime=Amine Benchaib|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br= 8|nac=JPN|ime=Yukiyoshi Karashima|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=LIT|ime=Gratas Sirgėdas|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=15|nac=BRA|ime=Léo Ribeiro|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=24|nac=LIT|ime=Motiejus Burba|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=25|nac=NGR|ime=Oyinlola Kayode|poz=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=LIT|ime=Fedor Černych|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=47|nac=LIT|ime=Vėjas Pocius|poz=FW}} {{Nogometna ekipa kraj}} ==Poznati igrači== * {{flagicon|LTU}} [[Ignas Dedura]] * {{flagicon|LTU}} [[Dominykas Galkevičius]] ==Menadžeri== * {{flagicon|LTU}} Laimis Bičkauskas (2013–2016) * {{flagicon|LTU}} [[Vitalijus Stankevičius]] (2017)<ref>{{Cite web |url=http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/61952/ |title=Arhivirana kopija |access-date=29. 1. 2019 |archive-date=29. 8. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829214536/http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/61952/ |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|LTU}} Laimis Bičkauskas/ [[Ignas Dedura]] / [[Andrius Velička]] (2017)<ref>{{Cite web |url=http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/66076/ |title=Arhivirana kopija |access-date=29. 1. 2019 |archive-date=4. 7. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704213254/http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/66076/ |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Sjeverna Irska}} [[Johnatan McKinstry]] (2017) * {{flagicon|LTU}} [[Mindaugas Čepas]] (2017–2019)<ref>{{Cite web |url=http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/70040/ |title=Arhivirana kopija |access-date=29. 1. 2019 |archive-date=16. 12. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216022004/http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/70040/ |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|LTU}} [[Rokas Garastas]] (2019–2023)<ref name="zalgiris.lt">{{Cite web |url=http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/86899/ |title=Arhivirana kopija |access-date=5. 12. 2019 |archive-date=25. 9. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925071307/http://zalgiris.lt/news/fc-kauno-zalgiris/86899/ |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|LTU}} [[Marius Stankevičius]] (2023) * {{Flagicon|SWE}} [[Glenn Ståhl]] (2023–2024) * {{flagicon|LTU}} Saulius Širmelis (2024)<ref>[https://alyga.lt/naujiena/s-sirmelis-kauno-zalgirio-kitamet-netreniruos/8830 S. Širmelis „Kauno Žalgirio“ kitąmet netreniruos]</ref> * {{flagicon|LTU}} Eivinas Černiauskas, (2024–2026)<ref>[https://zalgiris.lt/naujienos/kauno-zalgiris-atsisveikino-su-vyr-treneriu-e-cerniausku „Kauno Žalgiris“ atsisveikino su vyr. treneriu E.Černiausku]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/543419/kauno-zalgiris-atsisveikino-su-vyriausiuoju-treneriu-eivinu-cerniausku „Kauno Žalgiris“ atsisveikino su vyriausiuoju treneriu Eivinu Černiausku (pagal sportas.lt)]</ref> == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{službeni sajt|https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris}} * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=2605907/profile/index.html FK Kauno Žalgiris], na UEFA.com {{TOPLYGA}} [[Kategorija:FK Kauno Žalgiris|*]] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Litvaniji|Kauno Žalgiris]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 2004.]] 35bip2d8cmkejni1xrnmwf8818ys1tw 0 462688 3934761 3848396 2026-10-11T15:52:18Z MaGa 29752 +slika 3934761 wikitext text/x-wiki '''Nekropole stećaka u Konjicu''' sadrže nadgrobnike iz [[Bosna u srednjem vijeku|istorije Bosne i Hercegovine u srednjem vijeku]] <ref name="Lovrenović">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/87333586/DUBRAVKO-LOVRENOVI%C4%86-Ste%C4%87ci |title=Dubravko Lovrenović: Bosansko I humsko mramorje srednjeg vijeka |work=RABIĆ: Sarajevo, 2009 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema statistici [[Šefik Bešlagić|Šefika Bešlagića]] područje [[Konjic|konjičke opštine]] – sa 3018 registriranih spomenika – spada u teritorije koje imaju najveći broj [[Stećci|stećaka]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Prema formi izrade najbrojniji su [[Oblici stećaka|sanduci]], dok su sljemenjaci i ploče gotovo podjednako zastupljeni. Način grupiranja stećaka omogućavaju da se na terenu prate i dokumentiraju važne historijske pojave, procesi i odnosi. Po smještaju velikih nekropola mogu se pouzdano ubicirati centri nekadašnjih kultnih i političkih zajednica. Također, po smještaju srednje veličine nekropola, mogu se pratiti procesi razvoja tzv. rodovskih sela, dok se kod manjih grupa prati odraz intenzivne [[Feudalizam|feudalizacije]] i socijalnog diferenciranja, kada se pojedini rodovi više ne ukapaju sa susjedima, već se izdvajaju i stvaraju porodične nekropole. U Prostornom planu Bosne i Hercegovine do 2000. godine, na području Konjica, kao spomenik III kategorije uvršteno je 69 lokaliteta nakropola sa stećcima (3018 stećaka) bez preciznije identifikacije. == Opis == [[File:Stecky v mestskem parku, Konjic.jpg|mini|desno|Arheološki spomenici u Konjicu, u sklopu Parka na Vardi ispod Društvenog doma]] === Stećci u Parku na Vardi === {{Glavni|Arheološki spomenici u Konjicu}} U sklopu Parka na Vardi ispod [[Društveni dom u Konjicu|Društvenog doma u Konjicu]], nalazi se nekoliko arheoloških nalaza, koji su doneseni sa područja koje je danas prekriveno vodama [[Jablaničko jezero|Jablaničkog jezera]].<ref>[http://fmks.gov.ba/stara/download/zzs/1954/16-1954.pdf Šefik Bešlagić - Stećci u dolini Neretve]{{Mrtav link}}</ref> Među njima su 1 stećak sa Memidžanovog groblja i 1 kod željezničke stanice u [[Lisičići]]ma i 3 stećka kod Gošića hana u [[Ostrožac (Jablanica)|Ostrožcu]].<ref name="Spomenikk">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |title= Arheološki spomenici |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2019 |archive-date= 23. 10. 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211023105541/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |url-status= dead }}</ref> Svi su bogato ukrašeni prikazima kola, scena lova i brojnim ukrasima (rozeta, pravougaonik, krst, svastika,...).<ref name="Wenzel">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/34362364/Marian-Wencel-UKRASNI-MOTIVI-NA-STEĆCIMA |title= Marian Wenzel -Ukrasni motivi na stećcima |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1965 |access-date= 9. 2. 2018}}</ref> [[File:Visocica, Stecci at Jezera necropolis.JPG|thumb|Nekropola Veliko jezero]] === Nekropole stećaka Poljice === {{Glavni|Nekropole stećaka Poljice}} Nekropole nalaze se u neposrednoj blizini ljetnog stočarskog naselja Poljice, na planini [[Visočica]], 25&nbsp;km. zračne linije od [[Konjic]]a.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |title=Nekropola Poljice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=31. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731201943/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Poljice - Veliko jezero''' sadrži 49 [[Stećak|stećka]], (33 ploče, 10 sanduka i 6 sljemnjaka). '''Nekropola Poljice - Dolovi''' sadrži 52 stećka, (24 ploče, 22 sanduka, 2 sljemenjaka i 4 krstače). === Dva stećka u Razićima === Na lokalitetu “Gromile“ u zaseoku Račica, naselje [[Razići]], smještena su dva stećka u formi sljemenjaka. Karakteristični su po tome što ne spadaju u grupu niskih sljemenjaka, koji se prema postolju sužavaju. Navedeni stećci su rađeni tako da su izuzetno visoki, uski i prema postolju se proširuju. Jedan od stećaka je rađen sa duplim ili udvojenim postoljem, što je rijedak slučaj za područje konjičke općine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Račica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> === Dva stećka u naselju Krupac === Nekropola sa stećcima nalazi se u blizini [[Glavatičevo|Glavatičeva]], u selu [[Krupac (Konjic)|Krupac]], na lijevoj obali [[Neretva|Neretve]], udaljenom od centra Konjica 22&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropolu čini jedna ploča i jedan sanduk, ukrašen motivom polumjeseca i pravougaonika. Obrasli su travom i šibljem pa se ploča i ne vidi.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Krupac |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nekropola Glavica Ladjanica.jpg|thumb|Nekropola u Lađanici]] === Dva stećka u naselju Lađanica === Na nekropoli, u blizini Glavatičeva, na desnoj obali Neretve, evidentirana su dva stećka: sanduk i ukrašeni, visoki sljemenjak s postoljem. Sljemenjak je ukrašen s obe uže bočne strane, istim motivom dvostruke spirale i cik-cak vrpcom, koje su plastično klesane. Stećci su obrasli niskim raslinjem, šibljem i biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) i dosta su oštećeni: sljemenjak - površinske pliće i dublje pukotine, a sanduk je gotovo amorfan.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Lađanica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u naselju Odžaci === Lokalitet današnjih [[Odžaci (Konjic)|Odžaka]] u srednjem vijeku nalazio se u Zagorskoj župi. U poveljama se spominje kao [[Bjelimići]], sa tvrđavom Veletin. Pripadao je humskom velikašu Juraju Čemeroviću, koji je bio u službi hercega Stjepana. Poslije osmanlijske okupacije Bosne područje je u timaru begova Šurkovića pod nazivom Odžaci. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 20. do 26. marta 2009. godine, dvije nekropole u selu Odžaci proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. Odžaci su udaljeni od Konjica oko 27&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. '''Nekropola na lokalitetu Česmina Glava''' sadrži 68 stećaka (63 sanduka i 5 sljemenjaka). Stećci su dobro obrađeni, svi su neukrašeni i nalaze se u lošem stanju. Prekriveni u većoj mjeri biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) koja razara strukturu istih.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |title=Nekropola Česmina Glava |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2018 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072650/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Gradić''' sadrži 100 stećaka (98 sanduka i 2 sljemenjaka). Obrada stećaka je neujednačena, sa tordiranom vrpcom, frizom od povijene lozice s trolistom i dvostrukim spiralama. Orijentirani su u pravcu istok-zapad u nizovima. Stećci su u lošem stanju, obrasli travom i mahovinom.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |title=Nekropola Gradić |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072653/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Ježeprasina''' sadrži oko 130 stećaka. Navedene nekropole su u krugu od jednog kilometara zračne linije, a između njih, nalazi se po nekoliko stećaka u manjem broju ( osamljeni ili do četiri stećka). '''Nekropola Dolovi''', po izvještaju [[Vjenceslav Radimski|Vjenceslava Radimskog]] imala je trideset osam (38) ploča i šest (6) sljemenaka. Neki su ukrašeni likovima ljudskih i životinjskih glava. Okrenuti su u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Doljani''', na lokalitetu Križevac sadrži grupu od petnaest (15) stećaka, (dvanaest sanduka i tri sljemenaka). Orijentisani su u pravcu sjeverozapad-jugoistok. '''Nekropola Luka''', na lokalitetu Krinjača nedaleko od kuća Brkan ispod golog brda, sadrži jedanaest (11) stećaka (šest sanduka i pet sljemenaka), postavljeni u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Ocrkavlje''', neposredno ispod ruševina srednjovjekovnog grada [[Veletin]]a, nalazi se nekropola od preko stotinu (100) stećaka. Po obliku su svi sanduci osim jednog koji je sljemenak. Po bilješkama Marka Hrgića godine 1897, ovdje je bilo stotinu dvadeset tri (123) stećka. Po istoj bilješci, 1897. godine na području Bjelimića izbrojano je 1113 stećaka. '''Nekropole u selo Mokro''' nalaze se na četiri lokacije: * lokalitet u blizini kuće porodice Bilić, sa grupom od četrnaest (14) stećaka u obliku sanduka. Postavljeni su u pravcu zapad-istok. * lokalitet udaljen od predhodnog oko 100 metara, na omanjem brežuljku gdje se nalazi grupa od petnaest (15) stećaka. * lokalitet harem-groblje u kome se nalazi dvadeset četiri (24) stećka (dvadeset tri sanduka i jedan sljemenak). * lokalitet na Čaljinom grebu nalaze se tri (3) stećka i to: sanduk, sljemenak i krst. '''Stećak na Golom brdu''' je usamljeni stećak - sljemenjak s postoljem, lijepo obrađen. '''Nekropola Slatinica''', na lokalitetu Vlat sadrži grupu od šest (6) stećaka (pet sanduka i jedan sljemenak). '''Nekropola Sopot''', u predjelu Visočice je nekropola od četrdeset tri (43) stećka (četrdeset dva sanduka i jedan sljemenak). === Nekropola Gračani === Na lokalitetu Gračani, neposredno pored puta za [[Striježevo]], nalazi se nekropola na kojoj su se ranije nalazila 22 stećka. Pošto je nekropola smještena na pješčanom uzvišenju koje se eksploatiše dugi niz godina, došlo je do pomjeranja pa čak i nestajanja polovine broja stećaka, tako da danas na lokalitetu postoji svega 11 nadgrobnika. Stećci su neukrašeni sanduci.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |title=Nekropola u Gračanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072700/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u Argudu === {{Glavni|Nekropole stećaka u Argudu}} U široj okolini [[Konjic]]a, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su župa Neretva, dio župe Zagorja (kraj oko Bjelimića) i dio Komske župe (kraj oko Glavatičeva). Polovinom XI vijeka, župa Neretva bila je priključena [[Bosanska banovina|bosanskoj državi]]. Otada do dolaska bana Tvrtka I na vlast 1353. godine imala je poseban status u srednjevijekovnoj bosanskoj državi. Oko polovine XIV. stoljeća u župi Neretvi može se pratiti intenzivnija ekonomska i politička aktivnost bosanskih vladara. Početkom XV. stoljeća, 1404. godine, župa je podijeljena. Bosanski dio župe Neretve (na desnoj obali rijeke), pripao je "Kraljevoj zemlji", a [[hum]]ska Neretva i Kom feudalnoj oblasti [[Kosače|Kosača]] – kasnijoj Hercegovini. Bjelimići su ulazili u sastav župe Zagorje, a čitavim područjem gospodarila je vlastelinska porodica Čemerovića. Samo naselje Argud se razvilo na jednom od takozvanih Vlaških puteva koji je korišten za kretanje polunomadskih stočara uglavnom Vlaha, koji su naseljavali šire područje planine Velež. Ova praksa ljetnog boravka stočara iz Podveležja na području Bjelimića zadržala se do danas. Osmanska vojska pod vodstvom [[Isa-beg Isaković|Isa-bega Isakovića]] osvojila je ove krajeve 1465. god. odine 1469. Bjelimići su u sastavu Neretvanskog kadiluka, koji je postojao sve do kraja XVI. stoljeća. U ovom periodu Osmani su na prostoru Bjelimića formirale timar, koji je dodijeljen porodici Šurkovića. Iz perioda srednjeg vijeka u Argudu, udaljenom od centra Konjica oko 30&nbsp;km zračne linije u pravcu sjeverozapada, je sačuvano nekoliko nekropola, koje karakteriziraju masivnost stećaka, pretežno sanduka, zastupljenost različitih oblika (ploča, sanduk, sljemenjak, stub) te kvalitet i raznovrsnost njihovih ukrasnih motiva. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 3. do 5. marta 2015. godine, tri nekropole u selu Argud proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. '''Nekropola na lokalitetu Muzge''' sadrži 21 stećak i 19 nišana.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |title=Nekropola Muzge |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072710/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |url-status=dead }}</ref> Na lokalitetu Muzge nalazi se 21 nadgrobnik (19 sanduka, 2 sljemenjaka, ukrašeno je 5 stećka) i 19 nišana. Motivi zastupljeni na stećcima su: polumjesec, rozeta tordirana traka, kružni vijenac, loza sa trolistom križ i plastične trake. Značaju ovog lokaliteta doprinose i nišani, od kojih su dva natpisima datovani u drugu polovinu 18., odnosno u početak 19. stoljeća. Oni predstavljaju svjedočanstvo o kontinuitetu korištenja i poštovanja kultnog mjesta umrlih od srednjeg vijeka do posljednjih stoljeća osmanske vladavine.<ref name="Bešlagić2">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/SefikBeslagicStecciKataloskoTopografskiPregled/Sefik%20Beslagic,%20Stecci%20-%20katalosko-topografski%20pregled_djvu.txt |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Jesenice''' sadrži 26 stećaka; 22 ploče, 2 sanduka, 1 stub sa prevrnutim postoljem.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |title=Nekropola Jesenice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072725/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |url-status=dead }}</ref> Na prednjoj strani je oštećeno reljefno ispupčenje koje je predstava ljudske figure koja ima antičke paralele. To su rimske grobne stele na kojima se javlja glava gorgone.<ref name="Wenzel"/> '''Nekropola na lokalitetu Kunja''' sadrži 110 stećaka (3 sljemenjaka, 107 sanduka).<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |title=Nekropola Kunja |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072841/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola Biskup === {{Glavni|Nekropola Biskup}} Nalazi se u naselju [[Glavatičevo]], koje je u XIV vijeku pripadalo bosanskom vlastelinu [[Radič Sanković|Radiču Sankoviću]]. Proglašena je za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |title=Nekropola Biskup |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 12. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003237/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |url-status=dead }}</ref> Istovremeno je i na listi 30 srednjovjekovnih nekropola [[stećak]]a koje su 2016. godine proglašene [[UNESCO|Svjetskom baštinom UNESCO]]-a.<ref>{{Cite web |url=http://unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |title=Državna komisija |access-date=23. 4. 2020 |archive-date=17. 1. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117193937/http://www.unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |url-status=dead }}</ref> Sastoji se od 172 stećka i velikog broja grobova bez spomenika. === Nekropola Razići === Naselje Razići je od grada Konjica udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka, neposredno uz samu desnu obalu rijeke Neretve. Na lokalitetu “Crkvina“, smještena je nekropola sa 104 stećka (103 ploče/sanduka i 1 sljemenjak) i ostaci [[Srednjovjekovna crkva u Razićima|srednjovjekovne crkve]] i proglašeni su za nacionalni spomenik. Stećci su većinom ploče, manji broj sanduka i nekoliko sljemenaka. Ukrašen je manji broj. Na jednoj ploči koja je služila kao nadgrobni spomenik izrađena je ljudska glava, čiji likovni elementi potvrđuju da se ova skulptura datira nakon XII vijeka. Grob ispod ploče sa ljudskom glavom zidan je po starijem običaju, bez sarkofaga i bez kamenih ograda.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Razići |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> ==== Crkva ==== Arheološkim iskopavanjima iz 1956. godine, pronašeni su temelji crkve građene u rustičnom romanskom stilu u drugoj polovini XII ili u prvoj polovini XIII vijeka. Niše sa relikvijama, klupe u apsidi sa dvostrukim krstom na gornjoj površini, kao i historija [[Župa Kom|Župe Kom]], potvrđuju da je crkva korištena za obavljanje [[Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini|pravoslavnog hrišćanskog]] obreda. Dijelovi portala pokazuju da je crkva do krova bila zidana kamenom. Nadvratnik i dovratnik imaju karakteristike [[Renesansa|renesanse]] iz XV v., koji su naknadno uzidani. Prema nađenim dijelovima pilastra, pluteja i tranzena zaključuje se da je u prezbiteriju bila ograda (septum) od kamena, rustično obrađenog. Izgled stećaka i način pokopavanja mrtvih na ovom lokalitetu upućuju na zaključak da je ova nekropola starija nego ostale u bližoj okolini Razića, naročito od nekropole u Biskupu kod Glavatičeva. Pjevčeva glavica u desnoj niši, kao i etimologija riječi Razići mnogo govore o starosti crkve i lokaliteta. Renesansni dijelovi portala, kao i činjenica da u crkvi nije bilo grobova uz druge indicije, potvrđuju da crkva nije srušena prije propasti srednjovjekovnog [[Bosansko kraljevstvo|bosanskog kraljevstva]]. === Nekropole u Vrbljanima === U naselju [[Vrbljani]] nalaze se dvije nekropole sa stećcima, Kaursko groblje (Ciklice) sa oko 200 stećaka i Brdo sa 4 stećka. Proglašene su za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |title=Nekropole Vrbljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=21. 1. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121024638/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |url-status=dead }}</ref> Selo Vrbljani nalazi oko devet kilometara sjeverno od Konjica. Na šestom kilometru od Konjica, u Podorašcu skreće se zapadno od puta Konjic-Bradina u planinsko selo Vrbljane, koje se nalazi ispod vrha Kosnika, oko 2,5&nbsp;km od Podorašca. U kasnom srednjem vijeku politički centar ovog kraja nalazio se u gradu Črešnjevu (Trešnjevac). Prema veličini prostora koji zauzima, grad [[Tvrđava Črešnjevo|Črešnjevo]] spada među najveće gradove u Bosni i Hercegovini.<ref name="Redžić">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/59184397/Husref-Red%C5%BEi%C4%87-Srednjovjekovni-gradovi-u-Bosni-i-Hercegovini |title=Husref Redžić: Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini |work= Sarajevo publishing, Sarajevo 2009. |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema boljoj tehnici zidanja i debljini bedema (do 2 m), većoj nego kod ostalih gradova, te prema civilnom naselju i crkvi opasanim zidinama, zaključuje se da je ovakav stepen razvoja grad mogao dostići tek u 15. vijeku. Čitav ovaj predio iznad lijeve obale [[Trešanica|Trešanice]] nosio je zajednički naziv Dragočaj. Tako se zvao i džemat u periodu [[Osmansko carstvo|osmanske]] vladavine, a pripadao je nahiji Neretvi, onom dijelu koji je spadao u srednjem vijeku u Kraljevu zemlju. '''Na nekropoli Brdo''' nalaze se tri sljemenjaka, od toga dva sa postoljem i jedna ploča. Spomenici su dobro klesani, ali su ukrasi izlizani. Dva sljemenjaka su ukrašena u plitkom reljefu. Na čeonoj strani centralni motiv je dvostruke spirale, iznad koje su dva kružna vijenca. Između stabljika, na kojima su spirale, isklesana je rozeta i još dva kružna vijenca. Na drugoj – čeonoj strani je dvostruka spirala a kraj nje je sa jedne strane konjanik, a sa druge ljudska figura sa štapom. Na bočnoj strani isklesano je pet polukružnih arkada. U drugoj arkadi je ljudska figura, vjerovatno sa štitom. '''Na nekropoli Kaursko groblje''' ukrašeno je 6 stećaka u plitkom reljefu (3 sljemenjaka, 2 sanduka i jedna ploča.). Spomenici sa ukrasima su većih dimenzija i dobro klesani. Ukrasni motivi su: obična urezana debela vrpca na sredini čeonih strana sljemenjaka, dvostruka spirala, tordirana vrpca, polumjesec, krst i predstava konja sa jahačem. Mnogi stećci su utonuli, zarasli u šiblje, a lokalni kamen krečnjak od kojeg su isklesani podložan je oštećenju i raspadanju pod uticajem atmosferskih prilika. Zarasli su u mahovinu ili prekriveni lišćem. Na nekim mjestima na spomenicima ukrasi se jedva naziru. Mnogim stećcima se ne može prići. [[File:Borci, Bosnia and Herzegovina.jpg|mini|desno|Stećak u Borcima]] === Nekropola u naselju Borci === Selo [[Borci]], udaljeno oko dvadesetak kilometara jugoistočno od Konjica, nalazi se uz put koji iz Konjica preko Boraka vodi za Glavatičevo i dalje uz Neretvu na jugoistok u Zaborane na Nevesinjskom polju. Područje naselja sa utvrđenjem Vrabač je u kasnom srednjem vijeku pripadalo župi Neretvi. U naselju nalazi se nekropola Kaursko groblje sa 121 stećkom. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |title=Nekropola u Borcima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=9. 2. 2016 |archive-date=9. 10. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009153606/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli su većinom, osim dva sljemenjaka, zastupljeni stećci u obliku sanduka, ploča i prelaznog oblika sanduka ka pločama. Ukrasi na 12 stećaka su izvedeni u polureljefu ili su urezani. Likovni motivi su antropomorfni krst, mačevi, grb i figura oranta sa podignutim rukama i raširenim nogama. === Nekropola u Doljanima === Selo [[Doljani]] nalazi se u predjelu Bjelimića koji su u kasnom srednjem vijeku u okviru župe Zagorje sa srednjovjekovnim gradom [[Veletin]]om. Nije poznato da li je ranije ova župa bila u posjedu [[Sankovići|Sankovića]], a u XV. vijeku župa Zagorje je bila u posjedu [[Kosače|Kosača]].<ref name="Anđelić">[https://de.scribd.com/doc/34399312/Pavao-An%C4%91eli%C4%87-Studije-o-teritorijalno-politi%C4%8Dkoj-organizaciji-srednjovjekovcne-Bosne Pavao Anđelić: Teritorijalna organizacija srednjovjekovne Bosne]</ref> Lokalitet Križevac sa stećcima nalazi se neposredno uz put koji prolazi kroz selo Doljane. Nekropola sa 15 stećaka (12 sanduka i 3 sljemenjaka) je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola u Doljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> Stećci su vrlo dobro oblikovani. Klesani su od lokalnog kamena koji je podložan cijepanju, pa se su neki stećci, osim što su utonuli, uglavnom na uglovima napukli ili pukli. Spomenici do kojih se moglo doći su monolitni sanduci ili sljemenjaci sa postoljem. Ukrašena su dva sljemenjaka i dva sanduka. Ukrasi na 4 stećka su izvedeni u plitkom reljefu. Ukrasni motivi: tordirana vrpca, friz od povijene lozice sa trolistom, rozeta u tordiranom vijencu, štit sa mačem i scena kola sa tri figure i konjem sa jahačem koji je okrenut kolu. === Nekropole u Bradini === U široj okolini Konjica, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su [[Župa Neretva]], dio [[Zagorje (župa)|župe Zagorja]] (kraj oko Bjelimića) i dio [[Župa Komska|Komske župe]] (kraj oko Glavatičeva). Od 1404. godine došlo je do podjele župe Neretva. Područje koje se nalazilo na lijevoj obali Neretve (humska Neretva) pripadalo je Kosačama, a ono na desnoj obali rijeke "Kraljevoj zemlji" (bosanska Neretva).<ref name="Anđelić"/> Godine 1463. osmanska vojska osvojila je obe Neretve i Kom. U protivakciji [[Stjepan Vukčić Kosača|hercega Stjepana]], od jula do septembra iste godine, oslobođena je tzv. humska Neretva, osim grada Borovca, i zapadni dio bosanske Neretve. Ovi krajevi su definitivno osvojeni sredinom 1465. godine prodorom bosanskog sandžak-bega Isa-bega Ishakovića u hercegovu zemlju. U XVI. stoljeću Konjic se razvio u kasabu, koja je dobila ime Neretva i koja je dugo vremena rijekom Neretvom bila razdijeljena između dva [[sandžak]]a.<ref name="Pašaluk">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/46910935/Bosanski-Pasaluk-Hazim-Sabanovic |title= Hazim Šabanović: Bosanski pašaluk |work= |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> Bio je saobraćajni čvor i usputna stanica na [[Carigrad]]skom drumu, koji je vodio dolinom Neretve prema moru. Osmanske vlasti su na lijevoj obali Neretve izgradile novo naselje, kojem su dale status kasabe i naziv [[Belgraddžik]] (mali Biograd). '''Lokalitet Mašeti''' na sedlu između planina Lisine i platoa (zaseoka) Velika, sadrži 78 stećaka, ni na jednom nije evidentiran ukras. Pripadaju vrsti položenih monolita (sanduk i sljemenjak). Sudeći po brojnosti stećaka, nekropola pripada je zajednici koja je živjela na širem prostoru. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola na lokalitetu Mašeti |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola sa stećcima, nišanima i krstačama u Gornjoj [[Bradina|Bradini]]''', sadrži 57 stećaka, 11 nišana i 14 krstača. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |title=Nekropola u Gornjoj Bradini |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073033/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |url-status=dead }}</ref> Osnovni umjetnički kvalitet spomenika predstavljaju ukrasi izvedeni u visokom reljefu i udubljivanju. Od ukupno 82 spomenika ukrašena su 4 stećka (1 sanduk i 3 sljemenjaka) i svih 14 križeva. Motivi zastupljeni na stećcima su; urezana linija, koja označava da se radi o dvojnom grobu, polumjesec, stilizirani ljiljani i udubljenje u vidu okvira, a na križevima; polujabuka, križevi u vidu reljefnog ispupčenja i udubljenja, ptica, polumjesec i zvijezde. Na srednjovjekovno groblje sa stećcima, u južnom dijelu, nastavlja se staro napušteno muslimansko groblje, koje nije aktivno najmanje 100 god, od kojeg je ostalo 11 nadgrobnika. Groblje je obraslo u šumu, a nišani su vremenom oštećeni, propali ili oboreni na zemlju. Zbog oštećenja na nišanima nema tragova natpisa. Na većini grobova vidljivi su dijelovi kamenih santrača. Po obliku i motivima reljefno izvedenih jabuka zaključuje se da pravoslavno groblje postoji od XVIII. stoljeća i još uvijek je aktivno. === Nekropole u Čičevu === '''Lokalitet Ograda (Vlah)''' je udaljen oko 2,5&nbsp;km u pravcu istoka od sela [[Čičevo]]. Nacionalni spomenik čini nekropola sa 49 stećaka.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |title=Nekropola Ograda u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072857/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |url-status=dead }}</ref> Na '''lokalitetu Kaursko groblje''' evidentirano je 90 stećaka. Stećci su dobro obrađeni, svi sanduci su neukrašeni i orijentirani u pravcu istok–zapad. Ukrašen je jedini evidentirani sljemenjak. '''Lokalitet Glavica''' sadrži 4 stećka od čega 1 sanduk i 3 sljemenjaka. Sanduk je udaljen pedesetak metara od navedenih sljemenjaka. Ukrasi su: (4 jabuke), tordirane vrpce, loza s trolistom i rozeta. Lokaliteti Kaursko groblje i Glavica su nacionalni spomenik.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |title=Nekropole u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073109/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Dubočanima === [[Dubočani]] su od centra Konjica udaljeni 11, 61&nbsp;km vazdušne linije u pravcu jugoistoka. Nalaze se u kotlini, omeđenoj visovima Vranske stijene (1292m), Čepa (1008m), Krnjače (1000m) i na istoku kanjonom rijeke Rakitnice. Nekropola sadrži 49 stećaka (4 ploče, 44 sanduka i 1 sljemenjak) i nisu ukrašeni. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |title=Nekropola u Dubočanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072911/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Glavatičevu === Naselje [[Glavatičevo]] je smješteno u gornjem toku rijeke Neretve na njenoj lijevoj obali, i od grada Konjica je udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. U zaseoku Karlušići, oko 1&nbsp;km sjeverozapadno od Glavatičeva, na lokalitetu Gajine, smještena je nekropola sa 15 stećaka (11 sanduka i 4 sljemenjaka). Ukrasni ornamenti evidentirani su na sedam (7) spomenika (3 sanduka, 4 sljemenjaka). Njihovi ukrasni motivi su: tordirana traka, friz od povijene lozice sa trolistovima, tordirani vijenac, arkade, dvostruka spirala, djedovski štap i paralelna rebra. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |title=Nekropola u Glavatičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=14. 2. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214011835/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Bulatovićima === Nekropola nalazi se u selu [[Bulatovići]] koje je udaljeno od Konjica oko 30&nbsp;km. Selo se nalazi u planinskom dijelu općine na nadmorskoj visini od oko 800 m. Lokalitetu Dub je situiran na blagom uzvišenju u šumi, na oprečnoj strani od sela preko rijeke Kraljuščice. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |title=Nekropola u Bulatovićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073028/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |url-status=dead }}</ref> Nacionalni spomenik čini nekropola sa 55 stećaka, a najveći broj pripada obliku sanduka i ploča. Dekoracija, zbog stanja na terenu, nije uočena. === Nekropola u Tuhobićima === Nekropola sa stećcima nalazi se na lokalitetu „Greblje“, na brijegu iznad sela [[Tuhobići]], udaljenom od centra Konjica 30-ak km, na nadmorskoj visini od oko 800 m. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |title=Nekropola u Tuhobićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073030/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli je evidentirano šest grobova sa stećcima, od čega su dva sanduka i četiri sljemenjaka s postoljem. Ukrasi nisu evidentirani. Stećci su u izvjesnoj mjeri oštećeni (površinske pukotine - pliće ili dublje). === Nekropola u naselju Ribari === Nekropola sa stećcima nalazi se u naseljenom mjestu [[Ribari (Konjic)|Ribari]], u blizini Glavatičeva, udaljenom od centra Konjica 18&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropola je smještena neposredno uz lokalni put, koji ju je presjekao. Osam stećaka na grupirano je u njezinom južnome dijelu. Od ukupno 8 stećaka, četiri su sanduka i dva sljemenjaka, jedna ploča i i jedan jako oštećen stećak. Na parceli preko puta, u pravoslavnom groblju, evidentirano je 8 stećaka. Jedan je visoki sanduk s postoljem, a ostali su sljemenjaci s postoljem (klesani u jednom komadu). <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |title=Nekropola u Ribarima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073036/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |url-status=dead }}</ref> Stećci na obje parcele obrasli su niskim raslinjem i šibljem, biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima), te su dosta oštećeni (površinske pukotine, odlomljeni, popolovljeni, prevrnuti) . === Nekropola u Zukićima === Nekropola sa stećcima nalazi se ispod seoskih kuća u [[Zukići (Konjic)|Zukići]]ma, u aktivnom pravoslavnom groblju, neposredno iznad magistralnog puta Konjic-Sarajevo, na relaciji Bradina-Podorošac. U nekropoli je evidentirano 18 grobova sa stećcima, od čega dva sljemenjaka. Vidljivi ukrasi nisu evidentirani. Šefik Bešlagić je registrovao 51 stećak (45 sanduka i 6 sljemenjaka). Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola u Zukićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> === Nekropole u Obrima === {{Glavni|Obri (Konjic)}} U naselju [[Obri (Konjic)|Obri]] se nalazi historijsko područje. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 4. do 6. novembra 2015. godine donijela je odluku da se historijsko područje sa nekropolama stećaka '''Brijest, Grebine i Borak''' proglasi za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]].Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, [[Dubravko Lovrenović]]), [[Ljiljana Ševo]] (predsjedavajuća).<ref name="Spomenik">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |title= Historijsko područje Obri u Konjicu |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2018 |archive-date= 4. 8. 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220804073132/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |url-status= dead }}</ref> === Nekropola na Velikoj Poljani === Na obronku planine Bahtijevice (nadmorska visina 1163 m, ogranak planine [[Prenj]]a) pokraj tzv. “starog/turskog puta“ koji je vodio od Ivan-planine do Porima na prostoru između Lipeta i Zijemlja prostire se visoravan Velika (Dabića) poljana. Na zemljišnoj parceli označenoj kao k.č. broj 1621, sa površinom od 1170 m², smještena je nekropola sa 47 stećaka (8 ploča, 30 sanduka, 8 visokih sanduka i 1 sljemenjak). Spomenici su dobro obrađeni, ali ne i u potpunosti očuvani. Ukrašeno je 13 stećaka, a kao reljefni motivi evidentirane su biljne stilizacije u vidu simetričnih spirala, bordure i frizovi od povijenih lozica, tordirane vrpce, “vodenice“, polumjesec i kružni vijenac. Od figuralnih predstava evidentirana je predstava jelena i scena turnira. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola na Velikoj Poljani |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> == Literatura == * [[Vesna Mušeta-Aščerić]], Srednjovjekovna župa Vrhbosna. Problemi granica i vlasti, Prilozi Instituta za istoriju XX/21, Sarajevo 1985, 257-268. * [[Pavao Anđelić]], Svjetlost, Sarajevo, 1982 – STUDIJE O TERITORIJALNOPOLITIČKOJ ORGANIZACIJI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE * Pavao Anđelić - Historijski spomenici Konjica i okoline I, Konjic 1975, 324, lat. * [[Hazim Šabanović]] - Bosanski pašaluk. Sarajevo: „Svjetlost“, 1982. godine * Evlija Čelebija - Putopis. Sarajevo: “Sarajevo-Publishing“, 1996. godine * Marijan Sivrić i Tomislav Anđelić - Srednjovjekovne humske župe, ZIRAL, Knjiga 101, Biblioteka Stećak, Knjiga 3, Mostar 1999. == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [http://www.kons.gov.ba Zvanični sajt komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307065102/http://www.kons.gov.ba/ |date=7. 3. 2012 }} * [https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html Nacionalni spomenici u Konjicu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923032122/https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html |date=23. 9. 2020 }} * [https://www.medzlis-konjic.com/index.php/en/knjige-i-tekstovi/odabrani-tekstovi/tekstovi-vezani-za-konjic/1620-stecci-u-bjelimickom-kraju Stećci u bjelimićkom kraju] {{Portal Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Konjicu]] [[Kategorija:Stećci u Konjicu]] b4iti1ax9c89gg5ittx705fakv2mlc8 3934772 3934761 2026-10-11T16:21:28Z MaGa 29752 +slika 3934772 wikitext text/x-wiki '''Nekropole stećaka u Konjicu''' sadrže nadgrobnike iz [[Bosna u srednjem vijeku|istorije Bosne i Hercegovine u srednjem vijeku]] <ref name="Lovrenović">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/87333586/DUBRAVKO-LOVRENOVI%C4%86-Ste%C4%87ci |title=Dubravko Lovrenović: Bosansko I humsko mramorje srednjeg vijeka |work=RABIĆ: Sarajevo, 2009 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema statistici [[Šefik Bešlagić|Šefika Bešlagića]] područje [[Konjic|konjičke opštine]] – sa 3018 registriranih spomenika – spada u teritorije koje imaju najveći broj [[Stećci|stećaka]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Prema formi izrade najbrojniji su [[Oblici stećaka|sanduci]], dok su sljemenjaci i ploče gotovo podjednako zastupljeni. Način grupiranja stećaka omogućavaju da se na terenu prate i dokumentiraju važne historijske pojave, procesi i odnosi. Po smještaju velikih nekropola mogu se pouzdano ubicirati centri nekadašnjih kultnih i političkih zajednica. Također, po smještaju srednje veličine nekropola, mogu se pratiti procesi razvoja tzv. rodovskih sela, dok se kod manjih grupa prati odraz intenzivne [[Feudalizam|feudalizacije]] i socijalnog diferenciranja, kada se pojedini rodovi više ne ukapaju sa susjedima, već se izdvajaju i stvaraju porodične nekropole. U Prostornom planu Bosne i Hercegovine do 2000. godine, na području Konjica, kao spomenik III kategorije uvršteno je 69 lokaliteta nakropola sa stećcima (3018 stećaka) bez preciznije identifikacije. == Opis == [[File:Stecky v mestskem parku, Konjic.jpg|mini|desno|Arheološki spomenici u Konjicu, u sklopu Parka na Vardi ispod Društvenog doma]] === Stećci u Parku na Vardi === {{Glavni|Arheološki spomenici u Konjicu}} U sklopu Parka na Vardi ispod [[Društveni dom u Konjicu|Društvenog doma u Konjicu]], nalazi se nekoliko arheoloških nalaza, koji su doneseni sa područja koje je danas prekriveno vodama [[Jablaničko jezero|Jablaničkog jezera]].<ref>[http://fmks.gov.ba/stara/download/zzs/1954/16-1954.pdf Šefik Bešlagić - Stećci u dolini Neretve]{{Mrtav link}}</ref> Među njima su 1 stećak sa Memidžanovog groblja i 1 kod željezničke stanice u [[Lisičići]]ma i 3 stećka kod Gošića hana u [[Ostrožac (Jablanica)|Ostrožcu]].<ref name="Spomenikk">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |title= Arheološki spomenici |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2019 |archive-date= 23. 10. 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211023105541/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |url-status= dead }}</ref> Svi su bogato ukrašeni prikazima kola, scena lova i brojnim ukrasima (rozeta, pravougaonik, krst, svastika,...).<ref name="Wenzel">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/34362364/Marian-Wencel-UKRASNI-MOTIVI-NA-STEĆCIMA |title= Marian Wenzel -Ukrasni motivi na stećcima |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1965 |access-date= 9. 2. 2018}}</ref> [[File:Visocica, Stecci at Jezera necropolis.JPG|thumb|Nekropola Veliko jezero]] === Nekropole stećaka Poljice === {{Glavni|Nekropole stećaka Poljice}} Nekropole nalaze se u neposrednoj blizini ljetnog stočarskog naselja Poljice, na planini [[Visočica]], 25&nbsp;km. zračne linije od [[Konjic]]a.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |title=Nekropola Poljice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=31. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731201943/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Poljice - Veliko jezero''' sadrži 49 [[Stećak|stećka]], (33 ploče, 10 sanduka i 6 sljemnjaka). '''Nekropola Poljice - Dolovi''' sadrži 52 stećka, (24 ploče, 22 sanduka, 2 sljemenjaka i 4 krstače). === Dva stećka u Razićima === Na lokalitetu “Gromile“ u zaseoku Račica, naselje [[Razići]], smještena su dva stećka u formi sljemenjaka. Karakteristični su po tome što ne spadaju u grupu niskih sljemenjaka, koji se prema postolju sužavaju. Navedeni stećci su rađeni tako da su izuzetno visoki, uski i prema postolju se proširuju. Jedan od stećaka je rađen sa duplim ili udvojenim postoljem, što je rijedak slučaj za područje konjičke općine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Račica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> === Dva stećka u naselju Krupac === Nekropola sa stećcima nalazi se u blizini [[Glavatičevo|Glavatičeva]], u selu [[Krupac (Konjic)|Krupac]], na lijevoj obali [[Neretva|Neretve]], udaljenom od centra Konjica 22&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropolu čini jedna ploča i jedan sanduk, ukrašen motivom polumjeseca i pravougaonika. Obrasli su travom i šibljem pa se ploča i ne vidi.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Krupac |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nekropola Glavica Ladjanica.jpg|thumb|Nekropola u Lađanici]] === Dva stećka u naselju Lađanica === Na nekropoli, u blizini Glavatičeva, na desnoj obali Neretve, evidentirana su dva stećka: sanduk i ukrašeni, visoki sljemenjak s postoljem. Sljemenjak je ukrašen s obe uže bočne strane, istim motivom dvostruke spirale i cik-cak vrpcom, koje su plastično klesane. Stećci su obrasli niskim raslinjem, šibljem i biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) i dosta su oštećeni: sljemenjak - površinske pliće i dublje pukotine, a sanduk je gotovo amorfan.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Lađanica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u naselju Odžaci === Lokalitet današnjih [[Odžaci (Konjic)|Odžaka]] u srednjem vijeku nalazio se u Zagorskoj župi. U poveljama se spominje kao [[Bjelimići]], sa tvrđavom Veletin. Pripadao je humskom velikašu Juraju Čemeroviću, koji je bio u službi hercega Stjepana. Poslije osmanlijske okupacije Bosne područje je u timaru begova Šurkovića pod nazivom Odžaci. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 20. do 26. marta 2009. godine, dvije nekropole u selu Odžaci proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. Odžaci su udaljeni od Konjica oko 27&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. '''Nekropola na lokalitetu Česmina Glava''' sadrži 68 stećaka (63 sanduka i 5 sljemenjaka). Stećci su dobro obrađeni, svi su neukrašeni i nalaze se u lošem stanju. Prekriveni u većoj mjeri biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) koja razara strukturu istih.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |title=Nekropola Česmina Glava |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2018 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072650/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Gradić''' sadrži 100 stećaka (98 sanduka i 2 sljemenjaka). Obrada stećaka je neujednačena, sa tordiranom vrpcom, frizom od povijene lozice s trolistom i dvostrukim spiralama. Orijentirani su u pravcu istok-zapad u nizovima. Stećci su u lošem stanju, obrasli travom i mahovinom.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |title=Nekropola Gradić |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072653/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Ježeprasina''' sadrži oko 130 stećaka. Navedene nekropole su u krugu od jednog kilometara zračne linije, a između njih, nalazi se po nekoliko stećaka u manjem broju ( osamljeni ili do četiri stećka). '''Nekropola Dolovi''', po izvještaju [[Vjenceslav Radimski|Vjenceslava Radimskog]] imala je trideset osam (38) ploča i šest (6) sljemenaka. Neki su ukrašeni likovima ljudskih i životinjskih glava. Okrenuti su u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Doljani''', na lokalitetu Križevac sadrži grupu od petnaest (15) stećaka, (dvanaest sanduka i tri sljemenaka). Orijentisani su u pravcu sjeverozapad-jugoistok. '''Nekropola Luka''', na lokalitetu Krinjača nedaleko od kuća Brkan ispod golog brda, sadrži jedanaest (11) stećaka (šest sanduka i pet sljemenaka), postavljeni u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Ocrkavlje''', neposredno ispod ruševina srednjovjekovnog grada [[Veletin]]a, nalazi se nekropola od preko stotinu (100) stećaka. Po obliku su svi sanduci osim jednog koji je sljemenak. Po bilješkama Marka Hrgića godine 1897, ovdje je bilo stotinu dvadeset tri (123) stećka. Po istoj bilješci, 1897. godine na području Bjelimića izbrojano je 1113 stećaka. '''Nekropole u selo Mokro''' nalaze se na četiri lokacije: * lokalitet u blizini kuće porodice Bilić, sa grupom od četrnaest (14) stećaka u obliku sanduka. Postavljeni su u pravcu zapad-istok. * lokalitet udaljen od predhodnog oko 100 metara, na omanjem brežuljku gdje se nalazi grupa od petnaest (15) stećaka. * lokalitet harem-groblje u kome se nalazi dvadeset četiri (24) stećka (dvadeset tri sanduka i jedan sljemenak). * lokalitet na Čaljinom grebu nalaze se tri (3) stećka i to: sanduk, sljemenak i krst. '''Stećak na Golom brdu''' je usamljeni stećak - sljemenjak s postoljem, lijepo obrađen. '''Nekropola Slatinica''', na lokalitetu Vlat sadrži grupu od šest (6) stećaka (pet sanduka i jedan sljemenak). '''Nekropola Sopot''', u predjelu Visočice je nekropola od četrdeset tri (43) stećka (četrdeset dva sanduka i jedan sljemenak). === Nekropola Gračani === Na lokalitetu Gračani, neposredno pored puta za [[Striježevo]], nalazi se nekropola na kojoj su se ranije nalazila 22 stećka. Pošto je nekropola smještena na pješčanom uzvišenju koje se eksploatiše dugi niz godina, došlo je do pomjeranja pa čak i nestajanja polovine broja stećaka, tako da danas na lokalitetu postoji svega 11 nadgrobnika. Stećci su neukrašeni sanduci.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |title=Nekropola u Gračanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072700/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u Argudu === {{Glavni|Nekropole stećaka u Argudu}} U široj okolini [[Konjic]]a, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su župa Neretva, dio župe Zagorja (kraj oko Bjelimića) i dio Komske župe (kraj oko Glavatičeva). Polovinom XI vijeka, župa Neretva bila je priključena [[Bosanska banovina|bosanskoj državi]]. Otada do dolaska bana Tvrtka I na vlast 1353. godine imala je poseban status u srednjevijekovnoj bosanskoj državi. Oko polovine XIV. stoljeća u župi Neretvi može se pratiti intenzivnija ekonomska i politička aktivnost bosanskih vladara. Početkom XV. stoljeća, 1404. godine, župa je podijeljena. Bosanski dio župe Neretve (na desnoj obali rijeke), pripao je "Kraljevoj zemlji", a [[hum]]ska Neretva i Kom feudalnoj oblasti [[Kosače|Kosača]] – kasnijoj Hercegovini. Bjelimići su ulazili u sastav župe Zagorje, a čitavim područjem gospodarila je vlastelinska porodica Čemerovića. Samo naselje Argud se razvilo na jednom od takozvanih Vlaških puteva koji je korišten za kretanje polunomadskih stočara uglavnom Vlaha, koji su naseljavali šire područje planine Velež. Ova praksa ljetnog boravka stočara iz Podveležja na području Bjelimića zadržala se do danas. Osmanska vojska pod vodstvom [[Isa-beg Isaković|Isa-bega Isakovića]] osvojila je ove krajeve 1465. god. odine 1469. Bjelimići su u sastavu Neretvanskog kadiluka, koji je postojao sve do kraja XVI. stoljeća. U ovom periodu Osmani su na prostoru Bjelimića formirale timar, koji je dodijeljen porodici Šurkovića. Iz perioda srednjeg vijeka u Argudu, udaljenom od centra Konjica oko 30&nbsp;km zračne linije u pravcu sjeverozapada, je sačuvano nekoliko nekropola, koje karakteriziraju masivnost stećaka, pretežno sanduka, zastupljenost različitih oblika (ploča, sanduk, sljemenjak, stub) te kvalitet i raznovrsnost njihovih ukrasnih motiva. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 3. do 5. marta 2015. godine, tri nekropole u selu Argud proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. '''Nekropola na lokalitetu Muzge''' sadrži 21 stećak i 19 nišana.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |title=Nekropola Muzge |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072710/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |url-status=dead }}</ref> Na lokalitetu Muzge nalazi se 21 nadgrobnik (19 sanduka, 2 sljemenjaka, ukrašeno je 5 stećka) i 19 nišana. Motivi zastupljeni na stećcima su: polumjesec, rozeta tordirana traka, kružni vijenac, loza sa trolistom križ i plastične trake. Značaju ovog lokaliteta doprinose i nišani, od kojih su dva natpisima datovani u drugu polovinu 18., odnosno u početak 19. stoljeća. Oni predstavljaju svjedočanstvo o kontinuitetu korištenja i poštovanja kultnog mjesta umrlih od srednjeg vijeka do posljednjih stoljeća osmanske vladavine.<ref name="Bešlagić2">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/SefikBeslagicStecciKataloskoTopografskiPregled/Sefik%20Beslagic,%20Stecci%20-%20katalosko-topografski%20pregled_djvu.txt |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Jesenice''' sadrži 26 stećaka; 22 ploče, 2 sanduka, 1 stub sa prevrnutim postoljem.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |title=Nekropola Jesenice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072725/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |url-status=dead }}</ref> Na prednjoj strani je oštećeno reljefno ispupčenje koje je predstava ljudske figure koja ima antičke paralele. To su rimske grobne stele na kojima se javlja glava gorgone.<ref name="Wenzel"/> '''Nekropola na lokalitetu Kunja''' sadrži 110 stećaka (3 sljemenjaka, 107 sanduka).<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |title=Nekropola Kunja |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072841/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nekropola_Grcka_glavica_Glavaticevo_(09).jpg|mini|desno|Nekropola u Glavatičevu]] === Nekropola Biskup === {{Glavni|Nekropola Biskup}} Nalazi se u naselju [[Glavatičevo]], koje je u XIV vijeku pripadalo bosanskom vlastelinu [[Radič Sanković|Radiču Sankoviću]]. Proglašena je za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |title=Nekropola Biskup |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 12. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003237/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |url-status=dead }}</ref> Istovremeno je i na listi 30 srednjovjekovnih nekropola [[stećak]]a koje su 2016. godine proglašene [[UNESCO|Svjetskom baštinom UNESCO]]-a.<ref>{{Cite web |url=http://unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |title=Državna komisija |access-date=23. 4. 2020 |archive-date=17. 1. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117193937/http://www.unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |url-status=dead }}</ref> Sastoji se od 172 stećka i velikog broja grobova bez spomenika. === Nekropola Razići === Naselje Razići je od grada Konjica udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka, neposredno uz samu desnu obalu rijeke Neretve. Na lokalitetu “Crkvina“, smještena je nekropola sa 104 stećka (103 ploče/sanduka i 1 sljemenjak) i ostaci [[Srednjovjekovna crkva u Razićima|srednjovjekovne crkve]] i proglašeni su za nacionalni spomenik. Stećci su većinom ploče, manji broj sanduka i nekoliko sljemenaka. Ukrašen je manji broj. Na jednoj ploči koja je služila kao nadgrobni spomenik izrađena je ljudska glava, čiji likovni elementi potvrđuju da se ova skulptura datira nakon XII vijeka. Grob ispod ploče sa ljudskom glavom zidan je po starijem običaju, bez sarkofaga i bez kamenih ograda.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Razići |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> ==== Crkva ==== Arheološkim iskopavanjima iz 1956. godine, pronašeni su temelji crkve građene u rustičnom romanskom stilu u drugoj polovini XII ili u prvoj polovini XIII vijeka. Niše sa relikvijama, klupe u apsidi sa dvostrukim krstom na gornjoj površini, kao i historija [[Župa Kom|Župe Kom]], potvrđuju da je crkva korištena za obavljanje [[Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini|pravoslavnog hrišćanskog]] obreda. Dijelovi portala pokazuju da je crkva do krova bila zidana kamenom. Nadvratnik i dovratnik imaju karakteristike [[Renesansa|renesanse]] iz XV v., koji su naknadno uzidani. Prema nađenim dijelovima pilastra, pluteja i tranzena zaključuje se da je u prezbiteriju bila ograda (septum) od kamena, rustično obrađenog. Izgled stećaka i način pokopavanja mrtvih na ovom lokalitetu upućuju na zaključak da je ova nekropola starija nego ostale u bližoj okolini Razića, naročito od nekropole u Biskupu kod Glavatičeva. Pjevčeva glavica u desnoj niši, kao i etimologija riječi Razići mnogo govore o starosti crkve i lokaliteta. Renesansni dijelovi portala, kao i činjenica da u crkvi nije bilo grobova uz druge indicije, potvrđuju da crkva nije srušena prije propasti srednjovjekovnog [[Bosansko kraljevstvo|bosanskog kraljevstva]]. === Nekropole u Vrbljanima === U naselju [[Vrbljani]] nalaze se dvije nekropole sa stećcima, Kaursko groblje (Ciklice) sa oko 200 stećaka i Brdo sa 4 stećka. Proglašene su za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |title=Nekropole Vrbljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=21. 1. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121024638/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |url-status=dead }}</ref> Selo Vrbljani nalazi oko devet kilometara sjeverno od Konjica. Na šestom kilometru od Konjica, u Podorašcu skreće se zapadno od puta Konjic-Bradina u planinsko selo Vrbljane, koje se nalazi ispod vrha Kosnika, oko 2,5&nbsp;km od Podorašca. U kasnom srednjem vijeku politički centar ovog kraja nalazio se u gradu Črešnjevu (Trešnjevac). Prema veličini prostora koji zauzima, grad [[Tvrđava Črešnjevo|Črešnjevo]] spada među najveće gradove u Bosni i Hercegovini.<ref name="Redžić">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/59184397/Husref-Red%C5%BEi%C4%87-Srednjovjekovni-gradovi-u-Bosni-i-Hercegovini |title=Husref Redžić: Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini |work= Sarajevo publishing, Sarajevo 2009. |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema boljoj tehnici zidanja i debljini bedema (do 2 m), većoj nego kod ostalih gradova, te prema civilnom naselju i crkvi opasanim zidinama, zaključuje se da je ovakav stepen razvoja grad mogao dostići tek u 15. vijeku. Čitav ovaj predio iznad lijeve obale [[Trešanica|Trešanice]] nosio je zajednički naziv Dragočaj. Tako se zvao i džemat u periodu [[Osmansko carstvo|osmanske]] vladavine, a pripadao je nahiji Neretvi, onom dijelu koji je spadao u srednjem vijeku u Kraljevu zemlju. '''Na nekropoli Brdo''' nalaze se tri sljemenjaka, od toga dva sa postoljem i jedna ploča. Spomenici su dobro klesani, ali su ukrasi izlizani. Dva sljemenjaka su ukrašena u plitkom reljefu. Na čeonoj strani centralni motiv je dvostruke spirale, iznad koje su dva kružna vijenca. Između stabljika, na kojima su spirale, isklesana je rozeta i još dva kružna vijenca. Na drugoj – čeonoj strani je dvostruka spirala a kraj nje je sa jedne strane konjanik, a sa druge ljudska figura sa štapom. Na bočnoj strani isklesano je pet polukružnih arkada. U drugoj arkadi je ljudska figura, vjerovatno sa štitom. '''Na nekropoli Kaursko groblje''' ukrašeno je 6 stećaka u plitkom reljefu (3 sljemenjaka, 2 sanduka i jedna ploča.). Spomenici sa ukrasima su većih dimenzija i dobro klesani. Ukrasni motivi su: obična urezana debela vrpca na sredini čeonih strana sljemenjaka, dvostruka spirala, tordirana vrpca, polumjesec, krst i predstava konja sa jahačem. Mnogi stećci su utonuli, zarasli u šiblje, a lokalni kamen krečnjak od kojeg su isklesani podložan je oštećenju i raspadanju pod uticajem atmosferskih prilika. Zarasli su u mahovinu ili prekriveni lišćem. Na nekim mjestima na spomenicima ukrasi se jedva naziru. Mnogim stećcima se ne može prići. [[File:Borci, Bosnia and Herzegovina.jpg|mini|desno|Stećak u Borcima]] === Nekropola u naselju Borci === Selo [[Borci]], udaljeno oko dvadesetak kilometara jugoistočno od Konjica, nalazi se uz put koji iz Konjica preko Boraka vodi za Glavatičevo i dalje uz Neretvu na jugoistok u Zaborane na Nevesinjskom polju. Područje naselja sa utvrđenjem Vrabač je u kasnom srednjem vijeku pripadalo župi Neretvi. U naselju nalazi se nekropola Kaursko groblje sa 121 stećkom. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |title=Nekropola u Borcima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=9. 2. 2016 |archive-date=9. 10. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009153606/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli su većinom, osim dva sljemenjaka, zastupljeni stećci u obliku sanduka, ploča i prelaznog oblika sanduka ka pločama. Ukrasi na 12 stećaka su izvedeni u polureljefu ili su urezani. Likovni motivi su antropomorfni krst, mačevi, grb i figura oranta sa podignutim rukama i raširenim nogama. === Nekropola u Doljanima === Selo [[Doljani]] nalazi se u predjelu Bjelimića koji su u kasnom srednjem vijeku u okviru župe Zagorje sa srednjovjekovnim gradom [[Veletin]]om. Nije poznato da li je ranije ova župa bila u posjedu [[Sankovići|Sankovića]], a u XV. vijeku župa Zagorje je bila u posjedu [[Kosače|Kosača]].<ref name="Anđelić">[https://de.scribd.com/doc/34399312/Pavao-An%C4%91eli%C4%87-Studije-o-teritorijalno-politi%C4%8Dkoj-organizaciji-srednjovjekovcne-Bosne Pavao Anđelić: Teritorijalna organizacija srednjovjekovne Bosne]</ref> Lokalitet Križevac sa stećcima nalazi se neposredno uz put koji prolazi kroz selo Doljane. Nekropola sa 15 stećaka (12 sanduka i 3 sljemenjaka) je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola u Doljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> Stećci su vrlo dobro oblikovani. Klesani su od lokalnog kamena koji je podložan cijepanju, pa se su neki stećci, osim što su utonuli, uglavnom na uglovima napukli ili pukli. Spomenici do kojih se moglo doći su monolitni sanduci ili sljemenjaci sa postoljem. Ukrašena su dva sljemenjaka i dva sanduka. Ukrasi na 4 stećka su izvedeni u plitkom reljefu. Ukrasni motivi: tordirana vrpca, friz od povijene lozice sa trolistom, rozeta u tordiranom vijencu, štit sa mačem i scena kola sa tri figure i konjem sa jahačem koji je okrenut kolu. === Nekropole u Bradini === U široj okolini Konjica, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su [[Župa Neretva]], dio [[Zagorje (župa)|župe Zagorja]] (kraj oko Bjelimića) i dio [[Župa Komska|Komske župe]] (kraj oko Glavatičeva). Od 1404. godine došlo je do podjele župe Neretva. Područje koje se nalazilo na lijevoj obali Neretve (humska Neretva) pripadalo je Kosačama, a ono na desnoj obali rijeke "Kraljevoj zemlji" (bosanska Neretva).<ref name="Anđelić"/> Godine 1463. osmanska vojska osvojila je obe Neretve i Kom. U protivakciji [[Stjepan Vukčić Kosača|hercega Stjepana]], od jula do septembra iste godine, oslobođena je tzv. humska Neretva, osim grada Borovca, i zapadni dio bosanske Neretve. Ovi krajevi su definitivno osvojeni sredinom 1465. godine prodorom bosanskog sandžak-bega Isa-bega Ishakovića u hercegovu zemlju. U XVI. stoljeću Konjic se razvio u kasabu, koja je dobila ime Neretva i koja je dugo vremena rijekom Neretvom bila razdijeljena između dva [[sandžak]]a.<ref name="Pašaluk">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/46910935/Bosanski-Pasaluk-Hazim-Sabanovic |title= Hazim Šabanović: Bosanski pašaluk |work= |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> Bio je saobraćajni čvor i usputna stanica na [[Carigrad]]skom drumu, koji je vodio dolinom Neretve prema moru. Osmanske vlasti su na lijevoj obali Neretve izgradile novo naselje, kojem su dale status kasabe i naziv [[Belgraddžik]] (mali Biograd). '''Lokalitet Mašeti''' na sedlu između planina Lisine i platoa (zaseoka) Velika, sadrži 78 stećaka, ni na jednom nije evidentiran ukras. Pripadaju vrsti položenih monolita (sanduk i sljemenjak). Sudeći po brojnosti stećaka, nekropola pripada je zajednici koja je živjela na širem prostoru. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola na lokalitetu Mašeti |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola sa stećcima, nišanima i krstačama u Gornjoj [[Bradina|Bradini]]''', sadrži 57 stećaka, 11 nišana i 14 krstača. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |title=Nekropola u Gornjoj Bradini |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073033/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |url-status=dead }}</ref> Osnovni umjetnički kvalitet spomenika predstavljaju ukrasi izvedeni u visokom reljefu i udubljivanju. Od ukupno 82 spomenika ukrašena su 4 stećka (1 sanduk i 3 sljemenjaka) i svih 14 križeva. Motivi zastupljeni na stećcima su; urezana linija, koja označava da se radi o dvojnom grobu, polumjesec, stilizirani ljiljani i udubljenje u vidu okvira, a na križevima; polujabuka, križevi u vidu reljefnog ispupčenja i udubljenja, ptica, polumjesec i zvijezde. Na srednjovjekovno groblje sa stećcima, u južnom dijelu, nastavlja se staro napušteno muslimansko groblje, koje nije aktivno najmanje 100 god, od kojeg je ostalo 11 nadgrobnika. Groblje je obraslo u šumu, a nišani su vremenom oštećeni, propali ili oboreni na zemlju. Zbog oštećenja na nišanima nema tragova natpisa. Na većini grobova vidljivi su dijelovi kamenih santrača. Po obliku i motivima reljefno izvedenih jabuka zaključuje se da pravoslavno groblje postoji od XVIII. stoljeća i još uvijek je aktivno. === Nekropole u Čičevu === '''Lokalitet Ograda (Vlah)''' je udaljen oko 2,5&nbsp;km u pravcu istoka od sela [[Čičevo]]. Nacionalni spomenik čini nekropola sa 49 stećaka.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |title=Nekropola Ograda u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072857/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |url-status=dead }}</ref> Na '''lokalitetu Kaursko groblje''' evidentirano je 90 stećaka. Stećci su dobro obrađeni, svi sanduci su neukrašeni i orijentirani u pravcu istok–zapad. Ukrašen je jedini evidentirani sljemenjak. '''Lokalitet Glavica''' sadrži 4 stećka od čega 1 sanduk i 3 sljemenjaka. Sanduk je udaljen pedesetak metara od navedenih sljemenjaka. Ukrasi su: (4 jabuke), tordirane vrpce, loza s trolistom i rozeta. Lokaliteti Kaursko groblje i Glavica su nacionalni spomenik.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |title=Nekropole u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073109/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Dubočanima === [[Dubočani]] su od centra Konjica udaljeni 11, 61&nbsp;km vazdušne linije u pravcu jugoistoka. Nalaze se u kotlini, omeđenoj visovima Vranske stijene (1292m), Čepa (1008m), Krnjače (1000m) i na istoku kanjonom rijeke Rakitnice. Nekropola sadrži 49 stećaka (4 ploče, 44 sanduka i 1 sljemenjak) i nisu ukrašeni. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |title=Nekropola u Dubočanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072911/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Glavatičevu === Naselje [[Glavatičevo]] je smješteno u gornjem toku rijeke Neretve na njenoj lijevoj obali, i od grada Konjica je udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. U zaseoku Karlušići, oko 1&nbsp;km sjeverozapadno od Glavatičeva, na lokalitetu Gajine, smještena je nekropola sa 15 stećaka (11 sanduka i 4 sljemenjaka). Ukrasni ornamenti evidentirani su na sedam (7) spomenika (3 sanduka, 4 sljemenjaka). Njihovi ukrasni motivi su: tordirana traka, friz od povijene lozice sa trolistovima, tordirani vijenac, arkade, dvostruka spirala, djedovski štap i paralelna rebra. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |title=Nekropola u Glavatičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=14. 2. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214011835/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Bulatovićima === Nekropola nalazi se u selu [[Bulatovići]] koje je udaljeno od Konjica oko 30&nbsp;km. Selo se nalazi u planinskom dijelu općine na nadmorskoj visini od oko 800 m. Lokalitetu Dub je situiran na blagom uzvišenju u šumi, na oprečnoj strani od sela preko rijeke Kraljuščice. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |title=Nekropola u Bulatovićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073028/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |url-status=dead }}</ref> Nacionalni spomenik čini nekropola sa 55 stećaka, a najveći broj pripada obliku sanduka i ploča. Dekoracija, zbog stanja na terenu, nije uočena. === Nekropola u Tuhobićima === Nekropola sa stećcima nalazi se na lokalitetu „Greblje“, na brijegu iznad sela [[Tuhobići]], udaljenom od centra Konjica 30-ak km, na nadmorskoj visini od oko 800 m. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |title=Nekropola u Tuhobićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073030/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli je evidentirano šest grobova sa stećcima, od čega su dva sanduka i četiri sljemenjaka s postoljem. Ukrasi nisu evidentirani. Stećci su u izvjesnoj mjeri oštećeni (površinske pukotine - pliće ili dublje). === Nekropola u naselju Ribari === Nekropola sa stećcima nalazi se u naseljenom mjestu [[Ribari (Konjic)|Ribari]], u blizini Glavatičeva, udaljenom od centra Konjica 18&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropola je smještena neposredno uz lokalni put, koji ju je presjekao. Osam stećaka na grupirano je u njezinom južnome dijelu. Od ukupno 8 stećaka, četiri su sanduka i dva sljemenjaka, jedna ploča i i jedan jako oštećen stećak. Na parceli preko puta, u pravoslavnom groblju, evidentirano je 8 stećaka. Jedan je visoki sanduk s postoljem, a ostali su sljemenjaci s postoljem (klesani u jednom komadu). <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |title=Nekropola u Ribarima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073036/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |url-status=dead }}</ref> Stećci na obje parcele obrasli su niskim raslinjem i šibljem, biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima), te su dosta oštećeni (površinske pukotine, odlomljeni, popolovljeni, prevrnuti) . === Nekropola u Zukićima === Nekropola sa stećcima nalazi se ispod seoskih kuća u [[Zukići (Konjic)|Zukići]]ma, u aktivnom pravoslavnom groblju, neposredno iznad magistralnog puta Konjic-Sarajevo, na relaciji Bradina-Podorošac. U nekropoli je evidentirano 18 grobova sa stećcima, od čega dva sljemenjaka. Vidljivi ukrasi nisu evidentirani. Šefik Bešlagić je registrovao 51 stećak (45 sanduka i 6 sljemenjaka). Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola u Zukićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> === Nekropole u Obrima === {{Glavni|Obri (Konjic)}} U naselju [[Obri (Konjic)|Obri]] se nalazi historijsko područje. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 4. do 6. novembra 2015. godine donijela je odluku da se historijsko područje sa nekropolama stećaka '''Brijest, Grebine i Borak''' proglasi za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]].Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, [[Dubravko Lovrenović]]), [[Ljiljana Ševo]] (predsjedavajuća).<ref name="Spomenik">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |title= Historijsko područje Obri u Konjicu |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2018 |archive-date= 4. 8. 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220804073132/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |url-status= dead }}</ref> === Nekropola na Velikoj Poljani === Na obronku planine Bahtijevice (nadmorska visina 1163 m, ogranak planine [[Prenj]]a) pokraj tzv. “starog/turskog puta“ koji je vodio od Ivan-planine do Porima na prostoru između Lipeta i Zijemlja prostire se visoravan Velika (Dabića) poljana. Na zemljišnoj parceli označenoj kao k.č. broj 1621, sa površinom od 1170 m², smještena je nekropola sa 47 stećaka (8 ploča, 30 sanduka, 8 visokih sanduka i 1 sljemenjak). Spomenici su dobro obrađeni, ali ne i u potpunosti očuvani. Ukrašeno je 13 stećaka, a kao reljefni motivi evidentirane su biljne stilizacije u vidu simetričnih spirala, bordure i frizovi od povijenih lozica, tordirane vrpce, “vodenice“, polumjesec i kružni vijenac. Od figuralnih predstava evidentirana je predstava jelena i scena turnira. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola na Velikoj Poljani |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> == Literatura == * [[Vesna Mušeta-Aščerić]], Srednjovjekovna župa Vrhbosna. Problemi granica i vlasti, Prilozi Instituta za istoriju XX/21, Sarajevo 1985, 257-268. * [[Pavao Anđelić]], Svjetlost, Sarajevo, 1982 – STUDIJE O TERITORIJALNOPOLITIČKOJ ORGANIZACIJI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE * Pavao Anđelić - Historijski spomenici Konjica i okoline I, Konjic 1975, 324, lat. * [[Hazim Šabanović]] - Bosanski pašaluk. Sarajevo: „Svjetlost“, 1982. godine * Evlija Čelebija - Putopis. Sarajevo: “Sarajevo-Publishing“, 1996. godine * Marijan Sivrić i Tomislav Anđelić - Srednjovjekovne humske župe, ZIRAL, Knjiga 101, Biblioteka Stećak, Knjiga 3, Mostar 1999. == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [http://www.kons.gov.ba Zvanični sajt komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307065102/http://www.kons.gov.ba/ |date=7. 3. 2012 }} * [https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html Nacionalni spomenici u Konjicu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923032122/https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html |date=23. 9. 2020 }} * [https://www.medzlis-konjic.com/index.php/en/knjige-i-tekstovi/odabrani-tekstovi/tekstovi-vezani-za-konjic/1620-stecci-u-bjelimickom-kraju Stećci u bjelimićkom kraju] {{Portal Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Konjicu]] [[Kategorija:Stećci u Konjicu]] 6a3ivgbrnuwsf0uumr71rvx7xrxsv0b 3934773 3934772 2026-10-11T16:46:51Z GoodBosnian 170315 3934773 wikitext text/x-wiki '''Nekropole stećaka u Konjicu''' sadrže nadgrobnike iz [[Bosna u srednjem vijeku|historije Bosne i Hercegovine u srednjem vijeku]] <ref name="Lovrenović">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/87333586/DUBRAVKO-LOVRENOVI%C4%86-Ste%C4%87ci |title=Dubravko Lovrenović: Bosansko I humsko mramorje srednjeg vijeka |work=RABIĆ: Sarajevo, 2009 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema statistici [[Šefik Bešlagić|Šefika Bešlagića]] područje [[Konjic|konjičke opštine]] – sa 3018 registriranih spomenika – spada u teritorije koje imaju najveći broj [[Stećci|stećaka]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Prema formi izrade najbrojniji su [[Oblici stećaka|sanduci]], dok su sljemenjaci i ploče gotovo podjednako zastupljeni. Način grupiranja stećaka omogućavaju da se na terenu prate i dokumentiraju važne historijske pojave, procesi i odnosi. Po smještaju velikih nekropola mogu se pouzdano ubicirati centri nekadašnjih kultnih i političkih zajednica. Također, po smještaju srednje veličine nekropola, mogu se pratiti procesi razvoja tzv. rodovskih sela, dok se kod manjih grupa prati odraz intenzivne [[Feudalizam|feudalizacije]] i socijalnog diferenciranja, kada se pojedini rodovi više ne ukapaju sa susjedima, već se izdvajaju i stvaraju porodične nekropole. U Prostornom planu Bosne i Hercegovine do 2000. godine, na području Konjica, kao spomenik III kategorije uvršteno je 69 lokaliteta nakropola sa stećcima (3018 stećaka) bez preciznije identifikacije. == Opis == [[File:Stecky v mestskem parku, Konjic.jpg|mini|desno|Arheološki spomenici u Konjicu, u sklopu Parka na Vardi ispod Društvenog doma]] === Stećci u Parku na Vardi === {{Glavni|Arheološki spomenici u Konjicu}} U sklopu Parka na Vardi ispod [[Društveni dom u Konjicu|Društvenog doma u Konjicu]], nalazi se nekoliko arheoloških nalaza, koji su doneseni sa područja koje je danas prekriveno vodama [[Jablaničko jezero|Jablaničkog jezera]].<ref>[http://fmks.gov.ba/stara/download/zzs/1954/16-1954.pdf Šefik Bešlagić - Stećci u dolini Neretve]{{Mrtav link}}</ref> Među njima su 1 stećak sa Memidžanovog groblja i 1 kod željezničke stanice u [[Lisičići]]ma i 3 stećka kod Gošića hana u [[Ostrožac (Jablanica)|Ostrožcu]].<ref name="Spomenikk">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |title= Arheološki spomenici |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2019 |archive-date= 23. 10. 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211023105541/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2798 |url-status= dead }}</ref> Svi su bogato ukrašeni prikazima kola, scena lova i brojnim ukrasima (rozeta, pravougaonik, krst, svastika,...).<ref name="Wenzel">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/34362364/Marian-Wencel-UKRASNI-MOTIVI-NA-STEĆCIMA |title= Marian Wenzel -Ukrasni motivi na stećcima |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1965 |access-date= 9. 2. 2018}}</ref> [[File:Visocica, Stecci at Jezera necropolis.JPG|thumb|Nekropola Veliko jezero]] === Nekropole stećaka Poljice === {{Glavni|Nekropole stećaka Poljice}} Nekropole nalaze se u neposrednoj blizini ljetnog stočarskog naselja Poljice, na planini [[Visočica]], 25&nbsp;km. zračne linije od [[Konjic]]a.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |title=Nekropola Poljice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=31. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731201943/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3818 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Poljice - Veliko jezero''' sadrži 49 [[Stećak|stećka]], (33 ploče, 10 sanduka i 6 sljemenjaka). '''Nekropola Poljice - Dolovi''' sadrži 52 stećka, (24 ploče, 22 sanduka, 2 sljemenjaka i 4 krstače). === Dva stećka u Razićima === Na lokalitetu “Gromile“ u zaseoku Račica, naselje [[Razići]], smještena su dva stećka u formi sljemenjaka. Karakteristični su po tome što ne spadaju u grupu niskih sljemenjaka, koji se prema postolju sužavaju. Navedeni stećci su rađeni tako da su izuzetno visoki, uski i prema postolju se proširuju. Jedan od stećaka je rađen sa duplim ili udvojenim postoljem, što je rijedak slučaj za područje konjičke općine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Račica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> === Dva stećka u naselju Krupac === Nekropola sa stećcima nalazi se u blizini [[Glavatičevo|Glavatičeva]], u selu [[Krupac (Konjic)|Krupac]], na lijevoj obali [[Neretva|Neretve]], udaljenom od centra Konjica 22&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropolu čini jedna ploča i jedan sanduk, ukrašen motivom polumjeseca i pravougaonika. Obrasli su travom i šibljem pa se ploča i ne vidi.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |title=Nekropola Krupac |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=1. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801080311/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3063 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nekropola Glavica Ladjanica.jpg|thumb|Nekropola u Lađanici]] === Dva stećka u naselju Lađanica === Na nekropoli, u blizini Glavatičeva, na desnoj obali Neretve, evidentirana su dva stećka: sanduk i ukrašeni, visoki sljemenjak s postoljem. Sljemenjak je ukrašen s obe uže bočne strane, istim motivom dvostruke spirale i cik-cak vrpcom, koje su plastično klesane. Stećci su obrasli niskim raslinjem, šibljem i biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) i dosta su oštećeni: sljemenjak - površinske pliće i dublje pukotine, a sanduk je gotovo amorfan.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Lađanica |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u naselju Odžaci === Lokalitet današnjih [[Odžaci (Konjic)|Odžaka]] u srednjem vijeku nalazio se u Zagorskoj župi. U poveljama se spominje kao [[Bjelimići]], sa tvrđavom Veletin. Pripadao je humskom velikašu Juraju Čemeroviću, koji je bio u službi hercega Stjepana. Poslije osmanlijske okupacije Bosne područje je u timaru begova Šurkovića pod nazivom Odžaci. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 20. do 26. marta 2009. godine, dvije nekropole u selu Odžaci proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. Odžaci su udaljeni od Konjica oko 27&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. '''Nekropola na lokalitetu Česmina Glava''' sadrži 68 stećaka (63 sanduka i 5 sljemenjaka). Stećci su dobro obrađeni, svi su neukrašeni i nalaze se u lošem stanju. Prekriveni u većoj mjeri biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima) koja razara strukturu istih.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |title=Nekropola Česmina Glava |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2018 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072650/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3065 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Gradić''' sadrži 100 stećaka (98 sanduka i 2 sljemenjaka). Obrada stećaka je neujednačena, sa tordiranom vrpcom, frizom od povijene lozice s trolistom i dvostrukim spiralama. Orijentirani su u pravcu istok-zapad u nizovima. Stećci su u lošem stanju, obrasli travom i mahovinom.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |title=Nekropola Gradić |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072653/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3066 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola Ježeprasina''' sadrži oko 130 stećaka. Navedene nekropole su u krugu od jednog kilometara zračne linije, a između njih, nalazi se po nekoliko stećaka u manjem broju ( osamljeni ili do četiri stećka). '''Nekropola Dolovi''', po izvještaju [[Vjenceslav Radimski|Vjenceslava Radimskog]] imala je trideset osam (38) ploča i šest (6) sljemenaka. Neki su ukrašeni likovima ljudskih i životinjskih glava. Okrenuti su u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Doljani''', na lokalitetu Križevac sadrži grupu od petnaest (15) stećaka, (dvanaest sanduka i tri sljemenaka). Orijentisani su u pravcu sjeverozapad-jugoistok. '''Nekropola Luka''', na lokalitetu Krinjača nedaleko od kuća Brkan ispod golog brda, sadrži jedanaest (11) stećaka (šest sanduka i pet sljemenaka), postavljeni u pravcu zapad-istok. '''Nekropola Ocrkavlje''', neposredno ispod ruševina srednjovjekovnog grada [[Veletin]]a, nalazi se nekropola od preko stotinu (100) stećaka. Po obliku su svi sanduci osim jednog koji je sljemenak. Po bilješkama Marka Hrgića godine 1897, ovdje je bilo stotinu dvadeset tri (123) stećka. Po istoj bilješci, 1897. godine na području Bjelimića izbrojano je 1113 stećaka. '''Nekropole u selo Mokro''' nalaze se na četiri lokacije: * lokalitet u blizini kuće porodice Bilić, sa grupom od četrnaest (14) stećaka u obliku sanduka. Postavljeni su u pravcu zapad-istok. * lokalitet udaljen od predhodnog oko 100 metara, na omanjem brežuljku gdje se nalazi grupa od petnaest (15) stećaka. * lokalitet harem-groblje u kome se nalazi dvadeset četiri (24) stećka (dvadeset tri sanduka i jedan sljemenak). * lokalitet na Čaljinom grebu nalaze se tri (3) stećka i to: sanduk, sljemenak i krst. '''Stećak na Golom brdu''' je usamljeni stećak - sljemenjak s postoljem, lijepo obrađen. '''Nekropola Slatinica''', na lokalitetu Vlat sadrži grupu od šest (6) stećaka (pet sanduka i jedan sljemenak). '''Nekropola Sopot''', u predjelu Visočice je nekropola od četrdeset tri (43) stećka (četrdeset dva sanduka i jedan sljemenak). === Nekropola Gračani === Na lokalitetu Gračani, neposredno pored puta za [[Striježevo]], nalazi se nekropola na kojoj su se ranije nalazila 22 stećka. Pošto je nekropola smještena na pješčanom uzvišenju koje se eksploatiše dugi niz godina, došlo je do pomjeranja pa čak i nestajanja polovine broja stećaka, tako da danas na lokalitetu postoji svega 11 nadgrobnika. Stećci su neukrašeni sanduci.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |title=Nekropola u Gračanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072700/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3300 |url-status=dead }}</ref> === Nekropole u Argudu === {{Glavni|Nekropole stećaka u Argudu}} U široj okolini [[Konjic]]a, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su župa Neretva, dio župe Zagorja (kraj oko Bjelimića) i dio Komske župe (kraj oko Glavatičeva). Polovinom XI vijeka, župa Neretva bila je priključena [[Bosanska banovina|bosanskoj državi]]. Otada do dolaska bana Tvrtka I na vlast 1353. godine imala je poseban status u srednjevijekovnoj bosanskoj državi. Oko polovine XIV. stoljeća u župi Neretvi može se pratiti intenzivnija ekonomska i politička aktivnost bosanskih vladara. Početkom XV. stoljeća, 1404. godine, župa je podijeljena. Bosanski dio župe Neretve (na desnoj obali rijeke), pripao je "Kraljevoj zemlji", a [[hum]]ska Neretva i Kom feudalnoj oblasti [[Kosače|Kosača]] – kasnijoj Hercegovini. Bjelimići su ulazili u sastav župe Zagorje, a čitavim područjem gospodarila je vlastelinska porodica Čemerovića. Samo naselje Argud se razvilo na jednom od takozvanih Vlaških puteva koji je korišten za kretanje polunomadskih stočara uglavnom Vlaha, koji su naseljavali šire područje planine Velež. Ova praksa ljetnog boravka stočara iz Podveležja na području Bjelimića zadržala se do danas. Osmanska vojska pod vodstvom [[Isa-beg Isaković|Isa-bega Isakovića]] osvojila je ove krajeve 1465. god. odine 1469. Bjelimići su u sastavu Neretvanskog kadiluka, koji je postojao sve do kraja XVI. stoljeća. U ovom periodu Osmani su na prostoru Bjelimića formirale timar, koji je dodijeljen porodici Šurkovića. Iz perioda srednjeg vijeka u Argudu, udaljenom od centra Konjica oko 30&nbsp;km zračne linije u pravcu sjeverozapada, je sačuvano nekoliko nekropola, koje karakteriziraju masivnost stećaka, pretežno sanduka, zastupljenost različitih oblika (ploča, sanduk, sljemenjak, stub) te kvalitet i raznovrsnost njihovih ukrasnih motiva. Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 3. do 5. marta 2015. godine, tri nekropole u selu Argud proglašene su za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. '''Nekropola na lokalitetu Muzge''' sadrži 21 stećak i 19 nišana.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |title=Nekropola Muzge |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072710/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3910 |url-status=dead }}</ref> Na lokalitetu Muzge nalazi se 21 nadgrobnik (19 sanduka, 2 sljemenjaka, ukrašeno je 5 stećka) i 19 nišana. Motivi zastupljeni na stećcima su: polumjesec, rozeta tordirana traka, kružni vijenac, loza sa trolistom križ i plastične trake. Značaju ovog lokaliteta doprinose i nišani, od kojih su dva natpisima datovani u drugu polovinu 18., odnosno u početak 19. stoljeća. Oni predstavljaju svjedočanstvo o kontinuitetu korištenja i poštovanja kultnog mjesta umrlih od srednjeg vijeka do posljednjih stoljeća osmanske vladavine.<ref name="Bešlagić2">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/SefikBeslagicStecciKataloskoTopografskiPregled/Sefik%20Beslagic,%20Stecci%20-%20katalosko-topografski%20pregled_djvu.txt |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> '''Nekropola na lokalitetu Jesenice''' sadrži 26 stećaka; 22 ploče, 2 sanduka, 1 stub sa prevrnutim postoljem.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |title=Nekropola Jesenice |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072725/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3911 |url-status=dead }}</ref> Na prednjoj strani je oštećeno reljefno ispupčenje koje je predstava ljudske figure koja ima antičke paralele. To su rimske grobne stele na kojima se javlja glava gorgone.<ref name="Wenzel"/> '''Nekropola na lokalitetu Kunja''' sadrži 110 stećaka (3 sljemenjaka, 107 sanduka).<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |title=Nekropola Kunja |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 9. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072841/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3912 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nekropola_Grcka_glavica_Glavaticevo_(09).jpg|mini|desno|Nekropola u Glavatičevu]] === Nekropola Biskup === {{Glavni|Nekropola Biskup}} Nalazi se u naselju [[Glavatičevo]], koje je u XIV vijeku pripadalo bosanskom vlastelinu [[Radič Sanković|Radiču Sankoviću]]. Proglašena je za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]] <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |title=Nekropola Biskup |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 12. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003237/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |url-status=dead }}</ref> Istovremeno je i na listi 30 srednjovjekovnih nekropola [[stećak]]a koje su 2016. godine proglašene [[UNESCO|Svjetskom baštinom UNESCO]]-a.<ref>{{Cite web |url=http://unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |title=Državna komisija |access-date=23. 4. 2020 |archive-date=17. 1. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117193937/http://www.unescobih.mcp.gov.ba/spomenici/Default.aspx?id=14274 |url-status=dead }}</ref> Sastoji se od 172 stećka i velikog broja grobova bez spomenika. === Nekropola Razići === Naselje Razići je od grada Konjica udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka, neposredno uz samu desnu obalu rijeke Neretve. Na lokalitetu “Crkvina“, smještena je nekropola sa 104 stećka (103 ploče/sanduka i 1 sljemenjak) i ostaci [[Srednjovjekovna crkva u Razićima|srednjovjekovne crkve]] i proglašeni su za nacionalni spomenik. Stećci su većinom ploče, manji broj sanduka i nekoliko sljemenaka. Ukrašen je manji broj. Na jednoj ploči koja je služila kao nadgrobni spomenik izrađena je ljudska glava, čiji likovni elementi potvrđuju da se ova skulptura datira nakon XII vijeka. Grob ispod ploče sa ljudskom glavom zidan je po starijem običaju, bez sarkofaga i bez kamenih ograda.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |title=Nekropola Razići |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072630/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3638 |url-status=dead }}</ref> ==== Crkva ==== Arheološkim iskopavanjima iz 1956. godine, pronašeni su temelji crkve građene u rustičnom romanskom stilu u drugoj polovini XII ili u prvoj polovini XIII vijeka. Niše sa relikvijama, klupe u apsidi sa dvostrukim krstom na gornjoj površini, kao i historija [[Župa Kom|Župe Kom]], potvrđuju da je crkva korištena za obavljanje [[Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini|pravoslavnog hrišćanskog]] obreda. Dijelovi portala pokazuju da je crkva do krova bila zidana kamenom. Nadvratnik i dovratnik imaju karakteristike [[Renesansa|renesanse]] iz XV v., koji su naknadno uzidani. Prema nađenim dijelovima pilastra, pluteja i tranzena zaključuje se da je u prezbiteriju bila ograda (septum) od kamena, rustično obrađenog. Izgled stećaka i način pokopavanja mrtvih na ovom lokalitetu upućuju na zaključak da je ova nekropola starija nego ostale u bližoj okolini Razića, naročito od nekropole u Biskupu kod Glavatičeva. Pjevčeva glavica u desnoj niši, kao i etimologija riječi Razići mnogo govore o starosti crkve i lokaliteta. Renesansni dijelovi portala, kao i činjenica da u crkvi nije bilo grobova uz druge indicije, potvrđuju da crkva nije srušena prije propasti srednjovjekovnog [[Bosansko kraljevstvo|bosanskog kraljevstva]]. === Nekropole u Vrbljanima === U naselju [[Vrbljani]] nalaze se dvije nekropole sa stećcima, Kaursko groblje (Ciklice) sa oko 200 stećaka i Brdo sa 4 stećka. Proglašene su za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |title=Nekropole Vrbljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=21. 1. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121024638/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2818 |url-status=dead }}</ref> Selo Vrbljani nalazi oko devet kilometara sjeverno od Konjica. Na šestom kilometru od Konjica, u Podorašcu skreće se zapadno od puta Konjic-Bradina u planinsko selo Vrbljane, koje se nalazi ispod vrha Kosnika, oko 2,5&nbsp;km od Podorašca. U kasnom srednjem vijeku politički centar ovog kraja nalazio se u gradu Črešnjevu (Trešnjevac). Prema veličini prostora koji zauzima, grad [[Tvrđava Črešnjevo|Črešnjevo]] spada među najveće gradove u Bosni i Hercegovini.<ref name="Redžić">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/59184397/Husref-Red%C5%BEi%C4%87-Srednjovjekovni-gradovi-u-Bosni-i-Hercegovini |title=Husref Redžić: Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini |work= Sarajevo publishing, Sarajevo 2009. |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> Prema boljoj tehnici zidanja i debljini bedema (do 2 m), većoj nego kod ostalih gradova, te prema civilnom naselju i crkvi opasanim zidinama, zaključuje se da je ovakav stepen razvoja grad mogao dostići tek u 15. vijeku. Čitav ovaj predio iznad lijeve obale [[Trešanica|Trešanice]] nosio je zajednički naziv Dragočaj. Tako se zvao i džemat u periodu [[Osmansko carstvo|osmanske]] vladavine, a pripadao je nahiji Neretvi, onom dijelu koji je spadao u srednjem vijeku u Kraljevu zemlju. '''Na nekropoli Brdo''' nalaze se tri sljemenjaka, od toga dva sa postoljem i jedna ploča. Spomenici su dobro klesani, ali su ukrasi izlizani. Dva sljemenjaka su ukrašena u plitkom reljefu. Na čeonoj strani centralni motiv je dvostruke spirale, iznad koje su dva kružna vijenca. Između stabljika, na kojima su spirale, isklesana je rozeta i još dva kružna vijenca. Na drugoj – čeonoj strani je dvostruka spirala a kraj nje je sa jedne strane konjanik, a sa druge ljudska figura sa štapom. Na bočnoj strani isklesano je pet polukružnih arkada. U drugoj arkadi je ljudska figura, vjerovatno sa štitom. '''Na nekropoli Kaursko groblje''' ukrašeno je 6 stećaka u plitkom reljefu (3 sljemenjaka, 2 sanduka i jedna ploča.). Spomenici sa ukrasima su većih dimenzija i dobro klesani. Ukrasni motivi su: obična urezana debela vrpca na sredini čeonih strana sljemenjaka, dvostruka spirala, tordirana vrpca, polumjesec, krst i predstava konja sa jahačem. Mnogi stećci su utonuli, zarasli u šiblje, a lokalni kamen krečnjak od kojeg su isklesani podložan je oštećenju i raspadanju pod uticajem atmosferskih prilika. Zarasli su u mahovinu ili prekriveni lišćem. Na nekim mjestima na spomenicima ukrasi se jedva naziru. Mnogim stećcima se ne može prići. [[File:Borci, Bosnia and Herzegovina.jpg|mini|desno|Stećak u Borcima]] === Nekropola u naselju Borci === Selo [[Borci]], udaljeno oko dvadesetak kilometara jugoistočno od Konjica, nalazi se uz put koji iz Konjica preko Boraka vodi za Glavatičevo i dalje uz Neretvu na jugoistok u Zaborane na Nevesinjskom polju. Područje naselja sa utvrđenjem Vrabač je u kasnom srednjem vijeku pripadalo župi Neretvi. U naselju nalazi se nekropola Kaursko groblje sa 121 stećkom. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |title=Nekropola u Borcima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=9. 2. 2016 |archive-date=9. 10. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009153606/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2813 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli su većinom, osim dva sljemenjaka, zastupljeni stećci u obliku sanduka, ploča i prelaznog oblika sanduka ka pločama. Ukrasi na 12 stećaka su izvedeni u polureljefu ili su urezani. Likovni motivi su antropomorfni krst, mačevi, grb i figura oranta sa podignutim rukama i raširenim nogama. === Nekropola u Doljanima === Selo [[Doljani]] nalazi se u predjelu Bjelimića koji su u kasnom srednjem vijeku u okviru župe Zagorje sa srednjovjekovnim gradom [[Veletin]]om. Nije poznato da li je ranije ova župa bila u posjedu [[Sankovići|Sankovića]], a u XV. vijeku župa Zagorje je bila u posjedu [[Kosače|Kosača]].<ref name="Anđelić">[https://de.scribd.com/doc/34399312/Pavao-An%C4%91eli%C4%87-Studije-o-teritorijalno-politi%C4%8Dkoj-organizaciji-srednjovjekovcne-Bosne Pavao Anđelić: Teritorijalna organizacija srednjovjekovne Bosne]</ref> Lokalitet Križevac sa stećcima nalazi se neposredno uz put koji prolazi kroz selo Doljane. Nekropola sa 15 stećaka (12 sanduka i 3 sljemenjaka) je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola u Doljanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> Stećci su vrlo dobro oblikovani. Klesani su od lokalnog kamena koji je podložan cijepanju, pa se su neki stećci, osim što su utonuli, uglavnom na uglovima napukli ili pukli. Spomenici do kojih se moglo doći su monolitni sanduci ili sljemenjaci sa postoljem. Ukrašena su dva sljemenjaka i dva sanduka. Ukrasi na 4 stećka su izvedeni u plitkom reljefu. Ukrasni motivi: tordirana vrpca, friz od povijene lozice sa trolistom, rozeta u tordiranom vijencu, štit sa mačem i scena kola sa tri figure i konjem sa jahačem koji je okrenut kolu. === Nekropole u Bradini === U široj okolini Konjica, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su [[Župa Neretva]], dio [[Zagorje (župa)|župe Zagorja]] (kraj oko Bjelimića) i dio [[Župa Komska|Komske župe]] (kraj oko Glavatičeva). Od 1404. godine došlo je do podjele župe Neretva. Područje koje se nalazilo na lijevoj obali Neretve (humska Neretva) pripadalo je Kosačama, a ono na desnoj obali rijeke "Kraljevoj zemlji" (bosanska Neretva).<ref name="Anđelić"/> Godine 1463. osmanska vojska osvojila je obe Neretve i Kom. U protivakciji [[Stjepan Vukčić Kosača|hercega Stjepana]], od jula do septembra iste godine, oslobođena je tzv. humska Neretva, osim grada Borovca, i zapadni dio bosanske Neretve. Ovi krajevi su definitivno osvojeni sredinom 1465. godine prodorom bosanskog sandžak-bega Isa-bega Ishakovića u hercegovu zemlju. U XVI. stoljeću Konjic se razvio u kasabu, koja je dobila ime Neretva i koja je dugo vremena rijekom Neretvom bila razdijeljena između dva [[sandžak]]a.<ref name="Pašaluk">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/46910935/Bosanski-Pasaluk-Hazim-Sabanovic |title= Hazim Šabanović: Bosanski pašaluk |work= |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> Bio je saobraćajni čvor i usputna stanica na [[Carigrad]]skom drumu, koji je vodio dolinom Neretve prema moru. Osmanske vlasti su na lijevoj obali Neretve izgradile novo naselje, kojem su dale status kasabe i naziv [[Belgraddžik]] (mali Biograd). '''Lokalitet Mašeti''' na sedlu između planina Lisine i platoa (zaseoka) Velika, sadrži 78 stećaka, ni na jednom nije evidentiran ukras. Pripadaju vrsti položenih monolita (sanduk i sljemenjak). Sudeći po brojnosti stećaka, nekropola pripada je zajednici koja je živjela na širem prostoru. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |title=Nekropola na lokalitetu Mašeti |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=3. 1. 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103093907/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2819 |url-status=dead }}</ref> '''Nekropola sa stećcima, nišanima i krstačama u Gornjoj [[Bradina|Bradini]]''', sadrži 57 stećaka, 11 nišana i 14 krstača. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |title=Nekropola u Gornjoj Bradini |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073033/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3346 |url-status=dead }}</ref> Osnovni umjetnički kvalitet spomenika predstavljaju ukrasi izvedeni u visokom reljefu i udubljivanju. Od ukupno 82 spomenika ukrašena su 4 stećka (1 sanduk i 3 sljemenjaka) i svih 14 križeva. Motivi zastupljeni na stećcima su; urezana linija, koja označava da se radi o dvojnom grobu, polumjesec, stilizirani ljiljani i udubljenje u vidu okvira, a na križevima; polujabuka, križevi u vidu reljefnog ispupčenja i udubljenja, ptica, polumjesec i zvijezde. Na srednjovjekovno groblje sa stećcima, u južnom dijelu, nastavlja se staro napušteno muslimansko groblje, koje nije aktivno najmanje 100 god, od kojeg je ostalo 11 nadgrobnika. Groblje je obraslo u šumu, a nišani su vremenom oštećeni, propali ili oboreni na zemlju. Zbog oštećenja na nišanima nema tragova natpisa. Na većini grobova vidljivi su dijelovi kamenih santrača. Po obliku i motivima reljefno izvedenih jabuka zaključuje se da pravoslavno groblje postoji od XVIII. stoljeća i još uvijek je aktivno. === Nekropole u Čičevu === '''Lokalitet Ograda (Vlah)''' je udaljen oko 2,5&nbsp;km u pravcu istoka od sela [[Čičevo]]. Nacionalni spomenik čini nekropola sa 49 stećaka.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |title=Nekropola Ograda u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072857/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3289 |url-status=dead }}</ref> Na '''lokalitetu Kaursko groblje''' evidentirano je 90 stećaka. Stećci su dobro obrađeni, svi sanduci su neukrašeni i orijentirani u pravcu istok–zapad. Ukrašen je jedini evidentirani sljemenjak. '''Lokalitet Glavica''' sadrži 4 stećka od čega 1 sanduk i 3 sljemenjaka. Sanduk je udaljen pedesetak metara od navedenih sljemenjaka. Ukrasi su: (4 jabuke), tordirane vrpce, loza s trolistom i rozeta. Lokaliteti Kaursko groblje i Glavica su nacionalni spomenik.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |title=Nekropole u Čičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073109/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3288 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Dubočanima === [[Dubočani]] su od centra Konjica udaljeni 11, 61&nbsp;km vazdušne linije u pravcu jugoistoka. Nalaze se u kotlini, omeđenoj visovima Vranske stijene (1292m), Čepa (1008m), Krnjače (1000m) i na istoku kanjonom rijeke Rakitnice. Nekropola sadrži 49 stećaka (4 ploče, 44 sanduka i 1 sljemenjak) i nisu ukrašeni. Takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |title=Nekropola u Dubočanima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804072911/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3382 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Glavatičevu === Naselje [[Glavatičevo]] je smješteno u gornjem toku rijeke Neretve na njenoj lijevoj obali, i od grada Konjica je udaljeno oko 20&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. U zaseoku Karlušići, oko 1&nbsp;km sjeverozapadno od Glavatičeva, na lokalitetu Gajine, smještena je nekropola sa 15 stećaka (11 sanduka i 4 sljemenjaka). Ukrasni ornamenti evidentirani su na sedam (7) spomenika (3 sanduka, 4 sljemenjaka). Njihovi ukrasni motivi su: tordirana traka, friz od povijene lozice sa trolistovima, tordirani vijenac, arkade, dvostruka spirala, djedovski štap i paralelna rebra. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |title=Nekropola u Glavatičevu |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=14. 2. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214011835/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3056 |url-status=dead }}</ref> === Nekropola u Bulatovićima === Nekropola nalazi se u selu [[Bulatovići]] koje je udaljeno od Konjica oko 30&nbsp;km. Selo se nalazi u planinskom dijelu općine na nadmorskoj visini od oko 800 m. Lokalitetu Dub je situiran na blagom uzvišenju u šumi, na oprečnoj strani od sela preko rijeke Kraljuščice. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |title=Nekropola u Bulatovićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073028/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3637 |url-status=dead }}</ref> Nacionalni spomenik čini nekropola sa 55 stećaka, a najveći broj pripada obliku sanduka i ploča. Dekoracija, zbog stanja na terenu, nije uočena. === Nekropola u Tuhobićima === Nekropola sa stećcima nalazi se na lokalitetu „Greblje“, na brijegu iznad sela [[Tuhobići]], udaljenom od centra Konjica 30-ak km, na nadmorskoj visini od oko 800 m. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |title=Nekropola u Tuhobićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073030/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3641 |url-status=dead }}</ref> Na nekropoli je evidentirano šest grobova sa stećcima, od čega su dva sanduka i četiri sljemenjaka s postoljem. Ukrasi nisu evidentirani. Stećci su u izvjesnoj mjeri oštećeni (površinske pukotine - pliće ili dublje). === Nekropola u naselju Ribari === Nekropola sa stećcima nalazi se u naseljenom mjestu [[Ribari (Konjic)|Ribari]], u blizini Glavatičeva, udaljenom od centra Konjica 18&nbsp;km zračne linije u pravcu jugoistoka. Nekropola je smještena neposredno uz lokalni put, koji ju je presjekao. Osam stećaka na grupirano je u njezinom južnome dijelu. Od ukupno 8 stećaka, četiri su sanduka i dva sljemenjaka, jedna ploča i i jedan jako oštećen stećak. Na parceli preko puta, u pravoslavnom groblju, evidentirano je 8 stećaka. Jedan je visoki sanduk s postoljem, a ostali su sljemenjaci s postoljem (klesani u jednom komadu). <ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |title=Nekropola u Ribarima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 |archive-date=4. 8. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804073036/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3640 |url-status=dead }}</ref> Stećci na obje parcele obrasli su niskim raslinjem i šibljem, biljnim organizmima (mahovinom i lišajevima), te su dosta oštećeni (površinske pukotine, odlomljeni, popolovljeni, prevrnuti) . === Nekropola u Zukićima === Nekropola sa stećcima nalazi se ispod seoskih kuća u [[Zukići (Konjic)|Zukići]]ma, u aktivnom pravoslavnom groblju, neposredno iznad magistralnog puta Konjic-Sarajevo, na relaciji Bradina-Podorošac. U nekropoli je evidentirano 18 grobova sa stećcima, od čega dva sljemenjaka. Vidljivi ukrasi nisu evidentirani. Šefik Bešlagić je registrovao 51 stećak (45 sanduka i 6 sljemenjaka). Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola u Zukićima |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> === Nekropole u Obrima === {{Glavni|Obri (Konjic)}} U naselju [[Obri (Konjic)|Obri]] se nalazi historijsko područje. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 4. do 6. novembra 2015. godine donijela je odluku da se historijsko područje sa nekropolama stećaka '''Brijest, Grebine i Borak''' proglasi za [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]].Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, [[Dubravko Lovrenović]]), [[Ljiljana Ševo]] (predsjedavajuća).<ref name="Spomenik">{{Cite web |url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |title= Historijsko područje Obri u Konjicu |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date= 15. 10. 2018 |archive-date= 4. 8. 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220804073132/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3921 |url-status= dead }}</ref> === Nekropola na Velikoj Poljani === Na obronku planine Bahtijevice (nadmorska visina 1163 m, ogranak planine [[Prenj]]a) pokraj tzv. “starog/turskog puta“ koji je vodio od Ivan-planine do Porima na prostoru između Lipeta i Zijemlja prostire se visoravan Velika (Dabića) poljana. Na zemljišnoj parceli označenoj kao k.č. broj 1621, sa površinom od 1170 m², smještena je nekropola sa 47 stećaka (8 ploča, 30 sanduka, 8 visokih sanduka i 1 sljemenjak). Spomenici su dobro obrađeni, ali ne i u potpunosti očuvani. Ukrašeno je 13 stećaka, a kao reljefni motivi evidentirane su biljne stilizacije u vidu simetričnih spirala, bordure i frizovi od povijenih lozica, tordirane vrpce, “vodenice“, polumjesec i kružni vijenac. Od figuralnih predstava evidentirana je predstava jelena i scena turnira. Nekropola takođe je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=3642 |title=Nekropola na Velikoj Poljani |work=Komisija za nacionalne spomenike |access-date=13. 10. 2019 }}{{Mrtav link}}</ref> == Literatura == * [[Vesna Mušeta-Aščerić]], Srednjovjekovna župa Vrhbosna. Problemi granica i vlasti, Prilozi Instituta za istoriju XX/21, Sarajevo 1985, 257-268. * [[Pavao Anđelić]], Svjetlost, Sarajevo, 1982 – STUDIJE O TERITORIJALNOPOLITIČKOJ ORGANIZACIJI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE * Pavao Anđelić - Historijski spomenici Konjica i okoline I, Konjic 1975, 324, lat. * [[Hazim Šabanović]] - Bosanski pašaluk. Sarajevo: „Svjetlost“, 1982. godine * Evlija Čelebija - Putopis. Sarajevo: “Sarajevo-Publishing“, 1996. godine * Marijan Sivrić i Tomislav Anđelić - Srednjovjekovne humske župe, ZIRAL, Knjiga 101, Biblioteka Stećak, Knjiga 3, Mostar 1999. == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [http://www.kons.gov.ba Zvanični sajt komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307065102/http://www.kons.gov.ba/ |date=7. 3. 2012 }} * [https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html Nacionalni spomenici u Konjicu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923032122/https://www.konjic.ba/ba/nacionalni-spomenici.html |date=23. 9. 2020 }} * [https://www.medzlis-konjic.com/index.php/en/knjige-i-tekstovi/odabrani-tekstovi/tekstovi-vezani-za-konjic/1620-stecci-u-bjelimickom-kraju Stećci u bjelimićkom kraju] {{Portal Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Konjicu]] [[Kategorija:Stećci u Konjicu]] 9k2rffw85vgteqizh90yl1dafrubv33 10 507869 3934753 3934726 2026-10-11T12:54:27Z Ziv 117934 ([[c:GR|GR]]) [[File:State Flag and War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1816-1848).svg]] → [[File:State Flag and War Ensign of the Savoyard States (1816-1848).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. 3934753 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Podaci o zastavi</noinclude>}}} | alias = Kraljevina Sardinija | alias1 = {{{alias1|}}} | alias genitiv = Kraljevina Sardinija | zastava alias = Civil Flag and Civil Ensign of the Kingdom of Sardinia (1816-1848).svg | zastava alias-1720 = State Flag of the Savoyard States (late 16th - late 18th century).svg | zastava alias-1785 = War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1785-1802).svg | zastava alias-1799 = Merchant Flag of the Kingdom of Sardinia (c.1799-1802).svg | zastava alias-1802 = Merchant Flag of the Kingdom of Sardinia (1802-1814).svg | zastava alias-1802_ratna = War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1802-1814).svg | zastava alias-1814 = Merchant Flag and War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1814-1816).svg | zastava alias-1816 = Civil Flag and Civil Ensign of the Kingdom of Sardinia (1816-1848).svg | zastava alias-1816_državna = State Flag and War Ensign of the Savoyard States (1816-1848).svg | zastava alias-1816_ratna = War Ensign of the Savoyard States (1816-1848) aspect ratio 31-76.svg | zastava alias-1848 = Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | zastava alias-1851 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | zastava alias-savoj = Savoyard flag.svg | zastava alias-armija = Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | zastava alias-pomorska = War Ensign of the Savoyard States (1816-1848) aspect ratio 31-76.svg | veličina = {{{veličina|}}} | ime = {{{ime|}}} | link = {{{link|}}} | link1 = {{{link1|}}} | varijanta = {{{varijanta|}}} <noinclude> | var1 = 1720 | var2 = 1785 | var3 = 1799 | var4 = 1802 | var5 = 1802_ratna | var6 = 1814 | var7 = 1816 | var8 = 1816_državna | var9 = 1816_ratna | var10 = 1848 | var11 = 1851 | var12 = savoj | related1 = Italija | related2 = Sardinija </noinclude> }} 10jo4hex58rptesj8ms49mgzzzziz64 3934754 3934753 2026-10-11T13:06:22Z Ziv 117934 ([[c:GR|GR]]) [[File:War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1785-1802).svg]] → [[File:War Ensign of the Savoyard States (1785-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. 3934754 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Podaci o zastavi</noinclude>}}} | alias = Kraljevina Sardinija | alias1 = {{{alias1|}}} | alias genitiv = Kraljevina Sardinija | zastava alias = Civil Flag and Civil Ensign of the Kingdom of Sardinia (1816-1848).svg | zastava alias-1720 = State Flag of the Savoyard States (late 16th - late 18th century).svg | zastava alias-1785 = War Ensign of the Savoyard States (1785-1802).svg | zastava alias-1799 = Merchant Flag of the Kingdom of Sardinia (c.1799-1802).svg | zastava alias-1802 = Merchant Flag of the Kingdom of Sardinia (1802-1814).svg | zastava alias-1802_ratna = War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1802-1814).svg | zastava alias-1814 = Merchant Flag and War Ensign of the Kingdom of Sardinia (1814-1816).svg | zastava alias-1816 = Civil Flag and Civil Ensign of the Kingdom of Sardinia (1816-1848).svg | zastava alias-1816_državna = State Flag and War Ensign of the Savoyard States (1816-1848).svg | zastava alias-1816_ratna = War Ensign of the Savoyard States (1816-1848) aspect ratio 31-76.svg | zastava alias-1848 = Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | zastava alias-1851 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | zastava alias-savoj = Savoyard flag.svg | zastava alias-armija = Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | zastava alias-pomorska = War Ensign of the Savoyard States (1816-1848) aspect ratio 31-76.svg | veličina = {{{veličina|}}} | ime = {{{ime|}}} | link = {{{link|}}} | link1 = {{{link1|}}} | varijanta = {{{varijanta|}}} <noinclude> | var1 = 1720 | var2 = 1785 | var3 = 1799 | var4 = 1802 | var5 = 1802_ratna | var6 = 1814 | var7 = 1816 | var8 = 1816_državna | var9 = 1816_ratna | var10 = 1848 | var11 = 1851 | var12 = savoj | related1 = Italija | related2 = Sardinija </noinclude> }} olkd2sfiqu2y2fg0i5eas0ffl6te3ow 4 536689 3934798 3934312 2026-10-12T06:25:00Z Panasko 146730 /* Članci */ 3934798 wikitext text/x-wiki <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">{{{header|Wikipedijin Američki mjesec 2026.}}}<div style="margin-right :1em; float:right;">[[Datoteka:Wikipedia_American_Month_Logo.svg|180px]]</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> {{{subheader|Američki mjesec 2026.}}} </div> </div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="background-color:#f0f0f0; padding: 16px; margin-top: -15px; font-size: 18px; font-weight: 200; line-height: 30px;"> '''Američki mjesec''' godišnji je Wikimaraton koji za cilj ima poboljšanje broja članaka o [[Amerika|Americi]]. Održava se svakog oktobra, a njegov cilj na Wikipediji na bosanskom jeziku jest da poboljša količinu i kvalitet članaka vezanih za američke zemlje. Korisnici Wikipedije koji naprave najviše članaka na ovoj Wikipediji dobit će nagrade u vidu vaučera Amazona == Pravila == '''Sažeto: Napravite nove ili proširite postojeće članke vezane za te države i teritorije (ljude, mjesta, kulturu itd.) tokom oktobra.''' * Članak treba biti nov ili proširen između 0:00 1. oktobra i 23:59 31. oktobra (UTC) 2026. * Novi članak ili izmjena na postojećem mora biti veličine najmanje 3000 bajtova {{small|(ne računaju se infokutija, šabloni itd.).}} * Članak mora ispunjavati kriterij [[Wikipedia:Relevantnost|relevantnosti]]. * Članak mora imati pristojne reference; sumnjivi ili kontroverzni iskazi u članku trebaju biti potvrđeni referencama. * Članak ne smije biti mašinski preveden i treba biti formatiran u skladu s pravilima Wikipedije. * Ne smije biti problema sa člankom (kršenje autorskih prava, relevantnost itd.) * Članak ne bi trebao biti spisak. * Članak treba biti informativan. * Članak treba biti o bilo kojoj temi vezanoj za [[Amerika|američku zemlju]]. * Članke koje naprave organizatori trebaju provjeriti drugi organizatori. * Sudije s Wikipedije na svakom jeziku odredit će je li članak prihvaćen za takmičenje na njihovom jeziku. ==Prijavljivanje== Prijave se primaju bilo kada do oktobra. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Prijavi se|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/Učesnici}} |class=mw-ui-progressive}} </div> ==Dodaj članke== Želite doprinijeti Wikipediji na bosanskom jeziku za Američki mjesec? Pošaljite doprinose posredstvom alata Fountain. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Dodaj članak|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-Američki-mjesec-bs-2026}} </div> </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 20px; "> [[Datoteka:LocationAmericas.png|center|200px]] <div style="text-align:center;"> </div> </div> </div> </div> == Nagrade == Nagrade će biti dodijeljene urednicima s najviše napisanih članaka u formi vaučera Amazona. * 1. nagrada 40 € * 2. nagrada 30 € * 3. nagrada 20 € * 4. nagrada 10 € Za sudjelovanje u dodjeli nagrada potrebno je napisati najmanje 20 novih članaka, koje treba potvrditi žiri. == Organizatori == * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] === Žiri === * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] == Članci == {{Stubičasti dijagram | naslov = Američki mjesec 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj bodova | maks = 10 |ime_stuba1= [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=9 |ime_stuba2= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=8 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] |boja_stuba3=#d8e6c4|cifra_stuba3=5 }} [[Kategorija:Wikipedia:Američki mjesec|2026]] p5is9ge2k7tigz5856gs4jksnmkxc5v 3934803 3934798 2026-10-12T07:20:47Z Panasko 146730 /* Članci */ 3934803 wikitext text/x-wiki <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">{{{header|Wikipedijin Američki mjesec 2026.}}}<div style="margin-right :1em; float:right;">[[Datoteka:Wikipedia_American_Month_Logo.svg|180px]]</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> {{{subheader|Američki mjesec 2026.}}} </div> </div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="background-color:#f0f0f0; padding: 16px; margin-top: -15px; font-size: 18px; font-weight: 200; line-height: 30px;"> '''Američki mjesec''' godišnji je Wikimaraton koji za cilj ima poboljšanje broja članaka o [[Amerika|Americi]]. Održava se svakog oktobra, a njegov cilj na Wikipediji na bosanskom jeziku jest da poboljša količinu i kvalitet članaka vezanih za američke zemlje. Korisnici Wikipedije koji naprave najviše članaka na ovoj Wikipediji dobit će nagrade u vidu vaučera Amazona == Pravila == '''Sažeto: Napravite nove ili proširite postojeće članke vezane za te države i teritorije (ljude, mjesta, kulturu itd.) tokom oktobra.''' * Članak treba biti nov ili proširen između 0:00 1. oktobra i 23:59 31. oktobra (UTC) 2026. * Novi članak ili izmjena na postojećem mora biti veličine najmanje 3000 bajtova {{small|(ne računaju se infokutija, šabloni itd.).}} * Članak mora ispunjavati kriterij [[Wikipedia:Relevantnost|relevantnosti]]. * Članak mora imati pristojne reference; sumnjivi ili kontroverzni iskazi u članku trebaju biti potvrđeni referencama. * Članak ne smije biti mašinski preveden i treba biti formatiran u skladu s pravilima Wikipedije. * Ne smije biti problema sa člankom (kršenje autorskih prava, relevantnost itd.) * Članak ne bi trebao biti spisak. * Članak treba biti informativan. * Članak treba biti o bilo kojoj temi vezanoj za [[Amerika|američku zemlju]]. * Članke koje naprave organizatori trebaju provjeriti drugi organizatori. * Sudije s Wikipedije na svakom jeziku odredit će je li članak prihvaćen za takmičenje na njihovom jeziku. ==Prijavljivanje== Prijave se primaju bilo kada do oktobra. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Prijavi se|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/Učesnici}} |class=mw-ui-progressive}} </div> ==Dodaj članke== Želite doprinijeti Wikipediji na bosanskom jeziku za Američki mjesec? Pošaljite doprinose posredstvom alata Fountain. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Dodaj članak|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-Američki-mjesec-bs-2026}} </div> </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 20px; "> [[Datoteka:LocationAmericas.png|center|200px]] <div style="text-align:center;"> </div> </div> </div> </div> == Nagrade == Nagrade će biti dodijeljene urednicima s najviše napisanih članaka u formi vaučera Amazona. * 1. nagrada 40 € * 2. nagrada 30 € * 3. nagrada 20 € * 4. nagrada 10 € Za sudjelovanje u dodjeli nagrada potrebno je napisati najmanje 20 novih članaka, koje treba potvrditi žiri. == Organizatori == * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] === Žiri === * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] == Članci == {{Stubičasti dijagram | naslov = Američki mjesec 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj bodova | maks = 10 |ime_stuba1= [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=9 |ime_stuba2= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=8 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] |boja_stuba3=#d8e6c4|cifra_stuba3=7 }} [[Kategorija:Wikipedia:Američki mjesec|2026]] iz7mvzz8zqrurkqzeu7di27wot54hqp 3934818 3934803 2026-10-12T10:18:59Z Panasko 146730 /* Članci */ 3934818 wikitext text/x-wiki <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">{{{header|Wikipedijin Američki mjesec 2026.}}}<div style="margin-right :1em; float:right;">[[Datoteka:Wikipedia_American_Month_Logo.svg|180px]]</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> {{{subheader|Američki mjesec 2026.}}} </div> </div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="background-color:#f0f0f0; padding: 16px; margin-top: -15px; font-size: 18px; font-weight: 200; line-height: 30px;"> '''Američki mjesec''' godišnji je Wikimaraton koji za cilj ima poboljšanje broja članaka o [[Amerika|Americi]]. Održava se svakog oktobra, a njegov cilj na Wikipediji na bosanskom jeziku jest da poboljša količinu i kvalitet članaka vezanih za američke zemlje. Korisnici Wikipedije koji naprave najviše članaka na ovoj Wikipediji dobit će nagrade u vidu vaučera Amazona == Pravila == '''Sažeto: Napravite nove ili proširite postojeće članke vezane za te države i teritorije (ljude, mjesta, kulturu itd.) tokom oktobra.''' * Članak treba biti nov ili proširen između 0:00 1. oktobra i 23:59 31. oktobra (UTC) 2026. * Novi članak ili izmjena na postojećem mora biti veličine najmanje 3000 bajtova {{small|(ne računaju se infokutija, šabloni itd.).}} * Članak mora ispunjavati kriterij [[Wikipedia:Relevantnost|relevantnosti]]. * Članak mora imati pristojne reference; sumnjivi ili kontroverzni iskazi u članku trebaju biti potvrđeni referencama. * Članak ne smije biti mašinski preveden i treba biti formatiran u skladu s pravilima Wikipedije. * Ne smije biti problema sa člankom (kršenje autorskih prava, relevantnost itd.) * Članak ne bi trebao biti spisak. * Članak treba biti informativan. * Članak treba biti o bilo kojoj temi vezanoj za [[Amerika|američku zemlju]]. * Članke koje naprave organizatori trebaju provjeriti drugi organizatori. * Sudije s Wikipedije na svakom jeziku odredit će je li članak prihvaćen za takmičenje na njihovom jeziku. ==Prijavljivanje== Prijave se primaju bilo kada do oktobra. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Prijavi se|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/Učesnici}} |class=mw-ui-progressive}} </div> ==Dodaj članke== Želite doprinijeti Wikipediji na bosanskom jeziku za Američki mjesec? Pošaljite doprinose posredstvom alata Fountain. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|Dodaj članak|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-Američki-mjesec-bs-2026}} </div> </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 20px; "> [[Datoteka:LocationAmericas.png|center|200px]] <div style="text-align:center;"> </div> </div> </div> </div> == Nagrade == Nagrade će biti dodijeljene urednicima s najviše napisanih članaka u formi vaučera Amazona. * 1. nagrada 40 € * 2. nagrada 30 € * 3. nagrada 20 € * 4. nagrada 10 € Za sudjelovanje u dodjeli nagrada potrebno je napisati najmanje 20 novih članaka, koje treba potvrditi žiri. == Organizatori == * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] === Žiri === * [[Korisnik:AnToni|AnToni]] * [[Korisnik:Panasko|Panasko]] == Članci == {{Stubičasti dijagram | naslov = Američki mjesec 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj bodova | maks = 15 |ime_stuba1= [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=10 |ime_stuba2= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=8 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] |boja_stuba3=#d8e6c4|cifra_stuba3=8 }} [[Kategorija:Wikipedia:Američki mjesec|2026]] 49plalkndo86lq4041ter49xj7hfbiq 0 538593 3934755 2026-10-11T14:08:39Z Bosancica by MK 173186 Nova stranica: {{Infokutija naučnik | ime = Lyn Yvonne Abramson | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1950|2|7}} | mjesto_rođenja = [[Benson, Minnesota]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje... 3934755 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Lyn Yvonne Abramson | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1950|2|7}} | mjesto_rođenja = [[Benson, Minnesota]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Klinička psihologija]] | radna_institucija = [[Univerzitet Wisconsina (Madison)]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Pennsylvaniji]] (PhD, 1978) * [[Univerzitet Wisconsina (Madison)]] (BA, 1972) }} | doktorski_mentor = [[Martin Seligman]] | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Teorija bespomoćnosti i beznadežnosti u depresiji * Depresivni realizam * Istraživanje rodnih razlika u depresiji * Teorija osjetljivosti sistema nagrađivanja (BAS) kod bipolarnog poremećaja }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = {{Plainlist| * Nagrada "James McKeen Cattell Fellow" (2008–2009) * Zlatnu medalju za utjecaj u psihologiji Američke fondacije za psihologiju (2025) }} | religija = | fusnote = }} '''Lyn Yvonne Abramson''' je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] i profesorica emerita psihologije na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina (Madison)]]. Poznata je po istraživanjima kognitivnih i psihosocijalnih procesa povezanih s nastankom i tokom [[Depresija (raspoloženje)|depresije]] i [[Bipolarni poremećaj|bipolarnog poremećaja]]. Zajedno s psihologinjom [[Lauren Alloy]] razvila je i empirijski ispitivala teorijske modele depresije povezane s beznađem, depresivne realističnosti i povećane osjetljivosti sistema ponašajnog pristupa kod bipolarnog poremećaja. Za njihov zajednički doprinos [[Klinička psihologija|kliničkoj psihologiji]], Abramson i Alloy dobile su 2025. Zlatnu medalju za utjecaj u psihologiji Američke fondacije za psihologiju.<ref name="UW">{{cite web |title=Lyn Y. Abramson |url=https://psych.wisc.edu/staff/abramson-lyn/ |publisher=Department of Psychology, University of Wisconsin–Madison |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="APF2025">{{cite web |author=APF Staff |date=21. 10. 2025 |title=APF At Home: Fireside Chat with Drs. Lyn Y. Abramson & Lauren B. Alloy |url=https://ampsychfdn.org/fc-abramsonalloy/ |publisher=American Psychological Foundation |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Bipolarni poremećaj]] * [[Depresivni realizam]] * [[Klinička psihologija]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite journal |last=Morrell |first=Dan |date=Summer 2013 |title=Fear and Loathing: Temple researchers temper childhood anxiety and depression |journal=Temple |publisher=Temple University |url=http://www.temple.edu/templemag/archives/2013_summer/fearandloathing.html |language=en}} == Vanjski linkovi == * [https://psych.wisc.edu/staff/abramson-lyn/ Službena stranica Lyn Yvonne Abramson] na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina (Madison)]] * [https://scholar.google.com/citations?user=jeKnproAAAAJ&hl=en&oi=sra Profil na Google Scholaru] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Abramson, Lyn}} [[Kategorija:Rođeni 1950.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Američke psihologinje]] [[Kategorija:Klinički psiholozi]] [[Kategorija:Socijalni psiholozi]] [[Kategorija:Istraživači bipolarnog poremećaja]] [[Kategorija:Biografije, Bensona (Minnesota)]] [[Kategorija:Američki akademici]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade "James McKeen Cattell Fellow"]] 9s6ka9gy8a2wg6yunbizg3tnxob4m2p 3934776 3934755 2026-10-11T20:09:49Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934776 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Lyn Yvonne Abramson | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1950|2|7}} | mjesto_rođenja = [[Benson, Minnesota]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Klinička psihologija]] | radna_institucija = [[Univerzitet Wisconsina (Madison)]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Pennsylvaniji]] (PhD, 1978) * [[Univerzitet Wisconsina (Madison)]] (BA, 1972) }} | doktorski_mentor = [[Martin Seligman]] | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Teorija bespomoćnosti i beznadežnosti u depresiji * Depresivni realizam * Istraživanje rodnih razlika u depresiji * Teorija osjetljivosti sistema nagrađivanja (BAS) kod bipolarnog poremećaja }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = {{Plainlist| * Nagrada "James McKeen Cattell Fellow" (2008–2009) * Zlatnu medalju za utjecaj u psihologiji Američke fondacije za psihologiju (2025) }} | religija = | fusnote = }} '''Lyn Yvonne Abramson''' je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] i profesorica emerita psihologije na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina (Madison)]]. Poznata je po istraživanjima kognitivnih i psihosocijalnih procesa povezanih s nastankom i tokom [[Depresija (raspoloženje)|depresije]] i [[Bipolarni poremećaj|bipolarnog poremećaja]]. Zajedno s psihologinjom [[Lauren Alloy]] razvila je i empirijski ispitivala teorijske modele depresije povezane s beznađem, depresivne realističnosti i povećane osjetljivosti sistema ponašajnog pristupa kod bipolarnog poremećaja. Za njihov zajednički doprinos [[Klinička psihologija|kliničkoj psihologiji]], Abramson i Alloy dobile su 2025. Zlatnu medalju za utjecaj u psihologiji Američke fondacije za psihologiju.<ref name="UW">{{cite web |title=Lyn Y. Abramson |url=https://psych.wisc.edu/staff/abramson-lyn/ |publisher=Department of Psychology, University of Wisconsin–Madison |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="APF2025">{{cite web |author=APF Staff |date=21. 10. 2025 |title=APF At Home: Fireside Chat with Drs. Lyn Y. Abramson & Lauren B. Alloy |url=https://ampsychfdn.org/fc-abramsonalloy/ |publisher=American Psychological Foundation |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Biografija == Abramson je 1972. završila dodiplomski studij na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina (Madison)]], a 1978. doktorirala je [[Klinička psihologija|kliničku psihologiju]] na [[Univerzitet u Pennsylvaniji|Univerzitetu u Pennsylvaniji]].<ref name="UW" /> Profesionalnu karijeru izgradila je na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina]], gdje je kao istraživačica i profesorica proučavala kognitivne, psihosocijalne, biološke i razvojne procese povezane s [[Depresija (raspoloženje)|depresijom]] i [[Bipolarni poremećaj|bipolarnim poremećajem]]. Njena istraživanja obuhvataju modele kognitivne ranjivosti na depresiju, utjecaj [[Psihološki stres|stresnih]] događaja, psihoneuroimunološke procese te ulogu ponašajnih i cirkadijalnih ritmova u bipolarnom poremećaju.<ref name="UW" /> == Naučni rad == === Naučena bespomoćnost === U radu "Naučena bespomoćnost kod ljudi: Kritika i reformulacija", objavljenom 1978. s [[Martin Seligman|Martinom Seligmanom]] i [[John D. Teasdale|Johnom D. Teasdaleom]], Abramson je učestvovala u razvoju reformulisanog modela naučene bespomoćnosti. Autori su ukazali na potrebu da se, osim iskustva nekontrolisanih događaja, uzmu u obzir i način na koji pojedinci objašnjavaju njihove uzroke i očekivanja o budućim ishodima. Prema njihovom pristupu, tumačenje negativnih događaja može utjecati na osjećaj bespomoćnosti i ranjivost na depresiju. Rad je postao jedno od polazišta za daljnje istraživanje kognitivnih procesa koji doprinose nastanku depresivnih simptoma.<ref name="LearnedHelplessness">{{cite journal |last1=Abramson |first1=Lyn Y. |last2=Seligman |first2=Martin E. P. |last3=Teasdale |first3=John D. |date=1978 |title=Learned helplessness in humans: Critique and reformulation |journal=Journal of Abnormal Psychology |volume=87 |issue=1 |pages=49–74 |doi=10.1037/0021-843X.87.1.49 |url=https://ppc.sas.upenn.edu/sites/default/files/lhreformulation.pdf |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Teorija depresije povezane s beznadežnosti === Jedan od najznačajnijih doprinosa Abramson ostvaren je u saradnji s Geraldom I. Metalskyjem i [[Lauren Alloy]]. U radu "Depresija beznadežnosti: Na teoriji zasnovan podtip depresije", objavljenom 1989. u časopisu ''[[Psychological Review]]'', predstavili su teoriju depresije povezane s beznađem. Prema ovom modelu, određeni negativni životni događaji mogu povećati rizik od depresije kada ih pojedinac tumači kao posljedicu trajnih i široko primjenjivih uzroka te razvije negativna očekivanja o budućnosti. Posebno se razmatraju očekivanje da se željeni ishodi neće ostvariti i uvjerenje da se negativni ishodi ne mogu spriječiti ili promijeniti.<ref name="Hopelessness">{{cite journal |last1=Abramson |first1=Lyn Y. |last2=Metalsky |first2=Gerald I. |last3=Alloy |first3=Lauren B. |date=1989 |title=Hopelessness depression: A theory-based subtype of depression |journal=Psychological Review |volume=96 |issue=2 |pages=358–372 |doi=10.1037/0033-295X.96.2.358 |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0033-295X.96.2.358 |url-access=subscription |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Teorija je doprinijela razvoju kognitivnih modela ranjivosti na depresiju i istraživanjima odnosa između stresnih životnih događaja, načina objašnjavanja njihovih uzroka i pojave depresivnih simptoma. U kasnijem radu Abramson i saradnici nastojali su te modele povezati sa širim psihološkim i biološkim procesima koji učestvuju u nastanku i toku poremećaja raspoloženja.<ref name="UW" /><ref name="APF2025" /> === Depresivni realizam === Abramson i [[Lauren Alloy]] istraživale su i odnos depresivnog raspoloženja i procjene vlastite kontrole nad događajima. U radu "Procjena uzročno-posljedične povezanosti kod depresivnih i nedepresivnih studenata: Tužniji, ali mudriji?", objavljenom 1979, ispitivale su kako osobe s različitim nivoima depresivnih simptoma procjenjuju vezu između vlastitih postupaka i ishoda. Njihovi nalazi doprinijeli su razvoju koncepta depresivnog realizma, prema kojem osobe s depresivnim raspoloženjem u određenim eksperimentalnim situacijama mogu biti manje podložne iluziji kontrole od osoba bez izraženih depresivnih simptoma.<ref name="Sadder">{{cite journal |last1=Alloy |first1=Lauren B. |last2=Abramson |first2=Lyn Y. |date=1979 |title=Judgment of contingency in depressed and nondepressed students: Sadder but wiser? |journal=Journal of Experimental Psychology: General |volume=108 |issue=4 |pages=441–485 |doi=10.1037/0096-3445.108.4.441 |url=https://scispace.com/pdf/judgment-of-contingency-in-depressed-and-nondepressed-32merayt56.pdf |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Koncept depresivnog realizma predmet je daljnjih istraživanja i rasprava. Meta-analiza objavljena 2012, koja je obuhvatila 75 studija s ukupno 7.305 učesnika, utvrdila je da je ukupni efekt depresivog realizma bio vrlo malen te da su rezultati zavisili od načina mjerenja depresivnih simptoma i vrste zadatka korištenog za procjenu tačnosti prosuđivanja. Zbog toga se ovaj koncept ne može tumačiti kao opća tvrdnja da osobe s depresijom realističnije procjenjuju sve aspekte života.<ref name="MooreFresco2012">{{cite journal |last1=Moore |first1=Michael T. |last2=Fresco |first2=David M. |date=2012 |title=Depressive realism: A meta-analytic review |journal=Clinical Psychology Review |volume=32 |issue=6 |pages=496–509 |doi=10.1016/j.cpr.2012.05.004 |pmid=22717337 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0272735812000670 |url-access=subscription |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Bipolarni poremećaj === U istraživanjima [[Bipolarni poremećaj|bipolarnog poremećaja]] Abramson i njeni saradnici bavili su se sistemom za aktivaciju ponašanja ({{en|Behavioral Approach System}}, BAS), koji je povezan s motivacijom za približavanje nagrađujućim ciljevima i ostvarivanje željenih ishoda. Prema modelu povećane osjetljivosti ovog sistema, kod osoba podložnih bipolarnom poremećaju događaji koji aktiviraju ponašajni pristup mogu biti povezani s porastom hipomaničnih ili maničnih simptoma. Ovaj pristup obuhvata i istraživanja regulacije društvenih i cirkadijalnih ritmova te njihove povezanosti s promjenama raspoloženja.<ref name="UW" /><ref name="BAS">{{cite journal |last1=Urošević |first1=Snežana |last2=Abramson |first2=Lyn Y. |last3=Harmon-Jones |first3=Eddie |last4=Alloy |first4=Lauren B. |date=2008 |title=Dysregulation of the Behavioral Approach System (BAS) in Bipolar Spectrum Disorders: Review of Theory and Evidence |journal=Clinical Psychology Review |volume=28 |issue=7 |pages=1188–1205 |doi=10.1016/j.cpr.2008.04.004 |doi-access=free |pmid=18565633 |pmc=PMC2606106 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2606106/ |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Depresija i rodne razlike === Abramson je učestvovala i u longitudinalnim istraživanjima razvoja depresije tokom adolescencije i prelaska u odraslu dob. U studiji objavljenoj 1998. s Benjaminom L. Hankinom i drugim saradnicima analizirani su promjene u pojavi depresije tokom desetogodišnjeg perioda i razlike između djevojaka i mladića u razvoju depresivnih simptoma.<ref name="Hankin1998">{{cite journal |last1=Hankin |first1=Benjamin L. |last2=Abramson |first2=Lyn Y. |last3=Moffitt |first3=Terrie E. |last4=Silva |first4=Phil A. |last5=McGee |first5=Rob |last6=Angell |first6=Kathryn E. |date=1998 |title=Development of depression from preadolescence to young adulthood: Emerging gender differences in a 10-year longitudinal study |journal=Journal of Abnormal Psychology |volume=107 |issue=1 |pages=128–140 |doi=10.1037/0021-843X.107.1.128 |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0021-843X.107.1.128 |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> S Rachel H. Salk i [[Janet Shibley Hyde|Janet S. Hyde]] bila je koautorica objavljene meta-analize 2017. koja je obuhvatila reprezentativne nacionalne uzorke i analizirala rodne razlike u dijagnostikovanoj depresiji i depresivnim simptomima. Ovaj rad predstavlja dio šireg istraživačkog područja usmjerenog na razvojne i društvene faktore povezane s razlikama u učestalosti depresije.<ref name="Salk2017">{{cite journal |last1=Salk |first1=Rachel H. |last2=Hyde |first2=Janet S. |last3=Abramson |first3=Lyn Y. |date=2017 |title=Gender Differences in Depression in Representative National Samples: Meta-Analyses of Diagnoses and Symptoms |journal=Psychological Bulletin |volume=143 |issue=8 |pages=783–822 |doi=10.1037/bul0000102 |pmid=28447828 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5532074/ |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Predrasude i depresija === Godine 2012. Abramson je s [[William T. L. Cox|Williamom T. L. Coxom]], [[Patricia Devine|Patricijom Devine]] i [[Steven D. Hollon|Stevenom D. Hollonom]] objavila rad "Stereotipi, predsudrasude i depresija: Integrisani pristup". Autori su povezali kognitivne teorije depresije s istraživanjima [[stereotip]]a i [[predrasuda]], razmatrajući načine na koje predrasude mogu utjecati na [[mentalno zdravlje]] na društvenom, međuljudskom i individualnom nivou. Predloženi integrisani pristup razmatra kako negativni društveni stavovi i iskustva [[Diskriminacija|diskriminacije]] mogu doprinijeti depresivnim reakcijama te kako se saznanja iz kliničke psihologije mogu primijeniti u istraživanju i smanjivanju predrasuda.<ref name="Cox2012">{{cite journal |last1=Cox |first1=William T. L. |last2=Abramson |first2=Lyn Y. |last3=Devine |first3=Patricia G. |last4=Hollon |first4=Steven D. |date=2012 |title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective |journal=Perspectives on Psychological Science |volume=7 |issue=5 |pages=427–449 |doi=10.1177/1745691612455204 |pmid=26168502 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1745691612455204 |url-access=subscription |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Knjige == Abramson je urednica knjige ''Socijalna kognicija i klinička psihologija: Sinteza'', objavljene 1988. u izdanju izdavačke kuće Guilford Press.<ref name="Book1988">{{cite book |editor-last=Abramson |editor-first=Lyn Y. |date=1988 |title=Social cognition and clinical psychology: A synthesis |publisher=Guilford Press |url=https://psycnet.apa.org/record/1989-97025-000 |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Nagrade i priznanja == [[Američko psihološko udruženje]] dodijelilo je Abramson 1981. priznanje za izuzetan naučni doprinos psihologiji u ranoj karijeri, u području psihopatologije.<ref name="APA1981">{{cite web |title=APA Distinguished Scientific Awards for an Early Career Contribution to Psychology |url=https://www.apa.org/about/awards/early-career-contribution?tab=4 |publisher=American Psychological Association |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Zajedno s [[Lauren Alloy]] dobila je nagradu "James McKeen Cattell Fellow" za 2008–2009, koju dodjeljuje Udruženje za psihološku nauku.<ref name="Cattell">{{cite web |date=2009 |title=James McKeen Cattell Fellow Award: Lyn Y. Abramson and Lauren B. Alloy |url=https://www.psychologicalscience.org/members/awards-and-honors/cattell-award/past-award-winners/abramson_alloy |publisher=Association for Psychological Science |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Godine 2025. Abramson i Alloy dobile su Zlatnu medalju za utjecaj u psihologiji Američke fondacije za psihologiju. Priznanje je dodijeljeno za njihov dugogodišnji zajednički rad na razumijevanju i tretmanu poremećaja raspoloženja, naročito za teoriju depresije povezane s beznadežnosti, istraživanja depresivnog realizma i teoriju povećane osjetljivosti sistema za aktivaciju ponašanja kod bipolarnog poremećaja.<ref name="APF2025" /> == Također pogledajte == * [[Bipolarni poremećaj]] * [[Depresivni realizam]] * [[Klinička psihologija]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * {{cite journal |last=Morrell |first=Dan |date=2013 |title=Fear and Loathing: Temple researchers temper childhood anxiety and depression |journal=Temple |publisher=Temple University |url=http://www.temple.edu/templemag/archives/2013_summer/fearandloathing.html |language=en}} == Vanjski linkovi == * [https://psych.wisc.edu/staff/abramson-lyn/ Službena stranica Lyn Yvonne Abramson] na [[Univerzitet Wisconsina (Madison)|Univerzitetu Wisconsina (Madison)]] * [https://scholar.google.com/citations?user=jeKnproAAAAJ&hl=en&oi=sra Profil na Google Scholaru] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Abramson, Lyn}} [[Kategorija:Rođeni 1950.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Američke psihologinje]] [[Kategorija:Klinički psiholozi]] [[Kategorija:Socijalni psiholozi]] [[Kategorija:Istraživači bipolarnog poremećaja]] [[Kategorija:Biografije, Bensona (Minnesota)]] [[Kategorija:Američki akademici]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade "James McKeen Cattell Fellow"]] 3ghqpw486pdwpw88tm36uejk2dgph4q 1 538594 3934756 2026-10-11T14:10:21Z Bosancica by MK 173186 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934756 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 0 538595 3934774 2026-10-11T17:13:12Z Bosancica by MK 173186 Novi članak 3934774 wikitext text/x-wiki '''Red za zasluge''' je državno odlikovanje [[Slovenija|Republike Slovenije]], koje se dodjeljuje za zasluge od značaja za Republiku Sloveniju koje nisu obuhvaćene posebnim kategorijama drugih državnih odlikovanja. Odlikovanje se može dodijeliti slovenskim i stranim državljanima, grupama građana, pravnim osobama te domaćim, stranim i međunarodnim organizacijama. Dodjeljuje ga [[predsjednik Republike Slovenije]] ukazom.<ref name="Zakon">{{cite web |date=21. 5. 2004 |title=Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije – Uradno prečiščeno besedilo (ZOdl-UPB1) |url=https://pisrs.si/api/datoteke/integracije/469519324 |publisher=Državni zbor Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref><ref name="Predstavitev">{{cite web |title=Predstavitev odlikovanj |url=https://www.predsednica-slo.si/sl/odlikovanja/predstavitev-odlikovanj |publisher=Ured predsednice Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> == Historija i pravni osnov == Red za zasluge uređen je Zakonom o odlikovanjima Republike Slovenije, objavljenim 10. januara 1995. u Službenom listu Republike Slovenije. Zakon definiše vrste državnih odlikovanja, uslove za njihovo dodjeljivanje, nadležnost predsjednika republike te osnovne karakteristike odlikovanja. Zakon je 2004. izmijenjen i dopunjen, između ostalog preciznijim definisanjem vojnog, odnosno sigurnosnog područja.<ref name="Zakon" /><ref name="ZOdl_1995">{{cite web |date=10. 1. 1995 |title=Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije (ZOdl) |url=https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/vsebina/1995-01-0002/zakon-o-odlikovanjih-republike-slovenije-zodl |work=Uradni list Republike Slovenije |number=1/1995 |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> Zakon razlikuje četiri reda: Red za izuzetne zasluge, Zlatni red za zasluge, Srebrni red za zasluge i Red za zasluge. Pored njih, utvrđuje i Medalju za zasluge, Medalju za hrabrost i Medalju za časno djelo.<ref name="Zakon" /> == Dodjeljivanje == Red za zasluge dodjeljuje se za dostignuća i djelovanje u korist [[Slovenija|Republike Slovenije]] na područjima za koja zakon ne propisuje posebnu kategoriju drugog odlikovanja. Mogu ga dobiti pojedinci, grupe građana, pravne osobe i druge organizacije, uključujući strane i međunarodne organizacije.<ref name="Zakon" /><ref name="Predstavitev" /> Prijedlog za dodjelu odlikovanja mogu podnijeti državni organi, organi lokalne samouprave, organizacije i državljani Republike Slovenije. Predsjednik republike može dodijeliti odlikovanje i na vlastitu inicijativu, bez prethodnog prijedloga. Odlikovanje se dodjeljuje ukazom predsjednika republike, a prilikom dodjele uručuju se znak odlikovanja, zamjenski znak, odnosno zastavica i povelja o dodjeli.<ref name="Zakon" /> == Oblik odlikovanja == Red za zasluge ima tri varijante, zavisno od područja na kojem su zasluge ostvarene: civilnu, diplomatsko-međunarodnu i vojnu, odnosno sigurnosnu. Ove varijante dio su istog odlikovanja i ne predstavljaju odvojene stepene reda.<ref name="Predstavitev" /> Odlikovanja Republike Slovenije zasnivaju se na oblikovnom motivu isprepletenih listova u obliku trougla, definisanom propisima o odlikovanjima. Zakon predviđa i zamjenski znak koji se nosi na odjeći te povelju kojom se potvrđuje dodjela. Pojedinosti o izgledu i načinu nošenja utvrđene su u prilogu Zakona o odlikovanjima Republike Slovenije.<ref name="Zakon" /> == Nosioci odlikovanja == {{Glavni|Spisak nosilaca Reda za zasluge Republike Slovenije}} Službeni spisak dobitnika državnih odlikovanja vodi Ured predsjednika Republike Slovenije. Na službenoj internetskoj stranici objavljuju se podaci o dobitnicima, datumu dodjele i obrazloženju odlikovanja.<ref name="PredsednicaSlo_Odlikovanci">{{cite web |title=Odlikovanci |url=https://www.predsednica-slo.si/sl/odlikovanja/odlikovanci |publisher=Ured predsednice Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> == Također pogledajte == * [[Red za izuzetne zasluge (Slovenija)]] * [[Zlati red za zasluge (Slovenija)]] * [[Srebrni red za zasluge (Slovenija)]] * [[Medalja za zasluge]] == Reference == {{Reference}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Odlikovanja Slovenije]] [[Kategorija:Državna odlikovanja Republike Slovenije]] qyiebcup0sn8it4xuuldboiw1gho6pk 3934775 3934774 2026-10-11T17:29:52Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934775 wikitext text/x-wiki {{Infokutija orden | ime = Red za zasluge | slika = | tekst = | slika2 = | tekst2 = Nadomjesna oznaka | vrsta = Državno odlikovanje | period = | država = [[Slovenija]] | dodjeljuje = [[Predsjednik Republike Slovenije]] | kuća = | religija = | traka = | moto = | podobnost = Slovenski i strani državljani, grupe građana, pravne osobe, te domaće, strane i međunarodne organizacije | za = Zasluge postignute za državu u oblastima koje nisu posebno obuhvaćene odlikovanjima uređenim zakonom višeg ranga | status = aktivan | prvi primaoc = | titula_primaoca = | primaoc = | primaoc2 = | kancelar = | komandant = | ocjene = | post nominale = | bivše_ocjene = | rang = | ustanovljena = 1995. | zamijenjena = | prvo_uvođenje = | posljednje_uvođenje = | ukupno = | posthumno = | viša = [[Red za izuzetne zasluge (Slovenija)|Red za izuzetne zasluge]]<br>[[Zlatni red za zasluge (Slovenija)|Zlatni red za zasluge]]<br>[[Srebrni red za zasluge (Slovenija)|Srebrni red za zasluge]] | niža = | ista = | povezana = | website = [https://www.predsednica-slo.si/sl/odlikovanja Odlikovanja Republike Slovenije] }} '''Red za zasluge''' je državno odlikovanje [[Slovenija|Republike Slovenije]], koje se dodjeljuje za zasluge od značaja za Republiku Sloveniju koje nisu obuhvaćene posebnim kategorijama drugih državnih odlikovanja. Odlikovanje se može dodijeliti slovenskim i stranim državljanima, grupama građana, pravnim osobama te domaćim, stranim i međunarodnim organizacijama. Dodjeljuje ga [[predsjednik Republike Slovenije]] ukazom.<ref name="Zakon">{{cite web |date=21. 5. 2004 |title=Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije – Uradno prečiščeno besedilo (ZOdl-UPB1) |url=https://pisrs.si/api/datoteke/integracije/469519324 |publisher=Državni zbor Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref><ref name="Predstavitev">{{cite web |title=Predstavitev odlikovanj |url=https://www.predsednica-slo.si/sl/odlikovanja/predstavitev-odlikovanj |publisher=Ured predsednice Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> == Historija i pravni osnov == Red za zasluge uređen je Zakonom o odlikovanjima Republike Slovenije, objavljenim 10. januara 1995. u Službenom listu Republike Slovenije. Zakon definiše vrste državnih odlikovanja, uslove za njihovo dodjeljivanje, nadležnost predsjednika republike te osnovne karakteristike odlikovanja. Zakon je 2004. izmijenjen i dopunjen, između ostalog preciznijim definisanjem vojnog, odnosno sigurnosnog područja.<ref name="Zakon" /><ref name="ZOdl_1995">{{cite web |date=10. 1. 1995 |title=Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije (ZOdl) |url=https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/vsebina/1995-01-0002/zakon-o-odlikovanjih-republike-slovenije-zodl |work=Uradni list Republike Slovenije |number=1/1995 |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> Zakon razlikuje četiri reda: Red za izuzetne zasluge, Zlatni red za zasluge, Srebrni red za zasluge i Red za zasluge. Pored njih, utvrđuje i Medalju za zasluge, Medalju za hrabrost i Medalju za časno djelo.<ref name="Zakon" /> == Dodjeljivanje == Red za zasluge dodjeljuje se za dostignuća i djelovanje u korist [[Slovenija|Republike Slovenije]] na područjima za koja zakon ne propisuje posebnu kategoriju drugog odlikovanja. Mogu ga dobiti pojedinci, grupe građana, pravne osobe i druge organizacije, uključujući strane i međunarodne organizacije.<ref name="Zakon" /><ref name="Predstavitev" /> Prijedlog za dodjelu odlikovanja mogu podnijeti državni organi, organi lokalne samouprave, organizacije i državljani Republike Slovenije. Predsjednik republike može dodijeliti odlikovanje i na vlastitu inicijativu, bez prethodnog prijedloga. Odlikovanje se dodjeljuje ukazom predsjednika republike, a prilikom dodjele uručuju se znak odlikovanja, zamjenski znak, odnosno zastavica i povelja o dodjeli.<ref name="Zakon" /> == Oblik odlikovanja == Red za zasluge ima tri varijante, zavisno od područja na kojem su zasluge ostvarene: civilnu, diplomatsko-međunarodnu i vojnu, odnosno sigurnosnu. Ove varijante dio su istog odlikovanja i ne predstavljaju odvojene stepene reda.<ref name="Predstavitev" /> Odlikovanja Republike Slovenije zasnivaju se na oblikovnom motivu isprepletenih listova u obliku trougla, definisanom propisima o odlikovanjima. Zakon predviđa i zamjenski znak koji se nosi na odjeći te povelju kojom se potvrđuje dodjela. Pojedinosti o izgledu i načinu nošenja utvrđene su u prilogu Zakona o odlikovanjima Republike Slovenije.<ref name="Zakon" /> == Nosioci odlikovanja == {{Glavni|Spisak nosioca Reda za zasluge Republike Slovenije}} Službeni spisak dobitnika državnih odlikovanja vodi Ured predsjednika Republike Slovenije. Na službenoj internetskoj stranici objavljuju se podaci o dobitnicima, datumu dodjele i obrazloženju odlikovanja.<ref name="PredsednicaSlo_Odlikovanci">{{cite web |title=Odlikovanci |url=https://www.predsednica-slo.si/sl/odlikovanja/odlikovanci |publisher=Ured predsednice Republike Slovenije |access-date=11. 10. 2026 |language=sl}}</ref> ==Varijante reda== {|align="center" border="1" cellpadding="1" class="wikitable" ![[Red za izuzetne zasluge (Slovenija)|Red za izuzetne zasluge]] ![[Zlatni red za zasluge (Slovenija)|Zlatni red za zasluge]] ![[Srebrni red za zasluge (Slovenija)|Srebrni red za zasluge]] ![[Red za zasluge (Slovenija)|Red za zasluge]] |- |[[Datoteka:Order for Exceptional Merits Slovenia 2023-06-16 190859.jpg|120px|center|]] |- ! colspan="4" |Zamjenski znakovi<ref name="Predstavitev" /> |- |[[Datoteka:Order for Exceptional Merits (Slovenia).png|106px|center|]] |[[Datoteka:Golden Order for Services in the Civil Field (Slovenia).png|100px|center]] |[[Datoteka:Silver Order for Merits in the Civil Field (Slovenia).png|100px|center]] |[[Datoteka:Silver Order for Merits in the Civil Field (Slovenia).png|100px|center]] |} == Također pogledajte == * [[Red za izuzetne zasluge (Slovenija)]] * [[Zlati red za zasluge (Slovenija)]] * [[Srebrni red za zasluge (Slovenija)]] * [[Medalja za zasluge]] == Reference == {{Reference}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Odlikovanja Slovenije]] [[Kategorija:Državna odlikovanja Republike Slovenije]] jgisk0x675zqo4htcq5cpfv5idpmhzk 0 538596 3934777 2026-10-11T21:10:07Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934777 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Bianca Acevedo | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = | mjesto_rođenja = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Neuronauka]] | radna_institucija = [[Univerzitet Kalifornije u Santa Barbari]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[Univerzitet u New Yorku]] (BA) * [[Univerzitet Stony Brook]] (PhD) }} | doktorski_mentor = [[Arthur Aron]] | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja neurobiologije [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] * Osjetljivost na senzornu obradu (SPS) }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = Međunarodna nagrada za žene u nauci (2012) | religija = | fusnote = }} '''Bianca P. Acevedo''' je američka [[neuronauka|neuronaučnica]] čija se istraživanja bave neurobiološkim osnovama [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] i emocionalne povezanosti, osjetljivošću na senzornu obradu te drugim aspektima međuljudskih odnosa. Istraživala je moždane procese povezane s dugotrajnom romantičnom ljubavlju, a objavila je i stručne knjige o osjetljivosti na senzornu obradu.<ref name="UCSB">{{cite web |author=Andrea Estrada |date=30. 10. 2024 |title=Neuroscientist Bianca Acevedo examines the impact and challenges of sensory processing sensitivity |url=https://news.ucsb.edu/node/21665 |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="about">{{cite web |title=About |url=https://www.biancaacevedo.com/about.html |publisher=Bianca Acevedo |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i karijera == Acevedo je diplomirala psihologiju na Univerzitetu New York, a doktorirala [[Socijalna psihologija|socijalnu]] i [[Zdravstvena psihologija|zdravstvenu psihologiju]] na Univerzitetu Stony Brook. U svojoj naučnoj karijeri bavila se istraživanjima romantične ljubavi, emocionalne povezanosti, osjetljivosti na senzornu obradu i povezanosti psiholoških procesa s tjelesnim zdravljem.<ref name="UCSB" /><ref name="about" /> Godine 2009. objavila je, u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], naučni rad "Ubija li dugotrajna veza romantičnu ljubav?" u časopisu ''[[Review of General Psychology]]''. Autori su analizirali podatke o parovima u dugotrajnim vezama i pregledali rezultate ranijih istraživanja. Zaključili su da romantična ljubav može opstati i u dugotrajnim vezama te da je, kada nije praćena izraženom opsesivnošću, povezana sa zadovoljstvom vezom. U analizi 312 osoba, njih 42, odnosno 13%, iskazalo je najviši nivo romantične ljubavi na primijenjenoj mjernoj skali, čak i nakon kontrole društveno poželjnih odgovora.<ref name="Acevedo2009">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |date=2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |journal=Review of General Psychology |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url=https://www.apa.org/pubs/journals/releases/gpr13159.pdf |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Godine 2011. objavljen je njen rad "Neuralni korelati dugotrajne intenzivne romantične ljubavi", napisan u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], [[Helen Fisher (anthropologinja)|Helen Fisher]] i Lucy L. Brown. Istraživanje je koristilo funkcionalnu [[Magnetna rezonanca|magnetnu rezonancu]] (fMRI) za proučavanje moždane aktivnosti osoba koje su i nakon dugogodišnjeg braka iskazivale intenzivnu romantičnu ljubav. U istraživanju je učestvovalo 17 osoba — deset žena i sedam muškaraca — čiji su brakovi u prosjeku trajali 21,4 godine. Dok su posmatrali fotografije svojih partnera, pokazivali su aktivnost u područjima [[Mozak|mozga]] povezanim sa sistemom nagrađivanja i [[dopamin]]om, što je bilo slično nalazima ranijih istraživanja osoba u ranoj fazi romantične ljubavi. Autori su istovremeno utvrdili aktivnost u područjima povezanim s emocionalnom povezanošću i privrženošću.<ref name="Acevedo2011">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |last3=Fisher |first3=Helen E. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2012 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |journal=Social Cognitive and Affective Neuroscience |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmid=21208991 |pmc=PMC3277362 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3277362/ |doi-access=free |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je istraživala i osjetljivost na senzornu obradu ({{en|sensory processing sensitivity}}, SPS), osobinu temperamenta povezanu s pojačanom osjetljivošću na podražaje iz okoline, dubljom obradom informacija i izraženijim reagovanjem na iskustva. U svojim radovima razmatra njene neurobiološke osnove, načine mjerenja i povezanost s drugim osobinama ličnosti, kao i moguće posljedice za svakodnevno funkcionisanje i dobrobit. Osjetljivost na senzornu obradu sama po sebi ne predstavlja psihički poremećaj.<ref name="UCSB" /><ref name="HighlySensitiveBrain">{{cite book |editor-last=Acevedo |editor-first=Bianca P. |date=2020 |title=The Highly Sensitive Brain: Research, Assessment, and Treatment of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-818251-2 |doi=10.1016/C2018-0-03130-8 |url=https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9780128182512/the-highly-sensitive-brain |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je 2012. dobila Međunarodnu nagradu za žene u nauci za svoj doprinos istraživanju dugotrajne emocionalne povezanosti kod ljudi.<ref name="UCSBprofile">{{cite web |title=Bianca Acevedo |url=https://news.ucsb.edu/people/bianca-acevedo |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Knjige == Acevedo je uredila knjigu ''Visoko osjetljivi mozak: Istraživanje, procjena i tretman osjetljivosti senzornog procesuiranja'', objavljenu 2020. u izdanju izdavačke kuće Academic Press. Knjiga obuhvata istraživanja osjetljivosti na senzornu obradu, njene biološke osnove, načine procjene i povezanost sa zdravljem i društvenim funkcionisanjem.<ref name="HighlySensitiveBrain" /> Godine 2024. objavila je knjigu ''Nauka i umjetnost osjetljivosti senzornog procesuiranja'', u kojoj razmatra povezanost te osobine s drugim karakteristikama ličnosti, utjecaj kulture, spola, starenja i okoline te pristupe unapređenju dobrobiti osoba s izraženom osjetljivošću na senzornu obradu.<ref name="ScienceArt">{{cite book |last=Acevedo |first=Bianca P. |date=2024 |title=The Science and Art of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-323-99727-0 |url=https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9780323997270/the-science-and-art-of-sensory-processing-sensitivity#book-info |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Arthur Aron]] * [[Elaine Aron]] * [[Helen Fisher]] * [[Biologija romantične ljubavi]] == Reference == {{Refspisak}} 4ehgpgy4gezxtak9188ojjok7jpyptx 3934779 3934777 2026-10-11T21:16:20Z Bosancica by MK 173186 Kategorije 3934779 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Bianca Acevedo | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = | mjesto_rođenja = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Neuronauka]] | radna_institucija = [[Univerzitet Kalifornije u Santa Barbari]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[Univerzitet u New Yorku]] (BA) * [[Univerzitet Stony Brook]] (PhD) }} | doktorski_mentor = [[Arthur Aron]] | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja neurobiologije [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] * Osjetljivost na senzornu obradu (SPS) }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = Međunarodna nagrada za žene u nauci (2012) | religija = | fusnote = }} '''Bianca P. Acevedo''' je američka [[neuronauka|neuronaučnica]] čija se istraživanja bave neurobiološkim osnovama [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] i emocionalne povezanosti, osjetljivošću na senzornu obradu te drugim aspektima međuljudskih odnosa. Istraživala je moždane procese povezane s dugotrajnom romantičnom ljubavlju, a objavila je i stručne knjige o osjetljivosti na senzornu obradu.<ref name="UCSB">{{cite web |author=Andrea Estrada |date=30. 10. 2024 |title=Neuroscientist Bianca Acevedo examines the impact and challenges of sensory processing sensitivity |url=https://news.ucsb.edu/node/21665 |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="about">{{cite web |title=About |url=https://www.biancaacevedo.com/about.html |publisher=Bianca Acevedo |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i karijera == Acevedo je diplomirala psihologiju na Univerzitetu New York, a doktorirala [[Socijalna psihologija|socijalnu]] i [[Zdravstvena psihologija|zdravstvenu psihologiju]] na Univerzitetu Stony Brook. U svojoj naučnoj karijeri bavila se istraživanjima romantične ljubavi, emocionalne povezanosti, osjetljivosti na senzornu obradu i povezanosti psiholoških procesa s tjelesnim zdravljem.<ref name="UCSB" /><ref name="about" /> Godine 2009. objavila je, u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], naučni rad "Ubija li dugotrajna veza romantičnu ljubav?" u časopisu ''[[Review of General Psychology]]''. Autori su analizirali podatke o parovima u dugotrajnim vezama i pregledali rezultate ranijih istraživanja. Zaključili su da romantična ljubav može opstati i u dugotrajnim vezama te da je, kada nije praćena izraženom opsesivnošću, povezana sa zadovoljstvom vezom. U analizi 312 osoba, njih 42, odnosno 13%, iskazalo je najviši nivo romantične ljubavi na primijenjenoj mjernoj skali, čak i nakon kontrole društveno poželjnih odgovora.<ref name="Acevedo2009">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |date=2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |journal=Review of General Psychology |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url=https://www.apa.org/pubs/journals/releases/gpr13159.pdf |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Godine 2011. objavljen je njen rad "Neuralni korelati dugotrajne intenzivne romantične ljubavi", napisan u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], [[Helen Fisher (anthropologinja)|Helen Fisher]] i Lucy L. Brown. Istraživanje je koristilo funkcionalnu [[Magnetna rezonanca|magnetnu rezonancu]] (fMRI) za proučavanje moždane aktivnosti osoba koje su i nakon dugogodišnjeg braka iskazivale intenzivnu romantičnu ljubav. U istraživanju je učestvovalo 17 osoba — deset žena i sedam muškaraca — čiji su brakovi u prosjeku trajali 21,4 godine. Dok su posmatrali fotografije svojih partnera, pokazivali su aktivnost u područjima [[Mozak|mozga]] povezanim sa sistemom nagrađivanja i [[dopamin]]om, što je bilo slično nalazima ranijih istraživanja osoba u ranoj fazi romantične ljubavi. Autori su istovremeno utvrdili aktivnost u područjima povezanim s emocionalnom povezanošću i privrženošću.<ref name="Acevedo2011">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |last3=Fisher |first3=Helen E. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2012 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |journal=Social Cognitive and Affective Neuroscience |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmid=21208991 |pmc=PMC3277362 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3277362/ |doi-access=free |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je istraživala i osjetljivost na senzornu obradu ({{en|sensory processing sensitivity}}, SPS), osobinu temperamenta povezanu s pojačanom osjetljivošću na podražaje iz okoline, dubljom obradom informacija i izraženijim reagovanjem na iskustva. U svojim radovima razmatra njene neurobiološke osnove, načine mjerenja i povezanost s drugim osobinama ličnosti, kao i moguće posljedice za svakodnevno funkcionisanje i dobrobit. Osjetljivost na senzornu obradu sama po sebi ne predstavlja psihički poremećaj.<ref name="UCSB" /><ref name="HighlySensitiveBrain">{{cite book |editor-last=Acevedo |editor-first=Bianca P. |date=2020 |title=The Highly Sensitive Brain: Research, Assessment, and Treatment of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-818251-2 |doi=10.1016/C2018-0-03130-8 |url=https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9780128182512/the-highly-sensitive-brain |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je 2012. dobila Međunarodnu nagradu za žene u nauci za svoj doprinos istraživanju dugotrajne emocionalne povezanosti kod ljudi.<ref name="UCSBprofile">{{cite web |title=Bianca Acevedo |url=https://news.ucsb.edu/people/bianca-acevedo |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Knjige == Acevedo je uredila knjigu ''Visoko osjetljivi mozak: Istraživanje, procjena i tretman osjetljivosti senzornog procesuiranja'', objavljenu 2020. u izdanju izdavačke kuće Academic Press. Knjiga obuhvata istraživanja osjetljivosti na senzornu obradu, njene biološke osnove, načine procjene i povezanost sa zdravljem i društvenim funkcionisanjem.<ref name="HighlySensitiveBrain" /> Godine 2024. objavila je knjigu ''Nauka i umjetnost osjetljivosti senzornog procesuiranja'', u kojoj razmatra povezanost te osobine s drugim karakteristikama ličnosti, utjecaj kulture, spola, starenja i okoline te pristupe unapređenju dobrobiti osoba s izraženom osjetljivošću na senzornu obradu.<ref name="ScienceArt">{{cite book |last=Acevedo |first=Bianca P. |date=2024 |title=The Science and Art of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-323-99727-0 |url=https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9780323997270/the-science-and-art-of-sensory-processing-sensitivity#book-info |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Arthur Aron]] * [[Elaine Aron]] * [[Helen Fisher]] * [[Biologija romantične ljubavi]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Acevedo, Bianca}} [[Kategorija:Neuronauka]] [[Kategorija:Američke psiholozi]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Istraživači ljubavi]] sx67w5x2uz2plm2pb7ega0ifs2j6iwk 3934780 3934779 2026-10-11T21:16:41Z Bosancica by MK 173186 3934780 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Bianca Acevedo | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = | mjesto_rođenja = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Neuronauka]] | radna_institucija = [[Univerzitet Kalifornije u Santa Barbari]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[Univerzitet u New Yorku]] (BA) * [[Univerzitet Stony Brook]] (PhD) }} | doktorski_mentor = [[Arthur Aron]] | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja neurobiologije [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] * Osjetljivost na senzornu obradu (SPS) }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = Međunarodna nagrada za žene u nauci (2012) | religija = | fusnote = }} '''Bianca P. Acevedo''' je američka [[neuronauka|neuronaučnica]] čija se istraživanja bave neurobiološkim osnovama [[Biologija romantične ljubavi|romantične ljubavi]] i emocionalne povezanosti, osjetljivošću na senzornu obradu te drugim aspektima međuljudskih odnosa. Istraživala je moždane procese povezane s dugotrajnom romantičnom ljubavlju, a objavila je i stručne knjige o osjetljivosti na senzornu obradu.<ref name="UCSB">{{cite web |author=Andrea Estrada |date=30. 10. 2024 |title=Neuroscientist Bianca Acevedo examines the impact and challenges of sensory processing sensitivity |url=https://news.ucsb.edu/node/21665 |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="about">{{cite web |title=About |url=https://www.biancaacevedo.com/about.html |publisher=Bianca Acevedo |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i karijera == Acevedo je diplomirala psihologiju na Univerzitetu New York, a doktorirala [[Socijalna psihologija|socijalnu]] i [[Zdravstvena psihologija|zdravstvenu psihologiju]] na Univerzitetu Stony Brook. U svojoj naučnoj karijeri bavila se istraživanjima romantične ljubavi, emocionalne povezanosti, osjetljivosti na senzornu obradu i povezanosti psiholoških procesa s tjelesnim zdravljem.<ref name="UCSB" /><ref name="about" /> Godine 2009. objavila je, u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], naučni rad "Ubija li dugotrajna veza romantičnu ljubav?" u časopisu ''[[Review of General Psychology]]''. Autori su analizirali podatke o parovima u dugotrajnim vezama i pregledali rezultate ranijih istraživanja. Zaključili su da romantična ljubav može opstati i u dugotrajnim vezama te da je, kada nije praćena izraženom opsesivnošću, povezana sa zadovoljstvom vezom. U analizi 312 osoba, njih 42, odnosno 13%, iskazalo je najviši nivo romantične ljubavi na primijenjenoj mjernoj skali, čak i nakon kontrole društveno poželjnih odgovora.<ref name="Acevedo2009">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |date=2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |journal=Review of General Psychology |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url=https://www.apa.org/pubs/journals/releases/gpr13159.pdf |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Godine 2011. objavljen je njen rad "Neuralni korelati dugotrajne intenzivne romantične ljubavi", napisan u koautorstvu s [[Arthur Aron|Arthurom Aronom]], [[Helen Fisher (anthropologinja)|Helen Fisher]] i Lucy L. Brown. Istraživanje je koristilo funkcionalnu [[Magnetna rezonanca|magnetnu rezonancu]] (fMRI) za proučavanje moždane aktivnosti osoba koje su i nakon dugogodišnjeg braka iskazivale intenzivnu romantičnu ljubav. U istraživanju je učestvovalo 17 osoba — deset žena i sedam muškaraca — čiji su brakovi u prosjeku trajali 21,4 godine. Dok su posmatrali fotografije svojih partnera, pokazivali su aktivnost u područjima [[Mozak|mozga]] povezanim sa sistemom nagrađivanja i [[dopamin]]om, što je bilo slično nalazima ranijih istraživanja osoba u ranoj fazi romantične ljubavi. Autori su istovremeno utvrdili aktivnost u područjima povezanim s emocionalnom povezanošću i privrženošću.<ref name="Acevedo2011">{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |last2=Aron |first2=Arthur |last3=Fisher |first3=Helen E. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2012 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |journal=Social Cognitive and Affective Neuroscience |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmid=21208991 |pmc=PMC3277362 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3277362/ |doi-access=free |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je istraživala i osjetljivost na senzornu obradu ({{en|sensory processing sensitivity}}, SPS), osobinu temperamenta povezanu s pojačanom osjetljivošću na podražaje iz okoline, dubljom obradom informacija i izraženijim reagovanjem na iskustva. U svojim radovima razmatra njene neurobiološke osnove, načine mjerenja i povezanost s drugim osobinama ličnosti, kao i moguće posljedice za svakodnevno funkcionisanje i dobrobit. Osjetljivost na senzornu obradu sama po sebi ne predstavlja psihički poremećaj.<ref name="UCSB" /><ref name="HighlySensitiveBrain">{{cite book |editor-last=Acevedo |editor-first=Bianca P. |date=2020 |title=The Highly Sensitive Brain: Research, Assessment, and Treatment of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-818251-2 |doi=10.1016/C2018-0-03130-8 |url=https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9780128182512/the-highly-sensitive-brain |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Acevedo je 2012. dobila Međunarodnu nagradu za žene u nauci za svoj doprinos istraživanju dugotrajne emocionalne povezanosti kod ljudi.<ref name="UCSBprofile">{{cite web |title=Bianca Acevedo |url=https://news.ucsb.edu/people/bianca-acevedo |publisher=UC Santa Barbara |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Knjige == Acevedo je uredila knjigu ''Visoko osjetljivi mozak: Istraživanje, procjena i tretman osjetljivosti senzornog procesuiranja'', objavljenu 2020. u izdanju izdavačke kuće Academic Press. Knjiga obuhvata istraživanja osjetljivosti na senzornu obradu, njene biološke osnove, načine procjene i povezanost sa zdravljem i društvenim funkcionisanjem.<ref name="HighlySensitiveBrain" /> Godine 2024. objavila je knjigu ''Nauka i umjetnost osjetljivosti senzornog procesuiranja'', u kojoj razmatra povezanost te osobine s drugim karakteristikama ličnosti, utjecaj kulture, spola, starenja i okoline te pristupe unapređenju dobrobiti osoba s izraženom osjetljivošću na senzornu obradu.<ref name="ScienceArt">{{cite book |last=Acevedo |first=Bianca P. |date=2024 |title=The Science and Art of Sensory Processing Sensitivity |publisher=Academic Press |isbn=978-0-323-99727-0 |url=https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9780323997270/the-science-and-art-of-sensory-processing-sensitivity#book-info |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Arthur Aron]] * [[Elaine Aron]] * [[Helen Fisher]] * [[Biologija romantične ljubavi]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Acevedo, Bianca}} [[Kategorija:Neuronauka]] [[Kategorija:Američki psiholozi]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Istraživači ljubavi]] kckf9vxqsquftblt5orfv7d7d09dea0 1 538597 3934778 2026-10-11T21:12:11Z Bosancica by MK 173186 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934778 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 0 538598 3934781 2026-10-11T22:42:38Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934781 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Edith Frances Mulhall Achilles | slika = EdithMulhall1914.png | slika_širina = | naslov = Edith Mulhall, fotografija iz godišnjaka Barnard Collegea (1914) | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1892|8|6}} | mjesto_rođenja = [[Boston]], [[Massachusetts]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1989|3||1892|8|6}} | mjesto_smrti = [[New York City|New York]], [[New York (savezna država)|New York]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Razvojna psihologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet Columbia]] * Psihološka korporacija * [[Koledž "Barnard"]] }} | alma_mater = {{Plainlist| * [[Koledž "Barnard"]] (BS, 1914) * [[Univerzitet Columbia]] (MA, 1915; PhD, 1918) }} | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja procesa prisjećanja i prepoznavanja u pamćenju * Razvoj i evaluacija psiholoških testova za djecu }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = | religija = | fusnote = }} '''Edith Frances Mulhall Achilles''' (6. august 1892. – mart 1989) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] koja se bavila istraživanjem [[Pamćenje|pamćenja]], posebno procesima prisjećanja i prepoznavanja kod djece. Radila je na [[Univerzitet Columbia|Univerzitetu Columbia]] i u Psihološkoj korporaciji, a učestvovala je i u istraživanjima primjene [[Psihološko testiranje|psiholoških testova]] na djecu različitog jezičkog i kulturnog porijekla.<ref name="Ogilvie">{{cite book |last1=Ogilvie |first1=Marilyn Bailey |last2=Harvey |first2=Joy Dorothy |date=2000 |title=The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives from Ancient Times to the Mid-20th Century |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-92038-4 |url=https://archive.org/details/biographicaldict00ogil_0 |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Achilles1920">{{cite book |last=Achilles |first=Edith Mulhall |date=1920 |title=Experimental Studies in Recall and Recognition |publisher=Columbia University Contributions to Philosophy and Psychology |url=https://archive.org/details/experimentalstud00achi |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i privatni život == Achilles je rođena 6. augusta 1892. u [[Boston]]u, u američkoj [[Massachusetts|saveznoj državi Massachusetts]]. Studirala je na koledžu "Barnard", gdje je 1914. stekla diplomu iz prirodnih nauka. Potom je nastavila obrazovanje na [[Univerzitet Columbia|Univerzitetu Columbia]], gdje je 1915. odbranila magistarski rad, a 1918. doktorirala psihologiju.<ref name="Ogilvie" /><ref name="Mortarboard1914">{{cite book |title=Mortarboard 1914 |url=https://digitalcollections.barnard.edu/do/8415246b-faf6-4984-997b-b0965a8af3a6#page/202/mode/2up |publisher=Barnard College |access-date=11. 10. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1917. udala se za Paula Stronga Achillesa, koji je također studirao psihologiju na Univerzitetu Columbia. Imali su jednu kćerku, a razveli su se tokom 1930-ih godina. Oboje su nastavili profesionalni rad u području psihologije.<ref name="Ogilvie" /> == Naučni i profesionalni rad == Nakon doktoriranja Achilles je radila na [[Univerzitet Columbia|Univerzitetu Columbia]], gdje se bavila [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalnom psihologijom]] i istraživanjem [[Pamćenje|pamćenja]]. Poslije je radila u Psihološkoj korporaciji, koja se bavila razvojem i primjenom psiholoških testova. Organizaciju je od 1932. do 1946. vodio njen bivši suprug Paul Strong Achilles. Edith Achilles nastavila je profesionalni rad i u drugim ustanovama. Prema izvještaju objavljenom u časopisu ''Science'' 1944, bila je konsultantica na [[Univerzitet u Oxfordu|Univerzitetu Oxford]] i članica upravnog odbora koledža "Barnard".<ref name="Science1944_Notes">{{cite journal |title=Scientific Notes and News |journal=Science |volume=100 |issue=2585 |pages=26–28 |date=1944 |doi=10.1126/science.100.2585.26 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.100.2585.26.b |url-access=subscription |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Psihološko testiranje portorikanske djece == Godine 1935. Achilles je učestvovala u izradi izvještaja o reakcijama [[Portoriko|portorikanske]] djece u New Yorku na psihološke testove. Izvještaj je pripremio posebni odbor za imigraciju i naturalizaciju Privredne komore savezne države New York, a među autorima su bile [[Clairette Papin Armstrong]], Edith Achilles i M. J. Sacks.<ref name="Armstrong1935">{{cite book |last=Armstrong |first=Clairette Papin |date=1935 |title=A Report of the Special Committee on Immigration and Naturalization of the Chamber of Commerce of the State of New York Submitting a Study on Reactions of Puerto Rican Children in New York City to Psychological Tests |publisher=Special Committee on Immigration and Naturalization |url=https://books.google.ba/books?id=3TBVGwAACAAJ&redir_esc=y |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> Zaključci izvještaja odražavali su tadašnje predrasude prema portorikanskim migrantima: slabije rezultate na primijenjenim testovima autori su tumačili kao dokaz navodne intelektualne inferiornosti, umjesto da ih razmotre u širem jezičkom, obrazovnom i društvenom kontekstu.<ref name="Thomas2010">{{cite book |last=Thomas |first=Lorrin |date=2010 |title=Puerto Rican Citizen: History and Political Identity in Twentieth-Century New York City |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-79608-6 |url=https://www.researchgate.net/publication/265938052_Puerto_Rican_Citizen_History_and_Political_Identity_in_Twentieth-Century_New_York_City_by_Lorrin_Thomas_review |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Naslijeđe == Achilles je pripadala generaciji psihologa koja je početkom 20. stoljeća istraživala pamćenje i razvijala metode psihološkog testiranja. Njena knjiga iz 1920. ostala je bibliografski zabilježena u zbirkama historijske psihološke literature, uključujući fond Wellcome Collectiona.<ref name="Achilles1920_Wellcome">{{cite web |title=Experimental studies in recall and recognition |author=Edith Mulhall Achilles |url=https://wellcomecollection.org/works/d84ubv8s |publisher=Wellcome Collection |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> Njeno ime nosi i memorijalni fond za stipendije "Edith i Frances Mulhall Achilles", koji finansira stipendije za postdiplomski studij bivših studentica koledža "Barnard".<ref name="ProPublica_AchillesFund">{{cite web |title=The Edith And Frances Mulhall Achilles Memorial Fund |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/137102170 |publisher=ProPublica |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Razvojna psihologija]] * [[Pamćenje]] * [[Školska psihologija]] * [[Klinička psihologija]] * [[Psihološko testiranje]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Achilles, Edith}} [[Kategorija:Rođeni 1892.]] [[Kategorija:Umrli 1989.]] [[Kategorija:Biografije, Boston]] [[Kategorija:Američke psihologinje]] [[Kategorija:Eksperimentalni psiholozi]] [[Kategorija:Razvojni psiholozi]] 080p0be7x8ba4pg03dxh2narw39rlge 1 538599 3934782 2026-10-11T22:45:27Z Bosancica by MK 173186 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934782 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 6 538600 3934785 2026-10-11T23:12:48Z Bosancica by MK 173186 {{Infoslika |Opis= Portret američke psihologinje i autorice Jeanne Achterberg (1942–2012). Slika je niske rezolucije i koristi se u svrhu vizuelne identifikacije osobe u infokutiji na vrhu biografskog članka. |Izvor= Zvanična Facebook stranica / arhivski medijski izvor (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=464111249148002) |Datum= 12. oktobar 2026. |Autor= Nepoznat (autorsko pravo najvjerovatnije drži fotograf ili nosilac prava na biografski materijal) |Objašnjenje= Poštena upotreba (Fair... 3934785 wikitext text/x-wiki == Sažetak == {{Infoslika |Opis= Portret američke psihologinje i autorice Jeanne Achterberg (1942–2012). Slika je niske rezolucije i koristi se u svrhu vizuelne identifikacije osobe u infokutiji na vrhu biografskog članka. |Izvor= Zvanična Facebook stranica / arhivski medijski izvor (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=464111249148002) |Datum= 12. oktobar 2026. |Autor= Nepoznat (autorsko pravo najvjerovatnije drži fotograf ili nosilac prava na biografski materijal) |Objašnjenje= Poštena upotreba (Fair use) u članku [[Jeanne Achterberg]]. Fotografija prikazuje preminulu osobu (1942–2012) za koju nije moguće napraviti ili pronaći novu, slobodnu fotografiju pod slobodnom licencom, čime je zadovoljen kriterij nezamjenjivosti. Slika služi isključivo u edukativne i informativne svrhe te ne ugrožava komercijalnu vrijednost izvornog medija. }} == Licenciranje == {{Neslobodna historijska slika|datoteka ima obrazloženje=da}} srj4v8xukcnldsu59w2ppnls2btuxxm 0 538601 3934787 2026-10-12T00:11:13Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934787 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Jeanne Achterberg | slika = Jeanne Achterberg.jpg | slika_širina = | naslov = Jeanne Achterberg | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1942|4|8}} | mjesto_rođenja = | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2012|3|7|1942|4|8}} | mjesto_smrti = [[Pacific Grove (Kalifornija)|Pacific Grove]], [[Kalifornija]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Zdravstvena psihologija]] * [[Transpersonalna psihologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * Jugozapadni medicinski centar Univerziteta u Teksasu * [[Institut "Saybrook"]] }} | alma_mater = [[Teksaški kršćanski univerzitet]] (PhD) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = [[O. Carl Simonton]] | poznat_po = {{Plainlist| * Terapijska primjena [[Vođena imaginacija|vođene imaginacije]] i kreativne vizualizacije * Istraživanja u oblasti transpersonalne psihologije i komplementarne medicine }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = | religija = | fusnote = }} '''Jeanne Achterberg''' (8. april 1942 – 7. mart 2012) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] poznata po istraživanju [[Vođena imaginacija|vođene imaginacije]] i [[Kreativna vizualizacija|kreativne vizualizacije]] te njihove primjene u zdravstvenoj njezi i liječenju. Njena istraživanja bavila su se odnosom mentalnih predodžbi, psiholoških procesa i fizioloških reakcija, a u svojim je radovima povezivala savremenu medicinu s historijskim i kulturnim praksama liječenja.<ref name="Walach">{{cite journal |last=Walach |first=Harald |date=2012 |title=Jean Achterberg † March 7, 2012 |journal=Forschende Komplementärmedizin / Research in Complementary Medicine |volume=19 |issue=2 |pages=67 |doi=10.1159/000233222 |url=https://karger.com/fok/article-pdf/19/2/67/4214141/000233222.pdf |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Imagery">{{cite book |last=Achterberg |first=Jeanne |date=1985 |title=Imagery in Healing: Shamanism and Modern Medicine |publisher=New Science Library, Shambhala |isbn=978-0-394-73031-8 |url=https://books.google.ba/books/about/Imagery_in_healing.html?id=bktrAAAAMAAJ&redir_esc=y |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i karijera == Achterberg je doktorirala [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalnu psihologiju]] na [[Teksaški kršćanski univerzitet|Teksaškom kršćanskom univerzitetu]]. Jedanaest godina radila je na Jugozapadni medicinski centar Univerziteta u Teksasu, gdje je bila članica nastavnog osoblja i direktorica istraživanja u području rehabilitacijskih nauka. Kasnije je bila profesorica psihologije na Institutu "Saybrook" u [[San Francisco|San Franciscu]], ustanovi koja se bavila [[Transpersonalna psihologija|transpersonalnom psihologijom]] i interdisciplinarnim proučavanjem svijesti i ljudskog iskustva.<ref name="Walach" /><ref name="Imagery" /> Učestvovala je u radu stručnih i istraživačkih tijela koja su se bavila odnosom psiholoških procesa i [[Zdravlje|zdravlja]]. Bila je predsjednica Udruženja za transpersonalnu psihologiju i viša urednica časopisa ''The Journal of Alternative and Complementary Medicine''. Učestvovala je i u radu savjetodavnih tijela povezanih s istraživanjem komplementarnih pristupa liječenju i procjenom nekonvencionalnih metoda liječenja [[Rak (medicina)|rak]]a.<ref name="Noetic_JeanneAchterberg">{{cite web |title=Jeanne Achterberg |url=http://noetic.org/directory/person/jeanne-achterberg |publisher=Institute of Noetic Sciences |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062339/http://noetic.org/directory/person/jeanne-achterberg |archive-date=4. 3. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ATPweb_Staff">{{cite web |title=Staff |url=http://www.atpweb.org/staff.aspx |publisher=Association for Transpersonal Psychology |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053440/http://www.atpweb.org/staff.aspx |archive-date=4. 3. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Istraživanja == === Vođena imaginacija i liječenje === [[Datoteka:Hamatsa shaman2.jpg|mini|desno|300px|Šaman društva Hamatsa nakon što je proveo nekoliko dana u šumi u okviru obreda inicijacije]] Achterberg se bavila primjenom [[Mentalna predodžba|mentalnih predodžbi]] u zdravstvenoj njezi. [[Vođena imaginacija]] podrazumijeva usmjeravanje pažnje na zamišljene prizore, osjećaje ili iskustva, često uz verbalna uputstva, dok [[Kreativna vizualizacija|kreativna vizualizacija]] podrazumijeva namjerno stvaranje i korištenje mentalnih slika. Ove se metode mogu koristiti za upravljanje stresom, ublažavanje nelagode i podršku pacijentima tokom liječenja, ali njihova efikasnost zavisi od konkretne primjene i zdravstvenog problema. Na njen rad utjecala je saradnja s američkim onkologom O. Carlom Simontonom, koji je istraživao psihološke aspekte suočavanja s rakom. Simonton je pacijente podsticao da koriste vizualizaciju i druge psihološke tehnike kako bi se lakše nosili sa stresom povezanim s [[Dijagnoza|dijagnozom]] i liječenjem. Achterberg se bavila teorijskim i praktičnim aspektima tih pristupa, kao i odnosom mentalnih predodžbi i fizioloških procesa.<ref name="Imagery" /><ref name="Nelson2009">{{cite news |last=Nelson |first=Valerie J. |date=3. 7. 2009 |title=O. Carl Simonton dies at 66; oncologist pioneered mind-body connection to fight cancer |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/nation/la-me-carl-simonton3-2009jul03-story.html |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> U knjizi ''Imaginacija u iscjeljivanju: Šamanizam i savremena medicina'' iz 1985. razmatrala je primjenu mentalnih predodžbi u savremenoj medicini i upoređivala ih s praksama iscjeljivanja u različitim historijskim i kulturnim tradicijama, posebno šamanističkim ritualima. Knjiga povezuje psihološka i medicinska istraživanja s antropološkim i historijskim prikazima liječenja.<ref name="Imagery" /> === Istraživanje udaljene namjere === Godine 2005. Achterberg je s grupom saradnika objavila istraživanje "Dokazi o povezanosti usmjeravanja namjere na daljinu i moždanih funkcija primalaca: Analiza funkcionalnom magnetnom rezonancom" u časopisu ''The Journal of Alternative and Complementary Medicine''. U istraživanju je funkcionalnom magnetnom rezonancom (fMRI) proučavana moždana aktivnost osoba koje su bile primaoci takozvane udaljene namjere, odnosno pokušaja da druga osoba usmjeri misli ili namjeru prema njima na daljinu.<ref name="Distant">{{cite journal |last=Achterberg |first=Jeanne |last2=Cooke |first2=Karin |last3=Richards |first3=Todd |last4=Standish |first4=Leanna J. |last5=Kozak |first5=Leila |last6=Lake |first6=James |date=2005 |title=Evidence for correlations between distant intentionality and brain function in recipients: a functional magnetic resonance imaging analysis |journal=The Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=11 |issue=6 |pages=965–971 |doi=10.1089/acm.2005.11.965 |pmid=16398587 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1089/acm.2005.11.965?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%20%200pubmed |url-access=subscription |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Knjige == Achterberg je napisala nekoliko knjiga o mentalnim predodžbama, liječenju i historiji iscjeliteljskih praksi. * ''Imagery and Disease'', u koautorstvu s Garyjem F. Lawlisom, objavljena 1984. * ''Imagery in Healing: Shamanism and Modern Medicine'', objavljena 1985.<ref name="Imagery" /> * ''Woman as Healer'', prvi put objavljena 1990.<ref name="Achterberg1991">{{cite book |last=Achterberg |first=Jeanne |date=1991 |title=Woman as Healer |publisher=Shambhala Publications |isbn=978-0-87773-616-5 |url=https://books.google.co.ls/books?id=UNtOEAAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> * ''Rituals of Healing: Using Imagery for Health and Wellness'', objavljena 1994. == Smrt == Achterberg je umrla 7. marta 2012.<ref name="Walach" /> == Također pogledajte == * [[Vođena imaginacija]] * [[Psihosomatika]] * [[Transpersonalna psihologija]] * [[Komplementarna i alternativna medicina]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Achterberg, Jeanne}} [[Kategorija:Rođeni 1942.]] [[Kategorija:Umrli 2012.]] [[Kategorija:Biografije, Pacific Grove]] [[Kategorija:Neošamanizam]] [[Kategorija:Američki psiholozi]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Osobe u alternativnoj medicini]] mh1yx0qdfxnp2bw55nsolsww4or8tek 1 538602 3934788 2026-10-12T00:14:16Z Bosancica by MK 173186 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934788 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8 6 538603 3934791 2026-10-12T00:28:37Z Bosancica by MK 173186 {{Infoslika |Opis= Portret bh. književnice Mirjane Kapetanović. Slika je niske rezolucije i koristi se u svrhu vizuelne identifikacije osobe u infokutiji na vrhu biografskog članka. |Izvor= https://www.klix.ba/magazin/kultura/preminula-bh-knjizevnica-mirjana-kapetanovic-majka-bh-pjevacice-irine-kapetanovic/260220193 |Datum= 12. oktobar 2026 (datum učitavanja na bs.wiki) |Autor= Nepoznat (autorsko pravo najvjerovatnije drži portal Klix.ba ili autor fotografije) |Objašnjenje= Poštena upotreba (... 3934791 wikitext text/x-wiki == Sažetak == {{Infoslika |Opis= Portret bh. književnice Mirjane Kapetanović. Slika je niske rezolucije i koristi se u svrhu vizuelne identifikacije osobe u infokutiji na vrhu biografskog članka. |Izvor= https://www.klix.ba/magazin/kultura/preminula-bh-knjizevnica-mirjana-kapetanovic-majka-bh-pjevacice-irine-kapetanovic/260220193 |Datum= 12. oktobar 2026 (datum učitavanja na bs.wiki) |Autor= Nepoznat (autorsko pravo najvjerovatnije drži portal Klix.ba ili autor fotografije) |Objašnjenje= Poštena upotreba (Fair use) u članku [[Mirjana Kapetanović]]. Fotografija prikazuje preminulu osobu za koju nije moguće napraviti ili pronaći novu, slobodnu fotografiju, čime je zadovoljen kriterij nezamjenjivosti. Slika služi isključivo u edukativne svrhe i ne ugrožava originalnu tržišnu ulogu niti komercijalnu vrijednost zaštićenog medija. }} == Licenciranje == {{Neslobodna historijska slika|datoteka ima obrazloženje=da}} asy7zoio74ywxjsgg94uwa26pcsa9am 0 538604 3934804 2026-10-12T07:22:54Z Bosancica by MK 173186 Prvi dio članka 3934804 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija naučnik | ime = Edith Ackermann | slika = Lift France 2009 - Edith Ackermann (3657488120).jpg | slika_širina = | naslov = Edith Ackermann (2009) | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1946|4|23}} | mjesto_rođenja = [[Švicarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2016|12|24|1946|4|23}} | mjesto_smrti = [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Razvojna psihologija]] * [[Kognitivna psihologija]] * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Konstrukcionizam (učenje)|Konstrukcionizam]] * [[Obrazovna tehnologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Ženevi]] * Međunarodni centar za genetičku epistemologiju * [[MIT Media Lab]] * [[Univerzitet Aix-Marseille]] * [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|MERL]] * [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn]] * [[Exploratorium]] }} | alma_mater = [[Univerzitet u Ženevi]] (PhD, 1981) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] }} | uticao_na = | uticali_na_njega = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] * [[Ernst von Glasersfeld]] }} | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja u oblasti razvojne psihologije i učenja kroz igru * Razvoj i analiza teorija konstruktivizma i konstrukcionizma * Primjena digitalnih tehnologija i interaktivnog dizajna u obrazovanju }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Stanfordova postdiplomska škola obrazovanja|FabLearnova]] nagrada za životno djelo (2016) | religija = | fusnote = }} '''Edith K. Ackermann''' (23. april 1946 – 24. decembar 2016) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] [[švicarska|švicarskog]] porijekla koja se bavila [[Razvojna psihologija|razvojnom psihologijom]], učenjem kroz [[Igra|igru]], [[dizajn]]om i primjenom digitalnih tehnologija u [[Obrazovanje|obrazovanju]]. Istraživala je kako djeca razvijaju razumijevanje svijeta kroz praktično iskustvo, stvaralaštvo i interakciju s drugim ljudima i predmetima. U svom radu povezivala je ideje razvojne psihologije [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] s pristupima učenju povezanim sa [[Seymour Papert|Seymourom Papertom]], a tokom karijere bila je angažovana na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], [[MIT Media Lab|MIT Media Labu]] i drugim istraživačkim i obrazovnim ustanovama u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="MIT">{{cite web |title=Edith Ackermann, developmental psychologist and learning researcher, dies at 70 |url=https://news.mit.edu/2016/edith-ackermann-developmental-psychologist-learning-researcher-dies-70-1228 |publisher=MIT Media Lab |date=28. 12. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="CV">{{cite web |title=Edith K. Ackermann - Curriculum Vitae |url=https://mit.academia.edu/EdithAckermann/CurriculumVitae |publisher=Academia.edu |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i akademska karijera == Ackermann je rođena 23. aprila 1946. u [[Švicarska|Švicarskoj]]. Studirala je na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], gdje je 1969. stekla diplomu iz [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]], 1971. magistrirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]] i [[Klinička psihologija|kliničku psihologiju]], a 1981. doktorirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]].<ref name="CV" /> Od 1972. do 1979. bila je naučna saradnica u Međunarodnom centru za genetičku epistemologiju ({{fr|Centre International d’Épistémologie Génétique}}) u [[Ženeva|Ženevi]], kojim je rukovodio [[Jean Piaget]]. Od 1976. do 1985. radila je na Fakultetu psihologije i obrazovnih nauka [[Univerzitet u Ženevi|Univerziteta u Ženevi]]. Ovaj period njenog rada bio je povezan s proučavanjem kognitivnog razvoja i načina na koje djeca stječu i organizuju znanje.<ref name="CV" /> Godine 1985. pridružila se MIT Media Labu, gdje je radila kao docentica od 1985. do 1991. i vanredna profesorica medijskih umjetnosti i nauka od 1991. do 1994. Od 1993. do 1996. bila je profesorica razvojne psihologije na [[Univerzitet Aix-Marseille|Univerzitetu Aix-Marseille]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Kasnije je radila kao viša istraživačica u [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|Istraživačkoj laboratoriji Mitsubishi Electrica]] ({{en|Mitsubishi Electric Research Laboratories}}, MERL), bila gostujuća profesorica na MIT-ovoj Školi za arhitekturu i planiranje te viša istraživačka saradnica na [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn|Harvardovoj postdiplomskoj školi za dizajn]]. Od 2004. bila je povezana s MIT Media Labom kao gostujuća naučnica.<ref name="MIT" /><ref name="CV" /> Bila je i saradnica muzeja nauke [[Exploratorium]] u [[San Francisco|San Franciscu]], gdje je učestvovala u programu Osher. Njen profesionalni rad obuhvatao je istraživanje, univerzitetsku nastavu, savjetovanje i saradnju s organizacijama koje su se bavile obrazovanjem, dizajnom i razvojem tehnologija za učenje.<ref name="CV" /><ref name="Exploratorium">{{cite web |title=Edith Ackermann |url=https://www.exploratorium.edu/collaborations/oshers/edith-ackermann |publisher=Exploratorium |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commons category-inline|Edith Ackermann}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ackermann, Edith}} [[Kategorija:Rođeni 1946.]] [[Kategorija:Umrli 2016.]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Američki književnici]] [[Kategorija:Američke psihologinje]] 2ow9ru0nx6dntumqpztyophfovgwqhf 3934805 3934804 2026-10-12T07:24:21Z Bosancica by MK 173186 3934805 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija naučnik | ime = Edith Ackermann | slika = Lift France 2009 - Edith Ackermann (3657488120).jpg | slika_širina = | naslov = Edith Ackermann (2009) | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1946|4|23}} | mjesto_rođenja = [[Švicarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2016|12|24|1946|4|23}} | mjesto_smrti = [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Razvojna psihologija]] * [[Kognitivna psihologija]] * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Konstrukcionizam (učenje)|Konstrukcionizam]] * [[Obrazovna tehnologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Ženevi]] * Međunarodni centar za genetičku epistemologiju * [[MIT Media Lab]] * [[Univerzitet Aix-Marseille]] * [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|MERL]] * [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn]] * [[Exploratorium]] }} | alma_mater = [[Univerzitet u Ženevi]] (PhD, 1981) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] }} | uticao_na = | uticali_na_njega = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] * [[Ernst von Glasersfeld]] }} | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja u oblasti razvojne psihologije i učenja kroz igru * Razvoj i analiza teorija konstruktivizma i konstrukcionizma * Primjena digitalnih tehnologija i interaktivnog dizajna u obrazovanju }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Stanfordova postdiplomska škola obrazovanja|FabLearnova]] nagrada za životno djelo (2016) | religija = | fusnote = }} '''Edith K. Ackermann''' (23. april 1946 – 24. decembar 2016) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] [[švicarska|švicarskog]] porijekla koja se bavila [[Razvojna psihologija|razvojnom psihologijom]], učenjem kroz [[Igra|igru]], [[dizajn]]om i primjenom digitalnih tehnologija u [[Obrazovanje|obrazovanju]]. Istraživala je kako djeca razvijaju razumijevanje svijeta kroz praktično iskustvo, stvaralaštvo i interakciju s drugim ljudima i predmetima. U svom radu povezivala je ideje razvojne psihologije [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] s pristupima učenju povezanim sa [[Seymour Papert|Seymourom Papertom]], a tokom karijere bila je angažovana na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], [[MIT Media Lab|MIT Media Labu]] i drugim istraživačkim i obrazovnim ustanovama u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="MIT">{{cite web |title=Edith Ackermann, developmental psychologist and learning researcher, dies at 70 |url=https://news.mit.edu/2016/edith-ackermann-developmental-psychologist-learning-researcher-dies-70-1228 |publisher=MIT Media Lab |date=28. 12. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="CV">{{cite web |title=Edith K. Ackermann - Curriculum Vitae |url=https://mit.academia.edu/EdithAckermann/CurriculumVitae |publisher=Academia.edu |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i akademska karijera == Ackermann je rođena 23. aprila 1946. u [[Švicarska|Švicarskoj]]. Studirala je na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], gdje je 1969. stekla diplomu iz [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]], 1971. magistrirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]] i [[Klinička psihologija|kliničku psihologiju]], a 1981. doktorirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]].<ref name="CV" /> Od 1972. do 1979. bila je naučna saradnica u Međunarodnom centru za genetičku epistemologiju ({{fr|Centre International d’Épistémologie Génétique}}) u [[Ženeva|Ženevi]], kojim je rukovodio [[Jean Piaget]]. Od 1976. do 1985. radila je na Fakultetu psihologije i obrazovnih nauka [[Univerzitet u Ženevi|Univerziteta u Ženevi]]. Ovaj period njenog rada bio je povezan s proučavanjem kognitivnog razvoja i načina na koje djeca stječu i organizuju znanje.<ref name="CV" /> Godine 1985. pridružila se MIT Media Labu, gdje je radila kao docentica od 1985. do 1991. i vanredna profesorica medijskih umjetnosti i nauka od 1991. do 1994. Od 1993. do 1996. bila je profesorica razvojne psihologije na [[Univerzitet Aix-Marseille|Univerzitetu Aix-Marseille]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Kasnije je radila kao viša istraživačica u [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|Istraživačkoj laboratoriji Mitsubishi Electrica]] ({{en|Mitsubishi Electric Research Laboratories}}, MERL), bila gostujuća profesorica na MIT-ovoj Školi za arhitekturu i planiranje te viša istraživačka saradnica na [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn|Harvardovoj postdiplomskoj školi za dizajn]]. Od 2004. bila je povezana s MIT Media Labom kao gostujuća naučnica.<ref name="MIT" /><ref name="CV" /> Bila je i saradnica muzeja nauke [[Exploratorium]] u [[San Francisco|San Franciscu]], gdje je učestvovala u programu Osher. Njen profesionalni rad obuhvatao je istraživanje, univerzitetsku nastavu, savjetovanje i saradnju s organizacijama koje su se bavile obrazovanjem, dizajnom i razvojem tehnologija za učenje.<ref name="CV" /><ref name="Exploratorium">{{cite web |title=Edith Ackermann |url=https://www.exploratorium.edu/collaborations/oshers/edith-ackermann |publisher=Exploratorium |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commons category-inline|Edith Ackermann}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ackermann, Edith}} [[Kategorija:Rođeni 1946.]] [[Kategorija:Umrli 2016.]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Američki književnici]] [[Kategorija:Američki psiholozi]] ig3xwie3w1qxzddmy57ful83q1mf5gj 3934812 3934805 2026-10-12T08:45:58Z Bosancica by MK 173186 Rad na članku 3934812 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija naučnik | ime = Edith Ackermann | slika = Lift France 2009 - Edith Ackermann (3657488120).jpg | slika_širina = | naslov = Edith Ackermann (2009) | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1946|4|23}} | mjesto_rođenja = [[Švicarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2016|12|24|1946|4|23}} | mjesto_smrti = [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Razvojna psihologija]] * [[Kognitivna psihologija]] * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Konstrukcionizam (učenje)|Konstrukcionizam]] * [[Obrazovna tehnologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Ženevi]] * Međunarodni centar za genetičku epistemologiju * [[MIT Media Lab]] * [[Univerzitet Aix-Marseille]] * [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|MERL]] * [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn]] * [[Exploratorium]] }} | alma_mater = [[Univerzitet u Ženevi]] (PhD, 1981) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] }} | uticao_na = | uticali_na_njega = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] * [[Ernst von Glasersfeld]] }} | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja u oblasti razvojne psihologije i učenja kroz igru * Razvoj i analiza teorija konstruktivizma i konstrukcionizma * Primjena digitalnih tehnologija i interaktivnog dizajna u obrazovanju }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Stanfordova postdiplomska škola obrazovanja|FabLearnova]] nagrada za životno djelo (2016) | religija = | fusnote = }} '''Edith K. Ackermann''' (23. april 1946 – 24. decembar 2016) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] [[švicarska|švicarskog]] porijekla koja se bavila [[Razvojna psihologija|razvojnom psihologijom]], učenjem kroz [[Igra|igru]], [[dizajn]]om i primjenom digitalnih tehnologija u [[Obrazovanje|obrazovanju]]. Istraživala je kako djeca razvijaju razumijevanje svijeta kroz praktično iskustvo, stvaralaštvo i interakciju s drugim ljudima i predmetima. U svom radu povezivala je ideje razvojne psihologije [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] s pristupima učenju povezanim sa [[Seymour Papert|Seymourom Papertom]], a tokom karijere bila je angažovana na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], [[MIT Media Lab|MIT Media Labu]] i drugim istraživačkim i obrazovnim ustanovama u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="MIT">{{cite web |title=Edith Ackermann, developmental psychologist and learning researcher, dies at 70 |url=https://news.mit.edu/2016/edith-ackermann-developmental-psychologist-learning-researcher-dies-70-1228 |publisher=MIT Media Lab |date=28. 12. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="CV">{{cite web |title=Edith K. Ackermann - Curriculum Vitae |url=https://mit.academia.edu/EdithAckermann/CurriculumVitae |publisher=Academia.edu |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i akademska karijera == Ackermann je rođena 23. aprila 1946. u [[Švicarska|Švicarskoj]]. Studirala je na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], gdje je 1969. stekla diplomu iz [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]], 1971. magistrirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]] i [[Klinička psihologija|kliničku psihologiju]], a 1981. doktorirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]].<ref name="CV" /> Od 1972. do 1979. bila je naučna saradnica u Međunarodnom centru za genetičku epistemologiju ({{fr|Centre International d’Épistémologie Génétique}}) u [[Ženeva|Ženevi]], kojim je rukovodio [[Jean Piaget]]. Od 1976. do 1985. radila je na Fakultetu psihologije i obrazovnih nauka [[Univerzitet u Ženevi|Univerziteta u Ženevi]]. Ovaj period njenog rada bio je povezan s proučavanjem kognitivnog razvoja i načina na koje djeca stječu i organizuju znanje.<ref name="CV" /> Godine 1985. pridružila se MIT Media Labu, gdje je radila kao docentica od 1985. do 1991. i vanredna profesorica medijskih umjetnosti i nauka od 1991. do 1994. Od 1993. do 1996. bila je profesorica razvojne psihologije na [[Univerzitet Aix-Marseille|Univerzitetu Aix-Marseille]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Kasnije je radila kao viša istraživačica u [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|Istraživačkoj laboratoriji Mitsubishi Electrica]] ({{en|Mitsubishi Electric Research Laboratories}}, MERL), bila gostujuća profesorica na MIT-ovoj Školi za arhitekturu i planiranje te viša istraživačka saradnica na [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn|Harvardovoj postdiplomskoj školi za dizajn]]. Od 2004. bila je povezana s MIT Media Labom kao gostujuća naučnica.<ref name="MIT" /><ref name="CV" /> Bila je i saradnica muzeja nauke [[Exploratorium]] u [[San Francisco|San Franciscu]], gdje je učestvovala u programu Osher. Njen profesionalni rad obuhvatao je istraživanje, univerzitetsku nastavu, savjetovanje i saradnju s organizacijama koje su se bavile obrazovanjem, dizajnom i razvojem tehnologija za učenje.<ref name="CV" /><ref name="Exploratorium">{{cite web |title=Edith Ackermann |url=https://www.exploratorium.edu/collaborations/oshers/edith-ackermann |publisher=Exploratorium |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Istraživački rad == === Razvojna psihologija i načini učenja === Ackermann je istraživala kako djeca oblikuju i mijenjaju svoje razumijevanje svijeta, kako prelaze sa konkretnog iskustva na apstraktno razmišljanje te kako učenje zavisi od konteksta u kojem se odvija. U radu o Piagetovom zadatku s nivoom vode, kojim se ispitivalo razumijevanje odnosa između nagiba posude i položaja površine vode, uporedila je razvojni pristup kognitivnim sposobnostima s pristupom koji više pažnje posvećuje razlikama među pojedincima i situacijama u kojima rješavaju zadatak.<ref name="Noss1996">{{cite book |last1=Noss |first1=Richard |last2=Hoyles |first2=Celia |date=1996 |title=Windows on Mathematical Meanings: Learning Cultures and Computers |publisher=Springer |page=121 |url=https://books.google.ba/books?id=89qLBQAAQBAJ&pg=PA121&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Ackermann1991">{{cite book |last=Ackermann |first=Edith K. |date=1991 |chapter=From De-contextualized to Situated Knowledge: Revisiting Piaget's Water-Level Experiment |editor-last1=Harel |editor-first1=Idit |editor-last2=Papert |editor-first2=Seymour |title=Constructionism |pages=367–379 |publisher=Ablex Publishing Corporation |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/228572747_From_De-contextualized_to_Situated_Knowledge_Revisiting_Piaget's_Water-Level_Experiment |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> U radu "Zauzimanje perspektive i konstrukcija objekta: Dva ključna elementa učenja" iz 1996. razmatrala je odnos između zauzimanja različitih perspektiva i izgradnje razumijevanja objekata i pojava. Polazeći od Piagetovih pojmova asimilacije i akomodacije, opisivala je učenje kao proces u kojem pojedinac istovremeno tumači iskustvo na osnovu postojećeg znanja i mijenja vlastite predstave suočavajući se s novim iskustvima.<ref name="Ackermann1996">{{cite book |last=Ackermann |first=Edith K. |date=1996 |chapter=Perspective-Taking and Object-Construction |editor-last=Kafai |editor-first=Yasmin B. |editor2-last=Resnick |editor2-first=Mitchel |title=Constructionism in Practice: Designing, Thinking, and Learning in a Digital World |publisher=Lawrence Erlbaum Associates |doi=10.4324/9780203053492-4 |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780203053492-4/perspective-taking-object-construction-edith-ackermann |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Konstruktivizam i konstrukcionizam === Jedna od tema kojima se Ackermann posebno bavila bio je odnos između [[Konstruktivizam (filozofija obrazovanja)|konstruktivizma]] [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] i [[Konstrukcionizam (teorija učenja)|konstrukcionizma]] [[Seymour Papert|Seymoura Paperta]]. U radu "Piagetov konstruktivizam, Papertov konstrukcionizam: U čemu je razlika?" iz 2001. objasnila je da se oba pristupa bave aktivnim stvaranjem [[Znanje|znanja]], ali da Papertov pristup dodatno naglašava učenje kroz izradu i oblikovanje konkretnih ili digitalnih objekata.<ref name="Ackermann2001">{{cite web |last=Ackermann |first=Edith |date=2001 |title=Piaget’s Constructivism, Papert’s Constructionism: What’s the difference? |url=https://learning.media.mit.edu/content/publications/EA.Piaget%20_%20Papert.pdf |publisher=MIT Media Lab |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> Ackermann je s Papertom sarađivala u okviru istraživanja [[Obrazovna tehnologija|obrazovnih tehnologija]] i okruženja koja omogućavaju djeci da uče kroz stvaranje, eksperimentisanje i programiranje. U takvom pristupu digitalni alati nisu samo sredstva za prenošenje informacija nego i materijali pomoću kojih učenici mogu razvijati, provjeravati i mijenjati vlastite ideje. Njen rad bio je povezan s istraživanjem obrazovnih mogućnosti programskog jezika [[LOGO]] i projekata koji su povezivali programiranje s fizičkim objektima.<ref name="Sutton">{{cite web |last=Sutton |first=Jon |date=1. 8. 2012 |title=When psychologists become builders |website=The Psychologist |url=https://thepsychologist.bps.org.uk/volume-25/edition-8/when-psychologists-become-builders |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stanford">{{cite web |last=Plotnikoff |first=David |date=20. 12. 2016 |title=Education researcher Edith Ackermann awarded lifetime achievement award from FabLearn at Stanford GSE |website=Stanford Graduate School of Education |url=https://ed.stanford.edu/news/education-researcher-edith-ackermann-awarded-lifetime-achievement-award-fablearn-stanford-gse |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commons category-inline|Edith Ackermann}} * [https://mit.academia.edu/EdithAckermann Službeni profil Edith Ackermann] na platformi Academia.edu {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ackermann, Edith}} [[Kategorija:Rođeni 1946.]] [[Kategorija:Umrli 2016.]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Američki književnici]] [[Kategorija:Američki psiholozi]] gdpi4idm73djth6fnwhhqkhuot3bief 3934819 3934812 2026-10-12T10:20:28Z Bosancica by MK 173186 Završen članak 3934819 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Edith Ackermann | slika = Lift France 2009 - Edith Ackermann (3657488120).jpg | slika_širina = | naslov = Edith Ackermann (2009) | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1946|4|23}} | mjesto_rođenja = [[Švicarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2016|12|24|1946|4|23}} | mjesto_smrti = [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * [[Razvojna psihologija]] * [[Kognitivna psihologija]] * [[Eksperimentalna psihologija]] * [[Konstrukcionizam (učenje)|Konstrukcionizam]] * [[Obrazovna tehnologija]] }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Ženevi]] * Međunarodni centar za genetičku epistemologiju * [[MIT Media Lab]] * [[Univerzitet Aix-Marseille]] * [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|MERL]] * [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn]] * [[Exploratorium]] }} | alma_mater = [[Univerzitet u Ženevi]] (PhD, 1981) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] }} | uticao_na = | uticali_na_njega = {{Plainlist| * [[Jean Piaget]] * [[Seymour Papert]] * [[Ernst von Glasersfeld]] }} | poznat_po = {{Plainlist| * Istraživanja u oblasti razvojne psihologije i učenja kroz igru * Razvoj i analiza teorija konstruktivizma i konstrukcionizma * Primjena digitalnih tehnologija i interaktivnog dizajna u obrazovanju }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Stanfordova postdiplomska škola obrazovanja|FabLearnova]] nagrada za životno djelo (2016) | religija = | fusnote = }} '''Edith K. Ackermann''' (23. april 1946 – 24. decembar 2016) bila je [[SAD|američka]] [[Psihologija|psihologinja]] [[švicarska|švicarskog]] porijekla koja se bavila [[Razvojna psihologija|razvojnom psihologijom]], učenjem kroz [[Igra|igru]], [[dizajn]]om i primjenom digitalnih tehnologija u [[Obrazovanje|obrazovanju]]. Istraživala je kako djeca razvijaju razumijevanje svijeta kroz praktično iskustvo, stvaralaštvo i interakciju s drugim ljudima i predmetima. U svom radu povezivala je ideje razvojne psihologije [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] s pristupima učenju povezanim sa [[Seymour Papert|Seymourom Papertom]], a tokom karijere bila je angažovana na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], [[MIT Media Lab|MIT Media Labu]] i drugim istraživačkim i obrazovnim ustanovama u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="MIT">{{cite web |title=Edith Ackermann, developmental psychologist and learning researcher, dies at 70 |url=https://news.mit.edu/2016/edith-ackermann-developmental-psychologist-learning-researcher-dies-70-1228 |publisher=MIT Media Lab |date=28. 12. 2016 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="CV">{{cite web |title=Edith K. Ackermann - Curriculum Vitae |url=https://mit.academia.edu/EdithAckermann/CurriculumVitae |publisher=Academia.edu |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Obrazovanje i akademska karijera == [[Datoteka:Lift France 2009 - Edith Ackermann (3656694305).jpg|mini|desno|300px|Edith Ackermann na konferenciji Lift France 2009.]] Ackermann je rođena 23. aprila 1946. u [[Švicarska|Švicarskoj]]. Studirala je na [[Univerzitet u Ženevi|Univerzitetu u Ženevi]], gdje je 1969. stekla diplomu iz [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]], 1971. magistrirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]] i [[Klinička psihologija|kliničku psihologiju]], a 1981. doktorirala [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]].<ref name="CV" /> Od 1972. do 1979. bila je naučna saradnica u Međunarodnom centru za genetičku epistemologiju ({{fr|Centre International d’Épistémologie Génétique}}) u [[Ženeva|Ženevi]], kojim je rukovodio [[Jean Piaget]]. Od 1976. do 1985. radila je na Fakultetu psihologije i obrazovnih nauka [[Univerzitet u Ženevi|Univerziteta u Ženevi]]. Ovaj period njenog rada bio je povezan s proučavanjem kognitivnog razvoja i načina na koje djeca stječu i organizuju znanje.<ref name="CV" /> Godine 1985. pridružila se MIT Media Labu, gdje je radila kao docentica od 1985. do 1991. i vanredna profesorica medijskih umjetnosti i nauka od 1991. do 1994. Od 1993. do 1996. bila je profesorica razvojne psihologije na [[Univerzitet Aix-Marseille|Univerzitetu Aix-Marseille]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Kasnije je radila kao viša istraživačica u [[Istraživačka laboratorija Mitsubishi Electrica|Istraživačkoj laboratoriji Mitsubishi Electrica]] ({{en|Mitsubishi Electric Research Laboratories}}, MERL), bila gostujuća profesorica na MIT-ovoj Školi za arhitekturu i planiranje te viša istraživačka saradnica na [[Harvardova postdiplomska škola za dizajn|Harvardovoj postdiplomskoj školi za dizajn]]. Od 2004. bila je povezana s MIT Media Labom kao gostujuća naučnica.<ref name="MIT" /><ref name="CV" /> Bila je i saradnica muzeja nauke [[Exploratorium]] u [[San Francisco|San Franciscu]], gdje je učestvovala u programu Osher. Njen profesionalni rad obuhvatao je istraživanje, univerzitetsku nastavu, savjetovanje i saradnju s organizacijama koje su se bavile obrazovanjem, dizajnom i razvojem tehnologija za učenje.<ref name="CV" /><ref name="Exploratorium">{{cite web |title=Edith Ackermann |url=https://www.exploratorium.edu/collaborations/oshers/edith-ackermann |publisher=Exploratorium |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Istraživački rad == === Razvojna psihologija i načini učenja === Ackermann je istraživala kako djeca oblikuju i mijenjaju svoje razumijevanje svijeta, kako prelaze sa konkretnog iskustva na apstraktno razmišljanje te kako učenje zavisi od konteksta u kojem se odvija. U radu o Piagetovom zadatku s nivoom vode, kojim se ispitivalo razumijevanje odnosa između nagiba posude i položaja površine vode, uporedila je razvojni pristup kognitivnim sposobnostima s pristupom koji više pažnje posvećuje razlikama među pojedincima i situacijama u kojima rješavaju zadatak.<ref name="Noss1996">{{cite book |last1=Noss |first1=Richard |last2=Hoyles |first2=Celia |date=1996 |title=Windows on Mathematical Meanings: Learning Cultures and Computers |publisher=Springer |page=121 |url=https://books.google.ba/books?id=89qLBQAAQBAJ&pg=PA121&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Ackermann1991">{{cite book |last=Ackermann |first=Edith K. |date=1991 |chapter=From De-contextualized to Situated Knowledge: Revisiting Piaget's Water-Level Experiment |editor-last1=Harel |editor-first1=Idit |editor-last2=Papert |editor-first2=Seymour |title=Constructionism |pages=367–379 |publisher=Ablex Publishing Corporation |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/228572747_From_De-contextualized_to_Situated_Knowledge_Revisiting_Piaget's_Water-Level_Experiment |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> U radu "Zauzimanje perspektive i konstrukcija objekta: Dva ključna elementa učenja" iz 1996. razmatrala je odnos između zauzimanja različitih perspektiva i izgradnje razumijevanja objekata i pojava. Polazeći od Piagetovih pojmova asimilacije i akomodacije, opisivala je učenje kao proces u kojem pojedinac istovremeno tumači iskustvo na osnovu postojećeg znanja i mijenja vlastite predstave suočavajući se s novim iskustvima.<ref name="Ackermann1996">{{cite book |last=Ackermann |first=Edith K. |date=1996 |chapter=Perspective-Taking and Object-Construction |editor-last=Kafai |editor-first=Yasmin B. |editor2-last=Resnick |editor2-first=Mitchel |title=Constructionism in Practice: Designing, Thinking, and Learning in a Digital World |publisher=Lawrence Erlbaum Associates |doi=10.4324/9780203053492-4 |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780203053492-4/perspective-taking-object-construction-edith-ackermann |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Konstruktivizam i konstrukcionizam === Jedna od tema kojima se Ackermann posebno bavila bio je odnos između [[Konstruktivizam (filozofija obrazovanja)|konstruktivizma]] [[Jean Piaget|Jeana Piageta]] i [[Konstrukcionizam (teorija učenja)|konstrukcionizma]] [[Seymour Papert|Seymoura Paperta]]. U radu "Piagetov konstruktivizam, Papertov konstrukcionizam: U čemu je razlika?" iz 2001. objasnila je da se oba pristupa bave aktivnim stvaranjem [[Znanje|znanja]], ali da Papertov pristup dodatno naglašava učenje kroz izradu i oblikovanje konkretnih ili digitalnih objekata.<ref name="Ackermann2001">{{cite web |last=Ackermann |first=Edith |date=2001 |title=Piaget’s Constructivism, Papert’s Constructionism: What’s the difference? |url=https://learning.media.mit.edu/content/publications/EA.Piaget%20_%20Papert.pdf |publisher=MIT Media Lab |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> Ackermann je s Papertom sarađivala u okviru istraživanja [[Obrazovna tehnologija|obrazovnih tehnologija]] i okruženja koja omogućavaju djeci da uče kroz stvaranje, eksperimentisanje i programiranje. U takvom pristupu digitalni alati nisu samo sredstva za prenošenje informacija nego i materijali pomoću kojih učenici mogu razvijati, provjeravati i mijenjati vlastite ideje. Njen rad bio je povezan s istraživanjem obrazovnih mogućnosti programskog jezika [[LOGO]] i projekata koji su povezivali programiranje s fizičkim objektima.<ref name="Sutton">{{cite web |last=Sutton |first=Jon |date=1. 8. 2012 |title=When psychologists become builders |website=The Psychologist |url=https://thepsychologist.bps.org.uk/volume-25/edition-8/when-psychologists-become-builders |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stanford">{{cite web |last=Plotnikoff |first=David |date=20. 12. 2016 |title=Education researcher Edith Ackermann awarded lifetime achievement award from FabLearn at Stanford GSE |website=Stanford Graduate School of Education |url=https://ed.stanford.edu/news/education-researcher-edith-ackermann-awarded-lifetime-achievement-award-fablearn-stanford-gse |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Igra, dizajn i digitalne tehnologije === Ackermann je proučavala ulogu igre u učenju i mogućnosti da se digitalne tehnologije koriste za poticanje kreativnosti, istraživanja i saradnje. Njen pristup povezivao je [[Razvojna psihologija|razvojnu psihologiju]] s dizajnom obrazovnih okruženja u kojima učenici imaju aktivnu ulogu u oblikovanju vlastitih aktivnosti i projekata. Osim u radu s djecom, bavila se i grupnom kreativnošću i inovacijama te načinima na koje ljudi zajednički razvijaju nove ideje.<ref name="Stanford" /> Godine 2012. objavila je rad "Programiranje za generacije digitalnog doba: Šta je to i koja je korist za djecu?", u kojem je razmatrala ulogu [[programiranje|programiranja]] u učenju djece koja odrastaju uz digitalne tehnologije. Analizirala je mogućnosti programiranja za razvoj razumijevanja, osjećaja kontrole i sposobnosti da se digitalni alati koriste za stvaranje, a ne samo za potrošnju sadržaja.<ref name="Ackermann2013">{{cite journal |last=Ackermann |first=Edith K. |date=11. 11. 2013 |title=Programming for the natives: What is it? What’s in it for the kids? |journal=Technology, Society and Creativity |volume=1 |issue=1 |url=https://econtents.sbu.unicamp.br/inpec/index.php/tsc/article/view/14443 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> === Interaktivno pripovijedanje i hospitalizirana djeca === U saradnji s [[Marina Umaschi Bers|Marinom Umaschi Bers]] i drugim istraživačima Ackermann je učestvovala u projektu interaktivnog pripovijedanja u dječijoj bolnici u [[Boston]]u. U pilot-projektu iz 1997. djeca sa srčanim oboljenjima, uzrasta od sedam do 16 godina, koristila su digitalno okruženje SAGE za stvaranje interaktivnih likova i pripovijedanje vlastitih priča. Cilj je bio istražiti kako takve aktivnosti mogu pomoći djeci da izraze iskustva povezana s bolešću, hospitalizacijom i medicinskim tretmanima.<ref name="Bers1998">{{cite conference |last1=Bers |first1=Marina Umaschi |last2=Ackermann |first2=Edith |last3=Cassell |first3=Justine |last4=Donegan |first4=Beth |last5=Gonzalez-Heydrich |first5=Joseph |last6=DeMaso |first6=David Ray |last7=Strohecker |first7=Carol |last8=Lualdi |first8=Sarah |last9=Bromley |first9=Dennis |last10=Karlin |first10=Judith |date=1998 |title=Interactive Storytelling Environments: Coping with Cardiac Illness at Boston's Children's Hospital |book-title=Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems |publisher=ACM |doi=10.1145/274644.274725 |url=https://www.justinecassell.com/publications/chi98.pdf |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> Istraživanje je bilo usmjereno na načine na koje djeca koriste interaktivno pripovijedanje i na mogućnosti razvoja sličnih digitalnih alata. Autori su razmatrali iskustva djece i osobine okruženja koje su im omogućavale da oblikuju priče i likove.<ref name="Bers1998" /> == Ostali profesionalni angažmani == Pored akademskog rada, Ackermann je savjetovala organizacije i kompanije koje su se bavile dizajnom, obrazovanjem i razvojem tehnologija. S kompanijom [[Lego|LEGO]] sarađivala je na projektima povezanim s učenjem i dječijim razvojem, a učestvovala je i u radu organizacija koje su istraživale nove pristupe obrazovanju i interaktivnom dizajnu.<ref name="CV" /><ref name="Stanford" /> Bila je mentorica studentima i mlađim istraživačima, s kojima je razmjenjivala ideje i komentisala njihov rad. U kasnijim godinama bila je bliska prijateljica filozofa [[Ernst von Glasersfeld|Ernsta von Glasersfelda]], s kojim je ranije sarađivala u krugu istraživača okupljenih oko Piageta. Nakon što se von Glasersfeld 2008. preselio u [[Massachusetts]], nastavili su se sastajati i raditi na zajedničkom eseju koji nije dovršen prije njegove smrti 2010.<ref name="AckermannMusings">{{cite web |last=Ackermann |first=Edith K. |title=Musings on Mind and Meaning: Ernst von Glasersfeld Lectures |website=Academia.edu |url=https://www.academia.edu/9457384 |access-date=12. 10. 2026 |language=en}}</ref> == Nagrade == U decembru 2016. Ackermann je dobila nagradu za životno djelo na konferenciji FabLearn pri [[Stanfordova postdiplomska škola obrazovanja|Stanfordovoj postdiplomskoj školi obrazovanja]]. Nagrada je dodijeljena za njen dugogodišnji doprinos istraživanju učenja, dječije igre, kreativnosti i primjene tehnologije u obrazovanju.<ref name="Stanford" /> == Smrt == Ackermann je umrla 24. decembra 2016. u [[Cambridge]]u u [[Massachusetts|saveznoj državi Massachusetts]], u 70. godini života.<ref name="MIT" /> == Odabrani radovi == * {{cite book |last=Ackermann |first=Edith K. |date=1996 |chapter=Perspective-Taking and Object-Construction |editor-last=Kafai |editor-first=Yasmin B. |editor2-last=Resnick |editor2-first=Mitchel |title=Constructionism in Practice: Designing, Thinking, and Learning in a Digital World |publisher=Lawrence Erlbaum Associates |doi=10.4324/9780203053492-4 |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780203053492-4/perspective-taking-object-construction-edith-ackermann |language=en}} * {{cite web |last=Ackermann |first=Edith |date=2001 |title=Piaget’s Constructivism, Papert’s Constructionism: What’s the difference? |url=https://learning.media.mit.edu/content/publications/EA.Piaget%20_%20Papert.pdf |publisher=MIT Media Lab |language=en}} * {{cite journal |last=Ackermann |first=Edith K. |date=11. 11. 2013 |title=Programming for the natives: What is it? What’s in it for the kids? |journal=Technology, Society and Creativity |volume=1 |issue=1 |url=https://econtents.sbu.unicamp.br/inpec/index.php/tsc/article/view/14443 |language=en}} * {{cite conference |last1=Bers |first1=Marina Umaschi |last2=Ackermann |first2=Edith |last3=Cassell |first3=Justine |last4=Donegan |first4=Beth |last5=Gonzalez-Heydrich |first5=Joseph |last6=DeMaso |first6=David Ray |last7=Strohecker |first7=Carol |last8=Lualdi |first8=Sarah |last9=Bromley |first9=Dennis |last10=Karlin |first10=Judith |date=1998 |title=Interactive Storytelling Environments: Coping with Cardiac Illness at Boston's Children's Hospital |book-title=Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems |publisher=ACM |doi=10.1145/274644.274725 |url=https://www.justinecassell.com/publications/chi98.pdf |language=en}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commons category-inline|Edith Ackermann}} * [https://mit.academia.edu/EdithAckermann Službeni profil Edith Ackermann] na platformi Academia.edu {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ackermann, Edith}} [[Kategorija:Rođeni 1946.]] [[Kategorija:Umrli 2016.]] [[Kategorija:Američki naučnici]] [[Kategorija:Američki književnici]] [[Kategorija:Američki psiholozi]] p7wqkel9xq06eevnmak3ghf6doww0wr 1 538605 3934811 2026-10-12T07:47:03Z Bosancica by MK 173186 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikipedijin-americki-mjesec-bs-2026 3934811 wikitext text/x-wiki {{Američki mjesec}} 7s8a1bsqm3l9a2qhiiiyb2dpglg3wu8