Wikizvor bswikisource https://bs.wikisource.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikizvor Razgovor o o Wikizvor Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Page Page talk Index Index talk TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 0 5515 12070 2026-08-06T12:05:13Z Vratiosevalter 3520 Dodan Zakon o državljanstvu Bosne i Hercegovine (prečišćen tekst, "Sl. glasnik BiH" br. 22/2016). Zakon uređuje uslove za sticanje i prestanak državljanstva BiH, odnose između državljanstva BiH i entiteta, proceduralna pitanja i dokazivanje državljanstva. Obuhvata 7 poglavlja i 50 članova. 12070 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o državljanstvu Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZDBiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = ustavno pravo, državljanstvo |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", broj 22/2016 (prečišćen tekst) |DATUM IZDANJA = 2016. (prečišćen tekst) |STUPIO NA SNAGU = prema izvornim zakonima |ZABILJEŠKE = Prečišćeni tekst obuhvata: 4/97, 13/99, 41/02, 6/03, 14/03, 82/05, 43/09, 76/09, 87/13. |WIKIPEDIA = Državljanstvo Bosne i Hercegovine }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O DRŽAVLJANSTVU BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#POGLAVLJE I – Opšte odredbe|POGLAVLJE I – Opšte odredbe]] (čl. 1–4) * [[#POGLAVLJE II – Sticanje državljanstva BiH|POGLAVLJE II – Sticanje državljanstva BiH]] (čl. 5–16) * [[#POGLAVLJE III – Prestanak državljanstva BiH|POGLAVLJE III – Prestanak državljanstva BiH]] (čl. 17–24) * [[#POGLAVLJE IV – Odnosi između državljanstva BiH i državljanstva entiteta|POGLAVLJE IV – Odnosi između državljanstva BiH i državljanstva entiteta]] (čl. 25–30) * [[#POGLAVLJE V – Procedura|POGLAVLJE V – Procedura]] (čl. 31–37) * [[#POGLAVLJE VI – Dokazivanje državljanstva BiH|POGLAVLJE VI – Dokazivanje državljanstva BiH]] (čl. 38–40) * [[#POGLAVLJE VII – Prelazne i završne odredbe|POGLAVLJE VII – Prelazne i završne odredbe]] (čl. 41–50) <hr> <span id="POGLAVLJE I – Opšte odredbe"></span> == POGLAVLJE I == === Opšte odredbe === === Član 1 === (1) Ovim zakonom uređuju se uslovi za sticanje i prestanak državljanstva Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: državljanstvo BiH) u skladu sa Ustavom Bosne i Hercegovine. (2) Zakoni o državljanstvu koje donose entiteti moraju biti u skladu sa Ustavom Bosne i Hercegovine i ovim zakonom. === Član 2 === (1) Svi državljani Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske (u daljem tekstu: entiteti) samim tim su i državljani Bosne i Hercegovine. (2) Promjena državljanstva jednog entiteta u državljanstvo drugog entiteta nema uticaja na državljanstvo BiH. === Član 3 === Svi državljani Bosne i Hercegovine uživaju ista ljudska prava i osnovne slobode kao što je to određeno Ustavom Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ustav) i uživaće zaštitu ovih prava na čitavoj teritoriji Bosne i Hercegovine, pod istim uslovima i bez obzira na njihovo entitetsko državljanstvo. === Član 4 === Državljani Bosne i Hercegovine mogu imati državljanstvo druge države, pod uslovom da postoji bilateralni sporazum između Bosne i Hercegovine i te države kojim se to pitanje uređuje, a koji je odobrila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine u skladu sa članom IV 4. d) Ustava. <hr> <span id="POGLAVLJE II – Sticanje državljanstva BiH"></span> == POGLAVLJE II == === Sticanje državljanstva BiH === ==== Opšti principi ==== === Član 5 === Državljanstvo BiH u skladu sa odredbama ovog zakona stiče se: a) porijeklom, b) rođenjem na teritoriji Bosne i Hercegovine, c) usvajanjem, d) putem naturalizacije, e) putem međunarodnog sporazuma. ==== Sticanje državljanstva BiH porijeklom ==== === Član 6 === Dijete rođeno nakon stupanja na snagu Ustava stiče državljanstvo BiH porijeklom: a) čija su oba roditelja bili državljani Bosne i Hercegovine u vrijeme rođenja djeteta, bez obzira na mjesto njegovog rođenja; b) čiji je jedan roditelj bio državljanin Bosne i Hercegovine u vrijeme rođenja djeteta i dijete je rođeno na teritoriji Bosne i Hercegovine; c) čiji je jedan roditelj bio državljanin Bosne i Hercegovine u vrijeme djetetovog rođenja, a dijete je rođeno u inostranstvu, ako bi ono inače bilo bez državljanstva; d) ako je rođeno u inostranstvu, a čiji je jedan roditelj bio državljanin Bosne i Hercegovine u vrijeme djetetovog rođenja, pod uslovom da do vremena kada navrši 23 godine podnese prijavu za evidentiranje državljanstva BiH nadležnom organu. ==== Sticanje državljanstva BiH rođenjem na teritoriji Bosne i Hercegovine ==== === Član 7 === Državljanstvo BiH biće dodijeljeno djetetu koje je rođeno ili nađeno na teritoriji Bosne i Hercegovine nakon stupanja na snagu Ustava i čija su oba roditelja nepoznata ili nepoznatog državljanstva ili bez državljanstva, ili ako je dijete bez državljanstva. ==== Usvojena djeca ==== === Član 8 === Dijete mlađe od 18 godina koje je u potpunosti usvojio državljanin Bosne i Hercegovine nakon stupanja na snagu Ustava stiče državljanstvo BiH. ==== Sticanje državljanstva BiH naturalizacijom ==== === Član 9 === (1) Stranac koji je podnio zahtjev za sticanje državljanstva BiH može steći državljanstvo naturalizacijom ako ispunjava sljedeće uslove: a) da je napunio 18 godina starosti; b) da ima odobren stalni boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine najmanje tri godine prije podnošenja zahtjeva; c) da dovoljno poznaje pismo i jezik jednog od konstitutivnih naroda Bosne i Hercegovine; d) da mu nije izrečena mjera bezbjednosti protjerivanja stranaca iz zemlje ili zaštitna mjera udaljivanja stranaca sa teritorije Bosne i Hercegovine od strane organa čiji je legalitet uspostavljen Ustavom i da je ova odluka još uvijek na snazi; e) da nije osuđivan na izdržavanje kazne za krivična djela sa predumišljajem na duže od tri godine u periodu od 8 godina od podnošenja zahtjeva; f) da se odreknu ili na neki drugi način izgube svoje ranije državljanstvo prije sticanja državljanstva BiH, osim ako bilateralni sporazum iz člana 14. ne predviđa drugačije. Odricanje ili gubitak ranijeg državljanstva se neće zahtijevati ako ovo nije dozvoljeno ili se ne može razumno zahtijevati; g) da se protiv njega ne vodi krivični postupak, osim ako se dokaz o ispunjavanju ovog uslova ne može razumno zahtijevati; h) da ne predstavlja prijetnju po bezbjednost Bosne i Hercegovine; i) da ima obezbijeđen stalni izvor prihoda u iznosu koji omogućava egzistenciju ili da je u stanju da obezbijedi pouzdan dokaz o finansijskim izvorima za sopstveno izdržavanje; j) da je izmirio sve poreske ili druge finansijske obaveze; k) da potpiše izjavu da prihvata pravni sistem i ustavni poredak Bosne i Hercegovine i l) da ima važeću garanciju o sticanju državljanstva BiH. (2) Naturalizacija se neće odobriti, čak ako podnosilac zahtjeva ispunjava opšte uslove za naturalizaciju, ukoliko postoje osnovani razlozi za sumnju da bi se odobrenjem naturalizacije tom licu ugrozila bezbjednost Bosne i Hercegovine i javni red i mir, ili ukoliko naturalizacija nije u skladu sa interesima Bosne i Hercegovine iz nekog drugog razloga utvrđenog na osnovu cjelokupne procjene stanja podnosioca zahtjeva. ==== Sticanje državljanstva BiH olakšanom naturalizacijom ==== === Član 10 === Bračni drug državljanina Bosne i Hercegovine – stranac, može steći državljanstvo BiH pod sljedećim uslovima: a) da je brak trajao najmanje pet godina prije podnošenja zahtjeva i da još uvijek traje u momentu podnošenja zahtjeva; b) da se odrekne ili na neki drugi način izgubi svoje ranije državljanstvo prije sticanja državljanstva BiH, osim ako to nije drugačije riješeno bilateralnim sporazumom iz člana 14. Odustajanje ili prestanak ranijeg državljanstva se ne zahtijeva ako to nije dopušteno ili se ne može razumno zahtijevati; c) da ima odobren stalni boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine; d) da ne predstavlja prijetnju po bezbjednost Bosne i Hercegovine. === Član 11 === (1) Dijete mlađe od 18 godina čiji je jedan roditelj stekao državljanstvo BiH ima pravo da dobije državljanstvo BiH naturalizacijom ako ono ima odobren privremeni ili stalni boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine. (2) Roditelj koji ima državljanstvo BiH može tražiti sticanje državljanstva BiH u ime maloljetnog djeteta u skladu sa stavom (1) ovog člana. Ako je dijete starije od 14 godina, zahtijeva se njegov pristanak. === Član 12 === (1) Lice bez državljanstva i lice koje ima status izbjeglice može steći državljanstvo BiH, bez ispunjavanja uslova iz člana 9. stav (1) tač. b), c), f), i) i j), samo ako u statusu lica bez državljanstva ili izbjeglice ima neprekidan boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine u trajanju od pet godina prije podnošenja zahtjeva. (2) Maloljetno dijete lica koje je steklo državljanstvo BiH na osnovu stava (1) ovog člana ima pravo da dobije državljanstvo BiH, bez ispunjavanja uslova iz člana 9. stav (1) tač. a), b), c), f), i) i j), ako ima status izbjeglice ili odobren privremeni boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine, bez obzira na dužinu boravka. (3) Ako je dijete starije od 14 godina, zahtijeva se njegov pristanak. === Član 13 === (1) Sljedeća lica imaju pravo da dobiju državljanstvo BiH na osnovu zahtjeva bez ispunjavanja uslova iz člana 9. stav (1) tač. b) i f). a) emigranti koji su se vratili u Bosnu i Hercegovinu, b) prva i druga generacija potomaka lica navedenih u stavu (1) koji su se vratili u Bosnu i Hercegovinu, (2) Bračni drug lica navedenog u stavu (1) ovog člana, ima pravo na sticanje državljanstva BiH na osnovu molbe bez ispunjavanja zahtjeva iz člana 9. stav (1) tačka b) ukoliko ispuni uslove člana 10. tač. a) i b). === Član 14 === Lice kojem je državljanstvo BiH, radi sticanja ili zadržavanja državljanstva druge države, prestalo odricanjem ili otpustom, može podnijeti zahtjev za ponovno sticanje državljanstva BiH, ako ispunjava uslove iz člana 9., osim uslova iz stava (1) tač. a) i b), samo ako ima odobren privremeni boravak na teritoriji Bosne i Hercegovine najmanje jednu godinu neposredno prije podnošenja zahtjeva ili odobren stalni boravak. === Član 15 === Ako se u pojedinačnim slučajevima naturalizacija lica smatra od naročite koristi za Bosnu i Hercegovinu, lice može steći državljanstvo BiH bez ispunjavanja uslova iz člana 9. stav (1) tač. a), b) i f). === Član 16 === U svim slučajevima gdje ovaj zakon propisuje gubitak ranijeg državljanstva licima koja stiču državljanstvo BiH, takvim licima će biti dozvoljeno da i dalje zadrže državljanstvo ranije države gdje god je to omogućeno bilateralnim sporazumom između Bosne i Hercegovine i te države koji je odobrila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine u skladu sa članom IV 4. d) Ustava. <hr> <span id="POGLAVLJE III – Prestanak državljanstva BiH"></span> == POGLAVLJE III == === Prestanak državljanstva BiH === === Član 17 === Državljanstvo BiH se ne može izgubiti ako bi lice koje je u pitanju time ostalo bez državljanstva (apatrid), osim u slučaju utvrđenim članom 23. tačka a). === Član 18 === Državljanstvo BiH prestaje: a) odricanjem, b) otpustom, c) oduzimanjem, d) međunarodnim sporazumom. ==== Odricanje ==== === Član 19 === (1) Građanin koji je napunio 18 godina, koji živi u inostranstvu i ima državljanstvo druge države, ili mu je zagarantovano sticanje državljanstva druge države, ima pravo da se odrekne državljanstva BiH. (2) Djetetu koje živi u inostranstvu i ima državljanstvo druge države ili mu je isto zagarantovano prestaje državljanstvo BiH odricanjem na zahtjev oba roditelja kojima je državljanstvo BiH prestalo odricanjem, ili na zahtjev jednog roditelja kojem je državljanstvo BiH prestalo odricanjem uz saglasnost drugog roditelja koji je državljanin Bosne i Hercegovine, ili na zahtjev jednog roditelja kojem je državljanstvo BiH prestalo odricanjem, ako je drugi roditelj mrtav ili je izgubio roditeljsko pravo ili je stranac ili lice bez državljanstva ili na zahtjev usvojioca ako mu je prestalo državljanstvo BiH odricanjem i odnos između usvojioca i usvojenog djeteta je odnos potpunog usvojenja. Ako je dijete starije od 14 godina, zahtijeva se njegov pristanak. (3) U slučajevima iz st. (1) i (2) ovog člana, državljanstvo BiH prestaje licu kada nadležni organ utvrdi da su ispunjeni potrebni uslovi iz st. (1) i (2) ovog člana i stranci uruči rješenje o prestanku državljanstva BiH, ili kad joj ga nadležno diplomatsko-konzularno predstavništvo Bosne i Hercegovine u inostranstvu uputi poštom. === Član 20 === Odluka o odricanju može biti poništena na zahtjev lica koje nije steklo državljanstvo države koja mu je izdala garanciju. === Član 21 === Otpust iz državljanstva BiH može biti odobren na osnovu zahtjeva lica koje živi na teritoriji Bosne i Hercegovine, koje ispunjava sljedeće uslove: a) da ima 18 godina; b) da se protiv njega ne vodi krivični postupak zbog učinjenog krivičnog djela koje se goni po službenoj dužnosti, ili ako je osuđen na kaznu zatvora u Bosni i Hercegovini, da tu kaznu izdržava; c) da je izmirio sve nužne doprinose, poreze ili druge zakonske obaveze plaćanja utvrđene pravosnažnim odlukama nadležnih organa; d) da je stekao ili mu je garantovano državljanstvo druge države; e) da je ispunio svoje vojne obaveze. === Član 22 === (1) Djetetu mlađem od 18 godina koje je steklo, ili kojem je zagarantovano sticanje državljanstva druge države, i koje još uvijek živi na teritoriji Bosne i Hercegovine, prestaje državljanstvo BiH otpustom na zahtjev: a) oba roditelja čije je državljanstvo BiH prestalo otpustom; b) jednog roditelja čije je državljanstvo BiH izgubljeno otpustom, ako drugi roditelj nije živ, ili su mu oduzeta roditeljska prava, ili je stranac ili lice bez državljanstva; c) jednog roditelja, koji izvršava roditeljske dužnosti i čije državljanstvo BiH je izgubljeno otpustom a drugi roditelj, koji je državljanin Bosne i Hercegovine, se slaže; d) usvojioca ako mu je državljanstvo BiH prestalo otpustom, a odnos između usvojioca i usvojenog djeteta predstavlja odnos potpunog usvojenja. (2) Ako je dijete starije od 14 godina, u slučajevima iz tač. a), b) i c) zahtijeva se njegov pristanak. ==== Oduzimanje ==== === Član 23 === Državljanstvo BiH može biti oduzeto u sljedećim slučajevima: a) ako je državljanstvo Bosne i Hercegovine stečeno pomoću prevare, lažnih informacija ili skrivanjem bilo koje relevantne činjenice koja se može odnositi na podnosioca zahtjeva, b) kada državljanin Bosne i Hercegovine vrši dobrovoljnu službu u stranim vojnim snagama uprkos pravne zabrane takve službe, c) kada je državljanstvo BiH stečeno nakon stupanja na snagu ovog zakona, bez ispunjenja uslova iz čl. 9. i 10., d) kada je državljanin osuđen u ili van područja Bosne i Hercegovine pravosnažnom presudom, radi preduzimanja radnji kojima se narušavaju ustavni poredak i bezbjednost Bosne i Hercegovine, ili kada je osuđen radi članstva u organizaciji koja preduzima takve radnje, pod uslovom da takve radnje ozbiljno štete vitalnim interesima Bosne i Hercegovine, e) kada je državljanin osuđen u ili van područja Bosne i Hercegovine pravosnažnom presudom za krivično djelo koje uključuje krijumčarenje vatrenog oružja, eksploziva, radioaktivnog materijala ili narkotičkih sredstava i psihogenih supstanci; ili ilegalni prevoz i trgovinu materijalima i opremom za proizvodnju oružja ili drugih sredstava masovnog uništenja; ili ilegalni ulazak u Bosnu i Hercegovinu, ostanak ili izlazak iz Bosne i Hercegovine pojedinaca ili grupa; ili organizuje ili učestvuje u trgovini ljudima i krijumčarenjem ljudima, pod uslovom da takve radnje ozbiljno štete vitalnim interesima Bosne i Hercegovine, f) kada je državljanin osuđen u ili van područja Bosne i Hercegovine pravosnažnom presudom za krivično djelo koje proizilazi iz aktivnosti koje se razlikuju od onih iz tač. d) i e) ovog člana, a koje ozbiljno štete vitalnim interesima Bosne i Hercegovine. ==== Datum prestanka ==== === Član 24 === (1) Državljanstvo BiH prestaje otpustom, odricanjem ili oduzimanjem, danom dostavljanja rješenja o prestanku državljanstva BiH licu na koje se ono odnosi. (2) Ako mjesto prebivanja tog lica nije poznato, ili ne može biti potvrđeno, državljanstvo BiH prestaje danom objavljivanja rješenja u "Službenom glasniku BiH". <hr> <span id="POGLAVLJE IV – Odnosi između državljanstva BiH i državljanstva entiteta"></span> == POGLAVLJE IV == === Odnosi između državljanstva BiH i državljanstva entiteta === === Član 25 === Za lica koja imaju državljanstvo BiH u skladu sa čl. 6., 7. i 8. smatra se da već imaju državljanstvo jednog od entiteta. === Član 26 === Sve odluke o sticanju i prestanku državljanstva BiH koje donose entiteti ili Bosna i Hercegovina moraju se donijeti u skladu sa čl. 31. i 32. ili sa prelaznim odredbama poglavlja VII ovog zakona. === Član 27 === Lice koje izgubi državljanstvo jednog entiteta, a ne stekne državljanstvo drugog entiteta gubi državljanstvo BiH. Lice koje izgubi državljanstvo BiH istovremeno gubi i državljanstvo entiteta. === Član 28 === (1) Dijete koje državljanstvo BiH stiče porijeklom ili potpunim usvojenjem, u skladu sa članom 8., stiče državljanstvo entiteta roditelja ili usvojioca koji posjeduje državljanstvo BiH. (2) Ako roditelji ili usvojioci imaju državljanstva različitih entiteta, dijete će: a) steći državljanstvo entiteta u kojem je rođeno, i b) ako je rođeno u inostranstvu, dijete će: 1) steći državljanstvo entiteta kako je to dogovoreno među roditeljima, ili 2) ako dogovor nije postignut, dijete će steći: - u slučaju sticanja porijeklom, državljanstvo entiteta roditelja koji je u diplomatsko-konzularnom predstavništvu Bosne i Hercegovine upisao dijete u matičnu knjigu rođenih, ili - u slučaju sticanja potpunim usvajanjem, državljanstvo entiteta u kojem ima prebivalište u Bosni i Hercegovini, ili ako mjesto prebivališta ne postoji, državljanstvo entiteta roditelja koji je podnio molbu za upisivanje djeteta. (3) Dijete koje stiče državljanstvo BiH prema članu 7. stiče državljanstvo entiteta u kojem je rođeno ili nađeno. === Član 29 === Nakon promjene mjesta prebivališta sa teritorije jednog entiteta na teritoriju drugog entiteta, državljanstvo entiteta se takođe mijenja ako to lice želi. === Član 30 === (1) Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima prijavljeno prebivalište u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine, a koji ima državljanstvo jednog od entiteta, ostaje državljanin tog entiteta, osim ako na svoj zahtjev ne promijeni svoje entitetsko državljanstvo. (2) Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima prijavljeno prebivalište u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine, a koji nema izjavljeno entitetsko državljanstvo, ima pravo da izabere svoje entitetsko državljanstvo. (3) Lica sa prebivalištem u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine koja stiču državljanstvo BiH naturalizacijom, biraju svoje entitetsko državljanstvo. <hr> <span id="POGLAVLJE V – Procedura"></span> == POGLAVLJE V == === Procedura === === Član 31 === (1) Odluke o sticanju ili prestanku državljanstva BiH donosi Ministarstvo civilnih poslova Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ministarstvo), osim odluka iz čl. 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 21., 22. i 42. (2) Odluke prema čl. 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 21., 22. i 42. donose kompetentne vlasti entiteta. (3) Odluke prema članu 15. donosi konsenzusom Savjet ministara Bosne i Hercegovine. === Član 32 === (1) Odluke iz člana 31., stav (2), izuzev odluka donesenih u skladu sa čl. 6., 7., 8. i 42., moraju se poslati Ministarstvu u roku od tri sedmice od datuma donošenja odluke. (2) Odluka kompetentne vlasti entiteta stupa na snagu dva mjeseca nakon slanja, ukoliko Ministarstvo ne odredi da nisu ispunjeni uslovi iz čl. 9., 10., 11., 12., 13., 14., 21. i 22. U tom slučaju nadležni moraju uputiti slučaj kompetentnoj vlasti entiteta radi ponovnog razmatranja. Odluke donesene prema čl. 6., 7. i 8. stupaju na snagu nakon registracije od strane nadležnog organa. (3) Ako nakon ponovnog razmatranja, ostane spor između kompetentnih vlasti entiteta i Bosne i Hercegovine, onda se slučaj mora uputiti Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine u skladu sa članom VI 3. Ustava na konačnu odluku. === Član 33 === Molba za sticanje, odricanje ili otpust iz državljanstva BiH mora se neposredno podnijeti vlastima navedenim u članu 31., ili ako podnosilac živi u inostranstvu, putem diplomatsko-konzularnog predstavništva Bosne i Hercegovine. === Član 34 === (1) Nadležni organi iz člana 31. st. (1) i (2) moraju riješiti molbu u periodu od 60 dana od primanja uredne prijave. Odluke o odbijanju prijave za sticanje ili otpust ili odluke da se oduzme državljanstvo, moraju sadržavati razloge u pisanoj formi. (2) Zainteresovana lica mogu pokrenuti upravni spor protiv odluke iz prethodnog stava. === Član 35 === (1) Ministarstvo vodi sljedeće evidencije o državljanstvu BiH: a) Evidenciju o sticanju državljanstva BiH: 1) na osnovu međunarodnog sporazuma, 2) lica od naročite koristi za Bosne i Hercegovine iz člana 15. ovog zakona, 3) lica naturalizovanih između 06. aprila 1992. i 01. januara 2006. godine. b) Evidenciju o prestanku državljanstva BiH: 1) odricanjem i 2) oduzimanjem. (2) Nadležni organi entiteta i organi Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine vode evidencije o naturalizaciji i državljanstvu iz svoje nadležnosti. (3) Evidencije iz ovog člana i evidencije iz člana 36. sadrže jedinstveni matični broj, ako je određen. === Član 36 === Ministarstvo vodi evidencije o predmetima davanja svoje saglasnosti na rješenja nadležnih entitetskih organa o naturalizaciji stranih državljana i o predmetima naknadnog upisa u matične knjige rođenih lica koja su stekla državljanstvo Republike Bosne i Hercegovine u skladu sa Zakonom o državljanstvu Republike Bosne i Hercegovine. === Član 37 === Ministar civilnih poslova Bosne i Hercegovine propisuje sadržaj i način vođenja evidencija iz čl. 35. i 36. <hr> <span id="POGLAVLJE VI – Dokazivanje državljanstva BiH"></span> == POGLAVLJE VI == === Dokazivanje državljanstva BiH === === Član 38 === Državljanstvo BiH i državljanstvo entiteta se dokazuje uvjerenjem o državljanstvu BiH i uvjerenjem o državljanstvu entiteta ili pasošem Bosne i Hercegovine. === Član 39 === (1) Uvjerenje o državljanstvu BiH i državljanstvu entiteta izdaje organ koji vodi matičnu knjigu rođenih, odnosno knjigu državljana. (2) Državljanstvo se upisuje u matičnu knjigu rođenih bez posebne odluke kada se utvrdi da to lice ispunjava uslove sticanja prema čl. 6., 7. i 8. (3) U slučaju da organi vlasti iz stava 1. ovog člana bez osnove odbiju da izdaju uvjerenje o državljanstvu BiH, resorno ministarstvo entiteta ili Ministarstvo izdaju uvjerenje o državljanstvu licu o kome je riječ na osnovu dokumentovanih podataka koje posjeduje Ministarstvo i nadležni organ entiteta ili organ u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine, u okviru svojih nadležnosti. U slučaju spora između nadležnih organa entiteta i Bosne i Hercegovine, predmet se upućuje Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine u skladu sa članom VI 3. Ustava. (4) Kada su dokumentovani podaci koji se odnose na državljanstvo nedostupni ili ih državljani Bosne i Hercegovine ne mogu pribaviti u razumnom vremenskom periodu, nadležni organi pomenuti u prethodnom stavu dozvoliće takvim licima da pribave ove podatke na drugi način, uključujući i izjave date od strane tih lica ili za njih. (5) Kompetentni organi u entitetima i organ u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine će, u pojedinačnim slučajevima, dostaviti Ministarstvu tražene informacije iz evidencije pomenute u stavu (1). === Član 40 === (1) Uvjerenje o državljanstvu se izdaje na obrascu koji sadrži sljedeće elemente: a) naziv "Bosna i Hercegovina" i naziv entiteta, b) naziv organa vlasti iz člana 39. koji je izdao ovo uvjerenje, c) "Uvjerenje o državljanstvu BiH", d) naznake o pripadajućem državljanstvu entiteta, e) ime i prezime lica kom je uvjerenje izdato, ime jednog roditelja i njegovo državljanstvo, datum i mjesto rođenja, f) dokazi na osnovu kojih je uvjerenje izdato, g) datum i mjesto izdavanja, pečat nadležnog organa i potpis odgovornog lica. (2) Ministarstvo određuje oblik obrasca iz prethodnog stava ovog člana. <hr> <span id="POGLAVLJE VII – Prelazne i završne odredbe"></span> == POGLAVLJE VII == === Prelazne i završne odredbe === === Član 41 === Sva lica koja su bila državljani Republike Bosne i Hercegovine neposredno prije stupanja na snagu Ustava, uključujući i sva lica koja su bila državljani Republike Bosne i Hercegovine do 06. aprila 1992. godine, su državljani Bosne i Hercegovine, dok će se državljanstvo lica naturalizovanih u periodu od 06. aprila 1992. do 01. januara 2006. godine odrediti u skladu sa čl. 43. i 44. === Član 42 === (1) Sva lica koja su državljani Bosne i Hercegovine u skladu sa ovim zakonom i koja su na dan 06. aprila 1992. godine bila nastanjena na teritoriji koja sada pripada jednom od entiteta se smatraju državljanima tog entiteta, izuzev ako nemaju stalno prebivalište u drugom entitetu, u kojem slučaju se smatraju državljanima toga entiteta. (2) Sva lica koja su državljani Bosne i Hercegovine u skladu s ovim zakonom i koja žive u inostranstvu na dan kad ovaj zakon stupa na snagu smatraju se državljanima entiteta u kojem su imala prebivalište ili boravište prije 06. aprila 1992. godine, ukoliko se stalno ne nastane u drugom entitetu ili izaberu državljanstvo drugog entiteta. (3) Sva lica koja su bila državljani bivše SFRJ i koja su se u vremenu između 06. aprila 1992. godine i stupanja na snagu ovog zakona stalno nastanila na teritoriji jednog od entiteta i koja na toj teritoriji imaju neprekidno prebivalište ili boravište u trajanju od dvije godine nakon stupanja na snagu ovog zakona, nakon podnošenja zahtjeva dobiće i državljanstvo tog entiteta i Bosne i Hercegovine. (4) Sva lica koja su bila državljani bivše SFRJ i koja se u vremenu između dana stupanja na snagu ovog zakona i 31. decembra 2000. godine stalno nastane na teritoriji jednog od entiteta i koja na toj teritoriji imaju neprekidno prebivalište ili boravište u trajanju od tri godine, nakon podnošenja zahtjeva dobiće državljanstvo tog entiteta i Bosne i Hercegovine. (5) Prebivalište djece, u smislu odredaba čl. 29. i 42. stav (1) ovog zakona, koja su bila maloljetna i nisu imala prijavljeno prebivalište, utvrđuje se na osnovu prebivališta roditelja i drugim dokazima. === Član 43 === Ministarstvo je dužno da, u skladu sa ovim zakonom, sprovede reviziju statusa lica naturalizovanih poslije 06. aprila 1992. godine, a prije 01. januara 2006. godine. === Član 44 === (1) Ministarstvo razmatra status lica koja su stekla državljanstvo naturalizacijom, a koja prethodno nisu imala dodijeljen jedinstveni matični broj, ili kojima je na teritoriji Bosne i Hercegovine dodijeljen novi jedinstveni matični broj državljana Bosne i Hercegovine, u periodu poslije 06. aprila 1992. godine, a prije 01. januara 2006. godine. S tim ciljem, Ministarstvo razmatra informacije koje pružaju lica o kojima se radi, kao i informacije prikupljene po službenoj dužnosti. (2) Na zahtjev Ministarstva, lica o kojima se radi i nadležni organi u Bosni i Hercegovini, moraju mu dostaviti sve potrebne informacije u roku koji Ministarstvo odredi. (3) Ako se lice o kome se radi ne povinuje zahtjevu za dostavom informacija iz stava (2), Ministarstvo mu može oduzeti državljanstvo. (4) Ako lice time ne ostaje bez državljanstva, Ministarstvo može svojom odlukom oduzeti državljanstvo BiH u sljedećim slučajevima: a) ako propisi koji su bili na snazi na području Bosne i Hercegovine u vrijeme naturalizacije nisu bili primijenjeni, ili b) ako je državljanstvo BiH bilo stečeno prevarnim ponašanjem, lažnim informacijama ili prikrivanjem bilo koje relevantne činjenice ako se takvo ponašanje može pripisati licu o kojem se radi, ili c) u slučaju nepostojanja stvarne veze između Bosne i Hercegovine i državljanina koji uobičajeno ne boravi u Bosni i Hercegovini, ili d) u bilo kom slučaju iz člana 23. tač. b), c), d), e) i f) ovog zakona. (5) Dokaz da ne postoji stvarna veza iz stava (4) tačke c) ovog člana može biti posebno neprijavljivanje prebivališta uključujući i adresu stanovanja u Bosni i Hercegovini ili nepodnošenje zahtjeva za izdavanje lične karte državljana Bosne i Hercegovine u skladu sa propisima o prijavljivanju, prebivalištu i boravištu, te o ličnoj karti državljana Bosne i Hercegovine. (6) Državljanstvo BiH neće se oduzeti u skladu sa stavom (4) tačka a) ovog člana ukoliko lice o kome se radi ispuni uslove za naturalizaciju ili olakšanom naturalizacijom prema ovom zakonu do trenutka kada Ministarstvo donosi odluku i ako je jasno da lice o kom se radi nije bilo svjesno da propisi nisu bili primijenjeni, niti se upustilo u ponašanje koje bi opravdalo oduzimanje državljanstva prema ovom zakonu, i nije svjesno prikrilo kakvu relevantnu činjenicu. Relevantna činjenica je posebno ona činjenica koja je suprotna propisima o statusu lica u Bosni i Hercegovini. (7) Državljanstvo BiH prestaje danom dostavljanja odluke Ministarstva o njegovom oduzimanju. Ako adresa stanovanja ili mjesto prebivališta tog lica nisu poznati ili se ne mogu utvrditi, državljanstvo BiH prestaje danom objavljivanja obavještenja o odluci Ministarstva u "Službenom glasniku BiH". (8) U reviziju izdatih državljanstava, ne mogu biti uključeni zaposlenici Ministarstva, koji su na bilo koji način ranije bili uključeni u proces izdavanja državljanstava koja su predmet revizije. === Član 45 === Bez obzira na čl. 23. i 44. ovog zakona, u slučajevima kada je istom licu dodijeljeno državljanstvo BiH više puta po različitim osnovama, Ministarstvo će zaključkom objediniti postupak revizije te donijeti jedinstvenu odluku o statusu naturalizovanog državljanina. === Član 46 === Svi zakoni i propisi doneseni na osnovu njih, a koji regulišu pitanja državljanstva BiH prestaju važiti na dan stupanja na snagu ovog zakona. === Član 47 === Ministarstvo će donijeti ili uskladiti propise za sprovođenje ovog zakona u roku od 45 dana nakon stupanja na snagu ovog zakona. Nadležni organi entiteta će najkasnije 45 dana nakon toga donijeti propise o državljanstvu koji će biti usklađeni sa ovim zakonom. === Član 48 === Postupci započeti prije stupanja na snagu ovog zakona, nastaviće se i okončati po odredbama onog zakona koji je povoljniji za stranku. === Član 49 === Ministarstvo će donijeti podzakonske akte utvrđene odredbama čl. 35. i 36. i podzakonske akte kojim će se precizirati izdavanje garancije za sticanje državljanstva BiH i dokazi o ispunjavanju uslova za naturalizaciju iz čl. 9., 10., 12. i 14. ovog zakona, u roku od 60 dana od dana njegovog stupanja na snagu. === Član 50 === Službeni prečišćeni tekst Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine obuhvata: Zakon o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 4/97), Zakon o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 13/99), Zakon o izmjeni Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 41/02), Zakon o izmjeni Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 6/03), Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 14/03), Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 82/05), Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 43/09), Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 76/09), Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državljanstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 87/13), a u kojima je naznačen dan njihovog stupanja na snagu. <hr> [[Kategorija:Zakoni]] 5j1oky48oevx3c02u9rxcr4dmpjg1st 0 5516 12071 2026-08-06T12:09:58Z Vratiosevalter 3520 Zakon o spoljnotrgovinskoj politici Bosne i Hercegovine – uređuje osnovne elemente sistema za izvoz i uvoz roba i usluga, određuje uslove za obavljanje ekonomskih djelatnosti u inostranstvu, te propisuje zaštitne mjere, antidamping i antisubvencijske postupke. Donesen 1998. godine, izmijenjen 2004. 12071 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o spoljnotrgovinskoj politici Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZSTP BiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = spoljna trgovina, carinsko pravo |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", br. 7/1998 i 35/2004 |DATUM IZDANJA = 1998. (sa izmjenama iz 2004.) |STUPIO NA SNAGU = prema izvornim zakonima |ZABILJEŠKE = Zakon uređuje osnovne elemente sistema za izvoz i uvoz roba i usluga, te zaštitne mjere. |WIKIPEDIA = Spoljnotrgovinska politika Bosne i Hercegovine }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O SPOLjNOTRGOVINSKOJ POLITICI BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#GLAVA I – Osnovne odredbe|GLAVA I – Osnovne odredbe]] (čl. 1–5) * [[#GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi|GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi]] (čl. 6–22) * [[#GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama|GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama]] (čl. 23–30) * [[#GLAVA IV – Zaštitne mere|GLAVA IV – Zaštitne mere]] (čl. 31–33) * [[#GLAVA V – Antidamping zaštita|GLAVA V – Antidamping zaštita]] (čl. 34–38) * [[#GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza|GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza]] (čl. 39–40) * [[#GLAVA VII – Primena Zakona|GLAVA VII – Primena Zakona]] (čl. 41–44) * [[#GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe|GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe]] (čl. 45–46) * [[#Samostalni član Zakona o izmjeni|Samostalni član Zakona o izmjeni]] (čl. 2) <hr> <span id="GLAVA I – Osnovne odredbe"></span> == GLAVA I == === Osnovne odredbe === === Član 1 === 1. Zakon o spoljnotrgovinskoj politici (u daljem tekstu: zakon) reguliše osnovne elemente sistema za izvoz i uvoz roba i usluga i određuje uslove za izvršavanje ekonomskih djelatnosti u inostranstvu i za izvršavanje ekonomskih djelatnosti od strane fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini (u daljem tekstu: BiH). 2. U svrhe međunarodne trgovine, protok roba i usluga je slobodan. 3. Slobodni protok roba i usluga ne isključuje zabrane ili restrikcije na uvoz, izvoz ili tranzit, opravdane prema uslovima definisanim u članu 6. stav 2, članu 25. stav 1. i članu 31. ovog zakona. Međutim, takve zabrane i restrikcije neće predstavljati sredstva proizvoljne diskriminacije ili bilo kakvu mjeru i teret ekvivalentnog efekta za međunarodnu trgovinu. 4. Zakon, također, utvrđuje pravila dosljedna međunarodnim obavezama koje proizilaze iz trgovinskih sporazuma za vanrednu primjenu zaštitnih mjera i za zaštitu domaćeg tržišta od međunarodne nepravedne konkurencije, kao što su damping i subvencije. 5. Zakon unapređuje postojeću i buduću ekonomsku saradnju BiH i njenih entiteta sa susjednim državama i međunarodnim organizacijama, u skladu sa odredbama Ustava Bosne i Hercegovine. === Član 2 === 1. Zakon je zasnovan na Ustavu Bosne i Hercegovine, koji predviđa nadležnost BiH za spoljnotrgovinsku politiku. 2. Unilateralne mjere u vezi sa spoljnom trgovinom i sporazumi sa trećim zemljama u pogledu spoljne trgovine su odgovornost institucija BiH. === Član 3 === 1. U smislu ovog zakona pod "spoljnotrgovinskom politikom" podrazumijevaju se jednoobrazni državni principi za primjenu svih unilateralnih mjera, koje se tiču međunarodnog protoka roba i usluga, i za pregovore i zaključivanje svih sporazuma sa trećim zemljama, regionalnim ili međunarodnim organizacijama povezanim sa međunarodnom trgovinom. 2. U smislu ovog zakona pod "unilateralnim mjerama koje se tiču spoljne trgovine" podrazumijevaju se zaštitne mjere, kao i dažbine za antidamping i za antisubvencije. 3. U smislu ovog zakona pod "sporazumima sa trećim zemljama koji se tiču spoljne trgovine" podrazumijeva se svaki sporazum ili instrument u vezi sa međunarodnom trgovinom, a naročito svaki trgovinski sporazum sa drugim zemljama, svaki sporazum sa Evropskom Unijom, svako članstvo u carinskim unijama, na područjima slobodne trgovine i u Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. === Član 4 === 1. Spoljnotrgovinsku politiku iz prethodnog člana ovog zakona utvrđuju organi BiH u saradnji sa nadležnim organima entiteta. 2. Entiteti će preuzeti sve odgovarajuće mjere, bez obzira da li su to opšte ili posebne mjere, kako bi osigurali ispunjavanje obaveza koje nastaju iz zakona ili koje su rezultat akcije koju su preduzeli organi BiH. 3. Organi BiH i nadležni organi entiteta dužni su međusobno sarađivati i razmjenjivati sve informacije neophodne da se obezbijedi ispunjenje obaveza koje nastaju iz ovog zakona. 4. Nadležni organi entiteta ne mogu donositi mjere koje bi mogle ugroziti postizanje ciljeva ovog zakona. === Član 5 === 1. U smislu ovog zakona pod "entitetima" se podrazumijevaju Federacija Bosne i Hercegovine i Republika Srpska. 2. U skladu sa ovim zakonom, vlade entiteta su na svojim odgovarajućim područjima kontrole i administracije odgovorne za propisnu administraciju i nadzor carinske teritorije i za urednu implementaciju carinskih zakona, carinskih propisa i drugih zakona i odredbi. <hr> <span id="GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi"></span> == GLAVA II == === Izvozni i uvozni režimi === === Član 6 === 1. Izvoz i uvoz roba je slobodan od bilo kakvih kvantitativnih ograničenja ili drugih mjera istog efekta. 2. Odredbe stava 1. ovog člana ne isključuju zabrane ili ograničenja međunarodnog prometa roba opravdane na osnovu javnosti, morala, javne politike ili javne bezbjednosti, zaštite zdravlja i života ljudi, životinja ili biljaka, zaštite nacionalnih bogatstava koji imaju umjetničku, istorijsku ili arheološku vrijednost, ili zaštite industrijsko-komercijalne svojine, odnosno radi eliminacije droga i otpadnih materijala. 3. Pored odredbi iz prethodnog stava: - izvoz i uvoz roba obezbijediće se pod istim uslovima na čitavoj teritoriji Bosne i Hercegovine; - Savjet ministara BiH, propisuje prema uslovima ovog zakona da izvoz i uvoz određenih roba može biti podložan carinskim tarifama i drugim specificiranim uslovima, uključujući zahtjeve za statističke podatke. 4. Uvezena roba je podložna istim poreskim i zakonskim uslovima koji su uvedeni za iste ili slične robe proizvedene u BiH. 5. Klasifikacija roba prema individualnim režimima izvoza i uvoza, obim ili vrijednost kvota, način, vremenski period, i uslovi za njihovu klasifikaciju biće propisani od strane Savjeta ministara BiH. 6. Ministarstvo spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH (u daljem tekstu: Ministarstvo spoljne trgovine BiH) obezbjeđuje potreban broj bilateralnih i multilateralnih dozvola, kvota, kontigenata, detašmana i sl. za potrebe privrede BiH, saglasno potrebama entiteta i mogućnostima koje dozvoljavaju međunarodni ugovori. Raspodjela se vrši na entitete, a ovi na krajnje korisnike. === Član 7 === 1. Roba koja se uvozi mora biti u skladu sa standardima i tehničkim i kvalitativnim normama propisanim ili priznatim kao uslov za njihovo stavljanje u promet i/ili upotrebu u Bosni i Hercegovini, uključujući i standarde entiteta. 2. Sanitarna, veterinarska, fitopatološka, ekološka i kontrola kvaliteta uvezene robe obavezno su u skladu sa posebnim propisima. 3. Roba će ostati pod carinskom administracijom i nadzorom sve dok ne ispuni propisane uslove iz stava 2. ovog člana. 4. Roba za koju je propisana procedura sticanja uvjerenja o obaveznom atestu mora biti propisno obilježena nakon što se dobije odgovarajuće uvjerenje o atestu. 5. Roba čiji je promet zabranjen u Bosni i Hercegovini ne može biti uvezena ili privremeno uvezena. 6. Savjet ministara BiH može, u skladu sa obavezama iz trgovinskih sporazuma, zabraniti izvoz, uvoz ili tranzit određenih roba preko Bosne i Hercegovine ili propisati uslove prema kojima takve robe mogu biti uvezene, izvezene ili transportovane u tranzitu da bi se spriječilo ugrožavanje ljudskih života, zdravlja i okoline. 7. Izuzetno od st. 1. i 2. ovog člana robe mogu biti privremeno uvezene u svrhu oplemenjivanja, ukoliko ovo ne dovodi u opasnost život i zdravlje ljudi, životinja ili biljaka. ==== Dokumenti koji se prilažu uz robu za uvoz i izvoz ==== === Član 8 === 1. Ako ugovori sa stranim pravnim licima, propisi stranih zemalja ili međunarodni ugovori predviđaju da se uz robu koja se izvozi ili uvozi moraju priložiti potvrda ili ovjereni dokumenti, takve potvrde ili dokumenti biće izdani ili ovjereni od strane nadležnog organa. 2. Ako propisi zemlje u kojoj se trebaju upotrijebiti potvrde ili drugi dokumenti iz prethodnog stava ovog člana predviđaju da takve potvrde ili dokumente trebaju ovjeriti državne vlasti, ovjerit će ih Ministarstvo spoljne trgovine BiH potpisom i suhim žigom, a ministarstva entiteta mokrim žigom i potpisom. 3. Ministarstvo spoljne trgovine BiH će, uz prethodno pribavljena mišljenja resornih organa entiteta, i po potrebi privredne asocijacije, propisati način izdavanja ovih potvrda ili ovjere dokumenata koji se prilažu uz robu za izvoz i uvoz, kriterija za utvrđivanje da robe vode porijeklo iz Bosne i Hercegovine i uslove pod kojima će se zahtijevati potvrda porijekla izvezenih ili uvezenih roba. ==== Datum stalnog izvoza i uvoza i prolaz carine ==== === Član 9 === 1. Izvoz ili uvoz roba smatra se završenim kada su robe prošle carinu i prošle carinsku liniju. Kao datum izvoza ili uvoza smatraće se datum prihvatanja deklaracije za robe od strane nadležne carinske administracije. 2. U smislu ovog zakona, pod "prihvatanjem" se smatra prihvatanje carinske deklaracije u carinskom uredu nadležne carinske administracije. 3. (brisano) ==== Ulaganja kapitala stranih lica ==== === Član 10 === Promet roba koje predstavljaju ulaganje kapitala od strane stranog pravnog i fizičkog lica ili povećanje uloga kapitala, osim roba čiji je uvoz podložan posebnim ograničenjima, slobodan je, ako je u skladu sa pravnim poslom na osnovu kojeg se vrši ulaganje. ==== Uvoz kapitalnih roba nakon završetka investicionih projekata u inostranstvu ==== === Član 11 === 1. Preduzeće iz Bosne i Hercegovine koja ulažu kapital ili izvode investicione radove u inostranstvu nakon prestanka upotrebe opreme i pripadajućih rezervnih dijelova kupljenih i korištenih u izvršenju tih radova ili u izvršenju projekata ulaganja kapitala u inostranstvu, mogu slobodno uvoziti tu opremu i rezervne dijelove u Bosnu i Hercegovinu. 2. Prije uvoza opreme i rezervnih dijelova iz stava 1. ovog člana, preduzeće mora, uz dokaz o kupovini, prezentirati i knjigovodstveni dokaz da su ove robe bile korištene u izvršenju investicionih i projekata ulaganja kapitala u inostranstvu. ==== Zamjena prethodno izvezenih ili uvezenih roba ==== === Član 12 === 1. Preduzeće iz Bosne i Hercegovine može, u okviru zaključenih ugovora o izvozu ili uvozu, a prije isteka vremena određenog za ispravljanje nedostataka prema ovim ugovorima, izvesti ili uvesti robe koje zamjenjuju prethodno dostavljene robe za koje je utvrđeno da imaju nedostatke ili da ne ispunjavaju uslove iz ugovora. 2. Izvoz i uvoz roba iz prethodnog stava biće slobodan. ==== Privremeni izvoz i uvoz roba ==== === Član 13 === 1. U cilju obavljanja usluga za strana pravna lica ili korištenja usluga stranih pravnih lica i u drugim slučajevima kada se robe izvoze ili uvoze, robe se mogu privremeno uvoziti ili izvoziti. 2. Procedura o privremenom uvozu ili izvozu mora biti obavljena u okviru propisanih uslova u skladu sa Carinskim propisima. 3. Privremeno izvezene robe moraju biti vraćene na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine ili stalno izvezene, a uvezene robe moraju biti vraćene u stranu zemlju ili stalno uvezene i ocarinjene od strane entiteta, u skladu sa Carinskim propisima, u okviru vremenskog perioda propisanog za privremeni uvoz i izvoz. === Član 14 === 1. Privremeno izvezene ili uvezene robe mogu se koristiti samo u svrhu za koju su privremeno izvezene ili uvezene. 2. Promet roba za privremeni izvoz ili uvoz biće slobodan bez obzira da li je izvoz ili uvoz takvih roba podložan kvantitativnim ograničenjima. === Član 15 === Savjet ministara BiH, na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH, određuje tip, svrhu i vremenski period privremenog izvoza i uvoza, a isto tako može odrediti da određene robe ne mogu biti privremeno uvezene da bi se spriječilo ugrožavanje ljudskih života ili života ili zdravlja životinja i biljaka. ==== Režimi za izvoz i uvoz roba iz slobodnih zona i u slobodne zone ==== === Član 16 === 1. Preduzeće može slobodno vršiti promet roba i usluga u slobodne zone i iz slobodnih zona i vršiti snabdijevanje rezervnim dijelovima i drugim materijalom za korištenje i održavanje opreme i sredstava neophodnih za obavljanje poslovnih aktivnosti u takvim zonama. 2. Za uvoz roba iz slobodnih zona na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine ili za njihov izvoz sa carinske teritorije Bosne i Hercegovine u slobodne zone, primjenjivaće se opšti uslovi iz člana 6. ovog zakona. 3. U svrhu dalje obrade i pod specijalnim nadzorom carine, robe se mogu privremeno slobodno uvesti na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine dok obrađene robe ne budu vraćene u zonu ili dok ne budu izvezene. 4. Članovi 12, 13. i 14. ovog zakona se primjenjuju na privremeni izvoz sa carinske teritorije Bosne i Hercegovine u slobodne zone i za privremeni izvoz iz slobodnih zona na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine. ==== Izvoz i uvoz roba bez plaćanja ==== === Član 17 === Preduzeće može primiti sprave, mjerne instrumente i sredstva, službena vozila i opremu koju mu je poslalo strano pravno lice s kojim je potpisan ugovor o komisionu, konsignacionom skladištu ili uslugama u svrhu pružanja usluga u okviru zaključenog ugovora, u skladu sa Carinskim propisima. ==== Dugoročna proizvodna saradnja ==== === Član 18 === U smislu ovog zakona pod "dugoročnom proizvodnom saradnjom" se podrazumijeva svaki dugoročni ugovorni odnos u trajanju od najmanje tri godine između domaćeg pravnog lica koje obavlja proizvodne aktivnosti u Bosni i Hercegovini i stranog pravnog lica koji se tiče razvoja, uvođenja proizvodnje, proizvodnje i uzajamnog snabdijevanja proizvodima i njihovim sastavnim dijelovima. === Član 19 === 1. Ako u vrijeme kada su ugovori i aneksi zaključeni, a odnose se na robe koje se izvoze ili uvoze na osnovu ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji koje su bile klasifikovane kao robe koje trebaju biti izvezene ili uvezene slobodno, onda će one biti izvožene u režimu slobodno do kraja ispunjenja ugovora. 2. Ako je izvoz ili uvoz roba preduzet na osnovu ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji podložan kvoti ili dozvoli, preduzeće će izvesti ili uvesti takve robe na osnovu odobrenja Ministarstva spoljne trgovine BiH i resornih ministarstava oba entiteta, koje mora odlučiti o zahtjevu za odobrenje. Takvo će odobrenje predstavljati pravo na izvoz ili uvoz po toj osnovi, koje će važiti onoliko dugo koliko je ugovor na snazi. === Član 20 === 1. Ugovor o dugoročnoj proizvodnoj saradnji se radi u pismenoj formi i za određeni vremenski period, a može biti dopunjavan i mijenjan. 2. Vrijednost roba izvezenih na osnovu ugovora iz prethodnog stava ovog člana mora biti najmanje jednaka vrijednost roba uvezenih na osnovu tog istog ugovora. 3. Uslovi za registraciju ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji biće propisani od strane Savjeta ministara BiH, a na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. ==== Zakup opreme ==== === Član 21 === 1. Preduzeće može privremeno izvoziti ili uvoziti opremu pod zakupom za korišćenje u proizvodnji i za obavljanje usluga. 2. Ugovor o zakupu mora biti zaključen u pismenoj formi, a sadrži uslove zakupa. Može, takođe, sadržavati uslove po kojima zakupac postaje vlasnik privremeno izvezene ili uvezene opreme nakon isteka ugovorenog roka zakupa. 3. Entiteti izdaju dozvole za privremeni izvoz ili uvoz zakupljene robe pod uslovima utvrđenim propisima, kao što je predviđeno u članu 43. ovog zakona. Ako takvi izvozi ili uvozi podležu kvoti ili dozvoli, entiteti ih dozvoljavaju ako su uvozniku odobrena prava na kvotu i dozvolu. Ako nikakva kvota ili dozvola nije odobrena za takve uvoze ili izvoze, entiteti mogu dati dozvolu za privremeni uvoz. 4. Ako je u vrijeme privremenog izvoza ili uvoza zakupljena oprema razvrstana kao roba koja se slobodno izvozi ili uvozi, i u vrijeme njenog trajnog izvoza ili uvoza slobodno će se izvesti ili uvesti, bez obzira na eventualnu promjenu režima uvoza ili izvoza. ==== Kompenzacioni poslovi ==== === Član 22 === 1. Preduzeće može zaključivati ugovore o izvozu roba i usluga koje se plaćaju uvozom roba i usluga. 2. Ministarstva trgovine entiteta evidentirat će izvršene ugovore iz stava 1. ovog člana na osnovu uputstva. Uputstvo iz prethodnog stava donosi Savjet ministara BiH na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. <hr> <span id="GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama"></span> == GLAVA III == === Međunarodna trgovina uslugama === === Član 23 === 1. Usluge se mogu slobodno pružati u okviru teritorije Bosne i Hercegovine. 2. Bez obzira na odredbu prethodnog stava, Savjet ministara može propisati, u mjeri u kojoj je to u skladu sa trgovinskim sporazumima u kojima je BiH i/ili Entitet jedna od strana, da se međunarodna trgovina određenim uslugama može vršiti u skladu sa posebnim uslovima. 3. U smislu ovog zakona: - pod terminom "usluge" podrazumijeva se svaka usluga u svakom sektoru, osim "usluga koje se pružaju u okviru vršenja državnih ovlaštenja"; - pod terminom "trgovina uslugama" podrazumijeva se pružanje usluga između pravnih i fizičkih lica iz Bosne i Hercegovine i iz strane zemlje ili carinske teritorije; - pod terminom "usluge koje se pružaju u okviru vršenja državnih ovlaštenja" podrazumijeva se svaka usluga koja nije pružena na komercijalnoj bazi niti u konkurenciji jednog ili više davalaca usluga. ==== Nacionalno tretiranje ==== === Član 24 === 1. Bez obzira na odredbe koje se odnose na pravo obavljanja aktivnosti stranih fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini, lice koje pruža uslugu u Bosni i Hercegovini može, da bi to učinilo, privremeno obavljati svoju aktivnost u Bosni i Hercegovini tamo gdje se usluga pruža, pod istim uslovima koji su određeni za građane Bosne i Hercegovine od strane Savjeta ministara BiH i vlada entiteta. 2. Strana fizička lica koja pružaju usluge u Bosni i Hercegovini podležu propisima koji su sadržani u prethodnom stavu ovog člana u onoj mjeri u kojoj primjena takvih propisa ne ograničava primjenu BiH mjera koje se tiču fizičkih lica koja traže pristup na tržište radne snage ili se odnose na državljanstvo, boravak ili zaposlenje na trajnoj osnovi. 3. Strana fizička lica koja pružaju usluge u Bosni i Hercegovini podležu propisima koji su sadržani u stavu 1. ovog člana u onoj mjeri u kojoj primjena takvih propisa ne ograničava primjenu mjera kojima se reguliše ulaz ili privremeni boravak fizičkih lica u Bosni i Hercegovini, uključujući mjere neophodne za zaštitu integriteta i obezbjeđenje normalnog kretanja fizičkih lica preko njenih granica. 4. Mjere predviđene u st. 2. i 3. ovog člana ne primjenjuju se na način koji poništava ili umanjuje korist trgovine uslugama. 5. Usluge stranih i fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini podležu oporezivanju i propisima pod istim uslovima kao iste ili slične usluge domaćih fizičkih i pravnih lica. === Član 25 === 1. Odredbe člana 23. ne isključuju zabrane međunarodne trgovine uslugama opravdane na osnovu javnog morala, javne politike ili javne bezbjednosti, zaštite zdravlja i života ljudi, životinja ili biljaka, zaštite nacionalnog blaga koje ima umjetničku, istorijsku ili arheološku vrijednost, ili zaštite industrije komercijalne svojine. 2. Takve zabrane ili ograničenja neće predstavljati sredstva diskriminacije ili prikrivenog ograničenja međunarodne trgovine. ==== Izvoz i uvoz usluga bez naknade ==== === Član 26 === 1. Fizička i pravna lica mogu bez naknade pružati usluge u humanitarne, naučne, obrazovne, kulturne, zdravstvene, socijalne, sportske, religijske i druge nekomercijalne svrhe prema uslovima koje utvrđuje Savjet ministara BiH, a na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. 2. Odobrenja iz stava 1. ovog člana izdavaće resorna ministarstva entiteta u skladu sa propisanim uslovima. ==== Obavljanje određenih usluga od strane stranih pravnih lica u Bosni i Hercegovini ==== === Član 27 === 1. Strana pravna lica mogu obavljati usluge u Bosni i Hercegovini ako ispunjavaju uslove koje propisuje Savjet ministara BiH i vlade entiteta. 2. Savjet ministara BiH i vlade entiteta mogu u primjeni Zakona propisati uslove i kriterije u skladu sa kojima strana pravna lica mogu preuzeti obavezu da obavljaju određene usluge u Bosni i Hercegovini pod uslovom da: - strana pravna lica mogu obavljati ili nuditi određene usluge u Bosni i Hercegovini prema uslovima reciprociteta; - stranim pravnim licima nije dozvoljeno da obavljaju određene usluge u Bosni i Hercegovini ukoliko ne osnuju pravna lica sa sjedištem u Bosni i Hercegovini ili zaključe odgovarajuće ugovore sa domaćim pravnim licima registrovanim za obavljanje predmetnih usluga; - strana pravna lica mogu zaposliti utvrđeni omjer domaćih i stranih državljana za obavljanje određenih usluga u BiH. ==== Obavljanje privrednih djelatnosti u inostranstvu ==== === Član 28 === 1. Domaća pravna lica mogu osnovati preduzeće u stranoj zemlji ili otkupiti ili povećati dioničarski kapital u preduzeću u stranoj zemlji i uložiti u strano preduzeće koristeći vlastita sredstva ili sredstva dobijanjem zajma. 2. Sredstva za svrhu naznačenu u stavu 1. ovog člana koriste se na osnovu dozvole date od strane ministarstva trgovine i entiteta prema uslovima koje propisuje Savjet ministara BiH. === Član 29 === Odredbe člana 28. ovog zakona koje se odnose na osnivanje preduzeća u inostranstvu u skladu se primjenjuju i na osnivanje predstavništava, poslovnih jedinica (prodavnica, servisa, konsignacija, gradilišta i sl.), kao i na obavljanje bankarskih i finansijskih poslova u inostranstvu i obavljanje poslova osiguranja i reosiguranja u inostranstvu. ==== Aspekti prava intelektualne svojine za trgovinu ==== === Član 30 === 1. U smislu ovog zakona pod terminom "prava intelektualne svojine" podrazumijevaju se: - autorska i srodna prava; - zaštitni znakovi; - geografske indikacije; - industrijski nacrti; - patenti; - šeme (topografije) integralnih kola; - zaštita neotkrivenih informacija. 2. Aspekti prava intelektualne svojine vezani za spoljnu trgovinu su nadležnost institucija Bosne i Hercegovine. U smislu ovog zakona, pod terminom "aspekti prava intelektualne svojine vezani za spoljnu trgovinu" podrazumijeva se obezbjeđenje adekvatnih standarda i principa u vezi sa raspoloživošću, obimom i korištenjem prava intelektualne svojine vezanim za spoljnu trgovinu, kao i obezbjeđenje efikasnih i odgovarajućih sredstava za provođenje prava intelektualne svojine vezanih za spoljnu trgovinu u skladu sa obavezama iz trgovinskih sporazuma u kojima je BiH i/ili entiteti jedna od stana. 3. Savjet ministara BiH može u skladu sa standardima iz prethodnog stava propisati mjere zaštite domaćih subjekata i potrošača od štetnih klauzula u ugovoru o licenci ili drugom prenosu prava intelektualne i industrijske svojine. 4. Međunarodni sporazumi u oblasti aspekta prava intelektualne svojine vezanih za trgovinu spadaju u nadležnost BiH. <hr> <span id="GLAVA IV – Zaštitne mere"></span> == GLAVA IV == === Zaštitne mjere === === Član 31 === 1. Savjet ministara BiH propisuje primjenu zaštitnih mjera na proizvod kada utvrdi da se takav proizvod uvozi u Bosnu i Hercegovinu u povećanim količinama, apsolutno ili relativno u odnosu na domaću proizvodnju i pod takvim uslovima pod kojima se prouzrokuje ili prijeti opasnost ozbiljne povrede domaće proizvodnje istih ili sličnih proizvoda. 2. Predlog zaštitnih mjera sačinjava Ministarstvo spoljne trgovine BiH uz pribavljeno mišljenje entiteta. 3. Ovakve zaštitne mjere se primjenjuju na proizvod koji se uvozi bez obzira na porijeklo. === Član 32 === 1. U smislu ovog zakona: - Pod terminom "ozbiljna povreda" podrazumijeva se značajno ukupno pogoršanje pozicije domaće proizvodnje; - Pod terminom "opasnost ozbiljne povrede" podrazumijeva se ozbiljna povreda koja očigledno prijeti; - Pod terminom "domaća proizvodnja" podrazumijevaju se proizvođači u cjelini koji proizvode iste ili slične proizvode unutar Bosne i Hercegovine, ili oni čiji zajednički obim proizvodnje istih ili sličnih proizvoda unutar Bosne i Hercegovine predstavljaju veći dio domaće proizvodnje tih proizvoda. 2. U istraživanja da li povećan uvoz prouzrokuje ili prijeti da prouzrokuje ozbiljne povrede domaćoj proizvodnji u pogledu ovog zakona, Ministarstvo spoljne trgovine BiH na bazi podataka ministarstva trgovine entiteta procjenjuju sve bitne činjenice kvalitativne i kvantitativne prirode koji vrše uticaj na situaciju u domaćoj proizvodnji. === Član 33 === Savjet ministara BiH može propisati primjenu zaštitnih mjera u ograničenom periodu budući da može biti potrebno da spriječi ili otkloni ozbiljnu štetu, te da olakša podešavanje. <hr> <span id="GLAVA V – Antidamping zaštita"></span> == GLAVA V == === Antidamping zaštita === === Član 34 === 1. Smatra se da postoji damping kada se neka roba uvozi po cijeni koja je niža od tržišne cijene ili proizvodnih troškova u zemlji porijekla, odnosno u zemlji izvoza, pri čemu izaziva ili prijeti da izazove ozbiljnu štetu privredi BiH, ili ako takav uvoz usporava razvoj određene grane privrede BiH. 2. Savjet ministara BiH propisuje definicije, uslove i procedure antidampinške istrage, te mjere i rokove antidampinške zaštite. === Član 35 === 1. Postupak u smislu utvrđivanja postojanja stepena i efekata navodnog dampinga pokreće se na osnovu pismenog zahtjeva pravnog lica ili udruženja koje nema status pravnog lica, koje djeluju u ime BiH privrede. 2. Smatraće se da je zahtjev podnesen u ime BiH privrede ukoliko ga podrže oni proizvođači čiji obim proizvodnje istih ili sličnih proizvoda i usluga iznosi više od 50% ukupne proizvodnje istog ili sličnog proizvoda ili usluga u BiH. 3. Zahtjev treba da sadrži dokaze o dampingu, povredi i uzročnoj vezi između navodnog damping uvoza i navodne nastale i moguće štete. 4. Zahtjev se odbacuje kada nema dovoljno dokaza o dampingu ili šteti, čime bi se opravdalo nastavljanje postupka. === Član 36 === 1. Savjet ministara BiH, na predlog Ministra spoljne trgovine BiH i prethodno pribavljenog mišljenja entiteta, preduzima privremene mjere u slučaju krajnje hitnosti. 2. Privremene mjere mogu biti uvedene na šest mjeseci i mogu biti produžene na još tri mjeseca. === Član 37 === Antidamping mjere ostaju na snazi samo za period i do nivoa potrebnog za djelovanje protiv dampinga koji je izazvao štetu. === Član 38 === Privremene mjere i antidamping dažbine primjenjuju se jedino na proizvode i usluge koji ulaze u BiH nakon odluke o njihovog uvođenju. <hr> <span id="GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza"></span> == GLAVA VI == === Zaštita od subvencioniranog uvoza === === Član 39 === Smatra se da su proizvod ili usluge subvencionirani ukoliko za iste postoji finansijska podrška vlade i druge institucije u zemlji porijekla ili izvoza proizvoda ili usluga. === Član 40 === Odredbe čl. 34. do 38. ovog zakona u skladu se primjenjuju i na zaštitu od subvencioniranog uvoza. <hr> <span id="GLAVA VII – Primena Zakona"></span> == GLAVA VII == === Primjena Zakona === ==== Organi vlasti odgovorni za primjenu Zakona ==== === Član 41 === 1. Ministarstvo spoljne trgovine BiH i resorna ministarstva entiteta su odgovorna za primjenu politike spoljne trgovine prema uslovima zakona. 2. Da bi se izvršila primjena zakona, odgovarajući organi entiteta obavljaće sve državne funkcije i ovlaštenja koja nisu izričito dodijeljena Ministarstvu za spoljnu trgovinu BiH. 3. Entiteti i sve njihove administrativne jedinice će se u potpunosti pridržavati Ustava Bosne i Hercegovine i pokušaće olakšati koordinaciju između entiteta po svim pitanjima koja se u vezi sa spoljnotrgovinskom politikom, a koja su u njihovoj nadležnosti. === Član 42 === 1. Kontrolu nad primjenom ovog zakona vrši Ministarstvo spoljne trgovine BiH. 2. Ministarstvo spoljne trgovine BiH vrši nadzor nad izvršavanjem obaveza preuzetih međunarodnim bilateralnim i multilateralnim ugovorima, sporazumima i konvencijama. === Član 43 === 1. Savjet ministara BiH donosi podzakonske akte i druge propise na osnovu ovog zakona na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. 2. Ministarstvo spoljne trgovine BiH prije predlaganja podzakonskih akata i drugih propisa Savjetu ministara BiH obavezno je pribaviti mišljenja nadležnih organa entiteta i po potrebi asocijacija privrede. 3. Ministarstvo spoljne trgovine BiH je, također, obavezno pribaviti mišljenja nadležnih organa entiteta i po potrebi asocijacija privrede prije donošenja propisa za koje je ono ovim zakonom ovlašteno. 4. Propise iz st. 2. i 3. ovog člana predlaže, odnosno donosi ministar spoljne trgovine BiH, uz saglasnost svojih zamjenika. 5. Svi propisi iz st. 1. i 3. ovog člana objavljuju se u "Službenom glasniku BiH" i službenim glasilima entiteta. === Član 44 === Savjet ministara BiH donosi propise kojima se utvrđuju uslovi za određivanje kazni preduzećima ili udruženjima preduzeća u slučajevima kada usled nemara ili namjerno: - dostave netačne ili pogrešne informacije koje zahtijeva zakon; - izvrše prekršaj bilo koje obaveze koja je neposredno utvrđena za preduzeća ili udruženja preduzeća u skladu sa zakonom. <hr> <span id="GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe"></span> == GLAVA VIII == === Prelazne i završne odredbe === === Član 45 === 1. Svi prethodni propisi koji se tiču spoljne trgovine prestaće da važe najkasnije šest mjeseci od dana stupanja ovog zakona na snagu. 2. Sve propise za provođenje ovog zakona organi BiH i resorni organi entiteta doneće, odnosno usaglasiti sa ovim zakonom u istom roku. === Član 46 === 1. Ovaj zakon stupa na snagu u roku od osam dana nakon njegove objave u "Službenom glasniku BiH" i primjenjuje se na sve postupke pokrenute nakon ovog datuma. 2. Službena glasila entiteta dužna su objaviti ovaj zakon. <hr> <span id="Samostalni član Zakona o izmjeni"></span> == Samostalni član Zakona o izmjeni == === Zakon o spoljnotrgovinskoj politici BiH === ("Sl. glasnik BiH", br. 35/2004) === Član 2 === Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", a objaviće se i u službenim glasilima entiteta i Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine. <hr> [[Kategorija:Zakoni]] 0s8u4rn29u0qxkw0u70cn6b2zda3yrr 12076 12071 2026-08-06T18:34:55Z Vratiosevalter 3520 12076 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o spoljnotrgovinskoj politici Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZSTP BiH |VRSTA = Državni zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = Spoljnotrgovinsko pravo; međunarodna trgovina; carinsko pravo; trgovinska zaštita |IZVOR = "Službeni glasnik Bosne i Hercegovine", br. 7/98 (osnovni tekst) i 35/04 (izmjene i dopune) |DATUM IZDANJA = 27. januar 1998. (prečišćeni tekst obuhvata izmjene objavljene u "Službenom glasniku BiH", br. 35/04) |STUPIO NA SNAGU = Osmog dana od objavljivanja u "Službenom glasniku Bosne i Hercegovine", osim ako pojedinim odredbama nije drugačije određeno. |ZABILJEŠKE = Zakon uređuje načela spoljnotrgovinske politike Bosne i Hercegovine, režime izvoza i uvoza robe i usluga, trgovinske zaštitne mjere (zaštitne, antidampinške i antisubvencijske), te nadležnosti institucija Bosne i Hercegovine u oblasti međunarodne trgovine. Tekst na Wikizvoru predstavlja osnovni tekst sa uključenim izmjenama i dopunama. |WIKIPEDIA = Spoljnotrgovinska politika Bosne i Hercegovine }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O SPOLjNOTRGOVINSKOJ POLITICI BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#GLAVA I – Osnovne odredbe|GLAVA I – Osnovne odredbe]] (čl. 1–5) * [[#GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi|GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi]] (čl. 6–22) * [[#GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama|GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama]] (čl. 23–30) * [[#GLAVA IV – Zaštitne mere|GLAVA IV – Zaštitne mere]] (čl. 31–33) * [[#GLAVA V – Antidamping zaštita|GLAVA V – Antidamping zaštita]] (čl. 34–38) * [[#GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza|GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza]] (čl. 39–40) * [[#GLAVA VII – Primena Zakona|GLAVA VII – Primena Zakona]] (čl. 41–44) * [[#GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe|GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe]] (čl. 45–46) * [[#Samostalni član Zakona o izmjeni|Samostalni član Zakona o izmjeni]] (čl. 2) <hr> <span id="GLAVA I – Osnovne odredbe"></span> == GLAVA I == === Osnovne odredbe === === Član 1 === 1. Zakon o spoljnotrgovinskoj politici (u daljem tekstu: zakon) reguliše osnovne elemente sistema za izvoz i uvoz roba i usluga i određuje uslove za izvršavanje ekonomskih djelatnosti u inostranstvu i za izvršavanje ekonomskih djelatnosti od strane fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini (u daljem tekstu: BiH). 2. U svrhe međunarodne trgovine, protok roba i usluga je slobodan. 3. Slobodni protok roba i usluga ne isključuje zabrane ili restrikcije na uvoz, izvoz ili tranzit, opravdane prema uslovima definisanim u članu 6. stav 2, članu 25. stav 1. i članu 31. ovog zakona. Međutim, takve zabrane i restrikcije neće predstavljati sredstva proizvoljne diskriminacije ili bilo kakvu mjeru i teret ekvivalentnog efekta za međunarodnu trgovinu. 4. Zakon, također, utvrđuje pravila dosljedna međunarodnim obavezama koje proizilaze iz trgovinskih sporazuma za vanrednu primjenu zaštitnih mjera i za zaštitu domaćeg tržišta od međunarodne nepravedne konkurencije, kao što su damping i subvencije. 5. Zakon unapređuje postojeću i buduću ekonomsku saradnju BiH i njenih entiteta sa susjednim državama i međunarodnim organizacijama, u skladu sa odredbama Ustava Bosne i Hercegovine. === Član 2 === 1. Zakon je zasnovan na Ustavu Bosne i Hercegovine, koji predviđa nadležnost BiH za spoljnotrgovinsku politiku. 2. Unilateralne mjere u vezi sa spoljnom trgovinom i sporazumi sa trećim zemljama u pogledu spoljne trgovine su odgovornost institucija BiH. === Član 3 === 1. U smislu ovog zakona pod "spoljnotrgovinskom politikom" podrazumijevaju se jednoobrazni državni principi za primjenu svih unilateralnih mjera, koje se tiču međunarodnog protoka roba i usluga, i za pregovore i zaključivanje svih sporazuma sa trećim zemljama, regionalnim ili međunarodnim organizacijama povezanim sa međunarodnom trgovinom. 2. U smislu ovog zakona pod "unilateralnim mjerama koje se tiču spoljne trgovine" podrazumijevaju se zaštitne mjere, kao i dažbine za antidamping i za antisubvencije. 3. U smislu ovog zakona pod "sporazumima sa trećim zemljama koji se tiču spoljne trgovine" podrazumijeva se svaki sporazum ili instrument u vezi sa međunarodnom trgovinom, a naročito svaki trgovinski sporazum sa drugim zemljama, svaki sporazum sa Evropskom Unijom, svako članstvo u carinskim unijama, na područjima slobodne trgovine i u Svjetskoj trgovinskoj organizaciji. === Član 4 === 1. Spoljnotrgovinsku politiku iz prethodnog člana ovog zakona utvrđuju organi BiH u saradnji sa nadležnim organima entiteta. 2. Entiteti će preuzeti sve odgovarajuće mjere, bez obzira da li su to opšte ili posebne mjere, kako bi osigurali ispunjavanje obaveza koje nastaju iz zakona ili koje su rezultat akcije koju su preduzeli organi BiH. 3. Organi BiH i nadležni organi entiteta dužni su međusobno sarađivati i razmjenjivati sve informacije neophodne da se obezbijedi ispunjenje obaveza koje nastaju iz ovog zakona. 4. Nadležni organi entiteta ne mogu donositi mjere koje bi mogle ugroziti postizanje ciljeva ovog zakona. === Član 5 === 1. U smislu ovog zakona pod "entitetima" se podrazumijevaju Federacija Bosne i Hercegovine i Republika Srpska. 2. U skladu sa ovim zakonom, vlade entiteta su na svojim odgovarajućim područjima kontrole i administracije odgovorne za propisnu administraciju i nadzor carinske teritorije i za urednu implementaciju carinskih zakona, carinskih propisa i drugih zakona i odredbi. <hr> <span id="GLAVA II – Izvozni i uvozni režimi"></span> == GLAVA II == === Izvozni i uvozni režimi === === Član 6 === 1. Izvoz i uvoz roba je slobodan od bilo kakvih kvantitativnih ograničenja ili drugih mjera istog efekta. 2. Odredbe stava 1. ovog člana ne isključuju zabrane ili ograničenja međunarodnog prometa roba opravdane na osnovu javnosti, morala, javne politike ili javne bezbjednosti, zaštite zdravlja i života ljudi, životinja ili biljaka, zaštite nacionalnih bogatstava koji imaju umjetničku, istorijsku ili arheološku vrijednost, ili zaštite industrijsko-komercijalne svojine, odnosno radi eliminacije droga i otpadnih materijala. 3. Pored odredbi iz prethodnog stava: - izvoz i uvoz roba obezbijediće se pod istim uslovima na čitavoj teritoriji Bosne i Hercegovine; - Savjet ministara BiH, propisuje prema uslovima ovog zakona da izvoz i uvoz određenih roba može biti podložan carinskim tarifama i drugim specificiranim uslovima, uključujući zahtjeve za statističke podatke. 4. Uvezena roba je podložna istim poreskim i zakonskim uslovima koji su uvedeni za iste ili slične robe proizvedene u BiH. 5. Klasifikacija roba prema individualnim režimima izvoza i uvoza, obim ili vrijednost kvota, način, vremenski period, i uslovi za njihovu klasifikaciju biće propisani od strane Savjeta ministara BiH. 6. Ministarstvo spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH (u daljem tekstu: Ministarstvo spoljne trgovine BiH) obezbjeđuje potreban broj bilateralnih i multilateralnih dozvola, kvota, kontigenata, detašmana i sl. za potrebe privrede BiH, saglasno potrebama entiteta i mogućnostima koje dozvoljavaju međunarodni ugovori. Raspodjela se vrši na entitete, a ovi na krajnje korisnike. === Član 7 === 1. Roba koja se uvozi mora biti u skladu sa standardima i tehničkim i kvalitativnim normama propisanim ili priznatim kao uslov za njihovo stavljanje u promet i/ili upotrebu u Bosni i Hercegovini, uključujući i standarde entiteta. 2. Sanitarna, veterinarska, fitopatološka, ekološka i kontrola kvaliteta uvezene robe obavezno su u skladu sa posebnim propisima. 3. Roba će ostati pod carinskom administracijom i nadzorom sve dok ne ispuni propisane uslove iz stava 2. ovog člana. 4. Roba za koju je propisana procedura sticanja uvjerenja o obaveznom atestu mora biti propisno obilježena nakon što se dobije odgovarajuće uvjerenje o atestu. 5. Roba čiji je promet zabranjen u Bosni i Hercegovini ne može biti uvezena ili privremeno uvezena. 6. Savjet ministara BiH može, u skladu sa obavezama iz trgovinskih sporazuma, zabraniti izvoz, uvoz ili tranzit određenih roba preko Bosne i Hercegovine ili propisati uslove prema kojima takve robe mogu biti uvezene, izvezene ili transportovane u tranzitu da bi se spriječilo ugrožavanje ljudskih života, zdravlja i okoline. 7. Izuzetno od st. 1. i 2. ovog člana robe mogu biti privremeno uvezene u svrhu oplemenjivanja, ukoliko ovo ne dovodi u opasnost život i zdravlje ljudi, životinja ili biljaka. ==== Dokumenti koji se prilažu uz robu za uvoz i izvoz ==== === Član 8 === 1. Ako ugovori sa stranim pravnim licima, propisi stranih zemalja ili međunarodni ugovori predviđaju da se uz robu koja se izvozi ili uvozi moraju priložiti potvrda ili ovjereni dokumenti, takve potvrde ili dokumenti biće izdani ili ovjereni od strane nadležnog organa. 2. Ako propisi zemlje u kojoj se trebaju upotrijebiti potvrde ili drugi dokumenti iz prethodnog stava ovog člana predviđaju da takve potvrde ili dokumente trebaju ovjeriti državne vlasti, ovjerit će ih Ministarstvo spoljne trgovine BiH potpisom i suhim žigom, a ministarstva entiteta mokrim žigom i potpisom. 3. Ministarstvo spoljne trgovine BiH će, uz prethodno pribavljena mišljenja resornih organa entiteta, i po potrebi privredne asocijacije, propisati način izdavanja ovih potvrda ili ovjere dokumenata koji se prilažu uz robu za izvoz i uvoz, kriterija za utvrđivanje da robe vode porijeklo iz Bosne i Hercegovine i uslove pod kojima će se zahtijevati potvrda porijekla izvezenih ili uvezenih roba. ==== Datum stalnog izvoza i uvoza i prolaz carine ==== === Član 9 === 1. Izvoz ili uvoz roba smatra se završenim kada su robe prošle carinu i prošle carinsku liniju. Kao datum izvoza ili uvoza smatraće se datum prihvatanja deklaracije za robe od strane nadležne carinske administracije. 2. U smislu ovog zakona, pod "prihvatanjem" se smatra prihvatanje carinske deklaracije u carinskom uredu nadležne carinske administracije. 3. (brisano) ==== Ulaganja kapitala stranih lica ==== === Član 10 === Promet roba koje predstavljaju ulaganje kapitala od strane stranog pravnog i fizičkog lica ili povećanje uloga kapitala, osim roba čiji je uvoz podložan posebnim ograničenjima, slobodan je, ako je u skladu sa pravnim poslom na osnovu kojeg se vrši ulaganje. ==== Uvoz kapitalnih roba nakon završetka investicionih projekata u inostranstvu ==== === Član 11 === 1. Preduzeće iz Bosne i Hercegovine koja ulažu kapital ili izvode investicione radove u inostranstvu nakon prestanka upotrebe opreme i pripadajućih rezervnih dijelova kupljenih i korištenih u izvršenju tih radova ili u izvršenju projekata ulaganja kapitala u inostranstvu, mogu slobodno uvoziti tu opremu i rezervne dijelove u Bosnu i Hercegovinu. 2. Prije uvoza opreme i rezervnih dijelova iz stava 1. ovog člana, preduzeće mora, uz dokaz o kupovini, prezentirati i knjigovodstveni dokaz da su ove robe bile korištene u izvršenju investicionih i projekata ulaganja kapitala u inostranstvu. ==== Zamjena prethodno izvezenih ili uvezenih roba ==== === Član 12 === 1. Preduzeće iz Bosne i Hercegovine može, u okviru zaključenih ugovora o izvozu ili uvozu, a prije isteka vremena određenog za ispravljanje nedostataka prema ovim ugovorima, izvesti ili uvesti robe koje zamjenjuju prethodno dostavljene robe za koje je utvrđeno da imaju nedostatke ili da ne ispunjavaju uslove iz ugovora. 2. Izvoz i uvoz roba iz prethodnog stava biće slobodan. ==== Privremeni izvoz i uvoz roba ==== === Član 13 === 1. U cilju obavljanja usluga za strana pravna lica ili korištenja usluga stranih pravnih lica i u drugim slučajevima kada se robe izvoze ili uvoze, robe se mogu privremeno uvoziti ili izvoziti. 2. Procedura o privremenom uvozu ili izvozu mora biti obavljena u okviru propisanih uslova u skladu sa Carinskim propisima. 3. Privremeno izvezene robe moraju biti vraćene na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine ili stalno izvezene, a uvezene robe moraju biti vraćene u stranu zemlju ili stalno uvezene i ocarinjene od strane entiteta, u skladu sa Carinskim propisima, u okviru vremenskog perioda propisanog za privremeni uvoz i izvoz. === Član 14 === 1. Privremeno izvezene ili uvezene robe mogu se koristiti samo u svrhu za koju su privremeno izvezene ili uvezene. 2. Promet roba za privremeni izvoz ili uvoz biće slobodan bez obzira da li je izvoz ili uvoz takvih roba podložan kvantitativnim ograničenjima. === Član 15 === Savjet ministara BiH, na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH, određuje tip, svrhu i vremenski period privremenog izvoza i uvoza, a isto tako može odrediti da određene robe ne mogu biti privremeno uvezene da bi se spriječilo ugrožavanje ljudskih života ili života ili zdravlja životinja i biljaka. ==== Režimi za izvoz i uvoz roba iz slobodnih zona i u slobodne zone ==== === Član 16 === 1. Preduzeće može slobodno vršiti promet roba i usluga u slobodne zone i iz slobodnih zona i vršiti snabdijevanje rezervnim dijelovima i drugim materijalom za korištenje i održavanje opreme i sredstava neophodnih za obavljanje poslovnih aktivnosti u takvim zonama. 2. Za uvoz roba iz slobodnih zona na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine ili za njihov izvoz sa carinske teritorije Bosne i Hercegovine u slobodne zone, primjenjivaće se opšti uslovi iz člana 6. ovog zakona. 3. U svrhu dalje obrade i pod specijalnim nadzorom carine, robe se mogu privremeno slobodno uvesti na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine dok obrađene robe ne budu vraćene u zonu ili dok ne budu izvezene. 4. Članovi 12, 13. i 14. ovog zakona se primjenjuju na privremeni izvoz sa carinske teritorije Bosne i Hercegovine u slobodne zone i za privremeni izvoz iz slobodnih zona na carinsku teritoriju Bosne i Hercegovine. ==== Izvoz i uvoz roba bez plaćanja ==== === Član 17 === Preduzeće može primiti sprave, mjerne instrumente i sredstva, službena vozila i opremu koju mu je poslalo strano pravno lice s kojim je potpisan ugovor o komisionu, konsignacionom skladištu ili uslugama u svrhu pružanja usluga u okviru zaključenog ugovora, u skladu sa Carinskim propisima. ==== Dugoročna proizvodna saradnja ==== === Član 18 === U smislu ovog zakona pod "dugoročnom proizvodnom saradnjom" se podrazumijeva svaki dugoročni ugovorni odnos u trajanju od najmanje tri godine između domaćeg pravnog lica koje obavlja proizvodne aktivnosti u Bosni i Hercegovini i stranog pravnog lica koji se tiče razvoja, uvođenja proizvodnje, proizvodnje i uzajamnog snabdijevanja proizvodima i njihovim sastavnim dijelovima. === Član 19 === 1. Ako u vrijeme kada su ugovori i aneksi zaključeni, a odnose se na robe koje se izvoze ili uvoze na osnovu ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji koje su bile klasifikovane kao robe koje trebaju biti izvezene ili uvezene slobodno, onda će one biti izvožene u režimu slobodno do kraja ispunjenja ugovora. 2. Ako je izvoz ili uvoz roba preduzet na osnovu ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji podložan kvoti ili dozvoli, preduzeće će izvesti ili uvesti takve robe na osnovu odobrenja Ministarstva spoljne trgovine BiH i resornih ministarstava oba entiteta, koje mora odlučiti o zahtjevu za odobrenje. Takvo će odobrenje predstavljati pravo na izvoz ili uvoz po toj osnovi, koje će važiti onoliko dugo koliko je ugovor na snazi. === Član 20 === 1. Ugovor o dugoročnoj proizvodnoj saradnji se radi u pismenoj formi i za određeni vremenski period, a može biti dopunjavan i mijenjan. 2. Vrijednost roba izvezenih na osnovu ugovora iz prethodnog stava ovog člana mora biti najmanje jednaka vrijednost roba uvezenih na osnovu tog istog ugovora. 3. Uslovi za registraciju ugovora o dugoročnoj proizvodnoj saradnji biće propisani od strane Savjeta ministara BiH, a na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. ==== Zakup opreme ==== === Član 21 === 1. Preduzeće može privremeno izvoziti ili uvoziti opremu pod zakupom za korišćenje u proizvodnji i za obavljanje usluga. 2. Ugovor o zakupu mora biti zaključen u pismenoj formi, a sadrži uslove zakupa. Može, takođe, sadržavati uslove po kojima zakupac postaje vlasnik privremeno izvezene ili uvezene opreme nakon isteka ugovorenog roka zakupa. 3. Entiteti izdaju dozvole za privremeni izvoz ili uvoz zakupljene robe pod uslovima utvrđenim propisima, kao što je predviđeno u članu 43. ovog zakona. Ako takvi izvozi ili uvozi podležu kvoti ili dozvoli, entiteti ih dozvoljavaju ako su uvozniku odobrena prava na kvotu i dozvolu. Ako nikakva kvota ili dozvola nije odobrena za takve uvoze ili izvoze, entiteti mogu dati dozvolu za privremeni uvoz. 4. Ako je u vrijeme privremenog izvoza ili uvoza zakupljena oprema razvrstana kao roba koja se slobodno izvozi ili uvozi, i u vrijeme njenog trajnog izvoza ili uvoza slobodno će se izvesti ili uvesti, bez obzira na eventualnu promjenu režima uvoza ili izvoza. ==== Kompenzacioni poslovi ==== === Član 22 === 1. Preduzeće može zaključivati ugovore o izvozu roba i usluga koje se plaćaju uvozom roba i usluga. 2. Ministarstva trgovine entiteta evidentirat će izvršene ugovore iz stava 1. ovog člana na osnovu uputstva. Uputstvo iz prethodnog stava donosi Savjet ministara BiH na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. <hr> <span id="GLAVA III – Međunarodna trgovina uslugama"></span> == GLAVA III == === Međunarodna trgovina uslugama === === Član 23 === 1. Usluge se mogu slobodno pružati u okviru teritorije Bosne i Hercegovine. 2. Bez obzira na odredbu prethodnog stava, Savjet ministara može propisati, u mjeri u kojoj je to u skladu sa trgovinskim sporazumima u kojima je BiH i/ili Entitet jedna od strana, da se međunarodna trgovina određenim uslugama može vršiti u skladu sa posebnim uslovima. 3. U smislu ovog zakona: - pod terminom "usluge" podrazumijeva se svaka usluga u svakom sektoru, osim "usluga koje se pružaju u okviru vršenja državnih ovlaštenja"; - pod terminom "trgovina uslugama" podrazumijeva se pružanje usluga između pravnih i fizičkih lica iz Bosne i Hercegovine i iz strane zemlje ili carinske teritorije; - pod terminom "usluge koje se pružaju u okviru vršenja državnih ovlaštenja" podrazumijeva se svaka usluga koja nije pružena na komercijalnoj bazi niti u konkurenciji jednog ili više davalaca usluga. ==== Nacionalno tretiranje ==== === Član 24 === 1. Bez obzira na odredbe koje se odnose na pravo obavljanja aktivnosti stranih fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini, lice koje pruža uslugu u Bosni i Hercegovini može, da bi to učinilo, privremeno obavljati svoju aktivnost u Bosni i Hercegovini tamo gdje se usluga pruža, pod istim uslovima koji su određeni za građane Bosne i Hercegovine od strane Savjeta ministara BiH i vlada entiteta. 2. Strana fizička lica koja pružaju usluge u Bosni i Hercegovini podležu propisima koji su sadržani u prethodnom stavu ovog člana u onoj mjeri u kojoj primjena takvih propisa ne ograničava primjenu BiH mjera koje se tiču fizičkih lica koja traže pristup na tržište radne snage ili se odnose na državljanstvo, boravak ili zaposlenje na trajnoj osnovi. 3. Strana fizička lica koja pružaju usluge u Bosni i Hercegovini podležu propisima koji su sadržani u stavu 1. ovog člana u onoj mjeri u kojoj primjena takvih propisa ne ograničava primjenu mjera kojima se reguliše ulaz ili privremeni boravak fizičkih lica u Bosni i Hercegovini, uključujući mjere neophodne za zaštitu integriteta i obezbjeđenje normalnog kretanja fizičkih lica preko njenih granica. 4. Mjere predviđene u st. 2. i 3. ovog člana ne primjenjuju se na način koji poništava ili umanjuje korist trgovine uslugama. 5. Usluge stranih i fizičkih i pravnih lica u Bosni i Hercegovini podležu oporezivanju i propisima pod istim uslovima kao iste ili slične usluge domaćih fizičkih i pravnih lica. === Član 25 === 1. Odredbe člana 23. ne isključuju zabrane međunarodne trgovine uslugama opravdane na osnovu javnog morala, javne politike ili javne bezbjednosti, zaštite zdravlja i života ljudi, životinja ili biljaka, zaštite nacionalnog blaga koje ima umjetničku, istorijsku ili arheološku vrijednost, ili zaštite industrije komercijalne svojine. 2. Takve zabrane ili ograničenja neće predstavljati sredstva diskriminacije ili prikrivenog ograničenja međunarodne trgovine. ==== Izvoz i uvoz usluga bez naknade ==== === Član 26 === 1. Fizička i pravna lica mogu bez naknade pružati usluge u humanitarne, naučne, obrazovne, kulturne, zdravstvene, socijalne, sportske, religijske i druge nekomercijalne svrhe prema uslovima koje utvrđuje Savjet ministara BiH, a na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. 2. Odobrenja iz stava 1. ovog člana izdavaće resorna ministarstva entiteta u skladu sa propisanim uslovima. ==== Obavljanje određenih usluga od strane stranih pravnih lica u Bosni i Hercegovini ==== === Član 27 === 1. Strana pravna lica mogu obavljati usluge u Bosni i Hercegovini ako ispunjavaju uslove koje propisuje Savjet ministara BiH i vlade entiteta. 2. Savjet ministara BiH i vlade entiteta mogu u primjeni Zakona propisati uslove i kriterije u skladu sa kojima strana pravna lica mogu preuzeti obavezu da obavljaju određene usluge u Bosni i Hercegovini pod uslovom da: - strana pravna lica mogu obavljati ili nuditi određene usluge u Bosni i Hercegovini prema uslovima reciprociteta; - stranim pravnim licima nije dozvoljeno da obavljaju određene usluge u Bosni i Hercegovini ukoliko ne osnuju pravna lica sa sjedištem u Bosni i Hercegovini ili zaključe odgovarajuće ugovore sa domaćim pravnim licima registrovanim za obavljanje predmetnih usluga; - strana pravna lica mogu zaposliti utvrđeni omjer domaćih i stranih državljana za obavljanje određenih usluga u BiH. ==== Obavljanje privrednih djelatnosti u inostranstvu ==== === Član 28 === 1. Domaća pravna lica mogu osnovati preduzeće u stranoj zemlji ili otkupiti ili povećati dioničarski kapital u preduzeću u stranoj zemlji i uložiti u strano preduzeće koristeći vlastita sredstva ili sredstva dobijanjem zajma. 2. Sredstva za svrhu naznačenu u stavu 1. ovog člana koriste se na osnovu dozvole date od strane ministarstva trgovine i entiteta prema uslovima koje propisuje Savjet ministara BiH. === Član 29 === Odredbe člana 28. ovog zakona koje se odnose na osnivanje preduzeća u inostranstvu u skladu se primjenjuju i na osnivanje predstavništava, poslovnih jedinica (prodavnica, servisa, konsignacija, gradilišta i sl.), kao i na obavljanje bankarskih i finansijskih poslova u inostranstvu i obavljanje poslova osiguranja i reosiguranja u inostranstvu. ==== Aspekti prava intelektualne svojine za trgovinu ==== === Član 30 === 1. U smislu ovog zakona pod terminom "prava intelektualne svojine" podrazumijevaju se: - autorska i srodna prava; - zaštitni znakovi; - geografske indikacije; - industrijski nacrti; - patenti; - šeme (topografije) integralnih kola; - zaštita neotkrivenih informacija. 2. Aspekti prava intelektualne svojine vezani za spoljnu trgovinu su nadležnost institucija Bosne i Hercegovine. U smislu ovog zakona, pod terminom "aspekti prava intelektualne svojine vezani za spoljnu trgovinu" podrazumijeva se obezbjeđenje adekvatnih standarda i principa u vezi sa raspoloživošću, obimom i korištenjem prava intelektualne svojine vezanim za spoljnu trgovinu, kao i obezbjeđenje efikasnih i odgovarajućih sredstava za provođenje prava intelektualne svojine vezanih za spoljnu trgovinu u skladu sa obavezama iz trgovinskih sporazuma u kojima je BiH i/ili entiteti jedna od stana. 3. Savjet ministara BiH može u skladu sa standardima iz prethodnog stava propisati mjere zaštite domaćih subjekata i potrošača od štetnih klauzula u ugovoru o licenci ili drugom prenosu prava intelektualne i industrijske svojine. 4. Međunarodni sporazumi u oblasti aspekta prava intelektualne svojine vezanih za trgovinu spadaju u nadležnost BiH. <hr> <span id="GLAVA IV – Zaštitne mere"></span> == GLAVA IV == === Zaštitne mjere === === Član 31 === 1. Savjet ministara BiH propisuje primjenu zaštitnih mjera na proizvod kada utvrdi da se takav proizvod uvozi u Bosnu i Hercegovinu u povećanim količinama, apsolutno ili relativno u odnosu na domaću proizvodnju i pod takvim uslovima pod kojima se prouzrokuje ili prijeti opasnost ozbiljne povrede domaće proizvodnje istih ili sličnih proizvoda. 2. Predlog zaštitnih mjera sačinjava Ministarstvo spoljne trgovine BiH uz pribavljeno mišljenje entiteta. 3. Ovakve zaštitne mjere se primjenjuju na proizvod koji se uvozi bez obzira na porijeklo. === Član 32 === 1. U smislu ovog zakona: - Pod terminom "ozbiljna povreda" podrazumijeva se značajno ukupno pogoršanje pozicije domaće proizvodnje; - Pod terminom "opasnost ozbiljne povrede" podrazumijeva se ozbiljna povreda koja očigledno prijeti; - Pod terminom "domaća proizvodnja" podrazumijevaju se proizvođači u cjelini koji proizvode iste ili slične proizvode unutar Bosne i Hercegovine, ili oni čiji zajednički obim proizvodnje istih ili sličnih proizvoda unutar Bosne i Hercegovine predstavljaju veći dio domaće proizvodnje tih proizvoda. 2. U istraživanja da li povećan uvoz prouzrokuje ili prijeti da prouzrokuje ozbiljne povrede domaćoj proizvodnji u pogledu ovog zakona, Ministarstvo spoljne trgovine BiH na bazi podataka ministarstva trgovine entiteta procjenjuju sve bitne činjenice kvalitativne i kvantitativne prirode koji vrše uticaj na situaciju u domaćoj proizvodnji. === Član 33 === Savjet ministara BiH može propisati primjenu zaštitnih mjera u ograničenom periodu budući da može biti potrebno da spriječi ili otkloni ozbiljnu štetu, te da olakša podešavanje. <hr> <span id="GLAVA V – Antidamping zaštita"></span> == GLAVA V == === Antidamping zaštita === === Član 34 === 1. Smatra se da postoji damping kada se neka roba uvozi po cijeni koja je niža od tržišne cijene ili proizvodnih troškova u zemlji porijekla, odnosno u zemlji izvoza, pri čemu izaziva ili prijeti da izazove ozbiljnu štetu privredi BiH, ili ako takav uvoz usporava razvoj određene grane privrede BiH. 2. Savjet ministara BiH propisuje definicije, uslove i procedure antidampinške istrage, te mjere i rokove antidampinške zaštite. === Član 35 === 1. Postupak u smislu utvrđivanja postojanja stepena i efekata navodnog dampinga pokreće se na osnovu pismenog zahtjeva pravnog lica ili udruženja koje nema status pravnog lica, koje djeluju u ime BiH privrede. 2. Smatraće se da je zahtjev podnesen u ime BiH privrede ukoliko ga podrže oni proizvođači čiji obim proizvodnje istih ili sličnih proizvoda i usluga iznosi više od 50% ukupne proizvodnje istog ili sličnog proizvoda ili usluga u BiH. 3. Zahtjev treba da sadrži dokaze o dampingu, povredi i uzročnoj vezi između navodnog damping uvoza i navodne nastale i moguće štete. 4. Zahtjev se odbacuje kada nema dovoljno dokaza o dampingu ili šteti, čime bi se opravdalo nastavljanje postupka. === Član 36 === 1. Savjet ministara BiH, na predlog Ministra spoljne trgovine BiH i prethodno pribavljenog mišljenja entiteta, preduzima privremene mjere u slučaju krajnje hitnosti. 2. Privremene mjere mogu biti uvedene na šest mjeseci i mogu biti produžene na još tri mjeseca. === Član 37 === Antidamping mjere ostaju na snazi samo za period i do nivoa potrebnog za djelovanje protiv dampinga koji je izazvao štetu. === Član 38 === Privremene mjere i antidamping dažbine primjenjuju se jedino na proizvode i usluge koji ulaze u BiH nakon odluke o njihovog uvođenju. <hr> <span id="GLAVA VI – Zaštita od subvencioniranog uvoza"></span> == GLAVA VI == === Zaštita od subvencioniranog uvoza === === Član 39 === Smatra se da su proizvod ili usluge subvencionirani ukoliko za iste postoji finansijska podrška vlade i druge institucije u zemlji porijekla ili izvoza proizvoda ili usluga. === Član 40 === Odredbe čl. 34. do 38. ovog zakona u skladu se primjenjuju i na zaštitu od subvencioniranog uvoza. <hr> <span id="GLAVA VII – Primena Zakona"></span> == GLAVA VII == === Primjena Zakona === ==== Organi vlasti odgovorni za primjenu Zakona ==== === Član 41 === 1. Ministarstvo spoljne trgovine BiH i resorna ministarstva entiteta su odgovorna za primjenu politike spoljne trgovine prema uslovima zakona. 2. Da bi se izvršila primjena zakona, odgovarajući organi entiteta obavljaće sve državne funkcije i ovlaštenja koja nisu izričito dodijeljena Ministarstvu za spoljnu trgovinu BiH. 3. Entiteti i sve njihove administrativne jedinice će se u potpunosti pridržavati Ustava Bosne i Hercegovine i pokušaće olakšati koordinaciju između entiteta po svim pitanjima koja se u vezi sa spoljnotrgovinskom politikom, a koja su u njihovoj nadležnosti. === Član 42 === 1. Kontrolu nad primjenom ovog zakona vrši Ministarstvo spoljne trgovine BiH. 2. Ministarstvo spoljne trgovine BiH vrši nadzor nad izvršavanjem obaveza preuzetih međunarodnim bilateralnim i multilateralnim ugovorima, sporazumima i konvencijama. === Član 43 === 1. Savjet ministara BiH donosi podzakonske akte i druge propise na osnovu ovog zakona na predlog Ministarstva spoljne trgovine BiH. 2. Ministarstvo spoljne trgovine BiH prije predlaganja podzakonskih akata i drugih propisa Savjetu ministara BiH obavezno je pribaviti mišljenja nadležnih organa entiteta i po potrebi asocijacija privrede. 3. Ministarstvo spoljne trgovine BiH je, također, obavezno pribaviti mišljenja nadležnih organa entiteta i po potrebi asocijacija privrede prije donošenja propisa za koje je ono ovim zakonom ovlašteno. 4. Propise iz st. 2. i 3. ovog člana predlaže, odnosno donosi ministar spoljne trgovine BiH, uz saglasnost svojih zamjenika. 5. Svi propisi iz st. 1. i 3. ovog člana objavljuju se u "Službenom glasniku BiH" i službenim glasilima entiteta. === Član 44 === Savjet ministara BiH donosi propise kojima se utvrđuju uslovi za određivanje kazni preduzećima ili udruženjima preduzeća u slučajevima kada usled nemara ili namjerno: - dostave netačne ili pogrešne informacije koje zahtijeva zakon; - izvrše prekršaj bilo koje obaveze koja je neposredno utvrđena za preduzeća ili udruženja preduzeća u skladu sa zakonom. <hr> <span id="GLAVA VIII – Prelazne i završne odredbe"></span> == GLAVA VIII == === Prelazne i završne odredbe === === Član 45 === 1. Svi prethodni propisi koji se tiču spoljne trgovine prestaće da važe najkasnije šest mjeseci od dana stupanja ovog zakona na snagu. 2. Sve propise za provođenje ovog zakona organi BiH i resorni organi entiteta doneće, odnosno usaglasiti sa ovim zakonom u istom roku. === Član 46 === 1. Ovaj zakon stupa na snagu u roku od osam dana nakon njegove objave u "Službenom glasniku BiH" i primjenjuje se na sve postupke pokrenute nakon ovog datuma. 2. Službena glasila entiteta dužna su objaviti ovaj zakon. <hr> <span id="Samostalni član Zakona o izmjeni"></span> == Samostalni član Zakona o izmjeni == === Zakon o spoljnotrgovinskoj politici BiH === ("Sl. glasnik BiH", br. 35/2004) === Član 2 === Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", a objaviće se i u službenim glasilima entiteta i Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine. <hr> [[Kategorija:Zakoni]] ddz540gmu4ow5ospikcgui202k57o5w 0 5517 12072 2026-08-06T12:29:57Z Vratiosevalter 3520 Dodan Zakon o radu u institucijama Bosne i Hercegovine ("Sl. glasnik BiH" br. 26/2004 i dr.). Zakon uređuje radnopravni status zaposlenika u institucijama BiH, prijem u radni odnos, prava i obaveze, plate i naknade, disciplinsku odgovornost, prestanak radnog odnosa, zaštitu prava, kolektivno pregovaranje i štrajk. Obuhvata 6 glava, 105 članova i samostalne članove izmjena. Kategorizirano. 12072 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o radu u institucijama Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZRIBiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = radno pravo |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", br. 26/2004, 7/2005, 48/2005, 50/2008, 60/2010, 32/2013, 93/2017, 59/2022, 88/2023 i 59/2025 |DATUM IZDANJA = 2004. (sa izmjenama do 2025.) |STUPIO NA SNAGU = prema izvornim zakonima |ZABILJEŠKE = Zakon uređuje radnopravni status zaposlenika u institucijama BiH. |WIKIPEDIA = }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O RADU U INSTITUCIJAMA BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#I – OSNOVNE ODREDBE|I – OSNOVNE ODREDBE]] (čl. 1–7) * [[#II – PRIJEM U RADNI ODNOS|II – PRIJEM U RADNI ODNOS]] (čl. 8–11) * [[#III – PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI ZAPOSLENIKA|III – PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI ZAPOSLENIKA]] (čl. 12–97) * [[#IV – NADZOR NAD PRIMJENOM PROPISA O RADU|IV – NADZOR NAD PRIMJENOM PROPISA O RADU]] (čl. 98–101) * [[#V – KAZNENE ODREDBE|V – KAZNENE ODREDBE]] (čl. 102) * [[#VI – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE|VI – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE]] (čl. 103–105) * [[#Samostalni članovi izmjena|Samostalni članovi izmjena]] <hr> <span id="I – OSNOVNE ODREDBE"></span> == I – OSNOVNE ODREDBE == === Član 1 === 1. Ovim zakonom reguliše se radnopravni status zaposlenika, način i postupak prijema u radni odnos, zaključivanja ugovora o radu između zaposlenika i poslodavca, radno vrijeme, plate i naknade, odmori i odsustva, zaštita prava iz radnog odnosa, zaključivanje i primjena kolektivnog ugovora, rješavanje sporova između zaposlenika i poslodavca, učešće zaposlenika i sindikata u zaštiti prava zaposlenika, prestanak radnog odnosa, nadzor nad primjenom zakona i druga prava i obaveze koje nastaju na osnovu radnopravnog statusa zaposlenika. 2. Ovim zakonom reguliše se radni odnos: a) zaposlenika u institucijama Bosne i Hercegovine i njenim organima koji nisu državni službenici; b) zaposlenika u institucijama Bosne i Hercegovine koji su izričito izuzeti iz Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 19/02 i 35/03); c) zaposlenika koji su zaposleni u javnim preduzećima Bosne i Hercegovine, udruženjima i fondacijama Bosne i Hercegovine, pravnim subjektima koje osnivaju institucije Bosne i Hercegovine, međuentitetskim korporacijama i drugim institucijama za obavljanje dodatnih nadležnosti u Bosni i Hercegovini, ako drugim zakonom nije drugačije određeno. 3. Ovaj zakon primjenjuje se i na državne službenike, ukoliko nije u suprotnosti sa Zakonom o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine. 4. Zaključivanjem ugovora o radu između poslodavca i zaposlenika zasniva se radni odnos, u skladu sa članom 12. ovog zakona. 5. Na sva pitanja u vezi s ugovorom o radu, a koja nisu uređena ovim ili drugim zakonom, primjenjuju se opšti propisi obligacionog prava. === Član 2 === Izrazi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje: a) poslodavac - institucije Bosne i Hercegovine i njeni organi i druga pravna lica i druge institucije navedene u članu 1. stavu 2. ovog zakona, koje zapošljavaju određeno lice na osnovu ugovora o radu; b) zaposlenik - fizičko lice, koje je zaposleno kod poslodavca na osnovu ugovora o radu; c) ugovor o radu - pismeni ugovor između poslodavca i zaposlenika u kojem se navode uslovi zaposlenja, prava, obaveze i ostala pitanja koja proizilaze iz radnog odnosa, u skladu sa odredbama ovoga zakona i opšteg akta poslodavca; d) pripravnik - lice zaposleno prvi put u profesiji za koju je obrazovano, u cilju stručne obuke ili samostalnog rada. === Član 3 === 1. Zaposlenici imaju pravo, po svom slobodnom izboru, organizovati sindikat, u njega se učlaniti, tj. udruživati u složenije oblike, birati svoje reprezentativne organe, saglasno zakonu, statutu ili pravilima tog sindikata. 2. Sindikat se može osnovati bez ikakvog prethodnog odobrenja. 3. Zaposlenik ne može biti stavljen u nepovoljniji položaj zbog članstva ili ne članstva u sindikatu. === Član 4 === Poslodavcima koji djeluju u svoje ime ili putem nekog drugog lica, člana ili zastupnika, zabranjuje se: a) miješanje u uspostavljanje, funkcionisanje ili upravljanje sindikatom; b) zagovaranje ili pružanje pomoći sindikatu s ciljem njegove kontrole. === Član 5 === Zakonita djelatnost sindikata ne može se trajno ili privremeno zabranjivati. === Član 6 === Lice koje traži zaposlenje kod poslodavca, kao i zaposlenik, ne može biti diskriminisan zbog rase, boje kože, pola, jezika, vjere, političkog ili drugog mišljenja ili opredjeljenja, nacionalnog ili socijalnog porijekla, seksualne orijentacije, imovnog stanja, rođenja ili kakve druge okolnosti, članstva ili ne članstva u političkoj stranci, tjelesnih poteškoća ili na osnovu kojeg drugog razloga suprotnog osnovnim ljudskim pravima i slobodama utvrđenim Ustavom Bosne i Hercegovine i zakonom. === Član 7 === Odlukom Savjeta ministara Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Savjet ministara), aktom poslodavca ili ugovorom o radu, ne mogu se propisati manja prava i nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova propisanih ovim zakonom. <hr> <span id="II – PRIJEM U RADNI ODNOS"></span> == II – PRIJEM U RADNI ODNOS == === Član 8 === 1. Odluku o potrebi prijema zaposlenika u radni odnos donosi poslodavac, u okviru potreba i slobodnih radnih mjesta utvrđenih aktom poslodavca, odnosno Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji. 2. Na osnovu odluke iz stava 1. ovoga člana, raspisuje se javni oglas koji se objavljuje najmanje u jednom visokotiražnom dnevnom listu koji se distribuira na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine. 3. Javni oglas sadrži: naziv i sjedište poslodavca, naziv radnog mjesta, opšte i posebne uslove za prijem u radni odnos, odnosno za to radno mjesto, kratak opis poslova i zadataka radnog mjesta, da li se radni odnos zasniva na određeno ili neodređeno vrijeme, da li je utvrđen probni rad kao poseban uslov za zasnivanje radnog odnosa i trajanje probnog rada te rok za podnošenje prijava na raspisani javni oglas. 4. Rok za podnošenje prijava ne može biti kraći od osam dana. 5. Poslodavac imenuje Komisiju za izbor zaposlenika koja razmatra pristigle prijave kandidata u smislu ispunjavanja opštih i posebnih uslova, sprovodi postupak ispitivanja kandidata testiranjem, te poslodavcu dostavlja listu uspješnih kandidata radi daljeg postupanja. 6. Poslodavac na osnovu liste uspješnih kandidata donosi odluku o prijemu kandidata u radni odnos. 7. Kad postoji slobodno radno mjesto, poslodavac će pokušati to radno mjesto popuniti prijemom zaposlenika, koji je odlukom drugog poslodavca stavljen na raspolaganje, a koji je radio na sličnom radnom mjestu kod tog poslodavca i ispunjava opšte i posebne uslove za prijem u radni odnos. 8. Postupak prijema zaposlenika u radni odnos detaljnije se uređuje Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji poslodavca (u daljem tekstu: Pravilnik) ili drugim aktom poslodavca. 9. Struktura zaposlenika kod poslodavca okvirno odražava nacionalnu strukturu stanovništva Bosne i Hercegovine prema posljednjem popisu stanovništva. === Član 9 === 1. Javni oglas ne raspisuje se za: a) zaposlenika koji se raspoređuje na slobodno radno mjesto kod istog poslodavca; b) zaposlenika koji se na osnovu pismenog sporazuma poslodavaca i uz saglasnost zaposlenika raspoređuje na rad kod drugog poslodavca; c) prijem u radni odnos zaposlenika na određeno vrijeme do tri mjeseca, kada zbog hitnosti obavljanja posla, iznenadnog povećanja obima posla i iznenadnog odsustva zaposlenika nije moguće blagovremeno sprovesti javni oglas; d) zaposlenika koji je odlukom poslodavca stavljen na raspolaganje; e) zaposlenika iz člana 16. stav 5. ovog zakona. 2. Interni premještaj i raspoređivanje iz stava 1. ovog člana vrši se u skladu s odredbama ovog zakona i odredbama Pravilnika o internim premještajima i raspoređivanjima zaposlenika u institucijama Bosne i Hercegovine koji donosi Savjet ministara na predlog Ministarstva pravde Bosne i Hercegovine, odnosno aktom poslodavca. === Član 10 === 1. U radni odnos kod poslodavca može se primiti lice koje ispunjava sljedeće opšte uslove: a) da ima navršenih 18 godina života; b) da je državljanin Bosne i Hercegovine, što se dokazuje uvjerenjem, ne starijim od šest mjeseci; c) da protiv njega nije pokrenut krivični postupak za krivično djelo za koje je predviđena kazna zatvora tri i više godina ili da mu nije izrečena zatvorska kazna za krivično djelo učinjeno s umišljajem u skladu sa krivičnim zakonima u Bosni i Hercegovini; d) da nije obuhvaćeno odredbom člana IX stav 1. Ustava Bosne i Hercegovine; e) da je fizički i psihički sposobno za obavljanje poslova radnog mjesta na koje se prijavilo kod poslodavca. 2. Osim uslova iz stava 1. ovog člana, zakonom i drugim propisom ili Pravilnikom, mogu se propisati posebni uslovi za prijem u radni odnos zaposlenika na pojedino radno mjesto (stručna sprema, radno iskustvo, posebna psihofizička sposobnost, stručni ispit, rad na računaru, poznavanje stranog jezika i dr.). === Član 11 === 1. Ne može se primiti u radni odnos niti biti u radnom odnosu lice koje u mjestu življenja obavlja samostalnu profesionalnu djelatnost, odnosno koje ima zanatsku radnju ili vlastitu firmu. 2. O okolnostima iz stava 1. ovog člana, lice koja se prima u radni odnos daje pismenu izjavu prilikom prijema u radni odnos. 3. Kad se okolnosti iz stava 1. ovog člana steknu tokom zaposlenja kod poslodavca, zaposlenik je dužan da se u roku petnaest dana od dana nastanka tih okolnosti izjasni o tome hoće li otkloniti razloge smetnje ili napustiti radni odnos kod poslodavca. 4. Ako je zaposlenik prilikom prijema u radni odnos prešutio činjenicu iz stava 1. ovog člana, ili nije otklonio smetnju u roku iz stava 3. ovog člana, poslodavac donosi odluku o prestanku radnog odnosa zaposlenika, bez prava na otkazni rok. 5. Zaposlenik može van redovnog radnog vremena i po prethodno pribavljenom pismenom odobrenju poslodavca raditi kod drugog pravnog ili fizičkog lica, samo ako takav rad nije zabranjen posebnim zakonom. <hr> <span id="III – PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI ZAPOSLENIKA"></span> == III – PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI ZAPOSLENIKA == === 1. Zaključivanje ugovora o radu === ==== a) Sadržaj ugovora o radu ==== === Član 12 === 1. Na osnovu odluke poslodavca iz člana 8. stava 6. ovoga zakona, između zaposlenika i poslodavca zaključuje se ugovor o radu. 2. Ugovor o radu zaključuje se u pismenoj formi. 3. Ugovor o radu sadrži, naročito, podatke o: a) nazivu i sjedištu poslodavca; b) imenu, prezimenu, prebivalištu, odnosno boravištu zaposlenika; c) trajanju ugovora o radu; d) danu početka rada; e) mjestu rada; f) radnom mjestu na kojem se zaposlenik zapošljava i kratak opis poslova; g) dužini i rasporedu radnog vremena; h) odmoru u toku radnog dana; i) plati, dodacima na platu, drugim naknadama, te periodima isplate; j) trajanju godišnjeg odmora; k) otkaznim rokovima kojih se moraju pridržavati zaposlenik i poslodavac; l) druge podatke, prava i obaveze u vezi sa radom i uslovima rada utvrđenim kolektivnim ugovorom. 4. Umjesto podataka, prava i obaveza iz stava 2. tačaka od g) do k) ovog člana, može se u ugovoru o radu naznačiti odgovarajući zakon, odluka Savjeta ministara, kolektivni ugovor, pravilnik ili akt kojim su uređena ta pitanja. 5. Prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa nastaju na dan, kada zaposlenik počne raditi na osnovu zaključenog ugovora o radu. === Član 13 === Ako se zaposlenik upućuje na rad u inostranstvo, prije njegovog odlaska u inostranstvo, sa zaposlenikom se mora postići pismena saglasnost u pogledu slijedećih uslova ugovora: a) trajanju rada u inostranstvu; b) valuti u kojoj će se isplaćivati plata i druga primanja u novcu i naturi na koja zaposlenik ima pravo za vrijeme boravka u inostranstvu; c) uslovima odlaska zaposlenika iz zemlje i povratka zaposlenika s rada iz inostranstva. ==== b) Podaci koji se od zaposlenika ne mogu tražiti ==== === Član 14 === 1. Prilikom zaključivanja ugovora o radu, poslodavac ne može tražiti od zaposlenika podatke koji nisu u neposrednoj vezi sa prirodom radnih aktivnosti koje zaposlenik obavlja. 2. Od žene koja se prijavila na raspisani javni oglas poslodavca, ili koja je već zaposlena kod poslodavca, zabranjeno je tražiti da uradi test za utvrđivanje trudnoće. === Član 15 === Lični podaci zaposlenika ne mogu se prikupljati, obrađivati, koristiti ili dostavljati trećim licima, osim ako je to određeno zakonom ili ako je to potrebno radi ostvarivanja prava i obaveza iz radnog odnosa. ==== c) Ugovor o radu na neodređeno i određeno vrijeme ==== === Član 16 === 1. Ugovor o radu može se zaključiti na neodređeno ili na određeno vrijeme. 2. Osim ako Zakonom nije drugačije regulisano, ugovor o radu zaključuje se na neodređeno vrijeme. 3. Za obavljanje vanrednih, privremenih ili povremenih poslova ili poslova čiji se obim privremeno i nepredviđeno povećao, a koji nisu trajnijeg karaktera, kao i radi zamjene duže vrijeme odsutnog zaposlenika, može se zaključiti ugovor o radu na određeno vrijeme dok traju potrebe za obavljanjem tih poslova, odnosno do povratka odsutnog zaposlenika, a najduže dvije godine. 4. Ako zaposlenik izričito ili prešutno obnovi ugovor o radu na određeno vrijeme sa istim poslodavcem, odnosno izričito ili prešutno zaključi sa istim poslodavcem uzastopne ugovore o radu na određeno vrijeme na period duži od dvije godine bez prekida, takav ugovor smatraće se ugovorom o radu na neodređeno vrijeme. 5. Izuzetno od odredaba stava 4. ovog člana radni odnos na određeno vrijeme na poslovima vezanim za mandat izabranog funkcionera ili nosioca izvršnih funkcija u institucijama Bosne i Hercegovine može se zasnivati na period duži od dvije godine, a najviše do isteka mandata izabranog nosioca izvršnih funkcija. === Član 17 === Prekidima ugovora o radu ne smatraju se prekidi rada nastali zbog: a) godišnjeg odmora; b) bolovanja; c) porodiljskog i roditeljskog dopusta; d) odsustva sa rada saglasno zakonu ili ugovoru o radu; e) perioda između otkaza ugovora o radu i dana povratka na radno mjesto na osnovu odluke Suda Bosne i Hercegovine ili drugog organa, saglasno ugovoru o radu i zakonu; f) plaćenog odsustva s posla uz saglasnost poslodavca; g) vremenskog perioda do pet dana između ugovora o radu s istim ili drugim poslodavcem. ==== d) Probni rad ==== === Član 18 === 1. Prilikom zaključivanja ugovora o radu može se ugovoriti probni rad. 2. Probni rad iz stava 1. ovog člana ne može trajati duže od šest mjeseci. 3. Ako zaposlenik ne zadovolji na probnom radu, poslodavac otkazuje zaposleniku ugovor o radu i prije isteka probnog roka na način utvrđen ovim zakonom, a otkazni rok je 15 dana. 4. Dok je na probnom radu, zaposlenik ima prava iz radnog odnosa, koja se odnose na poslove koje zaposlenik obavlja tokom probnog rada. === 2. Radno vrijeme === === Član 19 === 1. Prosječno radno vrijeme zaposlenika je 40 sati sedmično. 2. Zaposlenik može zaključiti ugovor o radu s punim radnim vremenom samo s jednim poslodavcem. === Član 20 === 1. Ugovor o radu može se zaključiti i za rad sa nepunim radnim vremenom. 2. Zaposlenik, koji je zaključio ugovor o radu sa nepunim radnim vremenom, može zaključiti više takvih ugovora i na taj način ostvariti puno radno vrijeme, ukoliko to ne šteti interesima poslodavca i ukoliko ne stvara sukob interesa, o čemu će poslodavac i zaposlenik zaključiti pismeni sporazum. 3. Zaposlenik, koji radi sa nepunim radnim vremenom, ostvaruje sva prava iz radnog odnosa kao zaposlenik sa punim radnim vremenom, osim prava koja zavise od dužine radnog vremena (plata, naknada i sl.), saglasno zakonu ili ugovoru o radu u kojem slučaju se takva prava zasnivaju na proporcionalnoj osnovi. === Član 21 === 1. U slučaju više sile (požar, potres, poplava i sl.), iznenadnog povećanja obima posla, kao i u drugim sličnim slučajevima neophodne potrebe, zaposlenik, na zahtjev poslodavca, obavezan je raditi duže od punog radnog vremena (prekovremeni rad), a najviše do 10 sati sedmično. 2. Ako prekovremeni rad zaposlenika traje duže od tri sedmice neprekidno ili više od 10 sedmica u toku kalendarske godine, o prekovremenom radu poslodavac pismeno obavještava Upravni inspektorat Ministarstva pravde Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Upravni inspektorat). 3. Zaposlenik može dobrovoljno raditi prekovremeno i to u trajanju od još najviše 10 sati sedmično. 4. Trudnica ne može raditi prekovremeno, a majka sa djetetom do tri godine života i samohrani roditelj do šest godina života djeteta može raditi prekovremeno, ako da pismenu izjavu o dobrovoljnom pristanku na takav rad. 5. Upravni inspektorat zabraniće prekovremeni rad uveden suprotno stavovima 1., 2., 3. i 4. ovog člana. === Član 22 === 1. Ako priroda posla to zahtijeva, puno radno vrijeme može se preraspodijeliti tako da tokom jednog perioda traje duže, a tokom drugog perioda kraće od punog radnog vremena, s tim da prosječno radno vrijeme ne može biti duže od 40 sati sedmično. 2. Ako je uvedena preraspodjela radnog vremena, prosječno radno vrijeme tokom kalendarske godine ne može biti duže od 40 sati sedmično. 3. Ako je uvedena preraspodjela radnog vremena, takvo radno vrijeme ne smatra se prekovremenim radom. 4. Rad u vremenu između 22,00 časa naveče i 6,00 časova sljedećeg dana smatra se noćnim radom. === 3. Odmori i odsustva === ==== a) Odmori ==== === Član 23 === 1. Zaposlenik, koji radi puno radno vrijeme, ima pravo na odmor u toku radnog dana u trajanju od najmanje 30 minuta. 2. Odmor u toku radnog dana navešće se u ugovoru o radu, koji ne može biti na početku ni na kraju radnog dana. 3. Dnevni odmor između dva uzastopna radna dana iznosi najmanje 12 sati. === Član 24 === Zaposlenik ima pravo na sedmični odmor u trajanju od najmanje 24 časa neprekidno, a ako je neophodno da radi na dan svog sedmičnog odmora kao i u slučaju preraspodjele iz člana 22. ovog zakona, obezbjeđuje mu se jedan slobodan dan u periodu određenom prema dogovoru poslodavca i zaposlenika. === Član 25 === 1. U svakoj kalendarskoj godini zaposlenik ima pravo na plaćeni godišnji odmor u trajanju od najmanje 20 radnih dana, a najduže 30 radnih dana. 2. Aktom ili odlukom poslodavca utvrdiće se kriterijumi trajanja godišnjeg odmora dužeg od 20 radnih dana. === Član 26 === 1. Zaposlenik, koji se prvi put zaposli ili koji ima prekid rada između dva radna odnosa duži od pet dana, stiče pravo na godišnji odmor nakon šest mjeseci neprekidnog rada. 2. Ako zaposlenik nije stekao pravo iz stava 1. ovog člana, ima pravo na najmanje jedan dan godišnjeg odmora za svaki navršeni mjesec dana rada, saglasno ovom zakonu i ugovoru o radu. 3. Odsustvo sa rada zbog privremene nesposobnosti za rad, porodiljskog i roditeljskog dopusta, vojne vježbe i drugog odsustva koje nije uslovljeno voljom zaposlenika, ne smatra se prekidom rada iz stava 1. ovog člana. === Član 27 === 1. U godišnji odmor ne uračunava se vrijeme privremene nesposobnosti za rad, vrijeme praznika u koje se ne radi, kao i drugo vrijeme odsustvovanja s rada koje se zaposleniku priznaje u staž osiguranja. 2. Ako je rad organizovan u manje od šest radnih dana u sedmici, pri utvrđivanju trajanja godišnjeg odmora smatra se da je radno vrijeme raspoređeno na pet radnih dana, ako zakonom ili ugovorom o radu nije drugačije uređeno. === Član 28 === 1. Godišnji odmor može se koristiti u jednom ili dva dijela. 2. Ako zaposlenik koristi godišnji odmor u dva dijela, prvi dio koristi bez prekida u trajanju od najmanje 10 radnih dana u toku kalendarske godine, a drugi dio najkasnije do 30. juna naredne godine. 3. Zaposlenik pismeno obavještava poslodavca o vremenu kada želi koristiti godišnji odmor, najmanje 30 dana prije korištenja godišnjeg odmora. 4. Poslodavac odobrava korištenje odmora, izdavanjem rješenja o godišnjem odmoru. 5. Vremenske periode korištenja godišnjeg odmora odobrava poslodavac. 6. Zaposlenik ima pravo da koristi jedan dan godišnjeg odmora kad god on to želi, uz obavezu da o tome obavijesti poslodavca najmanje tri dana prije njegovog korištenja. === Član 29 === 1. Zaposlenik se ne može odreći prava na godišnji odmor, niti mu se može uskratiti pravo na godišnji odmor, a ne može mu se izvršiti ni isplata naknade umjesto neiskorištenog godišnjeg odmora. 2. Sva pitanja koja se odnose na uslove, kriterijume i način korišćenja godišnjeg odmora, a koja nisu propisana ovim ili drugim zakonom, propisaće se odlukom Savjeta ministara za budžetske korisnike, odnosno odlukom poslodavca za ostale zaposlenike. ==== b) Odsustva sa rada ==== === Član 30 === 1. Zaposlenik ima pravo na odsustvo sa rada uz naknadu plate do sedam radnih dana u jednoj kalendarskoj godini - plaćeno odsustvo u slučaju: stupanja u brak, porođaja supruge i teže bolesti ili smrti člana užeg domaćinstva i zadovoljavanja vjerskih, odnosno tradicionalnih potreba ili drugih slučajeva utvrđenih aktom poslodavca. O zahtjevu za plaćeno odsustvo odlučuje poslodavac na pismeni zahtjev zaposlenika. 2. Članom užeg domaćinstva, u smislu stava 1. ovog člana, smatra se: bračni i vanbračni supružnik, dijete (bračno, vanbračno, usvojeno, pastorče i dijete bez roditelja uzeto na izdržavanje), otac, majka, očuh, maćeha, usvojilac, djed i baka (po ocu i majci), brat i sestra. 3. Izuzetno, poslodavac je dužan da omogući zaposleniku odsustvo do šest radnih dana u jednoj kalendarskoj godini, radi zadovoljavanja njegovih vjerskih, odnosno tradicijskih ili drugih potreba, s tim da se odsustvo od dva dana koristi uz naknadu plate - plaćeno odsustvo. 4. Ako zaposlenik ne iskoristi odsustvo iz stava 4. ovog člana, nema pravo u zamjenu da iskoristi neke druge dane kao i da traži novčanu naknadu za one dane koje nije iskoristio. === Član 31 === 1. Poslodavac može zaposleniku, na njegov zahtjev, odobriti odsustvo sa rada bez naknade plate - neplaćeno odsustvo, u slučajevima i u trajanju utvrđenom u aktu poslodavca. 2. Za vrijeme odsustva iz stava 1. ovog člana, prava i obaveze zaposlenika, koji se stiču na radu i po osnovu rada, miruju. === 4. Zaštita zaposlenika === === Član 32 === 1. Poslodavac je dužan da omogući zaposleniku da se upozna sa propisima o radnim odnosima i propisima iz oblasti zaštite na radu u roku od 30 dana od dana stupanja zaposlenika na rad. 2. Poslodavac je dužan da osposobi zaposlenika za rad na način koji obezbjeđuje zaštitu života i zdravlja zaposlenika, te sprečava nastanak nesreće. 3. Poslodavac je dužan da obezbijedi potrebne uslove za zaštitu na radu kojima se obezbjeđuje zaštita života i zdravlje zaposlenika, kao i svakog drugog lica sa kojim dođe u dodir u toku trajanja ugovora, saglasno zakonu. 4. Poslodavac može obezbijediti zaposleniku kolektivno osiguranje u skladu s opštim uslovima za osiguranje lica od posljedica nesretnog slučaja. Visinu premije utvrđuje Savjet ministara Bosne i Hercegovine za zaposlenike u institucijama Bosne i Hercegovine, odnosno poslodavac za ostale zaposlenike. === Član 33 === Zaposlenik ima pravo da odbije da radi na svom radnom mjestu ili obavlja svoje uobičajene dužnosti ako mu neposredno prijeti opasnost po život i zdravlje zbog toga što nisu sprovedene propisane mjere zaštite na radu i o tome je dužan odmah obavijestiti Upravni inspektorat i poslodavca. U tom slučaju, poslodavac može zaposlenika da rasporedi na druge poslove, dok se ne potvrdi da su mjere zaštite na radu na zadovoljavajućem standardu. ==== a) Zaštita žene i materinstva ==== === Član 34 === Poslodavac ne može odbiti da zaposli ženu zbog njene trudnoće ili joj zbog toga stanja otkazati ugovor o radu, ili je, osim u slučajevima iz člana 36. stav 1. ovog zakona, rasporediti na druge poslove. === Član 35 === 1. Žena za vrijeme trudnoće, odnosno dojenja djeteta, može biti raspoređena na druge poslove ako je to u interesu njenog zdravstvenog stanja koje je utvrdio ovlašteni ljekar. 2. Ako poslodavac nije u mogućnosti da obezbijedi raspoređivanje žene, u smislu stava 1. ovog člana, žena ima pravo na odsustvo sa rada uz naknadu plate. 3. Privremeni raspored iz stava 1. ovog člana ne može da ima za posljedicu smanjenje plate žene. 4. Ženu iz stava 1. ovog člana poslodavac može da premjesti u drugo mjesto rada, samo uz njen pismeni pristanak. === Član 36 === 1. Za vrijeme trudnoće, porođaja i njege djeteta, žena ima pravo na porođajno odsustvo od dvanaest mjeseci neprekidno. 2. Na osnovu nalaza ovlaštenog ljekara, žena može da otpočne porođajno odsustvo 28 dana prije porođaja. 3. Žena može koristiti kraće porođajno odsustvo, ali ne kraće od 42 dana poslije porođaja. === Član 37 === 1. Roditelji djeteta mogu se sporazumjeti da odsustvo ili dio odsustva iz člana 36. stav 1. ovog zakona, nakon isteka 60 dana od dana rođenja djeteta, umjesto majke, nastavi da koristi otac djeteta. 2. Otac djeteta može da koristi neiskorišćeno pravo žene iz člana 36. stav 1. ovog zakona u slučaju: smrti majke djeteta, ako majka napusti dijete ili ako je iz opravdanih razloga spriječena da koristi to pravo. === Član 38 === 1. Nakon isteka porođajnog odsustva, žena sa djetetom najmanje do jedne godine života ima pravo da radi polovinu punog radnog vremena, a za blizance, treće i svako sljedeće dijete ima pravo da radi polovinu punog radnog vremena do navršene dvije godine života djeteta. 2. Pravo iz stava 1. ovog člana može koristiti i zaposlenik - otac djeteta, ako žena za to vrijeme radi u punom radnom vremenu ili lice koje se brine o djetetu u slučaju smrti oba roditelja, ukoliko roditelji napuste dijete ili ako nisu u stanju da se brinu o djetetu. 3. Žena sa djetetom ili zaposlenik - otac djeteta imaju pravo da rade polovinu punog radnog vremena dok dijete ne navrši tri godine ako mu je, prema nalazu ovlašćenog doktora medicine, potrebna pojačana njega. === Član 39 === 1. Žena, koja nakon korištenja porođajnog odsustva radi puno radno vrijeme, ima pravo da odsustvuje sa posla jednom dnevno u trajanju od jednoga časa radi dojenja djeteta, na osnovu nalaza ovlaštenog ljekara. 2. Pravo iz stava 1. ovog člana žena može da koristi do navršene jedne godine života djeteta. 3. Vrijeme odsustva iz stava 1. ovog člana računa se u puno radno vrijeme. === Član 40 === Ako žena rodi mrtvo dijete ili ako dijete umre prije isteka porođajnog odsustva, ima pravo da produži porođajno odsustvo za onoliko vremena koliko je, prema nalazu ovlaštenog ljekara, potrebno da se oporavi od porođaja i psihičkog stanja prouzrokovanog gubitkom djeteta, a najmanje 45 dana od porođaja, odnosno od smrti djeteta, za koje vrijeme joj pripadaju sva prava po osnovu porođajnog odsustva. === Član 41 === 1. Po isteku porođajnog dopusta iz člana 36. stava 1. ovoga zakona, jedan od roditelja može da odsustvuje s rada do tri godine života djeteta, ako je to predviđeno aktom poslodavca. 2. Za vrijeme odsustvovanja sa rada, u smislu stava 1. ovog člana, prava i obaveze iz radnog odnosa zaposlenika miruju. === Član 42 === 1. Za vrijeme korištenja porođajnog i roditeljskog odsustva, zaposlenik ima pravo na naknadu na ime porodiljskog i roditeljskog odsustva, u skladu sa važećim zakonom. 2. Za vrijeme rada sa polovinom punog radnog vremena iz člana 38. ovog zakona, zaposlenik ima pravo da primi naknadu plate za polovinu punog radnog vremena za koje ne radi, saglasno zakonu. === Član 43 === 1. Jedan od roditelja djeteta sa težim smetnjama u razvoju (teže hendikepiranog djeteta) ima pravo da radi polovinu punog radnog vremena, u slučaju da se radi o samohranom roditelju ili ako su oba roditelja zaposlena, pod uslovom da dijete nije smješteno u instituciju socijalno-zdravstvenog zbrinjavanja, na osnovu nalaza nadležne zdravstvene institucije. 2. Roditelju, koji koristi pravo iz stava 1. ovog člana, pripada pravo na naknadu plate, saglasno zakonu. 3. Roditelju, koji koristi pravo iz stava 1. ovog člana, ne može se narediti da radi noću, prekovremeno i ne može mu se promijeniti mjesto rada, ako za to nije dao svoj pismeni pristanak. ==== b) Zaštita zaposlenika privremeno ili trajno nesposobnog za rad ==== === Član 44 === Zaposleniku koji je pretrpio povredu na radu ili koji je obolio od profesionalne bolesti, za vrijeme dok je privremeno nesposoban za rad, poslodavac ne može otkazati ugovor o radu bez obzira da li ima zaključen ugovor o radu na određeno ili neodređeno vrijeme. === Član 45 === 1. Povreda na radu, bolest ili profesionalna bolest ne može štetno uticati na ostvarivanje prava zaposlenika iz radnog odnosa. 2. Zaposlenik je dužan da u roku tri dana od dana nastupanja nesposobnosti za rad, pismeno ili usmeno telefonom obavijesti poslodavca o privremenoj nesposobnosti za rad, u skladu s ugovorom o radu. 3. Zaposlenik koji je privremeno bio nesposoban za rad zbog povrede ili povrede na radu, bolesti ili profesionalne bolesti, a za koga nakon liječenja i oporavka nadležna zdravstvena institucija za odlučivanje o pravima iz zdravstvenog i penzijsko-invalidskog osiguranja aktom utvrdi da je sposoban za rad, ima pravo da se vrati na poslove na kojima je radio prije nastupanja privremene nesposobnosti za rad ili na druge odgovarajuće poslove. 4. U slučaju teže bolesti, umjesto zaposlenika, pismeno obavještenje iz stava 3. ovog člana poslodavcu mogu dostaviti članovi uže porodice ili druga lica s kojima živi u porodičnom domaćinstvu. 5. Ako zaposlenik živi sam, dužan je dostaviti pismeno obavještenje u roku tri dana nakon prestanka razloga zbog kojih nije mogao dostaviti potvrdu. 6. Ako poslodavac posumnja u opravdanost razloga za odsustvovanje s rada, u smislu odredaba ovog člana, može podnijeti zahtjev nadležnom organu radi utvrđivanja radne i zdravstvene sposobnosti zaposlenika, u skladu sa zakonom. === Član 46 === 1. Ako nadležna zdravstvena institucija za odlučivanje o pravima iz zdravstvenog i penzijsko-invalidskog osiguranja ocijeni da kod zaposlenika postoji smanjena radna sposobnost ili neposredna opasnost od nastanka invalidnosti, poslodavac mu je dužan u pismenoj formi ponuditi druge poslove za koje je zaposlenik sposoban. 2. Dodatno i sveobuhvatno će se razmotriti mogućnosti zaposlenika, koji je pretrpio povredu na radu ili obolio od profesionalne bolesti, u pogledu odgovorajućih oblika obrazovanja, obuke i programa usavršavanja, koji bi mu omogućili reintegraciju njegove radne sposobnosti. 3. Ako poslodavac nema mogućnosti da zaposlenika iz stavova 1. i 2. ovog člana rasporedi na drugi odgovarajući posao, poslodavac ga proglašava licem za čijim je radom prestala potreba, odnosno licem koje se stavlja na raspolaganje u skladu s odredbama članova 87. i 88. ovog zakona. === Član 47 === Poslodavac može, samo uz prethodnu saglasnost Upravnog inspektorata, otkazati ugovor o radu zaposleniku kod kojega postoji smanjena radna sposobnost zbog povrede na radu, invalidnosti ili profesionalne bolesti ili koji je izložen neposrednoj opasnosti od nastanka invalidnosti ili profesionalne bolesti. === 5. Plate i naknade === ==== a) Plate ==== === Član 48 === 1. Zaposlenik ima pravo na platu radnog mjesta na koje je raspoređen u skladu s ugovorom o radu, koja zavisi od složenosti poslova koje obavlja, stepena stručne spreme, odgovornosti za izvršenje poslova i drugih kriterijuma utvrđenih Zakonom o platama i naknadama u institucijama Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", br. 50/08 i 35/09) ili aktom poslodavca. 2. Za institucije koje ne primjenjuju Zakon o platama i naknadama u institucijama Bosne i Hercegovine, plate se određuju tako što se osnovica za obračun plate množi sa koeficijentom, te se ukupan iznos uvećava za 0,5% za svaku godinu započetog radnog staža, a najviše 20%. 3. Plate zaposlenika, koji su budžetski korisnici, uređuju se Zakonom o platama i naknadama u institucijama Bosne i Hercegovine, a plate ostalih zaposlenika određuju se aktom poslodavca, ako zakonom nije drugačije određeno. 4. Zaposlenici imaju pravo na dodatak na osnovnu platu za: a) uvećanje na osnovu radnog staža, i to kao dodatak od 0,50% na osnovnu platu za svaku započetu godinu efektivnog staža, a najviše do 20% od osnovne plate; b) posebne uslove radnog mjesta, što se utvrđuje posebnim aktom poslodavca. 5. Zaposlenici imaju pravo na novčanu nagradu - stimulaciju, koja se može isplaćivati zaposleniku u institucijama Bosne i Hercegovine za izvanredne rezultate rada, u skladu sa Zakonom o platama i naknadama u institucijama Bosne i Hercegovine, a za ostale zaposlenike u skladu s aktom poslodavca. 6. Visinu dodatka na osnovnu platu iz stava 4. ovoga člana za zaposlenike koji su budžetski korisnici uređuju se Zakonom o platama i naknadama u institucijama Bosne i Hercegovine, a za ostale zaposlenike određuje se aktom poslodavca, ako zakonom nije drugačije određeno. === Član 49 === 1. Zakonom, aktom poslodavca ili ugovorom o radu određuju se periodi isplate plate koji ne mogu biti duži od 30 dana. 2. Prilikom isplate plate, poslodavac je dužan zaposleniku uručiti pismeni obračun plate. 3. Pojedinačne isplate plate nisu javne. ==== b) Naknade ==== === Član 50 === 1. Zaposlenik ima pravo na naknadu plate za period u kojem ne radi zbog opravdanih slučajeva predviđenih zakonom i aktom poslodavca. 2. Visina naknade i period iz stava 1. ovog člana za koji se naknada isplaćuje na teret poslodavca, utvrđuje se aktom Savjeta ministara, zakonom, aktom poslodavca ili ugovorom o radu. 3. Zaposlenik ima pravo na naknadu plate za vrijeme prekida rada do kojeg je došlo zbog okolnosti za koje zaposlenik nije kriv. 4. Zaposlenik ima pravo na naknadu za: a) troškove prevoza na posao i sa posla; b) prehranu za vrijeme rada; c) regres za godišnji odmor; d) slučaj teške povrede na radu zaposlenika, teške bolesti i invalidnosti zaposlenika ili člana njegove uže porodice i smrti člana uže porodice zaposlenika; e) troškove dodatnog stručnog obrazovanja i usavršavanja za obavljanje radnih zadataka na odgovarajućem standardu; f) jubilarne nagrade; g) otpremninu pri odlasku u penziju; h) slučaj stavljanja na raspolaganje; i) godišnji odmor i plaćeno odsustvo; j) privremena nesposobnost za rad zbog bolesti do 42 dana; k) porodiljsko i roditeljsko odsustvo; l) prekovremeni rad, rad tokom neradnih dana, noćni rad i rad u danima državnih praznika; m) pravo na troškove smještaja, naknadu za odvojeni život i naknadu za privremeno raspoređivanje; n) obavljanje poslova drugog radnog mjesta zaposlenika. 5. Zaposlenik ima pravo na naknadu troškova u vezi sa službenim putovanjem, kao što su: dnevnice, troškovi prevoza, i slično. 6. Visina naknade iz st. 3., 4. i 5. ovoga člana utvrđuje se aktom Savjeta ministara, aktom poslodavca ili ugovorom o radu. === Član 51 === Poslodavac ne može, bez saglasnosti zaposlenika ili konačne odluke nadležnog suda, svoje potraživanje prema njemu naplatiti uskraćivanjem isplate plate ili nekog njenog dijela, uskraćivanjem isplate naknade plate ili dijela naknade plate zaposlenika. === Član 52 === Najviše polovina plate ili naknade plate zaposlenika može se prisilno obustaviti radi ispunjenja obaveze sudski naređenog izdržavanja, a za ostale obaveze može se prisilno obustaviti najviše jedna trećina plate zaposlenika. === 6. Obrazovanje, osposobljavanje i usavršavanje za rad === === Član 53 === 1. Poslodavac može, saglasno potrebama rada, omogućiti zaposleniku obrazovanje, osposobljavanje i usavršavanje za rad. 2. Zaposlenik je obavezan, saglasno svojim sposobnostima i potrebama rada, obrazovati se, osposobljavati i usavršavati za rad, na način kako to poslodavac smatra neophodnim za obavljanje njegovih zadataka na zadovoljavajućem standardu. 3. Poslodavac je obavezan, prilikom promjena ili uvođenja novog načina ili organizovanja rada, omogućiti zaposleniku obrazovanje, osposobljavanje ili usavršavanje za rad koje smatra neophodnim za obavljanje njegovih zadataka na zadovoljavajućem standardu. 4. Način stručnog obrazovanja, osposobljavanja i usavršavanja za rad zaposlenika, vrijeme trajanja, naknada, obaveze zaposlenika kao i ostala pitanja, utvrđuju se aktom poslodavca. === Član 53a === 1. Rad zaposlenika podliježe radnom ocjenjivanju svake godine i obavezno se vrši u januaru za prethodnu kalendarsku godinu, s tim da se ne ocjenjuju zaposlenici koji su u kalendarskoj godini radili manje od šest mjeseci. 2. Ocjena rada zasniva se na rezultatima rada koje zaposlenik postigne u realizaciji poslova predviđenih opisom radnog mjesta na kojem se nalazi i ciljevima koje je za određeni vremenski period utvrdio poslodavac. 3. U slučaju da zaposlenik nije radio zbog opravdanog slučaja predviđenog zakonom ili aktom poslodavca, te zbog toga ne može biti ocijenjen u skladu sa stavom 1. ovog člana, u obzir će se uzeti rezultati rada zaposlenika koje je ostvario u periodu od šest mjeseci prije njegovog odlaska na opravdano odsustvo s posla. Odredbe ovog stava ne mogu se primijeniti na štetu zaposlenika koji je opravdano odsustvovao s posla. 4. Ocjena rada može biti: "ne zadovoljava", "zadovoljava", "uspješan" i "naročito uspješan". 5. Ocjena "ne zadovoljava" mora biti posebno obrazložena. === Član 53b === 1. Ocjenu rada rješenjem utvrđuje poslodavac na predlog neposredno nadređenog šefa jedinice, a ako jedinica ne postoji, ocjenu rada poslodavac daje samostalno. Ocjena rada utvrđuje se prema rezultatima rada koje je zaposlenik postigao u toku godine na blagovremenom, pravilnom, zakonitom i stručnom obavljanju svih poslova u okviru svog radnog mjesta. 2. Primjerak rješenja o ocjeni rada ulaže se u lični dosije zaposlenika, a drugi primjerak dostavlja se zaposleniku. === Član 53c === Zaposleniku čiji je rad u posljednje dvije uzastopne godine ocijenjen ocjenom "ne zadovoljava" prestaje radni odnos kod poslodavca, o čemu se donosi rješenje. To rješenje donosi se uz prethodno pribavljeno mišljenje sindikata. === 7. Pripravnici === === Član 54 === 1. S licem određenog stepena školske spreme, odnosno nivoa obrazovanja i zanimanja, koje prvi put zasniva radni odnos, poslodavac može zaključiti ugovor o radu na određeno vrijeme u svojstvu pripravnika u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom, podzakonskim aktom koji donosi Savjet ministara za prijem pripravnika visoke školske spreme i planom poslodavca za ostale zaposlene. 2. Prava, obaveze i odgovornosti koje se odnose na zaposlenog, propisane odredbama ovog zakona, odnose se i na pripravnika a utvrđuju se ugovorom o radu između poslodavca i pripravnika. 3. Ugovor o radu sa pripravnikom zaključuje se na određeno vrijeme, i to sa pripravnikom visoke i više školske spreme na jednu godinu, a sa pripravnikom srednje školske spreme na šest mjeseci. === 8. Volonterski rad === === Član 55 === 1. Ako je stručni ispit ili radno iskustvo utvrđeno zakonom ili Pravilnikom o radnim odnosima, ili drugim pravilnikom, uslov za obavljanje poslova određenog zanimanja, poslodavac može lice koje završi školovanje za takvo zanimanje primiti na stručno osposobljavanje za samostalan rad, bez zasnivanja radnog odnosa (volonterski rad). 2. Period volonterskog rada iz stava 1. ovog člana računa se u pripravnički staž i u radno iskustvo kao uslov za rad na određenim poslovima. 3. Volonterski rad iz stava 1. ovog člana može trajati najduže godinu dana. 4. Ugovor o volonterskom radu zaključuje se u pismenoj formi i jedna kopija dostavlja se nadležnoj službi za zapošljavanje u roku od pet dana od njegovog zaključivanja radi evidencije i kontrole. 5. Način i trajanje volonterskog rada te druga prava volontera uređuju se zakonom i ugovorom o volonterskom radu. 6. Licu, za vrijeme obavljanja volonterskog rada, obezbjeđuje se odmor tokom rada pod istim uslovima kao i za zaposlenika u radnom odnosu i prava po osnovu naknade osiguranja za slučaj povrede na radu i profesionalne bolesti, saglasno propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju. === 9. Stručni ispit === === Član 56 === 1. Zaposlenik koji ima visoku, višu ili srednju stručnu spremu, odnosno univerzitetsku diplomu i druge obrazovne ili akademske kvalifikacije u skladu s bolonjskim sistemom studiranja, što se utvrđuje propisom kojim se regulišu poslovi osnovnih djelatnosti i pomoćno-tehnički poslovi te uslovi za njihovo obavljanje u institucijama Bosne i Hercegovine, podliježe obavezi polaganja stručnog ispita. 2. Zaposlenik iz stava 1. ovog člana stručni upravni ispit polaže pred Komisijom za polaganje stručnog upravnog ispita, koju imenuje ministar pravde Bosne i Hercegovine. 3. Stručni upravni ispit sastoji se iz provjere znanja iz oblasti koje su potrebne za obavljanje poslova iz nadležnosti organa uprave. 4. Zaposlenik koji u vrijeme prijema u radni odnos nema položen stručni, odnosno stručni upravni ispit, dužan je da taj ispit položi najkasnije u roku od šest mjeseci od dana prijema u radni odnos u organ državne službe. 5. Zaposleniku koji ne položi stručni, odnosno stručni upravni ispit u roku iz stava 4. ovog člana, prestaje radni odnos u instituciji, o čemu se donosi rješenje. 6. Izuzetno, ako zaposlenik iz stava 4. ovog člana iz opravdanih razloga nije mogao izaći na polaganje stručnog, odnosno stručnog upravnog ispita, u predviđenom roku, može mu se na njegov zahtjev produžiti rok za polaganje stručnog, odnosno stručnog upravnog ispita do tri mjeseca, o čemu rukovodilac institucije donosi posebno rješenje. 7. Uslovi i način polaganja stručnog, odnosno stručnog upravnog ispita pripravnika i zaposlenika na nivou Bosne i Hercegovine utvrđuju se odlukom Savjeta ministara Bosne i Hercegovine, na predlog Ministarstva pravde Bosne i Hercegovine. 8. Kada je riječ o poslodavcima koji nisu budžetski korisnici, aktom poslodavca utvrđuju se radna mjesta na kojim zaposlenici moraju imati stručni, odnosno stručni upravni ispit, te uslovi i način polaganja stručnog, odnosno stručnog upravnog ispita. === 10. Izumi i tehnička unapređenja zaposlenika === === Član 57 === 1. Zaposlenik je dužan da obavijesti poslodavca o izumu, odnosno tehničkom unapređenju ili drugom otkriću, koje je ostvario na radu ili u vezi sa radom, i ponudi mu da to otkupi u skladu sa pravom prečeg otkupa osim ako ugovorom o radu nije drugačije određeno. 2. Ako poslodavac ne ponudi otkup izuma u roku od 60 dana ili ako ne da izjavu da nema interesa za izum, zaposlenik može slobodno raspolagati sa izumom uz uslov da izum čuva kao poslovnu tajnu u tom periodu i tokom pregovora sa poslodavcem. === 11. Zabrana takmičenja zaposlenika sa poslodavcem === === Član 58 === 1. Poslodavac i zaposlenik mogu zaključiti ugovor kojim se zaposlenik obavezuje da ne može, bez odobrenja poslodavca, za svoj ili tuđi račun sklapati poslove iz djelatnosti koju obavlja poslodavac. 2. Poslodavac i zaposlenik mogu ugovoriti da se određeno vrijeme, nakon prestanka ugovora o radu, a najduže dvije godine od dana prestanka tog ugovora, zaposlenik ne može zaposliti kod drugog lica koje je u tržišnoj utakmici sa poslodavcem i da ne može, za svoj ili za račun trećeg lica, sklapati poslove kojima se takmiči sa poslodavcem. 3. Ugovor iz stava 1. ovog člana može biti sastavni dio ugovora o radu. === Član 59 === 1. Ugovorena zabrana takmičenja obavezuje zaposlenika samo ako je ugovorom poslodavac preuzeo obavezu da će zaposleniku za vrijeme trajanja zabrane isplaćivati naknadu najmanje u iznosu polovine prosječne plate isplaćene zaposleniku u periodu od tri mjeseca prije prestanka ugovora o radu. 2. Naknadu iz stava 1. ovog člana poslodavac je dužan isplatiti zaposleniku krajem svakog kalendarskog mjeseca. 3. Visina naknade iz stava 1. ovog člana usklađuje se na način i pod uslovima utvrđenim zakonom ili ugovorom o radu. === 12. Disciplinska odgovornost === ==== a) Povrede službene dužnosti ==== === Član 60 === 1. Zaposlenik će disciplinski odgovarati za povredu jedne ili više službenih dužnosti propisanih ovim zakonom, kada je povreda rezultat njegove vlastite krivice. 2. Povrede službenih dužnosti mogu da budu teže i lakše. 3. Teže povrede službenih dužnosti su: a) vršenje radnje koja je definisana kao krivično djelo protiv službene dužnosti, ili drugo krivično djelo, odnosno prekršaj, kojim se nanosi šteta ugledu poslodavca, što čini zaposlenika nepodobnim za rad kod poslodavca; b) odavanje državne, vojne i službene tajne, odnosno povreda propisa o čuvanju tih tajni; c) zloupotreba ili prekoračenje službenih ovlaštenja; d) neizvršavanje ili nesavjesno i nemarno vršenje povjerenih poslova; e) bavljenje djelatnostima kojima se onemogućava ili otežava građanima ili drugim licima da ostvaruju svoja prava kod poslodavca; f) bavljenje djelatnostima ili radom koji je direktno ili indirektno u suprotnosti sa interesima poslodavca; g) prouzrokovanje poslodavcu veće materijalne štete na imovini ili aktivi namjerno ili iz krajnje nepažnje; h) neopravdan izostanak s posla više od dva dana u mjesecu; i) kršenje pravila radne discipline; j) neblagovremeno i neuredno izvršavanje povjerenih poslova; k) neprimjereno ponašanje prema građanima, saradnicima i drugim licima u vršenju službene dužnosti; l) svaka druga povreda koja se posebnim zakonom utvrdi kao teža povreda. 4. Pravilnikom o disciplinskoj i materijalnoj odgovornosti zaposlenika (u daljem tekstu: Pravilnik o disciplinskoj odgovornosti) utvrđuju se lakše povrede službene dužnosti. 5. Odgovornost za izvršenje krivičnog djela, odnosno prekršaja, ne isključuje disciplinsku i materijalnu odgovornost zaposlenika, pod uslovom da takvo djelo istovremeno predstavlja i povredu službene dužnosti. 6. Pravilnik iz stava 4. ovog člana donosi Savjet ministara za budžetske korisnike, a poslodavac za ostale zaposlenike. ==== b) Disciplinski postupak ==== === Član 61 === 1. Svaki zaposlenik može poslodavcu podnijeti disciplinsku prijavu, protiv bilo kojeg zaposlenika, kako bi inicirao disciplinski postupak. Prijava mora biti potpisna, obrazložena i, po mogućnosti, potkrijepljena dokazima. 2. Na osnovu podnesene prijave, poslodavac ili lice koje on odredi odlučuje o pokretanju disciplinskog postupka protiv zaposlenika. 3. Pokretanje disciplinskog postupka za lakšu povredu službene dužnosti zastarijeva za šest mjeseci od dana činjenja, odnosno saznanja za povredu i učinioca, a za težu povredu službene dužnosti za 12 mjeseci od dana činjenja, odnosno saznanja za povredu, odnosno učinioca. 4. Prvostepenu disciplinsku komisiju imenuje poslodavac, na određeni period, koji ne može biti duži od četiri godine, a ona se sastoji od predsjednika i dva člana i isto toliko zamjenika. Poslodavac ne može biti u disciplinskoj komisiji. 5. Prvostepena disciplinska komisija sprovodi disciplinski postupak na način i u skladu sa postupkom regulisanim Pravilnikom o disciplinskoj odgovornosti iz člana 60. stava 4. ovoga zakona. Komisija izriče disciplinske kazne propisane Pravilnikom o disciplinskoj odgovornosti. 6. Svi disciplinski postupci moraju biti pravični i transparentni. U toku cijelog disciplinskog postupka, zaposlenik ima prava koja su mu zagarantovana podzakonskim aktom iz člana 60. stava 4. ovog zakona, a naročito pravo: a) da bude blagovremeno obaviješten o navodima o povredi službene dužnosti, te dokazima koji to potkrepljuju kao i pravo na pismeni odgovor ili usmenu izjavu koja će se onda pismeno evidentirati; b) na pravično i javno saslušanje u razumnom roku pred tijelima koja se uspostavljaju ovim zakonom. Javnost može biti isključena iz cijelog ili dijela saslušanja u interesu morala, javnog reda ili nacionalne sigurnosti u demokratskom društvu, kada su u pitanju interesi maloljetnika ili ako to zahtijeva zaštita privatnog života stranaka, ili javnost može biti isključena do neophodne mjere u posebnim okolnostima kada bi javno saslušanje smetalo interesima pravde prema mišljenju tijela utvrđenih ovim zakonom; c) na privilegiju protiv samoinkriminisanja i pojavljivanja na svakom saslušanju i pravo odbrane protiv optužbi preko pravnog zastupnika po svom izboru; d) na javno izricanje odluke; e) na žalbu protiv svake štetne odluke disciplinske komisije ustanovljene prema ovom zakonu. ==== c) Disciplinske mjere i disciplinske kazne ==== === Član 62 === 1. Za učinjene povrede službene dužnosti iz člana 60. ovog zakona zaposleniku se mogu izreći sljedeće disciplinske mjere i disciplinske kazne, i to: a) za lakše povrede službene dužnosti izriču se disciplinske mjere: - opomena i - javna opomena; b) za teže povrede službene dužnosti izriču se disciplinske kazne: - suspenzija sa radnog mjesta i obustava isplate plate u periodu od najmanje dva do najviše 30 dana; - novčana kazna do 30% od osnovne plate zaposlenika na period do šest mjeseci; - suspenzija prava na povećanje plate u periodu najduže do dvije godine; - degradiranje na niže radno mjesto; - prestanak radnog odnosa. === Član 63 === 1. Zaposlenik, protiv kojeg je pokrenut disciplinski postupak zbog teže povrede službene dužnosti, može se suspendovati do konačnosti disciplinskog postupka, što u svakom konkretnom slučaju cijeni poslodavac. 2. Odluku o suspenziji donosi poslodavac. 3. Za vrijeme suspenzije zaposlenik ima pravo na 70% plate koju je ostvario u mjesecu koji je prethodio suspenziji. 4. Ako zaposleniku bude izrečena disciplinska kazna za lakšu povredu službene dužnosti, ili bude oslobođen, ima pravo na razliku do punog iznosa plaće iz stava 3. ovog člana. 5. Protiv odluke o suspenziji zaposlenik ima pravo žalbe drugostepenoj disciplinskoj komisiji u roku od 8 dana od dana prijema odluke. 6. Žalba uložena na odluku o suspenziji ne odgađa izvršenje odluke o suspenziji. === Član 64 === 1. Protiv odluke prvostepene disciplinske komisije zaposlenik i poslodavac imaju pravo da ulože žalbu drugostepenoj disciplinskoj komisiji u roku od osam dana od dana prijema odluke. 2. Drugostepenu disciplinsku komisiju imenuje poslodavac, a sastoji se od predsjednika i četiri člana i isto toliko zamjenika. Poslodavac ne može biti u drugostepenoj disciplinskoj komisiji. 3. Mandat komisije iz prethodnog stava ne može biti duži od četiri godine. 4. Drugostepena disciplinska komisija sprovodi postupak i donosi odluku u skladu s Pravilnikom o disciplinskoj odgovornosti. 5. Poslodavac izvršava konačne odluke disciplinske komisije. === Član 65 === 1. Svi pokrenuti disciplinski postupci obustavljaju se u slučaju ako je protiv zaposlenika pokrenut krivični postupak zbog istih razloga. 2. U slučaju da zaposlenik bude oslobođen optužbi, biće vraćen na svoje radno mjesto i njegov lični dosje ne smije sadržavati nikakvu informaciju o krivičnom postupku ili relevantnoj preventivnoj suspenziji. 3. U slučaju da optužbe budu odbačene protiv zaposlenika, poslodavac može pokrenuti disciplinski postupak zbog istih činjenica, u skladu sa članom 61. ovog zakona. === Član 66 === 1. Kad se pokrene postupak iz člana 65. ovog zakona, poslodavac zaposlenika odmah suspenduje sa dužnosti u slučaju ako je: a) pokrenut krivični postupak protiv zaposlenika za djelo učinjeno na dužnosti; b) zaposlenik u pritvoru. 2. Kada se pokrene postupak iz člana 65. ovog zakona, poslodavac može suspendovati zaposlenika sa dužnosti u slučaju, ako je: a) krivični postupak pokrenut protiv zaposlenika za djelo za koje je predviđena kazna zatvora u trajanju od najmanje pet godina; ili b) zaposlenik uhvaćen u činjenju krivičnog djela za koje je predviđena kazna zatvora u trajanju od najmanje pet godina. 3. U slučaju suspenzije, zaposlenik prima 60% plate, koju je ostvario u mjesecu koji je prethodio suspenziji. === 13. Naknada štete === === Član 67 === 1. Zaposlenik, koji na radu ili u vezi sa radom namjerno ili krajnom nepažnjom prouzrokuje štetu poslodavcu, dužan je da tu štetu nadoknadi. 2. Ako štetu prouzrokuje više zaposlenika, svaki zaposlenik odgovara za dio štete koju je prouzrokovao. 3. Ako se za svakog zaposlenika ne može utvrditi dio štete koju je on prouzrokovao, smatra se da su svi zaposlenici podjednako odgovorni i štetu naknađuju u jednakim dijelovima. 4. Ako je više zaposlenika prouzrokovalo štetu krivičnim djelom sa umišljajem, za štetu odgovaraju solidarno. === Član 68 === 1. Ako se naknada štete ne može utvrditi u tačnom iznosu ili bi utvrđivanje njenog iznosa prouzrokovalo nesrazmjerne troškove, Pravilnikom o disciplinskoj odgovornosti može se predvidjeti da se visina naknade štete utvrđuje u paušalnom iznosu, kao i način utvrđivanja paušalnog iznosa i organ koji tu visinu utvrđuje i druga pitanja u vezi sa ovom naknadom. 2. Ako je prouzrokovana šteta mnogo veća od utvrđenog paušalnog iznosa naknadne štete, poslodavac može zahtijevati naknadu u visini stvarno prouzrokovane štete. === Član 69 === Zaposlenik, koji na radu ili vezano za rad, namjerno ili iz krajnje nepažnje nanese štetu trećem licu i ako je štetu naknadio poslodavac, obavezan je naknaditi poslodavcu iznos naknade koji je isplaćen trećem licu. === Član 70 === 1. Visinu pričinjene štete, okolnosti pod kojim je ona nastala, namjeru ili krajnju nepažnju zaposlenika koji je pričinio štetu, kao i ostale okolnosti, utvrđuje prvostepena komisija za štete. 2. Prvostepenu komisiju za štete imenuje poslodavac na mandatni period ne duži od četiri godine, a ona se sastoji od predsjednika i dva člana i isto toliko zamjenika. 3. Protiv odluke prvostepene komisije za štete, zaposlenik i poslodavac imaju pravo da ulože žalbu drugostepenoj komisiji za štete. 4. Drugostepenu komisiju za štete imenuje poslodavac na mandatni period koji ne može biti duži od četiri godine, a sastoji se od predsjednika i četiri člana i isto toliko zamjenika. 5. Način i postupak rada prvostepene i drugostepene komisije za štete, donošenje odluke, izvršenje odluke, uslovi smanjenja ili oslobađanja zaposlenika od obaveze naknade prouzrokovane štete i ostalo, regulisaće se Pravilnikom o disciplinskoj odgovornosti. 6. Ako zaposlenik pretrpi štetu na radu ili u vezi sa radom, poslodavac je dužan zaposleniku naknaditi štetu po opštim propisima obligacionog prava. === 14. Prestanak ugovora o radu === ==== a) Način prestanka radnog odnosa ==== === Član 71 === 1. Radni odnos prestaje: a) po sili zakona: - kad zaposlenik navrši 65 godina života i najmanje 20 godina staža osiguranja ili 40 godina staža osiguranja, nezavisno od godina života - danom donošenja rješenja; - ako je na način propisan zakonom utvrđeno da je kod zaposlenika došlo do potpunog gubitka radne sposobnosti - danom dostavljanja pravosnažnog rješenja o utvrđivanju potpunog gubitka radne sposobnosti; - ako mu je po zakonu, odnosno pravosnažnoj odluci suda ili drugog nadležnog organa, zabranjeno da obavlja određene poslove, a ne može se rasporediti na druge poslove - danom dostavljanja pravosnažne odluke o zabrani obavljanja tih poslova; - ako zbog izdržavanja kazne zatvora zaposlenik odsustvuje sa rada duže od tri mjeseca - danom stupanja na izdržavanje kazne zatvora; - ako mu je izrečena mjera bezbjednosti, vaspitna ili zaštitna mjera u trajanju dužem od šest mjeseci te zbog toga mora biti odsutan sa rada - danom početka primjenjivanja izrečene mjere; - zbog stečaja ili likvidacije, odnosno u svim drugim slučajevima prestanka rada poslodavca u skladu sa zakonom - danom donošenja odluke o stečaju ili likvidaciji, odnosno prestanku rada; - smrću zaposlenika; - gubitkom državljanstva Bosne i Hercegovine - na dan pravosnažnosti rješenja o gubitku državljanstva; - sticanjem državljanstva druge države suprotno Ustavu Bosne i Hercegovine i njenim zakonima - na dan pravosnažnosti akta o sticanju tog državljanstva; - ako je konačnom odlukom disciplinske komisije izrečena mjera prestanka radnog odnosa - danom prijema konačne odluke disciplinske komisije; - odlukom Suda Bosne i Hercegovine koja ima za posljedicu prestanak radnog odnosa; b) sporazumom u pisanoj formi između zaposlenog i poslodavca; c) otkazom ugovora o radu od zaposlenika, uz otkazni rok koji ne može biti kraći od 15 dana prije dana koji je naveo kao dan prestanka radnog odnosa; d) istekom roka za koji je zasnovan radni odnos na određeno vrijeme, odnosno istekom ugovora o radu zaključenog na određeno vrijeme; e) ako se zaposleniku osigura jedno od prava po osnovu stavljanja zaposlenika na raspolaganje iz članova 87. i 88. ovog zakona te ako zaposlenik odbije jedno od prava koje mu poslodavac ponudi po osnovu stavljanja na raspolaganje; f) otkazom ugovora o radu od poslodavca, ako za to postoje opravdani razlozi koji se odnose na radnu sposobnost zaposlenika, njegovo ponašanje na radu i potrebe poslodavca, i to: - ako je zaposlenik neopravdano izostao sa posla pet radnih dana uzastopno, odnosno sedam radnih dana sa prekidima u roku šest mjeseci; - ako se zaposleni ne izjasni o ponudi ili odbije ponudu za zaključenje izmijenjenog ugovora o radu u smislu člana 81. ovog zakona; - ako zaposlenik ne pokaže odgovarajuće rezultate na probnom radu; - ako zaposlenik dobije dvije negativne ocjene o radu - na dan konačnog rješenja o prestanku ugovora o radu po tom osnovu; - ako se zaposlenik ne vrati na rad u roku 15 dana, u smislu člana 31. stava 1. ovog zakona; - ako je zaposleniku izrečena kaznena suspenzija, novčana kazna, suspenzija prava na povećanje plate ili kazna degradiranja na niže radno mjesto za povredu radnih obaveza uzastopno dva puta u toku jedne godine; - ako zaposlenik radi kod drugog poslodavca suprotno odredbama člana 11. stava 5. ovog zakona; - ako zaposlenik za svoj ili tuđi račun, bez saglasnosti poslodavca, ugovara poslove iz djelatnosti koje obavlja poslodavac (nelojalna konkurencija); - ako zaposlenik ne položi stručni, odnosno stručni upravni ispit, u utvrđenom roku; - ako zaposlenik ne zadovolji na probnom radu. 2. U slučajevima iz stava 1. tačke f) ovog člana poslodavac je dužan da prije otkaza ugovora o radu u pisanoj formi upozori zaposlenika na postojanje razloga za otkaz ugovora o radu i da ostavi rok najmanje pet radnih dana od dana dostavljanja upozorenja, radi dostavljanja izjašnjenja na navode upozorenja. 3. Odluku o otkazu ugovora o radu iz ovog člana donosi poslodavac u formi rješenja koje dostavlja zaposleniku u skladu sa zakonom. === Članovi 72–78 === (brisano) === Član 79 === 1. Otkazni rok ne može biti kraći od 15 dana u slučaju da zaposlenik otkazuje ugovor o radu, ni kraći od 30 dana u slučaju da poslodavac otkazuje ugovor o radu. 2. Otkazni rok počinje da teče od dana uručenja otkaza zaposleniku, odnosno poslodavcu. 3. Aktom poslodavca može se utvrditi duže trajanje otkaznog roka. 4. U slučaju da je zaposlenik zatečen u vršenju krivičnog djela, poslodavac mu može odmah otkazati ugovor o radu. === Član 80 === 1. Ako zaposlenik, na zahtjev poslodavca, prestane sa radom prije isteka propisanog otkaznog roka, poslodavac je obavezan da mu isplati naknadu plate i prizna sva ostala prava kao da je radio do isteka otkaznog roka. 2. Ako Sud Bosne i Hercegovine utvrdi da je otkaz nezakonit, može poslodavca obavezati da: a) vrati zaposlenika na posao, na njegov zahtjev, na poslove na kojima je radio ili druge odgovarajuće poslove i isplati mu naknadu plate u visini plate koju bi zaposlenik ostvario da je radio i nadoknadi mu štetu; ili b) isplati zaposleniku: naknadu plate u visini plate koju bi zaposlenik ostvario da je radio; naknadu na ime pretrpljene štete; otpremninu na koju zaposlenik ima pravo u skladu sa aktom poslodavca ili ugovorom o radu; druge naknade na koje zaposlenik ima pravo u skladu sa aktom poslodavca, ili ugovorom o radu. 2. Zaposlenik koji osporava otkazivanje ugovora o radu može tražiti da Sud Bosne i Hercegovine donese privremenu mjeru o njegovom vraćanju na rad, do okončanja sudskog spora. ==== d) Otkaz sa ponudom izmijenjenog ugovora o radu ==== === Član 81 === 1. Poslodavac i zaposlenik mogu ponuditi izmjenu ugovora o radu: a) radi raspoređivanja na drugo radno mjesto zbog potreba procesa rada i organizacije rada; b) radi raspoređivanja na drugo radno mjesto kod istog poslodavca, ako je djelatnost poslodavca takve prirode da se rad obavlja u mjestima izvan sjedišta poslodavca, odnosno njegovog organizacionog dijela; c) i u drugim slučajevima utvrđenim Pravilnikom o radu. 2. Ponuda iz stava 1. ovog člana dostavlja se u pisanoj formi i sadrži razlog za ponudu, rok u kojem druga strana treba da se izjasni o ponudi i pravne posljedice koje mogu nastati odbijanjem ponude. Ponuđena strana dužna je da se izjasni o ponudi za zaključivanje izmijenjenog ugovora o radu, koji ne može biti kraći od osam radnih dana od dana učinjene ponude. Smatra se da je ponuđena strana odbila ponudu, ako se ne izjasni u navedenom roku. Ako ponuđena strana prihvati ponudu, zaključuje se izmijenjeni ugovor o radu, koji čini sastavni dio ugovora o radu. 3. Odredbe ovog zakona koje se odnose na otkaz primjenjuju se i u slučaju kada poslodavac otkaže ugovor o radu i istovremeno ponudi zaposleniku zaključivanje ugovora o radu pod izmijenjenim uslovima. === 15. Prava, obaveze i zaštita prava iz radnog odnosa === ==== a) Odlučivanje o pravima i obavezama iz radnog odnosa ==== === Član 82 === 1. O pravima, obavezama i odgovornostima zaposlenika iz radnog odnosa na osnovu ovog, drugih zakona, kolektivnog ugovora i podzakonskih propisa odlučuje poslodavac, osim ako zakonom nije određeno drugačije. 2. O pravima, obavezama i odgovornostima iz stava 1. ovog člana odlučuje se rješenjem. 3. Na postupak donošenja rješenja iz stava 2. ovog člana na odgovarajući način primjenjuju se odredbe Zakona o upravnom postupku ("Službeni glasnik BiH", br. 29/02, 12/04, 88/07 i 93/09). ==== b) Zaštita prava iz radnog odnosa ==== === Član 83 === 1. Zaposlenik, koji smatra da mu je poslodavac povrijedio neko pravo iz radnog odnosa, može zahtijevati od poslodavca ostvarivanje tog prava. 2. Poslodavac je obavezan riješiti zahtjev pismeno, u roku od 30 dana od dana kada je zahtjev podnesen. 3. Podnošenje zahtjeva iz stava 1. ovog člana ne sprečava zaposlenika da traži zaštitu povrijeđenog prava pred Sudom Bosne i Hercegovine. 4. Zaposlenik može podnijeti tužbu pred Sudom Bosne i Hercegovine zbog povrede prava iz radnog odnosa, kao i u slučaju da poslodavac nije riješio zahtjev u roku iz stava 2. ovog člana. 5. Zastarjelost nastupa u roku od jedne godine od dana dostave odluke kojom je povrijeđeno njegovo pravo, odnosno od dana saznanja za povredu prava iz radnog odnosa. === Član 84 === 1. Rješavanje nastalog radnog spora stranke u sporu mogu sporazumno povjeriti arbitraži. 2. Zakonom, aktom poslodavca, odnosno sporazumom uređuje se sastav, postupak i druga pitanja značajna za rad arbitraže. === Član 85 === 1. U slučaju promjene poslodavca ili njegovog pravnog položaja, ugovori o radu se prenose na novog poslodavca, uz saglasnost zaposlenika. 2. Novi poslodavac i zaposlenik mogu otkazati ugovor na način i u rokovima utvrđenim ovim zakonom. === Član 86 === Apsolutna zastara potraživanja iz radnog odnosa je tri godine od dana nastanka potraživanja. ==== c) Zabrana diskriminacije ==== === Član 86a === 1. Diskriminacija zaposlenika može biti neposredna i posredna. 2. Neposredna diskriminacija, u smislu ovog zakona, jeste svako postupanje, kojim se lice koje traži zaposlenje i zaposlenik stavlja u nepovoljniji položaj u odnosu na druga lica u istoj ili sličnoj situaciji, po nekoj od osnova iz člana 6. ovog zakona. 3. Posredna diskriminacija, u smislu ovog zakona, postoji kada određena odredba, pravilo ili praksa stavlja ili bi stavila u nepovoljan položaj u odnosu na druga lica - lice koje traži zaposlenje te zaposlenika zbog određene osobine, statusa, opredjeljenja ili uvjerenja iz člana 6. ovog zakona. === Član 86b === Ne smatra se diskriminacijom, u smislu člana 6. ovog zakona, pravljenje razlike u odnosu na prirodu posla i uslove pod kojima se obavlja, te pružanje posebne zaštite određenim kategorijama zaposlenika u skladu s ovim zakonom, kolektivnim ugovorom, podzakonskim propisom i ugovorom o radu. === Član 86c === 1. Diskriminacija iz člana 6. ovog zakona nije dozvoljena u odnosu na: a) uslove za zapošljavanje i izbor kandidata za obavljanje određenog posla; b) uslove rada i sva prava iz radnog odnosa; c) obrazovanje, osposobljavanje i usavršavanje; d) napredovanje u poslu i e) otkaz ugovora o radu. 2. Odredbe ugovora o radu, kojima se utvrđuje diskriminacija prema nekom od osnova iz člana 6. ovog zakona, ništavne su. === Član 86d === 1. Sva lica su ravnopravna po osnovu pola u postupku zapošljavanja. 2. Nije dozvoljen nejednak tretman po osnovu pola u postupku zapošljavanja, trajanja radnog odnosa i otkaza ugovora o radu, osim u slučajevima: a) ako je normama, pravilima ili praksom moguće opravdati postizanje zakonitog cilja koji je proporcionalan preduzetim nužnim i opravdanim mjerama; b) uspostavljanja specijalnih veza radi postizanja jednakosti i ravnopravnosti polova i eliminacije postojeće neravnopravnosti, odnosno zaštite polova, na osnovu biološkog određenja. === Član 86e === 1. Nije dozvoljeno uznemiravanje i seksualno uznemiravanje, nasilje po osnovu pola te sistematsko zlostavljanje zaposlenika od poslodavca i drugih zaposlenih (u daljnjem tekstu: mobing). 2. Uznemiravanje, u smislu stava 1. ovog člana, jeste svako neželjeno ponašanje uzrokovano nekim od osnova iz člana 6. ovog zakona, koje ima za cilj ili predstavlja povredu dostojanstva lica koje traži zaposlenje, kao i zaposlenika, a koje izaziva strah ili stvara ponižavajuće ili uvredljivo okruženje. 3. Seksualno uznemiravanje u smislu stava 1. ovog člana jeste svaki neželjeni oblik verbalnog, neverbalnog ili fizičkog ponašanja polne prirode kojim se želi povrijediti dostojanstvo lica ili grupe lica, ili kojim se postiže takvo djelovanje, naročito kad to ponašanje stvara zastrašujuće, neprijateljsko, degradirajuće, ponižavajuće ili uvredljivo okruženje. 4. Nasilje po osnovu pola predstavlja bilo koje djelo kojim se nanosi ili može nanijeti fizička, psihička, seksualna ili ekonomska šteta ili patnja, kao i prijetnja takvim djelovanjem koja sputava lice ili grupu lica da uživa u svojim ljudskim pravima i slobodama i javnoj ili privatnoj sferi života. 5. Mobing je specifična vrsta ponašanja na radnom mjestu, kojim jedno ili više lica sistematski, u dužem vremenskom periodu, psihički zlostavlja ili ponižava drugo lice, s ciljem ugrožavanja njegovog ugleda, časti, ljudskog dostojanstva i integriteta. 6. Poslodavac je dužan da preduzme efikasne mjere s ciljem sprečavanja nasilja po osnovu pola, diskriminacije, uznemiravanja, seksualnog uznemiravanja u radu i/ili u vezi s radom i mobinga te ne smije preduzimati nikakve mjere prema zaposleniku zbog činjenice da se žalio na nasilje, diskriminaciju, uznemiravanje, seksualno uznemiravanje i mobing. === Član 86f === 1. U slučajevima diskriminacije, u smislu odredaba članova 6, 86c, 86d. i 86e. ovog zakona, lice koje traži zaposlenje, kao i zaposlenik, može pokrenuti pred nadležnim sudom postupak za naknadu štete u skladu sa zakonom. 2. U slučajevima nasilja po osnovu pola, uznemiravanja i seksualnog uznemiravanja te mobinga, nijedna odredba ovog zakona ne može se tumačiti kao ograničavanje ili umanjivanje prava na vođenje krivičnog ili građanskog postupka. 3. Ako sud utvrdi da je tužba iz stava 1. ovog člana osnovana, narediće poslodavcu da tužiocu uspostavi i obezbijedi ostvarivanje prava koja su mu uskraćena ili da plati odgovarajuću novčanu naknadu. === 16. Stavljanje zaposlenika na raspolaganje === === Član 87 === 1. Zaposlenik može biti stavljen na raspolaganje u slučaju ukidanja poslodavca ili u slučaju kada se Pravilnikom poslodavca, iz bilo kojih razloga, ukine radno mjesto, i u drugim slučajevima određenim zakonom. 2. Ako drugi poslodavac preuzima poslove ukinutog poslodavca, preuzima zaposlenike od ukinutog poslodavca sa danom donošenja odluke o ukidanju i raspoređuje ih na radna mjesta koja odgovaraju njihovoj stručnoj spremi. 3. Ako je Pravilnikom poslodavca ukinuto radno mjesto, zaposlenik koji je radio na tom radnom mjestu, bez javnog oglasa se postavlja na drugo upražnjeno radno mjesto koje odgovara njegovoj stručnoj spremi kod drugog poslodavca na istom nivou. === Član 88 === 1. Zaposlenik koji ne bude postavljen na drugo radno mjesto, u skladu sa članom 87. stav 2. i 3. ovoga zakona, stavlja se na raspolaganje na vrijeme od: a) dva mjeseca, do navršenih 15 godina radnog staža; četiri mjeseca, do navršenih od 15 do 25 godina radnog staža; b) šest mjeseci, preko navršenih 25 godina radnog staža. 2. Odluku o stavljanju zaposlenika na raspolaganje donosi poslodavac. 3. Za vrijeme trajanja raspolaganja zaposlenik ima pravo na platu u visini koju bi ostvario kao da radi kod poslodavca. 4. Ako zaposlenik na raspolaganju ne bude preuzet od drugog poslodavca, u smislu člana 87. stav 1, ili ako ne bude postavljen na upražnjeno radno mjesto kod drugog poslodavca, u smislu člana 87. stav 2. ovog zakona, prestaje mu radni odnos, uz otkazni rok od 15 dana. 5. Vrijeme provedeno na raspolaganju i otkaznom roku smatra se kao vrijeme provedeno u radnom odnosu. === 17. Pravilnik o radu === === Član 89 === 1. Poslodavac donosi Pravilnik o radu, kojim se uređuje organizacija rada i druga pitanja značajna za zaposlenika i poslodavca, u skladu sa zakonom. 2. O donošenju Pravilnika o radu poslodavac se konsultuje sa sindikatom. 3. Pravilnik iz stava 1. ovog člana objavljuje se na oglasnoj tabli poslodavca. === 18. Kolektivni ugovor === === Član 90 === 1. Kolektivni ugovor može se zaključiti za određenu djelatnost jednog ili više poslodavaca ili udruženje poslodavaca. 2. Na strani zaposlenika kod zaključivanja kolektivnog ugovora može biti sindikat, ili više sindikata, a na strani poslodavca može biti jedan ili više poslodavaca ili udruženje poslodavaca. 3. Ako je u pregovaranju i zaključivanju kolektivnog ugovora zastupljeno više sindikata, odnosno više poslodavaca ili udruženje poslodavaca, o zaključivanju kolektivnog ugovora mogu pregovarati samo oni sindikati, odnosno poslodavci, koji imaju punomoć od svakog pojedinačnog sindikata, odnosno poslodavca, u skladu sa njihovim statutom. 4. Kolektivni ugovor zaključuje se u pismenoj formi. 5. Kolektivni ugovor iz stava 4. ovog člana objavljuje se u "Službenom glasniku BiH". === Član 91 === 1. Kolektivnim ugovorom uređuju se prava i obaveze strana koje su ga zaključile, te prava i obaveze iz radnog odnosa, ili u vezi sa radnim odnosom, u skladu sa zakonom i drugim propisima. 2. Kolektivnim ugovorom uređuju se pravila o postupku kolektivnog pregovaranja. 3. Kolektivni ugovor obavezan je za strane koje su ga zaključile ili koje su mu naknadno pristupile. 4. Izmjene i dopune kolektivnog ugovora vrše se na način i po postupku utvrđenom za njegovo donošenje. === 19. Reprezentativni sindikat === === Član 92 === 1. "Reprezentativni sindikat" označava sindikat registrovan na nivou Bosne i Hercegovine, ili dva i više sindikata koji zajednički nastupaju, čije članstvo čini većina zaposlenika jednog poslodavca u sjedištu poslodavca. 2. Reprezentativni sindikat može zastupati zaposlenike jednog ili više poslodavaca. === Član 93 === 1. Savjet ministara potvrđuje reprezentativni sindikat na prijedlog Ministarstva pravde Bosne i Hercegovine. 2. Protiv potvrde ili odbijanja potvrde reprezentativnog sindikata može se uložiti žalba Sudu Bosne i Hercegovine. === Član 94 === 1. Reprezentativni sindikat zaposlenika, u skladu sa zakonom, ima pravo da: a) bude konsultovan prije donošenja opšteg akta koji se tiče radnog statusa i plata njegovih članova; b) prati da li poslodavac postupa u skladu sa ovim zakonom i drugim propisom koji se tiče radnih odnosa; c) prijavi svaku povredu propisa iz prethodne tačke Upravnom inspektoratu; d) pomaže i zastupa zaposlenika na njegov zahtjev u slučajevima povrede njegovih prava ili disciplinskog postupka ili postupka za naknadu štete. 2. Prava i obaveze, predlaganje, izbor, mandat i smjenjivanje predstavnika sindikata i ostalo, uređuju se aktima nadležnog organa reprezentativnog sindikata. === 20. Štrajk === === Član 95 === Svaki reprezentativni sindikat ima pravo, u skladu sa zakonom o štrajku i drugim propisima koji su na snazi, pozvati na štrajk i sprovesti ga s ciljem zaštite i ostvarivanja ekonomskih i socijalnih prava i interesa zaposlenika ako: a) je sporno pitanje upućeno poslodavcu; b) je istekao rok od 15 dana od dana kada je sporno pitanje upućeno poslodavcu; c) do toga dana nije došlo do rješavanja spornog pitanja; d) je poslodavcu data pismeno obavještenje o početku štrajka, najkasnije 48 časova unaprijed. === Član 96 === 1. Izuzetno od člana 95. ovog zakona, zaposlenik ne može učestvovati u štrajku ako: a) se radi o zaposleniku sa kojim je postignut sporazum da se sporno pitanje riješi arbitražom; b) se radi o zaposleniku koji je zaposlen u osnovnim službama ili službi održavanja. 2. Poslodavac određuje svoje osnovne službe i službe održavanja nakon konsultacije sa reprezentativnim sindikatima. === Član 97 === 1. Učestvovanjem u štrajku, u smislu člana 95. ovog zakona, zaposlenik ne vrši povredu službene dužnosti. 2. Zaposlenik ne može biti stavljen u nepovoljniji položaj od drugih zaposlenika zbog organizovanja ili učestvovanja u štrajku, u smislu člana 95. ovog zakona. 3. Zaposlenik ne može biti ni na koji način prisiljavan da učestvuje u štrajku. 4. Ako se zaposlenik ponaša suprotno članu 96 stav 1. ovog zakona ili ako za vrijeme štrajka, organizovanog u skladu s članom 95. ovoga zakona, namjerno ili krajnom nepažnjom nanese štetu poslodavcu, čini težu povredu službene dužnosti i na osnovu toga mu se može dati otkaz ugovora o radu, bez poštivanja otkaznog roka u skladu s ovim zakonom, a poslodavcu je dužan namiriti prouzrokovanu štetu u cjelokupnom iznosu. <hr> <span id="IV – NADZOR NAD PRIMJENOM PROPISA O RADU"></span> == IV – NADZOR NAD PRIMJENOM PROPISA O RADU == === Član 98 === Upravni nadzor i inspekcijski nadzor nad primjenom ovog zakona sprovodi Ministarstvo pravde Bosne i Hercegovine, a nadzor nad odredbama ovog zakona koje se odnose na plate i naknade sprovodi Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine. === Član 99 === Zaposlenik, poslodavac ili reprezentativni sindikat mogu zahtijevati upravni nadzor davanjem stručnih objašnjenja za pojedinačnu primjenu pojedinih odredaba ovog zakona od nadležnog organa i sprovođenjem inspekcijskog nadzora od Upravne inspekcije. === Član 100 === 1. Upravni inspektorat može: a) vršiti pregled opštih i pojedinačnih akata, evidenciju i drugu dokumentaciju; b) saslušati i uzeti izjave zaposlenika, poslodavca ili predstavnika reprezentativnog sindikata; c) preduzeti i druge mjere i radnje predviđene zakonom. 2. O izvršenom pregledu Upravni inspektorat sačinjava zapisnik, i na osnovu njega donosi rješenje. 3. Protiv rješenja Upravnog inspektorata poslodavac i zaposlenik mogu uložiti žalbu Ministarstvu pravde Bosne i Hercegovine u roku od 15 dana od prijema rješenja. 4. Odluka Ministarstva iz prethodnog stava je konačna i obavezujuća, ali protiv nje se može podnijeti tužba Upravnom odjeljenju Suda Bosne i Hercegovine. === Član 101 === (brisano) <hr> <span id="V – KAZNENE ODREDBE"></span> == V – KAZNENE ODREDBE == === Član 102 === 1. Ako zakonom nije drugačije propisano, novčanom kaznom u iznosu od 800 KM do 3.000 KM kazniće se poslodavac za prekršaj, ako: a) stavlja u nepovoljniji položaj lice koje traži zaposlenje kod poslodavca, od zaposlenika (član 6); b) primi u radni odnos lice, suprotno utvrđenoj proceduri ili opštim i posebnim uslovima i ograničenjima (član 8, 10. i 11); c) zaključi ugovor o radu, koji ne sadrži podatke propisane u članu 12. ovog zakona; d) uputi zaposlenika na rad u inostranstvo bez propisanih uslova (član 13); e) od zaposlenika traži podatke koji nisu u neposrednoj vezi sa radnim odnosom (član 14); f) postupa suprotno članu 15. ovog zakona; g) sklopi ugovor o radu sa zaposlenikom u kojem je puno radno vrijeme ugovoreno u trajanju dužem od 40 časova sedmično (član 19); h) uvede prekovremeni rad kada to nije dozvoljeno, ili ne obavijesti nadležni organ o uvođenju prekovremenog rada (član 21); i) zaposleniku ne omogući pravo korištenja godišnjeg odmora, ili mu plati naknadu na ime neiskorištenog godišnjeg odmora (član 29); j) ne poštuje utvrđena prava žene za vrijeme trudnoće i porodiljskog dopusta i prava roditelja za vrijeme trajanja roditeljskog dopusta (član od 34. do 43.); k) otkaže zaposleniku ugovor o radu suprotno članu 44. ovog zakona; l) ne vrati zaposlenika na poslove na kojima je radio prije nastupanja nesposobnosti za rad ili na druge odgovarajuće poslove (član 45. stav 2); m) zaposleniku ne ponudi druge poslove (član 46. stav 1); n) otkaže ugovor o radu zaposleniku suprotno članu 47. ovog zakona; o) postupi suprotno članu 52. ovog zakona; p) zaključi ugovor o radu sa pripravnikom na period duži od roka utvrđenog u članu 54. stav 3. ovog zakona; r) ugovor o volonterskom radu ne zaključi u pisanoj formi (član 55.); s) donese odluku o prestanku radnog odnosa zaposlenika suprotno članu 71. i 88.; š) zaposleniku otkaže ugovor o radu bez propisanog otkaznog roka (član 79.); t) ne ispuni obaveze prema zaposleniku iz člana 80. stav 1. ovog zakona; u) zaposleniku onemogući pravo na štrajk (član 95.); v) zaposlenika stavi u nepovoljniji položaj zbog organizovanja ili učešća u štrajku (član 97. stav 2.). 2. Ako zakonom nije drukčije propisano, novčanom kaznom u iznosu od 300 KM do 800 KM kazniće se odgovorno lice kod poslodavca, ako učini prekršaj iz stava 1. ovoga člana. <hr> <span id="VI – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE"></span> == VI – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE == === Član 103 === 1. U roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona: a) svi poslodavci dužni su da obezbijede da se njihovim pravilnicima ne utvrđuju nepovoljniji uslovi pod kojima se zasniva radni odnos od uslova predviđenih ovim zakonom; b) svi poslodavci, koji nisu nabrojani u članu 4. Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine, u svojim pravilnicima su dužni utvrditi radna mjesta na kojima će zaposliti zaposlenike. 2. U roku od 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona: a) svaki poslodavac dužan je da ponudi zaposleniku zaključivanje ugovora o radu pod uslovima koji ne mogu biti nepovoljniji od uslova pod kojima je radni odnos zasnovan, osim ako odredbama ovog zakona neka pitanja nisu drugačije uređena; b) svi poslodavci koji nisu nabrojani u članu 4. Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine će naročito ponuditi ugovor: 1) na neodređeno vrijeme zaposleniku koji se nalazi na radnom mjestu utvrđenom u stavu 1. tačka b) ovog člana, 2) na određeno vrijeme, u skladu sa ovim zakonom, zaposleniku koji se nalazi na radnom mjestu iz stava 1. tačka b) ovog člana, a trenutno je zaposlen po ugovoru o radu na određeno vrijeme, a ako je takav zaposlenik u neprekidnom radnom odnosu po ugovoru o radu na određeno vrijeme koji traje duže od dvije godine kod poslodavca, poslodavac će mu ponuditi ugovor o radu na neodređeno vrijeme, 3) na određeno vrijeme, u skladu sa ovim zakonom, zaposleniku koji se nalazi na radnom mjestu iz stava 1. tačka b) ovog zakona, a trenutno obavlja poslove po ugovoru o obavljanju povremenih i privremenih poslova u neprekidnom trajanju duže od dvije godine kod poslodavca, poslodavac će mu ponuditi ugovor o radu na neodređeno vrijeme. 3. Na radnike koji obavljaju poslove prema ugovoru o pružanju usluga ovaj zakon neće imati uticaja. 4. Ako zaposlenik ne prihvati ponudu poslodavca da zaključi ugovor o radu, prestaje mu radni odnos u roku od 30 dana od dana dostave ugovora o radu na zaključivanje. 5. Zaposlenicima koji se stavljaju na raspolaganje, otkazuje se ugovor o radu u skladu sa odredbama ovog zakona. 6. Ako zaposlenik prihvati ponudu poslodavca, a smatra da ugovor koji mu je ponudio poslodavac nije u skladu sa stavom 2. ovog člana, može pred Sudom Bosne i Hercegovine da ospori valjanost ponude poslodavca u roku od trideset dana od dana prihvaćanja ponude. === Član 104 === 1. (prestalo da važi) 2. U slučaju da zakoni i drugi propisi entiteta i Brčko Distrikta na različit način regulišu pitanje prava po osnovu porodiljskog i roditeljskog odsustva, Savjet ministara Bosne i Hercegovine će svojom odlukom urediti ovo pitanje na jedinstven način, i to tako što će se primjenjivati rješenja onog nivoa vlasti u Bosni i Hercegovini koja su najpovoljnija za korisnice ovog prava. Sredstva potrebna za ovo obezbijediće se u budžetu institucija Bosne i Hercegovine. 3. Na pitanja koja se odnose na radnu knjižicu primjenjivaće se propisi entiteta i Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine, kojima se uređuju sadržaj, postupak izdavanja, način upisivanja podataka, postupak zamjene, izdavanje nove radne knjižice, način vođenja registra izdatih radnih knjižica, oblik i način izrade, te druga pitanja predviđena propisom o radnoj knjižici. 4. Na dan kada počne raditi zaposlenik predaje radnu knjižicu poslodavcu, o čemu poslodavac izdaje zaposleniku pismenu potvrdu. 5. Na dan prestanka ugovora o radu poslodavac je dužan da vrati zaposleniku radnu knjižicu, a zaposlenik vraća poslodavcu potvrdu iz stava 3. ovog člana. 6. Vraćanje radne knjižice iz stava 4. ovog člana ne može se uslovljavati potraživanjima koje poslodavac eventualno ima prema zaposleniku. 7. Osim radne knjižice iz stava 4. ovog člana, poslodavac je dužan da vrati zaposleniku i druge dokumente i na njegov zahtjev izda potvrdu o poslovima koje je obavljao i dužini trajanja radnog odnosa, u koju se ne mogu unositi podaci koji bi zaposleniku otežali zaključivanje novog ugovora o radu. === Član 105 === 1. Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". 2. Danom stupanja na snagu ovog zakona, prestaje da važi Zakon o osnovnim pravima iz radnog odnosa ("Službeni list RBiH", br. 2/92 i 13/94), Zakon o radnim odnosima ("Službeni list SRBiH", broj 20/90), te svi podzakonski akti doneseni na osnovu navedenih zakona. <hr> <span id="Samostalni članovi izmjena"></span> == Samostalni članovi izmjena == === Zakon o izmjeni Zakona o radu u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 7/2005) ==== Član 2 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o radu u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 60/2010) ==== Član 42 ==== U roku 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona poslodavac je dužan da uskladi podzakonske propise s odredbama ovog zakona. ==== Član 43 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjeni i dopunama Zakona o radu u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 32/2013) ==== Član 8 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjeni Zakona o radu u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 59/2022) ==== Član 2 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". <hr> [[Kategorija:Zakoni]] ed45lzw2jp06auejo2wxio943d6skqj 0 5518 12073 2026-08-06T12:35:12Z Vratiosevalter 3520 Dodan Zakon o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine ("Sl. glasnik BiH" br. 12/2002 i dr.). Zakon uređuje pravni status državnih službenika, radna mjesta, postupak zapošljavanja, prava i dužnosti, plate, disciplinsku odgovornost i prestanak radnog odnosa. Obuhvata 10 poglavlja i 70 članova, sa samostalnim članovima izmjena do 2024. Kategorizirano. 12073 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZDSBiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = upravno pravo, državna služba |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", br. 12/2002, 19/2002, 8/2003, 35/2003, 4/2004, 17/2004, 26/2004, 37/2004, 48/2005, 2/2006, 50/2008, 43/2009, 8/2010, 40/2012, 93/2017 i 18/2024 |DATUM IZDANJA = 2002. (sa izmjenama do 2024.) |STUPIO NA SNAGU = prema izvornim zakonima |ZABILJEŠKE = Zakon uređuje pravni status državnih službenika u institucijama BiH. |WIKIPEDIA = Državna služba u Bosni i Hercegovini }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O DRŽAVNOJ SLUŽBI U INSTITUCIJAMA BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#POGLAVLJE I – OPŠTE ODREDBE|POGLAVLJE I – OPŠTE ODREDBE]] (čl. 1–6) * [[#POGLAVLJE II – RADNA MJESTA U DRŽAVNOJ SLUŽBI|POGLAVLJE II – RADNA MJESTA U DRŽAVNOJ SLUŽBI]] (čl. 7–13) * [[#POGLAVLJE III – DUŽNOSTI I PRAVA DRŽAVNIH SLUŽBENIKA|POGLAVLJE III – DUŽNOSTI I PRAVA DRŽAVNIH SLUŽBENIKA]] (čl. 14–18) * [[#POGLAVLJE IV – UPRAŽNJENA RADNA MJESTA, PREMJEŠTAJ, ZAPOŠLJAVANJE, OCJENA RADA, UNAPREĐENJE|POGLAVLJE IV – UPRAŽNJENA RADNA MJESTA, PREMJEŠTAJ, ZAPOŠLJAVANJE, OCJENA RADA, UNAPREĐENJE]] (čl. 19–34) * [[#POGLAVLJE V – PLATE I NAKNADE|POGLAVLJE V – PLATE I NAKNADE]] (čl. 35–44) * [[#POGLAVLJE VI – USLOVI RADA|POGLAVLJE VI – USLOVI RADA]] (čl. 45–49) * [[#POGLAVLJE VII – PRESTANAK RADNOG ODNOSA|POGLAVLJE VII – PRESTANAK RADNOG ODNOSA]] (čl. 50–53) * [[#POGLAVLJE VIII – DISCIPLINSKA ODGOVORNOST DRŽAVNOG SLUŽBENIKA|POGLAVLJE VIII – DISCIPLINSKA ODGOVORNOST DRŽAVNOG SLUŽBENIKA]] (čl. 54–58) * [[#POGLAVLJE IX – UPRAVLJANJE DRŽAVNOM SLUŽBOM|POGLAVLJE IX – UPRAVLJANJE DRŽAVNOM SLUŽBOM]] (čl. 59–63) * [[#POGLAVLJE IXa – KAZNENE ODREDBE|POGLAVLJE IXa – KAZNENE ODREDBE]] (čl. 63a–63b) * [[#POGLAVLJE X – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE|POGLAVLJE X – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE]] (čl. 64–70) * [[#Samostalni članovi izmjena|Samostalni članovi izmjena]] <hr> <span id="POGLAVLJE I – OPŠTE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE I == === OPŠTE ODREDBE === === Član 1 === '''Predmet zakona''' 1. Ovim zakonom uređuje se pravni status državnih službenika u ministarstvima, samostalnim upravnim organizacijama i upravnim organizacijama u sastavu ministarstava, kao i drugim institucijama Bosne i Hercegovine osnovanim posebnim zakonom ili kojima je posebnim zakonom povjereno obavljanje poslova uprave (u daljnjem tekstu: institucije). 2. Državni službenik je lice postavljeno upravnim aktom na radno mjesto u državnoj službi, u skladu sa zakonom. 3. Izrazi napisani samo u muškom rodu odnose se podjednako na muški i ženski rod, dok će se u označavanju funkcija, zvanja i titula upotrebljavati gender senzitivan jezik. === Član 2 === '''Zapošljavanje i zastupljenost''' 1. Zapošljavanje i unapređenje profesionalne karijere državnog službenika zasnovano je na javnom konkursu i profesionalnoj sposobnosti. 2. Struktura državnih službenika u državnoj službi okvirno odražava nacionalnu strukturu stanovništva Bosne i Hercegovine prema posljednjem popisu stanovništva. 3. Nacionalna pripadnost državnog službenika zasnovana je na dobrovoljnom izjašnjavanju u skladu sa ovim zakonom. === Član 3 === '''Zakonski principi''' Državna služba obezbjeđuje poštivanje i primjenu sljedećih principa: a) zakonitosti; b) transparentnosti i javnosti; c) odgovornosti; d) efikasnosti i ekonomičnosti; e) profesionalnosti i nepristrasnosti. === Član 4 === '''Izuzeće u primjeni''' 1. Članovi Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Parlamentarna skupština), članovi Predsjedništva Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Predsjedništvo), Savjet ministara (u daljem tekstu: Savjet ministara), ministri i zamjenici ministara, članovi Stalnog komiteta za vojna pitanja, sudije Ustavnog suda Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ustavni sud), sudije Suda Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Sud Bosne i Hercegovine), Ombudsmen Bosne i Hercegovine, glavni tužilac, zamjenici glavnog tužioca i tužioci Bosne i Hercegovine, pravobranilac i zamjenici pravobranioca Bosne i Hercegovine, članovi Visokog sudskog i tužilačkog savjeta Bosne i Hercegovine, članovi Izborne komisije Bosne i Hercegovine, profesionalna vojna lica u institucijama Bosne i Hercegovine, guverner i viceguverneri Centralne banke Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Centralna banka), generalni revizor i zamjenici generalnog revizora Kancelarije za reviziju finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Kancelarija za reviziju) nisu državni službenici i njihov pravni status uređuje se drugim propisima. 2. Sekretari domova Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine i sekretar Zajedničke službe Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine nisu državni službenici. 3. Lica zaposlena kao savjetnici članova Parlamentarne skupštine, članova Predsjedništva, predsjedavajućeg Savjeta ministara, ministara i zamjenika ministara, guvernera i viceguvernera Centralne banke nisu državni službenici. === Član 4a === '''Sekretari domova i sekretar Zajedničke službe''' Na sekretare iz člana 4. stav 2. primjenjuju se sljedeće odredbe Zakona o državnoj službi u institucijama vlasti Bosne i Hercegovine, i to: 14., 15.1.f) i g), 18., 22. st.1. i 45. === Član 5 === '''Savjetnici''' Na savjetnike iz člana 4. stava 3. primjenjuju se sljedeći članovi: 14. 3. a), 14. 5, 15. 1. f), 18, 22, osim tač. a), c) i e), 45. i 46. ovog zakona. === Član 6 === '''Diplomatska i konzularna služba, Državna agencija za istrage i zaštitu, granična služba i Centralna banka''' 1. Ovaj zakon primjenjuje se na državne službenike diplomatske i konzularne službe, Državne agencije za istrage i zaštitu i granične službe. 2. Izuzev odredbi iz čl. 1., 2. i 3. ovog zakona, Savjet ministara može odlukom, uz prethodno pribavljeno mišljenje Agencije za državnu službu (u daljem tekstu: Agencija), utvrditi da se u odnosu na pojedine odredbe ovog zakona drugačije regulišu pitanja vezana za diplomatsko-konzularnu službu. 3. Ovaj zakon ne primjenjuje se na lica zaposlena u Centralnoj banci BiH. 4. Ovaj zakon se ne primjenjuje na policijske službenike definisane Zakonom o policijskim službenicima Bosne i Hercegovine. 5. Ovaj zakon ne primjenjuje se na lica zaposlena u Kancelariji ombudsmena za ljudska prava Bosne i Hercegovine. <hr> <span id="POGLAVLJE II – RADNA MJESTA U DRŽAVNOJ SLUŽBI"></span> == POGLAVLJE II == === RADNA MJESTA U DRŽAVNOJ SLUŽBI === === Član 7 === '''Radna mjesta u državnoj službi''' 1. Državni službenik postavlja se na jedno od sljedećih radnih mjesta: a) rukovodeći državni službenici: 1) sekretar i sekretar sa posebnim zadatkom; 2) pomoćnik ministra, pomoćnik direktora i glavni inspektor. b) ostali državni službenici: 1) šef unutrašnje organizacione jedinice; 2) inspektor; 3) stručni savjetnik; 4) viši stručni saradnik; 5) stručni saradnik. 2. Kategorije u okviru radnih mjesta iz stava 1. utvrđuje odlukom Savjet ministara. === Član 8 === '''Sekretar i sekretar sa posebnim zadatkom''' 1. Sekretar obavlja poslove rukovodnog karaktera i koordinira rad sektora. Odgovoran je za korištenje finansijskih, materijalnih i ljudskih potencijala dodijeljenih određenoj instituciji. Sekretar za svoj rad i upravljanje odgovara rukovodiocu institucije iz člana 4.1. 2. Sekretar sa posebnim zadatkom obavlja poslove rukovodnog karaktera i odgovoran je za obavljanje posebnih zadataka utvrđenih odlukom Savjeta ministara ili drugim propisima. Na sekretara sa posebnim zadatkom primjenjuju se isti uslovi kao i za sekretara, osim ako ovim zakonom nije drugačije utvrđeno. Sekretar sa posebnim zadatkom za svoj rad i upravljanje odgovara Savjetu ministara. === Član 9 === '''Pomoćnik ministra, pomoćnik direktora i glavni inspektor''' 1. Pomoćnik ministra obavlja poslove rukovodnog karaktera unutar osnovne organizacione jedinice, odnosno sektora i odgovoran je za korištenje finansijskih, materijalnih i ljudskih potencijala dodijeljenih osnovnoj organizacionoj jedinici. 2. Pomoćnik direktora rukovodi određenim područjem rada ili određenom organizacionom jedinicom i vrši druge poslove iz određene oblasti koje mu odredi direktor. 3. Glavni inspektor neposredno organizuje i rukovodi radom inspektorata u određenoj oblasti inspekcijskog nadzora. 4. Za svoj rad i upravljanje, pomoćnik ministra, pomoćnik direktora i glavni inspektor odgovara rukovodiocu institucije. === Član 10 === '''Šef unutrašnje organizacione jedinice''' 1. Šef unutrašnje organizacione jedinice obavlja složenije poslove i odgovoran je za korištenje finansijskih, materijalnih i ljudskih potencijala dodijeljenih unutrašnjoj organizacionoj jedinici. 2. Šef unutrašnje organizacione jedinice za svoj rad i upravljanje odgovara pomoćniku ministra, odnosno sekretaru ukoliko u datoj instituciji nema pomoćnika ministra. === Član 10a === '''Inspektor''' 1. Inspektor je državni službenik sa posebnim ovlašćenjima koji obavlja poslove inspekcijskog nadzora nad primjenom zakona i drugih propisa donesenih na osnovu zakona u određenoj oblasti inspekcijskog nadzora. 2. Inspektor je nezavisan i samostalan u svom radu u granicama ovlašćenja utvrđenih zakonom. 3. Inspektor podnosi izvještaj glavnom inspektoru. === Član 11 === '''Stručni savjetnik''' 1. Stručni savjetnik je državni službenik čija dužnost podrazumijeva odgovornost, visok stepen stručnosti i nezavisnosti u određenim oblastima rada u okviru organizacione jedinice. 2. Stručni savjetnik podnosi izvještaj rukovodiocu organizacione jedinice. === Član 12 === '''Viši stručni saradnik''' 1. Viši stručni saradnik obavlja odgovorne poslove u određenoj organizacionoj jedinici. 2. Viši stručni saradnik podnosi izvještaj rukovodiocu organizacione jedinice. === Član 13 === '''Stručni saradnik''' 1. Stručni saradnik je specijalizovan za određenu oblast rada. 2. Stručni saradnik podnosi izvještaj rukovodiocu organizacione jedinice. <hr> <span id="POGLAVLJE III – DUŽNOSTI I PRAVA DRŽAVNIH SLUŽBENIKA"></span> == POGLAVLJE III == === DUŽNOSTI I PRAVA DRŽAVNIH SLUŽBENIKA === === Član 14 === '''Dužnosti državnog službenika''' 1. Državni službenik izvršava zadatke predviđene opisom radnog mjesta kao i druge poslove i zadatke koje mu dodijeli pretpostavljeni, a koji su u vezi sa radnim mjestom i primjenjuje i obezbjeđuje poštivanje ustavno-pravnog poretka i zakona u Bosni i Hercegovini. 2. Ukoliko državni službenik primi naredbu za koju se pretpostavlja da je nezakonita, postupa na sljedeći način: a) skreće pažnju izdavaocu naredbe na njenu nezakonitost; b) ako izdavalac naredbe ponovi naredbu, državni službenik zatražiće pismenu potvrdu u kojoj se navodi identitet izdavaoca naredbe i njen precizan sadržaj; c) ako je naredba potvrđena, državni službenik obavještava o naredbi neposredno nadređenog izdavaocu naredbe i prinuđen je da je izvrši, osim ako naredba ne predstavlja krivično djelo. U tom slučaju, državni službenik odbija da je izvrši i prijavljuje slučaj nadležnom organu. 3. Državni službenik je nepristrasan, te naročito: a) izbjegava aktivnosti ili propuste u vršenju svoje profesionalne dužnosti koji krše ili su nespojivi sa dužnostima utvrđenim ovim zakonom i suzdržava se od javnog ispoljavanja svojih političkih uvjerenja; b) ne traži i ne prihvata za sebe ili svoje srodnike bilo kakvu dobit, beneficiju, naknadu u novcu, uslugama i slično, osim onih dozvoljenih ovim zakonom. 4. Državni službenik se u vršenju svojih dužnosti rukovodi opštim interesom, te naročito: a) služi i pomaže javnosti; b) pruža javnosti, zainteresovanim stranama i javnim institucijama informacije zatražene u skladu sa zakonom. 5. Državni službenik je dužan da se ponaša i postupa u skladu sa Kodeksom za državne službenike, koji usvaja Savjet ministara, na predlog Agencije. 6. Državni službenik ispunjava i druge dužnosti utvrđene ovim zakonom. === Član 15 === '''Prava državnog službenika''' 1. Državni službenik ima pravo: a) na stalni radni odnos do sticanja uslova za penziju, osim ako ovim zakonom nije drugačije utvrđeno; b) na odsustvo utvrđeno zakonom, kao i na nastavak rada na istom ili sličnom radnom mjestu po isteku odsustva; c) da bude nagrađen na osnovu zadataka i rezultata rada kako je utvrđeno u Poglavlju V ovog zakona; d) na platu i naknadu na način utvrđen posebnim zakonom; e) na podršku i pomoć u stručnom obrazovanju i profesionalnom usavršavanju u cilju napredovanja u karijeri, putem obuke i na druge načine; f) na zaštitu svog fizičkog i moralnog integriteta od strane države tokom obavljanja službenih dužnosti; g) da se nadređeni prema njemu odnose poštujući njegovo ljudsko dostojanstvo; h) da osnuje ili se učlani, ali ne i da bude obavezan da se učlani, u sindikat ili profesionalno udruženje u skladu sa zakonom; i) da štrajkuje u skladu sa zakonom. 2. Državni službenik ima pravo na pošten i pravedan tretman u svim aspektima kadrovske politike, bez obzira na nacionalnost, socijalno porijeklo, entitetsko državljanstvo, prebivalište, religiju, politička i druga uvjerenja, pol, rasu, rođenje, bračni status, starosnu dob, imovinsko stanje, hendikepiranost ili drugi status. 3. Savjet ministara donosi propis kojim reguliše uslove i način zaštite fizičkog i moralnog integriteta državnog službenika u vršenju dužnosti, uključujući i propisivanje prekršaja u slučaju povrede ovog propisa. === Član 16 === '''Nespojivosti sa dužnostima državnog službenika''' 1. Državni službenik ne smije obavljati funkciju, aktivnost ili biti na položaju koji dovodi do sukoba interesa sa njegovim službenim dužnostima, a naročito: a) državni službenik ne smije obavljati dodatnu aktivnost za koju se plaća naknada, osim u slučaju kada je to odobrio ministar ili rukovodilac institucije. Podzakonski akti propisuju slučajeve u kojima se može dati ovakvo odobrenje; b) državni službenik koji je razriješen dužnosti u roku od dvije godine od dana razrješenja sa dužnosti ne može se zaposliti kod poslodavca kojem je bio redovni pretpostavljeni, odnosno ne može se zaposliti u preduzeću nad čijim radom je provodio redovan nadzor. On također ne smije primati bilo kakvu naknadu od tog poslodavca ili preduzeća u roku od dvije godine od dana razrješenja sa dužnosti; c) sa izuzetkom rukovodećih državnih službenika, smatraće se da je državni službenik na odsustvu iz državne službe od trenutka kada je potvrđena njegova kandidatura za javnu funkciju na koju se bira direktno ili indirektno, ili od trenutka kada je imenovan na položaj u bilo kojem zakonodavnom ili izvršnom organu na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini. U tom slučaju, rukovodeći državni službenik podnosi ostavku na mjesto u državnoj službi; d) državni službenik iz člana 16. stav 1. tačka c), s izuzetkom rukovodećih državnih službenika, vraća se na isto ili slično radno mjesto najkasnije u roku od mjesec dana od nastupanja sljedećih slučajeva: neuspjeha na izborima, završetka mandata i prestanka funkcije u zakonodavnom ili izvršnom organu na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini; e) državni službenik ne može biti član upravnih i drugih odbora političkih partija i ne smije slijediti instrukcije političkih partija. 2. U skladu sa ovim zakonom, prilikom postavljenja na mjesto državnog službenika, državni službenik predočiće sve informacije o imovini koju ima na raspolaganju on ili članovi njegove uže porodice kao i o djelatnostima i funkcijama koje obavljaju državni službenik i članovi njegove uže porodice. 3. Svi podaci čuvaju se u evidenciji Registra državne službe u skladu sa propisima o zaštiti podataka koji su na snazi u Bosni i Hercegovini. === Član 17 === '''Sekretar sa posebnim zadatkom''' Sekretar sa posebnim zadatkom, koji je prethodno imao status državnog službenika, vraća se na isto ili slično radno mjesto ako bi izgubio svoj posebni zadatak u sljedećim slučajevima: a) nepravilnog postavljenja; b) nezadovoljavajućeg probnog rada; c) završetka posebnog zadatka; d) dobrovoljne ostavke sa položaja. === Član 18 === '''Prava i obaveze sekretara domova, sekretara Zajedničke službe i savjetnika''' 1. Sekretaru domova, sekretaru Zajedničke službe i savjetniku se ne garantuje sigurnost uživanja položaja: a) sekretar domova, sekretar Zajedničke službe i savjetnik mogu biti razriješeni dužnosti u bilo koje vrijeme od organa koji su ih imenovali, na prijedlog ovlaštenog predlagača; b) mandat sekretara domova i sekretara Zajedničke službe ne može biti duži od mandata saziva Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, s tim što ista lica mogu biti ponovno birane na istu dužnost, a njihova prava i obaveze se uređuju aktom o organizaciji Sekretarijata Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine; c) mandat savjetnika ne može biti duži od mandata lica koje savjetuje; d) imenovanje sekretara domova, sekretara Zajedničke službe i savjetnika ne može se preinačiti u položaj državnog službenika sa sigurnošću uživanja položaja. 2. Ukoliko državni službenik, sa izuzetkom rukovodećih državnih službenika, bude imenovan na položaj sekretara domova, sekretara Zajedničke službe i savjetnika, smatraće se da je na odsustvu od trenutka kada je imenovan. U tom slučaju, rukovodeći državni službenik podnosi ostavku na mjesto u državnoj službi. 3. Državni službenik iz člana 18. stav 2., sa izuzetkom rukovodećih državnih službenika, vraća se na isto ili slično radno mjesto najkasnije u roku od mjesec dana od kada prestaje njegovo imenovanje. 4. Sekretar domova, sekretar Zajedničke službe i savjetnik daju ostavku od trenutka kada je potvrđena njihova kandidatura za izborni položaj ili od trenutka kada su imenovani na položaj u bilo kojem zakonodavnom ili izvršnom organu na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini. 5. Podzakonski akti određuju specifične slučajeve nespojivosti sa radnim mjestom sekretara domova, sekretara Zajedničke službe i savjetnika. <hr> <span id="POGLAVLJE IV – UPRAŽNJENA RADNA MJESTA, PREMJEŠTAJ, ZAPOŠLJAVANJE, OCJENA RADA, UNAPREĐENJE"></span> == POGLAVLJE IV == === UPRAŽNJENA RADNA MJESTA, PREMJEŠTAJ, ZAPOŠLJAVANJE, OCJENA RADA, UNAPREĐENJE === === Član 19 === '''Upražnjena mjesta''' 1. Ako u instituciji postoji upražnjeno mjesto koje se ne može popuniti internim premještajem državnog službenika zaposlenog na sličnom radnom mjestu u instituciji, institucija u skladu sa aktom iz člana 32. stav 4. ovog zakona prvo može interno oglasiti to mjesto. 2. Ukoliko ovakav interni premještaj nije moguć, Agencija, u skladu sa članom 32. stav 4. ili članom 33. ovog zakona, pokušava popuniti upražnjeno radno mjesto eksternim premještajem državnog službenika koji je na sličnom položaju u drugoj instituciji. 3. Ukoliko ovakav eksterni premještaj nije moguć, upražnjeno mjesto oglašava se putem javnog konkursa, koji se provodi u skladu sa ovim zakonom. 4. Izuzetno od stavova 1, 2. i 3. ovog člana, u slučaju kada je osnovana nova institucija Bosne i Hercegovine po osnovu prenosa nadležnosti sa entiteta na Bosnu i Hercegovinu ili kada Bosna i Hercegovina, u skladu sa Ustavom, preuzme određene nadležnosti, upražnjeno mjesto se može popuniti putem internog ili eksternog premještaja državnog službenika iz odgovarajućeg organa državne službe/uprave entiteta u tu instituciju Bosne i Hercegovine ili putem javnog konkursa, u skladu sa članom 32a. ovog zakona. === Član 20 === '''Interno oglašavanje''' 1. Agencija oglašava upražnjeno mjesto. 2. Interni oglas objavljuje se najmanje osam (8) dana prije krajnjeg roka za prijave u instituciji u kojoj se upražnjeno mjesto pojavilo. 3. Interni oglas sadrži: a) opis upražnjenog radnog mjesta; b) opis vrste konkursa; c) popis najvažnijih oblasti konkursa; d) spisak potrebnih dokumenta, rok i mjesto njihovog podnošenja; e) posebne akademske i profesionalne uslove za radno mjesto koje se popunjava; f) druge uslove koji se mogu smatrati primjerenim za odgovarajuće radno mjesto. === Član 21 === '''Javno oglašavanje''' 1. Agencija oglašava upražnjeno mjesto. 2. Javni oglas ili sažetak javnog oglasa objavljuje se u tri domaća sredstva javnog informisanja koja su dostupna na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine a na zvaničnoj internet stranici institucije koja raspisuje javni oglas i Agencije integralni tekst javnog oglasa. 3. Osim informacija koje institucija koja raspisuje konkurs smatra neophodnim, sažetak javnog oglasa obavezno sadrži informaciju o tome na kojoj veb-stranici se nalazi integralni tekst javnog konkursa. 4. U tekstu javnog oglasa naznačava se krajnji rok prijave, koji ne može biti kraći od 21 dana od dana upućivanja teksta oglasa instituciji. 5. Institucija je obavezna da objavi oglas ili sažetak javnog oglasa u dnevnim listovima u roku ne dužem od sedam dana od dana prijema teksta oglasa od Agencije. 6. Javni oglas sadrži opšte uslove za postavljenje državnog službenika te uslove navedene u članu 20. stav 3. ovog zakona. === Član 21a === '''Poništenje oglasa''' Objavljeni oglas Agencija može poništiti na obrazložen zahtjev institucije najkasnije do dostavljanja rezultata izbornog procesa, odnosno liste uspješnih kandidata Agenciji, pri čemu se ista radna mjesta ne mogu ponovo oglašavati u periodu od jedne godine od dana objavljivanja oglasa. === Član 22 === '''Opšti uslovi za postavljenje državnog službenika''' 1. Da bi bilo postavljeno na mjesto državnog službenika, lice mora da ispunjava sljedeće opšte uslove: a) da je državljanin Bosne i Hercegovine; b) da je starije od 18 godina; c) da ima univerzitetsku diplomu i druge obrazovne ili akademske kvalifikacije najmanje VII stepena stručne spreme, odnosno visoko obrazovanje prvog, drugog ili trećeg ciklusa bolonjskog sistema studiranja, što se utvrđuje propisom kojim se regulišu poslovi osnovnih djelatnosti i pomoćno - tehnički poslovi i uslovi za njihovo obavljanje u organima uprave institucija Bosne i Hercegovine; d) da je zdravstveno sposobno za vršenje određenih poslova predviđenih ovim položajem; e) da nije navršilo zakonski propisanu starosnu granicu za penzionisanje, odnosno da nije ostvarilo pravo na ličnu penziju po bilo kojem osnovu; f) da nije otpušteno iz državne službe kao rezultat disciplinske mjere na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini, odbijanja polaganja zakletve, samovoljnog napuštanja državne službe ili davanja neistinitih i netačnih podataka prilikom prijema u državnu službu u roku od tri godine prije dana objavljivanja upražnjenog radnog mjesta"; g) da se protiv njega ne vodi krivični postupak; h) da nije obuhvaćeno odredbom člana IX.1 Ustava Bosne i Hercegovine. 2. Izuzetno od uslova utvrđenih u stavu 1. ovog člana, državni službenici ranije postavljeni na radno mjesto stručnog saradnika, u periodu ne dužem od četiri godine od stupanja na snagu ovog zakona, mogu biti lica sa završenom višom stručnom spremom (VI stepen). === Član 23 === '''Nediskriminacija''' Prilikom organizovanja javnog konkursa Agencija obezbjeđuje da se kod izbora državnog službenika neće vršiti diskriminacija, u skladu sa članom 15.2 ovog zakona. === Član 24 === '''Komisije za izbor''' 1. Agencija imenuje posebne komisije za izbor koje su neovisne i nepristrasne u sprovođenju javnog konkursa. 2. Na način utvrđen podzakonskim aktima, komisiju za izbor čini pet članova, od kojih su dva člana državni službenici iz institucije na koju se javni konkurs odnosi i koji imaju akademsko i profesionalno iskustvo u oblastima obuhvaćenim procesom javnog konkursa, dok se ostala tri člana imenuju sa liste eksperata koju utvrdi Agencija. 3. Komisije za izbor biraju predsjedavajućeg među svojim članovima i usvajaju poslovnik o radu većinom glasova svih članova. 4. Članovi komisije imaju pravo na naknadu za svoj rad koju utvrđuje i isplaćuje Agencija. 5. Prilikom imenovanja posebnih komisija za izbor, Agencija vodi računa o ravnopravnoj zastupljenosti polova. 6. Kada institucija nema na raspolaganju jednog ili oba državna službenika iz stava 2. ovog člana, u komisiju za izbor sekretara sa posebnim zadatkom koji rukovodi samostalnom upravnom organizacijom institucija uz saglasnost Agencije predlaže rukovodećeg državnog službenika iz drugih institucija. === Član 25 === '''Ostavka i izuzeće članova komisije za izbor''' 1. Ukoliko postoji sukob interesa koji se odnosi na člana komisije za izbor, taj član daje ostavku na članstvo u komisiji. 2. U slučaju ostavke člana komisije za izbor, usljed sukoba interesa ili nekog drugog opravdanog razloga koji se mora obrazložiti, Agencija je dužna da najkasnije u roku od sedam dana imenuje novog člana komisije za izbor. U slučaju imenovanja novog člana komisije za izbor iz institucije na koju se javni konkurs odnosi, a institucija ne može obezbijediti novog člana koji ima akademsko i profesionalno iskustvo u oblastima obuhvaćenim procesom javnog konkursa, Agencija imenuje novog člana sa liste eksperata. 3. Svaki prijavljeni kandidat može da traži i da dobije od Agencije imena članova komisije za izbor. 4. Svaki prijavljeni kandidat ima pravo da najkasnije do momenta pristupanja stručnom ispitu podnese zahtjev za izuzeće bilo kojeg člana ili komisije za izbor, Odboru državne službe za žalbe (u daljnjem tekstu: Odbor), iz razloga: a) utvrđenih u članu 16. ovog zakona; b) očiglednog rizika od predrasuda i pristrasnosti; c) nedostatka adekvatnog stručnog znanja i iskustva. 5. Odbor je dužan da po zahtjevu za izuzeće odluči u roku od osam dana od dana prijema zahtjeva. 6. Proces zapošljavanja neće se obustaviti tokom ispitivanja navoda za izuzeće člana komisije za izbor. U slučaju da Odbor ili nadležni sud to zatraže, cjelokupni proces prijema kandidata biće proglašen nevažećim. U tom slučaju, Agencija ponovo organizuje postupak javnog konkursa u skladu sa ovim zakonom. === Član 26 === '''Javni konkurs''' 1. Agencija utvrđuje karakter i sadržaj javnog konkursa. 2. Javni konkurs sadrži: a) javni ispit; b) stručni ispit. 3. Savjet ministara, na prijedlog Agencije, podzakonskim aktom utvrđuje način i program polaganja ispita. === Član 27 === '''Izborni proces''' 1. Komisija za izbor provjerava i bira kandidate na osnovu profesionalnih sposobnosti procijenjenih putem javnog konkursa koji je identičan za sve kandidate koji se prijavljuju za isto radno mjesto. 2. Podzakonski akti određuju sistem dodjele bodova za svakog kandidata u skladu sa čl. 26. i 64. ovog zakona. 3. Agencija objavljuje rezultate javnog konkursa i pismeno obavještava sve kandidate o rezultatima koje su postigli, u skladu sa ovim zakonom. === Član 28 === '''Postavljenje državnog službenika''' 1. Državnog službenika postavlja Agencija u skladu sa rezultatom koji je kandidat postigao u izbornom procesu. 2. Rukovodeće državne službenike imenuje nadležna institucija, po prethodno pribavljenom mišljenju Agencije, sa liste uspješnih kandidata koji su prošli javni konkurs. 3. Ukoliko se ne izvrši imenovanje iz stava 2. ovog člana u roku od 30 dana od dana prijema mišljenja Agencije i liste uspješnih kandidata, ako posebnim propisom nije određen kraći rok, Agencija će po službenoj dužnosti imenovati najuspješnijeg kandidata, u roku od tri dana. 4. Agencija je dužna da u roku od pet dana prije isteka roka za imenovanje najuspješnijeg kandidata od strane nadležne institucije iz stava 2. ovog člana upozori organ za imenovanje o proteku roka za imenovanje. 5. Rezervna lista uspješnih kandidata čuva se do isteka probnog rada postavljenog državnog službenika. 6. Postavljenje se vrši upravnim aktom objavljenim u "Službenom glasniku BiH". Prije preuzimanja dužnosti, postavljeni državni službenik prima pismeni opis svog radnog mjesta i opis uslova službe. 7. Akt o postavljenju sadrži: a) ime i prezime državnog službenika; b) naziv institucije u kojoj je državni službenik postavljen; c) naziv radnog mjesta i platni razred. 8. Postavljeni državni službenik preuzima dužnost polaganjem zakletve vjernosti. Tekst zakletve utvrđuje Agencija. Potpisani tekst zakletve je sastavni dio personalnog dosjea državnog službenika. 9. Ako postavljeni državni službenik neopravdano ne preuzme dužnost, organ koji je izvršio postavljenje poništiće rješenje o postavljenju, u roku od 15 dana od dana predviđenog za preuzimanja dužnosti. U tom slučaju to lice se suspenduje od učešća na javnim konkursima za zapošljavanje državnih službenika u institucijama u periodu od dvije godine od pravosnažnosti akta o poništenju. === Član 28a === '''Zapošljavanje na određeno vrijeme''' 1. Ako u instituciji postoji upražnjeno radno mjesto državnog službenika koje je u skladu s potrebama rada neophodno hitno popuniti, a interna popuna radnog mjesta nije moguća, institucija može to radno mjesto popuniti zapošljavanjem lica u skladu sa Zakonom o radu u institucijama Bosne i Hercegovine u statusu zaposlenika. 2. Radni odnos na određeno vrijeme može trajati najduže devet mjeseci, osim u slučaju bolovanja ili porodiljskog odsustva državnog službenika, ali ne duže od dvije godine. 3. Institucija je obavezna da zatraži od Agencije saglasnost za popunu radnog mjesta u skladu sa stavom 1. ovog člana, a Agencija je dužna da dostavi odgovor najkasnije u roku od osam dana od dana prijema zahtjeva. 4. Odredbe ovog člana ne odnose se na rukovodeće državne službenike. === Član 29 === '''Probni period''' 1. Nakon preuzimanja dužnosti, državni službenik prolazi period probnog rada. Period probnog rada državnog službenika obuhvata period uvođenja u posao i period obavljanja dužnosti i ukupno traje dvanaest mjeseci, osim ako ovim zakonom nije drugačije utvrđeno. 2. Neposredno nadređeni državni službenik određuje se kao supervizor odgovoran za davanje ocjene rada na kraju probnog perioda. Ocjenjivanje probnog rada sekretara i pomoćnika ministra vrše ministar i zamjenici ministra. 3. Ukoliko je ocjena rada: a) zadovoljavajuća, institucija potvrđuje postavljenje državnog službenika; b) nezadovoljavajuća, institucija razrješava dužnosti državnog službenika, kojem prestaje radni odnos bez prava na otpremninu. Državni službenik ima pravo da u roku od osam dana od dana prijema rješenja o razrješenju podnese žalbu Odboru. 4. Izuzetno od stava 3. ovog člana, rukovodilac institucije, na obrazložen zahtjev državnog službenika, može produžiti probni rad za još šest mjeseci. 5. Ukoliko je državni službenik razriješen dužnosti u skladu sa stavom 3. b) ovog člana ili iz bilo kog drugog zakonskog razloga, sljedeći uspješni kandidat sa rezervne liste iz člana 28. stav 3. ovog zakona postavlja se na upražnjeno radno mjesto državnog službenika. 6. Probnom radu ne podliježe lice koje je u trenutku postavljenja bilo državni službenik institucije, osim državnog službenika iz člana 7. stava 1. tačke a) ovog zakona. === Član 30 === '''Ocjena rada''' 1. Ocjena rada državnog službenika podrazumijeva nadzor i ocjenu njegovog vršenja dužnosti utvrđenih radnim mjestom za vrijeme trajanja službe. Državni službenik ravnopravno sarađuje tokom datog perioda sa njemu direktno nadređenim. 2. Ocjenu rada rukovodećih državnih službenika utvrđuje rukovodilac institucije. 3. Ocjenu rada sekretara i pomoćnika ministra u Savjetu ministara utvrđuje ministar i zamjenik ministra. 4. Ocjenu rada sekretara na posebnom zadatku u Savjetu ministara utvrđuje Savjet ministara na prijedlog posebne komisije koju Savjet ministara imenuje u skladu sa propisom o ocjenjivanju državnih službenika. 5. Direktno nadređeni ocjenjuje rad svih državnih službenika jednom godišnje (redovna ocjena), odnosno najmanje šest mjeseci nakon negativne ocjene rada (vanredna ocjena) uz potvrdu rukovodioca institucije, a ako institucija ima samo rukovodioca, onda on donosi ocjenu. 6. U slučaju da državni službenik zbog bolovanja, porodiljskog ili roditeljskog odsustva nije radio više od šest mjeseci te zbog toga ne može da bude ocijenjen, u obzir će se uzeti njegovi rezultati rada koje je ostvario u periodu za prethodnu godinu prije njegovog odlaska na opravdano odsustvo sa posla. 7. Ocjena rada zasniva se na rezultatima postignutim u realizaciji poslova predviđenih opisom radnog mjesta i ciljevima koje za dati period utvrdi direktno nadređeni. 8. Rezultati ocjene rada uzimaju se u obzir prilikom unapređenja i internih premještaja. Svi državni službenici: a) imaju nesmetan pristup ocjenama svog rada koje se nalaze u personalnom dosjeu, u skladu sa članom 60. stav 2. ovog zakona; b) imaju mogućnost da u odgovarajućem vremenskom roku prilože pismene informacije uz ocjenu svoga rada i imaju mogućnost preispitivanja svog predmeta od Odbora u skladu sa članom 63. ovog zakona. 9. Ukoliko je ocjena rada negativna, državni službenik, u cilju poboljšanja situacije, prolazi kroz poseban program koji uz konsultacije s njim odredi njegov direktno nadređeni. 10. Ukoliko su dvije uzastopne ocjene rada negativne, Agencija, po pribavljenom mišljenju nadležne institucije iz člana 7.1.b) ovog zakona, razrješava dužnosti državnog službenika. Ukoliko su dvije uzastopne ocjene rada negativne za rukovodeće državne službenike iz člana 7. 1.a) ovog zakona, nadležna institucija ih razrješava po pribavljenom mišljenju Agencije. Državni službenik može od Odbora tražiti preispitivanje razrješenja u skladu sa članom 63. ovog zakona. === Član 31 === '''Unapređenje''' 1. Unapređenje državnog službenika na više radno mjesto iz člana 7. stav 1. ovog zakona u istoj ili drugoj instituciji Bosne i Hercegovine obavlja se putem internog ili javnog konkursa. 2. Unapređenje državnog službenika u višu kategoriju iz člana 7. stav 2. ovog zakona odnosno viši unutrašnji platni razred zasniva se na pozitivnoj ocjeni rada i o njemu odlučuje institucija u skladu sa propisima o platama i naknadama zaposlenih u institucijama Bosne i Hercegovine. === Član 32 === '''Interni i eksterni premještaji''' 1. Interni premještaj državnog službenika na slično radno mjesto, u skladu sa potrebama službe, vrši rukovodilac institucije. 2. Eksterni premještaj državnog službenika na slično radno mjesto u drugoj instituciji, u skladu sa potrebama rada, na predlog odnosno saglasnost rukovodilaca institucija, vrši Agencija. 3. Agencija pravilnikom propisuje uslove i način obavljanja internih konkursa, internih i eksternih premještaja državnih službenika, uz prethodno pribavljenu saglasnost Savjeta ministara. === Član 32a === '''Prijem državnog službenika u slučaju kada je osnovana nova institucija po osnovu prenosa ili preuzimanja nadležnosti''' 1. Pod okolnostima iz člana 19. stav 4. ovog zakona, institucija Bosne i Hercegovine će odlučiti da li će se radno mjesto popuniti putem internog ili eksternog premještaja državnog službenika ili putem javnog konkursa. Institucija Bosne i Hercegovine može odlučiti da provede bilo koji od ovih postupaka istovremeno ili jedan za drugim. 2. Pod okolnostima iz člana 19. stav 4. ovog zakona, Agencija za državnu službu provodi slijedeći postupak: a) Izuzetno od člana. 20. stav 2, člana 21. st. 2, 3. i 4. i čl. 26. i 27. ovog zakona, Agencija za državnu službu odmah oglašava upražnjeno radno mjesto odnosno mjesta na svojoj službenoj internet stranici ili na bilo koji drugi način koji institucija Bosne i Hercegovine u kojoj je upražnjeno radno mjesto smatra prikladnim, najmanje osam (8) dana prije krajnjeg roka za podnošenje prijava. Oglas za upražnjeno radno mjesto sadrži podatke navedene u stavu 3. člana 20. ovog zakona, a u slučaju javnog konkursa, opšte uslove za postavljenje državnog službenika. b) Agencija za državnu službu imenuje komisiju za izbor koja provodi postupak izbora kandidata za novo radno mjesto odnosno mjesta u navedenoj instituciji Bosne i Hercegovine. c) Komisija za izbor imenuje se u skladu sa članom 24. ovog zakona. d) Komisija za izbor dostavlja Agenciji za državnu službu listu kandidata koji ispunjavaju uslove za premještaj ili postavljenje u instituciju Bosne i Hercegovine. e) Postavljenje državnog službenika vrši se na osnovu preporuke Komisije za izbor i u skladu sa članom 28. ovog zakona. Nakon toga se izabrani državni službenici postavljaju u instituciju Bosne i Hercegovine i na njih se primjenjuju odredbe ovog zakona. 3. Ako se postupkom eksternog premještaja provedenom na osnovu stava 2. ovog člana ne obezbijedi dovoljan broj kandidata za premještaj u instituciju Bosne i Hercegovine, institucija u koju se vrši premještaj može odlučiti da pristupi raspoređivanju državnih službenika umjesto oglašavanja radnog mjesta putem javnog konkursa. Komisija za izbor iz tačke c) stava 2. ovog člana predlaže rukovodiocu odgovarajućeg organa državne uprave Republike Srpske ili organa državne službe Federacije Bosne i Hercegovine listu državnih službenika iz odgovarajućeg organa državne službe/uprave entiteta za raspoređivanje u instituciju Bosne i Hercegovine, u skladu sa zakonom entiteta. Prilikom predlaganja liste Komisija za izbor vodi računa o poslovima i zadacima svih državnih službenika iz odgovarajućeg organa državne službe/uprave entiteta kao i prirodi nadležnosti prenesenih na Bosnu i Hercegovinu ili nadležnosti koje preuzima Bosna i Hercegovina, u skladu sa Ustavom, koje su do tada obavljali entiteti. 4. Agencija za državnu službu detaljnije uređuje postupak premještaja ili postavljenja državnih službenika iz stava 2. ovog člana. 5. Da bi državni službenik mogao biti izabran za premještaj ili postavljenje mora ispunjavati uslove iz čl. 22. i 64. ovog zakona i dodatne uslove utvrđene Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji institucije Bosne i Hercegovine. 6. Postupak unapređenja iz člana 31. stav 1. ovog zakona ne odnosi se na premještaj ili raspoređivanje koji se provode na osnovu ovog člana. === Član 32b === '''Direktno preuzimanje državnih službenika''' 1. Državni službenik koji ima taj status u skladu sa zakonima Federacije Bosne i Hercegovine ili Republike Srpske i koji ispunjava opšte uslove propisane ovim zakonom i posebne akademske i profesionalne uslove za radno mjesto koje se popunjava, može se bez oglašavanja, odnosno konkursa po bilo kojem osnovu, preuzeti u instituciju Bosne i Hercegovine. 2. Državni službenik može se direktno preuzeti isključivo na slično radno mjesto. Agencija pravilnikom propisuje koja radna mjesta se smatraju sličnim, vodeći računa o odredbama ovog zakona i entitetskih zakona, kojima se uređuje materija kojom se definišu statusna pitanja državnih službenika. 3. O direktnom preuzimanju državnog službenika sklapa se sporazum između institucije BiH u koju se državni službenik preuzima i entitetskog organa državne službe, odnosno uprave iz kojeg se državni službenik preuzima, uz prethodno pribavljenu saglasnost državnog službenika. Na sporazum daju saglasnost Agencija i nadležna agencija entiteta, nakon što utvrde da državni službenik ispunjava propisane uslove za preuzimanje. 4. U skladu sa sporazumom i dostavljenim dokazima o ispunjavanju uslova, državnog službenika postavlja Agencija, a rukovodećeg državnog službenika imenuje nadležna institucija, u skladu sa ovim zakonom. 5. Državni službenik može se, pod uslovima propisanim st. 1, 2, 3. i 4. ovog člana, iz institucije Bosne i Hercegovine preuzeti u organ državne službe, odnosno uprave entiteta. 6. Odredbe st. 1, 2, 3, 4. i 5. ovog člana na odgovarajući način se primjenjuju i na Brčko Distrikt Bosne i Hercegovine. === Član 33 === '''Prekobrojnost''' 1. Prekobrojnost nastaje isključivo kao posljedica reorganizacije ili smanjenja obima poslova institucije. 2. Agencija proglašava državnog službenika prekobrojnim na prijedlog institucija. 3. Državni službenik koji je proglašen prekobrojnim, u skladu sa članom 19. ovog zakona, isključivo se raspoređuje na slično upražnjeno radno mjesto državnog službenika u drugoj instituciji: a) ukoliko je ovo raspoređivanje nemoguće, državnom službeniku koji je proglašen prekobrojnim nudi se prijevremeno penzionisanje u skladu sa zakonom; b) ukoliko je prijevremeno penzionisanje nemoguće, organ nadležan za postavljenje razrješava dužnosti prekobrojnog državnog službenika koji može od Odbora da zatraži preispitivanje svog razrješenja u skladu sa članom 63. ovog zakona; c) državni službenik koji je proglašen prekobrojnim ima pravo na otpremninu te na naknadu za slučaj nezaposlenosti u skladu sa zakonom; d) (brisano) === Član 34 === '''Sekretar sa posebnim zadatkom''' 1. Sva radna mjesta sekretara sa posebnim zadatkom objavljuju se na javnom konkursu za zapošljavanje u skladu sa članom 21. ovog zakona. 2. Sekretara sa posebnim zadatkom imenuje Savjet ministara, odnosno druga institucija, na određeni vremenski period koji nije duži od pet godina. Najduži period postavljenja na isto radno mjesto je deset godina. 3. Posebnim zadatkom utvrđuju se dužnosti i ciljevi koje sekretar treba da ispuni. Sadržaj posebnog zadatka objavljuje se u "Službenom glasniku BiH" u isto vrijeme kad i postavljenje sekretara sa posebnim zadatkom. 4. Realizacija ciljeva definisanih njegovim mandatom procjenjuje se kroz godišnju ocjenu rada. 5. Članovi 19. st. 1, 2. i 4, čl. 31, 32, 32a, 32b. i 33. ovog zakona ne odnose se na sekretara sa posebnim zadatkom. <hr> <span id="POGLAVLJE V – PLATE I NAKNADE"></span> == POGLAVLJE V == === PLATE I NAKNADE === === Član 35 === '''Kriterijumi za utvrđivanje plata''' 1. Državni službenik ima pravo na platu koja odgovara radnom mjestu državnog službenika. 2. (brisano) === Članovi 36–44 === (brisano) <hr> <span id="POGLAVLJE VI – USLOVI RADA"></span> == POGLAVLJE VI == === USLOVI RADA === === Član 45 === '''Propisi o radu i socijalnom osiguranju''' Na državnog službenika primjenjuju se Zakon o radu u institucijama Bosne i Hercegovine i drugi zakoni koji regulišu prava i obaveze iz radnih odnosa, osim ako ovim zakonom nije drugačije utvrđeno. === Član 46 === '''Odsustvo i godišnji odmor''' 1. Državni službenik ima pravo na plaćeni godišnji odmor u trajanju utvrđenom aktom rukovodioca institucije od najmanje 20 radnih dana i na plaćeno odsustvo od pet radnih dana u jednoj kalendarskoj godini. 2. Godišnji odmor iz stava 1. ovog člana uvećava se po osnovu radnog staža i drugim pojedinačno određenim kriterijumima, u skladu sa podzakonskim aktom. 3. Ukupno trajanje godišnjeg odmora ne može iznositi manje od 20, niti više od 30 radnih dana. === Član 47 === '''Neplaćeno odsustvo i rad sa skraćenim radnim vremenom''' Podzakonskim aktom utvrđuju se uslovi u skladu sa kojim državni službenik može uzeti neplaćeno odsustvo, i kada se može dužnost državnog službenika obavljati sa skraćenim radnim vremenom. === Član 48 === '''Sekretar sa posebnim zadatkom''' Sekretaru sa posebnim zadatkom ne dozvoljava se rad sa skraćenim radnim vremenom. === Član 49 === '''Stručno obrazovanje i usavršavanje''' 1. Državni službenici obavezni su da neprestano rade na svom stručnom obrazovanju i usavršavanju. 2. Državni službenik ima pravo i obavezu da učestvuje na savjetovanjima i drugim oblicima obrazovnih aktivnosti. 3. O učestvovanju državnih službenika na savjetovanjima i drugim oblicima obrazovnih aktivnosti odlučuje rukovodilac institucije, odnosno osoba određena podzakonskim aktom, vodeći pri tome računa o podjednakom učešću svih državnih službenika. 4. O učestvovanju državnih službenika na savjetovanjima i drugim oblicima obrazovnih aktivnosti koje organizuje Agencija, po prethodno pribavljenom mišljenju institucije, konačnu odluku donosi Agencija, vodeći računa da se što većem broju državnih službenika omogući učestvovanje. 5. Učestvovanje državnih službenika na savjetovanjima i drugim oblicima obrazovnih aktivnosti pravo je i obaveza svakog državnog službenika, koje institucija ne može onemogućiti, osim u opravdanim slučajevima vezanim za trenutne obaveze institucije. 6. Planiranje, uslove, način i postupak određivanja učešća državnih službenika na savjetovanjima i drugim oblicima njihovog obrazovanja koje organizuje Agencija, kao i određivanje posebnih kredita za to, utvrđuje se odlukom Agencije. <hr> <span id="POGLAVLJE VII – PRESTANAK RADNOG ODNOSA"></span> == POGLAVLJE VII == === PRESTANAK RADNOG ODNOSA === === Član 50 === '''Prestanak radnog odnosa državnog službenika''' 1. Državnom službeniku prestaje radni odnos u državnoj službi u sljedećim slučajevima: a) dobrovoljnog istupanja iz državne službe pri čemu radni odnos državnom službeniku prestaje: 1) u slučaju sporazuma sa institucijom na dan postignut u sporazumu; 2) u slučaju jednostranog otkaza uz otkazni rok od 30 dana od dana podnošenja zahtjeva; b) kada navrši 65 godina života i najmanje 20 godina staža osiguranja ili kada navrši 40 godina staža osiguranja nezavisno od godina života; c) trajne radne nesposobnosti; d) gubitka državljanstva Bosne i Hercegovine; e) sticanja državljanstva druge države suprotno Ustavu Bosne i Hercegovine i njenim zakonima; f) prekobrojnosti; g) isteka perioda na koji je sekretar sa posebnim zadatkom postavljen, u slučajevima kada sekretar na posebnom zadatku nije prije postavljenja bio državni službenik; h) odbijanja polaganja zakletve i/ili potpisivanja teksta zakletve; i) nezadovoljavajućeg probnog perioda; j) dvije uzastopno negativne ocjene rada; k) ako je osuđen za krivično djelo zbog kojeg se upućuje na izdržavanje kazne zatvora u trajanju dužem od šest mjeseci; l) na osnovu izrečene disciplinske mjere prestanka radnog odnosa u državnoj službi; m) neopravdan izostanak sa posla u kontinuitetu dužem od pet radnih dana; n) ukoliko se utvrdi da je prilikom zasnivanja radnog odnosa dao neistinite podatke koji su služili kao dokaz u postupku zasnivanja radnog odnosa i na osnovu kojih je izvršeno postavljenje, ili ukoliko se utvrdi da je u međuvremenu prestao da ispunjava uslove propisane ovim zakonom. 2. Državni službenik razriješen dužnosti u skladu sa stavom 1. tač. h), l), m) i n) ne može biti primljen u državnu službu tri godine od dana razrješenja. 3. Savjet ministara posebnom odlukom propisuje postupak preispitivanja ispunjavanja uslova člana 22. stav 1. tačka d) ovog zakona. === Član 51 === '''Postupak za prestanak radnog odnosa''' 1. Državnog službenika razrješava Agencija, po pribavljenom mišljenju nadležne institucije sa izuzetkom člana 50.1.i) ovog zakona. 2. Rukovodeće državne službenike razrješava organ nadležan za postavljenje uz pribavljeno mišljenje Agencije, sa izuzetkom člana 50.1.i) ovog zakona. 3. Državni službenik iz st. 1. i 2. ovog člana može tražiti od Odbora preispitivanje odluke o razrješenju u skladu sa članom 63. ovog zakona. === Član 52 === '''Naknade''' Državni službenik ne ostvaruje pravo na otpremninu ako izgubi status državnog službenika, osim ako je zakonom kojim se uređuje oblast plata i naknada drugačije propisano. === Član 53 === '''Nepravilna postavljenja''' 1. Odbor će ukinuti odluku o imenovanju, odnosno postavljenju državnog službenika koji je postavljen suprotno odredbama ovog zakona. 2. Savjet ministara, posebnom odlukom, na predlog Agencije, uređuje uslove i postupak u slučaju postavljenja suprotno odredbama ovog zakona. <hr> <span id="POGLAVLJE VIII – DISCIPLINSKA ODGOVORNOST DRŽAVNOG SLUŽBENIKA"></span> == POGLAVLJE VIII == === DISCIPLINSKA ODGOVORNOST DRŽAVNOG SLUŽBENIKA === === Član 54 === '''Disciplinska odgovornost''' 1. Državni službenik može se smatrati disciplinski odgovornim zbog kršenja službenih dužnosti utvrđenih ovim zakonom, nastalih kao rezultat njegove krivice. 2. Povrede službenih dužnosti mogu biti: a) izvršenje radnji koje predstavljaju krivično djelo protiv službene dužnosti ili drugo krivično djelo, odnosno prekršaj, kojim se nanosi šteta ugledu državne službe što čini radnika nepodobnim za rad u državnoj službi; b) odavanje državne, vojne i službene tajne, odnosno povreda propisa o čuvanju tih tajni; c) zloupotrebe i prekoračenja službenih ovlaštenja; d) neizvršavanje ili nesavjesno i nemarno vršenje povjerenih poslova i zadataka; e) odbijanje izvršenja zakonitih naređenja pretpostavljenog; f) namjerno kršenje odredaba ovog zakona ili drugog propisa Bosne i Hercegovine u vršenju službe ili u vezi sa službom ili kršenje Kodeksa za državne službenike; g) bavljenje djelatnostima ili radom koji je u suprotnosti sa interesima državne službe; h) prouzrokovanje veće materijalne štete namjerno ili iz krajnje nepažnje; i) neopravdan izostanak sa posla; j) kršenje pravila radne discipline u državnoj službi; k) neblagovremeno i neuredno izvršenje povjerenih poslova i zadataka u državnoj službi; l) neprimjereno ponašanje prema građanima, saradnicima i drugim licima u vršenju državne službe ili u vezi sa službom; m) diskriminacija, te nasilje na osnovu pola ili polne orijentacije, uznemiravanje na osnovu pola i seksualno uznemiravanje, kao i svaki drugi oblik diskriminacije, u skladu sa zakonom. 3. Odgovornost za izvršenje krivičnih djela i prekršaja ne isključuje disciplinsku odgovornost državnog službenika, pod uslovom da takvo djelo istovremeno predstavlja povredu dužnosti. 4. Odlukom Savjeta ministara detaljnije će se urediti povrede službenih dužnosti, disciplinske mjere i disciplinski postupak. === Član 55 === '''Disciplinski postupak''' 1. Državni službenici i zaposlenici institucija imaju pravo da, protiv državnog službenika za kojeg postoji pretpostavka da je prekršio član 54. ovog zakona, uz diskreciju, podnesu zahtjev za disciplinski postupak instituciji. 2. Prava iz stava 1. ovog člana pripadaju ministru, zamjeniku ministra, drugom licu ili kolegijalnom organu koji je državnom službeniku pretpostavljeni. 3. Prilikom primanja zahtjeva za disciplinski postupak protiv državnog službenika, institucija: a) izdaje, po prijemu informacije, pismenu potvrdu licu koje je zahtjev predalo, a istovremeno se pismena potvrda šalje i Agenciji; b) nakon provedenog postupka, izriče disciplinske mjere pismene opomene ili pismeni ukor, a u slučaju da smatra da povreda dužnosti od državnog službenika zaslužuje strožiju mjeru, predmet će proslijediti Agenciji, uz prethodno pribavljeno mišljenje institucije. 4. Postupak za utvrđivanje disciplinske odgovornosti državnog službenika za povrede radnih dužnosti sprovodi se u skladu sa načelima krivičnog postupka, ukoliko ovim zakonom nije drugačije određeno. 5. Protiv akta o pokretanju disciplinskog postupka ne može se izjaviti žalba. 6. Protiv konačne odluke o izrečenoj disciplinskoj mjeri pismene opomene ili pismenog ukora ne može se voditi upravni spor. === Član 56 === '''Disciplinske mjere''' U slučaju da državni službenik učini povredu službene dužnosti iz člana 54. ovog zakona, izriču se sljedeće disciplinske mjere: a) pismena opomena; b) pismeni ukor; c) smanjenje plate do 10% u trajanju od jednog do tri mjeseca; d) degradiranje na nižu kategoriju u okviru istog radnog mjesta; e) suspenzija prava učešća na konkursima u državnoj službi u institucijama BiH u periodu od najviše dvije godine; f) smanjenje plate od 15 do 30% u trajanju od tri do šest mjeseci; g) degradiranje na neposredno niže radno mjesto; h) prestanak radnog odnosa u državnoj službi. === Član 57 === '''Krivični postupak''' 1. U slučaju da se protiv državnog službenika pokrene krivični postupak na osnovu istih činjenica koje su razmatrane u disciplinskom postupku, svi pokrenuti disciplinski postupci se suspenduju, sa izuzetkom člana 58. ovog zakona, dok nadležni sud ne donese pravosnažnu presudu u krivičnom postupku. 2. Ukoliko se državni službenik koji je okrivljen oslobodi: a) vraća se na svoje ranije radno mjesto i njegov personalni dosje ne smije sadržavati informacije o krivičnom postupku i/ili preventivnoj suspenziji u vezi s tim postupkom; b) disciplinske mjere ne mogu se preduzeti na osnovu istih činjenica po kojima je državni službenik oslobođen. 3. Ukoliko se optužba protiv državnog službenika odbije, disciplinski postupak može se preduzeti na osnovu istih činjenica u skladu sa članom 54. ovog zakona. 4. Ukoliko se državni službenik protiv kojeg je pokrenut krivični postupak proglasi krivim, institucija se obavezuje činjenicama koje je utvrdio nadležni sud. === Član 58 === '''Preventivna suspenzija''' 1. Kada se protiv državnog službenika donese naredba o sprovođenju istrage za krivična djela korupcije ili krivična djela protiv službene i druge odgovorne dužnosti, ili se državni službenik nalazi u pritvoru, institucija u kojoj je državni službenik zaposlen odmah ga suspenduje. 2. Kada se pokrene postupak u skladu sa članom 57. ovog zakona, institucija u kojoj je državni službenik zaposlen suspendovaće ga u slučajevima: a) ako je protiv državnog službenika pokrenut krivični postupak za krivično djelo za koje se izriče kazna zatvora u trajanju od najmanje pet godina; b) ako je državni službenik zatečen u izvršenju krivičnog djela za koje se izriče kazna zatvora u trajanju od najmanje pet godina; c) ako postoje ozbiljni razlozi koji ukazuju na izvršenje krivičnog djela. 3. Kada se pokrene postupak u skladu sa članom 55. ovog zakona, institucija u kojoj je državni službenik zaposlen suspendovaće ga ako: a) postoji osnovana sumnja da bi za vrijeme trajanja disciplinskog postupka državni službenik mogao ponovo prekršiti službene dužnosti; b) postoji osnovana sumnja da bi državni službenik mogao uticati na svjedoke; c) postoje neki drugi razlozi za koje institucija ocijeni da su osnovani. 4. Za rukovodeće državne službenike suspenziju izriče organ nadležan za postavljenje. 5. U slučaju preventivne suspenzije: a) državni službenik koji je suspendovan prima puni iznos plate do okončanja krivičnog, odnosno disciplinskog postupka; b) disciplinski postupak se suspenduje sve do donošenja pravosnažne presude nadležnog suda. <hr> <span id="POGLAVLJE IX – UPRAVLJANJE DRŽAVNOM SLUŽBOM"></span> == POGLAVLJE IX == === UPRAVLJANJE DRŽAVNOM SLUŽBOM === === Član 59 === '''Smjernice vođenja kadrovske politike''' Nadležna institucija utvrđuje opšte smjernice za vođenje kadrovske politike u toj instituciji i donosi podzakonske akte koji proizilaze iz ovog zakona. === Član 60 === '''Institucije''' 1. Svaka institucija osniva jedinicu koja je zadužena za implementaciju odredbi ovog zakona (u daljem tekstu: Jedinica). 2. Jedinica u instituciji obezbjeđuje upravljanje osobljem institucije i vodi dosje za svakog državnog službenika, i obezbjeđuje da svaki državni službenik koji obavlja dužnosti u instituciji ima nesmetan pristup svom administrativnom dosjeu. 3. Jedinica institucije usklađuje aktivnosti institucije i sarađuje sa Agencijom. 4. Po prethodnom odobrenju rukovodioca institucije, organ nadležan za postavljanje podnosi Agenciji godišnji izvještaj o radu i plan rada za narednu godinu. 5. U slučaju formiranja nove institucije na nivou Bosne i Hercegovine, Savjet ministara ili druga određena institucija dostavlja Agenciji operacioni plan kadrovskog popunjavanja u toj instituciji. Agencija je dužna da najkasnije 15 dana od dana prijema operacionog plana kadrovskog popunjavanja novoformirane institucije objavi prvi javni konkurs za popunu odnosne institucije. === Član 61 === '''Ombudsmen''' 1. Ombudsmen pomaže u realizaciji i poštivanju principa utvrđenih u ovom zakonu i u skladu sa odredbama ovog zakona, djeluje kao posrednik u pitanjima koja se odnose na status državnog službenika. 2. Svi državni službenici i zaposlenici institucije biraju na mjesto ombudsmena jednog državnog službenika. Ombudsmen ne smije biti član organa nadležnog za postavljenje u instituciji u kojoj obavlja svoju dužnost. Isto lice može biti postavljeno za ombudsmena dvije ili više institucije. 3. Izbor ombudsmena potvrđuje organ nadležan za postavljenje. === Član 62 === '''Agencija za državnu službu''' 1. Agencija se osniva ovim zakonom kao samostalna upravna organizacija sa svojstvom pravnog lica. 2. Agencija: a) obezbjeđuje: 1) realizaciju procesa zapošljavanja državnih službenika na zahtjev institucija; 2) pomaže institucijama u realizovanju njihove kadrovske politike, organizacionog razvoja, kao i pri uspostavljanju informacionog sistema upravljanja ljudskim potencijalima, pri čemu i sama vodi modul zapošljavanja i modul registra, s podacima iz člana 62a. ovog zakona; 3) obuku i razvoj državne službe; b) podnosi godišnji izvještaj o radu i plan rada za narednu godinu Savjetu ministara na odobravanje, a objaviće na zvaničnoj stranici Agencije polugodišnji izvještaj o svom radu, a skraćenu verziju toga ponuditi i sredstvima javnog informisanja; c) sprovodi ankete u okviru institucija na zahtjev Savjeta ministara; d) obavlja ostale poslove i zadatke utvrđene ovim zakonom. 3. Savjet ministara imenuje direktora Agencije koji se nalazi na radnom mjestu sekretara sa posebnim zadatkom, a bira se i imenuje u skladu sa članom 34. ovog zakona, na period od pet godina. 4. Odredbe Zakona o javnim nabavkama Bosne i Hercegovine ne primjenjuju se na sprovođenje procedura iz stava 2. tačka a) alineja 3) ovog člana. 5. Savjet ministara će, u skladu sa potrebama rada institucija, posebnom odlukom urediti osnivanje organa koji će sprovoditi obuku državnih službenika. 6. Kada se primjenjuje modul informacionog sistema iz stava 2. ovog člana (modul zapošljavanja), koji će omogućiti elektronsku prijavu kandidata (onlajn prijava), implementacionim aktom će se regulisati način i postupak podnošenja takve prijave, uz elektronsko prikupljanje podataka i dokumentacije potrebne za sprovođenje odgovarajućeg oglasa, odnosno konkursa. === Član 62a === '''Registar zaposlenih''' 1. Registar zaposlenih predstavlja kadrovsku evidenciju zaposlenih koju vodi Agencija u saradnji s institucijama, a koji čini jedan od modula informacionog sistema upravljanja ljudskim potencijalima. 2. Registar zaposlenih služi za upravljanje kadrovima u vezi sa radnim odnosima, a vodi se u elektronskoj formi informatičke baze podataka. 3. U Registru zaposlenih vode se podaci za državne službenike i zaposlenike, kao i za sve druge kategorije zaposlenih, osim policijskih službenika, profesionalnih vojnih lica i zaposlenih u Obavještajno-bezbjednosnoj agenciji Bosne i Hercegovine i zaposlenih u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija, pritvora i drugih mjera Bosne i Hercegovine, za koje se primjenom odgovarajućeg interfejsa može pristupiti samo statističkim podacima. 4. U Registru zaposlenih vode se podaci o: imenu i prezimenu, jedinstvenom matičnom broju, prezimenu po rođenju, datumu rođenja, državljanstvu, polu, nacionalnosti, adresi, obrazovanju i stručnom usavršavanju, vještinama, postavljenjima, razrješenjima, stažu i iskustvu, platama i naknadama, ocjenama rada, disciplinskim mjerama i krivičnim presudama, a koji su značajni za upravljanje ljudskim potencijalima. 5. Lični podaci koji se vode u Registru zaposlenih, osim imena i prezimena, nisu javni. 6. Pored podataka iz stava 4. ovog člana, Registar zaposlenih sadrži i sve potrebne podatke o institucijama. 7. Savjet ministara, na prijedlog Agencije, detaljnije reguliše uspostavljanje i vođenje Registra zaposlenih. 8. Registar zaposlenih biće uspostavljen najkasnije u roku od dvije godine od dana stupanja na snagu ovog zakona. === Član 63 === '''Odbor državne službe za žalbe''' 1. Odbor državne službe za žalbe je, u skladu sa ovim zakonom i njegovim podzakonskim aktima, odgovoran za razmatranje svih konačnih odluka, preduzetih ili propuštenih radnji institucije i/ili Agencije uključujući i institucije iz člana 4. stav 1. ovog zakona, a koje se odnose na status državnih službenika i to na zahtjev: a) državnog službenika na kojeg se sporna odluka, preduzeta ili propuštena radnja odnosi, ako državni službenik ima jasno opredijeljen pravni interes; b) institucije gdje službenik obavlja svoju dužnost; c) Agencije. 2. Odbor: a) saslušava podnosioca žalbe, ukoliko je to primjereno situaciji; b) poziva svjedoke i eksperte kada se to smatra neophodnim; c) traži i dobiva sve relevantne informacije od nadležnih organa; d) usvaja poslovnik koji se objavljuje u "Službenom glasniku BiH". 3. Odluke Odbora moraju biti donesene na zakonskim osnovama i pravilno i potpuno utvrđenom činjeničnom stanju. Odluke Odbora su: a) konačne, a sudski se preispituju u skladu sa Zakonom o upravnim sporovima Bosne i Hercegovine; b) dostaviće se podnosiocu u roku od osam dana od dana donošenja. 4. Savjet ministara osniva Odbor koji se sastoji od tri člana. a) Javni konkurs za popunjavanje slobodnih radnih mjesta u Odboru oglašava se na službenoj internet stranici Agencije i u najmanje tri dnevna lista koja se distribuiraju na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine, najmanje 15 dana prije roka za predaju molbi. Oglas sadrži iste uslove koji su navedeni u čl. 20.3 i 22. ovog zakona. b) Nezavisna komisija za izbor kandidata, koju imenuje Savjet ministara, bira članove Odbora, na osnovu njihovog radnog iskustva i ispoljene sposobnosti da obavljaju dužnost u Odboru. Članovi 24.2, 24.3. i 25.1 ovog zakona odnose se i na komisiju za izbor kandidata i na postupak izbora; c) Savjet ministara imenuje članove Odbora na rok od četiri godine sa mogućnošću ponovnog izbora bez javnog konkursa na isti mandatni period. d) Član Odbora je: 1) nezavisan i nepristrasan; 2) nije na javnoj funkciji na koju je izabran direktno ili indirektno, odnosno nije imenovan na radno mjesto u bilo kojem zakonodavnom ili izvršnom organu na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini; 3) povlači se sa dužnosti prije isteka mandata samo na inicijativu Savjeta ministara, koja je pokrenuta usljed izuzetnih okolnosti i konsenzusom ostalih članova Odbora; e) (brisano) 5. Izuzetno, po odredbama ovog zakona i njegovim podzakonskim aktima, rok za izjavljivanje žalbe za sve akte je osam dana, a rok za podnošenje tužbe sudu je 15 dana. 6. Žalba Odboru protiv akata o postavljenju, imenovanju, premještaju ili razrješenju državnog službenika ne odgađa njihovo izvršenje. 7. Protiv konačnih odluka Odbora, koje se odnose na postupak javnog konkursa ili u vezi sa postupkom javnog konkursa, može se radi zaštite prava prijavljenih kandidata voditi upravni spor. <hr> <span id="POGLAVLJE IXa – KAZNENE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE IXa == === KAZNENE ODREDBE === === Član 63a === '''Kazne za prekršaje''' 1. Novčanom kaznom u iznosu od 20.000,00 do 50.000,00 KM kazniće se za prekršaj pravno lice - poslodavac ili firma koja u roku od dvije godine od dana razrješenja dužnosti državnog službenika zaposli ili isplati bilo kakvu naknadu državnom službeniku koji je nad istim poslodavcem ili firmom sprovodio redovan nadzor (član 16. stav 1. tačka b)). 2. Novčanom kaznom u iznosu od 2000,00 do 5000,00 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice u pravnom licu kao i fizičko lice - samostalni privrednik (zanatlija) za prekršaj iz stava 1. ovog člana (član 16. stav 1. tačka b)). 3. Novčanom kaznom u iznosu od 2000,00 do 5000,00 KM kazniće se za prekršaj lice koje se u roku od dvije godine od dana razrješenja dužnosti državnog službenika zaposli ili primi bilo kakvu naknadu od poslodavca ili firme nad čijim radom je sprovodio redovan nadzor (član 16. stav 1. tačka b)). 4. Novčanom kaznom u iznosu od 2000,00 do 5000,00 KM kazniće se za prekršaj rukovodeći državni službenik koji ne podnese ostavku na radno mjesto u državnoj službi nakon što je potvrđena njegova kandidatura za javnu funkciju na koju se bira direktno ili indirektno, ili nakon što je imenovan na položaj u bilo kojem zakonodavnom ili izvršnom organu na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini (član 16. stav 1. tačka c), ili na funkciju iz člana 18. stav 2, kao i lica iz člana 18. stav 4. koja ne podnesu ostavku. 5. Novčanom kaznom u iznosu od 2000,00 do 5000,00 KM kazniće se za prekršaj državni službenik koji je član upravnih i drugih odbora političke partije ili ako slijedi instrukcije političkih partija (član 16. stav 1. tačka e)). 6. Novčanom kaznom u iznosu od 2000,00 do 5000,00 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u instituciji koje ne izvrši ili odbije da izvrši odluku Odbora (član 63). 7. Novčanom kaznom u iznosu od 1000,00 do 2000,00 KM kazniće se za prekršaj državni službenik koji: a) obavlja dodatnu aktivnost za koju se plaća naknada suprotno podzakonskim aktima i koju nije odobrio rukovodilac institucije (član 16. stav 1. tačka a)); b) prilikom postavljenja ne predoči sve informacije o imovini kojom raspolaže on ili članovi njegove uže porodice ili o djelatnosti i funkcijama koje obavlja on ili član njegove uže porodice (član 16. stav 2). 8. Novčanom kaznom u iznosu od 200,00 do 800,00 KM kazniće se za prekršaj državni službenik koji: a) javno ispoljava svoja politička uvjerenja (član 14. stav 3); b) izvrši diskriminaciju, odnosno nasilje na osnovu pola ili polne orijentacije, uznemiravanje na osnovu pola i seksualno uznemiravanje, kao i svaki drugi oblik diskriminacije u skladu sa zakonom (član 54. stav 2. tačka m)). 9. Novčanom kaznom u iznosu od 200,00 do 800,00 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u instituciji koje: a) poništi oglas bez obrazloženog zahtjeva ili pokuša isto radno mjesto ponovo oglasiti prije isteka roka od jedne godine od dana poništenja (član 28. stav 8); b) mimo procedura propisanih zakonom ili podzakonskim aktom zapošljava državnog službenika ili ga unapređuje (član 31); c) bez opravdanog razloga ne razriješi državnog službenika u zakonskom roku (član 51); d) ne osnuje ili ne obezbijedi nesmetan rad jedinice za sprovođenje ovog zakona (član 60); e) ne izvrši ili odbije da izvrši konačnu odluku Agencije donesenu po odredbama ovog zakona. 10. Novčanom kaznom u iznosu od 150,00 do 500,00 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u instituciji koje: a) i pored upozorenja državnog službenika potvrdi naredbu za koju se utvrdi da je očigledno nezakonita (član 14. stav 2); b) u komisiju za izbor, u ime institucije, predloži lice koje nema status državnog službenika (član 24. stav 2); c) protivno zakonu zaposli pripravnika u državnu službu (član 28.a); d) ne ocjenjuje državnog službenika ili koji ne obezbjeđuje da se državni službenici uredno i blagovremeno ocjenjuju (čl. 29, 30. i 64); e) bez opravdanih razloga ili protivno odluci Agencije onemogućava državnog službenika u stručnom obrazovanju i usavršavanju (član 49). === Član 63b === '''Odgovorno lice''' Odgovornim licem u instituciji, odnosno organu uprave, smatraće se rukovodilac organa uprave, kao i drugo službeno lice u tim institucijama i organima, koje je ovlašćeno i zaduženo za neposredno izvršavanje određenih poslova, a nije ih izvršilo ili je izvršilo radnju protivno propisanoj obavezi. <hr> <span id="POGLAVLJE X – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE X == === PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE === === Član 64 === '''Postojeći radnici''' 1. Zakonski status radnika u postojećim institucijama ostaje isti danom stupanja na snagu ovog zakona, sve dok Agencija za njihova radna mjesta ne obavi kompletan postupak revizije u skladu sa ovim članom. 2. Agencija donosi rješenje o prestanku radnog odnosa radnika iz stava 1. ovog člana koji su zaposleni protivno odredbama Zakona o državnoj upravi ili ne ispunjavaju uslove iz člana 22. ovog zakona. Za upražnjena radna mjesta organizuje se javni konkurs. Rješenje o prestanku radnog odnosa stupa na snagu nakon okončanja kompletnog postupka javnog konkursa u skladu sa ovim zakonom. 3. Iskustvo kandidata koji je prethodno bio na radnom mjestu na koje se odnosi javni konkurs može biti uzeto u obzir za vrijeme procesa javnog konkursa. 4. Radnici iz stava 1. ovog člana koji su zaposleni u skladu sa Zakonom o državnoj upravi koji je bio na snazi u momentu postavljanja i koji ispunjavaju uslove iz člana 22. ovog zakona, a kojima Agencija potvrdi zakonitost njihovog zapošljavanja, prolaze kroz postupak ocjenjivanja u trajanju od 12 mjeseci. Postupak ocjenjivanja propisuje Agencija za državnu službu uzimajući u obzir odredbe člana 30. ovog zakona. 5. Institucija u kojoj je državni službenik zaposlen potvrđuje postavljenje onih radnika koji su uspješno prošli postupak ocjenjivanja, a otpušta one koji nisu uspješno prošli postupak ocjenjivanja ili nisu ispunili uslov stručne spreme iz člana 22. stav 1. u roku koji je propisan stavom 2. istog člana. Za upražnjena mjesta organizuje se javni konkurs. === Član 65 === '''Naknada''' 1. Radnik kojem, u smislu člana 64. ovog zakona, prestane radni odnos, ima pravo na otpremninu u visini prosječne mjesečne plate isplaćene u instituciji u mjesecu koji prethodio mjesecu u kojem stupi na snagu ovaj zakon. 2. Otpremnina iz stava 1. ovog člana isplaćuje se radniku za ukupan radni staž osiguranja, a utvrđuje se tako da se prosječna plata iz stava 1. ovog člana pomnoži sa koeficijentom, i to za: Radni staž osiguranja / koeficijent a) do 5 godina / 1,33 b) od 5 do 10 godina / 2,00 c) od 10 do 20 godina / 2,66 d) preko 20 godina / 3,00 === Član 66 === '''Donošenje rješenja o prestanku radnog odnosa''' 1. Istovremeno sa donošenjem rješenja o prestanku radnog odnosa, organ nadležan za postavljenje odlučuje po službenoj dužnosti i o pravu na otpremninu radnika u smislu člana 65. ovog zakona. 2. Otpremninu po osnovu rješenja donesenog na osnovu stava 1. ovog člana isplaćuje Ministarstvo za trezor institucija Bosne i Hercegovine. === Član 67 === '''Žalba''' Radnik koji smatra da je organ nadležan za postavljenje povrijedio neko njegovo pravo, može, u roku od osam dana od dana prijema takvog rješenja, uputiti žalbu Odboru u skladu sa članom 63. ovog zakona. === Članovi 68–69 === (brisano) === Član 70 === '''Završna odredba''' Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". <hr> <span id="Samostalni članovi izmjena"></span> == Samostalni članovi izmjena == === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 8/2003) ==== Član 4 ==== Ovaj zakon stupa na snagu 13. marta 2003. godine. === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 4/2004) ==== Član 3 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 17/2004) ==== Član 5 ==== Ovaj zakon stupa na snagu 21. aprila 2004. godine i odmah se objavljuje na službenoj internet stranici Kancelarije Visokog predstavnika i u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 26/2004) ==== Član 2 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 37/2004) ==== Član 10 ==== Ovlašćuju se Ustavno-pravne komisije oba doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine da sačine prečišćeni tekst Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine. ==== Član 11 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH." === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 48/2005) ==== Član 26 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 43/2009) ==== Član 34 ==== Podzakonski akti čije je donošenje propisano ovim zakonom biće doneseni najkasnije u roku od šest mjeseci od njegovog stupanja na snagu. ==== Član 35 ==== Ovlašćuju se Ustavnopravna komisija Predstavničkog doma i Ustavnopravna komisija Doma naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine da zajedno utvrde prečišćeni tekst Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", br. 12/02, 19/02, 8/03, 35/03, 4/04, 17/04, 26/04, 37/04, 48/05, 2/06 i 32/07), najkasnije u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona. ==== Član 36 ==== Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjeni Zakona o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 8/2010) ==== Član 2 ==== Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". <hr> {{Javno dobro}} {{korektura}} [[Kategorija:Zakoni]] 85sta2ofebxmt9ib1d5s0129ubr9isa 0 5519 12074 2026-08-06T12:55:17Z Vratiosevalter 3520 Dodan Izborni zakon Bosne i Hercegovine ("Sl. glasnik BiH" br. 23/2001 i dr.). Zakon uređuje izbor članova i delegata Parlamentarne skupštine BiH, članova Predsjedništva BiH, te principe za izbore na svim nivoima vlasti. Obuhvata 20 poglavlja i 114 članova, sa samostalnim članovima izmjena do 2024. Kategorizirano. 12074 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Izborni zakon Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = IZBiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = izborno pravo |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", br. 23/2001, 7/2002, 9/2002, 20/2002, 25/2002, 4/2004, 20/2004, 25/2005, 77/2005, 11/2006, 24/2006, 33/2008, 37/2008, 32/2010, 48/2011, 63/2011, 18/2013, 7/2014, 31/2016, 54/2017, 41/2020, 38/2022, 51/2022, 67/2022, 24/2024 i 24/2024 - ispr. |DATUM IZDANJA = 2001. (sa izmjenama do 2024.) |STUPIO NA SNAGU = prema izvornim zakonima |ZABILJEŠKE = Zakon uređuje izbor članova i delegata Parlamentarne skupštine BiH, članova Predsjedništva BiH, te principe za izbore na svim nivoima vlasti. |WIKIPEDIA = }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">IZBORNI ZAKON<br>BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#POGLAVLJE 1 – OSNOVNE ODREDBE|POGLAVLJE 1 – OSNOVNE ODREDBE]] (čl. 1.1–1.14) * [[#POGLAVLJE 2 – ORGANI ZA PROVOĐENJE IZBORA|POGLAVLJE 2 – ORGANI ZA PROVOĐENJE IZBORA]] (čl. 2.1–2.21) * [[#POGLAVLJE 3 – BIRAČKI SPISAK|POGLAVLJE 3 – BIRAČKI SPISAK]] (čl. 3.1–3.18) * [[#POGLAVLJE 4 – OVJERA I KANDIDOVANJE ZA IZBORE|POGLAVLJE 4 – OVJERA I KANDIDOVANJE ZA IZBORE]] (čl. 4.1–4.25) * [[#POGLAVLJE 5 – PROVOĐENJE IZBORA|POGLAVLJE 5 – PROVOĐENJE IZBORA]] (čl. 5.1–5.32) * [[#POGLAVLJE 6 – ZAŠTITA IZBORNOG PRAVA|POGLAVLJE 6 – ZAŠTITA IZBORNOG PRAVA]] (čl. 6.1–6.9) * [[#POGLAVLJE 7 – PRAVILA PONAŠANJA U IZBORNOM PERIODU|POGLAVLJE 7 – PRAVILA PONAŠANJA U IZBORNOM PERIODU]] (čl. 7.1–7.4) * [[#POGLAVLJE 8 – PREDSJEDNIŠTVO BOSNE I HERCEGOVINE|POGLAVLJE 8 – PREDSJEDNIŠTVO BOSNE I HERCEGOVINE]] (čl. 8.1–8.8) * [[#POGLAVLJE 9 – PARLAMENTARNA SKUPŠTINA BOSNE I HERCEGOVINE|POGLAVLJE 9 – PARLAMENTARNA SKUPŠTINA BOSNE I HERCEGOVINE]] (čl. 9.1–9.12i) * [[#POGLAVLJE 9A – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE|POGLAVLJE 9A – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI FEDERACIJE]] (čl. 9.13–9.19) * [[#POGLAVLJE 10 – PARLAMENT FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE|POGLAVLJE 10 – PARLAMENT FEDERACIJE]] (čl. 10.1–10.18) * [[#POGLAVLJE 11 – NARODNA SKUPŠTINA REPUBLIKE SRPSKE|POGLAVLJE 11 – NARODNA SKUPŠTINA REPUBLIKE SRPSKE]] (čl. 11.1–11.9) * [[#POGLAVLJE 11A – IZBOR DELEGATA U VIJEĆE NARODA REPUBLIKE SRPSKE|POGLAVLJE 11A – IZBOR DELEGATA U VIJEĆE NARODA RS]] (čl. 11.10–11.16) * [[#POGLAVLJE 12 – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI REPUBLIKE SRPSKE|POGLAVLJE 12 – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI RS]] (čl. 12.1–12.4) * [[#POGLAVLJE 13 – KANTONALNE SKUPŠTINE, OPŠTINSKA VIJEĆA I GRADSKA VIJEĆA|POGLAVLJE 13 – KANTONALNE SKUPŠTINE, OPŠTINSKA VIJEĆA I GRADSKA VIJEĆA]] (čl. 13.1–13.13) * [[#POGLAVLJE 13A – UČEŠĆE PRIPADNIKA NACIONALNIH MANJINA|POGLAVLJE 13A – UČEŠĆE PRIPADNIKA NACIONALNIH MANJINA]] (čl. 13.14) * [[#POGLAVLJE 14 – PONOVNI, ODGOĐENI I PRIJEVREMENI IZBORI|POGLAVLJE 14 – PONOVNI, ODGOĐENI I PRIJEVREMENI IZBORI]] (čl. 14.1–14.3a) * [[#POGLAVLJE 15 – FINANSIRANJE KAMPANJE|POGLAVLJE 15 – FINANSIRANJE KAMPANJE]] (čl. 15.1–15.10) * [[#POGLAVLJE 16 – MEDIJI U IZBORNOM PERIODU|POGLAVLJE 16 – MEDIJI U IZBORNOM PERIODU]] (čl. 16.1–16.18) * [[#POGLAVLJE 17 – IZBORNI POSMATRAČI|POGLAVLJE 17 – IZBORNI POSMATRAČI]] (čl. 17.1–17.10) * [[#POGLAVLJE 18 – DISTRIKT BRČKO|POGLAVLJE 18 – DISTRIKT BRČKO]] (čl. 18.1–18.2) * [[#POGLAVLJE 19 – GRAD MOSTAR|POGLAVLJE 19 – GRAD MOSTAR]] (čl. 19.1–19.7) * [[#POGLAVLJE 19A – KAZNENE ODREDBE|POGLAVLJE 19A – KAZNENE ODREDBE]] (čl. 19.8–19.10) * [[#POGLAVLJE 20 – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE|POGLAVLJE 20 – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE]] (čl. 20.1–20.17) * [[#Samostalni članovi izmjena|Samostalni članovi izmjena]] <hr> <span id="POGLAVLJE 1 – OSNOVNE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE 1 == === OSNOVNE ODREDBE === === Član 1.1 === Ovim zakonom uređuje se izbor članova i delegata Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine i članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine, te utvrđuju principi koji važe za izbore na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini. === Član 1.1a === Značenje pojedinih izraza korišćenih u ovom zakonu: 1) "Politički subjekt" podrazumijeva političku stranku, nezavisnog kandidata, koaliciju ili listu nezavisnih kandidata, ovjeren za učešće na izborima u skladu sa ovim zakonom. 2) "Izvršna funkcija" podrazumijeva člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine, člana Savjeta ministara Bosne i Hercegovine i njihove zamjenike, predsjednika i potpredsjednika Federacije Bosne i Hercegovine, predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske, člana Vlade Federacije Bosne i Hercegovine, uključujući premijera, člana Vlade Republike Srpske, uključujući predsjednika Vlade, člana Vlade Brčko Distrikta BiH, člana vlade kantona, gradonačelnika, zamjenika gradonačelnika, načelnika opštine i zamjenika načelnika opštine. 3) "Izborna jedinica" podrazumijeva: a) osnovna izborna jedinica podrazumijeva opštinu, grad Banjaluku, Brčko Distrikt BiH, gradsku izbornu jedinicu Grada Mostara i izborne jedinice gradskog područja Grada Mostara u kojoj se bira i konstituiše ukupan broj predstavnika za određeni nivo vlasti i koje unutar sebe nemaju višečlane izborne jedinice, b) kantonalnu izbornu jedinicu u kojoj se bira i konstituiše ukupan broj predstavnika za određeni nivo vlasti i koja unutar sebe nema višečlane izborne jedinice, c) entitetsku izbornu jedinicu u kojoj se bira i konstituiše entitetski nivo vlasti i koja unutar sebe ima višečlane izborne jedinice i d) entitetsku izbornu jedinicu u kojoj se bira državni nivo vlasti. 4) "Višečlana izborna jedinica" podrazumijeva izbornu jedinicu u kojoj se bira više od jednog a manje od ukupnog broja predstavnika za određeni nivo vlasti. 5) "Izborni ciklus" podrazumijeva mandatni period koji se odnosi na određeni nivo vlasti. 6) "Izborni prag" podrazumijeva određen procenat osvojenih glasova (važećih glasačkih listića) koji mora osvojiti politički subjekt da bi stekao pravo učešća u raspodjeli mandata. 7) "Izborna kampanja" su radnje i postupci u periodu koji počinje 30 dana prije dana održavanja izbora i završava se nastupanjem početka perioda od dvadeset četiri (24) časa prije otvaranja biračkih mjesta, tokom kojeg politički subjekt na zakonom utvrđen način upoznaje birače i javnost sa svojim programima i kandidatima za predstojeće izbore. 8) "Preuranjena izborna kampanja" je svaki oblik radnji iz kampanje koje preduzimaju politički subjekti u periodu od raspisivanja izbora do perioda zvaničnog početka izborne kampanje. 9) "Prebivalište" je opština, grad ili distrikt u kojem se državljanin nastani s namjerom da tamo stalno živi. 10) "Kompenzacioni mandat" je mandat koji služi za kompenzaciju nedovoljne proporcionalnosti, a koja nastaje sabiranjem rezultata za pojedine višečlane izborne jedinice; 11) "Kandidatska lista" je lista koju podnose politički subjekti i koju ovjerava Centralna izborna komisija BiH za učešće na izborima. 12) "Kandidatska lista za kompenzacione mandate" je lista koju podnose politički subjekti s koje se dodjeljuje kompenzacioni mandat prema redoslijedu kandidata na listi, a koja se podnosi nakon ovjere redovne liste. 13) "Pripadnik nacionalne manjine" je državljanin Bosne i Hercegovine koji potpada pod definiciju sadržanu u Zakonu o zaštiti prava nacionalnih manjina ("Službeni glasnik BiH", br. 12/03, 76/05 i 93/08). 14) "Raseljeno lice" podrazumijeva državljanina Bosne i Hercegovine kojem je status raseljenog lica utvrdio nadležni organ uprave za pitanja raseljenih lica u skladu sa zakonom. 15) "Izbjeglo lice" podrazumijeva državljanina BiH koji ima biračko pravo i boravi u inostranstvu u statusu izbjeglog lica iz BiH. 16) "Parlamentarna stranka" podrazumijeva političku partiju koja je zastupljena u predstavničkim ili zakonodavnim organima vlasti. 17) "Izborni period" podrazumijeva period od dana raspisivanja izbora do dana potvrđivanja rezultata izbora. 18) "Izborna godina" je period koji se poklapa sa kalendarskom godinom u kojoj je predviđeno da će se održati izbori. 19) "Birač" u smislu ovog zakona je državljanin Bosne i Hercegovine koji je upisan u Centralni birački spisak. 20) "Glasač" u smislu ovog zakona je državljanin Bosne i Hercegovine koji je upisan u Centralni birački spisak i koji je ostvario aktivno biračko pravo. 21) "Opštinska izborna komisija" je izborna komisija koja se odnosi na osnovnu izbornu jedinicu iz stava (1), tačka 3), alineja a) ovog člana. 22) "Elektronski mediji", u smislu ovog zakona, su javne i privatne televizijske i radio stanice sa odgovarajućom dozvolom Regulatorne agencije za komunikacije (RAK). 23) "Onlajn mediji", u smislu ovog zakona, su internet portali i druge internetske platforme koje predstavljaju sredstva komunikacije sa ciljem informisanja od javnog interesa. 24) "Štampani mediji", u smislu ovog zakona, su štampane publikacije, poput npr. novina, tabloida, časopisa, knjiga, pamfleta, a koje predstavljaju sredstva masovne komunikacije sa ciljem informisanja od javnog interesa. 25) "Društvene mreže" su internetske ili mobilne platforme koje omogućavaju dvosmjernu interakciju putem sadržaja i komunikacije koje generišu korisnici, odnosno mediji dostupni na određenim platformama dizajniranim da korisnicima omoguće kreiranje sadržaja i interakciju s informacijama i njihovim izvorima. 26) "Govor mržnje" je svaki oblik javnog izražavanja ili govora koji izaziva ili potiče mržnju, diskriminaciju ili nasilje protiv bilo kojeg lica ili grupe lica, na osnovu rase, boje kože, nacionalnosti, pola ili vjere, etničkog porijekla ili bilo koje druge lične karakteristike ili orijentacije koja podstiče na diskriminaciju, neprijateljstvo i nasilje. 27) "Zloupotreba javnih sredstava i resursa", u smislu ovog zakona, je bilo koje nezakonito korištenje sredstava i resursa države BiH, entiteta, kantona, Brčko distrikta BiH i drugih jedinica lokalne uprave i samouprave, kojim kandidati na izborima i izbornim listama, kao javni ili državni zvaničnici, ili neposredno izabrana lica, raspolažu za potrebe obavljanja službene dužnosti. Pod resursima se, u smislu ove definicije, podrazumijevaju pokretna i nepokretna imovina, kao i svi ljudski resursi javnih institucija koji se koriste u okviru radnog vremena. 28) "Izborne tehnologije" su skup informaciono-komunikacionih programa, informacionokomunikacionih uređaja, metoda i postupaka, kao i druga tehnička oprema koja se koristi u izbornom procesu, koje mogu uključivati, između ostalog: opremu za elektronsko prebrojavanje glasačkih listića, opremu za elektronsku identifikaciju birača, opremu za video nadzor i snimanje nadzornih video snimaka na biračkim mjestima i centrima za brojanje, itd., ali neće uključivati opremu za elektronsko glasanje. 29) "Nepotvrđeni glasački listić" je glasački listić identičnog dizajna i sadržaja kao i običan glasački listić koji se nakon glasanja stavlja u posebnu kovertu i koji se ne prebrojava na redovnom biračkom mjestu, već se broji u centru za brojanje nakon provjere biračkog prava. 30) "Izborni materijal" je materijal koji se koristi na biračkom mjestu i dijeli se na osjetljivi i neosjetljivi materijal. 31) "Zloupotreba djece u političke svrhe" je uključivanje djeteta u aktivnosti koje mogu biti povezane s političkim zagovaranjem ili promocijom". (32) "Donacije i prilozi" su povremene ili redovne uplate ili prilozi kojima fizička ili pravna lica daju novac političkom subjektu u iznosu većem od iznosa članarine, kao i pružanje usluga ili davanje proizvoda političkom subjektu bez naknade. (33) "Troškovi izborne kampanje" obuhvataju sve troškove nastale u svrhu javnog predstavljanja učesnika i njihovih izbornih programa na izborima i pozivanja birača da glasaju za njih, što uključuje između ostalog: organizovanje i održavanje skupova, promociju, produkciju i distribuciju reklamnog materijala, brošura i sličnih materijala, političko oglašavanje, medije, marketing, odnose s javnošću i konsultantske usluge, izvođenje obuka za stranačke aktivnosti kao i druge aktivnosti čija je svrha nedvosmisleno povezana s izbornom kampanjom. === Član 1.2 === Sredstva za sprovođenje izbora su sredstva za materijalne troškove i sredstva za naknade za rad organa za sprovođenje izbora. Sredstva za materijalne troškove su sredstva za obezbjeđenje vršenja ovlašćenja organa za sprovođenje izbora iz člana 2.9 i člana 2.13 ovog zakona i Odluke Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Centralna izborna komisija BiH) kojom se utvrđuje nadležnost izbornih komisija entiteta a u skladu sa članom 2.21 ovog zakona. Sredstva za naknade za rad organa za sprovođenje izbora su sredstva utvrđena u članu 2.12 stav 9. i članu 2.19 stav 16. i 17. ovog zakona. === Član 1.2a === (1) U budžetu institucija Bosne i Hercegovine i međunarodnih obaveza Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: budžet BiH) obezbjeđuju se sredstva za obezbjeđenje vršenja ovlašćenja Centralne izborne komisije BiH iz člana 2.9 i člana 2.19 stav 17. ovog zakona. (2) U budžetu entiteta i kantona obezbjeđuju se sredstva za vršenje ovlašćenja izbornih organa iz člana 2.21 ovog zakona u skladu sa Odlukom Centralne izborne komisije BiH, kojom se utvrđuje nadležnost ovih izbornih organa, kao i nedostajuća sredstva za finansiranje obaveza iz stava 3. ovog člana. (3) U budžetu opština i grada obezbjeđuju se sredstva za vršenje ovlašćenja opštinskih izbornih komisija iz člana 2.13 i sredstva za naknade iz člana 2.12 stav 9. i i članu 2.19 stav 16. ovog zakona. (4) U budžetu Brčko Distrikta obezbjeđuju se sredstva za vršenje ovlašćenja izborne komisije Brčko Distrikta i sredstva za naknade za rad izborne komisije i biračkih odbora Brčko Distrikta u skladu sa Izbornim zakonom Brčko Distrikta. (5) Sredstvima za vršenje ovlašćenja i sprovođenje izbora samostalno raspolaže u okviru odobrenog budžeta, izborna komisija iz st. 1, 2, 3. i 4. ovog člana, koja je ovlašćena da odredi način korišćenja sredstava i sprovodi nadzor nad njihovom raspodjelom i korišćenjem. (6) Budžetska sredstva neophodna za finansiranje izbora isplaćuju se u vrijeme i u iznosima koje odredi organ nadležan za provođenje izbora. Ukupan iznos sredstava za provođenje izbora predviđen odgovarajućim budžetima, institucije iz st. (1), (2), (3) i (4) ovog člana moraju staviti na raspolaganje najkasnije u roku od 15 dana od dana donošenja odluke Centralne izborne komisije BiH o raspisivanju izbora. (7) U slučaju da budžet za fiskalnu godinu u kojoj se održavaju izbori nije usvojen, institucije iz stava (9) ovog člana obezbjeđuju sredstva za vrijeme privremenog finansiranja, bilo iz prenesenih sredstava akumuliranog viška prihoda preostalog nakon pokrića rashoda iz prethodnih fiskalnih godina, iz sredstava tekućih rezervi ili sredstava iz bilo kojeg drugog izvora ili kategorije prihoda. (8) Nijedna odredba ovog člana ne smije se tumačiti na način na koji se sprečava raspodjela sredstava prije isteka roka iz stava (6). (9) Za sprovođenje odredbi ovog člana nadležno je Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine i institucije nadležne za izvršenje budžeta na relevantnom nivou vlasti. === Član 1.2b === (1) Izuzetno od odredbe člana 6. Zakona o finansiranju institucija Bosne i Hercegovine, Centralna izborna komisija BiH može podnijeti budžetski zahtjev u skladu s članom 1.2. ovog zakona, koji prelazi iznos gornje granice rashoda koju utvrđuje Ministarstvo finansija i trezora BiH, ukoliko je takav zahtjev u skladu s odobrenim Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji, potrebnim angažovanjem vanjskog osoblja i uvođenjem izbornih tehnologija. (2) Ministarstvo finansija i trezora Bosne i Hercegovine može dati svoje mišljenje o budžetskom zahtjevu Centralne izborne komisije BiH, bez mogućnosti njegove izmjene, osim u slučaju kada je budžet Centralne izborne komisije BiH u suprotnosti s preuzetim obavezama o ograničenjima rashoda i/ili potrošnje po osnovu zaključenih međunarodnih ugovora, ili kada nacrt budžeta dovodi do budžetske neravnoteže čije bi uravnoteženje dovelo do umanjenja nacrta budžeta bilo kojeg drugog budžetskog korisnika, pojedinačno ili linearno na zbirnom nivou. === Član 1.2c === Kada načelniku opštine, odnosno gradonačelniku, koji je neposredno izabran, prestane mandat u skladu sa zakonom, sredstva za sprovođenje novih izbora obezbijediće se u budžetu opštine, odnosno grada za koje se sprovodi izbor za načelnika opštine, odnosno za gradonačelnika. === Član 1.3 === Izbor članova svih organa vlasti vrši se na osnovu slobodnih i periodičnih izbora opšteg i jednakog biračkog prava direktno od birača tajnim glasanjem, osim ako ovim zakonom nije drugačije određeno. === Član 1.3a === Članovi predstavničkih tijela izabrani u skladu sa ovim zakonom, osim u slučajevima utvrđenim članom 1.10 ovog zakona, ne mogu se opozvati. Mandat članova predstavničkih tijela izabranih na redovnim izborima traje četiri godine i teče od dana objavljivanja rezultata izbora u Službenom glasniku BiH. Izabrani nosilac mandata izabran na neposrednim i posrednim izborima dužan je da potpiše izjavu kojom odbija ili prihvata mandat na obrascu koji propisuje Centralna izborna komisija BiH u roku od sedam dana od prijema izjave. === Član 1.4 === Svaki državljanin Bosne i Hercegovine sa navršenih osamnaest (18) godina života ima pravo da glasa i da bude biran (u daljem tekstu: biračko pravo), u skladu sa odredbama ovog zakona. Da bi ostvario svoje biračko pravo, državljanin mora biti upisan u Centralni birački spisak, u skladu sa ovim zakonom. === Član 1.5 === Državljani Bosne i Hercegovine koji imaju biračko pravo u skladu sa ovim zakonom imaju pravo da glasaju lično u opštini u kojoj imaju prebivalište. Državljanin BiH koji privremeno živi u inostranstvu i ima biračko pravo ima pravo da glasa lično (dolaskom na odgovarajuće biračko mjesto u BiH ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu BiH u inostranstvu) ili poštom (slanjem glasačkog listića poštom) za opštinu u kojoj je imao prebivalište prije odlaska u inostranstvo, ako u toj opštini ima prijavljeno prebivalište u trenutku podnošenja prijave za glasanje van zemlje. Centralna izborna komisija BiH će posebnim propisom, u skladu sa ovim Zakonom, regulisati kompletan postupak glasanja u diplomatsko-konzularnom predstavništvu BiH (postupak i rokove prijavljivanja za glasanje, imenovanje biračkih odbora, utvrđivanje broja i rasporeda biračkih mjesta i postupak sprovođenja izbora). Centralna izborna komisija BiH utvrdiće broj i raspored biračkih mjesta u diplomatsko-konzularnim predstavništvima BiH prema kriterijumima iz člana 5.2 ovog Zakona. Centralna izborna komisija BiH imenovaće biračke odbore za glasanje u diplomatsko-konzularnim predstavništvima BiH tako da se u svakom biračkom odboru obezbijedi zastupljenost članova iz svakog konstitutivnog naroda. Državljanin Bosne i Hercegovine, koji posjeduje dvojno državljanstvo u skladu sa članom I 7 d Ustava Bosne i Hercegovine, ima pravo glasati samo ako je Bosna i Hercegovina država njegovog prebivališta. === Član 1.6 === Nijedno lice koje se nalazi na izdržavanju kazne izrečene od Međunarodnog suda za ratne zločine u bivšoj Jugoslaviji, i nijedno lice koje je pod optužnicom Suda, a koje se nije povinovalo naredbi da se pojavi pred Sudom, ne može biti upisano u Centralni birački spisak, niti može da bude kandidat (pojam kandidat u smislu ovog zakona odnosi se na lica oba pola), ni da ima bilo koju imenovanu, izbornu ni drugu javnu funkciju na teritoriji Bosne i Hercegovine. Sve dok neka politička stranka ili koalicija bude imala na funkciji ili položaju u političkoj stranci lice iz prethodnog stava, smatraće se da ne ispunjava uslove za učešće na izborima. === Član 1.7 === Nijedno lice koje se nalazi na izdržavanju kazne koju je izrekao sud Bosne i Hercegovine, sud Republike Srpske ili sud Federacije Bosne i Hercegovine i sud Distrikta Brčko ili koje se nije povinovalo naredbi da se pojavi pred sudom Bosne i Hercegovine, sudom Republike Srpske ili sudom Federacije Bosne i Hercegovine i sudom Distrikta Brčko zbog ozbiljnih povreda humanitarnog prava, a Međunarodni sud za ratne zločine u bivšoj Jugoslaviji razmatrao je njegov dosje prije hapšenja i utvrdio da zadovoljava međunarodne pravne standarde, ne može biti upisano u Centralni birački spisak, niti može da bude kandidat, ili da ima bilo koju imenovanu, izbornu ni drugu javnu funkciju na teritoriji BiH. === Član 1.7a === Nijedno lice koje je na izdržavanju kazne koju je izrekao sud druge zemlje ili lice koje se nije povinovalo naredbi da se pojavi pred sudom druge zemlje zbog ozbiljnih povreda humanitarnog prava, a Međunarodni sud za ratne zločine za bivšu Jugoslaviju razmatrao je njegov dosije prije hapšenja i utvrdio da zadovoljava međunarodne pravne standarde, ne može biti upisano u Centralni birački spisak, niti može biti kandidat, niti imati bilo koju imenovanu, izbornu ni drugu javnu funkciju na teritoriji Bosne i Hercegovine. === Član 1.7b === Nijedno lice koje je osuđeno od strane bilo kojeg međunarodnog ili domaćeg suda za zločin genocida, zločine protiv čovječnosti ili ratne zločine ne može se kandidovati na izborima niti obavljati bilo koju izbornu, imenovanu ili drugu funkciju. === Član 1.8 === (1) Sudije redovnih i ustavnih sudova, tužioci i njihovi zamjenici, pravobranioci i njihovi zamjenici, ombudsmeni i njihovi zamjenici, notari, policijski službenici, državni službenici, generalni revizori i zamjenici generalnog revizora u institucijama u Bosni i Hercegovini i guverner i viceguverneri Centralne banke Bosne i Hercegovine, pripadnici Oružanih snaga Bosne i Hercegovine, pripadnici Obavještajno-sigurnosne agencije Bosne i Hercegovine, kao i diplomatski i konzularni predstavnici Bosne i Hercegovine u inostranstvu, koji imaju diplomatski status u skladu s Bečkom konvencijom o diplomatskim odnosima iz 1961. godine, mogu se kandidovati za javnu izbornu funkciju samo ako prethodno podnesu ostavku na svoj položaj ili postupe u skladu sa zakonima kojima se reguliše njihov status. Ako Centralna izborna komisija BiH utvrdi da lice iz ovog stava nije podnijelo ostavku na položaj ili nije postupilo u skladu sa zakonom kojim se reguliše njegov status u periodu od ovjere kandidature do štampanja glasačkih listića, ukloniće se ime ovog lica s ovjerenih kandidatskih listi, a ako se isto utvrdi nakon štampanja glasačkih listića, takvom licu neće biti dodijeljen mandat ako ga osvoji. U postupku utvrđivanja ovih činjeničnih okolnosti, institucije su dužne dostaviti podatke iz evidencije kandidata na zahtjev Centralne izborne komisije BiH, a kandidati su dužni dostaviti dokaz da su riješili svoj status. (2) Jedno lice može vršiti najviše jednu neposredno izabranu javnu funkciju ili najviše jednu neposredno i jednu posredno izabranu funkciju, osim ako ovim zakonom nije drugačije regulisano. Nespojivo je istovremeno vršenje ovih funkcija sa vršenjem funkcija u izvršnim organima vlasti. Takođe je nespojivo istovremeno vršenje više od jedne funkcije u izvršnim organima vlasti. (3) Jedno lice ne može istovremeno da obavlja javnu izbornu funkciju u Bosni i Hercegovini i javnu izbornu ili politički imenovanu funkciju u drugoj državi. Nosilac izborne ili politički imenovane funkcije u drugoj državi dužan je da, u roku od četrdeset osam (48) časova nakon potvrde njegovog mandata u Bosni i Hercegovini, vrati jedan od ova dva (2) mandata. Nosilac javne izborne funkcije u Bosni i Hercegovini, koji je izabran ili imenovan na politički imenovanu funkciju u drugoj državi, dužan je u roku od četrdeset osam (48) časova od izbora ili imenovanja u drugoj državi, vratiti mandat u Bosni i Hercegovini. (4) (brisano) === Član 1.8a === (1) Lice koje je izabrano u zakonodavni organ bilo kojeg nivoa vlasti u Bosni i Hercegovini može obavljati izvršnu funkciju za vrijeme trajanja njegovog mandata. Za vrijeme obavljanja njegove izvršne funkcije mandat lica u zakonodavnom organu ostaje u mirovanju. (2) Lice koje je izabrano u zakonodavni organ na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini, a na osnovu prethodnog mandata obavlja izvršnu funkciju i odluči da je nastavi, dužno je da svoj mandat u zakonodavnom organu stavi u mirovanje prije konstituirajuće sjednice zakonodavnog organa u koji je izabrano dok se drugo lice ne imenuje na istu izvršnu funkciju ili dok ne podnese ostavku. (3) U periodu u kojem mandat miruje, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu sa iste liste sa koje je izabrano lice s mandatom u mirovanju. (4) Mandat lica u Domu naroda Federacije Bosne i Hercegovine će, prema odredbama ovog člana, takođe ostati u mirovanju u slučaju kada njegov mandat u kantonalnoj skupštini ostaje u mirovanju. (5) Sva prava i dužnosti u vezi s položajem koji se stavlja u mirovanje u skladu s ovim članom obustavljaju se za vrijeme u kojem mandat miruje. Kandidat koji zamjenjuje lice čiji je mandat stavljen u mirovanje uživaće sva prava i dužnosti vezane za položaj tokom perioda u kojem mandat miruje. (6) U roku od deset dana od usvajanja ovog zakona, Centralna izborna komisija BiH će podzakonskim aktom urediti pitanja iz stavova (1) i (2) ovog člana. === Član 1.8b === (1) Po prestanku obavljanja izvršne funkcije, u skladu s članom 1.8a stavovima (1) i (2) ovog zakona, izabrani član zakonodavnog organa koji je svoj mandat stavio u mirovanje može ponovo obavljati svoj mandat, pod uslovom da podnese pisani zahtjev Centralnoj izbornoj komisiji BiH najkasnije u roku od osam dana od dana prestanka obavljanja izvršne funkcije. (2) Mirovanje mandata stupa na snagu petog dana od dana podnošenja pismenog zahtjeva. === Član 1.8c === (1) Lice koje je izabrano u zakonodavni organ za vrijeme trajanja svog mandata može svoj mandat staviti u mirovanje najviše jedanput. Zahtjev za stavljanje mandata u mirovanje podnosi se u pisanoj formi Centralnoj izbornoj komisiji BiH. (2) Izuzetno od stava (1) ovog člana, lice koje je izabrano u zakonodavni organ koje je stavilo svoj mandat u mirovanje, u skladu s odredbama člana 1.8a stav (2) ovog zakona, ne može staviti svoj mandat u mirovanje više od dva puta. (3) Mirovanje mandata ne može trajati kraće od šest mjeseci, osim na osnovu člana 1.8a, stav (2) ovog zakona, kada mirovanje mandata traje do imenovanja drugog lica na istu izvršnu funkciju ili do podnošenja ostavke. === Član 1.9 === Mandat pripada izabranom nosiocu mandata, a ne političkoj stranci, koaliciji ili listi nezavisnih kandidata koja ga je predložila na kandidatskoj listi. Mandat ne može prestati osim u zakonom predviđenim slučajevima. Ukoliko izabrani nosilac mandata, u toku trajanja mandata, istupi iz političke stranke, koalicije ili liste nezavisnih kandidata koja je učestvovala na izborima i na čijoj je kandidatskoj listi bio, izabrani nosilac mandata postaje samostalni vijećnik/odbornik, odnosno poslanik/zastupnik. === Član 1.10 === Izabranom članu organa vlasti na svim nivoima prestaje mandat prije isteka vremena na koje je izabran: 1. danom podnošenja ostavke; 2. ako je opozvan u skladu sa zakonom; 3. danom smrti; 4. danom pravosnažnosti sudske presude kojom je osuđen na kaznu zatvora u trajanju od šest mjeseci ili duže; 5. danom pravosnažnosti sudske presude kojom mu je izrečena mjera bezbjednosti zabrane obavljanja određenog zanimanja, djelatnosti ili dužnosti koja predstavlja funkciju izabranog člana u organu vlasti; 6. danom pravosnažnosti sudske presude kojom mu je izrečena kazna koja za pravnu posljedicu osude ima prestanak te službene dužnosti i prestanak tog radnog odnosa; 7. danom pravosnažnosti sudske odluke kojom je lišen poslovne sposobnosti; 8. danom kada je izabran ili imenovan na funkciju čije je vršenje nespojivo sa funkcijom izabranog člana određenog organa, kao što je predviđeno zakonom; 9. ako odjavi prebivalište sa područja izborne jedinice u kojoj je upisan u Centralni birački spisak da glasa i u kojoj je izabran, istekom roka od šest mjeseci od dana odjave prebivališta, ili 10. ako iz razloga utvrđenih zakonom izgubi pravo da bude biran, 11. danom pravosnažnosti odluke Centralne izborne komisije BiH kojom je utvrđeno da izabrani zvaničnik nije postupio u skladu s odredbama članova 1.8a, 1.8b ili 1.8c Izbornog zakona BiH. Izabranom članu organa vlasti na bilo kom nivou prestaje mandat danom nastupanja nekog od razloga za prestanak mandata utvrđenih zakonom. Centralna izborna komisija BiH donosi odluku o prestanku mandata izabranom članu organa vlasti u roku koji ne može biti duži od 15 dana od dana kada su nastupili razlozi za prestanak mandata, odnosno od saznanja o razlogu za prestanak mandata i o tome obavještava organ vlasti u kojem je izabrani član imao mandat. Ako izabrani član organa vlasti podnese ostavku, dužan je da je podnese na formularu koji utvrdi Centralna izborna komisija BiH. === Član 1.11 === Svi organi vlasti na svim nivoima i zvaničnici u Bosni i Hercegovini i u diplomatskokonzularnim predstavništvima BiH obavezni su pomagati organima nadležnim za provođenje izbora. === Član 1.12 === Nadležni organi na svim nivoima vlasti ne smiju diskriminisati lica zbog pripadnosti nekoj političkoj stranci ili koaliciji, ili zbog davanja podrške nezavisnom kandidatu ili listi nezavisnih kandidata. === Član 1.13 === Prijava za ovjeru za učešće na izborima uključuje izjavu potpisanu od predsjednika političke partije, koalicije, nezavisnog kandidata, predstavnika liste nezavisnih kandidata, registrovanog udruženja, ili drugog registrovanog organizovanog oblika djelovanja nacionalnih manjina i grupe od najmanje 40 građana koji imaju biračko pravo, da će se ta politička partija, koalicija, nezavisni kandidati, registrovana udruženja, drugi organizovani oblici djelovanja nacionalnih manjina u svojim aktivnostima pridržavati Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini. === Član 1.14 === Izbori na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini održavaju se prve nedelje u oktobru, osim ako se ovaj datum ne podudara sa obilježavanjem vjerskog praznika jednog od konstitutivnih naroda Bosne i Hercegovine. Izbore koje nije moguće održati prve nedelje u oktobru, zbog podudaranja sa vjerskim praznikom, Centralna izborna komisija BiH zakazuje za nedelju nakon prve nedelje u oktobru koja se ne podudara sa vjerskim praznikom. Centralna izborna komisija BiH raspisuje izbore u skladu sa ovim zakonom obavještava sve nadležne organe na svim nivoima vlasti i javnost o datumu održavanja izbora najmanje sto pedeset (150) dana prije održavanja izbora, osim ako odredbama Poglavlja 14 ovog zakona nije drugačije određeno. Centralna izborna komisija BiH objavljuje datume izbora za sve nivoe vlasti u "Službenom glasniku BiH", u službenim glasilima entiteta i "Službenom glasniku Brčko Distrikta" i sredstvima javnog informisanja. <hr> <span id="POGLAVLJE 2 – ORGANI ZA PROVOĐENJE IZBORA"></span> == POGLAVLJE 2 == === ORGANI ZA PROVOĐENJE IZBORA === === Član 2.1 === (1) Organi nadležni za provođenje izbora su izborne komisije i birački odbori. (2) Izborne komisije i birački odbori su nezavisni i nepristrasni u svom radu. Član izborne komisije ili biračkog odbora neće učestvovati u donošenju odluke kada taj član ili član njegove uže porodice ima lični ili finansijski interes, ili ako postoji drugi sukob interesa, koji može dovesti u sumnju njegovu sposobnost da djeluje nepristrasno. Članovima uže porodice smatraju se članovi porodice u smislu člana 15.7 stav 2. ovog zakona. (3) Prije stupanja na dužnost, svaki pojedinačni član izborne komisije i biračkog odbora dužan je potpisati zakletvu čiji tekst glasi: "Ovim se zaklinjem da ću vjerno, savjesno i nepristrasno obavljati dodijeljene mi dužnosti i provoditi i poštovati Ustav i zakone Bosne i Hercegovine." === Član 2.2 === (1) Član izborne komisije i biračkog odbora je lice sa pravom glasa. (2) Član izborne komisije je lice sa odgovarajućom stručnom spremom i iskustvom u sprovođenju izbora, a član biračkog odbora je lice sa odgovarajućom stručnom spremom. (3) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje koje su kvalifikacije potrebne za člana izborne komisije i biračkog odbora u smislu iz stava (2) ovog člana. (4) Članovi organa za sprovođenje izbora obavezni su da se stalno obučavaju tokom vršenja mandata u skladu sa planom i programom edukacije koji donosi Centralna izborna komisija BiH. (5) Ako član izborne komisije i biračkog odbora u toku mandata ne prisustvuje obuci iz stava (4) ovog člana, biće razriješen dužnosti. (6) U svrhu obučavanja članova organa nadležnih za sprovođenje izbora, Centralna izborna komisija BiH uspostavlja Centar za edukaciju. === Član 2.3 === Za člana biračkog odbora ili izborne komisije, osim Centralne izborne komisije BiH, ne može biti imenovano lice: 1. koje se ne može kandidovati u smislu odredbi čl. 1.6, 1.7 i 1.7a ovog zakona; 2. koje je član najvišeg izvršno-političkog organa političke stranke ili koalicije (predsjednik, potpredsjednik, generalni sekretar, sekretar ili član izvršnog odbora ili glavnog odbora); 3. koje je nosilac izabranog mandata ili je član izvršnog organa vlasti, osim u slučajevima predviđenim članom 2.12 stav 4 ovog zakona; 4. koje je aktuelni kandidat ili je bilo kandidat za bilo koji nivo vlasti na posljednjim opštim i posljednjim lokalnim izborima; i 5. kojem je izrečena sankcija za radnju koja predstavlja težu povredu izbornih zakona ili propisa za koju je lično odgovorno, u posljednje četiri (4) godine, računajući od dana pravosnažnosti odluke. Centralna izborna komisija BiH odlučiće da li težina povrede i lična odgovornost u smislu tačke 5. ovog člana čine lice nepodobnim da bude član izborne komisije ili biračkog odbora. === Član 2.4 === Član izborne komisije imenuje se na sedam (7) godina. Član biračkog odbora imenuje se za svake izbore. === Član 2.5 === (1) Centralna izborna komisija BiH ima sedam članova: dva Hrvata, dva Bošnjaka, dva Srbina i jednog iz reda ostalih. U Centralnoj izbornoj komisiji BiH će se osigurati ravnopravna zastupljenost polova u skladu sa Zakonom o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH", br. 16/03, 102/09 i 32/10). (2) Kandidate za Centralnu izbornu komisiju BiH zajednički predlažu članovi Komisije za izbor i imenovanje, koja se formira kao stalna komisija Predstavničkog doma u skladu s Poslovnikom o radu Predstavničkog doma. (3) Komisija za izbor i imenovanje ima sedam članova, od kojih dva člana imenuje predsjednik Visokog sudskog i tužilačkog savjeta Bosne i Hercegovine iz reda članova Savjeta, tri člana imenuje Zajednička komisija za administrativne poslove Parlamentarne skupštine BiH iz reda članova te zajedničke komisije iz Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH i dva člana imenuje predsjednik Centralne izborne komisije BiH iz reda članova Centralne izborne komisije BiH. (4) U Komisiji za izbor i imenovanje moraju biti zastupljeni konstitutivni narodi, dva Bošnjaka, dva Srbina i dva Hrvata i jedan iz reda ostalih. (5) Najkasnije 180 dana prije isteka mandata člana Centralne izborne komisije BiH, Centralna izborna komisija BiH obavještava Kolegijum Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH. Najkasnije 150 dana prije isteka mandata članova Centralne izborne komisije BiH, Komisija za izbor i imenovanje raspisuje javni konkurs za popunjavanje jedne ili više navedenih pozicija. Sredstva za troškove javnog konkursa bit će obezbijeđena iz budžeta Centralne izborne komisije BiH. (6) Kandidati za članove Centralne izborne komisije BiH moraju ispunjavati sljedeće opšte i posebne uslove: 1) da je državljanin BiH, 2) da ima prijavljeno prebivalište u BiH, 3) da ima univerzitetsku diplomu, 4) da je zdravstveno sposoban za obavljanje poslova predviđenih položajem, 5) da nije otpušten iz državne službe kao rezultat disciplinske mjere na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini u roku od tri godine prije dana objavljivanja upražnjenog mjesta, 6) da protiv njega nije potvrđena optužnica, 7) da nije osuđivan za krivična djela, 8) da nije obuhvaćen odredbom člana 1.6, člana 1.7 i člana 1.7.a ovog zakona; 9) da je stručnjak s najmanje pet godina relevantnog iskustva u oblastima direktno vezanim za provođenje izbora, 10) da ne obavlja niti je u posljednjih deset godina prije kandidovanja obavljao dužnost u organima političke partije, udruženja ili fondacije organizaciono ili finansijski povezanim s političkim partijama, te da nije bio uključen u bilo kakve aktivnosti političke partije, 11) da nije nosilac izabranog mandata ili član izvršnog organa vlasti, osim u slučajevima predviđenim članom 2.12 stav (4) ovog zakona, 12) da nije kandidat niti da je bio kandidat za izbore za bilo koji nivo vlasti na posljednjim opštim i posljednjim lokalnim izborima, i 13) da mu nije izrečena kazna za radnju koja predstavlja težu povredu izbornih zakona ili propisa prema članu 2.3, stav (2) ovog zakona, za koju je lično odgovoran, u posljednje četiri godine, računajući od dana pravosnažnosti odluke (7) Najkasnije 90 dana prije isteka mandata člana Centralne izborne komisije BiH, Komisija za izbor i imenovanje utvrđuje rang-listu kandidata za Centralnu izbornu komisiju BiH, dvotrećinskom većinom glasova, na osnovu uslova i kriterijuma propisanih stavom (6) ovog člana, te će užu listu od najmanje tri rangirana kandidata dostaviti Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. (8) Komisija za izbor i imenovanje dužna je usvojiti poslovnik kojim će urediti postupak oglašavanja javnog konkursa, održavanje sastanaka i donošenje odluke o rang-listi kandidata. (9) U skladu sa svojim procedurama, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH imenuje članove Centralne izborne komisije BiH s liste kandidata. (10) Ako se lista kandidata za člana Centralne izborne komisije BiH ne dostavi Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH u roku od 60 dana prije isteka mandata članova Centralne izborne komisije BiH, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH predlaže i imenuje članove Centralne izborne komisije BiH s liste kandidata koji su se prijavili na javni konkurs, na osnovu kriterijuma navedenih u stavu (6) ovog člana, najkasnije 15 dana prije isteka mandata članova Centralne izborne komisije BiH. Ako Komisija za izbor i imenovanje nije raspisala javni konkurs iz stava (5) ovog člana, odluku o raspisivanju javnog konkursa donosi Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH. (11) Dotadašnji članovi Centralne izborne komisije BiH nastaviće obavljati svoju dužnost do imenovanja novih članova Centralne izborne komisije BiH. === Član 2.5a === (1) U slučaju da član Centralne izborne komisije BiH dobrovoljno podnese ostavku, umre, bude trajno spriječen da obavlja funkciju ili ispuni uslove za odlazak u starosnu penziju, Centralna izborna komisija BiH će obavijestiti Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH. Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH će imenovati novog člana Centralne izborne komisije BiH, u skladu s procedurom propisanom u članu 2.5 ovog zakona. (2) Ukoliko članu Centralne izborne komisije istekne mandat ili ukoliko dobrovoljno podnese ostavku ili ispuni uslove za starosnu penziju tokom izborne godine, mandat će mu se produžiti do isteka izbornog perioda i novi član Centralne izborne komisije se nakon toga imenuje po postupku predviđenom ovim zakonom. (3) Član Centralne izborne komisije BiH će podnijeti ostavku koja stupa na snagu odmah ili biti smijenjen, uključujući i tokom izborne godine, ukoliko više nisu ispunjeni uslovi predviđeni članom 25, stav (6) ovog zakona (4) Član Centralne izborne komisije BiH može biti smijenjen isključivo u skladu s odredbama stava (3) ovog člana (5) Odluku o smjeni člana Centralne izborne komisije BiH donosi dvotrećinskom većinom Komisija za izbor i imenovanje, a odluka postaje pravosnažna nakon što je potvrdi Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH. Protiv odluke o smjeni koju donese Komisija za izbor i imenovanje može se uložiti žalba Sudu Bosne i Hercegovine. === Član 2.6 === Predsjednik Centralne izborne komisije BiH bira se iz reda članova Centralne izborne komisije BiH. Po jedan član Centralne izborne komisije BiH iz reda Hrvata, Bošnjaka, Srba, i član iz reda ostalih obavljaće funkciju predsjednika Centralne izborne komisije BiH po principu rotacije, i to jedanput u sedam godina u trajanju od 21 mjeseca. === Član 2.6a === Član Centralne izborne komisije BiH prava iz radnog odnosa ostvaruje u Centralnoj izbornoj komisiji BiH, u skladu sa zakonom. Akt o izboru i stupanju na funkciju i prestanku funkcije člana Centralne izborne komisije BiH donosi Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH. Član Centralne izborne komisije BiH ima pravo na platu i druga primanja koja proizlaze iz statusa radnog odnosa u visini koja je utvrđena Zakonom o platama i naknadama u institucijama BiH. === Član 2.7 === Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima uređuje svoj način rada, uključujući i izbor predsjednika. === Član 2.8 === Za postupke izvršene u okviru dužnosti i obaveza, a koje su utvrđene ovim i drugim zakonima, članovi Centralne izborne komisije BiH neće biti krivično i građanski odgovorni. Na imunitet iz stava 1. ovog člana, članovi Centralne izborne komisije BiH mogu se pozvati u bilo koje vrijeme za postupke izvršene u okviru njihovih dužnosti i obaveza u Centralnoj izbornoj komisiji BiH, ali se on ne može smatrati opštom preprekom za krivično gonjenje ili pokretanje parničnog postupka. === Član 2.9 === Centralna izborna komisija BiH je nezavisan organ koji podnosi izvještaj neposredno Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine i čija ovlaštenja iz nje proizilaze. Centralna izborna komisija BiH: 1. koordinira, nadgleda i reguliše zakonitost rada svih izbornih komisija i biračkih odbora u skladu sa ovim zakonom; 2. donosi administrativne propise za provođenje ovog zakona; 2a. donosi odluku o održavanju neposrednih izbora u Bosni i Hercegovini, propisanih ovim zakonom; 3. predlaže budžet za Centralnu izbornu komisiju BiH, i podnosi izvještaj o izvršenju budžeta; 4. odgovorna je za tačnost, ažurnost i ukupni integritet Centralnog biračkog spiska za teritoriju Bosne i Hercegovine; 4a. obezbjeđuje statističke evidencije razvrstane po polu, starosti, razvrstani po izbornim jedinicama za svaki dio izbornog procesa; 5. ovjerava političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata i nezavisne kandidate za učešće na svim nivoima neposrednih izbora u Bosni i Hercegovini; 6. potvrđuje i ovjerava liste kandidata i kandidate za sve nivoe neposrednih i posrednih izbora u Bosni i Hercegovini obuhvaćenih ovim zakonom; 7. odgovorna je za pravovremeno štampanje, distribuciju i bezbjednost glasačkih listića i formulara za neposredne izbore na svim nivoima u Bosni i Hercegovini; 8. donosi bliže propise i odgovorna je za blagovremenu nabavku, distribuciju i bezbjednost izbornih tehnologija, te druge odgovarajuće tehničke opreme za neposredne izbore na svim nivoima vlasti u BiH i donosi podzakonske akte u vezi s instalacijom i korištenjem izbornih tehnologija; 9. vrši selekciju i imenovanje, evidenciju, edukaciju, certifikaciju i ocjenjivanje predsjednikâ i zamjenikâ predsjednikâ biračkih odbora, prema kriterijumima utvrđenim ovim zakonom i propisima Centralne izborne komisije BiH; 10. utvrđuje sadržaj i formu glasačkih listića za sve nivoe neposrednih izbora u Bosni i Hercegovini; 11. utvrđuje i potvrđuje rezultate svih neposrednih i posrednih izbora obuhvaćenih ovim zakonom, ovjerava da su ti izbori sprovedeni u skladu sa ovim zakonom i objavljuje rezultate svih neposrednih i posrednih izbora obuhvaćenih ovim zakonom; 12. izdaje uvjerenje licima koja su dobila mandat na svim nivoima neposrednih i posrednih izbora u Bosni i Hercegovini obuhvaćenih ovim zakonom; 13. obavještava izbornu komisiju ili birački odbor ili bilo koje drugo tijelo nadležno za sprovođenje izbora da ne postupaju u skladu sa odredbama ovog zakona, ili da ih krše, i nadležnom organu nalaže poduzimanje odgovarajućih mjera; 14. objavljuje u službenim glasilima i sredstvima javnog informisanja u Bosni i Hercegovini i van nje, poslovnike, propise i izborne rezultate neposrednih i posrednih izbora u Bosni i Hercegovini obuhvaćenih ovim zakonom, informacije za birače, te ostale informacije neophodne za provođenje ovog zakona i svih izbornih zakona; 15. obavlja sve izborne aktivnosti za izbor članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine i članova Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine; 16. donosi odluku o prestanku mandata izabranog zvaničnika na svim nivoima neposrednih i posrednih izbora u Bosni i Hercegovini obuhvaćenih ovim Zakonom, a vodi i prethodni postupak, gdje je potrebno, o utvrđivanju činjeničnog stanja (u slučaju kada je izabrani zvaničnik podnio ostavku, da je to učinio svojom voljom); 17. provjerava odluku nadležnog organa o prestanku mandata izabranog zvaničnika opozivom, kako bi se osiguralo da je mandat izabranog zvaničnika prestao u skladu sa ovim Zakonom; 18. podnosi godišnji izvještaj Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine o sprovođenju izbora u Bosni i Hercegovini, provođenju ovog zakona i inicira izmjene ovog zakona; i 19. vrši sve druge poslove utvrđene zakonom. === Član 2.10 === Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine će poništiti izbore u izbornoj jedinici ili na nekom biračkom mjestu, ukoliko ustanovi da je za vrijeme glasanja, ručnog brojanja i/ili elektronskog brojanja glasačkih listića došlo do nepravilnosti koje mogu uticati na raspodjelu mandata ili na konačno pozicioniranje kandidata na kandidatskoj listi ili koje na drugi način mogu uticati na rezultate izbora. === Član 2.11 === 1. Administrativno-tehničke i stručne poslove za Centralnu izbornu komisiju BiH obavlja Sekretarijat Centralne izborne komisije BiH koji osniva Centralna izborna komisija BiH. 2. Sekretarijat Centralne izborne komisije BiH ima generalnog sekretara kojeg imenuje Centralna izborna komisija BiH po postupku i na način utvrđen Zakonom. 3. Centralna izborna komisija BiH donosi Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji Sekretarijata Centralne izborne komisije BiH na predlog generalnog sekretara, uz prethodnu saglasnost Savjeta ministara BiH. === Član 2.12 === Opštinska izborna komisija sastoji se od tri, pet ili sedam članova. Opštinska izborna komisija može imati sekretara opštinske izborne komisije za obavljanje administrativno-tehničkih poslova. Centralna izborna komisija BiH utvrđuje broj članova opštinske izborne komisije prema broju registrovanih birača i veličini opštine. Centralna izborna komisija BiH može koristiti druge kriterijume pri utvrđivanju broja članova opštinske izborne komisije. Član opštinske izborne komisije može biti predsjednik ili sudija redovnog suda, pravobranilac, sekretar opštinskog vijeća, odnosno skupštine opštine i gradskog vijeća, lica profesionalno zaposlena u opštinskim organima uprave i druga lica, ako ispunjavaju uslove određene članom 2.2 ovog zakona, a nemaju smetnji iz člana 2.3. ovog zakona. Članove opštinske izborne komisije imenuje opštinsko vijeće, odnosno skupština opštine, uz saglasnost Centralne izborne komisije BiH, na osnovu javnog oglasa po proceduri koju utvrđuje Centralna izborna komisija BiH posebnim propisom. Članove opštinske izborne komisije razrješava opštinsko vijeće, odnosno skupština opštine, uz saglasnost Centralne izborne komisije BiH. Član opštinske izborne komisije ne može biti zastupnik odnosno punomoćnik političkog subjekta koji učestvuje na izborima, niti lice koje je pravosnažnom sudskom presudom osuđeno na kaznu zatvora u trajanju od šest mjeseci ili duže. Opštinsko vijeće, odnosno skupština opštine imenuje predsjednika iz reda članova opštinske izborne komisije iz stava (5) ovog člana, uz saglasnost Centralne izborne komisije BiH. Članovi izbornih komisija osnovne izborne jedinice imaju pravo na stalnu mjesečnu naknadu za svoj rad. Visinu naknade utvrđuje Centralna izborna komisija BiH svojim propisom, tako da se u izbornom periodu ona isplaćuje najviše u visini isplaćenog paušala odbornika odnosno vijećnika u toj osnovnoj izbornoj jedinici, a izvan izbornog perioda 30% od tog iznosa. === Član 2.13 === Opštinska izborna komisija: 1. nadgleda i kontroliše rad Centra za birački spisak iz člana 3.8 ovog zakona; 2. određuje biračka mjesta na području opštine za glasanje na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini; 3. ako ovim zakonom nije drukčije utvrđeno, sprovodi postupak imenovanja, imenuje i obučava članove biračkog odbora; 4. imenuje i obučava kontrolore izbornih rezultata; 5. brine o bezbjednosti i dostavi biračkim odborima izbornog materijala za glasanje na svim nivoima izbora u Bosni i Hercegovini; 6. obavještava birače o svim informacijama neophodnim za provođenje izbora, u skladu sa propisima Centralne izborne komisije BiH; 7. odgovorna je za bezbjednost izbornog materijala i izbornih tehnologija od dana njihovog prijema; 8. odgovorna je za uređenje biračkog mjesta i druge tehničke pripreme za izbore, uključujući i obezbjeđenje uslova za primjenu izbornih tehnologija na biračkom mjestu; 9. ako drukčije ne odredi Centralna izborna komisija BiH u skladu s ovim Zakonom, odgovorna je za pravilno brojanje glasačkih listića na biračkim mjestima, pravilno objedinjavanje izbornih rezultata s biračkih mjesta i za unos izbornih rezultata u relevantnu softversku aplikaciju; 10. odgovorna je za uređenje biračkog mjesta i druge tehničke pripreme za izbore; 11. odgovorna je za pravilno brojanje glasačkih listića na biračkim mjestima i u opštinskim centrima za brojanje; 12. objedinjuje rezultate izbora sa svih biračkih mjesta u opštini, posebno za svaki organ za koji je vršen izbor, i dostavlja ih Centralnoj izbornoj komisiji BiH; i 13. vrši druge poslove u skladu sa zakonom i propisima Centralne izborne komisije BiH. === Član 2.14 === Sastav izborne komisije je multietničan, tako da odražava zastupljenost konstitutivnih naroda, uključujući i ostale, u izbornoj jedinici za koju se organ nadležan za provođenje izbora osniva, vodeći računa o posljednjem Popisu stanovništva provedenom na državnom nivou. Sastav izbornih komisija obezbjeđuje zastupljenost polova u skladu sa Zakonom o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH" br. 16/03, 102/09 i 32/10), osim ako se izborna komisija sastoji od tri člana kada ravnopravna zastupljenost postoji u slučaju kada je jedan od polova zastupljen sa 1/3 od ukupnog broja članova. Ako sastav izborne komisije ne bude u skladu sa prethodnim stavom, Centralna izborna komisija BiH poništiće imenovanje članova i o tome obavijestiti organ nadležan za imenovanje. Organ nadležan za imenovanje će u roku od petnaest (15) dana od dana donošenja odluke Centralne izborne komisije BiH izvršiti ponovno imenovanje organa, u skladu sa kriterijumom iz stava (1) ovog člana. Ako izborna komisija ponovo ne bude odgovarajućeg sastava, Centralna izborna komisija BiH imenuje članove izborne komisije u skladu sa stavom 1. ovog člana. === Član 2.15 === (1) U slučaju da član opštinske izborne komisije podnese ostavku, umre, bude spriječen da obavlja funkciju, bude smijenjen sa funkcije člana komisije ili ne može biti član izborne komisije ili biračkog odbora u smislu člana 2.3 ovog zakona, novi član tog organa imenuje se na način i postupkom kako je propisano članom 2.12 stav (5) ovog zakona. (2) Imenovanje novog člana opštinske izborne komisije vrši se u roku koji ne može biti duži od trideset (30) dana od dana prestanka mandata prethodnog člana, a u izbornom periodu, opštinsko vijeće, odnosno skupština opštine imenuje zamjenskog člana opštinske izborne komisije, bez sprovođenja postupka izbora propisanog u članu 2.12 stav (5) ovog zakona, najkasnije u roku od sedam (7) dana od dana prestanka mandata prethodnog člana. Ako se ne izvrši imenovanje novog člana opštinske izborne komisije u roku od 30 dana, Centralna izborna komisija BiH može izvršiti imenovanje novog člana opštinske izborne komisije. Ako se ne izvrši imenovanje novog ili zamjenskog člana opštinske izborne komisije u zakonskom roku, Centralna izborna komisija BiH može izvršiti njihovo imenovanje. (3) Mandat zamjenskog člana iz stava (2) ovog člana traje do povratka redovnog člana, odnosno do izbora novog člana po postupku propisanom članom 2.12 stav (5) ovog zakona. (4) Ako članu opštinske izborne komisije mandat ističe u izbornom periodu, mandat mu se produžava do isteka izbornog perioda, odnosno do potvrđivanja rezultata izbora, nakon čega će se izvršiti imenovanje novog člana izborne komisije po postupku propisanom ovim zakonom. === Član 2.16 === Ako je član opštinske izborne komisije duže odsutan iz neopravdanih razloga, onemogućava rad komisije, ili krši odredbe ovog zakona ili druge propise, opštinsko vijeće/skupština opštine, uz prethodno pribavljenu saglasnost Centralne izborne komisije BiH, odnosno Centralna izborna komisija BiH može da smijeni tog člana. U skladu sa članom 2.12 stav 5, imenovaće se novi član opštinske izborne komisije. Ako je član opštinske izborne komisije duže odsutan iz opravdanih razloga, u skladu sa članom 2.12 stav 5. ovog zakona, imenovaće se novi član opštinske izborne komisije koji će za vrijeme odsustva zamjenjivati imenovanog člana opštinske izborne komisije. Kao opravdani razlozi odsustva iz prethodnog stava podrazumijevaju se bolest, školovanje, stručno usavršavanje kao i drugi razlozi koje cijeni organ nadležan za imenovanje opštinske izborne komisije. === Član 2.17 === Sjednice izbornih komisija su javne, osim ako nije drukčije određeno propisima Centralne izborne komisije BiH. Izborna komisija dužna je obezbijediti da javnost bude blagovremeno obaviještena o održavanju njenih sjednica. === Član 2.18 === Izborne komisije i birački odbori, osim Centralne izborne komisije BiH, donose odluke natpolovičnom većinom od ukupnog broja članova, osim ako ovim zakonom nije drukčije utvrđeno. Centralna izborna komisija BiH donosi odluke dvotrećinskom (2/3) većinom od ukupnog broja članova, osim ako ovim zakonom nije drukčije utvrđeno. Ako se odluka ne može donijeti dvotrećinskom (2/3) većinom od ukupnog broja članova na prvom sastanku, na drugom sastanku se odluka donosi većinom glasova. === Član 2.19 === (1) Birački odbor sastoji se od tri ili pet članova od kojih je jedan predsjednik. (2) Predsjednik i ostali članovi biračkog odbora imaju zamjenike. Da bi bili imenovani, predsjednik, ostali članovi biračkog odbora i njihovi zamjenici, moraju ispunjavati uslove iz člana 2.2 i 2.3 ovog zakona. Predsjednik biračkog odbora i njegov zamjenik ne smiju biti članovi političke partije niti obavljati dužnost u organima političke partije, udruženja ili fondacije organizaciono ili finansijski povezanim s političkom partijom, niti smiju biti uključeni u bilo kakve aktivnosti političke partije i moraju biti u mogućnosti da obavljaju svoje dužnosti na politički nepristrasan način. (3) Predsjednika i njegovog zamjenika imenuje i razrješava dužnosti Centralna izborna komisija BiH, koja ujedno vodi njihovu evidenciju, edukaciju, certificiranje i ocjenjivanje. (4) Predsjednik biračkog odbora i njegov zamjenik imenuju se nakon provedene javne procedure i prema kriterijumima utvrđenim zakonom i dodatnim kriterijumima utvrđenim podzakonskim propisima Centralne izborne komisije BiH. Listu kandidata za imenovanje na mjesto predsjednika i zamjenika predsjednika biračkog odbora sačinjava Centralna izborna komisija BiH uz konsultacije sa opštinskim izbornim komisijama u periodu između dva izborna ciklusa putem jednog ili više javnih poziva, a ona će biti ažurirana svakih šest mjeseci. (5) Ostale članove biračkog odbora i njihove zamjenike imenuje opštinska izborna komisija najkasnije 45 dana prije dana održavanja izbora. (6) Na odluku o imenovanju predsjednika biračkog odbora i njegovog zamjenika može se uložiti prigovor Centralnoj izbornoj komisiji BiH. Odluka Centralne izborne komisije BiH kojom je odlučeno o prigovoru je pravosnažna i protiv nje se ne može uložiti žalba. Na odluku opštinske izborne komisije o imenovanju članova biračkih odbora i njihovih zamjenika iz stava (5) ovog člana može se uložiti prigovor opštinskoj izbornoj komisiji. Na odluku opštinske izborne komisije kojom je odlučeno o prigovoru može se uložiti žalba Centralnoj izbornoj komisiji BiH. Odluka Centralne izborne komisije je pravosnažna i protiv nje se ne može uložiti žalba. (7) Za ciklus Opštih izbora mjesta članova i zamjenika članova biračkih odbora iz stava (5) ovog člana biće popunjena na prijedlog političkih subjekata zastupljenih u Parlamentarnoj skupštini BiH, Parlamentu Federacije BiH i Narodnoj skupštini Republike Srpske, u prethodnom izbornom ciklusu. Za izborni ciklus lokalnih izbora, mjesta članova i zamjenika članova biračkih odbora iz stava (5) ovog člana za svaku od osnovnih izbornih jedinica biće popunjena na prijedlog političkih subjekata zastupljenih u direktno izabranim tijelima jedinica lokalne samouprave iz te relevantne osnovne izborne jedinice u prethodnom izbornom ciklusu. (8) Politički subjekti iz stava (7) ovog člana imaju pravo da učestvuju u postupku žrijebanja za dodjelu pozicija članova odnosno zamjenika članova biračkog odbora pod uslovom da imaju ovjerenu listu za taj nivo vlasti. (9) Ukoliko opštinska izborna komisija ne bude imenovala članove biračkog odbora i njihove zamjenike u skladu sa stavom (5) ovog člana, članove biračkog odbora i njihove zamjenike će imenovati Centralna izborna komisija BiH. (10) Postupak žrijebanja iz stava (7) ovog člana obavlja opštinska izborna komisija u roku koji ne smije biti kraći od 60 dana prije dana održavanja izbora. (11) Nakon izvršenog žrijebanja, a najkasnije u roku od sedam dana, politički subjekt koji je učestvovao u žrijebanju će dostaviti relevantnoj opštinskoj izbornoj komisiji listu s imenima kandidata za članove i zamjenike članova biračkog odbora u kojem su osvojili mjesto putem žrijeba. (12) Ako politički subjekt ne dostavi imena kandidata za članove i zamjenike članova biračkog odbora u roku iz stava (11) ovog člana, ili ako je dostavio broj kandidata za mjesta članova i zamjenika članova biračkog odbora manji od potrebnog broja članova i zamjenika članova biračkog odbora, to će se smatrati odustajanjem od dodijeljenog mjesta u biračkom odboru. U tom slučaju opštinska izborna komisija će imenovati nedostajuće članove biračkog odbora i njihove zamjenike s vlastite rezervne liste edukovanih kandidata za članstvo u biračkom odboru, vodeći računa o multietničkom sastavu biračkog odbora, gdje je to moguće. (13) U sastavu biračkog odbora nastojat će se obezbijediti zastupljenost polova u skladu sa Zakonom o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH", br. 16/03, 102/09, i 32/10), osim ako se birački odbor sastoji od tri člana pri čemu se ravnopravna zastupljenost smatra postignutom u slučaju kada je jedan od polova zastupljen sa 1/3 od ukupnog broja članova. (14) Zabranjena je zloupotreba zakonskog prava na učešće u radu biračkog odbora fiktivnim predstavljanjem, kako je propisano članom 7.3 stav (2) ovog zakona. (15) Postupak žrijebanja provodi se javno i snima se audio i video zapisom u skladu s obaveznim uputstvom koje donosi Centralna izborna komisija BiH. (16) Samo jedan član i jedan njegov zamjenik jednog političkog subjekta može biti u sastavu jednog biračkog odbora. (17) Kandidat koji je imenovan na mjesto predsjednika i kandidat imenovan na mjesto zamjenika predsjednika biračkog odbora obavezan je pohađati posebnu kontinuiranu obuku za rad u biračkom odboru, koju organizuje Centralna izborna komisija BiH. Nakon izvršene provjere znanja, Centralna izborna komisija BiH će uspješnim predsjednicima i njihovim zamjenicima dodijeliti certifikate. (18) Predsjednici i zamjenici predsjednika biračkog odbora koji su dobili certifikat dužni su učestvovati u obuci ostalih članova biračkih odbora, koju organizuje opštinska izborna komisija. Nakon izvršene provjere znanja, opštinska izborna komisija će uspješnim članovima biračkih odbora i njihovim zamjenicima dodijeliti certifikate. (19) Članovi biračkih odbora imaju pravo na naknadu za svoj rad. Odluku o visini naknade za rad koji obavljaju članovi biračkih odbora donosi Centralna izborna komisija BiH. === Član 2.20 === Birački odbor neposredno rukovodi radom biračkog mjesta, obezbjeđuje pravilnost i tajnost glasanja i evidentira rezultate glasanja na biračkom mjestu. Predsjednik biračkog odbora obezbjeđuje da se proces glasanja na biračkom mjestu odvija nesmetano, u skladu sa odredbama poglavlja 5. i 7. ovog zakona. === Član 2.21 === Izborne komisije entiteta formiraju se prema zakonu entiteta, a u skladu sa ovim zakonom. Njihovu nadležnost utvrđuje Centralna izborna komisija BiH u skladu sa ovim zakonom. Način izbora i sastav svih drugih izbornih komisija utvrđuje se zakonom entiteta, a u skladu sa odredbama ovog zakona. <hr> <span id="POGLAVLJE 3 – BIRAČKI SPISAK"></span> == POGLAVLJE 3 == === BIRAČKI SPISAK === === Član 3.1 === (1) Centralni birački spisak je evidencija o državljanima BiH koji imaju biračko pravo u skladu sa ovim zakonom i formira se, vodi i koristi za potrebe organizacije i sprovođenje izbora u skladu sa zakonom, za sprovođenje referenduma, za sprovođenje opoziva izabranog zvaničnika i izbore organa lokalne samouprave u skladu sa zakonom. (2) Centralni birački spisak i izvodi iz Centralnog biračkog spiska su javni, što se obezbjeđuje u skladu sa odredbama ovog zakona i odredbama podzakonskih akata Centralne izborne komisije BiH, a sve s ciljem obezbjeđenja tačnosti i ukupnog integriteta Centralnog biračkog spiska. (3) Pravo uvida u izvod iz Centralnog biračkog spiska ostvaruje se u skladu s ovim zakonom i Zakonom o zaštiti ličnih podataka ("Službeni glasnik BiH", br. 49/06, 76/11 i 89/11). (4) Birač ostvaruje pravo uvida u svoje lične podatke evidentirane u izvodu iz Centralnog biračkog spiska neposrednim uvidom na internetskoj stranici Centralne izborne komisije BiH putem unošenja relevantnih ličnih podataka i/ili na drugi adekvatan način koji podzakonskim aktom utvrdi Centralna izborna komisija BiH. (5) Javnost ostvaruje pravo uvida u izvode iz Centralnog biračkog spiska izlaganjem privremenih izvoda iz Centralnog biračkog spiska putem internetske stranice Centralne izborne komisije BiH ili na drugi adekvatan način koji podzakonskim aktom utvrdi Centralna izborna komisija BiH, vodeći računa o principima zaštite ličnih podataka. (6) Političkim subjektima koji su ovjereni za učešće na izborima i kojima je ovjerena kandidatska lista za učešće na izborima u skladu s ovim zakonom obezbijediće se, na njihov zahtjev, izvod iz Centralnog biračkog spiska za nivo vlasti odnosno izbornu jedinicu u kojoj učestvuju na izborima, u elektronskoj formi ili u ispisu. Izvod iz Centralnog biračkog spiska sadrži prezime i ime birača, datum rođenja, ime jednog roditelja birača, naziv opštine odnosno izborne jedinice za koju birač ima pravo glasa, naziv i broj biračkog mjesta. === Član 3.2 === (1) Centralni birački spisak je jedinstven, stalan i redovno se ažurira. (2) Izvodi iz Centralnog biračkog spiska, s ciljem ažuriranja, objavljuju se dva puta godišnje u neizbornoj godini. Nadležni organi dužni su podatke za raseljena lica dostaviti u izbornoj godini najkasnije do 31. marta. (3) U Centralni birački spisak, po službenoj dužnosti, upisuju se državljani BiH s prijavljenim prebivalištem u BiH, koji: a) su navršili 18 godina; b) će na dan održavanja izbora navršiti 18 godina; c) imaju biračko pravo u skladu s ovim zakonom, a žive privremeno u inostranstvu; i d) imaju biračko pravo u skladu sa članom 20.8 stav (6) ovog zakona. (4) Centralni birački spisak ne sadrži imena državljana BiH koji su pravosnažnom odlukom nadležnog organa lišeni potpune poslovne sposobnosti. Ako je ovakvo lice već upisano, brisaće se iz Centralnog biračkog spiska, a ako se licu pravosnažnom odlukom nadležnog organa vrati poslovna sposobnost u cijelosti, biće upisano u Centralni birački spisak. === Član 3.3 === Centralni birački spisak sačinjava se i vodi na osnovu podataka iz službenih evidencija o prebivalištu i boravištu državljana Bosne i Hercegovine koje vodi nadležni državni organ, drugih javnih isprava i službenih evidencija o državljanima Bosne i Hercegovine koje vode Centralna izborna komisija BiH i drugi nadležni organi i na osnovu javnih isprava i podataka koji se dobiju neposredno od građana. === Član 3.4 === Centralni birački spisak vodi se i obrađuje u elektronskoj formi. Evidenciji Centralnog biračkog spiska ili njegovim izvodima pristupa se i podaci se obrađuju istom metodologijom i upotrebom istog kompjuterskog programa, na svim mjestima na kojima se obavljaju poslovi obrade i pribavljaju podaci za potrebe vođenja Centralnog biračkog spiska. Evidencija Centralnog biračkog spiska obrađuje se i vodi upotrebom kompjuterske obrade podataka, po jedinstvenoj metodologiji i programu čiji se sadržaj i način korišćenja utvrđuje između nadležnih organa Bosne i Hercegovine i Centralne izborne komisije BiH. === Član 3.5 === Centralni birački spisak vodi se po službenoj dužnosti. Centralna izborna komisija BiH vodi Centralni birački spisak za teritoriju Bosne i Hercegovine na osnovu evidencije nadležnog državnog organa koji vodi registar građana Bosne i Hercegovine u skladu sa Zakonom o centralnoj evidenciji i razmjeni podataka, osim ako ovim Zakonom nije drugačije određeno. Nadležni državni organ iz stava (2) ovog člana održava i odgovoran je za cjelokupnu tehničku obradu svih podataka značajnih za evidenciju Centralnog biračkog spiska (u daljnjem tekstu: organ koji tehnički održava evidenciju Centralnog biračkog spiska). Nadležnom organu koji vodi evidencije o državljanima BiH u skladu sa odredbama Zakona o jedinstvenom matičnom broju, Zakona o prebivalištu i boravištu državljana BiH i Zakona o ličnoj karti državljana BiH podatke dostavljaju: a) nadležni matični ured o smrti građana starijih od 18 godina i b) nadležno ministarstvo Bosne i Hercegovine o ispisu iz državljanstva BiH. Organu koji tehnički održava evidenciju Centralnog biračkog spiska podatke u skladu sa Zakonom o centralnoj evidenciji i razmjeni podataka kao i odredbama Zakona o jedinstvenom matičnom broju, Zakona o prebivalištu i boravištu državljana BiH i Zakona o ličnoj karti državljana BiH dostavlja nadležni organ koji vodi evidencije o promjenama prebivališta i boravišta. Organu koji tehnički održava evidenciju Centralnog biračkog spiska podatke dostavljaju: a) opštinske izborne komisije o biračkim mjestima i b) Centralna izborna komisija BiH i opštinske izborne komisije o promjenama biračke opcije. Za tačnost i ažurnost podataka potrebnih za izradu Centralnog biračkog spiska odgovoran je organ nadležan za vođenje službenih evidencija o tim podacima. Nadležni matični uredi dužni su da nadležnom organu koji vodi službene evidencije o jedinstvenom matičnom broju, prebivalištu i boravištu državljana BiH dostavi sve promjene koje utiču na ažurnost Centralnog biračkog spiska u pisanoj formi, najkasnije u roku od sedam dana od dana kada je promjena nastala. Nadležni organi koji vode službene evidencije o jedinstvenom matičnom broju, prebivalištu i boravištu državljana BiH odgovorni su za ažurnost i ispravnost navedene evidencije, te su dužni da čuvaju dosijee dokumenata, javnih isprava i zahtjeva građana na osnovu kojih se vodi i ažurira Centralni birački spisak i da na zahtjev Centralne izborne komisije BiH obezbijede pristup i uvid u ove dokumente. === Član 3.6 === (1) Centralna izborna komisija BiH odgovorna je za tačnost, ažurnost i ukupni integritet Centralnog biračkog spiska. (2) Centralna izborna komisija BiH u vođenju Centralnog biračkog spiska: a) obavještava nadležne organe o uočenim nedostacima i preduzima odgovarajuće mjere i radnje radi otklanjanje nepravilnosti i uspostavljanja tačnosti i ažurnosti Centralnog biračkog spiska; b) izrađuje izvode iz Centralnog biračkog spiska za raseljena lica Bosne i Hercegovine; c) izrađuje izvode iz Centralnog biračkog spiska za birače koji glasaju van Bosne i Hercegovine; d) vodi posebne evidencije o licima kojima je po osnovu zakona oduzeto pravo da glasaju; e) zaključuje i potvrđuje konačne izvode iz Centralnog biračkog spiska koji se koristi za izbore i f) vodi posebne uporedne evidencije o prebivalištu i adresi boravišta državljana BiH s biračkim pravom upisanih u Centralni birački spisak birača koji glasaju izvan Bosne i Hercegovine. (3) Izrada izvoda iz Centralnog biračkog spiska za birače iz stava 2. tačka b) ovog člana vrši se na osnovu podataka koje dostavljaju nadležni državni organi i podataka koje dostavljaju građani u skladu sa ovim zakonom. (4) Izvodi iz Centralnog biračkog spiska za birače iz stava (2), tačka c) ovog člana, izrađuju se na osnovu podataka: a) koje sačinjavaju i Centralnoj izbornoj komisiji BiH dostavljaju diplomatsko-konzularna predstavništva Bosne i Hercegovine; b) koje dostavljaju birači koji glasaju izvan Bosne i Hercegovine; c) koje posjeduje Centralna izborna komisija BiH; d) podataka drugih nadležnih državnih organa u skladu sa zakonom. (5) Izrada izvoda iz Centralnog biračkog spiska za birače iz stava 2. tačka c) ovog člana vrši se na osnovu podataka koje ima Centralna izborna komisija BiH i podataka koje dostavljaju građani koji glasaju van Bosne i Hercegovine. (6) Nadležni organi iz stava 3. i 5. ovog člana odgovorni su za tačnost, ažurnost i blagovremeno dostavljanje podataka koji su potrebni Centralnoj izbornoj komisiji BiH za izradu izvoda iz Centralnog biračkog spiska. (7) Centralna izborna komisija BiH svojim propisima utvrdiće: a) rokove i način za zaključivanje i potvrđivanje konačnog Centralnog biračkog spiska i b) rokove za dostavljanje podataka o promjenama u evidencijama raseljenih lica i evidenciji državljana koji glasaju van Bosne i Hercegovine. === Član 3.7 === Na osnovu podataka sadržanih u evidenciji Centralnog biračkog spiska, Centralna izborna komisija BiH za svaku osnovnu izbornu jedinicu izrađuje izvod iz Centralnog biračkog spiska koji sadrži podatke o svim biračima sa pravom glasa za tu osnovnu izbornu jedinicu, koji se opštinskoj izbornoj komisiji dostavlja najkasnije u roku od 20 dana prije dana održavanja izbora. Izvod iz Centralnog biračkog spiska vodi se prema zadnjem mjestu prebivališta državljana Bosne i Hercegovine i to po biračkim mjestima, a za birače iz člana 3.6, stav (2), tačke b) i c) ovog zakona vodi se uz napomenu o tačnoj adresi boravišta. Centralna izborna komisija BiH može utvrditi izvod iz Centralnog biračkog spiska i za druge izborne jedinice za koje se sprovode određeni izbori, za potrebe sprovođenja postupka opoziva izabranog funkcionera i za sprovođenje referenduma, na osnovu podataka sadržanih u Centralnom biračkom spisku. Državljanin Bosne i Hercegovine nalazi se u jednom izvodu iz Centralnog biračkog spiska, za jednu osnovnu izbornu jedinicu i na jednom biračkom mjestu. === Član 3.8 === U svakoj opštini nadležni opštinski organ uspostavlja Centar za birački spisak. Nadležni opštinski organ obučava osoblje Centra za birački spisak, u saradnji sa opštinskom izbornom komisijom. Centar za birački spisak: a) pruža tehničku pomoć opštinskoj izbornoj komisiji u određivanju biračkih mjesta na teritoriji opštine i raspoređivanju birača po biračkim mjestima; b) ažurira podatke iz tačke a) ovog stava u skladu sa promjenom broja birača i propisima Centralne izborne komisije BiH; c) obezbjeđuje uvid u izvod iz Centralnog biračkog spiska na teritoriji svoje opštine; d) obezbjeđuje podatke za Centralni birački spisak koji su utvrđeni propisima Centralne izborne komisije BiH; e) pruža tehničku pomoć opštinskoj izbornoj komisiji u vezi sa zahtjevom i prigovorom birača koji se odnose na izvod iz Centralnog biračkog spiska i f) obavlja i druge poslove koje mu odredi Centralna izborna komisija BiH i opštinska izborna komisija, u skladu sa propisima Centralne izborne komisije BiH. Centar za birački spisak vodi evidenciju podnesenih zahtjeva i prigovora iz stava 2. tačke d) i e) ovog člana i dužan je da čuva dokumentaciju priloženu uz te zahtjeve i prigovore. Centralna izborna komisija BiH će svojim propisima bliže utvrditi način, odgovornost za rad, rok za uspostavljanje i sva druga pitanja bitna za rad Centra za birački spisak. === Član 3.9 === Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo upisuje se u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu gdje ima prijavljeno prebivalište u Bosni i Hercegovini, osim ako ovim zakonom nije drugačije određeno. Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo u skladu s ovim zakonom i privremeno živi u inostranstvu upisuje se u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu gdje je imao prijavljeno prebivalište u Bosni i Hercegovini prije odlaska u inostranstvo. Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo u skladu s ovim zakonom i koji ima status izbjeglog lica iz Bosne i Hercegovine upisuje se u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu u kojoj je imao prebivalište u skladu sa odredbama člana 20. 8 ovog zakona. Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo u skladu s ovim zakonom i koji ima status raseljenog lica upisuje se u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu na osnovu izražene biračke opcije, u skladu sa odredbama člana 20. 8 ovog zakona. Zahtjev za određivanje ili promjenu biračke opcije u smislu stava 4. ovog člana podnosi lično podnosilac zahtjeva u roku i na obrascima koje određuje i propisuje Centralna izborna komisija BiH. Ako državljanin Bosne i Hercegovine ne podnese zahtjev za određivanje ili promjenu biračke opcije u smislu stava 5. ovog člana biće upisan u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu u kojoj je bio upisan na posljednjim izborima, ako nije uopšte bio upisan u Centralni birački spisak, biće upisan u Centralni birački spisak za osnovnu izbornu jedinicu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini. === Član 3.10 === (1) Evidencija Centralnog biračkog spiska sadrži sljedeće podatke o državljanima Bosne i Hercegovine koji imaju biračko pravo: a) prezime i ime i ime jednog roditelja, b) datum rođenja, c) jedinstveni matični broj, d) pol, e) naziv opštine gdje birač ima prebivalište, odnosno naziv opštine gdje birač ima boravište, f) adresa prebivališta ili boravišta (mjesto, ulica, kućni broj), g) naziv opštine odnosno izborne jedinice za koju lice ima pravo glasa, h) biračka opcija, i) biračko mjesto, j) datum prijave prebivališta ili boravišta, k) rubrika "napomena". (2) Na osnovu elektronske evidencije Centralnog biračkog spiska, sačinjavaju se izvodi iz Centralnog biračkog spiska. (3) Formu i sadržaj izvoda iz Centralnog biračkog spiska koji se koriste za sprovođenje izbora utvrđuje Centralna izborna komisija BiH, vodeći računa o Zakonu o zaštiti ličnih podataka. === Član 3.11 === S ciljem obezbjeđenja tačnosti, ažurnosti i ukupnog integriteta, Centralna izborna komisija BiH dužna je izvode iz Centralnog biračkog spiska učiniti dostupnim javnosti, u skladu s članom 3.1, stav (5) ovog zakona. === Član 3.12 === Birač koji promijeni prebivalište u periodu od 45 dana prije održavanja izbora do dana održavanja izbora naći će se na izvodu iz Centralnog biračkog spiska na redovnom biračkom mjestu u opštini u kojoj je imao prebivalište do dana promjene prebivališta. Nadležni organ koji vodi evidenciju o promjenama prebivališta i boravišta provjerava tačnost podataka o promjeni prebivališta i boravišta, o čemu se sačinjava službeni izvještaj. === Član 3.13 === (1) Upis u Centralni birački spisak vrše nadležni organi u skladu sa odredbama člana 3.5 ovog zakona. (2) Svaki državljanin BiH ima pravo izvršiti uvid u izvod iz Centralnog biračkog spiska i zahtijevati njegove ispravke ako je riječ o ispravci njegovih ličnih podataka. Svaki državljanin s pravom glasa koji se ne nalazi na Centralnom biračkom spisku ima pravo da zatraži upis svojih ličnih podataka u Centralni birački spisak. Zahtjev se podnosi u pisanom obliku organu iz stava (4) ovog člana. (3) Lični podaci u smislu stava 2. ovog člana su podaci iz člana 3.10 stav 1. tačke a), c), d), f) i k) ovog zakona. (4) Ispravke ličnih podataka u Centralnom biračkom spisku vrše se kod nadležnog organa koji je odgovoran za vođenje evidencija o tim podacima. === Član 3.14 === Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima utvrđuje način i postupak izrade izvoda iz Centralnog biračkog spiska za birače koji su: a) vezani za svoje domove zbog starosti, bolesti ili invaliditeta i b) na izdržavanju zatvorske kazne u zatvorskim ustanovama ili vezani za takvu ustanovu a imaju pravo da glasaju. === Član 3.15 === (1) Državljanin BiH koji privremeno živi u inostranstvu, a koji ima biračko pravo u skladu s ovim zakonom i upisan je u Centralni birački spisak, da bi se našao u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine, dužan je da za svake izbore podnese elektronsku prijavu Centralnoj izbornoj komisiji BiH koja, između ostalog, obavezno sadrži podatke o tačnoj adresi boravka u inostranstvu. (2) Uz elektronsku prijavu iz stava (1) ovog člana, podnosilac prijave obavezno dostavlja: a) dokaz o identitetu podnosioca prijave predviđen ovim zakonom, b) dokaz izdat od nadležnog organa zemlje u kojoj privremeno boravi o tačnoj adresi boravišta u toj zemlji. (3) Nakon podnošenja elektronske prijave, u smislu stavova (1) i (2) ovog člana, podnosilac prijave dužan je štampanu verziju elektronske prijave potpisati identično potpisu na identifikacionom dokumentu koji prilaže uz prijavu i dostaviti je Centralnoj izbornoj komisiji BiH u roku i na način na koji to podzakonskim aktom odredi Centralna izborna komisija BiH. (4) Državljanin BiH koji ima status izbjeglog lica iz Bosne i Hercegovine, a koji ima biračko pravo u skladu s ovim zakonom i upisan je u Centralni birački spisak, da bi se nalazio u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine, dužan je da za svake izbore podnese elektronsku prijavu Centralnoj izbornoj komisiji BiH. (5) Uz elektronsku prijavu iz stava (4) ovog člana podnosilac prijave obavezno dostavlja: a) dokaz o identitetu podnosioca prijave; b) ako mijenja biračku opciju pod kojom je upisan u Centralni birački spisak, u skladu s članom 20.8 ovog zakona, podnosi i dokaz o promjeni prebivališta u Bosni i Hercegovini; c) dokaz o tačnoj adresi boravišta u inostranstvu. (6) Nakon podnošenja elektronske prijave, u smislu stavova (4) i (5) ovog člana, podnosilac prijave dužan je štampanu verziju elektronske prijave potpisati identično potpisu na identifikacionom dokumentu koji prilaže uz prijavu i dostaviti je Centralnoj izbornoj komisiji BiH u roku i na način na koji to podzakonskim aktom odredi Centralna izborna komisija BiH. (7) Izbjeglo lice iz BiH koje se ne nalazi u Centralnom biračkom spisku, da bi se nalazilo u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine, dužno je da podnese elektronsku prijavu Centralnoj izbornoj komisiji BiH. (8) Uz elektronsku prijavu iz stava (7) ovog člana podnosilac prijave obavezno dostavlja: a) dokaz o identitetu podnosioca prijave; b) dokaz o državljanstvu Bosne i Hercegovine; c) dokaz o prebivalištu u Bosni i Hercegovini, u skladu s članom 20.8 ovog zakona; i d) dokaz o tačnoj adresi boravišta u inostranstvu. (9) Dokaz o identitetu podnosioca prijave, u smislu stava (8) tačka a) ovog člana, jedan je od sljedećih važećih dokumenata: a) pasoš; b) važeća lična isprava izdata od zemlje domaćina; i c) izbjeglički karton izdat od vlade zemlje domaćina ili druge međunarodne organizacije. (10) Popunjenu i potpisanu prijavu i potrebne dokumente podnosilac prijave dostavlja e-mailom, poštom ili lično. Postupak i način slanja, primanja, obrade, arhiviranja i zaštite elektronskih prijava i dokumenata utvrđuje Centralna izborna komisija BiH posebnim propisom. (11) Ako ispuni propisane uslove iz ovog člana, podnosilac prijave nalaziće se u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatskokonzularnom predstavništvu BiH u inostranstvu. (12) Podnosilac prijave iz stavova (1), (4) i (7) ovog člana odgovoran je za tačnost podataka koje navodi u prijavi i vjerodostojnost dokaza koje prilaže uz prijavu. (13) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje oblik i sadržaj obrasca prijave iz stavova (1), (4) i (7) ovog člana, način i postupak kojim se provjerava tačnost podataka navedenih u prijavi i vjerodostojnost dokaza priloženih uz prijavu. (14) Centralna izborna komisija BiH donosi odgovarajuća uputstva u vezi s postupkom upisa birača u izvod iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu. (15) Upis u Centralni birački spisak državljana Bosne i Hercegovine je kontinuirani proces. === Član 3.16 === (1) Državljanin BiH iz člana 3.15, stavova (1), (4) i (7) ovog zakona dužan je dostaviti sve izmjene koje se odnose na podatke koje je prethodno dostavio u Centralnu izbornu komisiju BiH i na osnovu kojih se nalazi u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu u inostranstvu. Izmjene o podacima dostavljaju se najkasnije do isteka roka utvrđenog za podnošenje prijave za glasanje van Bosne i Hercegovine za naredne izbore. (2) Ako državljanin BiH iz člana 3.15 stav (1) ovog zakona ne podnese prijavu prije isteka roka utvrđenog za podnošenje prijave za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu u inostranstvu na narednim izborima, nalaziće se u izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje na odgovarajućem biračkom mjestu u osnovnoj izbornoj jedinici u kojoj ima prebivalište. (3) Ako državljanin BiH iz člana 3.15 stav (2) ovog zakona ne dostavi dokaze o prebivalištu u Bosni i Hercegovini, u skladu s članom 20.8 ovog zakona, biće upisan u izvod iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatskokonzularnom predstavništvu u inostranstvu, sa pravom glasa za osnovnu izbornu jedinicu u kojoj ima prebivalište. (4) Ako se državljanin BiH koji je upisan u izvod iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van zemlje vratio u Bosnu i Hercegovinu prije roka utvrđenog za zaključenje izvoda iz konačnog Centralnog biračkog spiska za naredne izbore, moći će ostvariti svoje biračko pravo glasanjem nepotvrđenim/kovertiranim glasačkim listićem. (5) Centar za birački spisak putem opštinske izborne komisije dostavlja podatke o državljanima BiH iz stava (4) ovog člana Centralnoj izbornoj komisiji BiH radi evidentiranja nastalih promjena na izvodu iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van Bosne i Hercegovine putem pošte ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu BiH. (6) Ako se državljanin BiH koji je upisan u izvod iz Centralnog biračkog spiska za glasanje van zemlje putem pošte ili u diplomatsko-konzularnom predstavništvu vratio u Bosnu i Hercegovinu nakon isteka roka utvrđenog za zaključenje izvoda iz konačnog Centralnog biračkog spiska za naredne izbore, biće mu dozvoljeno da glasa nepotvrđenim/kovertiranim glasačkim listićem na biračkom mjestu u osnovnoj izbornoj jedinici za koju ima pravo da glasa. === Član 3.17 === (1) Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo, a ne nalazi se u zaključenom izvodu iz Centralnog biračkog spiska, može glasati ako predoči važeći identifikacioni dokument iz člana 5.12 ovog zakona i potvrdu o mjestu prebivališta. (2) Birač iz stava 1. ovog člana će glasati na biračkom mjestu prema njegovom prebivalištu. (3) Pravo iz stava (1) ovog člana može ostvariti birač koji je nakon zaključenja Centralnog biračkog spiska napunio 18 godina, a nije upisan u Centralni birački spisak i birač koji je upisan u Izvod za glasanje van Bosne i Hercegovine, a na dan izbora se vratio u Bosnu i Hercegovinu. (4) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje propisima način i postupak glasanja birača iz stava 1. ovog člana i način provjere biračkog prava ovih birača. === Član 3.18 === Centralna izborna komisija BiH donosi bliže propise o uslovima i proceduri primjene ovog Poglavlja. <hr> <span id="POGLAVLJE 4 – OVJERA I KANDIDOVANJE ZA IZBORE"></span> == POGLAVLJE 4 == === OVJERA I KANDIDOVANJE ZA IZBORE === === Član 4.1 === Da bi učestvovali na izborima, političke stranke, nezavisni kandidati, koalicije i liste nezavisnih kandidata ovjeravaju se kod Centralne izborne komisije BiH. === Član 4.2 === Da bi se ovjerio za izbore za sve organe na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini, nezavisni kandidat ili kandidat na listi kandidata političke stranke, nezavisnih kandidata ili listi kandidata koalicije mora ispunjavati sljedeće uslove: 1. kandidat mora biti upisan u Centralni birački spisak u opštini u kojoj se kandiduje, ili u opštini unutar granica izborne jedinice ako se kandiduje za viši nivo vlasti, najkasnije do dana raspisivanja izbora; i 2. kandidat se može kandidovati samo za funkciju u jednoj izbornoj jedinici, na bilo kojem nivou vlasti, i pojaviti se na samo jednoj listi političke stranke, koalicije ili listi nezavisnih kandidata. 3. da je Centralnoj izbornoj komisiji BiH dostavio dokaz da je riješio svoj status ako obavlja neku od funkcija iz člana 1.8 stav (1) ovog zakona. === Član 4.3 === Da bi učestvovala na izborima, politička stranka mora biti registrovana kod nadležnog organa, u skladu sa zakonom. Uz prijavu za ovjeru mora biti priložen dokaz koji nije stariji od 60 dana da je politička stranka registrovana kod nadležnog organa, koji nije stariji od 60 dana. Politička stranka mora podnijeti prijavu za ovjeru pod istim nazivom pod kojim se registrovala kod nadležnog organa. === Član 4.4 === (1) Prijava za ovjeru političke stranke ili nezavisnog kandidata sastoji se od spiska koji sadrži ime i prezime, originalni potpis, broj važeće lične karte i jedinstveni matični broj svakog birača upisanog u Centralni birački spisak koji podržava prijavu političke stranke ili nezavisnog kandidata. Prijava sadrži broj računa za finansiranje izborne kampanje. (2) Prijava se podnosi elektronski. Nakon podnošenja elektronske prijave, u smislu stava (1) ovog člana, podnosilac prijave dužan je štampanu verziju elektronske prijave dostaviti Centralnoj izbornoj komisiji BiH u roku i na način na koji za to podzakonskim aktom odredi Centralna izborna komisija BiH. (3) Političke stranke ili nezavisni kandidati dužni su potpise prikupljati samo na formularima koje im dodijeli Centralna izborna komisija BiH. Ostali formulari, koje dostavi politička stranka ili nezavisni kandidat, ne uzimaju se u obzir. (4) Formular za potpise takođe sadrži ime i prezime, broj važeće lične karte, originalni potpis i jedinstveni matični broj lica koje je odgovorno za prikupljanje potpisa podrške, a koja će biti odgovorna za vjerodostojnost prikupljenih potpisa podrške. (5) Da bi se ovjerili za učešće na izborima, politička stranka ili nezavisni kandidat moraju podnijeti Centralnoj izbornoj komisiji BiH prijavu za učestvovanje na izborima, koja sadrži najmanje: 1. pet hiljada (5.000) potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine; 2. pet hiljada (5.000) potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore poslanika u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine; 3. tri hiljade (3.000) potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore poslanika u Predstavničkom domu Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, ili za izbore narodnih poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske, ili za izbor predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske; 4. pet stotina (500) potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore poslanika u kantonalnim skupštinama Federacije Bosne i Hercegovine u kantonu u kojem broj birača upisanih u Centralni birački spisak na dan raspisivanja izbora nije bio veći od 100.000 birača, ili hiljadu (1000) potpisa za izbore u kantonu u kojem je ovaj broj bio veći od 100.000 birača upisanih u Centralni birački spisak; 5. sto potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore za opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i za načelnika opštine, u opštini u kojoj broj birača upisanih u Centralni birački spisak na dan raspisivanja izbora nije bio veći od 10.000 birača, ili 200 potpisa za izbore u opštini u kojoj je ovaj broj bio veći od 10.000 birača upisanih u Centralni birački spisak. 6. pet % potpisa birača upisanih u Centralni birački spisak za izbore za opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i za načelnika opštine, u opštini u kojoj broj birača upisanih u Centralni birački spisak na dan raspisivanja izbora nije bio veći od 1000 birača upisanih u Centralni birački spisak. 7. Potpisi podrške podneseni za izbore za viši nivo vlasti važe i za niži nivo vlasti koji je uključen u taj nivo vlasti. === Član 4.5 === (1) Politička stranka čiji član je nosilac mandata u istom organu za koji politička stranka podnosi prijavu za ovjeru kandidature oslobođena je obaveze prikupljanja potpisa iz člana 4.4 ovog zakona, izuzev za izbore za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine. (2) Politička stranka oslobođena je obaveze prikupljanja potpisa iz člana 4.4 ovog zakona i u slučaju kada se podnosi prijavu za ovjeru kandidature za organ koji je na istom ili nižem nivou od organa u kojem član političke stranke ima mandat. Potpisi podrške koji su prikupljeni za određeni nivo vlasti mogu se koristiti i na prijevremenim izborima u istom izbornom ciklusu. (3) U slučajevima iz stavova (1) i (2) ovog člana, politička partija dostavlja potpisanu izjavu izabranog zvaničnika kojom potvrđuje da je bio član te političke partije u vrijeme kada je dobio mandat i da je još uvijek član te političke partije. === Član 4.6 === (1) Politička stranka podnosi prijavu za ovjeru Centralnoj izbornoj komisiji BiH najkasnije sto trideset pet (135) dana prije dana izbora. (2) Centralna izborna komisija BiH ovjerava prijavu političke stranke za učestvovanje na izborima, ako su ispunjeni uslovi utvrđeni ovim zakonom, najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema prijave. (3) Ako su podaci iz prijave netačni ili prijava sadrži neki drugi nedostatak u smislu ovog zakona ili podzakonskog akta Centralne izborne komisije BiH, Centralna izborna komisija BiH o tome obavještava podnosioca prijave, koji je dužan otkloniti nedostatke u roku od dva dana od dana prijema obavještenja. Ako politička partija u ovom roku ne otkloni nedostatak iz ovog stava, Centralna izborna komisija BiH neće ovjeriti prijavu političke partije za učešće na izborima. (4) Centralna izborna komisija BiH odlučuje da li će potvrditi ili odbiti prijavu za učešće na izborima. === Član 4.7 === Ako dvije (2) političke stranke ili koalicije ili dvije (2) liste nezavisnih kandidata imaju identične nazive ili nazive koji su slični u tolikoj mjeri da bi mogli zbuniti birača ili ga dovesti u zabludu, Centralna izborna komisija BiH utvrđuje koja politička stranka ima pravo da koristi taj naziv u izborne svrhe, uzimajući u obzir datum kada se svaka politička stranka registrovala kod nadležnog organa. === Član 4.8 === (brisano) === Član 4.9 === Kada se nezavisni kandidat sa mandatom u svojstvu nezavisnog kandidata kandiduje za organ koji je na istom ili nižem nivou od organa u kojem ima mandat, oslobođen je obaveze prikupljanja potpisa iz člana 4.4 ovog Zakona, osim obaveze prikupljanja potpisa za izbor člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine, predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske. === Član 4.10 === Nezavisni kandidat podnosi prijavu za kandidaturu najkasnije sto trideset pet (135) dana prije izbora. Prijava sadrži ime i prezime, nacionalnost, adresu, jedinstveni matični broj, datum i potpis nezavisnog kandidata. Centralna izborna komisija BiH potvrđuje prijavu nezavisnog kandidata za učestvovanje na izborima, ako su ispunjeni uslovi utvrđeni ovim zakonom najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema prijave. Centralna izborna komisija BiH provjerava da li je prijava podnesena u skladu sa ovim zakonom, te ovjerava, odbija prijavu ili zahtijeva od kandidata da otkloni nepravilnosti u prijavi. Ako Centralna izborna komisija BiH ustanovi da su podaci iz prijave netačni ili nepotpuni ili da prijava sadrži neki drugi nedostatak ili nepravilnost u smislu ovog zakona ili akta Centralne izborne komisije BiH, o tome obavještava podnosioca prijave, koji je dužan ispraviti nepravilnosti u roku od dva (2) dana od dana prijema obavještenja. Po isteku ovog roka, ako nezavisni kandidat ne otkloni nedostatak ili nepravilnost iz ovog stava, Centralna izborna komisija BiH neće ovjeriti prijavu nezavisnog kandidata za učešće na izborima, Centralna izborna komisija BiH odlučuje da li da ovjeri ili odbije prijavu za učešće na izborima. Nezavisni kandidat ne može se istovremeno kandidovati kao nezavisni kandidat u više od jedne izborne jedinice, niti se može istovremeno kandidovati na listi političke stranke, listi nezavisnih kandidata ili listi kandidata koalicije. Nakon ovjere nezavisni kandidat ne može povući kandidaturu. === Član 4.11 === Da bi se politička stranka ili nezavisni kandidat ovjerili za izbore dužni su podnijeti potpise podrške u skladu sa čl. 4.4. ovog zakona. Jedan birač može na formularu za potpis podrške svoj glas dati samo jednoj političkoj stranci ili nezavisnom kandidatu u jednom entitetu. Izborna komisija BiH reguliše način na koji se potpisi podrške provjeravaju i potvrđuju. === Član 4.12 === Dvije ili više ovjerenih političkih stranaka koje žele formirati koaliciju moraju Centralnoj izbornoj komisiji BiH podnijeti prijavu za ovjeru pod jednim nazivom koalicije i akt o određivanju ovlašćenog predstavnika koalicije koji su potpisali svi predsjednici političkih stranaka članica koalicije i podatke o sjedištu koalicije, odnosno adresu na koju će biti dostavljana sva pismena. Ako koalicije imaju identične nazive ili nazive koji su slični nazivu političke partije ili koalicije u tolikoj mjeri da bi mogli zbuniti birača ili ga dovesti u zabludu, Centralna izborna komisija BiH utvrđuje ko ima pravo da koristi taj naziv u izborne svrhe. Koalicija podnosi prijavu za ovjeru najkasnije sto deset (110) dana prije dana izbora. Ako su ispunjeni uslovi utvrđeni ovim zakonom, Centralna izborna komisija BiH ovjerava prijavu koalicije za učestvovanje na izborima najkasnije u roku od sedam dana od dana prijema prijave. Ako Centralna izborna komisija BiH ustanovi da su podaci iz prijave netačni ili nepotpuni ili da prijava sadrži neki drugi nedostatak ili nepravilnost u smislu ovog zakona ili akta Centralne izborne komisije BiH, o tome obavještava podnosioca prijave, koji otklanja nepravilnosti u roku od dva (2) dana od dana prijema obavještenja. Po isteku ovog roka, ako koalicija ne otkloni nedostatak ili nepravilnost iz ovog stava, Centralna izborna komisija BiH neće ovjeriti prijavu koalicije za učešće na izborima, Centralna izborna komisija BiH odlučuje da li da ovjeri ili odbije prijavu za učešće na izborima. === Član 4.13 === Politička stranka koja je član koalicije ne može za isti organ vlasti učestvovati na izborima kao član druge koalicije ili kao posebna politička stranka. Koalicija ima status političke stranke u izbornom procesu od dana ovjere za učešće na izborima koalicije do dana ovjere izbornih rezultata. Politička stranka se, kao član koalicije, ne može povući iz ovjerene koalicije sve do ovjere izbornih rezultata. === Član 4.14 === Koalicija može zadržati naziv pod kojim je bila ovjerena za prethodne izbore samo ako je sačinjavaju iste političke stranke koje su bile ovjerene kao koalicija na prethodnim izborima. === Član 4.15 === Za izbore na svim nivoima vlasti, dva (2) ili više ovjerenih nezavisnih kandidata mogu se udružiti i podnijeti jednu listu nezavisnih kandidata, pod jednim imenom i akt o određivanju lica ovlašćenog za zastupanje pred Centralnom izbornom komisijom BiH. Lista nezavisnih kandidata podnosi svoj zahtjev za ovjeru najkasnije sto dvadeset (120) dana prije dana izbora. Centralna izborna komisija BiH ovjerava prijavu liste nezavisnih kandidata za učestvovanje na izborima ako su ispunjeni uslovi utvrđeni ovim zakonom najkasnije u roku od sedam dana od dana prijema prijave. Ako Centralna izborna komisija BiH ustanovi da su podaci iz prijave netačni ili nepotpuni ili da prijava sadrži neki drugi nedostatak ili nepravilnost u smislu ovog zakona ili akta Centralne izborne komisije BiH, o tome obavještava podnosioca prijave liste nezavisnih kandidata, koji je dužan otkloniti nepravilnosti u roku od dva (2) dana od dana prijema obavještenja. Po isteku ovog roka, ako podnosilac prijave liste nezavisnih kandidata ne otkloni nedostatak ili nepravilnost iz ovog stava, Centralna izborna komisija BiH neće ovjeriti prijavu liste nezavisnih kandidata za učešće na izborima, Centralna izborna komisija BiH odlučuje da li će ovjeriti ili odbiti prijavu za učešće na izborima ili ne. === Član 4.16 === (1) Uz prijavu za ovjeru, politička partija ili nezavisni kandidat prilažu dokaz o uplaćenoj taksi koji je odredila Centralna izborna komisija BiH za te izbore. Uplaćeni novčani iznos takse za ovjeru se vraća ako politička partija ili nezavisni kandidat osvoji: 1. za članove Predsjedništva BiH 1/3 glasova od ukupnog broja glasova koje je osvojio izabrani član Predsjedništva BiH na izborima, 2. za predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske 1/3 glasova od ukupnog broja glasova koje je osvojio izabrani predsjednik i potpredsjednici Republike Srpske na izborima, iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda, 3. za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, za Narodnu skupštinu Republike Srpske i za skupštine kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine više od 3% od ukupnog broja važećih glasova u toj izbornoj jedinici, 4. za načelnike/gradonačelnike opština 1/3 glasova od ukupnog broja glasova koje je osvojio izabrani načelnik/gradonačelnik, 5. za odbornike/vijećnike opština više od 3% od ukupnog broja važećih glasova u toj izbornoj jedinici. (2) Ako je koalicija ili lista nezavisnih kandidata osvojila broj glasova iz stava (1) ovog člana, smatraće se da je svaka politička partija u koaliciji ili svaki nezavisni kandidat na listi nezavisnih kandidata ispunio uslov za povrat takse. === Član 4.17 === Da bi politička stranka, koalicija, nezavisni kandidat ili lista nezavisnih kandidata bila ovjerena za učešće na izborima, dužni su uz svaku prijavu priložiti svu potrebnu dokumentaciju i podatke predviđene ovim zakonom. === Član 4.18 === (1) Ovjerena politička stranka, koalicija ili lista nezavisnih kandidata dostavlja Centralnoj izbornoj komisiji BiH listu na ovjeru. Ime i prezime kandidata na kandidatskoj listi ovjerenog političkog subjekta mora biti identično imenu i prezimenu kandidata u Centralnom biračkom spisku. (2) Nakon ovjere kandidatske liste, Centralna izborna komisija BiH neće prihvatiti izmjene imena i prezimena kandidata, osim u slučaju ustanovljenja postojanja tehničke greške u imenu i prezimenu. === Član 4.19 === Ovjerena politička stranka ili koalicija podnose posebnu listu kandidata za svaku izbornu jedinicu. Broj kandidata na kandidatskoj listi može biti veći za 5 kandidata od broja mandata koji se dodjeljuju. Svaka lista kandidata uključuje kandidate muškog i ženskog pola, koji su ravnopravno zastupljeni. Ravnopravna zastupljenost polova postoji u slučaju kada je jedan od polova zastupljen sa najmanje 40% od ukupnog broja kandidata na listi. Kandidati pola koji je manje zastupljen raspoređuju se na liste kandidata na sljedeći način: najmanje jedan (1) kandidat manje zastupljenog pola među prva dva (2) kandidata, dva (2) kandidata manje zastupljenog pola među prvih pet (5) kandidata i tri (3) kandidata manje zastupljenog pola među prvih osam (8) kandidata, itd. Kandidatska lista sadrži ime i prezime svakog kandidata na listi, jedinstveni matični broj, adresu prebivališta, izjašnjenje o pripadnosti konstitutivnom narodu ili grupi ostalih, potpis predsjednika političke stranke, odnosno potpis ovlašćenog lica koalicije za zastupanje pred Centralnom izbornom komisijom BiH. Uz prijedlog liste dostavlja se izjašnjenje svakog od kandidata na listi o prihvatanju kandidature i izjava da nema smetnji iz člana 1.8 stav (1) i člana 1.10 stav (1) tačka 5. ovog zakona. Izjašnjenje i izjave moraju biti ovjerene na način propisan zakonom ili kod nadležne opštinske izborne komisije. Izjašnjenje o pripadnosti konstitutivnom narodu ili grupi ostalih iz stava 4. ovog člana koristiće se kao osnov za ostvarivanje prava na izabranu odnosno imenovanu funkciju za koju je uslov izjašnjenje o pripadnosti konstitutivnom narodu ili grupi ostalih u izbornom ciklusu za koje je kandidatska lista podnesena. Kandidat ima pravo da se ne izjasni o svojoj pripadnosti konstitutivnom narodu ili grupi ostalih na kandidatskoj listi, ali neizjašnjavanje će se smatrati kao odustajanje od prava na izabranu, odnosno imenovanu funkciju za koju je uslov izjašnjenje o pripadnosti konstitutivnom narodu ili grupi ostalih. Ako se na kandidatskim listama nalazi veći broj kandidata od broja propisanog stavom 2. ovog člana ili kandidatska lista ne ispunjava uslove iz stava 3. ovog člana, Centralna izborna komisija BiH ovjeriće kandidatsku listu do broja na listi koji ispunjava uslove propisane ovim zakonom. === Član 4.20 === Ime kandidata na listi političke partije, koalicije ili na listi nezavisnih kandidata ne može se povući nakon što kandidatsku listu ovjeri Centralna izborna komisija BiH. Ako je kandidat u potpunosti lišen poslovne sposobnosti, ili odbije mandat nakon ovjere izbornih rezultata od Centralne izborne komisije BiH, ime tog kandidata briše se sa kandidatske liste i mandat se dodjeljuje u skladu s članom 9.10, osim za liste u kantonima i opštinama gdje se mandati dodjeljuju u skladu s članom 13.5 ovog zakona. Kandidat ili njegov zakonski zastupnik, u slučaju kada je kandidat u potpunosti lišen poslovne sposobnosti, mora Centralnoj izbornoj komisiji BiH podnijeti izjavu o odbijanju mandata u pisanoj formi. === Član 4.21 === (1) Kandidatske liste političkih partija, liste nezavisnih kandidata i koalicija podnose se elektronski, a štampani primjerak elektronski podnesenih kandidatskih lista podnosilac mora dostaviti Centralnoj izbornoj komisiji BiH najkasnije 90 dana prije dana održavanja izbora. (2) Centralna izborna komisija BiH pregleda listu kandidata i ovjerava ili odbija kandidate na listi najkasnije dvadeset pet (25) dana nakon što joj je lista kandidata podnesena. Centralna izborna komisija BiH obavještava političku stranku, koaliciju ili listu nezavisnih kandidata o kandidatima koji su odbijeni. Politička stranka, koalicija ili lista nezavisnih kandidata dužna je u roku od pet (5) dana od dana prijema obavještenja otkloniti nepravilnosti na listi kandidata, zamjenjivanjem kandidata ili obezbjeđivanjem dodatne dokumentacije, ako Centralna izborna komisija BiH uputi takav zahtjev. Ovjeravanje, odnosno odbijanje kandidata na listama se mora završiti najkasnije 65 dana prije dana održavanja izbora. (3) Nakon ovjere listi kandidata, sve do isteka mandata organa, politička stranka, koalicija ili lista nezavisnih kandidata ne mogu mijenjati listu kandidata, niti kandidat može povući kandidaturu. (4) Nakon ovjere kandidatskih listi, pa do početka štampanja glasačkih listića, politička partija, koalicija i lista nezavisnih kandidata ima pravo da zamijeni kandidata na listi samo u slučaju smrti kandidata, ili ako su u tom vremenu nastupili razlozi iz člana 1.10 stav (1) tačka 5. ovog zakona. === Član 4.22 === Centralna izborna komisija BiH vodi evidenciju o prijavama za ovjeru učešća na izborima. Sve izmjene podataka koje se vode u evidenciji o prijavama za ovjeru učešća na izborima, politička stranka, koalicija, nezavisni kandidat i lista nezavisnih kandidata dužni su, u roku od deset (10) dana od dana izmjene, dostaviti Izbornoj komisiji BiH. === Član 4.23 === Nakon ovjeravanja podnesenih listi kandidata, Centralna izborna komisija BiH objavljuje listu kandidata sa nazivima ovjerenih političkih stranaka, koalicija, nezavisnih kandidata i listi nezavisnih kandidata, za svake izbore, prema redoslijedu koji se dobije žrijebanjem, u skladu s članom 5.15 ovog zakona. Liste kandidata objavljuju se u službenim glasilima najkasnije četrdeset pet (45) dana prije dana izbora. Liste kandidata se takođe izlažu na biračkim mjestima i objavljuju u sredstvima javnog informisanja. Centralna izborna komisija BiH ukloniće sa kandidatske liste kandidata iz člana 4.21 stav (4) ovog zakona i naložiti političkoj partiji, koaliciji ili listi nezavisnih kandidata da u roku od 48 sati izvrši zamjenu kandidata na kandidatskoj listi i takav kandidat podliježe provjerama u skladu sa odredbama ovog Zakona. Ako politička partija, koalicija i lista nezavisnih kandidata ne izvrši zamjenu kandidata u roku iz stava (2) ovog člana, kandidatska lista bez imena kandidata iz člana 4.21 stav (4) ovog zakona smatraće se potpunom i ovjerenom. === Član 4.24 === Svaka politička stranka ili koalicija, koja je ovjerena da predloži kandidate za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine ili za Narodnu skupštinu Republike Srpske podnosi Centralnoj izbornoj komisiji BiH listu kandidata za kompenzacione mandate. Ta lista dostavlja se za svaki od gore navedenih organa za koji je politička stranka ili koalicija ovjerena, u roku od pet (5) dana od dana ovjere listi kandidata u skladu sa članom 4.21 ovog zakona. Lista kandidata za kompenzacione mandate sadrži samo imena kandidata koji se već nalaze na redovnim kandidatskim listama koje je podnijela politička stranka ili koalicija za jednu ili više višečlanih izbornih jedinica. Kandidati koji se nalaze na listi kandidata za kompenzacione mandate mogu biti sa liste bilo koje višečlane izborne jedinice jednog entiteta i za isti izborni nivo. Svaka kandidatska lista za kompenzacione mandate uključuje kandidate muškog i ženskog pola koji su ravnopravno zastupljeni. Ravnopravna zastupljenost polova postoji u slučaju kada je jedan od polova zastupljen sa najmanje 40% od ukupnog broja kandidata na listi. Kandidati manje zastupljenog pola raspoređuju se na kandidatskoj listi za kompenzacione mandate na sljedeći način: najmanje jedan kandidat manje zastupljenog pola među prva dva kandidata, dva kandidata manje zastupljenog pola među prvih pet kandidata, tri kandidata manje zastupljenog pola među prvih osam kandidata itd. Kandidatska lista za kompenzacione mandate može sadržavati maksimalno onoliko imena kandidata koliko je političkoj partiji ili koaliciji već ovjereno na svim redovnim kandidatskim listama za sve višečlane izborne jedinice jednog entiteta i za isti izborni nivo. Lista kandidata za kompenzacione mandate neće se štampati na glasačkom listiću i koristi se samo u svrhu dodjele kompenzacionih mandata na osnovu čl. 9.8, 10.6 i člana 11.6. Liste objavljuje u "Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" i sredstvima javnog informisanja Izborna komisija BiH. === Član 4.25 === U smislu ove glave, svaki dokument ili pismeno koje politička stranka, koalicija, nezavisni kandidat ili lista nezavisnih kandidata podnese Centralnoj izbornoj komisiji BiH smatraće se važećim samo ako je potpišu lica koja su u prijavi za ovjeru za učešće na izborima navedena kao lica ovlašćena za zastupanje i čiji je potpis deponovan kod Centralne izborne komisije BiH. U smislu ove glave, Centralna izborna komisija BiH će sve odnose sa političkom strankom, koalicijom, nezavisnim kandidatom i listom nezavisnih kandidata obavljati isključivo preko sjedišta političke stranke, koalicije, nezavisnog kandidata ili liste nezavisnih kandidata ili preko lica ovlašćenog za zastupanje pred Centralnom izbornom komisijom BiH. <hr> <span id="POGLAVLJE 5 – PROVOĐENJE IZBORA"></span> == POGLAVLJE 5 == === PROVOĐENJE IZBORA === === Član 5.1 === Glasanje se provodi na biračkim mjestima, osim ako ovim zakonom nije drukčije određeno. Biračka mjesta određuje opštinska izborna komisija najkasnije 65 dana prije dana održavanja izbora, uzimajući u obzir pristupačnost biračkih mjesta za birače s invaliditetom i tehničke preduslove neophodne za funkcionisanje izbornih tehnologija potrebnih tokom provođenja izbora. Opštinska izborna komisija, neposredno nakon određivanja biračkih mjesta, podnosi spisak lokacija biračkih mjesta Centralnoj izbornoj komisiji BiH. Centralna izborna komisija BiH može promijeniti lokaciju biračkog mjesta ako utvrdi da nije pogodna za glasanje. Biračko mjesto ne može se nalaziti u vjerskom objektu, zgradi organa vlasti, zgradi koja je vlasništvo političke stranke ili u kojoj je sjedište političke stranke, zgradi koja je korištena kao mjesto za mučenja ili zlostavljanja, ili mjestu gdje se služi ili konzumira alkohol. Svako biračko mjesto označava se rednim brojem. Opštinska izborna komisija, najkasnije petnaest (15) dana prije dana izbora, objavljuje koja su biračka mjesta određena za glasanje i gdje birači mogu glasati. === Član 5.2 === (1) Biračko mjesto određuje se uzimajući u obzir udaljenost birača od biračkog mjesta i u skladu s brojem birača, koji u pravilu treba biti između tri stotine (300) i hiljadu (1000), osim u opravdanim slučajevima utvrđenim u propisima Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine. (2) U prostoriji određenoj za glasanje uređuje se poseban prostor u kojem je obezbijeđena tajnost glasanja. (3) Opštinska izborna komisija dužna je blagovremeno obezbijediti da prostor određen za biračko mjesto bude pripremljen i otvoren za vrijeme glasanja. (4) Pod biračkim mjestom i njegovom okolinom, u smislu ovog zakona, smatra se biračko mjesto kao i prostor u krugu od pedeset (50) metara od ulaza u zgradu u kojoj se nalazi biračko mjesto. === Član 5.2a === (1) Biračka mjesta koja je posebno odredila Centralna izborna komisija BiH nakon konsultacija s opštinskom izbornom komisijom, uključujući i prostoriju predviđenu za glasanje i/ili brojanje glasačkih listića, mogu biti pokrivena opremom za video nadzor na način na koji se ne ugrožava tajnost glasanja. (2) Centralna izborna komisija BiH donijeće obavezujuće Uputstvo o instalaciji, korištenju opreme za video nadzor, prenosu i čuvanju nadzornih video snimaka te o odgovornostima nadležnih organa koji su u tom smislu zaduženi za provođenje izbora, kao i o prekršajima zbog kršenja tih pravila. === Član 5.3 === (1) Opštinska izborna komisija, u skladu sa uputstvom Centralne izborne komisije BiH, a najkasnije dvanaest (12) časova prije otvaranja biračkih mjesta na dan izbora, dostavlja biračkom odboru na biračkom mjestu izborni materijal, uključujući odgovarajući broj glasačkih kutija, glasačkih listića i kandidatskih listi, izvod iz Centralnog biračkog spiska za određeno biračko mjesto i formular zapisnika o radu biračkog odbora o čemu se sačinjava zapisnik koji potpisuju svi članovi biračkog odbora. Izborni materijal se u noći prije otvaranja biračkog mjesta čuva u zaključanim prostorijama na lokaciji biračkog mjesta. (2) U slučaju da izborni materijal iz stava 1. ovog člana nije dostavljen potpun i u ispravnom stanju, birački odbor odmah o tome obavještava opštinsku izbornu komisiju koja je obavezna da otkloni sve uočene nedostatke odmah, a najkasnije do otvaranja biračkog mjesta. (3) Birački odbor dužan je izborni materijal iz stava (1) ovog člana odmah nakon preuzimanja zaključati na biračkom mjestu u prisustvu policije i odgovoran je za bezbjednost izbornog materijala od trenutka prijema tog materijala do završetka svih svojih dužnosti nakon zatvaranja biračkog mjesta i uručenja materijala opštinskoj izbornoj komisiji, u skladu sa odredbama ovog zakona. (4) Policija asistira u obezbjeđenju izbornog materijala iz stava (1) ovog člana. === Član 5.3a === (1) U skladu sa uputstvom Centralne izborne komisije BiH, opštinska izborna komisija dostavlja na biračkim mjestima relevantne izborne tehnologije za svako od biračkih mjesta najkasnije 48 časova prije otvaranja biračkih mjesta na dan održavanja izbora. (2) Birački odbor dužan je izborne tehnologije iz stava (1) ovog člana odmah nakon preuzimanja zaključati na biračkom mjestu u prisustvu policije i odgovoran je za njihovu sigurnost od trenutka njihovog prijema do završetka svih svojih dužnosti. === Član 5.4 === (1) Centralna izborna komisija BiH obezbjeđuje biračkom odboru dovoljan broj glasačkih listića, uključujući jedan broj dodatnih glasačkih listića u odnosu na broj glasačkih listića koji su prema izvodu iz Centralnog biračkog spiska potrebni za to biračko mjesto. Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima se utvrđuje način zaduživanja glasačkih listića izdatih pojedinom biračkom mjestu. (2) Nadležna opštinska izborna komisija, u skladu sa uputstvima Centralne izborne komisije BiH, potvrđuje broj primljenih glasačkih listića, kao i broj glasačkih listića dostavljenih biračkim mjestima. (3) Centralna izborna komisija BiH donosi propise o izgledu, sadržaju, svojstvima i karakteristikama papira, štampi i kontroli zaduženih glasačkih listića. === Član 5.5 === (1) Predsjednik i svi članovi biračkog odbora moraju biti prisutni tokom cijelog procesa glasanja i brojanja glasačkih listića. (2) Predsjednika i članove biračkog odbora u slučaju njihovog odsustva prilikom procesa glasanja ili brojanja glasačkih listića zamjenjuju njihovi zamjenici. (3) Na biračkom mjestu na kojem je glasalo više od 350 birača, zamjenici predsjednika i zamjenici članova biračkog odbora dužni su učestvovati tokom cijelog procesa brojanja glasačkih listića. (4) Predsjednik biračkog odbora može ovlastiti zamjenika predsjednika i zamjenike članova biračkog odbora da prisustvuju tokom cijelog postupka prebrojavanja glasačkih listića na biračkom mjestu na kojem je glasalo manje od 350 birača. === Član 5.6 === (1) Predsjednik biračkog odbora, zajedno sa ostalim članovima biračkog odbora, održava red na biračkom mjestu i njegovoj okolini. Ako se red na biračkom mjestu naruši, predsjednik biračkog odbora će tražiti pomoć policije. Glasanje se prekida dok se na biračkom mjestu nalaze pripadnici policije. (2) Predsjednik biračkog odbora, prilikom otvaranja biračkog mjesta, dužan je u skladu sa propisom Centralne izborne komisije BiH odrediti dužnosti svakom članu biračkog odbora i evidentirati ih u dijelu zapisnika o radu biračkog odbora predviđenom za unošenje navedenih podataka. (3) Predsjednik biračkog odbora može sa biračkog mjesta i njegove okoline udaljiti svako lice koja narušava red. Svako udaljavanje sa biračkog mjesta biće zabilježeno u zapisnik o radu biračkog odbora. Birački odbor odlučuje o udaljavanju sa biračkog mjesta posmatrača akreditiranog u skladu sa odredbama Poglavlja 17 ovog zakona. (4) Na biračkom mjestu i u njegovoj okolini nije dozvoljeno nošenje oružja ili opasnih predmeta, osim za pripadnike policije u slučajevima navedenim u stavu 1 ovog člana. (5) Nije dozvoljeno donošenje obilježja i simbola sa političkom konotacijom na biračko mjesto i u njegovu okolinu. === Član 5.7 === (1) Tokom glasanja vodi se zapisnik o radu biračkog odbora. Zapisnik o radu biračkog odbora vodi se kontinuirano, detaljno i čitko. Zapisnik o radu biračkog odbora je pisani dokument u koji se upisuju informacije u vezi sa glasanjem, kao i drugi događaji koji se dešavaju na biračkom mjestu i u njegovoj okolini, od otvaranja biračkog mjesta do utvrđivanja izbornih rezultata. Formu zapisnika o radu biračkog odbora propisuje Centralna izborna komisija BiH. U zapisnik se unose sljedeći podaci: 1. spisak i količina izbornog materijala, dostavljena biračkom mjestu; 2. spisak svih akreditovanih posmatrača na biračkom mjestu; 3. zapažanja o svim važnim događajima do kojih dođe na biračkom mjestu; i 4. svi podaci koji se, u skladu sa odredbama ovog zakona, unose u zapisnik o radu biračkog odbora. (2) Član biračkog odbora, birač ili akreditovani posmatrač ima pravo da u zapisnik o radu biračkog odbora unese svoje mišljenje ili primjedbe na proces glasanja, ili da ih preda u pisanoj formi, o čemu predsjednik biračkog odbora izdaje potvrdu o predaji primjedaba, a o tome može izvijestiti i opštinsku izbornu komisiju. Ako ovo lice ne potpiše zapisnik o radu biračkog odbora, njegovo mišljenje ili primjedba neće biti razmatrani. (3) Ako se članu biračkog odbora, biraču ili akreditovanom posmatraču onemogući da unese svoje mišljenje ili primjedbe u zapisnik, one mogu biti dostavljene opštinskoj izbornoj komisiji. === Član 5.8 === Prije početka glasanja, birački odbor, u sastavu predviđenom članom 5.5 ovog zakona, u prisustvu akreditovanih posmatrača će: 1. izložiti prazne glasačke kutije i zapečatiti ih; 2. prebrojati i upisati u odgovarajuće formulare ukupan broj birača za biračko mjesto na osnovu izvoda iz Centralnog biračkog spiska; 3. prebrojati i upisati u odgovarajuće formulare ukupan broj svih glasačkih listića koji su primljeni za to biračko mjesto; 4. provjeriti funkcionalnost i ispravnost izbornih tehnologija; 5. na vidljivom mjestu izložiti spisak članova biračkog odbora s nazivom političkog subjekta koji ih je nominovao. === Član 5.9 === (1) Glasanje traje neprekidno u toku dana, sa početkom u 07.00 časova i završetkom u 19.00 časova. Ako dođe do narušavanja reda, predsjednik biračkog odbora može prekinuti glasanje dok se ne uspostavi red. Razlozi i uzroci prekida glasanja unose se u zapisnik o radu biračkog odbora. (2) Biračko mjesto zatvara se u 19.00 časova. Biračima koji čekaju u redu na biračkom mjestu u vrijeme njegovog zatvaranja dozvoljeno je da glasaju. (3) Ako je glasanje prekinuto zbog narušavanja javnog reda ili zbog tehničke neispravnosti izborne tehnologije kraće od tri časa, glasanje će se produžiti za period u dužini trajanja tog prekida, o čemu odlučuje predsjednik biračkog odbora. Ako je prekid trajao duže od tri (3) časa, o dužini perioda za koji se glasanje produžava odlučuje opštinska izborna komisija. (4) Ako biračko mjesto nije otvoreno na vrijeme, a kašnjenje je trajalo do tri (3) časa ili kraće, glasanje na tom biračkom mjestu može se produžiti za vremenski period u dužini trajanja kašnjenja. Ako je kašnjenje trajalo duže od tri (3) časa, o dužini perioda za koji se glasanje produžava odlučuje opštinska izborna komisija. === Član 5.10 === Centralna izborna komisija BiH i nadležni organi za provođenje izbora obezbjeđuju da glasanje bude tajno i da se obavlja lično, glasačkim listićem. === Član 5.11 === Članovi biračkog odbora dužni su objasniti biraču način glasanja i obezbijediti tajnost glasanja. Članovi biračkog odbora ne smiju da utiču na odluku birača. === Član 5.12 === (1) Birač glasa na biračkom mjestu u kojem je upisan u izvod iz Centralnog biračkog spiska. (2) Birač koji, u skladu sa ovim zakonom, ima pravo glasati za opštinu u kojoj je imao prebivalište 1991. godine, može glasati na biračkom mjestu za glasanje u odsutnosti. (3) Član biračkog odbora utvrđuje identitet birača na osnovu važeće lične isprave i na osnovu elektronske identifikacije birača koja podrazumijeva korištenje relevantnih biometrijskih podataka birača koji se prenose bezbjednim elektronskim prenosom podataka između biračkih odbora, IDDEEA-e i Centralne izborne komisije BiH, uzimajući u obzir Zakon o zaštiti ličnih podataka. (4) Identitet lica koji se zbog invaliditeta ili bilo kojeg drugog opravdanog razloga predviđenog podzakonskim aktom kojeg donosi Centralna izborna komisija BiH ne može utvrditi putem elektronske identifikacije birača utvrđuje se isključivo na osnovu važeće lične isprave. (5) Važeća lična isprava, sa fotografijom, u smislu prethodnog stava, jedan je od sljedećih dokumenata: 1. lična karta; 2. pasoš; 3. vozačka dozvola; tač. 4-6. (brisano) (6) Ako je birač promijenio ime, obavezan je, uz jednu od navedenih ličnih isprava, dati na uvid i rješenje o promjeni imena izdato od nadležnog organa. === Član 5.13 === (1) Član biračkog odbora dužan je utvrditi identitet birača u skladu s članom 5.12 ovog zakona. (2) Član biračkog odbora dužan je označiti ime i prezime birača na izvodu iz Centralnog biračkog spiska, nakon čega se birač potpisuje na izvodu iz Centralnog biračkog spiska, a potom član biračkog odbora izdaje odgovarajući glasački listić ili listiće. (3) Član biračkog odbora ima odgovornost i dužnost upozoriti svakog birača da njegov potpis na izvodu iz Centralnog biračkog spiska mora odgovarati potpisu na identifikacionom dokumentu koji predočava članu biračkog odbora radi identifikacije iz stava (1) ovog člana. (4) Član biračkog odbora ima odgovornost i dužnost upozoriti svakog birača da će se elektronska identifikacija birača potvrditi samo ako odgovara podacima koje vodi nadležni državni organ. === Član 5.13a === (1) Centralna izborna komisija BiH će donijeti obavezujuće uputstvo o načinu i proceduri identifikacije birača predviđene članom 5.12 i članom 5.13 ovog zakona. (2) Centralna izborna komisija BiH donosi propise za obezbjeđivanje sigurnog elektronskog prenosa podataka između biračkih odbora, IDDEEA-e i Centralne izborne komisije BiH, s ciljem vođenja elektronskih sistema za razmjenu podataka o identifikaciji birača, vodeći računa o Zakonu o zaštiti ličnih podataka. === Član 5.14 === (1) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje izgled, sadržaj, svojstva i karakteristike glasačkog listića za sve nivoe neposrednih izbora u Bosni i Hercegovini. (2) Glasački listić omogućava biraču da glasa samo za jednu od sljedećih opcija: 1. nezavisnog kandidata; ili 2. političku stranku, koaliciju ili listu nezavisnih kandidata; ili 3. mogućnost da, u okviru kandidatske liste jedne političke partije, koalicije ili liste nezavisnih kandidata, označi jednog ili najviše tri kandidata na jednoj listi koju je birač odabrao. Ako je birač validno označio više od tri kandidata na jednoj listi, smatra se da je ta lista dobila jedan važeći glas u svrhu raspodjele mandata, dok se preferencijalni glasovi s liste smatraju nevažećim. (3) Birač može glasati samo na način koji je utvrđen u ovom članu, a što će biti bliže uređeno podzakonskim aktom Centralne izborne komisije BiH. === Član 5.15 === Glasački listić sadrži samo sljedeće podatke: 1. datum izbora; 2. naziv organa za koji se vrši izbor; 3. nazive političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i imena nezavisnih kandidata sa oznakom "nezavisni kandidat", po redoslijedu utvrđenom na zbirnoj listi žrijebanjem provedenim kako bi se odredio njihov redoslijed na glasačkom listiću, kao i imena svih kandidata na listama; i 4. uputstvo o načinu ispunjavanja glasačkog listića. 5. uputstvo glasaču za korištenje izbornih tehnologija koje utiču na način glasanja. Za svaku političku stranku, koaliciju, listu nezavisnih kandidata i nezavisnog kandidata, žrijebanjem se izvlači broj, kako bi se odredio njihov redoslijed na glasačkom listiću. Broj dobijen žrijebanjem koristi se za određenu političku stranku ili koaliciju za svaki nivo izbora za koji se ta politička stranka ili koalicija pojavljuje na glasačkom listiću. Centralna izborna komisija BiH objavljuje mjesto, datum i vrijeme održavanja žrijebanja za redoslijed na glasačkom listiću. Predstavnici političkih stranaka, koalicija, lista nezavisnih kandidata, nezavisnih kandidata i drugi akreditovani posmatrači mogu prisustvovati žrijebanju. === Član 5.16 === Birač glasa u posebnom prostoru u kojem je obezbijeđena tajnost glasanja. === Član 5.17 === Glasački listić je nevažeći: 1. ako nije ispunjen, ili je ispunjen tako da nije moguće sa sigurnošću utvrditi kojoj je političkoj stranci, koaliciji, nezavisnom kandidatu ili listi nezavisnih kandidata birač dao svoj glas; 2. ako su dopisana imena kandidata; ili 3. ako je označeno više od jedne političke stranke, koalicije, nezavisnog kandidata ili liste nezavisnih kandidata; ili 4. ako se na osnovu oznaka, koje je birač dopisao na glasački listić, kao što je potpis, može utvrditi njegov identitet; ili 5. ako birač označi glasački listić na način drugačiji od onog koji je utvrđen u članu 5.14; ili 6. ako ne sadrži otisak pečata, ili 7. ako ga nije potpisao član biračkog odbora. === Član 5.18 === Ako se ime birača ne nalazi na izvodu iz Centralnog biračkog spiska zato što se birač registrovao da glasa van zemlje, a vratio se da glasa lično u Bosni i Hercegovini, njegovo ime dodaje se na poseban formular koji sadrži sve podatke kao i izvod iz Centralnog biračkog spiska. Birač se potpisuje na izvod i ima pravo da glasa nepotvrđenim - kovertiranim glasačkim listićem, u skladu sa odredbama ovog zakona. Lične isprave birača zadržavaju se dok birač ne vrati nepotvrđeni - kovertirani glasački listić u zapečaćenoj koverti. Birač stavlja svoj glasački listić u posebnu kovertu, na kojoj će se naznačiti podaci na osnovu kojih se može provjeriti njegovo biračko pravo. Koverta će biti zapečaćena prije nego što je birač ubaci u glasačku kutiju. Poslije zatvaranja biračkog mjesta i otvaranja glasačkih kutija u skladu sa odredbama ovog zakona, birački odbor broji nepotvrđene glasačke listiće iz glasačke kutije i zapisuje dobijeni broj u zapisnik o radu biračkog odbora, te pakuje i dostavlja sve zapečaćene koverte opštinskoj izbornoj komisiji. Opštinska izborna komisija prosljeđuje Centralnoj izbornoj komisiji BiH pakete zapečaćenih koverti sa svih biračkih mjesta u toj opštini. Centralna izborna komisija BiH potvrđuje da se taj birač registrovao da glasa van zemlje, kao i biračko pravo tog birača prije nego se otvori koverta i prije nego što glasački listić bude prebrojan. Ako ne može biti potvrđeno da se taj birač registrovao za glasanje van zemlje i da ima biračko pravo, koverta se ne otvara, niti se broji. === Član 5.19 === (1) Na zahtjev birača koji je slijep, nepismen ili je lice s invaliditetom, predsjednik biračkog odbora odobrava primjenu postupka po kojem drugo lice, koje izabere birač koji nije u mogućnosti da glasa, pomaže tom biraču pri potpisivanju izvoda iz Centralnog biračkog spiska i glasanju. (2) Lice koje pomaže pri glasanju ne može biti član biračkog odbora, akreditovani posmatrač ili posmatrač političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata. (3) Lice koje pomaže biraču da glasa napisaće svoje ime štampanim slovima i navesti svoj jedinstveni matični broj (JMB) na izvod iz Centralnog biračkog spiska do imena birača kojem je pomagalo i potpisati se. Lice koje pomaže tom biraču ne mora biti registrovan birač. (4) Jedno lice može, u smislu stava 1. i stava 2. ovog člana, pomagati samo jednom biraču na dan izbora. (5) U slučaju da je biračko mjesto opremljeno izbornim tehnologijama pomoću kojih se licu s invaliditetom omogućava da glasa samostalno, pomoć drugog lica će biti isključena radi zaštite tajnosti glasanja. (6) Centralna izborna komisija BiH će podzakonskim aktom regulisati način primjene ovog člana. === Član 5.20 === U slučaju oštećenja glasačkog listića u toku glasanja, birački odbor dužan je biraču izdati novi glasački listić i odložiti oštećeni listić u posebnu kovertu sa naznakom "oštećeni glasački listići". === Član 5.21 === Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima biračko pravo, a koji je u inostranstvu, ima pravo glasati poštom. Centralna izborna komisija BiH utvrđuje način i proceduru glasanja državljana Bosne i Hercegovine poštom. Centralna izborna komisija BiH donosi propise za glasanje državljana Bosne i Hercegovine koji imaju biračko pravo, a koji su vezani za domove zbog starosti, bolesti ili invaliditeta, koji su zatvorenici ili su vezani za ustanove. === Član 5.22 === (1) Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine donosi propise za ručno i elektronsko brojanje glasačkih listića i utvrđivanje rezultata glasanja birača koji su glasali nepotvrđenim glasačkim listićima, birača koji su glasali glasačkim listićima za glasanje u odsutnosti, birača zatvorenika i pritvorenika ili birača koji su vezani za ustanove, birača koji su vezani za domove i nisu u mogućnosti da dođu na biračko mjesto zbog starosti, bolesti ili invaliditeta, kao i birača koji su glasali poštom. (2) Svi glasački listići broje se na biračkim mjestima, osim ako Centralna izborna komisija BiH utvrdi da će se glasački listići brojati u jednom ili više glavnih centara za brojanje. Centralna izborna komisija BiH donosi propise za brojanje glasova glasačkih listića u jednom ili više glavnih centara za brojanje. Centralna izborna komisija BiH donosi propise za ručno i elektronsko brojanje glasova i utvrđivanje rezultata glasanja u glavnom centru za brojanje, uključujući i slučajeve kada se izborni rezultati ne mogu utvrditi na određenom biračkom mjestu zbog neispravnosti izborne tehnologije. Rezultati glasanja u glavnom centru za brojanje biće javno izloženi u centru za brojanje kako bi javnost mogla imati uvida u njih, a kopije rezultata glasanja biće uručene akreditovanim posmatračima rada glavnog centra za brojanje na njihov zahtjev. (3) Centralna izborna komisija BiH imenuje direktora Glavnog centra za brojanje, kao i tri (3) zamjenika. Direktor i njegovi zamjenici imenuju se iz redova različitih konstitutivnih naroda, odnosno jedan iz reda ostalih. Direktor i njegovi zamjenici su lica sa sa najmanje tri godine iskustva u sprovođenju izbora i ne mogu biti članovi političke stranke. (4) Glasački listići broje se tako da se ne naruši tajnost glasanja. === Član 5.23 === (1) Ako se brojanje glasačkih listića vrši na biračkom mjestu, birački odbor počinje prebrojavanje glasova nakon završetka procesa glasanja i zatvaranja biračkog mjesta. (2) U slučaju da se prebrojavanje vrši upotrebom izborne tehnologije kojom se glasački listići broje automatski, automatsko prebrojavanje rezultata i prenos rezultata glasanja vrši se odmah po zatvaranju biračkog mjesta. Nakon završetka navedenog postupka birački odbor vrši ručno prebrojavanje. (3) Birački odbor prvo broji neiskorištene i upropaštene glasačke listiće, i stavlja ih u odvojene pakete koji se nakon toga zapečate. (4) Birački odbor nakon toga odvojeno broji birače koji su potpisali izvode iz Centralnog biračkog spiska, birače koji su potpisali poseban izvod iz člana 5.18 ovog zakona, te utvrđuje ukupan broj birača koji su glasali na biračkom mjestu i upisuje ove podatke u odgovarajuće formulare. Birački odbor zatim otvara jednu po jednu glasačku kutiju i broji koverte sa nepotvrđenim glasačkim listićima, ako ih ima, kao i glasačke listiće koji se nalaze u glasačkoj kutiji. Nakon toga, birački odbor broji važeće glasačke listiće kojima je glasano za svaku pojedinu političku stranku, koaliciju, listu nezavisnih kandidata i nezavisnog kandidata, kao i broj glasova za svakog kandidata na listi kandidata, te utvrđuje broj nevažećih glasačkih listića. (5) Svi članovi biračkog odbora zajednički, jedni pred drugima, vrše ručno prebrojavanje birača, glasačkih listića, koverti s nepotvrđenim glasačkim listićima i glasova iz stavova (3) i (4) ovog člana, i neće odsustvovati tokom navedenog postupka prebrojavanja, osim u opravdanim slučajevima utvrđenim propisima Centralne izborne komisije BiH. Postupak ručnog prebrojavanja obustavlja se za vrijeme odsutnosti člana biračkog odbora. === Član 5.24 === Nakon zatvaranja biračkog mjesta na kojem su glasali birači u odsutnosti, birački odbor razvrstava glasačke listiće po opštinama za koje su birači glasali i dostavlja ih nadležnim opštinskim izbornim komisijama. Centralna izborna komisija BiH utvrđuje način i postupak razvrstavanja glasačkih listića po opštinama i njihovo dostavljanje nadležnim izbornim komisijama. === Član 5.25 === Izuzev u slučaju kad Centralna izborna komisija BiH utvrdi da će se ručno i/ili elektronsko brojanje djelimično ili u potpunosti obaviti u centrima za brojanje, u skladu sa članom 5.22, stavom 2. ovog zakona, nakon zatvaranja biračkog mjesta i završetka postupka brojanja birački odbor u odgovarajuće formulare unosi sljedeće podatke: 1. ukupan broj glasova; 2. ukupan broj važećih glasova za svaku političku stranku, koaliciju, listu nezavisnih kandidata i nezavisnog kandidata; 3. ukupan broj glasova za svakog pojedinačnog kandidata na listi kandidata; 4. ukupan broj nevažećih glasačkih listića, posebno navodeći broj glasačkih listića koji su nevažeći jer nisu ispunjeni, a posebno broj glasačkih listića koji su nevažeći jer su pogrešno ispunjeni; 5. ukupan broj upropaštenih glasačkih listića; 6. ukupan broj nepotvrđenih glasačkih listića koji se nalaze u glasačkoj kutiji, ako ih ima; i 7. ukupan broj neiskorištenih glasačkih listića. Zapisnik o radu biračkog odbora i odgovarajuće formulare potpisuju svi članovi biračkog odbora. Ako neki član odbije da se potpiše, predsjednik ili jedan od članova koji se potpisuju to će evidentirati zajedno sa razlozima nepotpisivanja. === Član 5.26 === (1) Nakon završetka procesa brojanja, birački odbor odmah, a najkasnije dvanaest (12) časova nakon zatvaranja biračkog mjesta, dostavlja nadležnoj opštinskoj izbornoj komisiji zapisnik o radu biračkog odbora, izvod iz Centralnog biračkog spiska, sve posebne formulare iz člana 5.18 ovog zakona, sve nepotvrđene glasačke listiće, važeće glasačke listiće, nevažeće glasačke listiće, te odvojeno neiskorištene i upropaštene glasačke listiće, kao i sve druge formulare koje zahtijeva Centralna izborna komisija BiH. Predsjednik biračkog odbora zadržava primjerak izvještaja o rezultatima glasanja. (2) Predsjednik biračkog odbora javno izlaže detaljni tabelarni prikaz rezultata glasanja na biračkom mjestu po političkim subjektima i kandidatima kako bi javnost mogla imati uvida u njih, a kopije rezultata glasanja biće uručene akreditovanim posmatračima rada biračkog odbora na njihov zahtjev. (3) Birački odbor isporučuje sav preostali izborni materijal opštinskoj izbornoj komisiji. (4) Centralna izborna komisija BiH će donijeti propise o obezbjeđivanju sigurnog elektronskog prenosa relevantnih statističkih informacija u stvarnom vremenu prije i poslije zatvaranja biračkih mjesta i prenosa izbornih rezultata nakon zatvaranja biračkih mjesta prema opštinskoj izbornoj komisiji i Centralnoj izbornoj komisiji BiH. === Član 5.27 === (1) Nakon što od biračkih odbora dobije svu dokumentaciju i materijale za izbore, opštinska izborna komisija utvrđuje objedinjene zbirne rezultate glasanja provedenog na teritoriji te opštine za organe na svim nivoima vlasti za koje su provedeni izbori i o tome sastavlja zapisnik, koji se podnosi Centralnoj izbornoj komisiji BiH odmah, a najkasnije u roku od dvadeset i četiri (24) časa po zatvaranju biračkih mjesta. Objedinjeni zbirni rezultati glasanja za opštinu sadrže iste podatke prema članu 5.25 ovog zakona. Kontrolori izbornih rezultata obavezni su unositi izborne rezultate sa obrazaca izbornih rezultata sa biračkih mjesta, kao i sa obrazaca za pravilno objedinjavanje utvrđenih izbornih rezultata. Opštinska izborna komisija zadržava primjerak objedinjenih zbirnih rezultata glasanja i distribuira ga drugim izbornim organima, u skladu sa propisima Centralne izborne komisije BiH. (2) Opštinska izborna komisija će javno izložiti detaljni tabelarni prikaz za objedinjene zbirne rezultate izbora po političkim subjektima i kandidatima kako bi javnost mogla imati uvida u njih, a kopije objedinjenih rezultata glasanja biće uručene akreditovanim posmatračima rada opštinske izborne komisije na njihov zahtjev. (3) Ukoliko se unos rezultata vrši na biračkom mjestu, kontrolori će provjeriti tačnost unesenih rezultata. === Član 5.28 === Da bi bila prihvatljiva, svaka pojedinačna koverta sa glasačkim listićem mora imati poštanski žig zemlje iz koje se glasa sa datumom ne kasnijim od datuma održavanja izbora. Glasački listići za glasanje poštom, koji nisu dostavljeni u skladu sa prethodnim stavom, neće se brojati. Da bi se brojao glasački listić koji je blagovremeno dostavljen poštom, birač, za kog je utvrđeno da je ispravno registrovan za glasanje poštom, mora ga vratiti u zapečaćenoj koverti kako bi se obezbijedila tajnost glasanja tog lica, i uz njega priložiti kopiju jedne od ličnih isprava prema članu 5.12 ovog zakona. === Član 5.29 === (1) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje rezultate svih neposrednih i posrednih izbora obuhvaćenih ovim zakonom istekom roka za podnošenje prigovora, žalbe i/ili po okončanju ponovnog kontrolnog brojanja, odnosno nakon pravosnažnosti odluka. (2) Propisima Centralne izborne komisije BiH određuju se redoslijed utvrđivanja izbornih rezultata za organe na svim nivoima vlasti, način na koji se detaljan tabelarni prikaz rezultata glasanja stavlja na raspolaganje javnosti, te način objavljivanja izbornih rezultata. Detaljan tabelarni prikaz rezultata glasanja uključuje rezultate na nivou biračkog mjesta po političkim subjektima i kandidatima, s tim da se ne naruši tajnost glasanja, utvrđena članom 5.10. (3) Preliminarni rezultati izbora se, u pravilu, evidentiraju na osnovu elektronskog brojanja glasačkih listića. (4) Ukoliko se ustanovi da postoji neslaganje između rezultata ručnog i elektronskog prebrojavanja, Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine izvršiće ponovljeno ručno brojanje i ponovljeno elektronsko brojanje u glavnom centru za brojanje i utvrđuje rezultat glasanja na biračkom mjestu. === Član 5.29a === Centralna izborna komisija BiH objavljuje preliminarne, nezvanične i nekompletne rezultate izbora za sve nivoe vlasti za koje se izbori održavaju, prema sljedećem rasporedu: a) prve rezultate u 24.00 časa na dan održavanja izbora, b) dva puta u toku naredna 24 sata, c) u narednih pet dana svaka 24 sata, d) narednih dana svakih 48 sati, sve do objavljivanja konačnih, službenih i kompletnih rezultata izbora. === Član 5.30 === (1) Nakon što Centralna izborna komisija BiH objavi i utvrdi izborne rezultate, opštinska izborna komisija, ovjerena politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat, mogu zahtijevati da Centralna izborna komisija BiH ponovo broji glasačke listiće u određenim izbornim jedinicama u kojima su se politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat kandidovali za izbore. Akreditovani posmatrač može zahtijevati da Centralna izborna komisija BiH ponovo broji glasačke listiće na biračkom mjestu na kojem je bio posmatrač. Ovjerena politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata, nezavisni kandidat ili akreditovani posmatrač mogu zahtijevati od Centralne izborne komisije BiH da ponovo broji glasačke listiće za glasanje u odsutnosti, glasačke listiće kojima se glasalo van Bosne i Hercegovine ili nepotvrđene - kovertirane glasačke listiće. (2) Grupa od pedeset (50) ili više birača koji su glasali na istom biračkom mjestu može zahtijevati da Centralna izborna komisija BiH ponovo broji glasačke listiće na biračkom mjestu na kojem su glasali. (3) Opštinska izborna komisija može zahtijevati da Centralna izborna komisija BiH ponovo broji glasačke listiće na biračkom mjestu u njenoj opštini. (4) Centralna izborna komisija BiH može razmatrati zahtjev za ponovno brojanje glasačkih listića, ako su ispunjeni sljedeći uslovi: 1. da je zahtjev podnesen u pisanoj formi i da ga je potpisao akreditovani posmatrač, grupa od pedeset (50) ili više birača koji su glasali na istom biračkom mjestu, nezavisni kandidat, predsjednik političke stranke, nosilac liste nezavisnih kandidata ili bilo koji od predsjednika političkih stranaka koje su formirale koaliciju, ili opštinska izborna komisija; 2. da su u zahtjevu tačno navedene činjenice koje opravdavaju ponovno brojanje, uključujući članove ovog zakona koji nisu poštovani ili su prekršeni; 3. da je u zahtjevu naveden približan broj glasačkih listića za koje se vjeruje da nisu ispravni; 4. da je u zahtjevu navedeno kako bi ova povreda zakona uticala na izborne rezultate; i 5. da je zahtjev podnesen Centralnoj izbornoj komisiji BiH u roku od 72 časa od dana kada je Centralna izborna komisija BiH objavila utvrđene izborne rezultate. (5) Centralna izborna komisija BiH nalaže ponovno brojanje ako se utvrdi da broj glasačkih listića premašuje broj glasača koji su glasali na biračkom mjestu za više od 2%. (6) Centralna izborna komisija BiH naređuje ponovno brojanje glasačkih listića ako utvrdi da je učinjena povreda ovog zakona, i da ta povreda utiče na dodjelu mandata. (7) Centralna izborna komisija BiH po službenoj dužnosti može naložiti ponovno brojanje čak i ako nije podnesen zahtjev za ponovno prebrojavanje iz stava (1) ovog člana nezavisno od uslova iz stavova (2), (3), (4), (5) i (6) ovog člana. === Član 5.31 === Ako Centralna izborna komisija BiH naredi ponovno brojanje glasačkih listića, tačno će navesti koji će se glasački listići ponovo brojati, kao i datume, mjesta i postupke za ponovno brojanje. Kandidati političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i kandidat sa liste pripadnika nacionalnih manjina i nezavisni kandidati koji se pojavljuju na glasačkom listiću za koji se vrši ponovno brojanje, kao i drugi akreditovani posmatrači, mogu biti prisutni u toku ponovnog brojanja. === Član 5.32 === (1) Nakon završetka ponovljenog brojanja glasačkih listića i istekom roka za podnošenje žalbe, odnosno nakon pravosnažnosti odluka, Centralna izborna komisija BiH potvrđuje izborne rezultate za organe na svakom pojedinom nivou vlasti, u pravilu u roku od 30 dana od dana održavanja izbora. Izuzetno, iz razloga propisanih propisima iz stava (3) ovog člana, potvrđivanje rezultata može se odgoditi i do 15 dana. (2) Odluka Centralne izborne komisije BiH o potvrđivanju izbornih rezultata je konačna, obavezujuća i protiv nje nije moguće izjaviti žalbu. (3) Centralna izborna komisija BiH donosi propise o potvrđivanju izbornih rezultata. <hr> <span id="POGLAVLJE 6 – ZAŠTITA IZBORNOG PRAVA"></span> == POGLAVLJE 6 == === ZAŠTITA IZBORNOG PRAVA === === Član 6.1 === Zaštitu izbornog prava obezbjeđuju izborne komisije i Apelaciono odjeljenje Suda Bosne i Hercegovine. === Član 6.2 === (1) Birač i politički subjekt čije je pravo ustanovljeno ovim zakonom povrijeđeno, može izbornoj komisiji uložiti prigovor najkasnije u roku od 72 časa od učinjene povrede, osim ako ovim Zakonom nije drugačije određeno. (2) Izborne komisije će, po saznanju za učinjenu povredu iz svoje nadležnosti, pokrenuti postupak po službenoj dužnosti protiv političkog subjekta i zaposlenog ili na drugi način angažovanog u izbornoj administraciji zbog kršenja odredaba ovog zakona. (3) Inicijativu za pokretanje postupka u smislu stava 2. ovog člana može podnijeti pravno ili fizičko lice nadležnoj izbornoj komisiji u pisanoj formi, u kojoj je obavezno navesti mjesto, vrijeme, sadržaj učinjene povrede i učinioca. === Član 6.3 === (1) Prigovor se podnosi na obrascu koji propiše Centralna izborna komisija BiH ili putem elektronske aplikacije. Prigovor sadrži kratak opis učinjene povrede i prilog - dokaze koji potvrđuju navode prigovora. Prigovor mora potpisati podnosilac prigovora. Ako je podnosilac prigovora politička stranka ili koalicija ili lista nezavisnih kandidata, prigovor potpisuje predsjednik ili ovlašćeni predstavnik političke stranke ili koalicije ili liste nezavisnih kandidata ili lice koje oni ovlaste uz priloženo ovlašćenje. Podaci o ovlašćenom predstavniku deponuju se kod opštinske izborne komisije. (2) Prigovor se dostavlja bez odgađanja svim stranama navedenim u prigovoru. Strane navedene u prigovoru mogu se u roku od 24 sata od prijema prigovora, u pisanoj formi, izjasniti o navodima prigovora. Nadležni organi mogu odrediti saslušanje strana. (3) Centralna izborna komisija BiH utvrđuje proceduralna uputstva za rješavanje po prigovorima podnesenim izbornim komisijama. (4) Prigovor koji je prema članu 6.2. ovog zakona podnijelo neovlašćeno lice, ili je prigovor podnesen neblagovremeno ili je nepotpun, odbacuje se. (5) Prigovor će se odbaciti i ako se ne može utvrditi ko je podnosilac prigovora. Podneseni prigovor odnosno žalba u postupku zaštite izbornog prava ne odgađaju obavljanje izbornih radnji koje su propisane ovim zakonom. === Član 6.4 === Opštinska izborna komisija u svojoj opštini ima prvostepenu nadležnost za odlučivanje po prigovorima uloženim zbog povreda pravila ponašanja iz Glave 7, osim u slučaju povrede člana 7.2a, 7.3 stav (1) tačka 3. i 7, člana 7.3 stav (2) i člana 7.4 stav 1. tačka 3. ovog zakona, o čemu odlučuje Centralna izborna komisija BiH. Opštinska izborna komisija dužna je da razmotri prigovor i da donese odluku u roku od 48 sati nakon isteka roka utvrđenog članom 6.3. stav 2. ovog zakona. Opštinska izborna komisija dužna je da o svojoj odluci odmah obavijesti podnosioca prigovora, kao i druge strane. Prilikom rješavanja prigovora, opštinska izborna komisija može postupati na osnovu utvrđenih činjenica ili održavati rasprave. Prigovor koji je prema članu 6.2 ovog zakona podnijelo neovlašćeno lice, ili ako prigovor nije blagovremeno podnesen, odbacuje se. === Član 6.5 === Centralna izborna komisija BiH i opštinska izborna komisija mogu narediti preduzimanje mjera kojima se otklanjaju nepravilnosti na koje se odnosi prigovor iz člana 6.4 i člana 6.6 ovog zakona, što uključuje ali se ne ograničava na dodavanje ili brisanje imena birača sa Centralnog biračkog spiska, pokrenuti inicijativu za smjenjivanje lica koje radi na registraciji birača ili smijeniti člana u biračkom odboru, ili naređivanje određenom licu ili stranci da obustavi aktivnosti kojima se krši ovaj zakon i izreći novčanu kaznu. === Član 6.6 === (1) Centralna izborna komisija BiH ima prvostepenu nadležnost za odlučivanje po prigovorima uloženim zbog povreda pravila izbornog procesa, izbornih prava, povrede Glave 16. učinjene od političkog subjekta i povrede iz člana 7.2a, člana 7.3 stav (1) tačka 3. i 7, člana 7.3 stav (2) i člana 7.4 stav (1) tačka 3. ovog Zakona. (2) Na odluke izbornih komisija može se uložiti žalba Centralnoj izbornoj komisiji BiH, u roku od 72 časa od prijema prvostepene odluke. (3) Centralna izborna komisija BiH dužna je da razmotri prigovor i žalbu i da donese odluku u roku od 48 sati nakon isteka roka utvrđenog članom 6.3. stav 2. ovog zakona. Centralna izborna komisija BiH dužna je da o svojoj odluci odmah obavijesti podnosioca prigovora, kao i druge strane. (4) Izuzetno, u posebno složenim slučajevima kada je za utvrđivanje činjenica i okolnosti od značaja za rješavanje stvari potrebno saslušati stranke i svjedoke, te steći uvid i pročitati veći broj materijalnih dokaza, Centralna izborna komisija BiH će provesti postupak u roku od tri, a ne duže od pet dana nakon isteka roka iz člana 6.3 stav (2) ovog zakona. (5) Prigovor ili žalbu koje je prema članu 6.2 ovog Zakona podnijelo neovlašćeno lice, ili ako prigovor ili žalba nisu blagovremeno podneseni, odbacuju se. (6) Prilikom rješavanja prigovora i žalbi, Centralna izborna komisija BiH može postupati na osnovu utvrđenih činjenica ili održavati rasprave. Centralna izborna komisija BiH može dozvoliti stranama da podnesu nove dokaze ili svoje odluke zasnivati na dokumentaciji iz spisa komisija nižeg stepena. (7) Centralna izborna komisija BiH blagovremeno javno objavljuje informacije u vezi s podnesenim prigovorima i žalbama, kao i informacije o donesenim odlukama, te vodi poseban registar podnesenih prigovora, žalbi i donesenih odluka. (8) Način vođenja registra biće propisan podzakonskim aktom Centralne izborne komisije BiH. === Član 6.7 === (1) Kada odlučuje po službenoj dužnosti ili kada odlučuje o prigovorima i žalbama, Centralna izborna komisija BiH ima ovlaštenja da naredi izbornoj komisiji, Centru za birački spisak, centrima za brojanje ili biračkom odboru da preduzmu mjere kojima se otklanjaju utvrđene nepravilnosti. (2) Centralna izborna komisija BiH ima ovlaštenja da izrekne sljedeće sankcije: 1. novčanu kaznu koja ne prelazi iznos od 30.000 konvertibilnih maraka; 2. uklanjanje imena kandidata sa kandidatske liste ako se utvrdi da je kandidat lično odgovoran za povredu; 3. poništenje ovjere političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata; i 4. zabranu angažovanja određenog lica za rad na biračkom mjestu, u Centru za birački spisak, u opštinskoj izbornoj komisiji, u centrima za brojanje ili drugoj izbornoj komisiji uspostavljenoj u skladu sa članom 2.21 ovog zakona. === Član 6.8 === Ako izborna komisija smatra da je učinjeno krivično djelo koje se odnosi na izborni proces, dužna je da to djelo prijavi nadležnom tužilaštvu. Prilikom podnošenja prijave, izborna komisija navodi i dokaze koji su joj poznati, te preduzima potrebne mjere da bi se sačuvali tragovi navodno učinjenog krivičnog djela, predmeti kojima je ili pomoću kojih je učinjeno to djelo i drugi dokazi. === Član 6.9 === (1) Apelaciono odjeljenje Suda Bosne i Hercegovine nadležno je da rješava po žalbama na odluke Centralne izborne komisije BiH. Žalba se podnosi Apelacionom odjeljenju Suda Bosne i Hercegovine u roku od dva dana od dana prijema odluke Centralne izborne komisije BiH. (2) Žalba se podnosi putem Centralne izborne komisije BiH. (3) Apelaciono odjeljenje Suda Bosne i Hercegovine, kada odlučuje o primjeni ovog Zakona, dužno je da donese odluku po žalbi u roku od tri dana od dana prijema žalbe. (4) Sud BiH blagovremeno i javno objavljuje informacije u vezi s odlukama i obrazloženjima odluka iz stava (3) ovog člana. <hr> <span id="POGLAVLJE 7 – PRAVILA PONAŠANJA U IZBORNOM PERIODU"></span> == POGLAVLJE 7 == === PRAVILA PONAŠANJA U IZBORNOM PERIODU === === Član 7.1 === U periodu preuranjene izborne kampanje zabranjeno je vođenje izborne kampanje u elektronskim, onlajn i štampanim medijima i putem društvenih mreža ili bilo koji oblik javnog oglašavanja kampanje. Ova zabrana ne odnosi se na organizovanje zakonitih zvaničnih skupova organa i događaja političkih subjekata u svrhe koje nisu kampanja. === Član 7.1a === Kandidati političkih partija, koalicija, liste nezavisnih kandidata, kao i nezavisni kandidati i drugi učesnici u izbornom procesu, imaju potpunu slobodu da tokom izborne kampanje vrše izborne aktivnosti na teritoriji cijele Bosne i Hercegovine. Nadležni organi osiguraće slobodu kretanja kandidata, pristalica i birača tokom cijelog izbornog procesa. === Član 7.1b === (1) Političke partije, koalicije, liste nezavisnih kandidata i nezavisni kandidati imaju pravo: a. voditi izbornu kampanju u mirnom okruženju; b. organizovati i održavati javne skupove na kojima mogu slobodno iznositi svoje stavove kako bi stekli podršku birača; i c. štampati i dijeliti plakate, postere i druge materijale u vezi sa izbornom kampanjom. (2) Za javni skup iz tačke b) prethodnog stava nije potrebno odobrenje nadležnog organa, s tim što je organizator dužan dvadeset i četiri (24) časa prije održavanja takvog skupa o tome obavijestiti organ nadležan za održavanje javnog reda i mira. (3) Ako su dva ili više organizatora najavili nadležnom organu održavanje javnog skupa na istom mjestu i u isto vrijeme, pravo na održavanje javnog skupa na tom mjestu i u zatraženo vrijeme imaće organizator koji je prvi pismeno obavijestio nadležni organ o održavanju javnog skupa o čemu će podnosioce obavijestiti nadležni organ, u roku ne dužem od 12 časova od podnesenog obavještenja o održavanju javnog skupa. === Član 7.1c === Politički subjekti u periodu izborne kampanje obavezni su obezbijediti ravnomjernu promociju kandidata oba pola u medijskim nastupima, u javnim skupovima i drugim oblicima izborne kampanje s ciljem da se obezbijedi jednakost kandidata oba pola. === Član 7.2 === (1) Nadležni opštinski organi dužni su obezbijediti ravnopravan tretman političkim strankama, koalicijama, listama nezavisnih kandidata i nezavisnim kandidatima koji su ovjereni za učešće na izborima u njihovim zahtjevima da javna mjesta i javne objekte koriste u svrhu kampanje, uključujući održavanje skupova, izlaganje oglasa, plakata, postera i drugog sličnog materijala. (2) Zabranjeno je uklanjati, prekrivati, oštećivati ili mijenjati štampane oglase, plakate, postere ili druge materijale koji se, u skladu sa zakonom, koriste u svrhu izborne kampanje političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata ili nezavisnih kandidata. Centralna izborna komisija zabraniće isticanje, štampanje i rasturanje oglasa, plakata, postera i drugih materijala, koji se koriste u svrhu izborne kampanje političkih partija, koalicija, listi nezavisnih kandidata ili nezavisnih kandidata, na kojima se žene ili muškarci predstavljaju na stereotipan i uvredljiv ili ponižavajući način i naložiti političkoj partiji, koaliciji, listi nezavisnih kandidata ili nezavisnom kandidatu da postavljene materijale ukloni. Odluka Centralne izborne komisije je konačna u upravnom postupku, ali se protiv nje može pokrenuti upravni spor. (3) Nadležni organi neće dozvoliti političkim strankama, koalicijama, listama nezavisnih kandidata i nezavisnim kandidatima da postavljaju oglase, plakate, postere, odnosno da pišu svoja imena ili slogane koji su u vezi sa izbornom kampanjom, unutar ili na zgradama u kojima su smješteni organi vlasti na svim nivoima, javna preduzeća, javne ustanove i mjesne zajednice, na vjerskim objektima, na javnim putevima, i javnim površinama, osim na mjestima predviđenim za plakatiranje i oglašavanje. (4) Politički subjekt dužan je u roku od 15 dana od dana izbora osigurati uklanjanje svih oglasa, plakata, postera i drugog sličnog materijala s prostora određenog za kampanju, a koji su korišteni u svrhu izborne kampanje tog političkog subjekta. === Član 7.2a === (1) Nosiocima izvršne funkcije utvrđenim u članu 1.8, stav (6) ovog zakona i nosiocima mandata zabranjena je zloupotreba javnih sredstava. (2) Zloupotrebu javnih sredstava u smislu stava (1) ovog člana između ostalog podrazumijeva: a) korištenje pozicije rukovodioca organa ili ustanove za javnu promociju kandidata i/ili političkog subjekta kojem pripada, kroz javnu promociju organa ili ustanove; b) uključivanje državnih službenika koji su podređeni kandidatu u obavljanju poslova u radnom vremenu s ciljem promocije kandidata ili političkih subjekata; c) korištenje prostorija javnih ustanova, organa ili javnih preduzeća za obavljanje predizbornih aktivnosti ako korištenje istih prostorija nije zagarantovano drugim kandidatima i političkim subjektima pod istim uslovima; d) korištenje sredstava komunikacije, informacionih usluga, kancelarijske opreme javnih ustanova, organa i javnih preduzeća za izbornu kampanju; e) korištenje sredstava prevoza u vlasništvu državnih, entitetskih, gradskih, kantonalnih ili opštinskih organa i organizacija bez naknade ili po sniženim naknadama za aktivnosti kampanje. Ova odredba ne odnosi se na prevoz osoba pod posebnom zaštitom u skladu sa zakonom, koji se obavlja kao dio sigurnosnih mjera koje se primjenjuju na visoke zvaničnike koji podliježu službenoj zaštiti koju pružaju nadležni organi prilikom obavljanja službene dužnosti ili postupanja po službenoj dužnosti; f) promocija političkih subjekata ili kandidata na javnim događajima ili manifestacijama koje finansiraju javne institucije ili javna poduzeća; g) prikupljanje potpisa ili vođenje izborne kampanje koju provode lica koja obavljaju izbornu dužnost ili su državni službenici, tokom službenih aktivnosti ili događaja koje organizuje javna institucija, javni organ ili javno preduzeće; i h) korištenje javnih sredstava i resursa u svrhu direktne ili indirektne kupovine podrške birača tokom izborne kampanje, što uključuje između ostalog i pružanje jednokratne novčane ili nenovčane pomoći građanima ili kategorijama građana, osim ako je pružanje te pomoći planirano u okviru redovnih budžetskih subvencija. (3) Poštivanje ograničenja iz stava (2) ovog člana ne sprečava javne i izabrane zvaničnike ili državne službenike u vršenju službene dužnosti. === Član 7.3 === (1) Kandidatima i pristalicama političkih stranaka, listi nezavisnih kandidata, listi pripadnika nacionalnih manjina i koalicija, kao i nezavisnim kandidatima i njihovim pristalicama, te zaposlenima ili na drugi način angažovanim u izbornoj administraciji nije dozvoljeno: 1. nositi i pokazivati oružje na političkim skupovima, biračkim mjestima i njihovoj okolini, kao i za vrijeme okupljanja u vezi sa aktivnostima političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata u izbornom procesu; 2. ometati skupove drugih političkih stranaka, koalicija i nezavisnih kandidata, kao i podsticati druge na takve aktivnosti; 3. sprečavati novinare da vrše svoj posao u skladu sa pravilima profesije i izbornim pravilima; 4. obećavati novčane nagrade ili druge materijalne koristi s ciljem dobijanja podrške birača ili prijetnje pristalicama drugih političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata; 5. podsticati na glasanje lice koja nema pravo glasa; 6. podsticati lica da glasaju više puta na istim izborima, ili da glasaju u ime drugog lica; 7. koristiti se govorom mržnje, i/ili objaviti ili upotrebiti slike, simbole, audio i video zapise, SMS poruke, internet komunikacije, društvene mreže i mobilne aplikacije ili druge materijale koji mogu tako djelovati; ili 8) zloupotrijebiti dijete u političke svrhe. (2) Zabranjeno je lažno predstavljanje u ime bilo koje političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata kao i zloupotreba zakonskog prava na učešće u radu biračkog odbora ispred jednog političkog subjekta protivno odredbi člana 2.19 ovog zakona i to fiktivnim predstavljanjem u ime političkog subjekta kojem je mjesto u biračkom odboru pripalo sa ciljem pogodavanja drugom političkom subjektu kojem to mjesto u biračkom odboru nije pripalo. Ova zabrana primjenjuje se i na članove biračkog odbora. (3) Odredbe stavova (1) i (2) primjenjivaće se shodno na period preuranjene izborne kampanje. === Član 7.4 === (1) U periodu koji počinje dvadeset i četiri (24) časa prije otvaranja biračkih mjesta i traje do njihovog zatvaranja, političkim strankama, koalicijama, listama nezavisnih kandidata i kandidatima na listama pripadnika nacionalnih manjina zabranjeno je učestvovanje u javnim političkim aktivnostima što uključuje, ali se ne ograničava samo na sljedeće: 1. održavanje skupova u cilju izborne kampanje; 2. izlaganje na biračkom mjestu i u njegovoj okolini bilo kakvih materijala u cilju vršenja uticaja na birače; 3. korišćenje domaćih i međunarodnih sredstava komunikacije radi uticanja na birače; 4. korištenje megafona ili drugih razglasnih uređaja u cilju vršenja uticaja na birače; i 5. svaka aktivnost kojom se ometa ili opstruiše izborni proces. (2) Pod sredstvima komunikacije iz tačke 3. stava 1. ovog člana podrazumijevaju se sredstva kojima se može isporučiti zvučni, video ili tekstualni sadržaj. Takva sredstva obuhvataju ali nisu ograničena na radio i televizijski program, štampane medije, internet, SMS poruke ili video-poruke isporučene putem mobilnih telefona itd. (3) Zabranjuju se sve aktivnosti koje ometaju ili opstruišu izborni proces tokom perioda utvrđenog u stavu (1) ovog člana. <hr> <span id="POGLAVLJE 8 – PREDSJEDNIŠTVO BOSNE I HERCEGOVINE"></span> == POGLAVLJE 8 == === PREDSJEDNIŠTVO BOSNE I HERCEGOVINE === === Član 8.1 === Članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine, koji se neposredno biraju sa teritorije Federacije Bosne i Hercegovine - jednog Bošnjaka i jednog Hrvata, biraju birači upisani u Centralni birački spisak da glasaju u Federaciji Bosne i Hercegovine. Birač upisan u Centralni birački spisak da glasa u Federaciji Bosne i Hercegovine može da glasa bilo za Bošnjaka, bilo za Hrvata, ali ne za oba. Izabran je bošnjački i hrvatski kandidat koji dobije najveći broj glasova među kandidatima iz istog konstitutivnog naroda. Člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine, koji se neposredno bira sa teritorije Republike Srpske - jednog Srbina, biraju birači upisani u Centralni birački spisak da glasaju u Republici Srpskoj. Izabran je kandidat koji dobije najveći broj glasova. Mandat članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine traje četiri (4) godine. === Član 8.2 === Kandidatska lista, u smislu ovog poglavlja, sastoji se od imena kandidata za člana Predsjedništva BiH. === Član 8.3 === Predsjedavajući Predsjedništva Bosne i Hercegovine mijenja se svakih osam (8) mjeseci po načelu rotacije između članova Predsjedništva BiH. === Član 8.4 === Ako član Predsjedništva BiH iz bilo kojih razloga prestane vršiti svoju funkciju, ili ako je trajno ili privremeno nesposoban za vršenje funkcije, zamjenjujući član Predsjedništva BiH preuzima dužnost člana Predsjedništva BiH u skladu sa Zakonom o popunjavanju upražnjenog mjesta člana Predsjedništva BiH u toku trajanja mandata ("Službeni glasnik BiH", broj 21/'00) === Član 8.5 === (brisano) === Član 8.6 === Mandat novog člana Predsjedništva BiH završava kad bi se završio i mandat člana kojeg je zamijenio. Novi član Predsjedništva BiH preuzima prava, dužnosti i odgovornosti člana Predsjedništva BiH kojeg je zamijenio, uključujući i predsjedavanje sjednicama Predsjedništva BiH. === Član 8.7 === O postojanju trajne nesposobnosti za vršenje funkcije člana Predsjedništva BiH odlučuje Ustavni sud Bosne i Hercegovine. === Član 8.8 === Ustavni sud Bosne i Hercegovine može odlučiti da je član Predsjedništva Bosne i Hercegovine privremeno nesposoban za obavljanje svoje funkcije. Ako je član Predsjedništva Bosne i Hercegovine privremeno nesposoban da obavlja svoju funkciju u smislu stava 1. ovoga člana, tada zamjenjujući tog člana preuzima prava, dužnosti i odgovornosti onesposobljenog člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine, dok Ustavni sud Bosne i Hercegovine ne donese odluku da taj član nije više privremeno nesposoban za obavljanje funkcije. <hr> <span id="POGLAVLJE 9 – PARLAMENTARNA SKUPŠTINA BOSNE I HERCEGOVINE"></span> == POGLAVLJE 9 == === PARLAMENTARNA SKUPŠTINA BOSNE I HERCEGOVINE === ==== Potpoglavlje A – PREDSTAVNIČKI DOM ==== === Član 9.1 === Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine sastoji se od četrdeset dva (42) člana, od kojih dvadeset osam (28) neposredno biraju birači registrovani za glasanje za teritoriju Federacije Bosne i Hercegovine, a četrnaest (14) neposredno biraju birači registrovani za glasanje za teritoriju Republike Srpske. Mandat članova Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine traje četiri (4) godine. Od dvadeset osam (28) članova koje neposredno biraju birači registrovani za glasanje za teritoriju Federacije Bosne i Hercegovine, dvadeset jedan (21) se bira iz višečlanih izbornih jedinica prema formuli proporcionalne zastupljenosti, u skladu sa članom 9.6 ovog zakona, a sedam (7) su kompenzacioni mandati izabrani sa teritorije Federacije, u skladu sa članom 9.7 ovog zakona. Od četrnaest (14) članova koje neposredno biraju birači registrovani za glasanje na teritoriji Republike Srpske, devet (9) se bira iz višečlanih izbornih jedinica prema formuli proporcionalne zastupljenosti, u skladu sa članom 9.6 ovog zakona, a pet (5) su kompenzacioni mandati izabranih sa teritorije Republike Srpske kao cjeline, u skladu sa članom 9.7 ovog zakona. Birač ima jedan glasački listić za mandate proporcionalne zastupljenosti u višečlanoj izbornoj jedinici za koju je registrovan. === Član 9.2 === Dvadeset jedan (21) mandat iz pet (5) višečlanih izbornih jedinica za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, sa teritorije Federacije Bosne i Hercegovine, raspodjeljuje se na sljedeći način: Izborna jedinica 1 sastoji se od Kantona 1 i Kantona 10 i bira tri (3) člana. Izborna jedinica 2 sastoji se od Kantona 7 i Kantona 8 i bira tri (3) člana. Izborna jedinica 3 sastoji se od Kantona 5 i Kantona 9 i bira četiri (4) člana. Izborna jedinica 4 sastoji se od Kantona 4 i Kantona 6 i bira šest (6) članova. Izborna jedinica 5 sastoji se od Kantona 2 i Kantona 3 i Distrikta Brčko i bira pet (5) članova. === Član 9.2a === Devet mandata iz tri višečlane izborne jedinice za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, sa teritorije Republike Srpske, raspodjeljuje se na sljedeći način: a) Izborna jedinica 1 sastoji se od gradova: Banja Luka i Prijedor i opština: Krupa na Uni, Novi Grad, Kozarska Dubica, Gradiška, Laktaši, Srbac, Prnjavor, Petrovac, Oštra Luka, Čelinac, Istočni Drvar, Ribnik, Mrkonjić Grad, Jezero, Kneževo, Kotor Varoš, Šipovo, Kupres i Kostajnica i bira tri člana. b) Izborna jedinica 2 sastoji se od gradova: Doboj i Bijeljina, opština: Derventa, Brod, Vukosavlje, Šamac, Donji Žabar, Modriča, Pelagićevo, Petrovo, Lopare, Ugljevik, Teslić i Stanari i Brčko Distrikta BiH i bira tri člana i c) Izborna jedinica 3 sastoji se od gradova Trebinje i Zvornik i opština: Osmaci, Šekovići, Vlasenica, Bratunac, Srebrenica, Sokolac, Han Pijesak, Istočna Ilidža, Istočni Stari Grad, Istočno Novo Sarajevo, Trnovo, Pale, Rogatica, Višegrad, Istočni Mostar, Nevesinje, Kalinovik, Gacko, Foča, Novo Goražde, Čajniče, Rudo, Berkovići, Ljubinje, Bileća i Milići i bira tri člana. === Član 9.3 === (brisano) === Član 9.4 === Političke stranke, koalicije i nezavisni kandidati, ovjereni u skladu sa odredbama ovog zakona, mogu se kandidovati za izbor u izbornoj jedinici. === Član 9.5 === U svakoj izbornoj jedinici mandati se raspodjeljuju na sljedeći način: za svaku političku stranku i koaliciju, ukupan broj važećih glasova koje je politička stranka ili koalicija osvojila dijeli se sa 1, 3, 5, 7, 9, 11, i tako redom, sve dok je to potrebno za tu raspodjelu mandata. Brojevi koji se dobiju ovom serijom dijeljenja su "količnici". Broj glasova za nezavisnog kandidata je količnik tog kandidata. Količnici se redaju od najvećeg do najmanjeg. Mandati se dijele po redu, počev od najvećeg količnika, dok se ne raspodijele svi mandati izborne jedinice za određeni organ. Politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata i nezavisni kandidat ne može učestvovati u raspodjeli mandata ako ne osvoji više od 3% od ukupnog broja važećih glasačkih listića u izbornoj jedinici. === Član 9.6 === Kompenzacioni mandati dodjeljuju se na sljedeći način: U raspodjeli kompenzacionih mandata mogu učestvovati samo političke stranke i koalicije, koje su osvojile više od 3 % od ukupnog broja važećih glasačkih listića za područje entiteta za koji je sačinjena kompenzaciona lista. Prvo se prema formuli utvrđenoj u članu 9.6 ovog zakona, raspodjeljuje ukupan broj mandata za zakonodavni organ koji se dodjeljuju za teritoriju određenog entiteta, umanjen za broj mandata koje su osvojili nezavisni kandidati. Od broja mandata koje je dobila lista političke stranke ili koalicije primjenom ovog postupka, oduzima se broj mandata koje je ta politička stranka ili koalicija osvojila, prema postupku utvrđenom u članu 9.6 ovog zakona. Preostali broj je broj kompenzacionih mandata koji lista dobija. Ako politička stranka ili koalicija dobije negativan broj mandata primjenom postupka iz prethodnog stava, ta politička stranka ili koalicija zadržaće mandate dobijene u izbornim jedinicama, ali neće dobiti nijedan kompenzacioni mandat. U slučaju da jedna ili više listi dobiju negativan broj mandata, u skladu s tim se smanjuje broj mandata koji se raspodjeljuju prema postupku iz ovog člana, kako bi se sačuvao tačan broj mandata u Predstavničkom domu izabranih sa teritorije određenog entiteta. === Član 9.7 === Kompenzacioni mandati koje osvoji politička stranka ili koalicija, u skladu sa članom 9.7 ovog zakona, dodjeljuju se jedan po jedan kandidatima koji nisu izabrani sa liste kompenzacionih mandata te političke stranke ili koalicije, od vrha liste pa sve dok mandati ne budu raspodijeljeni ili dok se lista ne iscrpi. === Član 9.7a === Izuzetno od odredaba člana 9.6 i 4.24 ovog Zakona politička partija i koalicija koja na kandidatskoj listi za kompenzacione mandate nema više kandidata, a ima još osvojenih mandata za raspodjelu, može po obavještenju Centralne izborne komisije BiH u roku od 48 sati, na propisanom obrascu, dostaviti dopunsku kandidatsku listu za kompenzacione mandate u skladu sa članom 4.24 stav (2) ovog Zakona. Postupak podnošenja dopunske kandidatske liste za kompenzacione mandate i formu obrasca iz stava (1) ovog člana Centralna izborna komisija BiH propisaće posebnim uputstvom. === Član 9.8 === Ako prilikom raspodjele u skladu s čl. 9.6, 9.7 i 9.8 ovog zakona budu dobijeni identični količnici, mandat se dodjeljuje žrijebanjem. Mandati koje lista dobije raspodjeljuju se najprije među kandidatima sa liste, od kojih je svaki dobio najmanje dvadeset procenata (20%) od ukupnog broja važećih glasova koje je dobila ta lista i to dodjelom mandata redoslijedom od najvećeg do najmanjeg broja glasova. Ako ima još mandata koje treba dodijeliti listi, a preostali kandidati su dobili manje od dvadeset procenata (20%) od ukupnog broja važećih glasova koje je ta lista dobila, raspodjela mandata među preostalim kandidatima te liste vrši se prema njihovom redoslijedu na listi. Ako politička stranka ili koalicija nema na listi dovoljan broj kandidata da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, mandat se prenosi na listu kandidata te političke stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici u skladu sa postupkom utvrđenim u članu 9.8 ovog zakona. === Član 9.9 === Ako mandat nezavisnog kandidata prestane, u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, mandat ostaje upražnjen do narednih redovno raspisanih izbora. === Član 9.10 === Ako mandat kandidata političke stranke ili koalicije prestane u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu sa liste iste izborne jedinice u skladu sa stavom 2. člana 9.9 ovog zakona. Upražnjeno mjesto kompenzacionog mandata popunjava se sa liste kompenzacionih mandata te političke stranke. Ako nema kandidata na listi iste izborne jedinice, mandat se dodjeljuje listi iste političke stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici u skladu sa stavom 3. člana 9.9 ovog zakona. Ako nema preostalih kandidata na bilo kojoj listi za političku stranku ili koaliciju, mandat ostaje upražnjen do sljedećih redovno raspisanih izbora. === Član 9.11 === Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine svake četiri (4) godine preispituje izborne jedinice i broj mandata dodijeljenih svakoj izbornoj jedinici utvrđenoj ovim poglavljem, kako bi se obezbijedilo da su utvrđene, uzimajući u obzir geografska ograničenja, u skladu sa demokratskim principima, a naročito sa proporcionalnošću između broja mandata i broja registrovanih birača. ==== Potpoglavlje B – DOM NARODA ==== === Član 9.12 === Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH sastoji se od 15 delegata, od kojih su dvije trećine iz Federacije Bosne i Hercegovine (uključujući pet Hrvata i pet Bošnjaka) i jedna trećina iz Republike Srpske (pet Srba). === Član 9.12a === Bošnjačke odnosno hrvatske delegate u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH, iz Federacije Bosne i Hercegovine bira bošnjački odnosno hrvatski klub delegata u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine. Delegati iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine biraju delegate iz svog konstitutivnog naroda. Delegati iz reda srpskog naroda i iz reda ostalih u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine ne učestvuju u postupku izbora bošnjačkih odnosno hrvatskih delegata za Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH iz Federacije Bosne i Hercegovine. Delegate u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH (pet Srba) iz Republike Srpske bira Narodna skupština Republike Srpske. Poslanici iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda i iz reda ostalih u Narodnoj skupštini Republike Srpske učestvuju u postupku izbora delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH iz Republike Srpske. === Član 9.12b === Izbor delegata iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda u Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine sprovodi se odmah po sazivanju Doma naroda Parlamenta Federacije BiH, a najkasnije 30 dana od dana ovjere izbora u skladu sa ovim zakonom. Izbor delegata iz Republike Srpske u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH sprovodi se odmah po sazivanju Narodne skupštine Republike Srpske, a najkasnije 30 dana od dana ovjere izbora u skladu sa ovim zakonom. === Član 9.12c === Izbor bošnjačkih odnosno hrvatskih delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH sprovodi se na način da svaki politički subjekt koji je zastupljen u bošnjačkom odnosno hrvatskom klubu ili svaki delegat iz bošnjačkog odnosno hrvatskog kluba u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine ima pravo da nominuje jednog ili više kandidata na listi za izbor bošnjačkih odnosno hrvatskih delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH. Svaka lista može sadržavati više kandidata od broja delegata koji se biraju u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH. === Član 9.12d === Svaki delegat bošnjačkog odnosno hrvatskog kluba u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine daje jedan glas za listu kandidata za izbor bošnjačkih odnosno hrvatskih delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH. Glasanje se sprovodi tajnim glasanjem u skladu sa ovim zakonom. === Član 9.12e === Izbor delegata iz Republike Srpske u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH sprovodi se na način da svaka politička stranka ili svaki poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srpske ima pravo da nominuje jednog ili više kandidata na listu za izbor srpskog delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH. Svaka lista može sadržavati više kandidata od broja delegata koji se biraju u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH. === Član 9.12f === Svaki poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srpske daje jedan glas za listu kandidata za izbor delegata u Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH iz Republike Srpske. Glasanje se sprovodi tajnim glasanjem u skladu sa ovim zakonom. === Član 9.12g === Izborni materijal i rezultati glasanja iz čl. 9.12d i 9.12f ovog zakona dostavljaju se Centralnoj izbornoj komisiji BiH na potvrđivanje u skladu sa članom 2.9 ovog zakona i konačnu raspodjelu mandata u skladu sa članom 9.5 ovog zakona. Mandati se raspodjeljuju jedan po jedan po listama, u skladu sa članom 9.5 ovog zakona. Osvojeni mandati dodjeljuju se prema njihovom redoslijedu na listi. Ako prilikom raspodjele u skladu sa članom 9.5 ovog zakona budu dobijeni identični količnici, mandat se dodjeljuje žrijebanjem. === Član 9.12h === Ako neko mjesto delegata u Domu naroda Parlamentarne skupštine BiH ostane upražnjeno u skladu sa članom 1.10 ovog zakona, to mjesto popunjava sljedeći kvalifikovani kandidat na istoj listi na kojoj je bio delegat kojem je prestao mandat. Ako na toj listi nema preostalih kandidata, mandat se dodjeljuje kandidatu sa najvišim količnikom sa druge liste, iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda. Ako nema takvog kandidata, organizuju se novi izbori za izbor delegata iz reda odgovarajućeg konstitutivnog naroda u skladu sa čl. od 9.12c do 9.12g ovog zakona. === Član 9.12i === Izbore u smislu ove glave (postupak kandidovanja i glasanja) sprovode nadležna radna tijela u Parlamentu Federacije Bosne i Hercegovine i Narodnoj skupštini Republike Srpske. <hr> <span id="POGLAVLJE 9A – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE"></span> == POGLAVLJE 9A == === PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE === === Član 9.13 === (1) Bilo koja grupa od jedanaest delegata iz svakog od klubova konstitutivnih naroda u Domu naroda može predložiti kandidata iz reda odgovarajućeg konstitutivnog naroda. Svi kandidati mogu biti izabrani u skladu s članovima 9.15 do 9.19 ovog Zakona ili na mjesto predsjednika ili na mjesto potpredsjednika Federacije. (2) Ukoliko u roku od 30 dana od dana potvrđivanja rezultata za izbor delegata u Dom naroda, potreban broj delegata u jednom ili više klubova konstitutivnih naroda ne predloži kandidata za mjesta predsjednika i dva potpredsjednika Federacije u skladu sa stavom (1) ovog člana, onda će to učiniti bilo koja grupa od sedam delegata iz kluba ili klubova konstitutivnih naroda u Domu naroda koji kandidate nisu predložili. (3) Ukoliko u roku od 50 dana od dana potvrđivanja rezultata za izbor delegata u Dom naroda, potreban broj delegata u jednom ili više klubova konstitutivnih naroda ne predloži kandidata za mjesta predsjednika i dva potpredsjednika Federacije u skladu sa stavovima (1) i (2) ovog člana, onda će to učiniti bilo koja grupa od četiri delegata iz kluba ili klubova konstitutivnih naroda u Domu naroda koji kandidate nisu predložili. === Član 9.14 === Izbor za predsjednika i dva potpredsjednika Federacije Bosne i Hercegovine zahtijeva prihvatanje liste koju sačinjavaju tri kandidata i koja uključuje po jednog kandidata iz svakog konstitutivnog naroda predloženog u odgovarajućem klubu konstitutivnog naroda, u Predstavničkom domu, a zatim u Domu naroda. Izbor za predsjednika i dva potpredsjednika Federacije vrši se javnim glasanjem, osim ako dom drukčije ne odluči. === Član 9.15 === (1) Imena kandidata predloženih u skladu s članom 9.13 ovog Zakona dostavljaju se Predstavničkom domu, koji će glasati o jednoj ili više lista u roku od 30 dana od dana dostavljanja imena posljednjeg ili posljednjih kandidatâ, u skladu s članom 9.13 ovog Zakona. Listu odobrava Predstavnički dom ukoliko je podrži većina poslanika koji su prisutni i glasaju i ta lista se dostavlja Domu naroda na odobravanje. (2) Ukoliko broj kandidata predloženih u skladu s članom 9.13 ovog Zakona omogući formiranje dvije liste, organizovaće se jedno glasanje u Predstavničkom domu i svaki poslanik će moći glasati za jednu od ove dvije liste. Lista koja dobije najveći broj glasova u Predstavničkom domu dostavlja se Domu naroda na odobravanje. Ukoliko dvije liste dobiju isti broj glasova, Domu naroda se prosljeđuje lista koju sačinjavaju kandidati koji su prilikom predlaganja kumulativno dobili najveću podršku u klubovima Doma naroda u skladu s članom 9.13. ovog zakona. Ukoliko su dvije liste prilikom predlaganja dobile istu podršku u klubovima Doma naroda u skladu s članom 9.13, lista koja se dostavlja Domu naroda utvrđuje se žrijebanjem. (3) U slučaju da broj kandidata predloženih u skladu s članom 9.13 ovog Zakona omogući formiranje više od dvije liste, organizovaće se jedno glasanje u Predstavničkom domu i svaki poslanik će moći glasati za jednu od ovih lista. Ukoliko u prvom krugu glasanja nijedna lista ne dobije većinu glasova poslanika koji su prisutni i glasaju, u roku od jedne sedmice organizuje se drugi krug glasanja u kojem će poslanici Predstavničkog doma glasati za jednu od dvije liste s najvećim brojem glasova iz prvog kruga glasanja. Ukoliko takve dvije liste dobiju isti broj glasova, Domu naroda se prosljeđuje lista koju sačinjavaju kandidati koji su prilikom predlaganja kumulativno dobili najveću podršku u klubovima Doma naroda u skladu s članom 9.13. ovog zakona. Ukoliko su dvije liste prilikom predlaganja dobile istu podršku u klubovima Doma naroda u skladu s članom 9.13, lista koja se dostavlja Domu naroda utvrđuje se žrijebanjem. === Član 9.16 === (1) Dom naroda odlučuje većinom glasova delegata koji su prisutni i koji glasaju u roku od 30 dana od prijema liste koju je odobrio Predstavnički dom. (2) Radi izbjegavanja svake sumnje, delegati u Domu naroda Parlamenta Federacije BiH iz reda Ostalih učestvuju u postupku koji je propisan u stavu (1) ovog člana. === Član 9.17 === (1) Izuzetno od odredbe člana 9.14 ovog Zakona, ukoliko Predstavnički dom ne odobri listu kandidata u roku iz člana 9.15, stav (1) ovog Zakona, lista koju sačinjavaju kandidati koji su prilikom predlaganja dobili najveću podršku u odgovarajućim klubovima u Domu naroda u skladu s članom 9.13 ovog Zakona prosljeđuje se Domu naroda. Ukoliko je prilikom predlaganja više od jednog takvog kandidata dobilo identičnu podršku u jednom ili u više klubova Doma naroda u skladu s članom 9.13. ovog Zakona, kandidat koji se nalazi na listi koja se dostavlja Domu naroda utvrđuje se žrijebanjem. Kandidati s liste dostavljene Domu naroda smatraju se izabranim ukoliko ta lista bude odobrena u Domu naroda u skladu s članom 9.16. ovog zakona. (2) Izuzetno od odredbe člana 9.14 ovog Zakona, ukoliko u roku iz člana 9.16, stav (1) ovog Zakona Dom naroda ne obavi glasanje za listu kandidata koju je dostavio Predstavnički dom, izabranim će se smatrati kandidati sa liste koja bude odobrena samo u Predstavničkom domu. === Član 9.18 === (1) Ukoliko se lista kandidata ne odobri u skladu s članovima 9.15 do 9.17 ovog Zakona, postupak se ponavlja. U ponovljenom postupku, Predstavnički dom će glasati za novu listu u roku od 15 dana od dana glasanja kojim je lista kandidata odbijena. Ukoliko je Predstavnički dom iscrpio sve moguće liste kandidata predloženih u skladu s članom 9.13 ovog Zakona, postupak predviđen u članovima 9.13 do 9.15 ovog Zakona se ponavlja, pod uslovom da će se rokovi u kojima odgovarajući klub predlaže kandidate predviđeni u članu 9.13 ovog Zakona prepoloviti i da će početi da teku od dana odbijanja posljednje liste u Domu. (2) U ponovljenom postupku izabranim će se smatrati kandidati sa liste koja je dobila većinu glasova poslanika koji su prisutni i glasaju u Predstavničkom domu u skladu s članom 9.15 ovog Zakona. === Član 9.19 === (1) Tri kandidata izabrana u skladu s članovima 9.13 do 9.18 ovog Zakona odlučuju između sebe koji od njih će obavljati funkciju predsjednika. Ukoliko se dogovor ne postigne, o tome će odlučivati Predstavnički dom. (2) Predsjednik i dva potpredsjednika Federacije biraju se na mandat od četiri godine. Ista osoba ne može biti izabrana na bilo koje od mjesta predsjednika ili potpredsjednika više od dva puta uzastopno. <hr> <span id="POGLAVLJE 10 – PARLAMENT FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE"></span> == POGLAVLJE 10 == === PARLAMENT FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE === ==== Potpoglavlje A – PREDSTAVNIČKI DOM PARLAMENTA FEDERACIJE ==== === Član 10.1 === Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine sastoji se od devedeset osam (98) poslanika koje neposredno biraju birači koji su se registrovali za glasanje na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine. Mandat poslanika Predstavničkog doma Federacije Bosne i Hercegovine traje četiri (4) godine. Određeni broj poslanika bira se iz višečlanih izbornih jedinica prema formuli proporcionalne zastupljenosti, iz člana 9.6 ovog zakona. Kompenzacioni mandati dodjeljuju se sa teritorije Federacije Bosne i Hercegovine kao cjeline, u skladu sa članom 9.7 ovog zakona. Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, na osnovu smjernica iz člana 10.2 ovog zakona, utvrđuje broj mandata, granice višečlanih izbornih jedinica, te broj kompenzacionih mandata. Najmanje četiri (4) člana svakog konstitutivnog naroda biće zastupljeno u Predstavničkom domu Parlamenta Federacije. Birač ima jedan glasački listić za mandate proporcionalne zastupljenosti u višečlanim izbornim jedinicama za koje je birač registrovan. Ovaj glasački listić uzima se u obzir i za raspodjelu kompenzacionih mandata u skladu sa članom 10.5 ovog zakona. === Član 10.2 === Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, na osnovu smjernica iz ovog člana, utvrđuje broj mandata, kao i granice višečlanih izbornih jedinica, te broj kompenzacionih mandata. Od devedeset osam (98) mandata za Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, između dvadeset tri procenta (23%) i dvadeset sedam procenata (27%) su kompenzacioni mandati. Preostali mandati raspodjeljuju se u višečlanim izbornim jedinicama. Minimalan broj višečlanih izbornih jedinica je deset (10). Minimalan broj članova višečlanih izbornih jedinica je tri (3), a maksimalan petnaest (15). Distrikt Brčko biće uključen u jednu od ovih višečlanih izbornih jedinica. Broj mandata za izbornu jedinicu utvrđuje se na sljedeći način; broj registrovanih birača za Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, koji je utvrdila Centralna izborna komisija BiH, dijeli se sa ukupnim brojem mandata koji se raspodjeljuju u izbornim jedinicama. Kako bi se utvrdio broj mandata koji pripadaju jednoj izbornoj jedinici, dijeli se broj registrovanih birača za tu izbornu jedinicu sa količnikom koji je dobijen u prethodnoj podjeli. Mandati koji se ne mogu raspodijeliti na osnovu cijelih brojeva, raspodjeljuju se izbornim jedinicama na osnovu najvećeg decimalnog ostatka. === Član 10.3 === Političke stranke, koalicije i nezavisni kandidati, koji su ovjereni u skladu sa Poglavljem 4 ovog zakona, mogu se kandidovati za izbore u izbornoj jedinici. Svaki nezavisni kandidat za mandat u izbornoj jedinici kandiduje se sa zamjenikom na jednoj listi kandidata. Zamjenik nema nikakvih ovlaštenja ili nadležnosti, izuzev u slučaju kada naslijedi mandat izabranog kandidata, u skladu sa članom 9.10 ovog zakona. === Član 10.4 === U svakoj višečlanoj izbornoj jedinici mandati se raspodjeljuju prema formuli iz člana 9.6 ovog zakona. === Član 10.5 === Kompenzacioni mandati dodjeljuju se prema formuli iz člana 9.7 ovog zakona. === Član 10.6 === Kompenzacioni mandat koji je osvojila politička stranka ili koalicija, u skladu sa članom 10.5 ovog zakona, raspodjeljuje se jedan po jedan neizabranim kandidatima na listi kandidata političke stranke ili koalicije za kompenzacione mandate, počevši od vrha liste, sve dok se svi mandati ne raspodijele ili dok se lista ne iscrpi. Ukoliko svaki od konstitutivnih naroda ne osvoji minimalan broj od četiri (4) mandata, naknadni kompenzacioni mandat(i) se dodjeljuje(u) kandidatu(ima) relevantnog(ih) naroda sa kompenzacione liste političke stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja na listi ima još kvalifikovanih kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog naroda. Ukoliko politička stranka ili koalicija na svojoj kompenzacionoj listi nema dovoljno kvalifikovanih kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog naroda da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, mandat se prenosi na listu stranke ili koalicije koja je osvojila naveći broj glasova i koja ima još takvih kandidata na svojoj kompenzacionoj listi(ama). Ukoliko na bilo kojoj kompenzacionoj listi nema kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog(ih) naroda, mjesto(a) na listu stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima još takvih kandidata na drugoj(im) listi(ama), u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. === Član 10.7 === Ako se prilikom raspodjele u skladu sa čl. 10.4, 10.5 i 10.6 ovog zakona dobiju identični količnici, mandat se dodjeljuje žrijebanjem. Mandati koje lista dobije raspodjeljuju se među kandidatima sa liste na način utvrđen u članu 9.9 stav 2, ovog zakona. Ako politička stranka ili koalicija nema na listi dovoljno kandidata da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, mandati se prenose na listu kandidata te političke stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici, u skladu sa postupkom iz člana 9.8 ovog zakona. === Član 10.8 === Ako mandat izabranog nezavisnog kandidata prestane u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, upražnjeno mjesto se popunjava na način utvrđen u članu 9.10 ovog zakona. Ako mandat kandidata političke stranke ili koalicije prestane, u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, mandat se dodjeljuje na način utvrđen u članu 9.11 ovog zakona. === Član 10.8a === Pri raspodjeli mandata kako bi se popunili mandati koji su prestali u skladu sa članom 1.10 ovog zakona, obezbjeđuje se minimalna zastupljenost od četiri (4) člana iz reda svakog konstitutivnog naroda. Sljedeća pravila primjenjivaće se i ista derogiraju rješenja predviđena u čl. 9.10 i 9.11 ovog zakona svaki put kada bi primjena ovih članova svela zastupljenost jednog konstitutivnog naroda ispod minimuma određenog u članu 10.1 ovog zakona: 1. Ako mandat izabranog nezavisnog kandidata prestane, u skladu sa članom 10.8 ovog zakona, upražnjeno mjesto popuniće se iz reda političke stranke ili koalicije koja ima najveći količnik u istoj izbornoj jedinici i koja, u skladu sa članom 9.8, stav 2. ovog zakona na svojoj listi ima još kvalifikovanih kandidata iz reda istog konstitutivnog naroda iz kojeg je bio i nezavisni kandidat kojem je prestao mandat. Ukoliko politička stranka ili koalicija nema dovoljno kvalifikovanih kandidata na listi u istoj izbornoj jedinici da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, mandat se prenosi na listu stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja na svojoj listi(ama) ima još takvih kandidata u bilo kojoj drugoj izbornoj jedinici u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. 2. Ako mandat izabranog kandidata političke stranke ili koalicije prestane, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu sa liste iste izborne jedinice koji pripada istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. U slučaju da nema preostalih kandidata na listi iste izborne jedinice koji pripadaju istom konstitutivnom narodu, mandat se dodjeljuje listi iste političke stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici koja je osvojila najveći broj glasova, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. Ukoliko nema preostalih kandidata na listama bilo koje političke stranke ili koalicije, mandat se dodjeljuje političkoj stranci ili koaliciji iz iste izborne jedinice koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima kvalifikovanog(ne) kandidata(e) koji pripada(ju) istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat sa njene liste, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. Ukoliko nema preostalih kandidata iz iste izborne jedinice koji pripadaju istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat, mandat se dodjeljuje političkoj stranci ili koaliciji u bilo kojoj izbornoj jedinici, koja je osvojila najveći broj glasova i ima kvalifikovane kandidate koji pripadaju tom konstitutivnom narodu u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. 3. Ako kompenzacioni mandat izabranog kandidata političke stranke ili koalicije prestane, mandat se dodjeljuje kandidatu sa iste liste kompenzacionih mandata koji pripada istom konstitutivnom narodu, u skladu sa članom 9.8 ovog zakona. U slučaju da nema preostalih kvalifikovanih kandidata koji pripadaju istom konstitutivnom narodu na istoj listi kompenzacionih mandata, mandat se dodjeljuje stranci ili koaliciji koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima kvalifikovanog kandidata iz reda istog konstitutivnog naroda na svojoj listi kompenzacionih mandata. Mandat se tada dodjeljuje u skladu sa članom 9.8 ovog zakona. === Član 10.9 === Parlament Federacije Bosne i Hercegovine svake četiri (4) godine preispituje izborne jedinice i broj mandata koji se dodjeljuju svakoj izbornoj jedinici i koji su utvrđeni ovim poglavljem, kako bi se obezbijedilo da su utvrđeni, uzimajući u obzir geografska ograničenja, u skladu sa demokratskim principima, a naročito proporcionalnošću između broja mandata i broja registrovanih birača. ==== Potpoglavlje B – DOM NARODA PARLAMENTA FEDERACIJE ==== === Član 10.10 === Kantonalna zakonodavna tijela biraju 80 delegata u Dom naroda Parlamenta Federacije BiH, i to dvadeset tri (23) iz reda bošnjačkog, dvadeset tri (23) iz reda hrvatskog, dvadeset tri (23) iz reda srpskog naroda i jedanaest (11) iz reda Ostalih. === Član 10.11 === Predstavnici iz reda bošnjačkog, hrvatskog, srpskog naroda i reda ostalih u svakoj skupštini kantona biraju delegate iz svog konstitutivnog naroda u tom kantonu. Svaka stranka koja je zastupljena u odgovarajućim klubovima konstitutivnih naroda i ostalih ili svaki član jednog od tih klubova ima pravo nominirati jednog ili više kandidata na listi za izbor delegata tog određenog kluba iz tog kantona. Svaka lista može sadržavati više kandidata od broja delegata koji se biraju, pod uslovom da zakonodavno tijelo kantona ima veći broj delegata iz reda bošnjačkog, hrvatskog, srpskog naroda i ostalih, od broja delegata iz reda bošnjačkog, hrvatskog, srpskog naroda i "ostalih" koji se biraju u Dom naroda. === Član 10.12 === (1) Broj delegata iz svakog konstitutivnog naroda i iz reda ostalih, koji se biraju u Dom naroda iz zakonodavnog tijela svakog kantona je proporcionalan broju stanovnika kantona prema posljednjem popisu. Izborna komisija određuje, nakon svakog popisa, broj delegata koji se biraju iz svakog konstitutivnog naroda i iz reda ostalih, a koji se biraju iz zakonodavnog tijela svakog kantona. (2) Za svaki kanton, broj stanovnika iz svakog konstitutivnog naroda i iz reda Ostalih se dijeli brojevima 1, 3, 5, 7, itd. sve dok je to potrebno za raspodjelu. Brojevi koji se dobiju kao rezultat ovih dijeljenja predstavljaju količnike svakog konstitutivnog naroda i Ostalih u svakom kantonu. Svi količnici konstitutivnih naroda i količnici Ostalih se redaju zasebno po veličini tako što se najveći količnik svakog konstitutivnog naroda i Ostalih stavlja na prvo mjesto. Svakom konstitutivnom narodu i grupi Ostalih se daje jedno mjesto u svakom kantonu koji ima najmanje jednog takvog zastupnika u svom zakonodavnom tijelu, s tim da će se u slučaju da kanton nema jednog takvog zastupnika u svom zakonodavnom tijelu primijeniti član 10.16 ovog Zakona. Najveći količnik za svaki konstitutivni narod i za Ostale u svakom kantonu se briše sa liste količnika tog konstitutivnog naroda odnosno sa liste količnika Ostalih. Preostala mjesta se daju konstitutivnim narodima i Ostalim, jedno po jedno, od najvećeg prema najmanjem prema preostalim količnicima na listi. === Član 10.13 === (1) Izbor delegata u Dom naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine se vrši odmah po sazivanju kantonalne skupštine nakon izbora za kantonalne skupštine, a najkasnije mjesec dana nakon ovjere izbora u skladu sa članom 5.32 ovog zakona. (2) Ukoliko u roku predviđenom u stavu (1) ovog člana kantonalna skupština ne izabere delegate iz reda jednog ili više konstitutivnih naroda ili iz reda Ostalih u Dom naroda Parlamenta Federacije BiH, mjesta dodijeljena relevantnim konstitutivnim narodima i/ili grupi Ostalih iz tog kantona preraspodjeljuju se u skladu s članom 10.16. ovog zakona. === Član 10.14 === Svaki delegat u kantonalnoj skupštini daje jedan glas za listu na kojoj je njegov odgovarajući klub. Izbor se vrši tajnim glasanjem. === Član 10.15 === Rezultat glasanja se dostavlja Centralnoj izbornoj komisiji BiH za konačnu raspodjelu mjesta. Mandati se raspodjeljuju jedan po jedan po listama ili kandidatu sa najvišim količnicima koji su rezultirali iz formule za proporcionalnu raspodjelu utvrđenu u članu 9.6 ovog zakona. Kada lista dobije mandat, mandat se raspoređuje s vrha liste. === Član 10.16 === (1) Kada se ne izabere potreban broj delegata koji se biraju u Dom naroda iz reda svakog konstitutivnog naroda ili iz reda ostalih u datom zakonodavnom tijelu kantona, preostali broj delegata iz reda bošnjačkog, hrvatskog i srpskog naroda ili ostalih bira se iz drugog kantona, dok se ne izabere potreban broj delegata iz reda svakog konstitutivnog naroda. (2) Centralna izborna komisija BiH vrši ponovnu raspodjelu mjesta koja se ne mogu popuniti iz jednog kantona odmah po završetku prvog kruga izbora delegata u Dom naroda u svim kantonima. Izborna komisija vrši preraspodjelu tog mjesta neizabranom kandidatu koji ima najviši količnik na svim listama koje se kandiduju za odgovarajući konstitutivni narod ili za grupu ostalih u svim kantonima. (3) Izuzetno, Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine će donijeti poseban akt kojim će propisati način popune mjesta dodijeljenih jednom od konstitutivnih naroda ili grupi Ostalih koja ostanu upražnjena nakon provođenja postupka predviđenog u stavovima (1) i (2) ovog člana i popuniće nedostajući broj delegata iz reda konstitutivnog naroda ili iz reda Ostalih. === Član 10.17 === Ukoliko neko mjesto ostane upražnjeno usljed smrti, ostavke ili trajne onesposobljenosti delegata u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, to mjesto popunjava sljedeći kvalifikovani kandidat na istoj listi na kojoj je bio delegat koji je umro, dao ostavku ili je trajno onesposobljen. Ukoliko na listi nema preostalih kandidata, mandat se dodjeljuje neizabranom kandidatu sa najvišim količnikom sa druge liste koji se kandiduje za odgovarajući konstitutivni narod ili za grupu ostalih u istom kantonu. Ukoliko nema takvog kandidata, Centralna izborna komisija BiH vrši preraspodjelu tog mjesta u skladu sa članom 10.16 stav 2. ovog zakona. === Član 10.18 === Mandat delegata Doma naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine traje četiri (4) godine. U slučaju raspuštanja kantonalne skupštine, mandati delegata koje je imenovala ta kantonalna skupština ističu po imenovanju novih delegata koje bira nova kantonalna skupština nakon novih izbora. Mandat tih novih delegata traje do narednih redovno zakazanih izbora. <hr> <span id="POGLAVLJE 11 – NARODNA SKUPŠTINA REPUBLIKE SRPSKE"></span> == POGLAVLJE 11 == === NARODNA SKUPŠTINA REPUBLIKE SRPSKE === === Član 11.1 === Narodna skupština Republike Srpske sastoji se od osamdeset i tri (83) narodna poslanika, koje neposredno biraju birači registrovani da glasaju za Republiku Srpsku. Određeni broj poslanika bira se iz višečlanih izbornih jedinica prema formuli proporcionalne zastupljenosti iz člana 9.6 ovog zakona. Kompenzacioni mandati dodjeljuju se sa teritorije Republike Srpske kao cjeline u skladu sa članom 9.7 ovog zakona. Narodna skupština Republike Srpske utvrđuje, na osnovu smjernica iz člana 11.2 ovog zakona, broj mandata i granice višečlanih izbornih jedinica, te broj kompenzacionih mandata. Najmanje četiri (4) člana svakog konstitutivnog naroda biće zastupljeno u Narodnoj skupštini Republike Srpske. Birač ima jedan glasački listić za mandate proporcionalne zastupljenosti u višečlanoj izbornoj jedinici za koju je birač registrovan. Mandat poslanika Narodne skupštine Republike Srpske traje četiri (4) godine. === Član 11.2 === Narodna skupština Republike Srpske utvrđuje, na osnovu smjernica iz ovog člana, broj mandata i granice višečlanih izbornih jedinica i broj kompenzacionih mandata. Od osamdeset tri (83) mandata za Narodnu skupštinu, između dvadeset i tri procenta (23%) i dvadeset i sedam procenata (27%) su kompenzacioni mandati. Preostali mandati raspodjeljuju se u višečlanim izbornim jedinicama. Ustanoviće se najmanje šest (6) višečlanih izbornih jedinica. Višečlana izborna jedinica ima najmanje četiri (4), a najviše petnaest (15) poslanika. Distrikt Brčko biće uključen u jednu od višečlanih izbornih jedinica. Broj mandata za izbornu jedinicu utvrđuje se na sljedeći način: broj registrovanih birača za Republiku Srpsku, koji je utvrdila Centralna izborna komisija BiH, dijeli se sa ukupnim brojem mandata koji se dodjeljuju u izbornim jedinicama. Kako bi se utvrdio broj mandata koji pripada jednoj izbornoj jedinici, dijeli se broj registrovanih birača za tu izbornu jedinicu sa količnikom koji je dobijen u prethodnoj podjeli. Mandati koji se ne mogu raspodijeliti na osnovu cijelih brojeva raspodjeljuju se izbornim jedinicama na osnovu najvećeg decimalnog ostatka. === Član 11.3 === Političke stranke, koalicije i nezavisni kandidati, ovjereni u skladu sa Poglavljem 4 ovog zakona, mogu se kandidovati za izbore u izbornoj jedinici. Svaki nezavisni kandidat za mandat u izbornoj jedinici kandiduje se sa zamjenikom na jednoj listi. Zamjenik nema nikakvih nadležnosti ili ovlaštenja, osim u slučaju kada naslijedi mandat za obavljanje funkcije izabranog kandidata, u skladu sa članom 9.10 ovog zakona. === Član 11.4 === U svakoj izbornoj jedinici mandati se raspodjeljuju prema formuli iz člana 9.6 ovog zakona. === Član 11.5 === Kompenzacioni mandati raspodjeljuju se prema formuli iz člana 9.7 ovog zakona. === Član 11.6 === Kompenzacioni mandat, koji je politička stranka ili koalicija dobila u skladu s članom 11.5 ovog zakona, dodjeljuje se jedan po jedan neizabranim kandidatima na listi kandidata političke stranke ili koalicije za kompenzacione mandate, počevši od vrha liste sve dok se svi mandati ne raspodijele, ili dok se ne iscrpi lista. Ukoliko svaki od konstitutivnih naroda ne osvoji minimalan broj od četiri (4) mandata, naknadni kompenzacioni mandat(i) dodjeljuje(u) se kandidatu(ima) relevantnog(ih) konstitutivnog(ih) naroda sa kompenzacione liste političke stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja na listi ima još kvalifikovanih kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog naroda. Ukoliko politička stranka ili koalicija na svojoj kompenzacionoj listi nema dovoljno kvalifikovanih kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog naroda da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, tada se mandat prenosi na listu stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima još takvih kandidata na svojoj kompenzacionoj listi(ama). Ukoliko na bilo kojoj kompenzacionoj listi nema kandidata iz reda relevantnog konstitutivnog(ih) naroda, mjesto(a) se prenosi(e) na listu stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima još takvih kandidata na drugoj(im) listi(ama), u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. === Član 11.7 === Ako prilikom raspodjele, u skladu s čl. 11.4, 11.5 i 11.6 ovog zakona, budu dobijeni identični količnici, mandat se dodjeljuje žrijebanjem. Mandati koje lista dobije raspodjeljuju se među kandidatima sa liste na način utvrđen u članu 9.9 stav 2, ovog zakona. Ako politička stranka ili koalicija nema na listi dovoljan broj kandidata da bi popunila mjesta koja su joj dodijeljena, mandat se prenosi na listu kandidata te stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici, prema postupku utvrđenom u članu 9.8 ovog zakona. === Član 11.8 === Ako mandat izabranog nezavisnog kandidata prestane u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, upražnjeno mjesto popunjava se na način utvrđen u članu 9.10 ovog zakona. Ako mandat kandidata političke stranke ili koalicije prestane u skladu sa odredbama člana 1.10 ovog zakona, mandat se dodjeljuje na način utvrđen u članu 9.11 ovog zakona. === Član 11.8a === Pri raspodjeli mandata kako bi se popunili mandati koji su prestali u skladu sa članom 1.10 ovog zakona, osigurava se minimalna zastupljenost od četiri (4) člana iz reda svakog konstitutivnog naroda. Sljedeća pravila primjenjivaće se i ista derogiraju rješenja predviđena u čl. 9.10 i 9.11 ovog zakona svaki put kada bi primjena ovih članova svela zastupljenost jednog konstitutivnog naroda ispod minimuma određenog u članu 10.1 ovog zakona: 1. Ako mandat izabranog nezavisnog kandidata prestane, u skladu sa članom 11.8 ovog zakona, njegov zamjenik preuzima mandat tog nezavisnog kandidata, pod uslovom da njegov zamjenik dolazi iz reda istog konstitutivnog naroda kao i taj nezavisni kandidat. Ukoliko politička stranka ili koalicija nema dovoljno kvalifikovanih kandidata na listi u istoj izbornoj jedinici da popuni mjesta koja su joj dodijeljena, mandat se prenosi na listu stranke ili koalicije koja je osvojila najveći broj glasova i koja na svojoj listi(ama) ima još takvih kandidata u bilo kojoj drugoj izbornoj jedinici, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. 2. Ako mandat izabranog kandidata političke stranke ili koalicije prestane, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu sa liste iste izborne jedinice koji pripada istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. U slučaju da nema preostalih kandidata na listi iste izborne jedinice koji pripadaju istom konstitutivnom narodu, mandat se dodjeljuje listi iste političke stranke ili koalicije u drugoj izbornoj jedinici koja je osvojila najveći broj glasova, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. Ukoliko nema preostalih kandidata na listama bilo koje političke stranke ili koalicije, mandat se dodjeljuje političkoj stranci ili koaliciji iz iste izborne jedinice koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima kvalifikovanog(ne) kandidata(e) koji pripada(ju) istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat sa njene liste, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. Ukoliko nema preostalih kandidata iz iste izborne jedinice koji pripadaju istom konstitutivnom narodu kao i prvobitni kandidat, mandat se dodjeljuje političkoj stranci ili koaliciji u bilo kojoj izbornoj jedinici, koja je osvojila najveći broj glasova i ima kvalifikovane kandidate koji pripadaju tom konstitutivnom narodu, u skladu sa članom 9.9, stav 2. ovog zakona. 3. Ako kompenzacioni mandat izabranog kandidata političke stranke ili koalicije prestane, mandat se dodjeljuje kandidatu sa iste liste kompenzacionih mandata koji pripada istom konstitutivnom narodu, u skladu sa članom 9.8 ovog zakona. U slučaju da nema preostalih kvalifikovanih kandidata koji pripadaju istom konstitutivnom narodu na istoj listi kompenzacionih mandata, mandat se dodjeljuje stranci ili koaliciji koja je osvojila najveći broj glasova i koja ima kvalifikovanog kandidata iz reda istog konstitutivnog naroda na svojoj listi kompenzacionih mandata. Mandat se tada dodjeljuje u skladu sa članom 9.8 ovog zakona. === Član 11.9 === Narodna skupština Republike Srpske svake četiri (4) godine preispituje izborne jedinice i broj mandata dodijeljenih svakoj izbornoj jedinici koji su utvrđeni ovim poglavljem, kako bi se obezbijedilo da su utvrđeni uzimajući u obzir geografska ograničenja, u skladu sa demokratskim principima, a naročito proporcionalnošću između broja mandata i broja registrovanih birača. <hr> <span id="POGLAVLJE 11A – IZBOR DELEGATA U VIJEĆE NARODA REPUBLIKE SRPSKE"></span> == POGLAVLJE 11A == === IZBOR DELEGATA U VIJEĆE NARODA REPUBLIKE SRPSKE === ==== Podpoglavlje A – VIJEĆE NARODA REPUBLIKE SRPSKE ==== === Član 11.10 === Sastav Vijeća naroda zasniva se na paritetu tako da svaki konstitutivni narod ima isti broj predstavnika. Vijeće naroda sastoji se od 28 delegata, osam (8) iz reda bošnjačkog, osam (8) iz reda srpskog, osam (8) iz reda hrvatskog naroda i četiri (4) iz reda ostalih. === Član 11.11 === Članove Vijeća naroda bira odgovarajući klub poslanika u Narodnoj skupštini. U slučaju da je broj članova koji se biraju u jedan klub delegata Vijeća naroda veći od broja predstavnika u odgovarajućem klubu poslanika Narodne skupštine, bira se dodatni broj delegata od strane kluba delegata koji se u tu svrhu uspostavlja iz reda svih odbornika pripadnika odgovarajućeg konstitutivnog naroda u skupštinama opština u Republici Srpskoj. === Član 11.12 === Svaka politička stranka zastupljena u klubovima delegata odgovarajućih konstitutivnih naroda i ostalih ili svaki član jednog od ovih klubova delegata, uključujući i ad hoc članove izabrane u skladu sa članom 11.11 stav 2. ima pravo da predloži jednog ili više kandidata na listi za izbor delegata tog relevantnog kluba delegata. Svaka lista može sadržati više kandidata od broja poslanika koji se bira. Kandidati ne mogu biti poslanici u Narodnoj skupštini ili odbornici u skupštini opštine. Svaki poslanik u Narodnoj skupštini jednom glasa za listu unutar svog kluba delegata. Glasanje se sprovodi tajnim glasanjem. === Član 11.13 === Rezultati glasanja saopštavaju se Izbornoj komisiji u svrhu konačne dodjele mjesta. Mandati se jedan po jedan raspodjeljuju na liste ili kandidatu sa najvećim količnicima koji proizilaze iz formule proporcionalne raspodjele predviđene u članu 9.6 Izbornog zakona Bosne i Hercegovine. Kada jedna lista osvoji mandat, taj mandat se dodjeljuje sa vrha liste. === Član 11.14 === Ukoliko postoji upražnjeno mjesto zbog smrti, ostavke, ili trajne spriječenosti delegata u Vijeću naroda Republike Srpske, to upražnjeno mjesto popunjava se sljedećim kvalificiranim kandidatom sa iste liste sa koje dolazi delegat koji je umro, dao ostavku, ili je trajno spriječen. Ukoliko nema preostalih kandidata na toj listi, tada se mandat dodjeljuje neizabranom kandidatu sa najvećim količnikom sa druge liste koji se kandiduje za odgovarajući konstitutivni narod ili za ostale. Ukoliko nema takvog kandidata, organizuju se novi izbori za odgovarajući konstitutivni narod u skladu sa članovima 11.12 i 11.13 ovog zakona. === Član 11.15 === Izbor delegata u Vijeće naroda Republike Srpske održava se čim se sazove Narodna skupština a najkasnije mjesec dana nakon potvrde rezultata u skladu sa članom 5.32 ovog zakona. === Član 11.16 === Mandat delegata u Vijeću naroda Republike Srpske traje četiri (4) godine, pod uslovom da taj mandat ne ističe ranije. Kao rezultat skraćivanja mandata Narodne skupštine i raspuštanja Narodne skupštine, prestaje mandat Vijeća naroda. <hr> <span id="POGLAVLJE 12 – PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI REPUBLIKE SRPSKE"></span> == POGLAVLJE 12 == === PREDSJEDNIK I POTPREDSJEDNICI REPUBLIKE SRPSKE === === Član 12.1 === Predsjednika i dva (2) potpredsjednika Republike Srpske, koji se neposredno biraju sa teritorije Republike Srpske, biraju birači registrovani da glasaju u Republici Srpskoj. === Član 12.2 === Birač registrovan da glasa za predsjednika Republike Srpske može glasati samo za jednog kandidata. === Član 12.3 === Bira se kandidat iz reda svakog konstitutivnog naroda koji dobije najveći broj glasova. Između ta tri (3) kandidata, po jedan iz svakog konstitutivnog naroda, za predsjednika se bira kandidat koji dobije najveći broj glasova, a dva kandidata koji se po broju osvojenih glasova nalaze na drugom i trećem mjestu biraju se za potpredsjednike. === Član 12.4 === Mandat predsjednika i potpredsjednika Republike Srpske traje četiri (4) godine. <hr> <span id="POGLAVLJE 13 – KANTONALNE SKUPŠTINE, OPŠTINSKA VIJEĆA I GRADSKA VIJEĆA"></span> == POGLAVLJE 13 == === KANTONALNE SKUPŠTINE, OPŠTINSKA VIJEĆA, ODNOSNO SKUPŠTINE OPŠTINA I GRADSKA VIJEĆA, ODNOSNO SKUPŠTINE GRADA === === Član 13.1 === Mandati za kantonalne skupštine, opštinska vijeća, odnosno skupštine opština i gradska vijeća, odnosno skupštine grada, dodjeljuju se po sistemu proporcionalne zastupljenosti, u skladu sa odredbom člana 13.5 ovog zakona. === Član 13.2 === Broj članova opštinskog vijeća, odnosno skupštine opštine je sljedeći: 1. između jedanaest (11) i sedamnaest (17) članova, za opštine sa brojem registrovanih birača manjim od osam hiljada (8.000); 2. između sedamnaest (17) i dvadeset pet (25) članova, za opštine sa brojem registrovanih birača između osam hiljada (8.000) i dvadeset hiljada (20.000); 3. između dvadeset pet (25) i trideset jednog (31) člana, za opštine sa brojem registrovanih birača većim od dvadeset hiljada (20.000). === Član 13.3 === Broj članova kantonalne skupštine je sljedeći: 1. između dvadeset (20) i dvadeset pet (25) članova, za kantone sa brojem registrovanih birača manjim od sedamdeset pet hiljada (75.000); 2. između dvadeset pet (25) i trideset (30) članova, za kantone sa brojem registrovanih birača između sedamdeset pet hiljada (75.000) i dvjesto hiljada (200.000); 3. između trideset (30) i trideset pet (35) članova, za kantone sa brojem registrovanih birača većim od dvjesto hiljada (200.000). === Član 13.4 === Politička stranka, koalicija, nezavisni kandidat ili lista nezavisnih kandidata, koje je ovjerila Centralna izborna komisija BiH, mogu se kandidovati za mandate koji se dodjeljuju u skladu sa ovim poglavljem. === Član 13.5 === Raspodjela mandata za kantonalnu skupštinu i opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine vrše se u skladu sa članom 9.6 ovog zakona. Ako je političkoj stranci, koaliciji ili listi nezavisnih kandidata dodijeljen broj mandata koji je jednak broju kandidata na njihovoj listi, a pri tome je ostalo još mandata koje treba dodijeliti, preostali količnici te političke stranke, koalicije ili liste nezavisnih kandidata zanemaruju se pri raspodjeli preostalih mandata. Ako nezavisni kandidat osvoji mandat, preostali količnici tog nezavisnog kandidata zanemaruju se pri raspodjeli preostalih mandata. Ako je rezultat isti zbog identičnih količnika, mandat se dodjeljuje žrijebanjem. Mandati za kantonalnu skupštinu koje je osvojila lista raspodjeljuju se najprije među kandidatima sa te liste, od kojih je svaki dobio najmanje dvadeset procenata (20%) od ukupnog broja važećih glasova koje je ta lista dobila, i to dodjelom mandata prema redoslijedu od najvećeg do najmanjeg broja glasova. Ako je pri tome ostalo još mandata koje treba dodijeliti listi, a preostali kandidati su dobili manje od dvadeset procenata (20%) od ukupnog broja važećih glasova koje je ta lista dobila, raspodjela mandata među preostalim kandidatima sa liste vrši se prema njihovom redoslijedu na listi. Mandati za opštinsko vijeće odnosno skupštinu opštine koje je osvojila lista raspodjeljuju se najprije među kandidatima s te liste, od kojih je svaki dobio najmanje deset procenata (10%) od ukupnog broja važećih glasova koje je ta lista dobila, i to dodjelom mandata prema redoslijedu od najvećeg do najmanjeg broja glasova. Ako je pri tome ostalo još mandata koje treba dodijeliti listi, a preostali kandidati su dobili manje od deset procenata (10%) od ukupnog broja važećih glasova koje je ta lista dobila, raspodjela mandata među preostalim kandidatima sa liste vrši se prema njihovom redoslijedu na listi. === Član 13.6 === Ako mandat kandidata sa liste političke stranke, koalicije, ili nezavisnih kandidata prestane u skladu sa članom 1.10 ovog zakona, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu, u skladu sa članom 13.5 stav 4. ovog zakona. Centralna izborna komisija BiH vrši ponovnu raspodjelu mandata prema proceduri utvrđenoj u članu 9.5 ovog Zakona. === Član 13.7 === (1) Opštinski načelnik odnosno gradonačelnik bira se u skladu sa ovim Zakonom, ustavima, entitetskim zakonima i statutom opštine odnosno grada. (2) Ako se opštinski načelnik odnosno gradonačelnik bira neposredno, opštinskog načelnika odnosno gradonačelnika biraju birači upisani u Centralni birački spisak u toj izbornoj jedinici u skladu sa ovim Zakonom, entitetskim zakonom, statutom opštine, odnosno grada. (3) U slučaju da izabranom načelniku odnosno gradonačelniku iz stava (2) ovog člana prestane mandat u skladu sa članom 1.10 ovog Zakona ili bude opozvan, opštinski načelnik odnosno gradonačelnik bira se u skladu sa ovim Zakonom, entitetskim zakonom, statutom opštine odnosno grada. === Član 13.8 i 13.9 === (brisano) === Član 13.10 === Članove gradskog vijeća, odnosno skupštine grada biraju opštinska vijeća, odnosno skupštine opština koje sačinjavaju taj grad. Mandati za gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada dodjeljuju se listama kandidata po sistemu proporcionalne zastupljenosti političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata ili grupa članova, kao što je utvrđeno u članu 13.5 ovog zakona. Raspodjela mandata među kandidatima sa iste liste vrši se prema redoslijedu na listi kandidata za ove izbore. Svako gradsko vijeće, odnosno skupština grada, bira gradonačelnika i predsjednika gradskog vijeća, odnosno skupštine grada, na način utvrđen zakonom i statutom. === Član 13.11 === Mandat opštinskog vijeća, skupštine opštine, gradskog vijeća, skupštine grada, odnosno kantonalne skupštine traje četiri (4) godine. === Član 13.12 === U roku od 15 dana od dana konstituisanja opštinskog vijeća, odnosno skupštine opštine vrši se izbor članova gradskog vijeća, odnosno skupštine grada. === Član 13.13 === Prilikom imenovanja službenika koji rukovode organima uprave u opštinskim, kantonalnim i gradskim izvršnim organima od opštinskog načelnika ili predsjednika vlade kantona, odnosno prilikom izbora opštinskog ili izvršnog organa skupštine grada od skupštine opštine ili skupštine grada, vodiće se računa o sastavu stanovništva opštine, kantona, odnosno grada. <hr> <span id="POGLAVLJE 13A – UČEŠĆE PRIPADNIKA NACIONALNIH MANJINA"></span> == POGLAVLJE 13A == === UČEŠĆE PRIPADNIKA NACIONALNIH MANJINA U IZBORIMA ZA OPŠTINSKI NIVO === === Član 13.14 === (1) Pripadnici nacionalnih manjina imaju pravo na zastupljenost u opštinskom vijeću, odnosno u skupštini opštine i gradskom vijeću, odnosno skupštini grada srazmjerno procentu njihovog učešća u stanovništvu prema posljednjem popisu u Bosni i Hercegovini. (2) Broj pripadnika nacionalnih manjina koji se neposredno biraju u opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada utvrđuje se statutom opštine odnosno grada, pri čemu se pripadnicima svih nacionalnih manjina koji u ukupnom broju stanovništva te izborne jedinice prema zadnjem popisu stanovništva učestvuju sa više od 3% garantuje najmanje jedno mjesto. (3) Da bi se ovjerili za učešće na izborima za popunu garantovanih mandata za pripadnike nacionalnih manjina u opštinskom vijeću, odnosno skupštini opštine i gradskom vijeću, odnosno skupštini grada, političke partije i nezavisni kandidati podnose prijavu za učešće na izborima za opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada, u skladu sa odredbama ovog Zakona. (4) Pravo prijave za učešće na izborima za popunu garantovanih mandata za pripadnike nacionalnih manjina ima i: a) registrovano udruženje ili drugi registrovani organizovani oblik djelovanja nacionalnih manjina i b) grupa od najmanje 40 građana koji imaju biračko pravo koji uz prijavu za učešće na izborima dostavljaju i imena kandidata. (5) Kandidati koje predloži udruženje odnosno drugi registrovani organizovani oblik djelovanja nacionalnih manjina i grupa od najmanje 40 građana koji imaju biračko pravo imaju status nezavisnog kandidata. (6) Političke partije, koalicije političkih partija, udruženja nacionalnih manjina i drugi registrovani organizovani oblici nacionalnih manjina, te grupa od najmanje 40 građana koji imaju biračko pravo mogu predložiti najviše onoliko kandidata koliko se pripadnika nacionalnih manjina bira u toj izbornoj jedinici. (7) Nakon što se ovjeri kandidatura svakog pojedinačnog kandidata, Centralna izborna komisija BiH utvrđuje konačnu posebnu listu kandidata pripadnika nacionalnih manjina za opštinsko vijeće odnosno u skupštinu opštine i gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada. (8) Kao predstavnik nacionalne manjine može biti izabran samo onaj kandidat čije ime se nalazi na posebnoj listi kandidata pripadnika nacionalnih manjina predloženih u skladu sa odredbama ovog člana. (9) Posebna lista kandidata pripadnika nacionalnih manjina iz stava (7) ovog člana nalazi se na glasačkom listiću iza listi ostalih političkih subjekata čije se kandidatske liste takmiče za redovne mandate za opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada. (10) Redoslijed kandidata na posebnoj listi iz stava (9) ovog člana utvrdiće se žrebanjem na način i po postupku koji utvrdi Centralna izborna komisija BiH. (11) Birač ima samo jedan glas. Ako se birač opredijeli da glasa za posebnu listu kandidata pripadnika nacionalnih manjina, glasaće tako što će označiti ime samo jednog kandidata na posebnoj listi kandidata pripadnika nacionalnih manjina. (12) Za predstavnika pripadnika nacionalne manjine biće izabran kandidat koji dobije najveći broj glasova na posebnoj listi kandidata pripadnika nacionalnih manjina. U opštinskom vijeću, odnosno u skupštini opštine i gradskom vijeću, odnosno skupštini grada u kojima se dodjeljuje više od jednog mandata, mandati će se dodijeliti kandidatima sa sljedećim najvećim brojem osvojenih glasova prema broju osvojenih važećih glasova. (13) Odredbe člana 9.5 stav (3) ovog Zakona neće se primijeniti prilikom raspodjele mandata za liste pripadnika nacionalnih manjina za opštinsko vijeće, odnosno skupštinu opštine i gradsko vijeće, odnosno skupštinu grada. (14) Prilikom raspodjele mandata, prvo se dodjeljuju garantovani mandati pripadnicima nacionalnih manjina, a zatim redovni mandati u skladu sa članom 9.5 ovog Zakona. (15) U slučaju da dva kandidata na posebnoj listi kandidata pripadnika nacionalnih manjina dobiju isti broj važećih glasova, mandat će se dodijeliti žrebanjem koje organizuje Centralna izborna komisija BiH. (16) Ako se ne dodijeli pripadniku nacionalne manjine, mandat ostaje upražnjen. (17) U slučaju prestanka mandata izabranog nosioca mandata iz stava (12) ovog člana u smislu odredaba člana 1.10 ovog Zakona, zamjenski mandat dodijeliće se kandidatu sa sljedećim najvećim brojem dobijenih važećih glasova na posebnoj listi kandidata pripadnika nacionalnih manjina. Ako je lista iscrpljena, mandat ostaje upražnjen. (18) Za sve što nije regulisano ovom glavom, primjenjivaće se opšte odredbe ovog Zakona. <hr> <span id="POGLAVLJE 14 – PONOVNI, ODGOĐENI I PRIJEVREMENI IZBORI"></span> == POGLAVLJE 14 == === PONOVNI, ODGOĐENI I PRIJEVREMENI IZBORI === === Član 14.1 === (1) Ponovni izbori sprovode se na osnovu istih kandidatskih listi i istih izvoda iz Centralnog biračkog spiska koji su korišteni na poništenim izborima i provode se na dan koji odredi Centralna izborna komisija BiH. (2) Centralna izborna komisija BiH raspisuje ponovljene izbore, u pravilu, u roku od 15 dana od dana pravosnažnosti odluke Centralne izborne komisije o poništenju izbora. === Član 14.2 === (1) Odluku o odgađanju izbora na određenom biračkom mjestu ili u izbornoj jedinici donosi Centralna izborna komisija BiH na osnovu činjenica koje ukazuju da izbore nije moguće sprovesti u skladu sa odredbama ovog Zakona. (2) Odgođeni izbori sprovode se ako u nekoj izbornoj jedinici ili biračkom mjestu glasanje nije obavljeno onog dana koji je određen za glasanje. (3) Odgođene izbore raspisuje Centralna izborna komisija BiH. (4) Odgođeni izbori u pravilu se provode u roku od sedam (7) dana, a najkasnije trideset (30) dana od dana koji je određen za glasanje na redovnim izborima, osim ako ovim zakonom nije drugačije propisano. === Član 14.3 === Ako je neki izabrani organ raspušten odnosno prestane mu mandat u skladu sa ustavom i zakonom, Centralna izborna komisija BiH donosi odluku o raspisivanju prijevremenih izbora kojom se utvrđuje tačan datum održavanja izbora. Prijevremeni izbori održaće se u roku od 90 dana od dana raspuštanja izabranog organa, odnosno prestanka mandata u skladu sa ustavom i zakonom. Od dana raspisivanja prijevremenih izbora do dana održavanja izbora ne može proteći manje od 30 niti više od 90 dana. Mandat članova organa izabranih na prijevremenim izborima traje do isteka tekućeg mandata organa izabranih na redovnim izborima. Centralna izborna komisija BiH sprovodi prijevremene izbore na način i prema postupku utvrđenom ovim zakonom za sprovođenje redovnih izbora. Centralna izborna komisija BiH utvrđuje rokove koji su potrebni za održavanje izbora u skladu sa ovom glavom. === Član 14.3a === Izuzetno od odredbe člana 20.8 st. 1. i 2. ovog zakona, u sprovođenju prijevremenih izbora za opštinsko vijeće, skupštinu opštine, opštinskog načelnika, odnosno gradonačelnika, birač koji je registrovan za glasanje u odsustvu svoje pravo da glasa ostvaruje lično u opštini u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina. === Član 14.4 === (brisano) <hr> <span id="POGLAVLJE 15 – FINANSIRANJE KAMPANJE"></span> == POGLAVLJE 15 == === FINANSIRANJE KAMPANJE === === Član 15.1 === Sredstva za finansiranje troškova izborne kampanje politička partija i nezavisni kandidati koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima osiguravaju iz izvora propisanih Zakonom o finansiranju političkih stranka i na način propisan ovim zakonom. === Član 15.1a === (1) Politička stranka i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima će imati jedan račun za finansiranje izborne kampanje i dužni su, u vrijeme podnošenja prijave za ovjeru za učešće na izborima, Centralnoj izbornoj komisiji BiH podnijeti finansijski izvještaj za period koji počinje tri mjeseca prije dana podnošenja prijave za ovjeru. Osim toga, u roku od trideset (30) dana od dana objavljivanja izbornih rezultata u Službenom glasniku BiH, podnosi se i finansijski izvještaj za period od dana podnošenja prijave za ovjeru za izbore do dana ovjere rezultata izbora. Ovi izvještaji sadrže: 1. sve gotovinske transakcije i raspoloživu gotovinu; 2. sve prihode i rashode, zasnovane na članarini, prilozima fizičkih i pravnih lica, transparentnim prilozima iz inostranstva, prilozima fizičkih i pravnih lica, prilozima u obliku robe i usluga (u daljem tekstu: prilozima u naturi), prihodima na vlastitu imovinu i preduzetničke aktivnosti u skladu sa odredbama Zakona o finansiranju političkih partija, kreditima, pozajmicama, donacijama, olakšicama, povratu novca, ostalim materijalnim troškovima i ostalim izvorima prihoda za period izvještavanja koje odredi Centralna izborna komisija BiH; 3. identitet lica ili izvora uplate i priloga u naturi, kao i identitet lica koje je primilo takvu uplatu zajedno sa datumom i iznosom takve uplate; 4. ukupan iznos svih dospjelih dugovanja i ukupan iznos isplata po sljedećim osnovama: troškovi štampanja plakata i plakatiranja, troškovi štampanja predizbornih oglasa, proglasa, saopštenja i sl. u javnim i onlajn glasilima, troškovi organizacije i održavanja predizbornih skupova i troškovi štampanja, reprodukcije i slanja predizbornog materijala koji se šalje biračima; i 5. iznos i vrstu neizmirenih dugova i obaveza koje duguje podnosilac izvještaja ili koje treća lica duguju podnosiocu izvještaja, a u slučaju da su takvi dugovi i obaveze izmireni za manji iznos od njihovog prijavljenog iznosa ili vrijednosti, i izjavu koja se odnosi na okolnosti i uslove pod kojima su takvi dugovi ili obaveze otpisani. Prijava za učešće na izborima političke partije i nezavisnog kandidata neće biti ovjerena ako politička partija i nezavisni kandidat ne podnesu finansijski izvještaj za period koji počinje tri mjeseca prije početka perioda za podnošenje prijave za ovjeru. === Član 15.1b === (1) Politička partija i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima dužni su otvoriti poseban račun za finansiranje troškova izborne kampanje, u skladu s članom 4.4, stav (1) ovog zakona. (2) Račun za finansiranje izborne kampanje otvara lice ili organ kojeg ovlasti politička partija odnosno nezavisni kandidat. (3) Poseban račun za finansiranje troškova izborne kampanje politička partija i nezavisni kandidat dužni su otvoriti najkasnije s danom podnošenja prijave za ovjeru za učešće na izborima, a najranije ga mogu otvoriti tri mjeseca prije dana podnošenja prijave za ovjeru. (4) Sredstva koja politička partija i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima namjeravaju utrošiti za izbornu kampanju moraju biti unaprijed uplaćena na poseban račun za finansiranje izborne kampanje. (5) Na poseban račun za finansiranje izborne kampanje ne smiju se primati druge uplate, osim onih namijenjenih za finansiranje izborne kampanje, niti se sredstva s tog računa smiju koristiti za bilo koju drugu svrhu, osim podmirenja troškova izborne kampanje. (6) Ako nakon uplate svih transakcija, u skladu s ovim zakonom, na posebnom računu za finansiranje izborne kampanje političke partije preostanu neutrošena sredstva, ona se uplaćuju na transakcijski račun centrale političke partije. (7) Ako sredstva na posebnom računu za finansiranje izborne kampanje nisu dovoljna za izmirenje troškova, politička partija je obavezna da neizmirene obaveze po osnovu troškova izborne kampanje plati s računa centrale političke partije. (8) Ako nakon završetka svih transakcija, u skladu s ovim zakonom, na posebnom računu za finansiranje izborne kampanje nezavisnog kandidata preostanu neutrošena sredstva, ona se vraćaju svim izvorima ili donatorima. Povrat preostalih sredstava je srazmjeran iznosima uplata ili datih donacija. === Član 15.1c === (1) Kada dvije ili više političkih partija nastupaju u okviru koalicije, za troškove kampanje mogu koristiti poseban račun za finansiranje troškova izborne kampanje jedne od političkih partija, članica koalicije, što se uređuje međusobnim sporazumom političkih partija koji se dostavlja i deponuje u Centralnoj izbornoj komisiji BiH. Sredstva koja je pojedina politička partija obavezna uplatiti na poseban račun za finansiranje troškova izborne kampanje u skladu sa zaključenim međusobnim sporazumom ne smatraju se donacijom ni prihodom političke partije koja je otvorila poseban račun za finansiranje izborne kampanje. (2) Politička partija može drugoj političkoj partiji dati pozajmicu za finansiranje izborne kampanje na osnovu međusobnog sporazuma, uplatom na poseban račun za finansiranje izborne kampanje. Pozajmica koju je politička partija na osnovu međusobnog sporazuma dala drugoj političkoj partiji te povrat pozajmice na centralni račun političke partije koja je dala pozajmicu ne smatra se donacijom. (3) Sporazum o pozajmici s jasno definisanim rokom povrata pozajmice obavezno se dostavlja Centralnoj izbornoj komisiji BiH. === Član 15.1d === (1) Politička partija i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima dužni su, u vrijeme podnošenja prijave za ovjeru za učešće na izborima, Centralnoj izbornoj komisiji BiH podnijeti izvještaj o transakcijama sa posebnog računa za finansiranje troškova izborne kampanje za period od njegovog otvaranja do dana podnošenja prijave za ovjeru za izbore. (2) Prijava za učešće na izborima političke partije i nezavisnog kandidata neće biti ovjerena ako politička partija i nezavisni kandidat ne podnese izvještaj o transakcijama sa posebnog računa za finansiranje troškova izborne kampanje za period od njegovog otvaranja do dana podnošenja prijave za ovjeru za izbore. (3) Tri dana prije dana održavanja izbora, unosom u elektronsku aplikaciju podnosi se izvještaj o transakcijama sa posebnog računa za finansiranje izborne kampanje. Izvještaj će sadržavati sve izvore novčanih i nenovčanih donacija, datum i iznos takve uplate; izvještaj o svim troškovima (rashodima) izborne kampanje, kao i računima dobavljača i izvršilaca usluga, s ažuriranim podacima do dana podnošenja izvještaja. (4) U roku od 30 dana od dana objavljivanja izbornih rezultata u "Službenom glasniku BiH", unosom u elektronsku aplikaciju podnosi se finansijski izvještaj o transakcijama sa posebnog računa za finansiranje izborne kampanje. Izvještaj će sadržavati sve izvore finansiranja izborne kampanje, troškove (rashode) izborne kampanje za period od dana podnošenja prijave za ovjeru za izbore do dana podnošenja izvještaja, kao i iznos i vrstu neizmirenih dugova za troškove izborne kampanje i vrijeme potrebno za njihovo plaćanje. (5) Politička partija i nezavisni kandidat koji učestvuju na izborima za organe vlasti Bosne i Hercegovine na svim nivoima obavještavaju Centralnu izbornu komisiju o zatvaranju posebnog računa. === Član 15.2 === Centralna izborna komisija BiH donosi pravila i propise za provođenje odredbi ovog poglavlja kojima se bliže utvrđuju sadržaj, forma, način i drugi detalji izvještavanja. Svi podnosioci izvještaja moraju podnijeti i dodatne izvještaje u skladu sa zahtjevom Centralne izborne komisije BiH ili zakonom o finansiranju političkih stranaka. === Član 15.3 === (1) Politička partija imenuje ovlašćeno lice ili biti lično odgovoran za podnošenje izvještaja i vođenje knjiga. (2) Nezavisni kandidat može imenovati ovlašćeno lice ili biti lično odgovoran za podnošenje izvještaja i vođenje knjiga kao i za komunikaciju s Centralnom izbornom komisijom BiH. (3) Lice imenovano u skladu sa stavovima (1) i (2) ovog člana, ovlašćeno za vođenje poslovnih knjiga, podnošenje izvještaja u skladu sa ovim zakonom i Zakonom o finansiranju političkih partija, te za komunikaciju s Centralnom izbornom komisijom BiH, obavezno je kontinuirano se edukovati u skladu s planom i programom edukacije i obuke koji donosi Centralna izborna komisija BiH. (4) Politička partija i nezavisni kandidat obavezni su dostaviti podatke o licu imenovanom u skladu s odredbama stava (1) ovog člana zajedno s kontakt podacima, najkasnije u roku od 15 dana od dana njegovog imenovanja ili 15 dana od dana promjene ovlašćenog lica u skladu s odredbom ovog člana. (5) Ovlašćeno lice potpisuje sve izvještaje i odgovorno je za vođenje evidencije u vezi sa izvještajima. Na zahtjev Centralne izborne komisije BiH, ovlašćeno lice dužno je da dostavi izvještaje na uvid. === Član 15.4 === Lice imenovano u skladu s članom 15.3 ovog zakona neposredno je odgovorno za podnošenje izvještaja i za sadržaj izvještaja Centralnoj izbornoj komisiji BiH. === Član 15.5 === Centralna izborna komisija BiH obezbjeđuje javnosti pristup svim izvještajima i preduzima odgovarajuće mjere kako bi obezbijedila da svi građani imaju nesmetan pristup informacijama koje su sadržane u izvještajima. === Član 15.6 === (1) Centralna izborna komisija BiH ovlaštena je da ispita slučajeve u kojima nije postupljeno u skladu sa odredbama ovog poglavlja, i može određenim licima narediti da odgovore na pitanja u pisanoj formi, kako bi se obezbijedili dokumentovani i drugi dokazi, te pribavile izjave svjedoka u vezi sa istragom koju je preduzela Centralna izborna komisija BiH. Centralna izborna komisija BiH može da počne istragu ili preduzme odgovarajuće mjere izvršenja, samostalno ili po prigovoru. (2) Sve državne, entitetske, kantonalne i institucije jedinica lokalne samouprave, kao i institucije Brčko distrikta Bosne i Hercegovine obavezne su sarađivati s Centralnom izbornom komisijom BiH i obavezne su, na pisani zahtjev Centralne izborne komisije BiH, obezbijediti sve potrebne podatke, informacije i dokumente relevantne za efikasnu provjeru tačnosti podataka sadržanih u izvještajima o donacijama za izbornu kampanju, materijalnim prilozima i rashodima, uključujući i podatke o prihodima pojedinačnih donatora u skladu s odredbama ovog poglavlja. Ista obaveza važi za sve javne i poslovne banke koje su otvorile bankovne račune u ime političkog subjekta, bilo za finansiranje političkog subjekta ili poseban račun za potrebe finansiranja izborne kampanje, kao i za sva pravna i fizička lica koja su dala donacije političkom subjektu. (3) Centralna izborna komisija BiH nadležna je za provođenje odredbi ovog poglavlja i ovlaštena je da odluči da li je politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat ili drugo lice prekršilo odredbe ovog poglavlja, kao i da izrekne sankcije bilo kojoj političkoj stranci, koaliciji, listi nezavisnih kandidata ili nezavisnom kandidatu zbog nepoštivanja navedenih odredbi, ili da preduzme odgovarajuće administrativne mjere u okviru svoje opšte nadležnosti u skladu sa ovim zakonom. (4) Prije izricanja kazne ili preduzimanja administrativne mjere, Centralna izborna komisija BiH nastojaće da postigne da politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat za koje je ustanovljeno da su prekršili odredbe ovog poglavlja, dobrovoljno postupe po tim odredbama. === Član 15.7 === (1) Kandidati izabrani na svim nivoima vlasti dužni su u roku od trideset (30) dana od dana objave ovjere mandata u "Službenom glasniku BiH", na način koji utvrdi Centralna izborna komisija BiH, podnijeti Centralnoj izbornoj komisiji BiH potpisanu izjavu o svom ukupnom imovinskom stanju koja sadrži: 1. sadašnje prihode i izvore prihoda, uključujući sve prihode, plate, dobit od imovine, priloge iz člana 15.1a. ovog zakona, uplate i druge zarade ostvarene u Bosni i Hercegovini i u inostranstvu u protekloj kalendarskoj godini; 2. imovinu, uključujući novac, račune u banci, poslovnu dokumentaciju, dionice, vrijednosne papire, obveznice, nekretnine, ličnu imovinu, stanarsko pravo i drugu imovinu i dobra u vrijednosti većoj od pet hiljada (5.000) konvertibilnih maraka, u Bosni i Hercegovini i u inostranstvu; i 3. rashode i druge obaveze, uključujući sva dugovanja, obaveze, mjenice, kredite i garancije za takve obaveze u Bosni i Hercegovini i u inostranstvu. Izjava treba da uključuje podatke o imovinskom stanju kandidata i članova njihove uže porodice, bračnog druga, djece i članova domaćinstva prema kojima kandidat ima zakonsku obavezu izdržavanja. === Član 15.8 === (1) Kandidati izabrani u organe na svim nivoima vlasti dužni su Centralnoj izbornoj komisiji BiH predati izjavu o imovinskom stanju, u roku od 30 dana od dana prestanka mandata na koji su izabrani, kao i u slučaju prestanka mandata u situacijama opisanim u članu 1.10, stavu (1), osim tačke 3 ovog zakona, u roku od 30 dana od dana prestanka mandata. (2) Centralna izborna komisija BiH donosi uputstva kojima se bliže određuje izgled i način ispunjavanja obrazaca iz stava 1. ovog člana i člana 15.7 ovog zakona. === Član 15.9 === Centralna izborna komisija BiH omogućava da formulari koji sadrže izjave o ukupnom imovinskom stanju budu dostupni javnosti. Centralna izborna komisija BiH nije odgovorna za tačnost podataka koji se odnose na podatke sadržane u formularu. === Član 15.10 === U roku od sedam dana od zaključivanja Centralnog biračkog spiska, Centralna izborna komisija BiH objavljuje broj birača za svaku izbornu jedinicu. Taj broj je osnov za određivanje maksimalnog iznosa sredstava koji politički subjekt može potrošiti za finansiranje izborne kampanje. Maksimalno dozvoljeni iznos za finansiranje troškova izborne kampanje za izbore izračunava se tako da se broj birača u svim izbornim jedinicama u kojima politički subjekt iz stava (1) ovog člana ima kandidatsku listu ili kandidata pomnoži sa: 1) 30 feninga za izbore za načelnika opštine/gradonačelnika i za članove opštinskog vijeća/skupštine opštine; 2) 20 feninga za izbore za članove kantonalnih skupština; 3) 30 feninga za izbore za članove Narodne skupštine RS i Predstavničkog doma Parlamenta Federacije BiH; 4) 30 feninga za izbore za člana Parlamentarne skupštine BiH; 5) 30 feninga za izbore za članove Predsjedništva BiH; 6) 30 feninga za izbore za predsjednika i potpredsjednike RS. Za izbore iz stava (2) tačka 1. ovog člana u opštinama u kojima je broj birača upisanih u Centralni birački spisak manji od 3.000, smatra se da je registrovano 3.000 birača. U slučaju ponavljanja izbora u izbornoj jedinici, odnosno biračkom mjestu troškovi izborne kampanje po biraču mogu iznositi do 30% troškova poništenih izbora u izbornoj jedinici odnosno biračkom mjestu. <hr> <span id="POGLAVLJE 16 – MEDIJI U IZBORNOM PERIODU"></span> == POGLAVLJE 16 == === MEDIJI U IZBORNOM PERIODU === === Član 16.1 === (1) Mediji u BiH će pravedno, profesionalno i stručno pratiti izborne aktivnosti uz dosljedno poštovanje novinarskog kodeksa, te opšteprihvaćenih demokratskih principa i pravila, posebno osnovnog principa slobode izražavanja. (2) Onlajn mediji koji se opredijele za izvještavanje o izbornoj kampanji dužni su osigurati javne i transparentne informacije o svom vlasništvu i pridržavati se principa kako su propisani u članu 16.2 stav (1) ovog zakona. === Član 16.2 === (1) Elektronski mediji koji prate izbornu kampanju dužni su pridržavati se principa uravnoteženosti, jednakog pristupa, poštenja i nepristrasnosti. (2) Ako elektronski mediji ne postupe u skladu sa stavom (1) ovog člana, može se podnijeti prijava Regulatornoj agenciji za komunikacije na daljnje postupanje. === Član 16.3 === (1) U emisijama elektronskih medija nijedan politički subjekt ne može imati povlašćen položaj u odnosu prema drugom političkom subjektu. (2) Funkcioneri na svim nivoima vlasti koji su kandidati na izborima ne smiju imati povlašćen položaj prema drugim učesnicima u izbornom procesu. (3) Informisanje o redovnim aktivnostima funkcionera na svim nivoima vlasti dopušteno je u okviru informativnih programa elektronskih medija, bez direktnog ili indirektnog navođenja njihove kandidature na izborima i stranačke pripadnosti, kad god se radi o aktivnostima koje proizlaze iz zakonom utvrđenog djelokruga organa kojima pripadaju. (4) U slučaju kršenja odredbi ovog člana, politički subjekt ili svako drugo zainteresovano lice može podnijeti prijavu Regulatornoj agenciji za komunikacije Bosne i Hercegovine na nadležno postupanje. === Član 16.4 === Elektronski mediji će posebno voditi računa o tome da se principi uravnoteženosti, jednakog pristupa, poštenja i nepristrasnosti poštuju u informativnim emisijama, pogotovo u emisijama aktuelnih vijesti, zatim u intervjuima, te u raspravama o aktuelnim političkim temama, poput okruglih stolova, drugih debatnih emisija i slično, koje tematski nisu u direktnoj vezi sa izbornim aktivnostima političkih subjekata, ali bi mogle imati uticaj na raspoloženje birača. === Član 16.5 === (1) Mediji će pri objavljivanju rezultata istraživanja javnog mnjenja jasno i nedvosmisleno o tome izvijestiti javnost navodeći: a) naziv institucije ili ime lica koje je naručilo i platilo istraživanje; b) naziv i sjedište institucije koja je sprovela istraživanje; c) ispitni uzorak i mogućnost odstupanja u ishodu istraživanja; d) period u kojem je sprovedeno istraživanje. (2) Rezultati telefonskog anketiranja ili uličnih anketa sprovedenih među biračima tokom izbornog perioda neće biti prezentovani kao sigurno i autentično stanovište određene društvene grupe, što je medij koji vrši anketiranje i objavljuje rezultate dužan da posebno naglasi. === Član 16.6 === Novinari i voditelji elektronskih medija ne smiju u redovnim i posebnim emisijama iznositi svoju eventualnu stranačku pripadnost ili naklonost. === Član 16.7 === Redoslijed nastupa za direktno obraćanje političkih subjekata u posebnim emisijama utvrdiće se ždrijebom uoči početka izborne kampanje, a u prisustvu predstavnika političkih subjekata. === Član 16.8 === Elektronski mediji će izvijestiti sve političke subjekte o terminima učestvovanja u posebnim emisijama. Jednom ustanovljeni termini u emisijama elektronskih medija ne mogu se mijenjati, a nedolazak predstavnika političkog subjekta u dogovorenom terminu emisije smatraće se svojevoljnim odustajanjem od izborne promocije putem elektronskih medija. === Član 16.9 === Javni elektronski mediji dužni su da besplatno i u potpunosti objavljuju radio i TV spot, saopštenja i informacije Centralne izborne komisije BiH kako bi birači bili informisani o svim aspektima izbornog procesa. Ukoliko javni elektronski medij odbije da postupi u skladu sa stavom (1) ovog člana, Centralna izborna komisija BiH podnijeće prijavu Regulatornoj agenciji za komunikacije na nadležni postupak. === Član 16.10 === U periodu od 48 sati prije otvaranja biračkih mjesta pa do zatvaranja biračkih mjesta neće se objavljivati rezultati istraživanja javnog mnjenja u vezi sa glasanjem i izborima. === Član 16.11 === (1) U toku 24 sata prije otvaranja biračkih mjesta kada počinje period predizborne šutnje na teritoriji Bosne i Hercegovine neće biti nikakvog medijskog izvještavanja o bilo kakvoj aktivnosti koja se odnosi na političku i izbornu kampanju. (2) Period izborne šutnje traje do zatvaranja biračkih mjesta. === Član 16.12 === (1) Elektronski mediji će omogućiti pod istim uslovima svakom političkom subjektu plaćeno političko oglašavanje (oglasi, javni pozivi, spotovi i bilo koji drugi vid promocije političkog subjekta) u periodu od 30 dana prije dana održavanja izbora. (2) Elektronski mediji će obezbijediti da plaćena politička oglašavanja budu jasno odvojena od preostalog programa i da ne ulaze u limit o dozvoljenom reklamnom vremenu koje je utvrdila Regulatorna agencija za komunikacije BiH. (3) Elektronski mediji će narudžbe za plaćeno političko oglašavanje zaprimiti od političkih subjekata direktno, odnosno preko pravnih ili fizičkih lica koje politički subjekti za to ovlaste. (4) Narudžbe sa sadržajem oglašavanja moraju se elektronskom mediju dostaviti najkasnije 48 sati prije emitovanja. (5) Novčanu naknadu za usluge objavljivanja naručilac je dužan da uplati unaprijed prema cjeniku koji ne može biti veći od postojećeg cjenika marketinške usluge elektronskog medija. (6) Plaćeno političko oglašavanje mora kao takvo biti nedvosmisleno definisano i ne smije se emitovati u periodu od najmanje 15 minuta prije, za vrijeme ili nakon emitovanja vijesti. (7) Cijena i uslovi emitovanja naručenog političkog oglašavanja biće jedinstveni za sve političke subjekte koji učestvuju na izborima. === Član 16.13 === (1) Elektronski medij može odbiti da emituje političko oglašavanje ako: a) oglašavanje nije naručeno putem narudžbe u pisanom obliku; b) oglas ne udovoljava tehničkim i profesionalnim standardima, koji su jasno utvrđeni i s kojim su blagovremeno upoznati politički subjekti, i c) oglašavanje uključuje bilo kakav vid diskriminacije ili predrasuda na osnovu pola, rase, etničke pripadnosti, nacionalnosti, vjere ili uvjerenja, invalidnosti, posebnih potreba, dobi, seksualne orijentacije, društvenog porijekla, kao i svaki drugi sadržaj koji ima za svrhu ili posljedicu da bilo kojem licu onemogući ili ugrožava priznavanje, uživanje ili ostvarivanje njegovih prava i sloboda na ravnopravnom osnovu; d) se oglašavanjem ponižava, zastrašuje ili podstiče na mržnju, nasilje ili diskriminaciju protiv lica ili grupe na osnovu pola, rase, etničke pripadnosti, nacionalnosti, vjere ili uvjerenja, invalidnosti, posebnih potreba, dobi, seksualne orijentacije, društvenog porijekla ili na osnovu bilo koje druge okolnosti koja ima za svrhu ili posljedicu da bilo kojem licu onemogući ili ugrožava priznavanje, uživanje ili ostvarivanje njegovih prava i sloboda na ravnopravnom osnovu; e) oglašavanje uključuje učešće djece; i f) je oglašavanje u suprotnosti s bilo kojim propisom Regulatorne agencije za komunikacije BiH. (2) Ako elektronski mediji smatraju da sadržaj plaćenog političkog oglašavanja potpada pod stav (1) tačke c), d), e) i f) ovog člana, može podnijeti prijavu Regulatornoj agenciji za komunikacije BiH, koja je dužna donijeti obavezujuće mišljenje u vezi s podnesenom prijavom po hitnom postupku. (3) Ako elektronski mediji odbiju da emituju plaćeno političko oglašavanje, navodeći razloge iz stava (1) tačke c), d), e) i f) ovog člana, suprotno obavezujućem mišljenju Regulatorne agencije za komunikacije BiH, politički subjekt čiji oglas je odbijen ima pravo podnijeti prijavu Regulatornoj agenciji za komunikacije BiH, koja je dužna donijeti odluku u vezi s podnesenom prijavom. (4) U slučaju da elektronski mediji emituju plaćeno političko oglašavanje suprotno odredbama stava (1) ovog člana, svako zainteresovano lice ima pravo podnijeti prijavu Regulatornoj agenciji za komunikacije Bosne i Hercegovine. (5) Odluku iz stavova (3) i (4) ovog člana Regulatorna agencija za komunikacije BiH donosi po hitnom postupku i dostavlja je na znanje Centralnoj izbornoj komisiji BiH. === Član 16.14 === (1) Javni elektronski mediji će u periodu izborne kampanje ravnopravno i fer predstavljati političke subjekte i informisati javnost o svim pitanjima u vezi sa izbornom kampanjom i izbornim procesom. (2) Javni elektronski medij će u periodu izborne kampanje omogućiti političkim subjektima besplatan termin za neposredno obraćanje. (3) Zabranjeno je vođenje plaćene izborne kampanje putem elektronskih i štampanih medija, ili bilo kojeg oblika plaćenog javnog oglašavanja, osim održavanja internih skupova organa i statutarnih tijela političkih subjekata, u periodu od dana raspisivanja izbora do dana službenog početka izborne kampanje. (4) Centralna izborna komisija BiH svojim propisima utvrdiće koliko vremena se dodjeljuje političkim subjektima, termin i trajanje emitovanja i geografska područja pokrivena tim emitovanjem. (5) Javni elektronski medij omogućiće pod istim uslovima u periodu izborne kampanje plaćeno političko oglašavanje političkim subjektima u trajanju od najviše 30 minuta sedmično. === Član 16.14a === Odredbe člana 16.14, stav (3), shodno se primjenjuju na privatne elektronske medije, onlajn medije, društvene mreže ili bilo koji drugi oblik javnog oglašavanja. === Član 16.14b === Politički subjekti mogu u toku izborne kampanje voditi kampanju i putem interneta, u skladu s odredbama ovog zakona. === Član 16.15 === Privatni elektronski mediji omogućiće pod istim uslovima u roku od 30 dana prije dana održavanja izbora plaćeno političko oglašavanje političkim subjektima u trajanju od najviše 60 minuta sedmično. Privatni elektronski mediji mogu u roku od 30 dana prije dana održavanja izbora omogućiti političkim subjektima besplatan termin za direktno obraćanje, ali pod istim uslovima za sve. Na pismeni zahtjev, organ nadležan za regulisanje rada elektronskih medija može izuzeti privatni elektronski medij od primjene odredaba ovog člana. Odredbe prethodnog stava ne odnose se na privatne elektronske medije koji emituju vlastiti informativno-politički program ili ga preuzimaju od drugog elektronskog medija. === Član 16.16 === (1) U slučaju kršenja odredbi iz ovog poglavlja od strane elektronskih medija nadležna je Regulatorna agencija za komunikacije BiH. (2) U slučaju kršenja odredbi iz ovog poglavlja od strane političkih subjekata nadležna je Centralna izborna komisija BiH. === Član 16.17 === Politički subjekti svoje primjedbe na sadržaj u štampanim i onlajn medijima u vezi s praćenjem izborne kampanje upućuju Vijeću za štampu i onlajn medije u Bosni i Hercegovini. === Član 16.17a === (1) Političkim subjektima je zabranjeno da putem medija iznose lažne informacije koje bi mogle ugroziti integritet izbornog procesa i dezinformisati birače. (2) U slučaju povrede odredbi iz stava (1) ovog člana, Centralna izborna komisija BiH je ovlašćena da provede postupak. === Član 16.17b === U toku izborne kampanje politički subjekti će uložiti maksimalne napore da svojim kandidatkinjama i kandidatima na izborima osiguraju jednaku zastupljenost za prezentaciju njihovog političkog programa i programa njihovih političkih subjekata kako putem javnih tako i putem privatnih elektronskih medija. === Član 16.18 === Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima se bliže uređuje primjena odredaba ove glave. <hr> <span id="POGLAVLJE 17 – IZBORNI POSMATRAČI"></span> == POGLAVLJE 17 == === IZBORNI POSMATRAČI === === Član 17.1 === (1) Predstavnici međunarodnih posmatrača, udruženja građana, političkih stranaka, koalicija, listi nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata (u daljem tekstu; posmatrači) mogu posmatrati sve izborne aktivnosti u Bosni i Hercegovini, pod uslovom da se akredituju u skladu sa ovim zakonom. (2) Posmatrači imaju pristup svim relevantnim dokumentima i javnim sastancima izbornih komisija, mogu u toku cijelog perioda izbornog procesa u bilo koje vrijeme kontaktirati bilo koje lice i imaju pristup svim centrima za registraciju birača, biračkim mjestima i centrima za brojanje i drugim relevantnim mjestima, kako je utvrdila Centralna izborna komisija BiH. (3) Posmatraču se mora omogućiti pravo na efektivno vršenje posmatranja, što podrazumijeva jasan uvid u sve izborne aktivnosti iz stava (2) ovog člana, a posebno u fazu brojanja glasačkih listića. (4) Ukoliko posmatrač za vrijeme posmatranja utvrdi nepravilnosti u vezi s procesom koji je posmatrao, može tražiti pojašnjenje od ovlašćene osobe, a ukoliko je nezadovoljan obrazloženjem, o tome će unijeti primjedbu u zapisnik. === Član 17.2 === (1) Posmatrači ni na koji način neće ometati izborne aktivnosti i poštovaće tajnost glasanja, a identitet glasača će moći otkriti isključivo ukoliko je to potrebno u svrhu vršenja njihovih dužnosti iz stava (4) člana 17.1. Samo jedan predstavnik akreditovanih subjekata može biti prisutan na javnom sastanku izborne komisije, u centru za birački spisak, biračkom mjestu ili drugim relevantnim mjestima, kako je utvrdila Centralna izborna komisija BiH. (2) Ograničenje broja posmatrača iz stava 1. ovog člana ne odnosi se na međunarodne posmatrače. (3) Posmatranje brojanja glasova u centru za brojanje organizovaće se na način da za svakim stolom na kome se vrši brojanje svi akreditovani subjekti mogu imati po jednog posmatrača sve vrijeme brojanja kao i posmatranja svih ostalih izbornih aktivnosti u centru za brojanje. (4) Za vrijeme posmatranja izbornih aktivnosti posmatrači će nositi službene akreditacije i neće nositi bilo kakva obilježja ili oznake koje ih povezuju sa određenom političkom strankom, koalicijom, listom nezavisnih kandidata ili nezavisnim kandidatom. === Član 17.3 === Centralna izborna komisija BiH akredituje i izdaje akreditacije međunarodnim posmatračima. Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima se utvrđuju kriterijumi i proces podnošenja zahtjeva za akreditovanje međunarodnih posmatrača. === Član 17.4 === Centralna izborna komisija BiH akredituje i izdaje akreditacije udruženjima građana. Centralna izborna komisija BiH donosi propise kojima se utvrđuju kriterijumi za akreditovanje udruženja građana i distribuciju akreditacija. Zahtjev za izdavanje akreditacija treba da sadrži: 1. izjavu, koju je potpisao ovlašteni predstavnik udruženja građana, da udruženje nije osnovala i da ga ne sponzoriše ovjerena politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat, te da udruženje nije uključeno u bilo kakve aktivnosti u ime ovjerene političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata; i 2. ime, broj važeće lične karte i jedinstveni matični broj predloženog posmatrača. U slučaju kada Centralna izborna komisija BiH utvrdi da je udruženje građana osnovano i da ga sponzorira ovjerena politička partija, odnosno da je uključeno u bilo kakve aktivnosti u ime ovjerene političke partije, Centralna izborna komisija BiH odbiće izdavanje akreditacije takvom udruženju. === Član 17.5 === Nadležna izborna komisija akredituje ovjerenu političku stranku, koaliciju, listu nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata kao posmatrače u izbornoj jedinici u kojoj se ta politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat kandiduju. Centralna izborna komisija BiH akredituje posmatrače koji će posmatrati rad Centralne izborne komisije BiH i glavnog centra (glavnih centara) za brojanje. Entitetske i kantonalne izborne komisije akredituju posmatrače koji će nadgledati rad ovih komisija. Opštinska izborna komisija izdaje akreditacije posmatračima koji će posmatrati rad opštinske izborne komisije, centara za registraciju birača i biračkih mjesta i drugih relevantnih mjesta iz njene nadležnosti. Politička stranka, koalicija, lista nezavisnih kandidata ili nezavisni kandidat predaju listu imena, broj važeće lične karte i jedinstvene matične brojeve predloženih posmatrača nadležnoj izbornoj komisiji. === Član 17.6 === Centralna izborna komisija BiH donosi propise o izgledu akreditacije i načinu na koji je posmatrač koristi. === Član 17.7 === Centralna izborna komisija BiH utvrđuje rok za podnošenje zahtjeva za akreditaciju posmatrača i rok za rješavanje po zahtjevima za akreditaciju posmatrača. === Član 17.8 === Posmatrač, kome je opštinska, kantonalna ili entitetska izborna komisija odbila izdati akreditaciju, može u roku od tri (3) dana od dana prijema odluke podnijeti žalbu Centralnoj izbornoj komisiji BiH koja će žalbu riješiti najkasnije u roku od sedam (7) dana od dana prijema. === Član 17.9 === Posmatrač može stavljati obrazložene primjedbe na rad organa nadležnih za sprovođenje izbora utvrđenih ovim zakonom u pisanoj formi ili elektronski, koje se prilažu u zapisnik o radu organa nadležnog za sprovođenje izbora, na osnovu čega politički subjekt može uložiti prigovor nadležnom organu. Posmatrač ima pravo da zahtijeva prepis zapisnika o radu organa nadležnog za sprovođenje izbora čiji rad je posmatrao. === Član 17.10 === Zbog kršenja odredbe člana 17.2. akreditovanom posmatraču organ koji je izdao akreditaciju može oduzeti svojstvo posmatrača i poništiti akreditaciju. Centralna izborna komisija BiH donosi bliže propise o uslovima i proceduri primjene ove Glave. <hr> <span id="POGLAVLJE 18 – DISTRIKT BRČKO"></span> == POGLAVLJE 18 == === DISTRIKT BRČKO === === Član 18.1 === Ovim zakonom utvrđuju se principi koji važe za izbore u Distriktu Brčko. Teritorija Brčko Distrikta BiH je jedna izborna jedinica. === Član 18.2 === Državljanin Bosne i Hercegovine koji se registrovao za glasanje za Distrikt Brčko ima pravo glasati: 1. za članove Predsjedništva Bosne i Hercegovine i Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine odgovarajućim glasačkim listićem u entitetu čiji je taj birač državljanin; 2. na izborima za entitet čiji je taj birač državljanin; i 3. na izborima za Skupštinu Distrikta ili bilo koju drugu izbornu funkciju u Distriktu. === Članovi 18.3 – 18.5 === (brisano) <hr> <span id="POGLAVLJE 19 – GRAD MOSTAR"></span> == POGLAVLJE 19 == === GRAD MOSTAR === === Član 19.1 === Ovim zakonom se uređuje izbor vijećnika u Vijeće Grada Mostara (u daljem tekstu: Gradsko vijeće). Izuzetno od odredaba poglavlja 13. ovog zakona, principi utvrđeni ovim poglavljem primjenjuju se na izbore u Gradu Mostaru. === Član 19.2 === (1) U sastav Gradskog vijeća ulazi 35 članova. Vijećnici u Gradskom vijeću biraju se u gradskoj izbornoj jedinici i izbornim jedinicama gradskog područja. (2) Gradska izborna jedinica, u smislu stava (1) ovog člana, obuhvata cijelo područje Grada definisano u članu 5. Statuta Grada Mostara. === Član 19.3 === Grad Mostar ima jednu Izbornu komisiju uspostavljenu u skladu sa odredbama ovog zakona u dijelu u kojem se ovaj zakon odnosi na opštinske izborne komisije. === Član 19.4 === (1) Iz gradske izborne jedinice bira se 13 vijećnika. U Gradskom vijeću biće zastupljena najmanje četiri vijećnika iz svakog konstitutivnog naroda i jedan vijećnik iz reda ostalih. a) Izborna jedinica gradskog područja 1 (Sjever) bira dva gradska vijećnika; b) Izborna jedinica gradskog područja 2 (Stari grad) bira pet gradskih vijećnika; c) Izborna jedinica gradskog područja 3 (Jugoistok) bira dva gradska vijećnika; d) Izborna jedinica gradskog područja 4 (Jug) bira dva gradska vijećnika; e) Izborna jedinica gradskog područja 5 (Jugozapad) bira sedam gradskih vijećnika; f) Izborna jedinica gradskog područja 6 (Zapad) bira četiri gradska vijećnika. (2) Nijedan od konstitutivnih naroda, niti iz grupe ostalih, ne mogu imati više od 15 svojih predstavnika u Gradskom vijeću. (3) Mandati se dodjeljuju u skladu s odredbama člana 9.5. ovog zakona. === Član 19.5 === (1) Ako ukupna dodjela mandata ne omogućava minimalnu zastupljenost bilo kojeg od konstitutivnih naroda i/ili reda ostalih na način utvrđen u skladu sa članom 19.4. stav (1) ovog zakona, primjenjuje se sljedeća metoda: a) Jedan ili više posljednjih mandata koji se dodjeljuju iz gradske izborne jedinice potreban za ispunjenje kvota bilo kojeg konstitutivnog naroda, odnosno iz reda ostalih, biće dodijeljen jednom ili više kandidata iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda i/ili iz reda ostalih koji je, tj. koji su dobili najveći broj glasova sa liste političke partije, sa liste nezavisnih kandidata ili sa liste koalicije, kojoj je mandat dodijeljen prema članu 9.5. stav (1) ovog zakona. Ako mandat utvrđen prema formuli iz člana 9.5. stav (1) ovog zakona bude dodijeljen nezavisnom kandidatu, primjenjuje se tačka b) ovog člana. b) Ako politička partija, lista nezavisnih kandidata ili koalicija kojima je mandat dodijeljen na način utvrđen članom 9.5. stav (1) ovog zakona nema dovoljan broj odgovarajućih kandidata na listi za svoju gradsku izbornu jedinicu ili ako bi mandat, prema članu 9.5. ovog zakona, bio dat jednom ili više nezavisnih kandidata, mandat se prenosi: 1) na istu političku partiju ili partije, listu ili liste nezavisnih kandidata ili koaliciju ili koalicije koje imaju takve preostale kandidate na svojim listama gradskih područja ili 2) na nezavisnog kandidata ili kandidate iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda ili iz reda ostalih koji ima drugi po redu najveći količnik, kako je to utvrđeno članom 9.5. ovog zakona. c) Ako ne ostane nijedan kandidat iz jednog ili više konstitutivnih naroda ili iz reda ostalih, u skladu sa tačkom a) i tačkom b) ovog člana, mandat se prenosi na: 1) političku partiju, listu nezavisnih kandidata ili listu koalicije koja raspolaže tim preostalim kandidatima na listi bilo koje druge izborne jedinice gradskog područja nakon što su mjesta koja su popunjena iz ovih izbornih jedinica dodijeljena u skladu sa članom 19.6. ovog zakona ili 2) na nezavisnog kandidata ili kandidate iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda ili iz reda ostalih koji su se kandidovali za bilo koju izbornu jedinicu gradskog područja, a koji ima najveći količnik, kako je to utvrđeno članom 9.5. ovog zakona. (2) Član 9.5. stav (2) ovog zakona ne primjenjuje se kada se dodjeljuju mandati iz ovog člana. === Član 19.6 === (1) Ako bi ukupna dodjela mandata vodila ka zastupljenosti jednog konstitutivnog naroda i/ili vijećnika iz reda ostalih iznad kvote utvrđene prema članu 19.4. stav (2) ovog zakona, primjenjuje se sljedeća metoda: a) Prekobrojni mandat sa najmanjim količnikom preraspodjeljuje se kandidatu koji ne pripada datom konstitutivnom narodu i/ili redu ostalih, sljedećem kandidatu na listi iste političke partije, liste nezavisnih kandidata ili koalicije kojoj je mandat dodijeljen u skladu sa članom 9.5 stav (1) ovog zakona. U slučaju dodjeljivanja mandata prema formuli iz člana 9.5. stav (1) ovog zakona nezavisnom kandidatu, primjenjuje se tačka b) ovog člana. b) Ako nema takvog kandidata ili u slučaju dodjeljivanja mandata prema formuli iz člana 9.5. stav (1) ovog zakona nezavisnom kandidatu, mandat se prenosi u istu izbornu jedinicu gradskog područja ili: 1) političkoj partiji, listi nezavisnih kandidata ili koalicije koja ima kandidata koji ne pripada datom konstitutivnom narodu i/ili redu ostalih, a preostao je na listi ili 2) nezavisnom kandidatu ili kandidatima koji ne pripadaju datom konstitutivnom narodu i/ili redu ostalih i imaju najveći sljedeći količnik, kako je to utvrđeno u članu 9.5. ovog zakona. c) Ako nema takvog kandidata, u skladu sa tačkom a) i tačkom b) ovog člana, mandat se prenosi na: 1) političku partiju, listu nezavisnih kandidata ili koalicije koja ima takvog kandidata koji je preostao na listi iz bilo koje druge izborne jedinice gradskog područja nakon što su mjesta popunjena iz te izborne jedinice gradskog područja bila dodijeljena u skladu sa članom 19.6. ovog zakona; ili 2) nezavisnog kandidata iz odgovarajućeg konstitutivnog naroda ili iz reda ostalih koji se kandidovao za bilo koju izbornu jedinicu gradskog područja, a koji je dobio najveći količnik, kako je to utvrđeno u članu 9.5. ovog zakona. === Član 19.7 === Izuzetno od odredaba člana 13.7. ovog zakona, gradonačelnik Grada Mostara se bira indirektno u skladu sa Ustavom Federacije Bosne i Hercegovine. <hr> <span id="POGLAVLJE 19A – KAZNENE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE 19A == === KAZNENE ODREDBE === === Član 19.8 === (1) Novčanom kaznom u iznosu od 600 KM do 3.000 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice zaposleno ili angažovano u izbornoj administraciji ako: 1. u suprotnosti s članom 2.1 učestvuje u donošenju odluke koja može dovesti u sumnju njegovu sposobnost da djeluje nepristrasno ili na drugi način prekrši zakletvu iz člana 2.1, stava (3); 2. u suprotnosti s članom 2.13 stavom (1) tačkom 2) ne odredi biračka mjesta na području opštine za glasanje na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini; 3. u suprotnosti s članom 2.13 stavom (1) tačkom 5) ne osigura izborni materijal za glasanje na svim nivoima izbora u Bosni i Hercegovini; 4. ne obavijesti birače o svim informacijama neophodnim za provođenje izbora u skladu s uputstvima Centralne izborne komisije BiH, kako je propisano članom 2.13 stavom (1) tačkom 6); 5. nepravilno izbroji glasačke listiće na biračkim mjestima i u centrima za brojanje ili nepravilno objedini utvrđene izborne rezultate s biračkih mjesta ili ne unese ili nepravilno unese izborne rezultate u relevantnu softversku aplikaciju, u suprotnosti s članom 2.13 stav (1) tačka 9); 6. imenuje predsjednika i članove biračkih odbora i njihove zamjenike, u suprotnosti s članom 2.19; 7. prekrši zabranu zloupotrebe prava na učešće u radu biračkog odbora lažnim predstavljanjem iz člana 2.19 stav (14); 8. ne ažurira podatke u skladu s promjenom broja birača i propisima Centralne izborne komisije BiH, kako je propisano članom 3.8 stavom (3) tačkom b); 9. ne osigura uvid u izvod iz Centralnog biračkog spiska na teritoriji svoje opštine, kako je propisano članom 3.8 stavom (3) tačkom c); 10. ne osigura podatke za Centralni birački spisak koji su utvrđeni propisima Centralne izborne komisije BiH, kako je propisano članom 3.8 stavom (3) tačkom d); 11. ne vodi evidenciju zahtjeva i prigovora i ne čuva popratnu dokumentaciju, kako je propisano članom 3.8 stavom (4); 12. odredi biračka mjesta suprotno članu 5.1 stavu (2), uključujući i funkcionisanje tehničke opreme; 13. ne osigura video nadzor u skladu s članom 5.2.a, stavom (1); 14. ne zaključa i ne obezbijedi izborni materijal za glasanje, uključujući potrebne izborne tehnologije, kako je propisano članom 5.3 stavom (3); 15. ne dostavi na biračko mjesto relevantne izborne tehnologije, kako je propisano članom 5.3a stavom (1) ili ne zaključa izborne tehnologije, kako je propisano članom 5.3a stavom (2); 16. neopravdano nije prisutan tokom cijelog procesa glasanja i brojanja glasova u skladu s članom 5.5 ili je neopravdano odsutan tokom zajedničkog ručnog prebrojavanja birača, glasačkih listića, koverti s nepotvrđenim glasačkim listićima i glasova, u suprotnosti s članom 5.23. stavom (5); 17. ne odredi dužnosti članovima biračkog odbora ili ih ne evidentira na način propisan članom 5.6 stavom (2); 18. ne udalji lice koje remeti javni red na biračkom mjestu, kako je propisano članom 5.6 stavom (3); 19. dozvoli donošenje na biračko mjesto političkih obilježja i simbola, u suprotnosti s članom 5.6 stavom (5); 20. ne vodi zapisnik o radu biračkog odbora kontinuirano, detaljno i čitko, u propisanom obrascu i sa podacima propisanim članom 5.7 stavom (1); 21. ne istakne na vidnom mjestu spisak članova biračkog odbora s nazivima političkih subjekata koji su ih predložili u skladu s članom 5.8 stavom (1) tačkom 5); 22. ne objasni biraču način glasanja i ne osigura tajnost glasanja propisanu članom 5.11, stavom (1); 23. ne utvrdi identitet birača u skladu s članom 5.13, stavom (1) ili ne ustanovi da li potpis birača na izvodu iz Centralnog biračkog spiska odgovara potpisu na identifikacionom dokumentu na osnovu kojeg je utvrđen identitet birača u skladu s članom 5.13, stavom (2) i (3); 24. izda glasački listić suprotno propisima koji regulišu izdavanje glasačkih listića iz člana 5.13; 25. pomogne licu pri glasanju na način koji nije u skladu s članom 5.19; 26. ne evidentira podatak ili ne popuni obrazac u skladu s članom 5.25; ili 27. ne osigura da podaci objedinjenih zbirnih rezultata glasanja za opštinu budu u skladu s članom 5.27 ovog zakona. (2) Za prekršaje iz stava (1) tačke 1., 7., 14. do 27. ovog člana kazniće se članovi biračkog odbora novčanom kaznom u iznosu od 600,00 KM do 10.000,00 KM. (3) Za prekršaje iz stava (1) tačke 1., 7., 14. do 27. ovog člana, politički subjekt ispred kojeg je imenovan član biračkog odbora kazniće se novčanom kaznom u iznosu od 3.000,00 KM do 10.000,00 KM. === Član 19.9 === (1) Novčanom kaznom u iznosu od 3.000,00 KM do 30.000,00 KM kazniće se politički subjekt za prekršaj ako on ili njegov kandidat: 1. ne podnese ostavku na položaj ili ne postupi u skladu sa zakonom kojim se uređuje njegov status, u suprotnosti s članom 1.8 stavom (4); 2. u roku od deset dana ne dostavi izmjene podataka u skladu s članom 4.22; 3. u suprotnosti s članom 7.1, u periodu preuranjene izborne kampanje, izvrši radnju koja se smatra vođenjem izborne kampanje; 4. ukloni, prekrije, ošteti ili izmijeni štampani oglas, plakat, poster ili drugi materijal koji se, u skladu sa zakonom, koristi u svrhu izborne kampanje političkih partija, koalicija, listi nezavisnih kandidata ili nezavisnih kandidata, a u suprotnosti s članom 7.2 stavom (2); 5. postavi oglas, plakat, poster, odnosno napiše svoje ime ili slogan koji je u vezi sa izbornom kampanjom, u ili na zgradi u kojoj je smješten organ vlasti na bilo kojem nivou, javno preduzeće, javna ustanova ili mjesna zajednica, te na vjerskom objektu, na javnom putu ili javnoj površini, osim na mjestu predviđenom za plakatiranje i oglašavanje [član 7.2 stav (3)]; 6. u roku od 15 dana od dana izbora ne ukloni svaki oglas, plakat, poster i drugi sličan materijal korišten u svrhu izborne kampanje, a kako je propisano članom 7.2 stavom (4); 7. zloupotrebi javni resurs za vlastitu ili promociju političkog subjekta čiji je član, u suprotnosti s članom 7.2a stavom (2); 8. ponese i pokaže oružje na političkom skupu, biračkom mjestu ili njihovoj okolini, kao i za vrijeme okupljanja u vezi s aktivnošću političke partije, koalicije, liste nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata u izbornom procesu, u suprotnosti s članom 7.3 stav (1) tačka 1); 9. omete skup druge političke partije, koalicije ili nezavisnog kandidata, ili podstakne drugog na takvu aktivnost, u suprotnosti s članom 7.3 stavom (1) tačkom 2); 10. spriječi novinara da obavi svoj posao u skladu s pravilima profesije i izbornim pravilima, u suprotnosti s članom 7.3 stavom (1) tačkom 3); 11. obeća novčanu nagradu ili drugu materijalnu korist s ciljem dobivanja podrške birača ili zaprijeti pristalici druge političke partije, koalicije, liste nezavisnih kandidata i nezavisnih kandidata, u suprotnosti s članom 7.3 stavom (1) tačkom 4); 12. podstakne na glasanje lice koje nema pravo glasa, u suprotnosti s članom 7.3 stavom (1) tačkom 5); 13. podstakne lice da glasa više puta na istim izborima ili da glasa u ime drugog lica u suprotnosti s članom 7.3 stavom (1) tačkom 6), ukoliko to ne predstavlja krivično djelo; 14. koristi se govorom koji bi nekoga mogao navesti ili podstaći na nasilje ili širenje mržnje, ili objavi ili upotrebi sliku, simbol, audio ili video zapis, SMS-poruku, internetsku poruku ili drugi materijal koji može tako djelovati [član 7.3 stav (1) tačka 7)] ukoliko to ne predstavlja krivično djelo; 15. zloupotrebi dijete za političke svrhe u suprotnosti s članom 7.3, stavom (1), tačkom 8) ukoliko to ne predstavlja krivično djelo; 16. lažno se predstavi u ime političke partije, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata ili fiktivno predstavi politički subjekt kojem je dodijeljeno mjesto u biračkom odboru kako bi pogodovao drugom političkom subjektu kojem mjesto u biračkom odboru nije dodijeljeno, u suprotnosti s članom 7.3 stavom (2); 17. održi skup s ciljem izborne kampanje, u suprotnosti s članom 7.4 stavom (1) tačkom 1); 18. izloži na biračkom mjestu ili u njegovoj okolini bilo kakav materijal s ciljem uticaja na birače, u suprotnosti s članom 7.4 stavom (l) tačkom 2); 19. koristi domaća i međunarodna sredstva komunikacije s ciljem uticaja na birače, u suprotnosti s članom 7.4 stavom (1) tačkom 3); 20. koristi megafon ili drugi razglasni uređaj s ciljem uticaja na birače, u suprotnosti s članom 7.4 stavom (1) tačkom 4); 21. provede drugu aktivnost kojom se ometa ili opstruiše izborni proces [član 7.4 stav (3)]; 22. prekorači najveći dozvoljeni iznos sredstava za finansiranje izborne kampanje iz člana 15.10; 23. vodi izbornu kampanju u periodu od dana raspisivanja izbora do dana službenog početka izborne kampanje [član 16.14 stav (3)]; 24. putem medija širi netačne informacije koje mogu ugrožavati integritet izbornog procesa i pogrešno informisati birače, u suprotnosti s članom 16.17a ovog zakona. (2) Za prekršaj iz stava (1) ovog člana koje počini pristalica političkog subjekta kazniće se taj politički subjekt. (3) Za prekršaj iz stava (1) tačke 2. ovog člana kazniće se i odgovorno lice političke partije, koalicije i liste nezavisnih kandidata novčanom kaznom u iznosu od 600,00 KM do 15.000,00 KM. (4) Za prekršaj iz stava (1) ovog člana kazniće se i kandidat političkog subjekta novčanom kaznom u iznosu od 3.000,00 KM do 15.000,00 KM. (5) Za prekršaj iz stava (1) tačke 8., 12. i 13. ovog člana kazniće se i lica zaposlena ili angažovana u izbornoj administraciji novčanom kaznom u iznosu od 600,00 KM do 3.000,00 KM. (6) Za prekršaj iz ovog člana, osim novčanih kazni, Centralna izborna komisija BiH može izreći i druge sankcije predviđene u članu 6.7 ovog zakona. === Član 19.10 === Novčanom kaznom u iznosu od 300,00 KM do 3.000,00 KM kazniće se za povrede kandidat izabran na svim nivoima vlasti ako: a) u roku od 30 dana od dana objave ovjere mandata u "Službenom glasniku BiH", na posebnom obrascu, ne preda potpisanu izjavu o imovinskom stanju iz člana 15.7 ovog Zakona (član 15.8 stav (1)) i b) u roku od 30 dana nakon isteka mandata na koji je izabran, kao i u slučaju prestanka mandata u smislu člana 1.10 stav (1) tačka 1, 3, 5, 6. i 7. ovog Zakona u roku od 30 dana od dana prestanka mandata, ne podnese izvještaj o imovinskom stanju (član 15.8 stav (2)). <hr> <span id="POGLAVLJE 20 – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE"></span> == POGLAVLJE 20 == === PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE === === Članovi 20.1–20.7 === (brisano) === Član 20.8 === Sve dok Visoki predstavnik ili Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine ne odluče drugačije, a u skladu sa stavom 7 ovog člana, državljanin Bosne i Hercegovine koji ima status raseljenog lica i koji ima biračko pravo, može ostvariti svoje pravo da se registruje i da glasa lično, ili u odsutnosti za opštinu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina, osim u slučaju kada to lice može predočiti dokaz o promjeni prebivališta u skladu sa zakonom, u periodu od posljednjeg popisa stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina do trenutka kada je to lice steklo status raseljenog lica, ili lično za opštinu gdje ima boravište, pod uslovom da je imalo boravište u toj opštini najmanje šest (6) mjeseci prije dana izbora. Državljanin Bosne i Hercegovine, koji je raseljeno lice i ima biračko pravo u skladu sa ovim članom, registruje se zavisno od biračke opcije koju izabere, za opštinu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina, osim u slučaju kada može predočiti dokaz o promjeni prebivališta u skladu sa zakonom, u periodu od posljednjeg popisa stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina do trenutka kada je stekao status raseljenog lica, ili za opštinu u kojoj ima boravište i predoči dokaz da je prijavio boravište u toj opštini najmanje šest mjeseci prije dana izbora. Državljanin Bosne i Hercegovine koji koristi kuću ili stan na kojim nema pravo vlasništva ili stanarsko pravo, a izdata je izvršna isprava od nadležnog sudskog ili upravnog organa o povratu te kuće ili stana, ili odluka Komisije za imovinske zahtjeve raseljenih lica i izbjeglica, nema pravo glasanja u mjestu boravišta dok ne napusti tuđu imovinu, i može se registrovati za izbore samo u opštini u kojoj je imao posljednje prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini. Boravište je, u smislu ovog člana, opština u kojoj raseljena lica, državljanin Bosne i Hercegovine, privremeno boravi, dok se ne steknu uslovi za njegov povratak u opštinu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina. Sve dok Visoki predstavnik ili Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine ne odluče drugačije, a u skladu sa stavom 7 ovog člana, državljanin Bosne i Hercegovine koji ima status izbjeglog lica i koji ima biračko pravo, ima pravo da se registruje i da glasa lično ili poštom za opštinu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina, izuzev u slučaju kada to lice može predočiti dokaz o promjeni prebivališta u skladu sa zakonom u periodu od posljednjeg popisa stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina do trenutka kada je stekla status izbjeglog lica. Državljanin Bosne i Hercegovine koji ima status izbjeglog lica i ima biračko pravo u skladu sa ovim članom, registruje se za opštinu u kojoj je imao prebivalište prema posljednjem popisu stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina, izuzev u slučaju kada može predočiti dokaz o promjeni prebivališta u skladu sa zakonom u periodu od posljednjeg popisa stanovništva koji je izvršila država Bosna i Hercegovina do trenutka kada je stekao status izbjeglog lica. Posebna prava predviđena ovim članom za raseljene i izbjegla lica, po kojima se raseljena i izbjegla lica mogu registrovati i glasati, prestaće na dan koji utvrdi Visoki predstavnik. Ako Visoki predstavnik ne donese odluku prije isteka svog mandata, raseljeni i izbjegli birači zadržaće posebna prava dok Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine ne odluči drugačije. Prije donošenja odluke o prestanku posebnih prava za raseljena i izbjegla lica po kojima mogu glasati, treba uzeti u obzir sljedeće okolnosti: 1. stanje provođenja Imovinskog zakona; 2. broj lica registrovanih kao raseljena lica; i 3. faktore kojima se utvrđuje održivost povratka, u koje spadaju bezbjednost povratnika, pristup obrazovanju i uslugama, odsustvo diskriminacije prilikom zapošljavanja i u radnom odnosu, te u funkcionisanju pravosudnog sistema. === Član 20.9 === (1) Izuzetno, za opštinske izbore 2008. godine, sva lica koja imaju biračko pravo a koja su imala mjesto svog prebivališta u opštini Srebrenica prema posljednjem popisu stanovništva izvršenom u Bosni i Hercegovini, imaće pravo da se upišu u birački spisak kako bi glasali lično ili u odsustvu za opštinu Srebrenica, bez obzira imaju li status izbjeglice ili raseljenog lica i bez obzira jesu li zasnovali prebivalište izvan opštine Srebrenica. (2) Lica iz stava (1) ovog člana imaju pravo da odluče da glasaju za opštinu u kojoj trenutno prebivaju ili za opštinu Srebrenica. (3) Centralna izborna komisija BiH dalje će urediti proceduru upisivanja lica iz stava (1) ovog člana. === Član 20.9a === Do 31. decembra 2007. primjenjivaće se sljedeća isključenja: i. Nijedno lice koje je odlukom visokog predstavnika smijenjeno sa javne funkcije zbog činjenja ili nečinjenja u suprotnosti sa obavezama iz Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini ili u vezi sa uslovima za njegovu implementaciju ne može da se kandiduje na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom ili da obavlja bilo koji mandat koji je dobila na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom, osim ako drugačije ne odredi visoki predstavnik. ii. Nijedno lice koje je na osnovu odredbi Glave 14. Uputstva stranama koja su donesena na osnovu Aneksa 1A Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini smijenjeno sa komandne odnosno rukovodne ili druge vojne dužnosti zbog angažovanja u aktivnostima koje predstavljaju prijetnju ili opasnost za mirovni proces, ne može da se kandiduje na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom ili da obavlja bilo koji mandat koji je dobilo na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom; iii. Nijedno lice kojem je Komesar IPTF-a odlukom oduzeo privremeno ovlaštenje ili odbio certifikaciju zbog ometanja provođenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, ne može da se kandiduje na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom ili da obavlja mandat koji je dobilo na neposrednim ili posrednim izborima obuhvaćenim ovim zakonom. Centralna izborna komisija BiH će, nakon što se utvrdi da li je donesena odluka iz stava 1. ovog člana i da li su ispunjeni uslovi iz ovog člana, biti zadužena za provođenje zabrana iz ovog člana. === Član 20.9b === Do 31. decembra 2007. godine Izborna komisija će obezbijediti da se u zahtjevu za ovjeru bilo koje političke stranke i svoj ostaloj dokumentaciji koja je podnesena u skladu s članom 4.3 ovog zakona, te u skladu s internim propisima Izborne komisije, ne navodi lice iz člana 20.9a. Ukoliko se u dokumentima iz stava 1. ovog člana pokaže da lice iz prve tačke stava 1. člana 20.9a zauzima bilo koji položaj u stranci, Centralna izborna komisija BiH će pravovremeno dobiti potvrdu od međunarodne agencije koja je donijela odluku o tome da li je, odlukom ili na drugi način, izričito utvrđeno da lice na koje se ta odluka odnosi ima pravo da zauzima položaj u političkoj stranci. Ukoliko se u dokumentima iz stava 1. ovog člana pokaže da lice iz člana 20.9a zauzima centralni položaj u stranci i utvrđeno je da to lice nema pravo da zauzima položaj iz stava 2. ovog člana, ta politička stranka neće ispuniti uslove za ovjeru. === Član 20.10 === (brisano) === Član 20.11 === Entiteti usklađuju svoje zakone i propise sa ovim zakonom u roku od četrdeset pet (45) dana od dana stupanja na snagu ovog zakona. === Član 20.12 === (brisano) === Član 20.12a === Glasanje u diplomatsko-konzularnom predstavništvu BiH iz člana 1.5 stav (2) ovog Zakona održaće se samo u onom diplomatsko-konzularnom predstavništvu BiH za koje Centralna izborna komisija BiH, u saradnji sa Ministarstvom inostranih poslova BiH, utvrdi da ispunjava uslove propisane posebnim propisom iz člana 1.5 stav (3). === Član 20.12b === (1) Izuzetno od odredaba člana 9.10 i člana 4.24 ovog Zakona, političkom subjektu koji je na neposrednim izborima održanim 01. oktobra 2006. godine dobio kompenzacioni mandat, koji je ostao upražnjen, dodjeljuje se mandat kandidatu sa najvećim brojem dobijenih glasova sa redovne kandidatske liste istog izbornog nivoa tog političkog subjekta. (2) Centralna izborna komisija BiH utvrdiće posebnim propisom način primjene ovog člana. === Član 20.13 === Dok entiteti ne osnuju višečlane izborne jedinice važe sljedeće višečlane izborne jedinice: Od devedeset osam (98) članova Predstavničkog doma Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, koje neposredno biraju birači registrovani za glasanje za teritoriju Federacije Bosne i Hercegovine, sedamdeset tri (73) se bira iz dvanaest (12) višečlanih izbornih jedinica, a dvadeset pet (25) su kompenzacioni mandati izabrani sa teritorije Federacije Bosne i Hercegovine u cjelini. Ovi mandati se raspodjeljuju u skladu sa čl. 9.5 do 9.8 ovog zakona. Sedamdeset tri (73) mandata iz višečlanih izbornih jedinica za Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine raspodjeljuje se na sljedeći način: Izborna jedinica 1 sastoji se od Kantona 1 i bira devet (9) članova. Izborna jedinica 2 sastoji se od Kantona 2, dijela Kantona 3 (Gradačac, Gračanica, Doboj-Istok), te birača iz Brčko Distrikta registrovanih za glasanje u Federaciji Bosne i Hercegovine, bira pet (5) članova. Izborna jedinica 3 sastoji se od dijela Kantona 3 (Lukavac, Srebrenik, Tuzla, Čelić) i bira sedam (7) članova. Izborna jedinica 4 sastoji se od dijela Kantona 3 (Teočak, Banovići, Živinice, Kalesija, Sapna i Kladanj) i bira četiri (4) člana. Izborna jedinica 5 sastoji se od dijela Kantona 4 (Doboj-Jug, Tešanj, Maglaj, Žepče, Zavidovići, Zenica i Usora) i bira osam (8) članova. Izborna jedinica 6 sastoji se od dijela Kantona 4 (Kakanj, Vareš, Olovo, Visoko i Breza) i bira četiri (4) člana. Izborna jedinica 7 sastoji se od Kantona 5 i dijela Kantona 9 (Novi Grad-Sarajevo, Ilidža, Hadžići i Trnovo) i bira šest (6) članova. Izborna jedinica 8 sastoji se od Kantona 6 i bira devet (9) članova. Izborna jedinica 9 sastoji se od Kantona 7 i bira osam (8) članova. Izborna jedinica 10 sastoji se od Kantona 8 i bira tri (3) člana. Izborna jedinica 11 sastoji se od dijela Kantona 9 (Ilijaš, Vogošća, Centar-Sarajevo, Stari Grad-Sarajevo, Novo Sarajevo) i bira sedam (7) članova. Izborna jedinica 12 sastoji se od Kantona 10 i bira tri (3) člana. Od osamdeset tri (83) člana Narodne skupštine Republike Srpske, koje neposredno biraju birači registrovani za glasanje za teritoriju Republike Srpske, šezdeset dva (62) bira se iz šest (6) višečlanih izbornih jedinica, a dvadeset jedan (21) su kompenzacioni mandati izabrani sa teritorije Republike Srpske u cjelini. Ovi mandati raspodjeljuju se u skladu sa čl. 9.6 do 9.9 ovog zakona. === Član 20.14 === Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine izvršiće preispitivanje novčanih kazni i ograničenja troškova utvrđenih ovim zakonom najmanje svake četiri (4) godine, te odrediti da li su u skladu sa ekonomskim i finansijskim stanjem u Bosni i Hercegovini. === Član 20.15 === Novčane kazne utvrđene ovim zakonom prihod su budžeta institucija Bosne i Hercegovine. === Članovi 20.16 i 20.16a === (brisano) === Član 20.16b === Postojeći članovi Centralne izborne komisije BiH ne podliježu uslovu za odlazak u starosnu penziju propisanom u stavovima (1) i (2) člana 2.5a ovog zakona, neće biti u obavezi podnijeti ostavke ili biti razriješeni zbog neispunjavanja uslova iz člana 2.5, stav (6), ako ti uslovi nisu postojali u vrijeme njihovog imenovanja. To se neće odnositi na uslove propisane u članu 2.5., stav (6), tačke 6) i 7) ovog zakona. === Član 20.16c === (1) Centralna izborna komisija BiH će u periodu između 15 dana od dana stupanja na snagu ovog Zakona o izmjenama i dopunama Izbornog zakona do 45 dana prije dana održavanja Lokalnih izbora 2024. godine uložiti najveće napore kako bi ispunila svoje obaveze vezano za izbor, imenovanje, evidenciju, edukaciju, certifikaciju i ocjenjivanje predsjednikâ i zamjenika predsjednikâ biračkih odbora u skladu sa zakonom. (2) Centralna izborna komisija BiH će u roku od 15 dana od stupanja na snagu ovog zakona donijeti propise kojima će utvrditi kriterije i postupak imenovanja predsjednikâ i zamjenikâ predsjednikâ biračkih odbora u skladu sa stavom (1) ovog člana. (3) Po isteku roka iz stava (1) ovog člana, ukoliko neko od mjesta predsjednikâ i zamjenikâ predsjednikâ biračkih odbora ostane nepopunjeno, imenovanja na ta mjesta će se u izuzetnom slučaju obaviti u skladu s postupkom predviđenim članom 2.19. stavovima (5) do (16) ovog zakona. (4) Centralna izborna komisija BiH će donijeti privremene propise koji se primjenjuju isključivo na Lokalne izbore 2024. godine, kojima će se utvrditi kriterijumi i postupak za imenovanje predsjednikâ i zamjenikâ predsjednikâ biračkih odbora u skladu sa stavom (3) ovog člana. === Član 20.16d === (1) Danom stupanja na snagu ovih izmjena i dopuna Izbornog zakona Bosne i Hercegovine, Centralna izborna komisija BiH će u skladu sa relevantnim odredbama ovog zakona definisati djelokrug primjene pilot projekata za uvođenje specifičnih izbornih tehnologija i utvrditi lokacije na kojima će se ovi pilot projekti realizovati na teritoriji Bosne i Hercegovine. (2) Centralna izborna komisija BiH nadležna je za realizaciju pilot projekata iz stava (1) ovog člana, uključujući distribuciju, instalaciju, bezbjednost i korištenje specifičnih izbornih tehnologija i druge odgovarajuće opreme potrebne za realizaciju pilot projekata, kao i za sve druge dodatne aktivnosti u cilju osiguranja bezbjednosti, integriteta i funkcionalnosti odabranih izbornih tehnologija u provođenju pilot projekata. (3) U roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona, Centralna izborna komisija će donijeti detaljnije propise u vezi s provođenjem odredbi stavova (1) i (2) ovog člana. To će podrazumijevati i utvrđivanje odgovornosti nadležnih organa zaduženih za provođenje izbora i drugih nadležnih organa u Bosni i Hercegovini. (4) Centralna izborna komisija BiH će Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine podnositi periodične izvještaje o procedurama i preduzetim mjerama na implementaciji pilot projekata. === Član 20.16e === (1) Izuzev u pogledu odredbi koje su potrebne radi provođenja pilot projekata za uvođenje specifičnih izbornih tehnologija, primjena odredbi ovog zakona koje se odnose na uvođenje specifičnih izbornih tehnologija će početi po ispunjavanju tehničkih uslova za njihovu primjenu. (2) Sticanje tehničkih uslova iz stava (1) ovog člana obuhvata izradu studije izvodljivosti, nabavku potrebne opreme i provođenje pilot-procesa, kao i sve druge dodatne aktivnosti s ciljem obezbjeđenja integriteta i funkcionalnosti odabranih izbornih tehnologija u izbornom procesu. (3) Uz konsultacije s IDDEEA-om i Agencijom za zaštitu ličnih podataka BiH, Centralna izborna komisija BiH posebnim pravnim aktom utvrđuje sticanje tehničkih uslova. (4) Centralna izborna komisija BiH će Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine redovno dostavljati sveobuhvatne izvještaje o svojim aktivnostima na uvođenju specifičnih izbornih tehnologija. === Član 20.17 === Izborni zakon Bosne i Hercegovine stupa na snagu osmog (8) dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH" i objaviće se u službenim glasilima entiteta i "Službenom glasniku Brčko Distrikta". <hr> <span id="Samostalni članovi izmjena"></span> == Samostalni članovi izmjena == === Odluka o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 7/2002) ==== Član (početak primjene) ==== Ova odluka stupa na snagu odmah i biće odmah objavljena u "Službenom glasniku BiH", "Službenim novinama Federacije BiH", "Službenom glasniku Republike Srpske" i "Službenom glasniku Brčko Distrikta". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 20/2002 i 25/2002 - ispr.) ==== Član 23 ==== Ovaj zakon stupa na snagu danom objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", a objaviće se u "Službenim novinama Federacije BiH", "Službenom glasniku Republike Srpske" i "Službenom glasniku Brčko Distrikta BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 4/2004) ==== Član 4 ==== Ova odluka stupa na snagu 01. marta 2004. godine i za njeno stupanje na snagu nisu potrebni dalji proceduralni koraci. === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 20/2004) ==== Član 47 ==== Izuzetno od odredbi Poglavlja IV Izbornog zakona BiH, Izborna komisija BiH odrediće rokove za primjenu člana 13.14 Izbornog zakona BiH (član 37. ovog zakona). ==== Član 48 ==== Ovlašćuju se ustavno-pravne komisije oba doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine da sačine prečišćen tekst Izbornog zakona Bosne i Hercegovine. ==== Član 49 ==== Odredbe ovog zakona direktno će se primjenjivati na opštinske izbore 2004. godine. ==== Član 50 ==== Ovaj zakon stupa na snagu odmah po objavljivanju u "Službenom glasniku BiH", a objaviće se u službenim glasilima entiteta i "Službenom glasniku Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 25/2005) ==== Član 4 ==== Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine objavljuje se u "Službenom glasniku BiH" i stupa na snagu osmog (8) dana od dana objavljivanja. === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 11/2006) ==== Član 3 ==== Ovaj Zakon se odmah objavljuje u "Službenom glasniku BiH" i stupa na snagu nakon objavljivanja. === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 24/2006) ==== Član 105 ==== Ovlašćuju se ustavno-pravne komisije oba doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine da u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona utvrde prečišćeni tekst Izbornog zakona Bosne i Hercegovine. ==== Član 106 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", a biće objavljen i u službenim glasilima entiteta i "Službenom glasniku Brčko Distrikta BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 33/2008) ==== Član 77 ==== Ovaj Zakon stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 37/2008) ==== Član 4 ==== Ovaj zakon stupa na snagu danom objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 32/2010) ==== Član 35 ==== Ovlašćuju se ustavnopravne komisije oba doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine da u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona utvrde prečišćeni tekst Izbornog zakona Bosne i Hercegovine. ==== Član 36 ==== Ovaj zakon stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 18/2013) ==== Član 4 ==== Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 38/2022) ==== Član 2 ==== Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja na službenoj internetskoj stranici Kancelarije visokog predstavnika, ili prvog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", koji god od tih dana nastupi ranije. === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 51/2022) ==== Član 9 ==== Radi izbjegavanja sumnje, prekršajni postupci započeti prije stupanja na snagu ovog Zakona, okončaće se u skladu s odredbama zakona koji je bio na snazi u vrijeme izvršenja prekršaja, osim ako je ovaj Zakon blaži za počinioca. ==== Član 10 ==== Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja na službenoj internetskoj stranici Kancelarije visokog predstavnika, ili prvog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Bosne i Hercegovine", koji god od tih dana nastupi ranije. === Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine === ("Sl. glasnik BiH", br. 24/2024 i 24/2024 - ispr.) ==== Član 114 ==== (1) Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja na službenoj internetskoj stranici Kancelarije visokog predstavnika, ili prvog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH", koji god od tih dana nastupi ranije. (2) Izuzetno od odredbi stava (1) ovog člana, članovi 76. do 81., članovi 84. do 105. i članovi 111. i 112. ovog zakona će stupiti na snagu 19. aprila 2024. godine, pod uslovom da Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine ne usvoji izmjene i dopune Izbornog zakona BiH koje se odnose na pitanja iz ovog stava prije tog datuma. <hr> [[Kategorija:Zakoni]] ifs2ot973m4ymr4nwlo5au669egwd2q 0 5520 12075 2026-08-06T13:02:53Z Vratiosevalter 3520 Dodan Zakon o Agenciji za identifikaciona dokumenta, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine ("Sl. glasnik BiH" br. 56/2008). Zakon osniva Agenciju (IDDEEA), utvrđuje njenu nadležnost u oblasti identifikacionih dokumenata, centralnog vođenja evidencija i razmjene podataka, organizaciju i upravljanje. Obuhvata 5 glava i 26 članova. Kategorizirano. 12075 wikitext text/x-wiki {{Zakon |NASLOV = Zakon o Agenciji za identifikaciona dokumenta, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine |SKRAĆENICA = ZAIDBiH |VRSTA = zakon |OBLAST VAŽENJA = Bosna i Hercegovina |PRAVNA MATERIJA = upravno pravo, zaštita podataka |IZVOR = "Službeni glasnik BiH", broj 56/2008 |DATUM IZDANJA = 2008. |STUPIO NA SNAGU = 8. dan od objavljivanja |ZABILJEŠKE = Zakon osniva Agenciju za identifikaciona dokumenta, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine (IDDEEA) i utvrđuje njenu nadležnost, organizaciju i upravljanje. |WIKIPEDIA = Agencija za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine }} <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;">Z A K O N<br>O AGENCIJI ZA IDENTIFIKACIONA DOKUMENTA, EVIDENCIJU I RAZMJENU PODATAKA BOSNE I HERCEGOVINE</div> __TOC__ == SADRŽAJ == * [[#GLAVA I – OPŠTE ODREDBE|GLAVA I – OPŠTE ODREDBE]] (čl. 1–7) * [[#GLAVA II – DJELOKRUG AGENCIJE|GLAVA II – DJELOKRUG AGENCIJE]] (čl. 8–11) * [[#GLAVA III – ORGANIZACIJA I RUKOVOĐENJE|GLAVA III – ORGANIZACIJA I RUKOVOĐENJE]] (čl. 12–19) * [[#GLAVA IV – EVIDENCIJE|GLAVA IV – EVIDENCIJE]] (čl. 20–21) * [[#GLAVA V – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE|GLAVA V – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE]] (čl. 22–26) <hr> <span id="GLAVA I – OPŠTE ODREDBE"></span> == GLAVA I == === OPŠTE ODREDBE === === Član 1 === '''Predmet Zakona''' (1) Ovim zakonom osniva se Agencija za identifikaciona dokumenta, evidenciju i razmjenu podataka Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Agencija) i utvrđuje se njena nadležnost, organizacija i upravljanje, kao i druga pitanja značajna za njen rad i zakonito funkcionisanje. (2) Na sva pitanja organizacije i upravljanja, te druga pitanja značajna za funkcionisanje Agencije, kao što je donošenje Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije i drugih propisa, odnos između institucija Bosne i Hercegovine, te odnos prema pravnim i fizičkim licima, u mjeri u kojoj nisu propisana ovim zakonom, primjenjuje se Zakon o ministarstvima i drugim organima uprave Bosne i Hercegovine, Zakon o upravi, Zakon o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine i Zakon o radu u institucijama Bosne i Hercegovine. === Član 2 === '''Pojmovi i izrazi''' Izrazi korišćeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje: a) centralna evidencija je skup podataka koje prilikom vođenja upravnih postupaka prikupljaju nadležni i izvorni organi i elektronskim putem dostavljaju u baze podataka koje se nalaze u Agenciji; b) razmjena podataka je proces prilikom kojeg se podaci prikupljeni u centralne evidencije elektronskim ili fizičkim putem dostavljaju prijemnom organu; c) nadležni organ ili izvorni organ je institucija koja sarađuje sa Agencijom, odnosno institucija koja obrađuje podatke i koja je vlasnik podataka koji se dostavljaju u centralne registre ili koja Agenciji dostavlja zahtjeve za personalizaciju dokumenata ili koja prenosi svoje podatke putem mreže koju vodi Agencija; d) prijemni organ je organ kojem Agencija, u skladu sa relevantnim zakonima BiH, omogućava pristup centralnim evidencijama koje vodi; e) mreža za prenos podataka je tehnički sistem za elektronsko prenošenje podataka koji je u nadležnosti Agencije i koji omogućava prenos podataka na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine, u skladu sa Zakonom o telekomunikacijama; f) elektronski certifikat je potvrda u elektronskoj formi kojom se garantuje da je lice koje je potpisalo dokument izdat u elektronskoj formi svoj potpis verifikovalo kod ovlašćenog certifikacionog organa; g) elektronski potpis je skup podataka u elektronskoj formi povezanih sa porukom koji služi kao potvrda autentičnosti te poruke i identifikacije potpisnika; h) softverska aplikacija podrazumijeva skup kompjuterskih programa kojima se vrši unos, obrada, arhiviranje i distribucija podataka; i) baza podataka je skup podataka organizovanih tako da specijalni računarski program namijenjen za rad sa bazama podataka može brzo i tačno unijeti, selektovati ili izvući željeni podatak; j) personalizacija dokumenata je proces ispisa ličnih podataka nosioca dokumenta na obrazac dokumenta; k) ICAO - međunarodna agencija za civilni avionski saobraćaj (skraćenica od originalnog naziva na engleskom: International Civil Aviation Organization) koja dokumentom ICAO 9303 definiše standarde u oblasti identifikacionih dokumenata. === Član 3 === '''Definicija Agencije''' (1) Agencija je upravna organizacija u okviru Ministarstva civilnih poslova Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ministarstvo), zadužena za oblast identifikacionih dokumenata, skladištenje, personalizaciju i transport dokumenata, te centralno vođenje evidencija i razmjenu podataka između nadležnih organa u Bosni i Hercegovini. (2) Agencija sarađuje sa nadležnim organima u Bosni i Hercegovini koji su izvorni organi, te drugim organima koji koriste usluge Agencije u skladu sa ovim zakonom. (3) Agencija djeluje isključivo na profesionalnim osnovama, ne zastupajući, ne štiteći i ne podrivajući interese bilo koje političke partije, registrovane organizacije ili udruženja, niti bilo kojeg konstitutivnog ili drugog naroda u Bosni i Hercegovini. === Član 4 === '''Finansiranje''' (1) Sredstva potrebna za finansiranje rada Agencije obezbjeđuju se iz budžeta institucija Bosne i Hercegovine i međunarodnih obaveza Bosne i Hercegovine. (2) Prihodi Agencije ostvareni po osnovu utvrđenih cijena identifikacionih dokumenata i drugih ostvarenih naknada za pružene usluge predstavljaju prihode budžeta. (3) Savjet ministara Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Savjet ministara), na prijedlog Agencije, utvrđuje cijenu identifikacionih dokumenata, drugih dokumenata i usluga iz stava (2) ovog člana. === Član 5 === '''Uspostavljanje Agencije''' (1) Sjedište Agencije je u Banjaluci. (2) Agencija ima osnovne organizacione jedinice koje mogu biti smještene i van sjedišta Agencije. Opis poslova, broj, naziv i mjesta u kojima su smještene osnovne organizacione jedinice van sjedišta Agencije biće propisani Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije. (3) Organizaciona jedinica Agencije van njenog sjedišta je i Centar za skladištenje, personalizaciju i transport ličnih dokumenata (u daljnjem tekstu: Centar), sa sjedištem u Banjaluci. (4) Standardi funkcionisanja Centra, kao i sva druga pitanja značajna za funkcionisanje Centra, biće propisani podzakonskim aktima koje donosi Savjet ministara, na prijedlog direktora Agencije, dok će unutrašnja organizacija i sistematizacija radnih mjesta Centra biti propisana Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije. === Član 6 === '''Radni odnosi u Agenciji''' (1) Zaposleni u Agenciji su državni službenici i zaposlenici, čiji se broj i struktura uređuju Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije. (2) Radni odnosi državnih službenika koji rade u Agenciji uređuju se Zakonom o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine. (3) Radni odnosi ostalih zaposlenih unutar Agencije uređuju se Zakonom o radu u institucijama Bosne i Hercegovine. === Član 7 === '''Nacionalna i polna zastupljenost''' (1) Struktura državnih službenika i ostalih zaposlenih u Agenciji odražava nacionalnu strukturu stanovništva Bosne i Hercegovine, i to prema posljednjem popisu stanovništva Bosne i Hercegovine. (2) Direktor i zamjenik direktora ne mogu biti iz istog naroda. (3) Agencija vodi računa o polnoj zastupljenosti zaposlenih. <hr> <span id="GLAVA II – DJELOKRUG AGENCIJE"></span> == GLAVA II == === DJELOKRUG AGENCIJE === === Član 8 === '''Djelokrug i nadležnosti Agencije''' (1) Agencija obavlja sljedeće poslove: a) predlaže i sprovodi strategiju i politiku razvoja u Bosni i Hercegovini u oblasti identifikacionih dokumenata, a prema ICAO 9303 standardu i drugim relevantnim standardima; b) vrši nabavku, skladištenje, personalizaciju, kontrolu kvaliteta i transport identifikacionih dokumenata za potrebe nadležnih organa Bosne i Hercegovine; c) tehnički dizajnira i formira evidencije definisane ovim zakonom; d) održava i upravlja bazama podataka u koje se pohranjuju podaci iz evidencija koje su definisane ovim zakonom i informacionih sistema, putem kojih se pristupa navedenim evidencijama; e) obezbjeđuje adekvatnu infrastrukturu, posebne uslove za rad i zaštitu podataka, te druge tehničke preduslove za nesmetano funkcionisanje baza podataka koje su u njenoj nadležnosti i baza podataka koje su u nadležnosti drugih ministarstava, institucija i organa na njihov zahtjev i u skladu sa zakonom; f) izdaje podatke o evidencijama i iz evidencija ovlašćenim institucijama i pravnim licima; g) projektuje, razvija i održava softverska rješenja potrebna za vođenje evidencija u nadležnosti Agencije internim resursima, saradnjom sa izvornim organima, ili angažmanom kompanija; h) razvija, održava i unapređuje telekomunikacione mreže za prenos podataka za potrebe Agencije, te drugih organa javne bezbjednosti u skladu sa Zakonom o telekomunikacijama, a kako bi se omogućila efikasna razmjena podataka iz registara definisanih ovim zakonom; i) utvrđuje standarde za opremu koju će nadležni, prijemni i izvorni organi nabavljati i koristiti u procesu obrade i razmjene podataka u skladu sa ovim zakonom; j) utvrđuje standarde, što je neophodno na lokacijama sa kojih se vrši pristup sistemu centralne evidencije i razmjene podataka kako bi se postigla bezbjednost i zaštita podataka i sistema; k) sprovodi upravne postupke koji se tiču djelokruga Agencije u skladu sa važećim zakonskim propisima. (2) Agencija je nadležna za personalizaciju i tehničku obradu sljedećih identifikacionih dokumenata: a) ličnih karata; b) ličnih karata za strance; c) vozačkih dozvola; d) putnih isprava; e) dokumenata za registraciju vozila; f) drugih identifikacionih dokumenata uz saglasnost nadležnih organa i posebnu odluku Savjeta ministara. (3) Agencija vodi evidenciju: a) jedinstvenih matičnih brojeva (JMB); b) prebivališta i boravišta državljana Bosne i Hercegovine; c) ličnih karata državljana Bosne i Hercegovine; d) građanskih, službenih i diplomatskih pasoša; e) vozačkih dozvola; f) registracije motornih vozila i dokumenata za registraciju; g) ličnih karata za strane državljane; h) novčanih kazni i prekršajnu evidenciju; i) druge evidencije za koje postoji saglasnost izvornih organa, a uz posebnu odluku Savjeta ministara. (4) Agencija je isključivo nadležna za tehničko održavanje i elektronsko arhiviranje podataka i informacija koje se vode u evidencijama definisanim u stavu (3) ovog člana, kao javnog dobra na nivou Bosne i Hercegovine. (5) Agencija nije vlasnik podataka pohranjenih u evidencijama definisanim u stavu (3) ovog člana, nego je to izvorni organ. (6) Agencija je nadležna za digitalno potpisivanje u oblasti identifikacionih dokumenata, odnosno zadužena je za elektronske certifikate i elektronske potpise u vezi sa identifikacionim dokumentima, u skladu sa zakonom koji reguliše elektronski potpis. (7) Agencija je nadležna za saradnju sa međunarodnim institucijama koje su zadužene za oblast identifikacionih dokumenata. === Član 9 === '''Pristup, prenos i razmjena podataka''' (1) Agencija će omogućiti nesmetan pristup, prenos i razmjenu podataka koji se vode u evidencijama utvrđenim u članu 8. stav (3) ovog Zakona, između nadležnih organa Bosne i Hercegovine. (2) Agencija omogućava pristup podacima izvornim i prijemnim organima. Pristup podacima vrši se prema tehničkim i operativnim pravilima koje utvrđuje Agencija i objavljuje ih u "Službenom glasniku BiH". (3) Prenos podataka vrši se na zahtjev, u skladu sa sljedećim pravilima: a) ako zahtjev podnosi izvorni organ odgovarajućih podataka i ako je u skladu sa zakonima koje izvorni organ primjenjuje, vezano za obradu odgovarajućih podataka; b) ako zahtjev podnosi prijemni organ koji je izričito zakonski ovlašćen da pristupa takvim podacima ili ih prenosi; c) ako zahtjev podnosi prijemni organ koji nije u mogućnosti da izvršava svoje zakonske obaveze bez pristupa traženim podacima; d) organ koji podnosi zahtjev snosi odgovornost za zakonitost pristupa i korišćenje podataka; e) svaki zahtjev mora sadržavati ime i prezime, funkciju i JMB lica u organu koji podnosi zahtjev i koji, odobrenjem zahtjeva, preuzima odgovornost za preuzete podatke. U zahtjevima pod tačkom c) moraju se navesti zakonske obaveze organa koji podnosi zahtjev kao i svrha zahtjeva; f) Agencija mora elektronski dokumentovati sve zahtjeve i sve informacije koje su joj date na raspolaganje, najmanje 10 godina od dana podnošenja zahtjeva. Svaki javni organ može ostvariti pristup informacijama putem zahtjeva koji podnese. Organ Bosne i Hercegovine koji se bavi zaštitom podataka ima puni pristup ovim evidentiranim podacima, s ciljem obezbjeđivanja zakonitosti rada Agencije i zakonitosti zahtjeva; g) direktor Agencije može odbiti ili zaustaviti prenos podataka u slučaju očiglednog kršenja zakona. O tome odmah mora biti obaviješten ministar civilnih poslova, koji donosi konačnu odluku o prenosu tih podataka. === Član 10 === '''Pružanje podrške i službena saradnja''' (1) Agencija prilikom obavljanja poslova iz člana 8. ovog zakona pruža podršku, sarađuje i koordinira rad sa nadležnim organima Bosne i Hercegovine, entiteta i kantona čiji se podaci vode u evidencijama i koji koriste mrežu za prenos podataka. === Član 11 === '''Povjerljivost i zaštita podataka''' (1) Lični podaci biće povjerljivi i mogu se prikupljati i obrađivati samo u skladu sa zakonom koji reguliše oblast zaštite ličnih podataka i drugim relevantnim zakonima. (2) Svi podaci i evidencije iz djelokruga Agencije su službena tajna, osim ako zakonom ili drugim propisom nije drugačije propisano. Svi zaposleni u Agenciji dužni su da čuvaju sve podatke i evidencije do kojih dođu tokom rada u Agenciji kao službenu tajnu. (3) Na prijedlog direktora Agencije, Savjet ministara donijeće propis o mjerama za zaštitu tajnosti i bezbjednosti podataka i evidencija u skladu sa Zakonom o zaštiti tajnih podataka. <hr> <span id="GLAVA III – ORGANIZACIJA I RUKOVOĐENJE"></span> == GLAVA III == === ORGANIZACIJA I RUKOVOĐENJE === === Član 12 === '''Organizaciona struktura''' (1) Unutrašnja organizacija Agencije uređuje se Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije. (2) Pravilnik iz stava (1) ovog člana donosi se u skladu sa članom 23. stavom (2) ovog zakona. === Član 13 === '''Direktor''' (1) Agencijom rukovodi direktor Agencije (u daljnjem tekstu: direktor). (2) Za rad Agencije i svoj rad, direktor je odgovoran ministru civilnih poslova i Savjetu ministara. === Član 14 === '''Zamjenik direktora''' (1) Direktor ima jednog zamjenika. (2) Zamjenik direktora odgovoran je za svoj rad direktoru Agencije. (3) Zamjenik direktora obavlja dužnosti direktora za vrijeme njegovog odsustva i obavlja druge dužnosti koje mu povjeri direktor. === Član 15 === '''Spriječenost direktora''' (1) Ako direktor nije u mogućnosti da ispunjava svoje dužnosti i odgovornosti, ispunjava ih zamjenik direktora, sve dok direktor ponovo ne bude u mogućnosti da ih preuzme ili do imenovanja novog direktora. (2) Ako direktor ne može ponovo preuzeti svoje dužnosti i odgovornosti, pokrenuće se procedura izbora novog direktora, u skladu sa Zakonom o ministarskim imenovanjima, imenovanjima Savjeta ministara i drugim imenovanjima Bosne i Hercegovine. === Član 16 === '''Imenovanje direktora i zamjenika direktora''' (1) Direktora i zamjenika direktora imenuje Savjet ministara, u skladu sa Zakonom o ministarskim imenovanjima, imenovanjima Savjeta ministara i drugim imenovanjima Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 37/03). (2) Direktor i zamjenik direktora imenuju se na mandat od pet godina, uz mogućnost ponovnog izbora u narednom mandatu. === Član 17 === '''Posebni uslovi za imenovanje direktora i zamjenika direktora''' (1) Osim uslova utvrđenih Zakonom o ministarskim imenovanjima, imenovanjima Savjeta ministara i drugim imenovanjima Bosne i Hercegovine, kandidat za direktora mora ispunjavati sljedeće posebne uslove: a) visoku stručnu spremu, tehnički fakultet - smjer informatike ili elektronskog poslovanja, ekonomski fakultet - smjer informatike, ili pravni fakultet; b) minimalno dvije godine iskustva na rukovodećim poslovima u oblasti informaciono-komunikacionih tehnologija; c) aktivno znanje engleskog jezika. (2) Osim uslova utvrđenih Zakonom o ministarskim imenovanjima, imenovanjima Savjeta ministara i drugim imenovanjima Bosne i Hercegovine, kandidat za zamjenika direktora mora ispunjavati sljedeće posebne uslove: a) visoku stručnu spremu, tehnički, ekonomski fakultet; b) minimalno dvije godine iskustva na rukovodećim poslovima u oblasti informaciono-komunikacionih tehnologija ili u organima javne uprave. === Član 18 === '''Uslovi za razrješenje direktora i zamjenika direktora''' Savjet ministara može razriješiti direktora i zamjenika direktora: a) na njihov lični zahtjev; b) ako ocijeni rad direktora i/ili zamjenika direktora, odnosno rad Agencije nezadovoljavajućim; c) ako su trajno spriječeni da ispunjavaju svoje dužnosti i odgovornosti; d) ako im je izrečena pravosnažna kazna zatvora za krivično djelo u trajanju dužem od šest mjeseci. === Član 19 === '''Dužnosti i odgovornosti direktora''' (1) Direktor Agencije dužan je i odgovoran za: a) predstavljanje Agencije; b) izrađivanje godišnjeg plana rada prema smjernicama Ministarstva i Savjeta ministara, te drugih planova koji se tiču nadležnosti Agencije; c) izrađivanje plana godišnjeg budžeta Agencije, u skladu sa Zakonom o finansiranju institucija Bosne i Hercegovine; d) rukovođenje i usmjeravanje u obavljanju poslova iz nadležnosti Agencije; e) učestvovanje u izradi državnog plana aktivnosti koji definiše pitanja u domenu razvoja identifikacionih dokumenata i resursa za prenos podataka u Bosni i Hercegovini; f) predlaganje Ministarstvu pokretanja pregovora vezanih za zaključivanje međunarodnih sporazuma o saradnji u vezi sa pitanjima razvoja identifikacionih dokumenata i djelokruga Agencije utvrđenog članom 8. ovog zakona; g) podnošenje godišnjeg izvještaja o radu Agencije, u skladu sa Zakonom o upravi; h) izradu potrebnih analiza radi racionalnog rasporeda zaposlenih i tehničkih sredstava Agencije; i) obezbjeđivanje saradnje sa Ministarstvom, nadležnim organima Bosne i Hercegovine za postupanje po ovom zakonu, te ostalim odgovarajućim organima i institucijama u Bosni i Hercegovini; j) obezbjeđivanje sprovođenja međunarodnih sporazuma i konvencija iz oblasti identifikacionih dokumenata koje je Bosna i Hercegovina ratifikovala. (2) Osim dužnosti i odgovornosti iz stava (1) ovog člana, direktor obavlja i druge poslove, kao što su: a) u skladu sa Zakonom o upravi, predlaganje Savjetu ministara Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji, drugih propisa predviđenih zakonom, te propisa nužnih radi obavljanja poslova iz nadležnosti Agencije u skladu sa zakonima Bosne i Hercegovine; b) raspoređivanje dužnosti zamjeniku direktora i rukovodiocima organizacionih jedinica Agencije u skladu sa zakonom, Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i drugim propisima; c) donošenje odluka o zapošljavanju, raspoređivanju i prestanku rada državnih službenika i zaposlenika u Agenciji, u skladu sa zakonima Bosne i Hercegovine; d) pripremanje i sprovođenje programa specifičnih obuka i obrazovanja zaposlenih u Agenciji; e) obavljanje drugih dužnosti propisanih zakonima i drugim propisima. (3) Direktor je odgovoran za zakonit rad Agencije, kao i za zakonito trošenje budžetskih i drugih sredstava namijenjenih finansiranju Agencije. <hr> <span id="GLAVA IV – EVIDENCIJE"></span> == GLAVA IV == === EVIDENCIJE === === Član 20 === '''Evidencije koje vodi Agencija''' (1) Agencija vodi i tehnički održava evidencije o: a) jedinstvenom matičnom broju; b) prebivalištu i boravištu državljana Bosne i Hercegovine; c) ličnim kartama i ličnim kartama za strance; d) pasošima, službenim pasošima i diplomatskim pasošima; e) vozačkim dozvolama; f) registrovanim vozilima i dokumentima vezanim za registraciju vozila; g) registru novčanih kazni i prekršajnoj evidenciji; h) druge evidencije koje se Agenciji stave u nadležnost. (2) Navedene evidencije mogu da vode i izvorni organi u okviru svoje nadležnosti, ali su obavezni da podatke trenutno dostavljaju Agenciji. === Član 21 === '''Vođenje i sadržaj evidencija''' (1) Posebnom odlukom Savjeta ministara, a na prijedlog direktora Agencije, za sve evidencije utvrđene članom 20. ovog zakona biće definisano sljedeće: a) svrha evidencije; b) sadržaj evidencije i međusobna veza evidencija kako bi se izbjeglo dupliranje istih podataka u različitim registrima; c) izvorni organi koji dostavljaju podatke u skladu sa relevantnim zakonima; d) način dostavljanja podataka; e) načini i pravila razmjene podataka; f) načini zaštite podataka; g) posebne procedure razmjene i zaštite biometrijskih i drugih ličnih podataka; h) druga pitanja značajna za vođenje evidencije. <hr> <span id="GLAVA V – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE"></span> == GLAVA V == === PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE === === Član 22 === '''Imenovanja''' (1) Postupak imenovanja direktora i zamjenika direktora Agencije biće okončan najkasnije u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona. (2) Do stupanja na dužnost direktora Agencije, direktor Direkcije za implementaciju projekta CIPS (u daljnjem tekstu: Direkcija) obavljaće dužnost direktora Agencije i snosiće odgovornost u skladu sa ovim zakonom. === Član 23 === '''Pravni akti Agencije''' (1) U roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, Savjet ministara, na prijedlog direktora Agencije, donijeće sljedeće pravne akte: a) Pravilnik o mjerama zaštite podataka i evidencija kao i odgovornosti u vezi sa zaštitom službene tajne; b) Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja evidencija; c) Pravilnik o popisu opreme i prenosu vlasništva. (2) U roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, direktor Agencije, uz saglasnost Savjeta ministara, donijeće sljedeće pravne akte: a) Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Agencije; b) Pravilnik o načinu pristupa evidencijama i razmjeni podataka. (3) U roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, direktor Agencije donijeće sljedeće pravne akte: a) pravilnike o radu organa interne kontrole; b) Pravilnik o tehničkoj administraciji u Agenciji; c) Pravilnik o administriranju mreže za prenos podataka; d) Pravilnik o standardima funkcionisanja Centra, kao i sva druga pitanja značajna za funkcionisanje Centra. === Član 24 === '''Imovina i zaposleni Agencije''' (1) Imovina Direkcije, kao i oprema u organizacionim jedinicama Direkcije, te sva druga prava i obaveze Direkcije postaju imovina, prava i obaveze Agencije danom stupanja na snagu ovog zakona. (2) Oprema koja je nabavljena za potrebe projekta CIPS i drugih projekata i koja je u vlasništvu Direkcije, a koju koriste drugi organi za obavljanje svojih poslova, postaće oprema tih organa. (3) Savjet ministara će, na prijedlog direktora Agencije, uz prethodno pribavljenu saglasnost ministra civilnih poslova i ministra finansija i trezora Bosne i Hercegovine, donijeti poseban Pravilnik o popisu opreme i prenosu vlasništva na organe definisane u stavu (2) ovog člana. (4) Agencija će preuzeti državne službenike iz Direkcije za implementaciju projekta CIPS u skladu sa Zakonom o državnoj službi u institucijama Bosne i Hercegovine, a ostale zaposlene preuzeće u skladu sa Zakonom o radu u institucijama Bosne i Hercegovine. === Član 25 === '''Prestanak važenja prethodnih zakona''' (1) Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o centralnoj evidenciji i razmjeni podataka ("Službeni glasnik BiH", broj 32/01, 16/02, 32/07 i 44/07). (2) Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Odluka o osnivanju Direkcije za implementaciju projekta CIPS ("Službeni glasnik BiH", broj 12/02). (3) Do donošenja odgovarajućih propisa, Agencija primjenjuje podzakonske akte donesene na osnovu propisa iz st. (1) i (2) ovog člana, ako oni nisu u suprotnosti sa ovim zakonom. === Član 26 === '''Stupanje na snagu''' Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku BiH". <hr> [[Kategorija:Zakoni]] sr3t08loe17vizt2uqhoommok82ffw1