Белорус хэлэн

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bxr">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bxrwiki</dbname>
    <base>https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Меди</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Тусхай</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хэрэглэгшэ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеэди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеэди тухай хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Загбар</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Загбар хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Туһаламжа</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Туһаламжа хэлэлсэл</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категори хэлэлсэхэ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Белорус хэлэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1981</id>
    <revision>
      <id>74649</id>
      <parentid>73180</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T21:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>12366</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>74649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2592" sha1="3dywa7g4ttkf8j2tynm9m711tgnsbt7" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name= Белорус хэлэн
|boxsize=280px
|pronunciation =беларуская мова
|ethnicity=[[Белорусууд]]
|states=[[Беларусь]], [[Польшо]], [[Ород]], [[Чехи]] г.м.
|speakers= 9.1 сая (2001)
|familycolor=Энэдхэг-Европо
|fam1        = [[Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуур|Энэдхэг-Европо]]
|fam2        = [[Балт-Славян хэлэнүүд|Балт-Славян]]
|fam3        = [[Славян хэлэнүүд|Славян]]
|fam4        = [[Зүүн Славян хэлэнүүд|Зүүн Славян]]
|script=[[Кирилл үзэг]]&lt;br&gt;(Беларусь хувилбар)
|nation={{flagcountry|Belarus}}
|minority=
|agency=Беларусь Улсын Шинжлэх Ухааны Академи (Хүрээлэн)
|iso1=be|iso2=bel|iso3=bel|lingua=53-AAA-eb &lt; [[East Slavic languages|53-AAA-e]]&lt;br&gt;(varieties: &lt;br&gt;53-AAA-eba to 53-AAA-ebg)
|map=Idioma bielorruso.png
|mapcaption=
|notice=IPA}}
'''Белорус хэлэн''' (&lt;small&gt;белорусаар&lt;/small&gt; ''беларуская мова'') — [[Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуур|Энэдхэг-Европын изагуурай]], [[Балт-Славян хэлэнэй бүлэг]]эй, [[Зүүн Славян хэлэнүүд]]тэ багтаха [[хэлэн]] юм. [[Ород хэлэн|Ород хэлэтэй]] хамтаар [[Беларусь|Беларусь Уласай]] албан ёһоной хэлэн болон 9.1 үлүү сая [[белорусууд]]ай түрэлхи хэлэн мүн.

== Холбооһон ==
* [http://languages.miensk.com/tbm/Kryv_padl/content.htm Учебник белорусского языка] {{ref-ru}}, белорус
* [http://www.slounik.org/slouniki Белорусские словари] {{ref-ru}}, белорус
* [http://linguarium.iling-ran.ru/LRJ/002.pdf Языковая ситуация в Белоруссии и типология языковых ситуаций (PDF)]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}
* [http://kamunikat.org/Kalita_Ina.html Калита И. В. Современная Беларусь: языки и национальная идентичность. Ústí nad Labem, ISBN 978-80-7414-324-3, 2010, 300 s. s. 112—190.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924220713/http://kamunikat.org/Kalita_Ina.html |date=2020-09-24 }}

{{stub}}

[[Категория:Беларусь]]
[[Категория:Хэлэнүүд]]</text>
      <sha1>3dywa7g4ttkf8j2tynm9m711tgnsbt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7093</id>
    <revision>
      <id>74648</id>
      <parentid>74587</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T21:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>12366</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>74648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17293" sha1="jcau332hfi2to1cnsbb2nh54lq3y7hg" xml:space="preserve">{{Инфобокс улас
| conventional_long_name = Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас
| common_name            = АНЭУ
| native_name            = {{native name|ar|الإمارات العربية المتحدة}}&lt;br /&gt;{{transliteration|ar|al-ʾImārāt al-ʿArabīyah al-Muttaḥidah}}
| image_flag             = Flag of the United Arab Emirates.svg
| flag_type              = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай Туг|Туг]]
| image_coat             = Emblem of the United Arab Emirates.svg
| symbol_type            = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай Һүлдэ|Һүлдэ]]
| national_motto         = {{lang|ar|الله الوطن الرئيس}}
| englishmotto           = Бурхан, Үндэһэтэн, Юрэнхылэгшэ
| national_anthem        = {{lang|ar|عيشي بلادي}}&lt;br /&gt;&quot;''[[Иши Билади|{{transliteration|ar|Īšiy Bilādī}}]]''&quot;&lt;br /&gt;&quot;Эхэ Оромни Ута Удаан Наһалагты&quot;&lt;br /&gt;{{parabr}}{{center| }}
| image_map              = United Arab Emirates (orthographic projection).svg
| map_caption            = {{map caption |location_color= ногоон |region=[[Аравиин хахад арал]] |region_color= none}}
| image_map2             =
| capital                = [[Абу-Даби]]
| coordinates            = {{Coord|24|28|N|54|22|E|type:city}}
| largest_city           = &lt;!-- Don't change to Abu Dhabi without a citation --&gt;[[Дубай]]&lt;br /&gt;{{coord|25|15|N|55|18|E|display=inline}}
| official_languages     = [[Араб хэлэн|Араб]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fact sheet |url=https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |website=United Arab Emirates |publisher=U.ae |access-date=31 August 2020 |accessdate=12 June 2022 |archivedate=18 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231118101755/https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet }}&lt;/ref&gt;
| common_languages   = [[Англи хэлэн|Англи]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.stalawfirm.com/en/news/view/english-translation-abu-dhabi-courts.html |title=A mandatory requirement for an English translation under Abu Dhabi Courts |publisher=STA Law Firm |date= |access-date=2022-02-26 |accessdate=2022-06-12 |archivedate=2022-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225022654/https://www.stalawfirm.com/en/news/view/english-translation-abu-dhabi-courts.html }}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups          = 35.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Энэдхэгшүүд|Энэдхэг]]&lt;/br&gt; 15.0% [[Эмират]]&lt;/br&gt; 10.7% [[Ойрохи Дурна дахи Бангладешчууд|Бангладеш]]&lt;/br&gt; 9.7% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Пакистаншууд|Пакистан]]&lt;/br&gt; 8.8% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Эмигрантууд#Египетшүүд|Египет]]&lt;/br&gt; 5.5% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Филиппиншууд|Филиппин]]&lt;/br&gt; 3.1% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Индонезшууд|Индонези]]&lt;/br&gt; 2.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Эмигрантууд#Йеменшууд|Йемен]]&lt;/br&gt; 1.6% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Йорданшууд|Йордан]]&lt;/br&gt; 1.3% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Эмигрантууд#Суданшууд|Судан]]&lt;/br&gt; 9.7% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Эмигрантууд|Бусад]]
| ethnic_groups_ref      = &lt;ref&gt;{{Cite web|title=UAE Population and Demographics|year=2020|work=Dubai Online|url=https://www.dubai-online.com/essential/uae-population-and-demographics/}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web|title=United Arab Emirates Population Statistics 2022|author=GMI Blogger|work=Global Media Insight - Dubai Digital Interactive Agency|date=|access-date=|url=https://www.globalmediainsight.com/blog/uae-population-statistics/|archive-url=|archive-date=}}{{Better source needed|reason=Source is a blog|date=May 2022}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups_year     = 2020
| religion               = 76.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Ислам|Ислам]] ([[Гүрэнэй шажан|албан]])&lt;/br&gt; 9.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Христосой шажан|Христос]]&lt;/br&gt; 8.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Индуизм|Индуизм]]&lt;/br&gt; 1.8% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Буддизм|Буддизм]]&lt;/br&gt; 5.0% [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Шажанай эрхэ сүлөө|Бусад]]
| religion_year          = 2022
| demonym                = [[Эмиратшууд]]&lt;ref name=WorldFactbook/&gt;
| government_type        = [[Холбооной хаанта засаг|Холбооной]] [[Лалын хаанта засаг|Лалын]] [[парламентын системэ|парламентын]] [[Һунгагдадаг хаанта засаг|һунгагдадаг]] [[үндэһэн хуулита хаанта засаглал|хахад-үндэһэн хуулита хаанта засаглал]]&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stewart|first=Dona J.|title=The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives|publisher=Routledge|date=2013|location=London and New York|isbn=978-0415782432|page=155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Day|first=Alan John|title=Political Parties of The World|publisher=Stockton|date=1996|isbn=1561591440|page=599}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&amp;np=&amp;lmp=undefined|title=United Arab Emirates Constitution|work=UAE Ministry of Justice|access-date=10 October 2018|accessdate=2022-06-12|archivedate=2018-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181011053637/https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&amp;np=&amp;lmp=undefined}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]]
| leader_name1           = [[Мухаммад ибн Заид Аль Нахайян]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan elected as new UAE president |url=https://gulfnews.com/uae/government/sheikh-mohamed-bin-zayed-al-nahyan-elected-as-uae-president-1.1652518419842 |access-date=14 May 2022 |work=[[Gulf News]] |date=14 May 2022}}&lt;/ref&gt;
| leader_title2          = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай юрэнхы сайдай жагсаалта|Вице-Юрэнхылэгшэ ба Юрэнхы Сайд]]
| leader_name2           = [[Мохаммед ибн Рашид Аль Мактум]]
| legislature            = [[Холбооной Дээдэ Зүблэл]]&lt;/br&gt; [[Холбооной Үндэһэнэй Зүблэл]]
| sovereignty_type       = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай Түүхэ|Түүхэ]]
| established_event1     = [[Рас эль-Хайма (эмират)|Эмират Рас эль-Хайма]]
| established_date1      = 1708
| established_event2     = [[Шарджа (эмират)|Шарджа]]
| established_date2      = 1727
| established_event3     = [[Абу-Даби (эмират)|Абу-Даби]]
| established_date3      = 1761
| established_event4     = [[Умм эль-Кувейн]]
| established_date4      = 1768
| established_event5     = [[Аджман (эмират)|Аджман]]
| established_date5      = 1816
| established_event6     = [[Дубай (эмират)|Дубай]]
| established_date6      = 1833
| established_event7     = [[Фуджейра (эмират)|Фуджейра]]
| established_date7      = 1879
| established_event8     = Ехэ Британи ба [[Хэрээнэй Оман]]һаа [[Үндэһэнэй Үдэр (Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас)|Тусгаар тогтонобо]]
| established_date8      = 1971 оной 12 һарын 2
| established_event9     = [[Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга|НҮБ-дэ]] [[НҮБ-ын Аюулгүйн Зүблэлэй 304-р тогтоол|оруулба]]
| established_date9      = 1971 оной 12 һарын 9
| established_event10    = АНЭУ-ай бүридэлдэ [[Рас эль-Хаймагай эмиратые]] абаба 
| established_date10     = 1972 оной 2 һарын 10
| area_km2               = 83,600
| area_rank              = 114
| area_sq_mi             = 32,278 &lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| percent_water          = заахан
| population_estimate_year = 2020
| population_estimate    = 9,282,410&lt;ref name=&quot;u.ae&quot;&gt;{{cite web|url=https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet/|title=United Arab Emirates Population (2020)|website=u.ae}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| population_census      = 4,106,427
| population_estimate_rank = 92
| population_census_year = 2005
| population_density_km2 = 121
| population_density_sq_mi = 256 &lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| population_density_rank = 110
| GDP_PPP                = $779.234 тэрбум&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report |title=United Arab Emirates |publisher=[[International Monetary Fund]]}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2022
| GDP_PPP_rank           = 34
| GDP_PPP_per_capita     = $78,255 &lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 7
| GDP_nominal            = $501.354
billion&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_year       = 2022
| GDP_nominal_rank       = 32
| GDP_nominal_per_capita = $50,349 &lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 21
| Gini                   = 26.0 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2018
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web|title=GINI index (World Bank estimate) – United Arab Emirates|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AE|website=data.worldbank.org |publisher=World Bank|access-date=30 March 2020}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              =
| HDI                    = 0.890 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2019 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 31
| currency               = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласай Дирхам|АНЭУ Дирхам]]
| currency_code          = AED
| time_zone              = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Саг|АНЭУ-ай Стандарт Саг]]
| utc_offset             = +04:00
| date_format            = үү/һһ/жжжж
| drives_on              = баруун&lt;!-- The steering wheel is on the left hand side of the car, but they drive on the right hand side of the road – that is driving on the right--&gt;
| calling_code           = [[Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас дахи Телефоной номер|+971]]
&lt;!---
| Communication Companies = Etisalat&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.etisalat.ae/|title=Welcome to Etisalat|publisher=Etisalat.ae}}&lt;/ref&gt;
| Communication Companies = du&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.du.ae/|title=Emirates Integrated Telecommunications Company|publisher=Du.ae}}&lt;/ref&gt;
| Local calling_code = {{unbulleted list|[[Abu Dhabi]]: 02|[[Dubai]]: 04|[[Sharjah (emirate)|Sharjah]] nd [[Ajman]] : 06|[[Al-Ain]]: 03|[[Fujairah]]: 09|[[Umm al-Quwain]] and [[Ras al-Khaimah]]: 07}}
 ----&gt;| cctld                  = {{unbulleted list |[[.ae]] |[[имарат|امارات.]]}}
| footnotes              =
| linking_name           =
| today                  =
}}

'''Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас''' ('''АНЭУ'''; {{lang-ar|الإمارات العربية المتحدة}} {{transliteration|ar|al-ʾImārāt al-ʿArabīyah al-Muttaḥidah}}), гү, али юрынээр '''Эмиратууд''' ({{lang-ar|الإمارات}} {{transliteration|ar|al-ʾImārāt}}), болбол [[Баруун Ази|Баруун Азиин]] улас юм. Долоон эмиратһаа ([[Абу-Даби (эмират)|Абу-Даби]], [[Аджман (эмират)|Аджман]], [[Дубай (эмират)|Дубай]], [[Рас-эль-Хайма (эмират)|Рас-эль-Хайма]], [[Умм-эль-Кайвайн (эмират)|Умм-эль-Кайвайн]], [[Фуджейра (эмират)|Фуджейра]] ба [[Шарджа (эмират)|Шарджа]]) буридэдэг холбооной улас. Эмират бүхэн — бага улас юм. Тэдэнь, өөдэйнгөө амяараа толгойлогшотой. Эмир Уласай ниислэл — [[Абу-Даби]]. Уласай толгойлогшо — Арабын Нэгэдэһэн Эмир Уласай президент (тэрэл сагта Абу-Дабиин эмир).

== Газар зүй ==
Арабын Нэгэдэһэн Эмир Улас Азиин урда-баруунтэй һуудаг улас. Арабиин хойгой зүүн талада һуудаг. Хойто талаһаа Персиин буланаар эрьеэ угаадаг. Зүүн тээшээ Оман буланда гарадаг. Сауд Арабитэй баруун ба урда зүгһөө хилэтэй, Оман уластай зүүн-урдаһаа ба зүүн-хойноһоо (Оманай Мусандам гэжэ анклавтай) хилэтэй. АНЭУгэй хүн зон — 5 сая (млн) хүн, 70%-нь Урда болон Зүүн-Урда Азиһаа гараһан үндэһэтэй ажалшад. Нютагай үнтэһэтэй зониин — ислам шажанай сунну таһагай хүүнүүд.

Газарай тоһотой аад лэ, энэ гүрэн тоһоёо хари гүрэнөөр тараадаг (экспорт) болижо байна. Жаа жаагаар диверсификэйшн хээд, хара тоһоной хэблэл, улас досоохи бараагай хэблэлһээ (ВВП) 7-9 % хүртэр 2010 ондо унаад байна. Харин, 1980 ондо 73 %, 1998 ондо — 32 % байгаа.

== Хотонууд ==
Ниислэл хото — [[Дубай]].

[[Файл:Tc-map.png|thumb|380px|Арабын Нэгдсэн Эмирт Улс]]
* [[Абу-Даби]]
* [[Аджман]]
* [[Аль-Айн]]
* [[Дибба]]
* [[Дубай]]
* [[Калба]]
* [[Рас эль-Хайма]]
* [[Сила]]
* [[Умм эль-Кувейн]]
* [[Фуджейра]]
* [[Хор-Факкан]]
* [[Шарджа]]

== Мүн үзэхэ ==
* [[Араб хэлэн]]

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commons|United Arab Emirates|Арабын Нэгдсэн Эмирт Улас}}
* [http://www.government.ae/web/guest/home/en UAE Government Official Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121002073351/http://www.government.ae/web/guest/home/en |date=2012-10-02 }}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 United Arab Emirates profile] from the [[BBC News]]
* [http://lebanese-economy-forum.com/world-facts/show/ae/ United Arab Emirates country profile] from the Lebanese Economy Forum, extracted from the CIA Factbook &amp; Worldbank data

{{Ази}}

[[Категори:Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас| ]]&lt;!---leave the empty space as standard (eponymous category)---&gt;
[[Категори:Аравиин хахад арал]]
[[Категори:Араб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг]]
[[Категори:Холбооной хаанта засаг]]
[[Категори:ОПЕК-эй гэшүүн улас]]
[[Категори:Арабай Лигын гэшүүн улас]]
[[Категори:Булангын Хамтын Ажаллалгын Зүблэлэй гэшүүн улас]]
[[Категори:Исламай Хамтын Ажаллалгын Байгуулгын гэшүүн улас]]
[[Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд]]
[[Категори:Дунда Дурнын уласууд]]
[[Категори:Баруун Азиин уласууд]]
[[Категори:Арабай юртэмсэ]]
[[Категори:1971 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг]]
[[Категори:1971 ондо Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Уласда байгуулагдаhан]]
[[Категори:Азиин уласууд]]
[[Категори:Лалын хаанта засаг]]

{{stub}}</text>
      <sha1>jcau332hfi2to1cnsbb2nh54lq3y7hg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хүнэй эрхэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7535</id>
    <revision>
      <id>74650</id>
      <parentid>71307</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T00:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>12366</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>74650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10205" sha1="i96b7bmk3rhuztxw0jewkcrd7g0d9cg" xml:space="preserve">[[Файл:UN-Human rights-1952-3c.jpg|мини|[[Нэгэдэмэл Үндэһэнэй Байгуулга|Нэгэдэһэн Үндэһэнэй Байгуулгын]] шууданай марка]]
'''Хүнэй эрхэ''' — [[хуби хүн]]эй ​​[[эрхэ зүй]]н байдалай үндэһэн һууриие бүридүүлдэг эрхэ.&lt;ref&gt;http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_law/1683 Академик. Хүнэй эрхэ. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

Хүн бүри түрэхэһөө нэрэ түрэ, эрхынхээ хубида адли тэгшэ байдаг. 
Эдэ хүн боложо түрэһэн хүн бүрида угһаа заяаһан ёһо һуртахууныхинь салшагүй эрхэ мүн. Хүнэй эрхэ гэжэ мүнөөнэй бидэнэй нэрлэдэг ойлголтодо эдэгээр эрхые үндэһэнэй ба олон уласай хамтын ниигэмлигэй хуули тогтоохо үйлэ ябасын ёһoop тододхон томьёолжо хуули зүйн эрхэ болгожо хуулишалаһан хэм хэмжээе хэлэнэ. Эдэгээр эрхын хуули эрхын үндэһэниинь захирагдагһадай зүбшөөрэл, ондоогоор хэлэбэл эрхын субъектнүүдэй зүбшөөрэл юм.

{{Цитата|Хүн бүри түрэхэдээ эрхэ сүлөөтэй, нэрэ түрэ, эрхынгээ хубида адли тэгшэ байна. Тэдэндэ оюун ухаан, үрэлиг сэдьхэл заяаһан болоод өөр хоорондоо аха дүүнэрэй ёһоор харилсаха ёһотой.|[http://www.un.org/en/documents/udhr/ «Хүнэй эрхын түгэмээл тунхаглалай» нэгэдүгээр зүйл.]}}

== Хүнэй эрхые бүхи ниитээр хүлээн зүбшөөлгэ ==
Хүн түрэлхитэнэй бүхы гишүүдэй түрэ, тэгшэ байдалай үнэ сэные мүнөөнэй бидэнэй хүнэй эрхэ гэжэ нэрлэдэг ойлголтые бүрилдүүлжэ байгаа бусад олон үндэһэн заршамай нэгэ адли бараг бүхы [[соёл эргэншэл]], [[шажан|шажан шүтэлгэ]] болон [[гүн ухаан]]ай уламжалалда байдагые оложо хаража болоно. Бүхы [[эргэн|эргэд]] ниитэлэг заншалые баримталха ёһотой гэһэн һанаа олон зуун жэлэй үмэнэ гаража һэн. Хүнэй хамагай шухала эрхэ ашагые сахихад шаардалгатай амидаралай үндэһэн һайн һайханай сэсэглэн хүгжэлые үгыдхэдэг ямаршье уламжалал байдаггүй байна. Зарим хүн энэнь бодито байдал дээрэ шухам юумэные хэлээд байна бэ гэжэ асуудаг. Хүнэй эрхэнь хүнэй һайн һайхан байдал гэдэгые ойлгохо хамагай хилбари арга юм. Гэм зэмгүй хүн зон наһаа алдаха, бэлгын хүсэрхылэлые тэбшэжэ зүбшөөрхэ, [[Засагай газар]]нууд хүн зоноо үлһэгэлэн байлгаха зэрэгые тэбшэхэ аргагүй юм.

== Хүнэй эрхые хамгаалха тухай һанаа ==
[[Файл:EleanorRooseveltHumanRights.png|мини|[[Испани хэлэн|Испани хэлээр]] [[Хүнэй эрхын түгэмээл тунхаглал]]ай хубилбаритай [[Элеонора Рузвельт]]]]
Хүнэй эрхые тодорхойлжо, түүниие хамгаалха тухай һаналые ябаандаа хуулишалаһан хэм хэмжээ болгоһон юм. Үүные хэрэгжүүлхэд Англиин ''[[Магна Карта]]'' ({{lang-en|[[:en:Magna Carta|Magna Carta]]}}, 1215), ''[[Эрхын тухай айладхал]]'' ({{lang-en|[[:en:Petition of Right|Petition of Right]]}}, 1628), ''[[Эрхын тухай хуулишалаһан акт]]''  ({{lang-en|[[:en:Bill of Rights 1689|Bill of Rights]]}}, 1689) зэрэгые баталһан олон шухала үйлэ ябадал эхилэлыень табиһан болоно. XVIII зуунда байгаалиин хуулиин талаархи анханай һанаанууд, хүнэй эдэлхи зам ёһоной эрхые хуулишалаһан эрхэ бологон хүлээн зүбшөөржэ, хүгжүүлһэн болоод эдэгээр эрхые анха удаагаа уласай үндэһэн хуулида тусгаһан юм. Энэнь түрэ болон хуби хүнэй хоорондын хуулишалаһан харилсаанай элэрхэлэл боложо Түрын эрхэ мэдэлынь сүлөөтэ хуби хүнэй зүбшөөрһэнөөр бии болодог гэдэгые нотолһон болоно. Хүн ба эргэдэй эрхын тухай [[Франциин хубисхал|Франциин тунхаглал]] ({{lang-fr|[[:fr:Déclaration des droits de l'homme et du citoyen de 1789|Déclaration des droits de l'homme et du citoyen]]}}, 1789), [[Америкын эрхын тухай хуули]] ({{lang-en|[[:en:United States Bill of Rights|Bill of Rights]]}}, 1791)-ые энэ заршамые баримталан гаргаһан юм.

XIX зуунда хэд хэдэн тусгаар тогтониһон улас орон энэ заршамые баталһан ба [[ниигэм]], [[эдэй засаг]]ай эрхые мүн аажамдаа хүлээн зүбшөөржэ эхилһэн юм. Улас оронуудай Үндэһэн хуулинда хүнэй эрхые баталгаажуулһан байдаг болобошье хуули тогтоомжооршье юм гү, албадалгаар, магадгүй ниигэмэй албан буса арга хэрэгһэлээр, түүниие хизгаарлаха гү, али үгыдхэхэ ябадал зарим үедэ гаража байна. Үүгээршье зогсохогүй улас оронууд өөрһэдөөшье хуулишалаһан эрхынхинь байдалые үлэ харгалзан хүнэй эрхые зүршэхэ ябадал олонтоо гарадаг.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Ном зохёол ==
* [http://www.mhg.ru/files/011/vvpch.pdf  Введение в права человека] М.: Московская Хельсинкская группа, 2009 {{ref-ru}}
* ''Невирко Д. Д.'' Права и свободы человека и гражданина: проблемы соотношения, взаимодействия и иерархии. Дис… канд. юрид. наук. — Екатеринбург, 2004. — 181 c. {{ref-ru}}
* ''Нуркаева Т. Н.'' Личные (гражданские) права и свободы человека и их охрана уголовно-правовыми средствами: вопросы теории и практики. — С.-Пб.: Юрид. центр Пресс, 2003. — 254 c. {{ref-ru}}
* Права человека. Энциклопедический словарь. Отв. редактор С. С. Алексеев. М.: Норма, 2009. 656 с. [http://www.academia.edu/3511291/_._._ (Ряд статей из раздела «История прав человека».)] {{ref-ru}}
* Словарь-справочник по правам человека: основные понятия и институты. М.: Изд. «Права человека», 2006. {{ref-ru}}
* ''Хански Р., Сукси М.'' (ред.) [http://www.hrpublishers.org/site/site-files/library/introduction_on_the_topic_of_international_protection_of_human_rights.pdf Введение в вопросы международной защиты прав человека] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110124233119/http://www.hrpublishers.org/site/site-files/library/introduction_on_the_topic_of_international_protection_of_human_rights.pdf |date=2011-01-24 }} Москва: «Права человека», 1997—1998. Пер. А. Иванченко. Ред. Л. Архипова {{ref-ru}}
* ''Экштайн К.'' Основные права и свободы по российской Конституции и Европейской Конвенции. Учебное пособие для вузов. — М.: Nota Bene, 2004. — 496 c. {{ref-ru}}
* [http://www.ipu.org/PDF/publications/hr_guide_en.pdf Human Rights: Handbook for Parlamentarians] [[УВКПЧ]], [[Межпарламентский союз]], 2005 {{ref-en}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Human rights}}
* [http://www.un.org/ru/rights/ «Хүнэй эрхэ» — НҮБ-ын сахим газар] {{ref-ru}}
* [http://slovari.yandex.ru/search.xml?text=права+человека Яндекс. Словари дахи Хүнэй эрхэ]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}
* [http://www.memo.ru/about/biblio/swoboda/chapt1.htm Сүлөө. Тэгшэ адли байлга. Хүнэй эрхэ. Москва, 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105145348/http://www.memo.ru/about/biblio/swoboda/chapt1.htm |date=2013-11-05 }} Составитель — [[Богораз, Лариса Иосифовна|Л.Богораз]] {{ref-ru}}
* [http://www1.umn.edu/humanrts/russian/Rindex.html Миннесотын Дээдэ Һургуулиин Хүнэй эрхэ тухай номой сан] {{ref-ru}}
* [http://hr-cherkasy.blogspot.com/2013/01/blog-post_14.html Хүнэй эрхын түүхэ] {{ref-ru}}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Хүн түрэлхитэн]]
[[Категори:Эрхэ зүй]]
[[Категори:Хүнэй эрхэ| ]]</text>
      <sha1>i96b7bmk3rhuztxw0jewkcrd7g0d9cg</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>