Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Улаан-Үдэ 0 1578 74795 73860 2026-07-30T13:35:30Z Summershell67 17987 /* */ 74795 wikitext text/x-wiki {{Нютаг |нэрэ = Улаан Үдэ<br />{{mongolUnicode|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ|v}}{{mongolUnicode|ᠦᠳᠡ|v}} |албан_нэрэ = Улаан Үдэ |type = бүгэдэ найрамдаха уласһаа захирха [[хото]] |анхаарха_нэрэ = {{lang-ru|Улан-Удэ}} |image_flag = Флаг города Улан-Удэ.svg |flag_size = 140px |image_seal = Gerb u u.jpg |seal_size = 80px |image_skyline = Центр Улан-Удэ.JPG |image_map = Location_Of_Ulan-Ude_(Buryatia).svg |map_caption = Буряад орон дахи Улаан Үдэ [[хото]] |улас_эсбэл = Улас орон |али_улас_эсбэл = {{flagicon|RUS}} [[Оросой холбоото улас|ОХУ]] |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ = [[Оросой холбоото уласай Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд|БНУ]] |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг = [[Файл:.png|22px]] '''Улаан Үдэ''' |хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = Хороо (3) |хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг = Нэрэ бүхы гурбан хороотой. |гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = |гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = |нютагай_түбые_юу_гэхэ = |нютагай_түб = |газар_нютаг = 347,6 км² |газарай_байса = д.т.д. 500 м |хүн_ама = 2025 ондо 435 000 хүн |хүн_ама_үмэнэхэ = |хүн_ама_тоол = |хүн_ама_тоос = |хүн_ама_бүүгэнэрэл = 416 079 хүн |арад_түмэн = 73.1% - [[ородууд|ород]], 21.4% - [[буряадууд|буряад]] |сугаараа = Улаан Үдынхин, Улаан Үдынхид |даргые_юу_гэхэ = Хотын дарга |даргын_нэрэ = Игорь Шутенков |түүхын_он = 1666 он |түүхын_үйлэ = Ород сэрэгын үбэлжөө боһоһон |түүхын_он1 = |түүхын_үйлэ1 = |түүхын_он2 = |түүхын_үйлэ2 = |сагай_бүһэ = Эрхүүгэй саг |телефоной_код = +7 3012 |шууданай_индекс = 6700xx |автомашин_дугаар = 03 |website = [http://www.ulan-ude-eg.ru] (ородоор) |тэмдэглэл = }} '''Улаан Yдэ''' ({{mongolUnicode|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ|h}}; {{lang-ru|Улан-Удэ}}, 1934 он болотор '''Дээдэ-Үдэ''' нэрэтэй байһан) — [[Буряад Улас]]ай [[ниислэл]] [[хото]] юм. [[1934]] он болотор ''Дээдэ Үдэ'' ({{lang-ru|Верхнеу́динск}}) гэдэг нэрэтэй байһан. [[1666]] ондо [[Үдэ гол]]ой [[Байгал]]да шууд ородог [[Сэлэнгэ мүрэн]]тэй ниилэһэн (Батарейн хапсагай дээрэ) газарта бии болоһон түүхэтэй. Одоо тус хотодо 400 мянга гаран зон амидардаг (2012). [[Байгал]]һаа зүүн-урагшаа 130 модоор холо, [[Сэлэнгэ]] [[Үдэ гол|Үдэ]] хоёрой үлзүүр дээрэ байдаг. Хотын эзэлхэ талмай — 347.6 дүрбэлжэн модо (км²). 2011 ондо байдалаар 404 мянган хүн ажаhуудаг.<ref name="тооллого2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1404.htm Города с численностью постоянного населения от 250 тыс. до 500 тыс. человек]</ref> [[Ород улас]]ай хотонуудай хэмжээндэ харисуулабал, 45-дахи hуурида болно. Улаан Үдэ дотор гурбан хороонууд бии: Соведэй, Түмэр замай ба Октябриин. Хотын түб [[Сэлэнгэ мүрэн]]эй баруун эрьедэ байна. Энэ хадаа хотын эгээл һайхан газар гээшэ. * Зүблэлтын хороо ({{lang-ru|Советский район}}) * Түмэр замай хороо ({{lang-ru|Железнодорожный район}}) * Октябриин хороо ({{lang-ru|Октябрьский район}}) Хотын дарга (хотын захиргаанай толгойлогшо) — Александр Голков [[2012 он]]ой декабрь һарада дарга болобо. Хотын захирагша (сити менеджер) — Зандра Сангадиев. == Түүхэ == Улаан Үдэ хото [[1666]] ондо хасагуудаар байгуулагдаһан юм. Тэрэ түрүүн Дээдэ Үдэ гэжэ нэрэтэй байһан. ХVII-дохи зуун жэлдэ бэхилэлтын үүргэ дүүргэжэ байһан сагайнь ямар нэгэн хамгаалтын түхеэрэлгэнүүд мүнөөнэй Улаан-Үдэдэ харагдахагүй. Юуб гэхэдэ бэхилэлтын түхеэрэлгэнүүд модоор бүтээгдэһэн байжа, хэрэгээ болиходоо, ХVIII-дахи зуун жэлэй һүүл багаар үгы хэгдэһэн. Тиибэшье анхан бэхилэлтэ хүреэнэй бии болоһон газарые – Батарейн добые – 1991 ондо онсолон тэмдэглэһэн байна. Хотын түүхэтэ 325 ойн жэлэй баяраар үнэн алдартын хоёр хэрээһэнүүд зоогдон, шулуун хабтагай табигдажа, үндэһэ табигша хасагуудай дурасхаалда зорюулагдаа. ХVIII-ХIХ-дахи зуун жэлнүүдэй дотор хото хамгаалалгын үүргэтэй хахасажа, албан захиралай болон худалдаа наймаанай түб гэгдэн тодороо. Хотын гол байшангуудай тоодо гайхамшаг түхэлтэ гурбан үнэн алдартанай барилганууд ороно: Одигитриин собор сүмэ (Дээдэ-Үдын түрүүшын шулуун байшан), Нангин Троицын (Гурбанай) ба Нангин Вознесениин (Үндэрлэлгын) сүмэнүүд. Мүн уран барилгын омогорхолой зүйлдэ Гостинэ хашаа болон тэрэниие тойроһон Гостинэ хашаадахи талмай – Дээдэ-Үдын гол талмай байһан - орохоороо ороно. [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн|Эрхэтэн дайнай үедэ]] Улаан Үдэ хото [[Буряад-Монгол Улас]]ай, [[Алас Дурнын Бүгэдэ Найрамдаха Улас]]ай ниислэл хотын үүргые гүйсэдхэбэ. [[1934]] ондо Улаан Үдэ гэжэ нэрэлэгдээ. Энэ үедэ ехэ барилга эхилһэн байна. 1934 ондо Вагон Заһалгын завод, нэгэдэхи ТЭЦ, 1935 ондо Заудинскын гурил-талханай комбинат, шэлэй завод, 1936 ондо мяханай комбинат баригдаһан юм. Һүүлдэнь онгосо бүтээлгын завод, «Электромашина», «Теплоприбор», прибор хэдэг завод, нарин сэмбын комбинат хүдэлжэ эхилээ. == Шэнжэлхэ эрдэм ухаан == Улаан Үдэ — томо соёлой ба [[шэнжэлхэ ухаан]]ай түб болоно. Эндэ [[Буряад шэнжэлхэ ухаанай түб]]; табан дээдэ һургуулинууд: [[Буряадай гүрэнэй дээдэ һургуули]], [[Зүүн Сибириин гүрэнэй хүтэлэлгын ба технологиин дээдэ һургуули]], [[Буддын шажанай дээдэ һургуули]], [[Буряадай гүрэнэй хүдөө ажахын академи]], [[Зүүн Сибириин гүрэнэй соёлой академи]]. Мүнөө Улаан Үдэдэ 39570 һурагшадай һураха 52 һургуули, 15430 хүнэй һурадаг 16 тусхай дунда һургуули ажаллана. Эдээнэй очно ба заочно таһагуудта 1620 оюутад һурана. == Соёл == === Театрнууд === Улаан Үдэ ниислэл хотодо [[Г. Ц. Цыдынжаповай нэрэмжэтэ буряад гүрэнэй академическа Дуури болон Баледэй театр|Дуури болон Баледэй]], Х. Н. Намсараевай нэрэмжэтэ буряад драмын (1932), Н. А. Бестужевэй нэрэмжэтэ ород драмын, залуушуулай, Нелли Дугаржабонай нэрэмжэтэ пластическа драмын театрнууд, дуу хатарай «Байгал» ансамбль, филармони (1938) болон олон музейнүүд амжалтатай ажаллана. Улаан Үдэдэ олон кинотеатрнууд харагшадые урин байдаг, тэдэниие нэрлэбэл: «Еврозона», «People’s Cinema», «Capital Cinema», «RGB Cinema (Пионер)» гэхэ мэтэ. Һүүлэй жэлнүүдтэ кинотеатрнууд гоё, мүнөө үеын түхэлтэй болонхой. «Октябрь», «Прогресс», «Дружба», «Эрдэм», «Фабрика кино», «Сагаан Морин», «Савва», «Планета 3000», «Восток» гэhэн кинотеатрнууд олон жэл соо хүдэлөөд мүнөө хаагдаhан байна. === Музейнүүд === [[Файл:Dugan Devajin.JPG|thumb|300px|left|[[Тамчын дасан]]һаа асарһан Диваажан дуган. XIX зуунай һүүлшын хахад. [[Үбэр Байгалай арадуудай угсаатанай зүйн музей]].]] Музейнүүдэй эгээн мэдээжэнь хадаа түүхын, уран зурагай, геологическэ, байгаалин болон этнографическа музейнүүд болоно. Олон музейнүүдэй нэгэн эгээл мэдээжэ [[Үбэр Байгалай арадуудай угсаатанай зүйн музей]] болоно. Тус музей нэрэдээ таарамаар гоё һайхан газарта хүхэ номин тэнгэри доро нэмжын оршодог юм. === Бусад === Тиихэдэ хэдэн гоё мэдээжэ зочид буудалнууд айлшадые угтадаг: «Бурятия», «Гэсэр», «Баргажан», «Сагаан Морин», «Байгал», «Одон» гэхэ мэтэ. Мүнөө худалдаа наймаанай байранууд олоор баригдана, нэрлэбэл, «Большой», «Сагаан Морин», «Түмэр Морин», «Туяа», «Заря» болон «Galaxy», «Capitall Mall», «Пионер», «Еврозона», «People’s Park» гэһэн худалдаа-сэнгэлтын түбүүд нээгдэнхэй. == Хүн зон == {| class="wikitable" |+ Хүн зон |- !Жэл||1835||1851||1882||1890||1897||1915||1917||1923||1926||1931||1989||2002||2005||2009||2010||2013||2014||2015 — төлөвлөгөө||2017 — төлөвлөгөө |- |Хүн||3544||3746||4130||5223||8086||17 200||21 582||22 401||33 713||41 770||351 806||359 400||352 600||340 200||377 100||416 079||421453||440 130||480 560 |} == Хотын хороо болон һууринууд == {| class="standard" ! style="background:#efefef;" | ! style="background:#efefef;" | |- |[[Улаан Үдын ниидэмэл онгосонуудай буудалай һуурин|Аэропорт]] |[[Горько]] |- |[[Доодо Онгостой]] |[[Дээдэ Онгостой]] |- |[[Загорск]] |[[Забайкальска]] |- | [[Заречнэ]] |[[Зеленхоз]] |- | [[Зүүн зүгэй һуурин]] | [[Зүүн эрье]] |- | [[Исток]] | [[Лазо]] |- | [[Матросов]] | [[Мяханай комбинат]] |- | [[Наранай һуурин]] | [[Нарһата]] |- | [[Нарһан тужа]] | [[Ногоон һуурин]] |- | [[Орешков]] | [[Посеели]] |- | [[Силикатна]] | [[Сокол]] |- | [[Сэрэгшэдэй һуурин]] | [[Тайгын һуурин]] |- | [[Тайлса]] | [[Талханай комбинат]] |- | [[Түлэнжэ]] | [[Урда зүгэй һуурин]] |- | [[Шишковко]] | [[Шэлэй завод]] |- | [[Хүмэгшэ]] | [[Энергетик]] |} == Зурагай цомог == <gallery> Солнечная башня. 01.2009.jpg|"Наранай" гэhэн үндэр барилга Новый офисный центр у рынка. 07.2009.jpg|"Еврозона" гэжэ худалдаа-сэнгэлтын болон ажаллалгын түб Центр Улан-Удэ.JPG|Улаан Үдын түб Октябрьский район (Улан-Удэ).jpg|Октябриин хороо </gallery> == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == * {{Commonscat|Ulan-Ude}} * [http://www.ulan-ude-eg.ru Вэб сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017045903/http://www.ulan-ude-eg.ru/ |date=2007-10-17 }} * [http://www.asargaev.com/photo/panorams/thumb.html Улаан Үдын панорама] [[Категори:Буряад Улас]] [[Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд]] {{stub}} rqzl5n6c5t6or7aqsemfoic54oe5qvd Борис Перчаткин 0 14995 74791 2026-07-30T12:15:10Z Asorev 16800 Шэнэ хуудаһан: «{{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украины...» 74791 wikitext text/x-wiki {{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], [[Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украинын ЗСБНУ]], [[Зөвлөлт Холбоото Улас]]<ref name="ostrovskaja">{{cite journal |last=Островская |first=О. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru |pages=65—70}}</ref> | метка3 = Шажан мөргөл | текст3 = [[Христиан шажан]] ([[Пятидесятникнар]]) | метка4 = Мэргэжил | текст4 = Хүний эрхийг хамгаалагч, шажанай зүтгэлтэн | метка5 = Үр хүүгэд | текст5 = 6<ref name="ostrovskaja" /> }} '''Борис Георгиевич Перчаткин''' (орос: ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1946 оной 7 һарын 1-ндэ төрһөн) — зөвлөлтийн ба америкын хүний эрхийг хамгаалагч, 1970-аад оной эсэс ба 1980-аад оной эхээр [[Находка]] хотод эхэлһэн шажанай цагаачлалын хөдөлгөөний нэгэн гол удирдагч<ref name="ostrovskaja" />. 1989 ондо тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|Америкын Нэгэдэһэн Уласта]] «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» (Lautenberg Amendment) батлуулах лобби ажлыг удирдһан бөгөөд үүнэй үр дүндэ хуучин Зөвлөлт Холбоото Уласай орнуудһаа 1 сая орчим шажанай цөөнхийн гишүүд АНУ руу хууль ёсоор цагаачлах эрхэтэй болоһон юм<ref name="romanovic">{{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}</ref>. == Намтар == === Бага нас ба сүмд орһон нь === Борис Перчаткин цэргийн нисгэгчийн гэр бүлдэ төрһөн. Борисыг бага байхад эцэг нь авто ослоор нас барһан. Хэдэн оной дараа эх нь өөр цэргийн хүнтэй гэрлэһэн. Гэбэч 1953 ондо тэрэний хойд эцэг нь бослогын үеэр тушаал биелүүлэхээс татгалзһан хэргээр баривчлагдаж, [[Воркута]] хотойн албадан хөдөлмөрийн лагерьт 25 жил ял эдэлхээр шийтгүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 16 насандаа Борис Находка хотод пятидесятник сүмийг олж, гишүүн нь болоһон. Үүнэй дараа тэрэ Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлэл цуглуулж, гадаадын сэтгүүлчидтэй идэвхтэй хуваалцаж эхэлһэн<ref name="semjonova">{{cite web |last=Семенова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}</ref>. === Цагаачлалын хөдөлгөөн ба диссидентүүдтэй харилцаа холбоо тогтооһон нь === 1976 ондо Перчаткин хамтран зүтгэгч Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов нарын хамт [[Москва]] хотод зөвлөлтийн [[Диссидент|диссидентүүдтэй]] холбоо тогтооһон<ref name="ostrovskaja" />. Диссидентүүд тэдэндэ өсөн нэмэгдэж байгаа цагаачлалын хөдөлгөөнд зохион байгуулалттай хэлбэр өгөхийг зөвлөһөн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо [[Москвагийн Хельсинкийн хэсэг|Москвагийн Хельсинкийн хэсгийн]] төлөөлөгч Л. В. Воронина Находка хотод айлчилһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ цагһаа эхлэн Перчаткин [[Зөвлөлт Холбоото Улас|Зөвлөлт Холбоото Уласһаа]] пятидесятникуудыг олноор нь гаргах ажлыг зохион байгуулахаар идэвхтэй ажиллаһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ мөн [[Нэгэдһэн Үндэһэнэй Организаци|НҮБ]], [[Сүмүүдийн дэлхийн зөвлөл]] (WCC) болон [[Хельсинкийн хэлэлцээр|Хельсинкийн хэлэлцээрт]] гарын үсэг зурһан орнуудын төрийн тэргүүнүүдэд хандаж, ЗХУ-д сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлж байһан<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live}}</ref>. 1977 ондо Николай Горетийн хамт пятидесятникуудын нэрийн өмнөөс баривчлагдһан диссидентүүд [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]], [[Анатолий Щаранский]] нарыг хамгаалж үг хэлһэн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо бусад христиан урсгалын сүсэгтнүүдтэй хамт хавчигдаж буй христианчуудад нутаг буцах зөвшөөрөл олгохыг шаардаж нийтийн өлсгөлөнд оролцһон<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}}</ref>. 1978 оной 12 һарын 20-ндэ Перчаткин Находка хотой шуудангаас АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Джимми Картер]] руу Шинэ оной цахилгаан мэдээ явуулж, шажанай эрх чөлөөгүй хүмүүст анхаарал хандуулахыг хүсһэн<ref name="ostrovskaja" /><ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite journal |author=Андрей Дементьев |title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы |url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |journal=Русский остров |publisher=Русский остров |year=2011 |pages=213 |isbn=978-5-93577-054-2 |language=ru |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |url-status=live}}</ref>. 1979 оноос эхлэн тэрэ цагаачлахыг хүссэн сүсэгтнүүдэд зориулһан төвийг байгуулах зохион байгуулалтын ажлыг удирдһан. 1980 ондо тэрэ шинээр байгуулагдһан «Зөвлөлтийн пятидесятник сүмүүдийн цагаачлалын зөвлөл»-ийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдһон<ref name="ostrovskaja" />. === Төрийн хавчлага ба баривчилгаа === Цагаачлах өргөдөл гаргаһан сүсэгтнүүдийн хорооны хамгийн идэвхтэй гишүүний хувьд тэрэ Зөвлөлтийн эрх баригчдын гол бай болһон<ref name="ostrovskaja" />. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр тэрэний ба тэрэний гэр бүлийн эсрэг гүтгэлгийн том кампанит ажил өрнүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 1980 оной 8 һарын 21-ндэ Перчаткиныг Находка хотод баривчилһан<ref name="ostrovskaja" />. 1981 оной 3 һарын эсэсээр<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref>, ЗХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 190.1 дэх заалтаар («Зөвлөлтийн төр ба нийгмийн байгууллыг гутаан доромжилһон худал цуу яриа тархааһан»), тэрэнийг 2 жил лагерьт хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="dtic"/>. [[Америкийн дуу хоолой]] радио станцын мэдээлснээр, байцаалт ба шүүх хурлын үеэр тэрэндэ химийн бодис (нейролептик) тарьдаг байһан тул тэрэ хэд хэдэн удаа ухаан алдаж байһан<ref name="ostrovskaja" />. 1982 оной 8 һарын суллагдһаныхаа дараа тэрэ цагаачлах эрхийнхээ төлөө тэмцлээ үргэлжлүүлһэн. Гэбэч 1983 оной 2 һарын тэрэнийг дахин баривчилж, хүйтэн зэвсэг хууль бусаар хадгалһан хэмээн гүтгэж 1.5 жил хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="ostrovskaja" />. === АНУ руу цагаачилһан нь ба Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга === 1987 ондо тэрэ АНУ-ын Конгресст зориулж «ЗХУ-д шажанай байдал» гэһэн илтгэл бэлтгэһэн. Тэрэ илтгэлийг Конгресст уншиж сонирхуулһан бөгөөд Перчаткиныг АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга [[Джордж Шульц]]<ref name="romanovic"/> болон АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга [[Уильям Ренквист]] нартай уулзахыг урьһан<ref name="romanovic"/>. 1988 оной 5 һарын АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Рональд Рейган]] Москвад айлчлах үеэр Перчаткин зөвлөлтийн протестантуудын төлөөлөгч болж 40 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд тэргүүн хадагтай [[Нэнси Рейган]]-тай уулзахаар уригдаж байһан<ref name="gura_173">{{cite journal |last=Гура |first=В. О. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf |language=uk}}</ref>. 1988 оной 7 һарын 26-ндэ Перчаткин гэр бүлийн хамт АНУ руу цагаачилһан<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" />. 1988 оной 8 һарын 4-ндэ тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Конгресс|АНУ-ын Конгресст]] Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг геноцид хийж байгаа тухай үг хэлһэн<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" /><ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>. Энэхүү хүчин чармайлтын үр дүндэ<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Виталий Футорный|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 ондо сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]]-ийн нэрээр нэрлэгдһэн «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» батлагдһан. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлһэн эхний 10 жилд 350 000 орчим шажанай дүрвэгсэд АНУ-д суурьшһан бөгөөд<ref name="gura_173" /><ref name="semjonova" /> 2010 он гэхэд энэ тоо 1 сая орчим хүндэ хүрэһөн юм<ref name="romanovic"/>. === АНУ дахь нийгмийн үйл ажиллагаа === АНУ-д амьдарч байхдаа Перчаткин хувийн веб сайт нээж, Христиан хүний эрхийн байгууллага ARRC (American-Russian Relief Committee)-ийг үүсгэн байгуулһан<ref name="ostrovskaja" /><ref name="romanovic"/><ref name="arrc">{{cite journal|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|journal=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Мөн «Галан замууд» (орос: ''Огненные тропы'') хэмээх автобиографийн номоо хэвлүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 2025 оной зун Перчаткин болон тэрэний дэмжигчид АНУ-ын Төрийн департмент болон Олон улсын шажанай эрх чөлөөний АНУ-ын комисст (USCIRF) мэдүүлэг өгч, Украина ба Орос дахь пацифист-христианчуудыг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлһэн. Энэ хүрээнд тэрэ [[Uniting for Ukraine|U4U]] хөтөлбөрийн дагуу украины пацифист-христианчуудад зориулж цагаачлалын тусгай квот нээхийг лоббидсон юм<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>. == Дурсгал == Зөвлөлтийн алдартай диссидент [[Андрей Сахаров]] 1981 ондо бичһэн «Эрдэмтдийн хариуцлага» хэмээх нийтлэлдээ Борис Перчаткины нэрийг бусад улс төрийн хоригдлуудын хамт шууд дурдһан байдаг<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>. == Эх сурвалж == <references /> == Гадаад холбоос == * {{cite journal |author = Michael Rowe |title = The Soviet pentecostal emigration movement |url = https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |journal = Religion in Communist Lands |language = en |date = 2 January 2008 |volume = 11 |issue = 3 |pages = 337–339 |doi = 10.1080/09637498308431098 |ref = Rowe |url-access= subscription }} * {{cite journal |author = Catherine Wanner |title = Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |url = https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |journal = Canadian-American Slavic Studies |language = en |publisher = Brill Schöningh |date = January 2010 |volume = 44 |issue = 1–2 |pages = 44–66 |issn = 2210-2396 |doi = 10.1163/221023910X512796 |ref = Wanner |url-access= subscription}} * {{cite web |last=Special To the New York Times |date=1979-09-05 |title=Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |archive-date=2018-03-10}} {{Внешние ссылки}} gi7uaiv07l86q4dbhsx1u6t76pymt65 74793 74791 2026-07-30T12:21:52Z Asorev 16800 /* Гадаад холбоос */ 74793 wikitext text/x-wiki {{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], [[Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украинын ЗСБНУ]], [[Зөвлөлт Холбоото Улас]]<ref name="ostrovskaja">{{cite journal |last=Островская |first=О. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru |pages=65—70}}</ref> | метка3 = Шажан мөргөл | текст3 = [[Христиан шажан]] ([[Пятидесятникнар]]) | метка4 = Мэргэжил | текст4 = Хүний эрхийг хамгаалагч, шажанай зүтгэлтэн | метка5 = Үр хүүгэд | текст5 = 6<ref name="ostrovskaja" /> }} '''Борис Георгиевич Перчаткин''' (орос: ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1946 оной 7 һарын 1-ндэ төрһөн) — зөвлөлтийн ба америкын хүний эрхийг хамгаалагч, 1970-аад оной эсэс ба 1980-аад оной эхээр [[Находка]] хотод эхэлһэн шажанай цагаачлалын хөдөлгөөний нэгэн гол удирдагч<ref name="ostrovskaja" />. 1989 ондо тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|Америкын Нэгэдэһэн Уласта]] «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» (Lautenberg Amendment) батлуулах лобби ажлыг удирдһан бөгөөд үүнэй үр дүндэ хуучин Зөвлөлт Холбоото Уласай орнуудһаа 1 сая орчим шажанай цөөнхийн гишүүд АНУ руу хууль ёсоор цагаачлах эрхэтэй болоһон юм<ref name="romanovic">{{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}</ref>. == Намтар == === Бага нас ба сүмд орһон нь === Борис Перчаткин цэргийн нисгэгчийн гэр бүлдэ төрһөн. Борисыг бага байхад эцэг нь авто ослоор нас барһан. Хэдэн оной дараа эх нь өөр цэргийн хүнтэй гэрлэһэн. Гэбэч 1953 ондо тэрэний хойд эцэг нь бослогын үеэр тушаал биелүүлэхээс татгалзһан хэргээр баривчлагдаж, [[Воркута]] хотойн албадан хөдөлмөрийн лагерьт 25 жил ял эдэлхээр шийтгүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 16 насандаа Борис Находка хотод пятидесятник сүмийг олж, гишүүн нь болоһон. Үүнэй дараа тэрэ Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлэл цуглуулж, гадаадын сэтгүүлчидтэй идэвхтэй хуваалцаж эхэлһэн<ref name="semjonova">{{cite web |last=Семенова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}</ref>. === Цагаачлалын хөдөлгөөн ба диссидентүүдтэй харилцаа холбоо тогтооһон нь === 1976 ондо Перчаткин хамтран зүтгэгч Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов нарын хамт [[Москва]] хотод зөвлөлтийн [[Диссидент|диссидентүүдтэй]] холбоо тогтооһон<ref name="ostrovskaja" />. Диссидентүүд тэдэндэ өсөн нэмэгдэж байгаа цагаачлалын хөдөлгөөнд зохион байгуулалттай хэлбэр өгөхийг зөвлөһөн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо [[Москвагийн Хельсинкийн хэсэг|Москвагийн Хельсинкийн хэсгийн]] төлөөлөгч Л. В. Воронина Находка хотод айлчилһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ цагһаа эхлэн Перчаткин [[Зөвлөлт Холбоото Улас|Зөвлөлт Холбоото Уласһаа]] пятидесятникуудыг олноор нь гаргах ажлыг зохион байгуулахаар идэвхтэй ажиллаһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ мөн [[Нэгэдһэн Үндэһэнэй Организаци|НҮБ]], [[Сүмүүдийн дэлхийн зөвлөл]] (WCC) болон [[Хельсинкийн хэлэлцээр|Хельсинкийн хэлэлцээрт]] гарын үсэг зурһан орнуудын төрийн тэргүүнүүдэд хандаж, ЗХУ-д сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлж байһан<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live}}</ref>. 1977 ондо Николай Горетийн хамт пятидесятникуудын нэрийн өмнөөс баривчлагдһан диссидентүүд [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]], [[Анатолий Щаранский]] нарыг хамгаалж үг хэлһэн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо бусад христиан урсгалын сүсэгтнүүдтэй хамт хавчигдаж буй христианчуудад нутаг буцах зөвшөөрөл олгохыг шаардаж нийтийн өлсгөлөнд оролцһон<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}}</ref>. 1978 оной 12 һарын 20-ндэ Перчаткин Находка хотой шуудангаас АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Джимми Картер]] руу Шинэ оной цахилгаан мэдээ явуулж, шажанай эрх чөлөөгүй хүмүүст анхаарал хандуулахыг хүсһэн<ref name="ostrovskaja" /><ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite journal |author=Андрей Дементьев |title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы |url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |journal=Русский остров |publisher=Русский остров |year=2011 |pages=213 |isbn=978-5-93577-054-2 |language=ru |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |url-status=live}}</ref>. 1979 оноос эхлэн тэрэ цагаачлахыг хүссэн сүсэгтнүүдэд зориулһан төвийг байгуулах зохион байгуулалтын ажлыг удирдһан. 1980 ондо тэрэ шинээр байгуулагдһан «Зөвлөлтийн пятидесятник сүмүүдийн цагаачлалын зөвлөл»-ийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдһон<ref name="ostrovskaja" />. === Төрийн хавчлага ба баривчилгаа === Цагаачлах өргөдөл гаргаһан сүсэгтнүүдийн хорооны хамгийн идэвхтэй гишүүний хувьд тэрэ Зөвлөлтийн эрх баригчдын гол бай болһон<ref name="ostrovskaja" />. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр тэрэний ба тэрэний гэр бүлийн эсрэг гүтгэлгийн том кампанит ажил өрнүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 1980 оной 8 һарын 21-ндэ Перчаткиныг Находка хотод баривчилһан<ref name="ostrovskaja" />. 1981 оной 3 һарын эсэсээр<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref>, ЗХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 190.1 дэх заалтаар («Зөвлөлтийн төр ба нийгмийн байгууллыг гутаан доромжилһон худал цуу яриа тархааһан»), тэрэнийг 2 жил лагерьт хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="dtic"/>. [[Америкийн дуу хоолой]] радио станцын мэдээлснээр, байцаалт ба шүүх хурлын үеэр тэрэндэ химийн бодис (нейролептик) тарьдаг байһан тул тэрэ хэд хэдэн удаа ухаан алдаж байһан<ref name="ostrovskaja" />. 1982 оной 8 һарын суллагдһаныхаа дараа тэрэ цагаачлах эрхийнхээ төлөө тэмцлээ үргэлжлүүлһэн. Гэбэч 1983 оной 2 һарын тэрэнийг дахин баривчилж, хүйтэн зэвсэг хууль бусаар хадгалһан хэмээн гүтгэж 1.5 жил хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="ostrovskaja" />. === АНУ руу цагаачилһан нь ба Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга === 1987 ондо тэрэ АНУ-ын Конгресст зориулж «ЗХУ-д шажанай байдал» гэһэн илтгэл бэлтгэһэн. Тэрэ илтгэлийг Конгресст уншиж сонирхуулһан бөгөөд Перчаткиныг АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга [[Джордж Шульц]]<ref name="romanovic"/> болон АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга [[Уильям Ренквист]] нартай уулзахыг урьһан<ref name="romanovic"/>. 1988 оной 5 һарын АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Рональд Рейган]] Москвад айлчлах үеэр Перчаткин зөвлөлтийн протестантуудын төлөөлөгч болж 40 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд тэргүүн хадагтай [[Нэнси Рейган]]-тай уулзахаар уригдаж байһан<ref name="gura_173">{{cite journal |last=Гура |first=В. О. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf |language=uk}}</ref>. 1988 оной 7 һарын 26-ндэ Перчаткин гэр бүлийн хамт АНУ руу цагаачилһан<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" />. 1988 оной 8 һарын 4-ндэ тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Конгресс|АНУ-ын Конгресст]] Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг геноцид хийж байгаа тухай үг хэлһэн<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" /><ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>. Энэхүү хүчин чармайлтын үр дүндэ<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Виталий Футорный|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 ондо сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]]-ийн нэрээр нэрлэгдһэн «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» батлагдһан. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлһэн эхний 10 жилд 350 000 орчим шажанай дүрвэгсэд АНУ-д суурьшһан бөгөөд<ref name="gura_173" /><ref name="semjonova" /> 2010 он гэхэд энэ тоо 1 сая орчим хүндэ хүрэһөн юм<ref name="romanovic"/>. === АНУ дахь нийгмийн үйл ажиллагаа === АНУ-д амьдарч байхдаа Перчаткин хувийн веб сайт нээж, Христиан хүний эрхийн байгууллага ARRC (American-Russian Relief Committee)-ийг үүсгэн байгуулһан<ref name="ostrovskaja" /><ref name="romanovic"/><ref name="arrc">{{cite journal|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|journal=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Мөн «Галан замууд» (орос: ''Огненные тропы'') хэмээх автобиографийн номоо хэвлүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 2025 оной зун Перчаткин болон тэрэний дэмжигчид АНУ-ын Төрийн департмент болон Олон улсын шажанай эрх чөлөөний АНУ-ын комисст (USCIRF) мэдүүлэг өгч, Украина ба Орос дахь пацифист-христианчуудыг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлһэн. Энэ хүрээнд тэрэ [[Uniting for Ukraine|U4U]] хөтөлбөрийн дагуу украины пацифист-христианчуудад зориулж цагаачлалын тусгай квот нээхийг лоббидсон юм<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>. == Дурсгал == Зөвлөлтийн алдартай диссидент [[Андрей Сахаров]] 1981 ондо бичһэн «Эрдэмтдийн хариуцлага» хэмээх нийтлэлдээ Борис Перчаткины нэрийг бусад улс төрийн хоригдлуудын хамт шууд дурдһан байдаг<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>. == Эх сурвалж == <references /> == Гадаад холбоос == * {{cite journal template:tnavbar-view does not exist. |author = Michael Rowe |title = The Soviet pentecostal emigration movement |url = https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |journal = Religion in Communist Lands |language = en |date = 2 January 2008 |volume = 11 |issue = 3 |pages = 337–339 |doi = 10.1080/09637498308431098 |ref = Rowe |url-access= subscription }} * {{cite journal |author = Catherine Wanner |title = Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |url = https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |journal = Canadian-American Slavic Studies |language = en |publisher = Brill Schöningh |date = January 2010 |volume = 44 |issue = 1–2 |pages = 44–66 |issn = 2210-2396 |doi = 10.1163/221023910X512796 |ref = Wanner |url-access= subscription}} * {{cite web |last=Special To the New York Times |date=1979-09-05 |title=Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |archive-date=2018-03-10}} {{Внешние ссылки}} 6t9w8embp6uy3dmg84b2v97u7i878kf 74794 74793 2026-07-30T12:22:13Z Asorev 16800 /* Гадаад холбоос */ 74794 wikitext text/x-wiki {{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], [[Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украинын ЗСБНУ]], [[Зөвлөлт Холбоото Улас]]<ref name="ostrovskaja">{{cite journal |last=Островская |first=О. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru |pages=65—70}}</ref> | метка3 = Шажан мөргөл | текст3 = [[Христиан шажан]] ([[Пятидесятникнар]]) | метка4 = Мэргэжил | текст4 = Хүний эрхийг хамгаалагч, шажанай зүтгэлтэн | метка5 = Үр хүүгэд | текст5 = 6<ref name="ostrovskaja" /> }} '''Борис Георгиевич Перчаткин''' (орос: ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1946 оной 7 һарын 1-ндэ төрһөн) — зөвлөлтийн ба америкын хүний эрхийг хамгаалагч, 1970-аад оной эсэс ба 1980-аад оной эхээр [[Находка]] хотод эхэлһэн шажанай цагаачлалын хөдөлгөөний нэгэн гол удирдагч<ref name="ostrovskaja" />. 1989 ондо тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|Америкын Нэгэдэһэн Уласта]] «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» (Lautenberg Amendment) батлуулах лобби ажлыг удирдһан бөгөөд үүнэй үр дүндэ хуучин Зөвлөлт Холбоото Уласай орнуудһаа 1 сая орчим шажанай цөөнхийн гишүүд АНУ руу хууль ёсоор цагаачлах эрхэтэй болоһон юм<ref name="romanovic">{{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}</ref>. == Намтар == === Бага нас ба сүмд орһон нь === Борис Перчаткин цэргийн нисгэгчийн гэр бүлдэ төрһөн. Борисыг бага байхад эцэг нь авто ослоор нас барһан. Хэдэн оной дараа эх нь өөр цэргийн хүнтэй гэрлэһэн. Гэбэч 1953 ондо тэрэний хойд эцэг нь бослогын үеэр тушаал биелүүлэхээс татгалзһан хэргээр баривчлагдаж, [[Воркута]] хотойн албадан хөдөлмөрийн лагерьт 25 жил ял эдэлхээр шийтгүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 16 насандаа Борис Находка хотод пятидесятник сүмийг олж, гишүүн нь болоһон. Үүнэй дараа тэрэ Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлэл цуглуулж, гадаадын сэтгүүлчидтэй идэвхтэй хуваалцаж эхэлһэн<ref name="semjonova">{{cite web |last=Семенова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}</ref>. === Цагаачлалын хөдөлгөөн ба диссидентүүдтэй харилцаа холбоо тогтооһон нь === 1976 ондо Перчаткин хамтран зүтгэгч Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов нарын хамт [[Москва]] хотод зөвлөлтийн [[Диссидент|диссидентүүдтэй]] холбоо тогтооһон<ref name="ostrovskaja" />. Диссидентүүд тэдэндэ өсөн нэмэгдэж байгаа цагаачлалын хөдөлгөөнд зохион байгуулалттай хэлбэр өгөхийг зөвлөһөн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо [[Москвагийн Хельсинкийн хэсэг|Москвагийн Хельсинкийн хэсгийн]] төлөөлөгч Л. В. Воронина Находка хотод айлчилһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ цагһаа эхлэн Перчаткин [[Зөвлөлт Холбоото Улас|Зөвлөлт Холбоото Уласһаа]] пятидесятникуудыг олноор нь гаргах ажлыг зохион байгуулахаар идэвхтэй ажиллаһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ мөн [[Нэгэдһэн Үндэһэнэй Организаци|НҮБ]], [[Сүмүүдийн дэлхийн зөвлөл]] (WCC) болон [[Хельсинкийн хэлэлцээр|Хельсинкийн хэлэлцээрт]] гарын үсэг зурһан орнуудын төрийн тэргүүнүүдэд хандаж, ЗХУ-д сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлж байһан<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live}}</ref>. 1977 ондо Николай Горетийн хамт пятидесятникуудын нэрийн өмнөөс баривчлагдһан диссидентүүд [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]], [[Анатолий Щаранский]] нарыг хамгаалж үг хэлһэн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо бусад христиан урсгалын сүсэгтнүүдтэй хамт хавчигдаж буй христианчуудад нутаг буцах зөвшөөрөл олгохыг шаардаж нийтийн өлсгөлөнд оролцһон<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}}</ref>. 1978 оной 12 һарын 20-ндэ Перчаткин Находка хотой шуудангаас АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Джимми Картер]] руу Шинэ оной цахилгаан мэдээ явуулж, шажанай эрх чөлөөгүй хүмүүст анхаарал хандуулахыг хүсһэн<ref name="ostrovskaja" /><ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite journal |author=Андрей Дементьев |title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы |url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |journal=Русский остров |publisher=Русский остров |year=2011 |pages=213 |isbn=978-5-93577-054-2 |language=ru |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |url-status=live}}</ref>. 1979 оноос эхлэн тэрэ цагаачлахыг хүссэн сүсэгтнүүдэд зориулһан төвийг байгуулах зохион байгуулалтын ажлыг удирдһан. 1980 ондо тэрэ шинээр байгуулагдһан «Зөвлөлтийн пятидесятник сүмүүдийн цагаачлалын зөвлөл»-ийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдһон<ref name="ostrovskaja" />. === Төрийн хавчлага ба баривчилгаа === Цагаачлах өргөдөл гаргаһан сүсэгтнүүдийн хорооны хамгийн идэвхтэй гишүүний хувьд тэрэ Зөвлөлтийн эрх баригчдын гол бай болһон<ref name="ostrovskaja" />. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр тэрэний ба тэрэний гэр бүлийн эсрэг гүтгэлгийн том кампанит ажил өрнүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 1980 оной 8 һарын 21-ндэ Перчаткиныг Находка хотод баривчилһан<ref name="ostrovskaja" />. 1981 оной 3 һарын эсэсээр<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref>, ЗХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 190.1 дэх заалтаар («Зөвлөлтийн төр ба нийгмийн байгууллыг гутаан доромжилһон худал цуу яриа тархааһан»), тэрэнийг 2 жил лагерьт хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="dtic"/>. [[Америкийн дуу хоолой]] радио станцын мэдээлснээр, байцаалт ба шүүх хурлын үеэр тэрэндэ химийн бодис (нейролептик) тарьдаг байһан тул тэрэ хэд хэдэн удаа ухаан алдаж байһан<ref name="ostrovskaja" />. 1982 оной 8 һарын суллагдһаныхаа дараа тэрэ цагаачлах эрхийнхээ төлөө тэмцлээ үргэлжлүүлһэн. Гэбэч 1983 оной 2 һарын тэрэнийг дахин баривчилж, хүйтэн зэвсэг хууль бусаар хадгалһан хэмээн гүтгэж 1.5 жил хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="ostrovskaja" />. === АНУ руу цагаачилһан нь ба Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга === 1987 ондо тэрэ АНУ-ын Конгресст зориулж «ЗХУ-д шажанай байдал» гэһэн илтгэл бэлтгэһэн. Тэрэ илтгэлийг Конгресст уншиж сонирхуулһан бөгөөд Перчаткиныг АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга [[Джордж Шульц]]<ref name="romanovic"/> болон АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга [[Уильям Ренквист]] нартай уулзахыг урьһан<ref name="romanovic"/>. 1988 оной 5 һарын АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Рональд Рейган]] Москвад айлчлах үеэр Перчаткин зөвлөлтийн протестантуудын төлөөлөгч болж 40 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд тэргүүн хадагтай [[Нэнси Рейган]]-тай уулзахаар уригдаж байһан<ref name="gura_173">{{cite journal |last=Гура |first=В. О. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf |language=uk}}</ref>. 1988 оной 7 һарын 26-ндэ Перчаткин гэр бүлийн хамт АНУ руу цагаачилһан<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" />. 1988 оной 8 һарын 4-ндэ тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Конгресс|АНУ-ын Конгресст]] Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг геноцид хийж байгаа тухай үг хэлһэн<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" /><ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>. Энэхүү хүчин чармайлтын үр дүндэ<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Виталий Футорный|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 ондо сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]]-ийн нэрээр нэрлэгдһэн «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» батлагдһан. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлһэн эхний 10 жилд 350 000 орчим шажанай дүрвэгсэд АНУ-д суурьшһан бөгөөд<ref name="gura_173" /><ref name="semjonova" /> 2010 он гэхэд энэ тоо 1 сая орчим хүндэ хүрэһөн юм<ref name="romanovic"/>. === АНУ дахь нийгмийн үйл ажиллагаа === АНУ-д амьдарч байхдаа Перчаткин хувийн веб сайт нээж, Христиан хүний эрхийн байгууллага ARRC (American-Russian Relief Committee)-ийг үүсгэн байгуулһан<ref name="ostrovskaja" /><ref name="romanovic"/><ref name="arrc">{{cite journal|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|journal=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Мөн «Галан замууд» (орос: ''Огненные тропы'') хэмээх автобиографийн номоо хэвлүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 2025 оной зун Перчаткин болон тэрэний дэмжигчид АНУ-ын Төрийн департмент болон Олон улсын шажанай эрх чөлөөний АНУ-ын комисст (USCIRF) мэдүүлэг өгч, Украина ба Орос дахь пацифист-христианчуудыг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлһэн. Энэ хүрээнд тэрэ [[Uniting for Ukraine|U4U]] хөтөлбөрийн дагуу украины пацифист-христианчуудад зориулж цагаачлалын тусгай квот нээхийг лоббидсон юм<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>. == Дурсгал == Зөвлөлтийн алдартай диссидент [[Андрей Сахаров]] 1981 ондо бичһэн «Эрдэмтдийн хариуцлага» хэмээх нийтлэлдээ Борис Перчаткины нэрийг бусад улс төрийн хоригдлуудын хамт шууд дурдһан байдаг<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>. == Эх сурвалж == <references /> == Гадаад холбоос == * {{cite journal |author = Michael Rowe |title = The Soviet pentecostal emigration movement |url = https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |journal = Religion in Communist Lands |language = en |date = 2 January 2008 |volume = 11 |issue = 3 |pages = 337–339 |doi = 10.1080/09637498308431098 |ref = Rowe |url-access= subscription }} * {{cite journal |author = Catherine Wanner |title = Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |url = https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |journal = Canadian-American Slavic Studies |language = en |publisher = Brill Schöningh |date = January 2010 |volume = 44 |issue = 1–2 |pages = 44–66 |issn = 2210-2396 |doi = 10.1163/221023910X512796 |ref = Wanner |url-access= subscription}} * {{cite web |last=Special To the New York Times |date=1979-09-05 |title=Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |archive-date=2018-03-10}} {{Внешние ссылки}} gi7uaiv07l86q4dbhsx1u6t76pymt65 Загбар:Tnavbar-view 10 14996 74792 2026-07-30T12:20:35Z Asorev 16800 Шэнэ хуудаһан: «{{#if: {{{text|}}} | <span class="noprint nowrap" style="font-size:85%; {{#if: {{{fontcolor|}}} | color:{{{fontcolor}}} }}">[<nowiki />{{#if: {{{fontcolor|}}} | {{Цветная ссылка | 1 = {{{fontcolor}}} | 2 = template:{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}} | 3 = <span aria-label="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»" title="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»">{{{text...» 74792 wikitext text/x-wiki {{#if: {{{text|}}} | <span class="noprint nowrap" style="font-size:85%; {{#if: {{{fontcolor|}}} | color:{{{fontcolor}}} }}">[<nowiki />{{#if: {{{fontcolor|}}} | {{Цветная ссылка | 1 = {{{fontcolor}}} | 2 = template:{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}} | 3 = <span aria-label="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»" title="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»">{{{text}}}</span> }} | [[template:{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}|<span aria-label="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»" title="Перейти к шаблону «{{{1<noinclude>|test</noinclude>}}}»">{{{text}}}</span>]] }}<nowiki />]</span> | {{#invoke:Navbar|navbar<noinclude>|test</noinclude>}} }}&nbsp;<noinclude> {{doc}}<!-- Пожалуйста, добавляйте категории и интервики на страницу документации! --> </noinclude> aoijtbjtekdah22yic64tmycddhdrya