Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Португал 0 6817 74799 74365 2026-08-01T03:39:48Z CommonsDelinker 33 Replacing PSR.png with [[File:Ponte_de_Sor,_Portugal_(coat_of_arms).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: old name is not meaningful). 74799 wikitext text/x-wiki {{Улас |буряад_нэрэ = '''Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас''' |уугуул_нэрэ = República Portuguesa |богони_нэрэ = Португал |һүлдын_зураг = Coat of arms of Portugal.svg |тугай_зураг = Flag of Portugal.svg |түрын_уряа = |түрын_дуулал = {{lang-pt|A Portuguesa}}<br />«Португал хүн»<br /><center>[[Файл:A Portuguesa.ogg|noicon|center]]</center> <!-- |Аудио=--> |засаглалай_хэлбэри = [[Холбооной улас]] |газарай_зураг = EU-Portugal with islands circled.svg|200px| |албан_ёһоной_хэлэн = [[Португал хэлэн]] |үндэһэ_язгуур = [[Бүгэдэ найрамдаха улас|Бүгэдэ найрамдаха засаг]] <small> 96.9% – португал үндэһэтэн <br> {{nbsp|2}} 3.1% – бусад арад түмэн </small> |ниислэл_хото = [[Файл:LSB.png|20px]] [[Лиссабон]] |хамагай_томо_хото = [[Лиссабон]], [[Порту]] |тэргүүнэй_класс1 = Юрэнхылэгшэ |тэргүүнэй_нэрэ1 = [[Анибал Каваку Силва]] |тэргүүнэй_класс2 = Дэд Юрэнхылэгшэ |тэргүүнэй_нэрэ2 = [[Педру Пасуш Коэлью]] |хуули_тогтоогшо = Уласай Хурал ''(Assembleia da República)'' |дээдэ_танхим = |доодо_танхим = |газар_нютаг_км2 =92 151 |уһанай_процент = 0,5 % |хүн_амай_тоосоо = {{increase}}10 799 270<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505020651/http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-05}}</ref> |хүн_ам_тооцоолсон_он = 2013 |хүн_амай_нягтрал_нэгжэ_км2 = 114 |хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс = |ДНБ_ХАЧ =[[Америк доллар|$]]247.310 тэрбум<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=182&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=40&pr.y=5 |title=Portugal|publisher=International Monetary Fund|accessdate=6 May 2011}}</ref> |ДНБ_ХАЧ_он =2011 |ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ =49 |ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд =$23,204<ref name=imf2/> |ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ =42 |ДНБ_нэрлэсэн =$229.336 тэрбум<ref name=imf2/> |ДНБ_нэрлэсэн_он =2011 |ДНБ_нэрлэһэн_эрэмбэ =38 |ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд =$22,699<ref name=imf2/> |ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ =34 |ХТББИ =33.7<ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=107634627&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |title=Gini Index |author= |date= |work= |publisher=Instituto Nacional de Estatística |accessdate=14 July 2011}}</ref> |Илтгэлцүүр_он =2009 |Илтгэлцүүр_ангилал = |Илтгэлцүүр_эрэмбэ = |ХХИ ={{increase}} 0.809<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2010|year = 2010|publisher=United Nations|accessdate=5 November 2010}}</ref> |ХХИ_он =2011 |ХХИ_ангилал =<span style="color:#090;">дээдэ</span> |ХХИ_эрэмбэ =41 |мүнгэн_тэмдэгтэ = Евро |мүнгэн_тэмдэгтэ_код = EUR |интернет_домэйн = [[.pt]] |телефоной_код = +351 |сагай_бүһэ = +0 |зүүлтэ = }} '''Португал''' ({{lang-pt|Portugal}}), албан ёһоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас''' ({{lang-pt|República Portuguesa}}) болбол баруун урда [[Европо|Европын]] [[Ибериин хахад арал]]да [[Испани]]тай хилэ залгажа оршохо [[улас]] юм. Баруун талаараа [[Атлантын далай]]гаар хүреэлэгдэдэг ба Атлантын далайдахи [[Азорой аралнууд|Азор]], [[Мадейра]] ольтирогууд Португалиин нютаг болоно. Португал ороной 92,090 хабтагай дүрбэлжэн км нютагта 10 570 803 хүн зон ажаһуудаг. Хүн зониинь Атлантын далайн эрьеэр хоёр томо хото руугаа шахан нягтаран һуурижаһан байдаг. Хоёр томо хотынхи нэгэниинь 547 631 хүн зонтой ниислэл [[Лиссабон]], нүгөө [[Порту]] юм. Хүн зоной үнэмлэхы олонхи португалшууд, диилэнхи олонхи [[христосой шажан]]тан (тэрэнэй дотороо [[католик шажан|католигууд]]) юм. 15-16-р зуунай далайда гаража шэнэ газар нээхэ аянда португалиинхид оройлобо. Иигэһэнээр Португал [[Урда Америкэ]], [[Африка]], [[Ази]], [[Номгон далай]]да нютагтай далайн гүрэн боложо байба. 19-р зуунда эгээн томо гадаада эзэмшэл [[Бразил]] орон тусгаар тогтоноһоноор Португалиин хүсэн буураһан. Эзэмшэлһээн эгээн һүүлдэ 1999 ондо [[Макао]]е [[Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас|Хитадта]] шэлжүүлжэ үгэһэн бэлэй. Португал амидарха таатай оршон бүрилдэһэн, [[ХХИ]]-ээр дээдэ ангилалда багтаха, даяаршалагдаһан, дайнгүй, [[Европын Холбоо|ЕХ]], [[НҮБ]], лата хэлэтэ оронуудай холбоо, [[ЭЗХАХБ]], [[НАТО]], [[Евробүс]], [[Шенгенэй хэрээ]] зэргэ олон уласай байгуулга, хэрээе анха байгуулалсаһан, гэшүүн орон юм. == Түүхэ == Европын эртын уласуудай нэгэн. 1143 ондо бэе даанги хаанта улас байгуулба. 15,16-р зуунда Африка, Ази, Америкэ түбидэ ехэ хэмжээнэй колониин нютагтай байжа, тэнгис дээрэхи хүсэрхэг орон болоһон байна. 1580 онһоо Испаниин хаанта харьяалагдажа, 1640 ондо Испаниин ноёрхолһоо зайлаба. 18-р зуунай һүүлшээр [[Наполеон Бонопарт]]ын сэрэг Португалида сүмрэлтэ хэхэ үедэ Португалиин хаанай угсаанайхи [[Бразил]]иин [[Рио-де-Жанейро]]до зугтан ошожо, 14 жэл орогножо, 1811 ондо Англиин туслалсаатайгаар Франциин сэрэгые хөөжэ гаргаба. 1820 – 1910 ондо Португали эзэн хаанта үндэһэн хуулиин тогтолсоо тогтообо. 1910 оной 10-р һарада бүгэдэ найрамдаха улас байгуулба. 1974 оной 4-р һараһаа [[арадшалал]]ай үйлэ ябаса эхилүүлһэн болон Африкадахи колониин нютагаа орхижо, албан ёһоор баруунай арадшалһан тогтолсоото улас болобо. 1986 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр Европын хамтын ниигэмлигтэ нэгэдэжэ, 1999 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр [[евро]]гой һанаашалагша орон болобо. === Португалиин түүхын шухала үйлэ ябадалнууд === * [[1139]]/[[1143]] — [[Португалиин хаанта улас]] байгуулагдаба ([[Кастилиин хаанта улас]]ай хараата байба) * [[1385]] — Кастилиин хаанта уласһаа тусгаарлаһан. * [[1415]] — [[Марокко]]гой хойто хизгаарта оршохо [[Сеута]] бэхлэлтые эзэлбэ. * [[1488]] — [[Бартоломей Диас]] [[Африка|Африкын]] урда үзүүр [[Һайн Найдалай хушуун]]иие тойроһон. * [[1490]] — [[Ангола|Анголые]] [[колони]]зировалжа эхилбэ. * [[1494]] — [[Тордесильясай хэрээ]]е Испанитай байгуулжа, Европоһоо бусад газарые хубаажа абахаар тохирһон байна. * [[1498]] — [[Васко да Гама]] [[Энэдхэг]]тэ хүрэһэн. * [[1500]] — [[Бразил]]иие колонизировалжа, [[1822]] он хүрэтэр захирһан байна. * [[1557]] — [[Минь улас]]һаа [[Макао]]да һуурижаха эрхэ оложо абаһан. * [[1580]] — [[Испани]]ин хаанта уласта нэгэдхэгдэбэ. * [[1629]] — [[Мозамбик]]ые колонизировалһан. * [[1640]] — Испаниһаа бэе даанги болоһон. * [[1755]] — [[Лиссабоной ехэ газар хүдэлэлгэ]] болобо. * [[1807]] — [[Наполеоной дайн]]аар хаанай гэр бүлэ Бразил руу дүрбэжэ, 1808-1821 ондо [[Рио-де-Жанейро]]до ниислэллэһэн. * [[1822]] — [[VI Жуан]] хаан Португалдаа бусажа ерэн, [[үндэһэн хуулита хаанта засаглал]] руу шэлжэбэ. * [[1832]] — 1834 он хүрэтэр [[Португалиин эрхэтэнэй дайн]] үргэлжэлһэн. * [[1887]] — Макаое захирха эрхые [[Манжын Чин улас]]һаа абаба. * [[1910]] — Хубисхал гаража, [[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха засаг]]та шэлжэһэн. * [[1926]] — [[Түрын эрьелтэ]] гаража, сэрэгэй дарангылал (диктатура) тогтоһон. * [[1933]] — [[Антонио Салазар]] шэнэ үндэһэн хуулиин ёһoop өөрын засагые тогтообо. * [[1961]] — [[Энэдхэг]]эй арми [[Гоа можо|Гоа]]дахи Португалиин колониие добтолжо эзэлһэн. 1974 ондо Гоае Энэдхэгэйхи гэжэ хүлеэн зүбшөөрһэн ажа. * [[1974]] — [[Гвоздикын хубисхал]]аар Европын түүхэдэ эгээн ута удаан хугасаанда тогтоһон, Салазарай дарангы дэглэмые түлхигдэжэ унаба. * [[1975]] — Африка түбидэхи хоёр томо колониһоо [[Ангола]], [[Мозамбик]] зэргэ 5 улас ээлжэ дараалан тусгаар тогтонолоо зарлаһан. [[Индонези]] улас [[Зүүн Тимор]]то халдаһанаар Макаоһаа бусад бүхы колонигоо алдаһан байна. * [[1986]] — [[Европын холбоо]]ндо оролсоһон. * [[1999]] — [[Макао]]е [[Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас]]та эрьюулэн үгэбэ. * [[2002]] — [[Зүүн Тимор]] тусгаар тогтонолоо зарлаһан. == Газар зүй == [[Файл:Portugal topographic map-pt.png|thumb|200px|right|Байра зүйн газарай зураг]] Португал 92,090 хабтагай дүрбэлжэн километр газар нютагтай дэлхэйн 109-дэхи томо орон юм. === Байрлалга === Португал орон [[Еврази]]ин эхэ газарай туйлай баруун заха, [[Ибериин хахад арал]]ай баруун урда буланда зүүн талаараа [[Испани]] уластай хилэлжэ оршодог. Хоёр уласай хилын ута 214 км. Үндэһэн нютагһаа зайдуу [[Атлантын далай]]да [[Азорой аралнууд|Азорой]], [[Мадейра]] гэһэн бага бэшэ хоёр ольтирогтой. === Газар === Нютагай дундуур урдадаг Тежу голын хойто тала, илангаяа зүүн хойто хэһэгынь уулархаг, тэрэнһээ абаһан гол мүрэн ехэтэй бол Тежугэй урда талын газар нютаг ([[Алентежу]]) нам дооро тэгшэ [[тала]] юм. Тус урда үзүүрэй [[Алгерви]]да уулын бага шэнги нюрга бии. Нютагай түб хэһэгтэ [[Эштрела]] (1993 м) гэжэ харисангы үндэр нюрга байдаг бол Азорой ольтирогто эгээн үндэр [[Пику]] уулань (2351 м) байдаг. Гол мүрэнэй хүнды гадна ехэнхи хэһэгтээ хүсэллиг, галта уулын шороотой. Эндэхиин галта ууланууд эдибхитэй. === Уһан === Португал нютагай хойто хилээр [[Минью]], хойто талаар [[Дору]] (Порту хабида далайда шудхадаг) болон [[Мондегу]], дундуур [[Тежу]] (Лиссабон оршом шудхана), зүүн урда хилээр [[Гвадиана]] зэргэ гол урдадаг. Томо нуургүйшье һаа [[Уһан сахилгаанай станци|УСС]]-иин cөөрэм, далан хэһэн нэлээд бии. === Уларил === Эхэ газарай Португалда [[газарай дунда тэнгис]]эй уларил болон талын уларил зонхилдог. Аралнууд дээрэ тропигой уларилтай. Үбэлдөө 5—10&nbsp;°C һэрюун, зундаа 20—27&nbsp;°C халуун байна. Жэлдэ дундажаар 400 — 800 мм, уулархаг нютгаар 1000 — 2500 мм шииг нойтонтой. === Амитан ургамал === Португалийн нютаг дэбисхэрэй 50 хубиие [[ой|ой модон]] эзэлнэ. Ехэбшэлэн [[нарһан]], баһа [[сарса]] ургадаг. 607 га үлүү сарса таряалжа, дэлхэй үйһэн бүглөөнэй талые Португал үйлэдбэрилдэг. Саарһан, илзамагай [[түүхэй эд]] ургадаг. Европодо үргэн тарааһан [[шэлүүһэн]], [[зэрлиг миисгэй]], [[шоно]], [[үнэгэн]], [[бодон гахай]], [[баабгай]]һаа гадна Африкада байдаг [[хамелеон]] зэргэ олон түрэл зүйлэй амитан Португалда бии. Нүүдэлэй шубуу дайран үнгэрдэг. [[Сардина]], [[анчоус]], [[тунец]] зэргэ 200 зүйлэй [[загаһан]] Атлантын далайһаа баридаг. {{Gallery | title = Португал ороной байгаалиин зурагай түүбэри | width = 180 | height = 140 | lines = 2 | File:Dona Ana beach, Lagos.jpg|[[Алгерви]] нютагай хадан <br> сохёо, элһэтэ эрье | File:Geres1_(cropped).jpg|[[Пенеда-Жереш]] гэһэн байгаалиин согсолборидо газар | File:Estrela_Mar%C3%A7o_2010-16b.jpg|Эхэ газарай орьёл үндэр [[Эштрела]] нюрган (1993 м) | File:A%C3%A7ores_2010-07-19_(5046778098).jpg|Португалын эгээн үндэр [[Пику]] аралай уула (2351 м) ||[[Алгерви]] нютагай [[хамелеон]] }} == Түрэ засаг == [[Файл:Pedro_Passos_Coelho_1.jpg|thumb|150px|2011 ондо ажалаа абаһан 118-дахи юрэнхы сайд [[Педру Пасуш Коэлью]]]] Португал улас 1910 ондо [[хаанта улас|хаанта засагаа]] халажа [[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха засаг]]тай болоо. 1976 ондо шэнэшэлжэ баталһан [[Португал уласай үндэһэн хуули|үндэһэн хууляа]] одоо мүрдэжэ байна. Үндэһэн хуулида хуули журам тогтоохо, тэрэниие хэрэгжүүлхэ, гэмтэй һаа шүүхэ түрын эрхэтэ байгуулгые илгажа һалгаба. Эндэ: # [[Португал уласай юрэнхылэгшэ|Уласай юрэнхылэгшэ]] ({{lang-pt|Presidente da República Portuguesa}}) — 5 жэл бүридэ бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг, түрын тэргүүн, [[зэбсэгтэ хүсэн]]эй юрэнхы командовалагша; юрэнхы сайд болон бусад сайдые томилхо, огсоруулха эрхэ мэдэлтэй; # [[Португал уласай хурал|Уласай хурал]] (''Assembleia da República'') — 4 жэл бүри бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг нэгэ танхимай 230 һуудалтай хуули тогтоохо уласай хурал; газар газарһаа харилсан адлигүй гэшүүн һунгагдана, Лиссабоной тойрогһоо 47, Порталегрын тойрогһоо 2 һуудал эзэнээ олодог. 2011 оной һунгууляар [[Португалай Социал Демократ Нам|Социал Демократ Нам]] (47%), [[Португалай Социалис Нам|Социалис Нам]] (32%), [[Португалай Арадай Нам|Арадай Нам]] (10%) гурба бусад 14 намай хамтаар [[Сан-Бенту]] ордоноо һууха эрхэеэ абаа. # [[Португал уласай засагай газар|Засагай газар]] (''Governo da República Portuguesa'') — Уласай хуралай һунгуулиин үрэ дүнгээр һунгагдаһан намуудай һаналые юрэнхылэгшэ харгалзан засагай газарые бүридүүлжэ, тохирхо [[Португал уласай юрэнхы сайд|юрэнхы сайдые]] (''primeiro-ministro'') томилдог. Хуули тогтоомжо, түрын шиидбэри тушаалые хэрэгжүүлхэ үүргэтэй. Юрэнхы сайдһаа гадна шадар сайд, шэглэһэн яаманда сайднар, түрын нарин бэшэгэй дарганар түлөөлэн бүридүүлнэ. 1976 онһоо хойшо мүнөө 19-р ээлжын засагай газар ажаллажа байна. # [[Португал уласай хуули сааза|Шүүхэ байгуулга]] — Португал уласай шүүхэ байгуулга юрэнхы, түрэ захиргаанай, санхүүгэй гэжэ һалбарилдаг. Эсэсэй шатын маргааниие [[Португал уласай дээдэ шүүхэ|Дээдэ шүүхэ]] (''Supremo Tribunal de Justiça'') шиидэдэг бол үндэһэн хуулиин манаанда 13 гэшүүнтэй [[Португал уласай үндэһэн хуули|Үндэһэн хуулиин сэсэ]] зогсожо байна. Гол хуулинуудһаа хэлэбэл 1976 ондо үндэһэн хуули, 1966 ондо [[эргэнэй хуули]], 1982 ондо [[эргүүгэй хуули]] эсэслэн баталагдаба. Саазаар абаашаха илагүй, дээдэ талань 25 жэл хорижо шиидхэдэг ба 2010 ондо [[гомосексуал]]ьна гэрлэлгын эрхые зүбшөөрбэ. === Орон нютаг === Португал уласай бүхэли нютаг дэбисхэр 308 [[һуурин газар]]та ({{lang-pt|município}}) хубаажа захирагдаад, сааша 4,260 [[хороо]] (''freguesia'') боложо задарна. Хэды албан ёһоной засаг захиргаанай хуваарь иимэ болобошье олон уласай жэшэгтэй ниисэжэ арай томо нэгэжэ болгон бүлэглэхэ хэрэгсээ гарадаг. Хоёр зүйлэй гурбан хэһэг нютаг болохые хэлэбэл үндэһэн ''Португал орон'' (''Portugal Continental'' — ''Эхэ газрын Португал'') болон [[Азорой аралнууд|Азор]], [[Мадейра]] гэһэн [[Португал уласай хоёр автономито орон|автономито хоёр нютаг]] (''regiões autónomas'') байдаг юм. Дээрэхи үндэһэн Португал орон дотороо тэнсүүхэн газар нютаг бүхы 18 [[тойрог (засаг захиргаанай нэгэжэ)|тойрог]] (''distrito'') болодог. Дандаа түб хотынгоо нэрээр нэрлэгдэһэн. {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:100%; margin:auto; margin:1px; clear:right; text-align:center;" |- ! colspan="8" style="text-align:left; background:lightgrey; padding-left:10px; font-size:110%;"| Эхэ газарай Португалиин 18 тойрог<ref>{{cite web|url=http://www.distritosdeportugal.com/ |title=Districts of Portugal |publisher=Distritosdeportugal.com |accessdate=22 August 2010}}</ref> ! style="text-align:right; background:lightgrey; padding-right:10px;"| |- style="font-size:95%; width:15%; background:white; text-align:center;" ! style="border-bottom:1px solid black;"| &nbsp; ! style="border-bottom:1px solid black;"| Тойрогой нэрэ ! style="border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр ! style="border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон ! rowspan="10" style="text-align:center; background:white; text-align:center;"|[[File:PortugalNumbered.png|110px]] ! style="border-bottom:1px solid black;"| &nbsp; ! style="border-bottom:1px solid black;"| Тойрогой нэр ! style="border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр ! style="border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 1 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Лиссабон]] | style="text-align:center;"| 2,761 км² | | 2,250,533 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 10 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Гуарда тойрог|Гуарда]] | style="text-align:center;"| 5,518 км² | | 160,939 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 2 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Лейрия тойрог|Лейрия]] | style="text-align:center;"| 3,517 км² | | 470,930 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 11 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Коимбра тойрог|Коимбра]] | style="text-align:center;"| 3,947 км² | | 430,104 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 3 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Сантарен тойрог|Сантарен]] | style="text-align:center;"| 6,747 км² | | 453,638 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 12 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Авейру тойрог|Авейру]] | style="text-align:center;"| 2,808 км² | | 714,200 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 4 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Сетубал тойрог|Сетубал]] | style="text-align:center;"| 5,064 км² | | 851,258 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 13 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Визеу тойрог|Визеу]] | style="text-align:center;"| 5,007 км² | | 377,653 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 5 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Бежа тойрог|Бежа]] | style="text-align:center;"|10225 км² | | 152,758 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 14 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Браганса тойрог|Браганса]] | style="text-align:center;"| 6,608 км² | | 136,252 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 6 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Фару тойрог|Фару]] | style="text-align:center;"| 4,960 км² | | 451,006 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 15 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Вила-Реал тойрог|Вила-Реал]] | style="text-align:center;"| 4,328 км² | | 206,661 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 7 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Эвора тойрог|Эвора]] | style="text-align:center;"| 7,393 км² | | 166,706 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 16 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Порту тойрог|Порту]] | style="text-align:center;"| 2,395 км² | | 1,817,117 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 8 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Порталегри тойрог|Порталегри]] | style="text-align:center;"| 6,065 км² | | 118,506 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 17 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Брага тойрог|Брага]] | style="text-align:center;"| 2,673 км² | | 848,185 |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 9 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Каштелу-Бранку тойрог|Каштелу-Бранку]] | style="text-align:center;"| 6,675 км² | | 196,264 | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 18 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Виана-ду-Каштелу тойрог|Виана-ду-Каштелу]] | style="text-align:center;"| 2,255 км² | | 244,836 |} {{Clear}} {{Clear}} {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:100%; margin:auto; margin:1px; clear:right; text-align:center;" |- ! colspan="5" style="text-align:left; background:lightgrey; padding-left:10px; font-size:110%;"| Далайн дундахи автономито нютагууд |- style="font-size:95%" ! style="width:2.5%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| ! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Нютагай нэрэ ! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр ! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон ! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Олониитэ |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 1 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Aзорой аралнууд]] | style="text-align:left; padding-left:5px;"| <div class="center">2,333 км² | style="text-align:left;" | <div class="center">246,772</div> | | ''Азорынхид'' |- style="font-size:95%" | style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white" | 2 | style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Мадейра]] | style="text-align:left; padding-left:5px;"| <div class="center">801 км² | style="text-align:left;" | <div class="center">267,785</div> | | ''Мадейрынхид'' |} === Сэрэгэй зэбсэг === {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px #ddd solid;" |+ '''Гурбан замай зэбсэгтэ хүсэнэй гол зэбсэг, техникэ''' |- style="text-align:center;" | style="width:120px;"|[[File:PoA Chaimite V-200 convoy DF-SD-04-08002.JPEG|border|x90px]]<br /><small>Португалиин армиин<br />[[хуягта тэргэ]]</small> | style="width:120px;"|[[File:POS Corte Real (F 332).jpg|border|x90px]]<br /><small>Португалиин [[байлдаанай хүлэг онгосо|байлдаанай<br />хүлэг онгосо]]</small> | style="width:120px;"|[[File:Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon of Portuguese Air Force @ Porto Red Bull Air Race 2008 02.jpg|border|x90px]]<br /><small>Португалиин ''F-16''<br />[[һүнөөгшэ онгосо]]</small> |} Португал улас хуурай, тэнгисэй, агаарай замай сэрэгэй хүсэнтэй. Эдэ өөрын уласые гадна добтолгоһоо баталжа хамгаалха үүргэтэй. Баһа гадаада уласта хүнэй эрхые хамгаалха энэһээ туһалалсаа үзүүлдэг. 2008 ондо 39,200 сэрэг армиин (энэ тоондо 7,500 эхэнэр) хүнтэй байжа, 2009 ондо ДНБ-эй 2.1 хубитай тэнсэхэ 5.2 тэрбум америкын доллар энэ һалбарида зарахаар түсэблэжэ байба. Энэһээ армида 21 мянган, тэнгисэй зэбсэгтэ хүсэндэ 11 мянган, агаарай зэбсэгтэ хүсэндэ 7500 хүн оногдодог. XX зуунда Португал [[Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн]], [[Португалиин колониин дайн]]да (1961—1974) тэмсэлдэһэн. Колонито гүрэнээ байһан 1975 онһоо хойшо [[Зүүн Тимор]], [[Босни]], [[Косово]], [[Афганистан]], [[Сомали]], [[Ирак]], [[Ливан]]да энхые сахюулха ажаллалгада оролсожо, [[Ангола]] (1992), [[Гвиней-Биссау]]да (1998) ажаллаһан. === Хотонууд === {| class="prettytable" |- ! rowspan=1 width="6%" |Һүлдэ ! rowspan=1 width="25%" |Хото ! rowspan=1 width="25%" |Португал нэрэ ! rowspan=1 width="20%" |Хун зон ! rowspan=1 width="20%" |Дата |- | [[Файл:PRT Abrantes CoA.svg|35px]] || '''[[Абрантеш]] ||Abrantes ||18,600 ||14 июнь 1916 |- | [[Файл:Agualva-Cacem.png|35px]] || '''[[Агуалва-Касен]]'''||Agualva-Cacém ||121,000 || 12 июль 2001 |- | [[Файл:Brasão de município de Águeda.png|35px]] || '''Агуеда''' ||Águeda ||11,357 ||14 август 1985 |- | [[Файл:COA of Albufeira municipality (Portugal).png|35px]] || '''[[Албуфейра]]''' ||Albufeira ||16,237 || 20 август 1986 |- | [[Файл:ASL1.png|35px]] || '''[[Алкасер ду Сал]]'''||Alcácer do Sal ||9,118 ||12 июль 1997 |- | [[Файл:ACB1.png|35px]] || '''[[Алкобаса]]'''||Alcobaça ||15,800 ||30 август 1995 |- | || '''[[Алмада]]'''||Almada ||101,500 ||16 июнь 1973 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]]|| '''[[Алмейрим]]'''||Almeirim ||11,607 || 16 август 1991 |- | [[Файл:VFX-alverca1.png|35px]] || '''[[Алверка ду Рибатежу]]'''||Alverca do Ribatejo ||29,086 || 9 август 1990 |- | [[Файл:Cidade_da_Amadora.png|35px]] || '''[[Амадора]]''' || Amadora||151,500 || 17 сентябрь 1979 |- | [[Файл:AMT1.png|35px]] || '''[[Амаранте]]'''||Amarante ||11,000 || 14 август 1985 |- | [[Файл:SXL-amora.png|35px]] || '''[[Амора]]'''||Amora ||53,638 || 2 июль 1993 |- ||| '''[[Анадия]]''' ||Anadia ||3,533 ||9 декабрь 2004 |- | [[Файл:AGH.png|35px]] || '''[[Ангра ду Ероижму]]''' ||Angra do Heroísmo ||21,200 || 21 август 1534 |- | [[Файл:AVR.png|35px]] || '''[[Авейро]]''' ||Aveiro ||67,003 || 11 апрель 1759 |- | [[Файл:BCL.png|35px]] || '''[[Барселуш]]''' ||Barcelos ||20,000 || 6 сентябрь 1928 |- | [[Файл:BRR1.png|35px]] || '''[[Барейру]]''' ||Barreiro ||50,232 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:BJA.png|35px]] || '''[[Бежа]]''' ||Beja ||23,475 || 10 апрель 1521 |- | [[Файл:Brasão de Braga.png|35px]] || '''[[Брага]]''' ||Braga ||170,250 || малум туш |- | [[Файл:Brasão de Bragança.png|35px]] || '''[[Браганса]]''' ||Bragança ||19,998 || 23 февраль 1464 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Валбон]]''' ||Valbom ||14,100 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:VAC1.png|35px]] || '''[[Вале ди Камбра]]''' ||Vale de Cambra ||4,200 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:VLG1.png|35px]] || '''[[Валонгу]]''' ||Valongo ||27,900 || 10 август 1990 |- | [[Файл:VPC1.png|35px]] || '''[[Валпасуш]]''' ||Valpaços ||4,102 || 24 июнь 1999 |- | [[Файл:VND1.png|35px]] || '''[[Вендаш Новаш]]''' ||Vendas Novas ||10,103 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:COA of Viana do Castelo.svg|35px]] || '''[[Виана-ду-Каштелу]]''' ||Viana do Castelo ||36,750 || 20 январь 1848 |- | [[Файл:VIS.png|35px]] || '''[[Визеу]]''' ||Viseu ||50,583 || малум туш |- | [[Файл:VIZ.png|35px]] || '''[[Визела]]''' ||Vizela ||10,100 || 1 сентябрь 1998 |- | [[Файл:PST1.png|35px]] || '''[[Вила Балейра]]''' ||Vila Baleira ||4,475 || 2 август 1996 |- | [[Файл:VCD1.png|35px]] || '''[[Вила ду Конде]]''' ||Vila do Conde ||32,257 || 1 февруари 1988 |- | [[Файл:Vila Nova de Gaia COA.svg|35px]] || '''[[Вила Нова ди Гая]]''' ||Vila Nova de Gaia ||178,526 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:STC-sandre.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Санту Андре]]''' ||Vila Nova de Santo André ||12,123 || 26 август 2003 |- | [[Файл:VNF1.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Фамилисан]]''' ||Vila Nova de Famalicão ||30,100 || 14 август 1985 |- | [[Файл:VLF1.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Фож Коа]]''' ||Vila Nova de Foz Côa ||3,303 || 12 июль 1997 |- | [[Файл:VRL.png|35px]] || '''[[Вила Реал]]''' ||Vila Real ||27,250 || 20 июль 1925 |- | [[Файл:VRS1.png|35px]] || '''[[Вила Реал ди Санту Антониу]]''' ||Vila Real de Santo António ||11,000 || 19 апрель 1988 |- | [[Файл:VFX1.png|35px]] || '''[[Вила Франка ди Шира]]'''||Vila Franca de Xira ||19,000 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Гандра]]''' ||Gandra ||5,200 ||26 август 2003 |- | [[Файл:ILH-gafanhanazare1.png|35px]] || '''[[Гафанья-да-Назарэ]]''' ||Gafanha da Nazaré ||14,021 ||21 июль 2001 |- | [[Файл:GMR.png|35px]] || '''[[Гимараеш]]''' ||Guimarães ||52,181 ||23 июнь 1853 |- | [[Файл:GVA1.png|35px]] || '''[[Говея]]''' ||Gouveia ||3,500 ||1 февраль 1988 |- | [[Файл:GDM1.png|35px]] || '''[[Гондомар]]''' ||Gondomar ||25,000 ||16 август 1991 |- | [[Файл:GRD.png|35px]] || '''[[Гуарда]]'''||Guarda ||32,274 || 27 ноември 1199 |- | [[Файл:ILH1.png|35px]] || '''[[Иляву]]''' ||Ílhavo ||17,200 ||9 август 1990 |- | [[Файл:CLD.png|35px]] || '''[[Калдаш да Райня]]''' ||Caldas da Rainha ||30,006 || 26 август 1927 |- | [[Файл:CMT1.png|35px]] || '''[[Камара ди Лобуш]]''' ||Câmara de Lobos ||16,842 || 2 август 1996 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Канису]]''' ||Caniço ||11,586 || 9 июнь 2005 |- | [[Файл:CNT1.png|35px]] || '''[[Кантаньеди]]''' ||Cantanhede ||7,066 || 16 август 1991 |- | [[Файл:CTX1.png|35px]] || '''[[Карташу]]''' ||Cartaxo ||10,115 || 30 август 1995 |- | [[Файл:LLE-quarteira1.png|35px]] || '''[[Картейра]]''' ||Quarteira ||21,000 || 24 юнь 1999 |- | [[Файл:CTB.png|35px]] || '''[[Каштелу-Бранку]]''' ||Castelo Branco||34,525 || 20 март 1771 |- | [[Файл:SNT-queluz.png|35px]] || '''[[Келуш]]''' ||Queluz ||116,124|| 24 июль 1997 |- | [[Файл:CVL.png|35px]] || '''[[Ковиля]]''' ||Covilhã ||36,147 || 20 октябрь 1870 |- | [[Файл:CBR.png|35px]]|| '''[[Коимбра]]''' ||Coimbra ||138,540 ||малум туш |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Коща да Капарика]]''' ||Costa da Caparica ||14,100 ||9 декабрь 2004 |- | [[Файл:LGA1.png|35px]] || '''[[Лагоа]]''' ||Lagoa ||5,000 ||12 июль 2001 |- | [[Файл:LGS.png|35px]] || '''[[Лагуш]]''' ||Lagos ||20,000|| 27 январь 1573 |- | [[Файл:LMG.png|35px]] || '''[[Ламегу]]''' ||Lamego ||12,000 ||малум туш |- | [[Файл:Escudo de Leiria.svg|35px]] || '''[[Лейрия]]''' ||Leiria ||50,264 ||13 июнь 1545 |- | [[Файл:LSB.png|35px]] || '''[[Лиссабон]]''' ||Lisboa ||508,209 ||малу туш |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Лиша]]''' ||Lixa ||5,500 || 30 август 1995 |- | [[Файл:LLE1.png|35px]] || '''[[Лоле]]''' ||Loulé ||24,000|| 1 февраль 1988 |- | [[Файл:LRS.png|35px]] || '''[[Лореш]]''' ||Loures ||26,000|| 9 август 1990 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Лороза]]''' ||Lourosa ||11,300 || 12 июль 2001 |- | [[Файл:MAI1.png|35px]] || '''[[Мая]]''' ||Maia ||40,000|| 23 август 1986 |- | [[Файл:MGL1.png|35px]] || '''[[Мангуалде]]''' ||Mangualde ||8,107 || 12 июль 2001 |- | [[Файл:MGR1.png|35px]] || '''[[Мариня Гранде]]''' ||Marinha Grande ||29,100 || 19 апрель 1988 |- | [[Файл:MCN2.png|35px]] || '''[[Марку ди Канавезеш]]''' ||Marco de Canaveses ||9,000 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:MCD1.png|35px]] || '''[[Маседу ди Кавалейруш]]''' ||Macedo de Cavaleiros ||7,800 || 24 июнь 1999 |- | [[Файл:MTS1.png|35px]] || '''[[Матузиньош]]''' ||Matosinhos ||47,703 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:MCH1.png|35px]] || '''[[Машику]]''' ||Machico ||13,700|| 2 август 1996 |- | [[Файл:MLD.png|35px]] || '''[[Меаляда]]''' ||Mealhada ||5,500 || 26 август 2003 |- | [[Файл:MDA-mêda.JPG|35px]] || '''[[Меда]]''' ||Mêda ||2,004 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:Coat of arms of Miranda do Douro.svg|35px]] ||'''[[Миранда ду Дору]]''' ||Miranda do Douro ||2,000 || 10 июль 1545 |- | [[Файл:MDL1.png|35px]] || '''[[Мирандела]]''' ||Mirandela ||11,000 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:MMN1.png|35px]] || '''[[Монтемор-у-Нову]]''' ||Montemor-o-Novo ||14,000 || 18 апрель 1988 |- | [[Файл:MTJ.png|35px]] || '''[[Монтижу]]''' ||Montijo ||30,486 || 14 август 1985 |- | [[Файл:MRA1.png|35px]] || '''[[Мора (Португалия)|Мора]]''' ||Moura ||10,000 || 1 февраль 1988 |- | [[Файл:Brasão de município de Ovar.png|35px]] || '''[[Овар]]''' ||Ovar ||18,900 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:ODV-odivelas.png|35px]] || '''[[Одивелаш]]''' ||Odivelas ||54,500 || 10 август 1990 |- | [[Файл:OAZ.png|35px]] || '''[[Оливейра ди Аземейш]]''' ||Oliveira de Azeméis ||15,000 || 16 май 1984 |- | [[Файл:OBR1.png|35px]] || '''[[Оливейра ду Байру]]''' ||Oliveira do Bairro ||5,005|| 26 август 2003 |- | [[Файл:OHP1.png|35px]] || '''[[Оливейра ду Оспитал]]'''||Oliveira do Hospital ||4,400 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:OLH2.png|35px]] || '''[[Олян]]''' ||Olhão ||31,100 || 14 август 1985 |- | [[Файл:VNO1.png|35px]] || '''[[Орен]]''' ||Ourém ||11,100 || 16 август 1991 |- | [[Файл:HRT.png|35px]] || '''[[Орта]]''' ||Horta||9,000 ||4 июль 1833 |- | [[Файл:PRD1.png|35px]] || '''[[Паредеш]]''' ||Paredes ||12,500 || 16 август 1991 |- | [[Файл:PFR1.png|35px]] || '''[[Пасуш ди Ферейра]]''' ||Paços de Ferreira ||9,000 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:PRG.png|35px]] || '''[[Пезу да Регуа]]''' ||Peso da Régua ||10,000 || 14 август 1985 |- | [[Файл:Brasão de Penafiel.png|35px]] || '''[[Пенафиел]]''' ||Penafiel ||10,000 || 3 март 1770 |- ||| '''[[Пенише]]''' ||Peniche ||17,500 || 1 февраль 1988 |- | [[Файл:PNH.png|35px]] || '''[[Пиньел]]''' ||Pinhel ||3,500 || 25 август 1770 |- | [[Файл:VFX-povoasiria1.png|35px]] || '''[[Повуа ди Санта Ирия]]''' ||Póvoa de Santa Iria||28,000 || 24 июнь 1999 |- | [[Файл:PVZ2.png|35px]] || '''[[Повуа ди Варшин]]''' ||Póvoa de Varzim ||38,257 || 16 июнь 1973 |- | [[Файл:PBL1.png|35px]] || '''[[Помбал]]''' ||Pombal ||18,500 || 16 август 1991 |- | [[Файл:PDL.png|35px]] || '''[[Понта Делгада]]''' ||Ponta Delgada ||46,102|| 2 апрель 1546 |- | [[Файл:Ponte de Sor, Portugal (coat of arms).png|35px]] || '''[[Понте ди Сор]]''' ||Ponte de Sor ||11,000|| 14 август 1985 |- | [[Файл:PTG.png|35px]] || '''[[Порталегре]]''' ||Portalegre ||15,700|| 23 май 1550 |- | [[Файл:PTM.png|35px]] || '''[[Портиман]]''' ||Portimão ||40,700|| 11 декабрь 1924 |- | [[Файл:PRT.png|35px]] || '''[[Порту]]''' ||Porto ||240,227||малум туш |- | [[Файл:VPV1.png|35px]] || '''[[Прая да Витория]]'''||Praia da Vitória ||6,500 || 20 июнь 1981 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Ребордоза]]''' ||Rebordosa ||12,100 || 26 август 2003 |- | [[Файл:RMZ.png|35px]] || '''[[Регенгуш ди Монсараш]]'''||Reguengos de Monsaraz ||7,900 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:RGR1.png|35px]] || '''[[Рибейра Гранде]]''' ||Ribeira Grande ||6,350 || 29 июнь 1981 |- | [[Файл:RMR1.png|35px]] || '''[[Риу Майор]]''' ||Rio Maior ||11,102 || 14 август 1985 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Риу Тинту]]''' ||Rio Tinto ||61,227 || 30 август 1995 |- | [[Файл:SBG.png|35px]] || '''[[Сабугал]]''' ||Sabugal ||2,300 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:LRS-sacavem.png|35px]] || '''[[Сакавен]]''' ||Sacavém ||17,000 || 4 июнь 1997 |- | [[Файл:SCD1.png|35px]] || '''[[Санта Комба Дан]]''' ||Santa Comba Dão ||3,200 || 24 июнь 1999 |- | [[Файл:SCR1.png|35px]]|| '''[[Санта Круш]]''' ||Santa Cruz ||6,500 || 2 август 1996 |- | [[Файл:VFR1.png|35px]] || '''[[Санта Мария да Фейра]]''' ||Santa Maria da Feira ||16,900 || 14 август 1985 |- | [[Файл:STN1.png|35px]] || '''[[Сантана (Португалия)|Сантана]]''' ||Santana ||3,300 || 1 январь 2001 |- | [[Файл:STR.png|35px]] || '''[[Сантарен]]''' ||Santarém ||30,100 || 24 декабрь 1868 |- | [[Файл:STC1.png|35px]] || '''[[Сантягу ду Касен]]''' ||Santiago do Cacém ||7,753 || 16 август 1991 |- | [[Файл:STS1.png|35px]] || '''[[Санту Тирсу]]''' ||Santo Tirso ||14,100 || 14 август 1985 |- | [[Файл:Brasão de São João da Madeira.png|35px]] || '''[[Сан Жуан да Мадейра]]''' ||São João da Madeira ||21,102 || 28 июнь 1984 |- | [[Файл:MTS-smamedeinfesta1.png|35px]] || '''[[Сан Мамеде ди Инфеща]]''' ||São Mamede de Infesta ||27,000 || 12 июль 2001 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Сан Салвадор ди Лорделу]]''' ||São Salvador de Lordelo||11,000 || 26 август 2003 |- | [[Файл:SEI1.png|35px]] || '''[[Сея]]''' ||Seia ||7,000 || 23 август 1986 |- | [[Файл:SRP.png|35px]] || '''[[Серпа]]''' ||Serpa ||9,990|| 26 август 2003 |- | [[Файл:Coat of arms of Setúbal.svg|35px]] || '''[[Сетубал]]'''||Setúbal ||120,636|| 19 апрель 1860 |- | [[Файл:Brasão de Seixal.png|35px]] || '''[[Сейшал]]''' ||Seixal ||31,101 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:SLV.png|35px]] || '''[[Силвеш]]''' ||Silves ||11,000 ||малум туш |- | [[Файл:SNS1.png|35px]] || '''[[Синеш]]''' ||Sines ||15,555 || 12 июль 1997 |- | [[Файл:TRC.png|35px]] || '''[[Тарока]]''' ||Tarouca ||3,200 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:TVR.png|35px]] || '''[[Тавира]]''' ||Tavira ||13,300 || 16 март 1520 |- | [[Файл:TMR.png|35px]] || '''[[Томар]]''' ||Tomar ||20,000 || 12 февраль 1844 |- | [[Файл:TND1.png|35px]] || '''[[Тондела]]''' ||Tondela ||10,120 || 1 февраль 1988 |- | [[Файл:TVD1.png|35px]] || '''[[Ториш Ведраш]]''' || Torres Vedras||27,200 || 3 февраль1979 |- | [[Файл:TNV1.png|35px]] || '''[[Ториш Новаш]]''' ||Torres Novas ||14,900 || 14 август 1985 |- | [[Файл:TCS.png|35px]] || '''[[Транкозу]]''' ||Trancoso||3,350 || 9 декабрь 2004 |- | [[Файл:TRF.png|35px]] || '''[[Трофа]]''' ||Trofa ||22,000 || 2 июль 1993 |- | [[Файл:Faroarms.svg|35px]] || '''[[Фаро]]''' ||Faro ||43,757 || 7 сентябрь 1540 |- | [[Файл:Coat of Arms Fatima.svg|35px]] || '''[[Фатима (град)|Фатима]]'''||Fátima ||10,302 || 12 июль 1997 |- | [[Файл:FAF1.png|35px]] || '''[[Фафе]]''' ||Fafe ||15,323 || 23 август 1986 |- | [[Файл:FLG1.png|35px]] || '''[[Фелгейраш]]''' ||Felgueiras ||15,100||10 август 1990 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Фиаеш]]''' ||Fiães ||13,100 ||12 июль 2001 |- | [[Файл:FIG.png|35px]] || '''[[Фигейра да Фош]]''' ||Figueira da Foz ||36,500 ||20 сентябрь 1882 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Фреамунде]]''' ||Freamunde ||7,452 ||12 июль 2001 |- | [[Файл:FND1.png|35px]] || '''[[Фундан]]''' ||Fundão ||8,957 ||19 апрель 1988 |- | [[Файл:FNC.png|35px]] || '''[[Фуншал]]''' ||Funchal ||100,526 ||21 август 1508 |- | [[Файл:CHV.png|35px]] || '''[[Шавеш]]''' ||Chaves ||19,307 || 18 март 1929 |- | [[Файл:EVR.png|35px]] || '''[[Эвора]]''' ||Évora ||46,417 ||малум туш |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Эзмуриш]]'''|| Esmoriz||11,200 || 2 юли 1993 |- | [[Файл:ELV.png|35px]] || '''[[Элваш]]''' ||Elvas ||28,106 || 3 апрель 1513 |- | [[Файл:ENT1.png|35px]] || '''[[Энтронкаменту]]''' ||Entroncamento ||20,065 || 16 август 1991 |- | [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Эрмезинде]]''' ||Ermesinde ||40,139 || 10 август 1990 |- | [[Файл:ESP1.png|35px]] || '''[[Эшпиньо]]''' ||Espinho ||10,500 ||16 июнь 1973 |- | [[Файл:EPS1.png|35px]] || '''[[Эшпозенде]]''' ||Esposende ||9,148 ||2 июль 1993 |- | [[Файл:ETR.png|35px]] || '''[[Эштарежа]]''' ||Estarreja ||7,000 ||9 декабрь 2004 |- | [[Файл:ETZ.png|35px]] || '''[[Эштремуш]]''' ||Estremoz ||9,011 || 31 август 1926 |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|Portugal}} <!-- Please discuss links on the talk page before adding them to this list, remember to read the WP:EL guidelines. --> * [http://portuguese-american-journal.com/?s=portugal&x=0&y=0 News about Portugal] from the Portuguese American Journal * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/portugal.htm Portugal] at ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17758217 Portugal profile] from the [[BBC News]] * [http://www.theportugalnews.com/ National English language newspaper] * [http://www.viniportugal.pt/ National Wine Website] * [http://www.loc.gov/rr/rarebook/coll/portpam.html Portuguese Pamphlets Collection] From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress] ; Засагай газар * [http://www.portugal.gov.pt/en.aspx Official Portuguese Government website] * [http://www.en.parlamento.pt/ Official Parliament website] ; Худалдаан *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/PRT/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Portugal] ; Аян * [http://www.visitportugal.com Official Travel and Tourism office website] * [http://www.insideportugaltravel.com/ Official Portuguese Government Travel/media website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017122003/http://www.insideportugaltravel.com/ |date=2020-10-17 }} * [http://golfportugal.pt/ Official Portuguese Golf Travel/media website] {{Европо}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Португал| ]] [[Категори:Европын уласууд]] lm88sqtbex1796b8n5azzl2m6drjjve Византиин эзэнтэ гүрэн 0 7218 74798 74239 2026-08-01T02:47:44Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74798 wikitext text/x-wiki {{Түүхын улас |буряад_нэрэ = Византиин эзэнтэ гүрэн |уугуул_нэрэ = {{lang-gr|Βασιλεία Ῥωμαίων}}<br>''{{lang-la|Imperium Romanum}}'' |статус = [[Эзэнтэ гүрэн]] |дуулал = |туг = Byzantine Palaiologos Eagle.svg |тугай_бэшэлгэ = [[Палеолог]]шуудай һүлдэ |һүлдэ = |һүлдын_бэшэлгэ = |газарай_зураг = Justinian555AD.png |хэмжээ = |бэшэлгэ = [[I Юстиниан]] үеын Византиин эзэнтэ гүрэнэй эгээ ехэ эзэмдэлгэ <!-- |type_before = если этот параметр присутствует в шаблоне, то необходимо указать примерно следующее: «Государства-основатели», иначе удалите его, автоматически будет указано: «Предшественники».--> | |p1 = Римэй эзэнтэ гүрэн |image_p1 = [[File:Dio coin3.jpg|30px|link=Roman Empire]] |border_p1 = no <!-- |type_after = если этот параметр присутствует в шаблоне, то необходимо указать примерно следующее: «Государства после распада…», иначе удалите его, автоматически будет указано: «Преемники».--> |s1 = Оттоман эзэнтэ гүрэн |flag_s1 = Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg |border_s1 = no |уряа = |ниислэл = [[Стамбул|Константинополь]] |хотонууд = [[Стамбул|Константинополь]], [[Рома]], [[Иерусалим]] |хэлэн = [[Грек хэлэн]], [[Латин хэлэн]] |мүнгэн_тэмдэгтэ = [[Солид]] |дополнительный_параметр = |содержимое_параметра = |газар_нютаг = 3 500 000 |хүн_ама = 35 000 000 ([[6 зуун]]), 5 000 000 ([[1281 он]]) |засаглалай_хэлбэри = [[Хаан|Хаанта засаг]] |обог_удам = 2 дохи Флавинууд, Палеологууд, г.м. |байгуулга = 395 |усадхалга = 1204<ref>Захват Константинополя крестоносцами</ref> |байгуулга2 = 1261<ref>Восстановление империи, объявленное императором [[Михаил VIII Палеолог|Михаилом Палеологом]]</ref> |усадхалга2 = 1453<ref>Завоевание Константинополя турками</ref> |<!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies ---> |тэргүүнэй_тушаал = [[Хаан]] |тэргүүн1 = [[I Константин]] <small>(түрүүшын хаан)</small> |тэргүүн_үе1 = 330–337 |тэргүүн2 = [[XI Константин]] <small>(һүүлшын хаан)</small> |тэргүүн_үе2 = 1449–1453 |шажан = [[Православи|Православна]] [[христосой шажан]] |дополнительный_параметр1 = |содержимое_параметра1 = }} '''Византиин эзэнтэ гүрэн''' гү, али '''Зүүн Римэй эзэнтэ гүрэн''' — [[Дундада зуун]]ай үедэ оршожо байһан, [[Константинополь]] хотодо ниислэлээ байгуулһан, эзэн хаанта түрэтэй [[Римэй эзэнтэ гүрэн]]. Оршон һуурин хүнүүд болон хүршэнүүд энэ уласые '''Римэй эзэнтэ гүрэн''' гэжэ нэрэдэдэг байһан болоод мүн Romania ([[Грек хэлэн|грекээр]]: ''Ῥωμανία'', ''Rhōmanía'') гэдэг байгаа. «Римэй эзэнтэ гүрэн», «Византын эзэнтэ улас»-ай хоорондохо илгаань сэбэр оршон үеын ойлголто болоод хэзээнһээ эхилэн Византиин эзэнтэ гүрэн гэхэнь тодорхой бус байдаг болобош Эзэн хаан [[I Константин]] ниислэлээ [[Никодемиа]]һаа ([[Анатолиин хахад арал]] дахи) [[Босфорой хоолой]] дахи [[Византий]] руу шэлжүүлжэ [[Константинополь]] (өөрөөр "[[Шэнэ Рома]]"шье гэдэг) болгоһон хугасаае шухалда тоосодог<ref>{{harvnb|Benz|1963|p=176}}.</ref>. Эзэнтэ гүрэн илангаяа [[Византи-Сассанидай дайн|Рома-Персиин]] болон [[Византи-Арабын дайн]]ай үеэр нютаг дэбисхэрһээ алдажа, доройтоһон болобошье [[Европо]] дахи эдэй засаг, соёл, сэрэгэй хүсэнэй хубида хамагай нүлөөтэй гүрэн хэбээр байһан. Эзэнтэ гүрэн [[Македониин династи]]ин үедэ һэргэжэ, X зуунай һүүл гэхэд Газар Дундын Тэнгисиин зүүн бүһэ нютагта хамагай хүсэрхэг гүрэн боложо дахин һэргээ. Гэбэшье [[1071 он]]һоо хойшо Эзэнтэ гүрэнэй гол нютаг [[Бага Ази]]ин ехэхэн хэһэгэй [[сельджук турк]] үүдэдэ алдаа. XII зуунда Комнэнийн һэргэлтын үеэр бага зэргэ һэргэжэ, ноёрхолоо хэһэг зуур дахин тогтооһон болобош тэрэнэй залгамжалагшадай үедэ дахин доройтоһон. 1204 ондо [[Хэрээһэтэнэй дүрбэдүгээр аян дайн]]аар Эзэнтэ гүрэн үхэлэй сохилто амсажа, задаршье бутран, хоорондоо үрсэлдэгшэ Византын Грек болон Латин уласуудта хубаагдаа. Константинополь ябаандаа һэргэжэ, Палеологой удамай эзэн хаашуул эзэнтэ гүрэнэйе 1261 ондо дахин байгуулһан болобош XIV зуунда дараалһан олон эрхэтэнэй дайн боложо, эзэнтэ гүрэнэй хүсэниие улам бүри һулруулһан. Үлэһэн нютаг дэбисхэрэй ехэнхиие [[Византи–Османай дайн]]аар алдажа, уламаар XV зуунда Константинополь хото, үлэһэн нютаг дэбисхэрэй хамта [[Османай эзэнтэ гүрэн|Османай туркуудтэ]] эзэлэгдэжэ мүхэбэ. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|Byzantine Empire}} == Гадна холбооһон == {{commonscat|Byzantine Empire}} === Визант судлалын эх сурвалж === * Ciesniewski, C. [http://cliojournal.wikispaces.com/The+Byzantine+Achievement The Byzantine Achievement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200413122728/http://cliojournal.wikispaces.com/The+Byzantine+Achievement |date=2020-04-13 }}, Clio History Journal, 2006. * Adena, L. [http://cliojournal.wikispaces.com/The+Enduring+Legacy+of+Byzantium The Enduring Legacy of Byzantium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200413122722/http://cliojournal.wikispaces.com/The+Enduring+Legacy+of+Byzantium |date=2020-04-13 }}, Clio History Journal, 2008. * [http://www.romanity.org/htm/fox.01.en.what_if_anything_is_a_byzantine.01.htm WHAT, IF ANYTHING, IS A BYZANTINE? By Clifton R. Fox]. * [http://www.third-millennium-library.com/MedievalHistory/Cambridge/IV/Eastern-Door.html The Cambridge Medieval History (IV) The Eastern Roman Empire (717—1453)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127205009/http://www.third-millennium-library.com/MedievalHistory/Cambridge/IV/Eastern-Door.html |date=2010-11-27 }}. * [https://web.archive.org/web/20080410123427/http://www.doaks.org/Byzantine.html Byzantine studies homepage] at [[Dumbarton Oaks]]. Includes links to numerous electronic texts. * [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Byzantine studies on the Internet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008060507/http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ |date=2014-10-08 }}. Links to various online resources. * [https://web.archive.org/web/20010413131628/http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans.html Translations from Byzantine Sources: The Imperial Centuries, c. 700—1204]. Online sourcebook, maintained by Paul Stephenson. * [http://www.deremilitari.org/ De Re Militari]. Resources for medieval history, including numerous translated sources on the Byzantine wars. * [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html Medieval sourcebook: Byzantium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814170022/http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html |date=2014-08-14 }}. Numerous primary sources on Byzantine history. * [http://www.univie.ac.at/byzantine/ Bibliography on Byzantine Material Culture and Daily Life]. Hosted by the [[University of Vienna]]; in English. * [http://www.ellopos.net/elpenor/greek-texts/greek-resources-constantinople.asp Constantinople Home Page]. Links to texts, images and videos on Byzantium. * [http://graal.org.ua/en/theodoro-principality Byzantium in Crimea: political history, art and culture]. === Бусад === * [http://www.roman-emperors.org/startup.htm De Imperatoribus Romanis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402152802/http://www.roman-emperors.org/startup.htm |date=2022-04-02 }}. Scholarly biographies of many Byzantine emperors. * [http://rutube.ru/tracks/639717.html?v=8a96fcfe7400898167971e4d057e86a2 The Fall of the Empire. Byzantine Lesson (2007). (Russian: Гибель империи. Византийский урок)] The movie explicating the political and economical reasons for the fall of the Byzantine Empire, filmed by Russian Orthodox Church. * [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ 12 Byzantine Rulers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=2016-07-18 }} by Lars Brownworth of [[The Stony Brook School]]; audio lectures. [http://www.nytimes.com/2007/01/31/education/31education.html NYTimes review]. * [http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html 18 centuries of Roman Empire by Howard Wiseman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928094312/http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html |date=2009-09-28 }} (Maps of the Roman/Byzantine Empire throughout its lifetime) {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Византиин эзэнтэ гүрэн]] [[Категори:Грек түүхэ]] [[Категори:Турк түүхэ]] [[Категори:Усадхаһан хаанта уласууд]] kdhdwuvoczg965hgo6aj5r3jn8sxiau Ааруул 0 14808 74796 74789 2026-08-01T02:37:57Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74796 wikitext text/x-wiki Айруул, аарюул, айрһан - бозогоор хэдэг [[Монголшууд|монгол арадуудай]] [[сагаан эдеэн]]. [[Файл:Khavtgai aaruul.jpg|мини]] [[Файл:Agaruul.PNG|мини|монгол бэшэгээр]] == Хубаариинь == Ааруул болбол элдэб дүрсэ хэмжээтэй хатааһан аарса. Олон хүн энээниие [[Бисалаг|биһалаг]] гэжэ тоолобошье энэ баталалтань буруу ха юм. Айрһан олон түхэлтэй байна: * Мойлон айруул * Хурууд * Һүн хурууд * Зоосон айруул * Шахамал айруул * Хорхой айруул * Дүрбэлжэн айруул * Дугы айруул * Эмээлэн айруул == Хэхэ арга == Тогооной архи нэрэһэн һүүлдэнь бозо (сагаа, уураг аминдэм ехэтэй үдхэн үлэсэ) үлэнэ. Сагаа шүүгээд, хэблэн гаргаад, дэлгэсэ дээрэ гү, али уһагүйжуулагша соо хатаана. == [[Монгол|Монгол уласта]] == Монгол уласта ааруул ехэ хэмжээндэ үйлэдбэрилнэ. Шоколад амтатай, жэмэстэй гү, али нэмэлтэгүйе оложо шадаха. == [[Хитад|Хитадта]] == [[Үбэр Монгол|Үбэр Монголдо]] айрһанай элдэб зүйлнүүдые баһа үйлэдбэрилнэ. Ехэнхидээ тэндэхи олон дүрсын айруул зөөлэн, шэхэртэй, сүсэгын амтатай байна. Хитадууд энээн 马背奶干 (mǎbèinǎigān), 奶酥 (nǎisū), 乳酥 (rǔsū) гэдэг. == [[Буряад Улас|Буряад уласта]] == Буряад орондо айрһа тосхон айлда хэдэг. 2018 ондо олзын хэрэг эрхилэгшэдэй бүлэг ааруул [https://yandex.ru/video/preview/14981770179862959304 үйлэдбэрилжэ] үзээ аад, амжалтагүйтаба. 2025 онһоо "Край родимый" гэһэн хамжаан ааруул [https://molokobur.ru/products#!/tab/238759168-7 үйлэдбэрилээд] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250906104257/https://molokobur.ru/products#!/tab/238759168-7{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |date=2025-09-06 }} байна. == Зурагай һан == <gallery> Файл:Aaruul - Arkhangai (2018).jpg|альт=Хабтагай айруул Файл:Aaruul 2.JPG|альт=Хоёрдохи хатаалга Файл:Medvidci -aaruul.jpg|альт=Хээтэй аарюул Файл:Aaruul.jpg|Дурнагубиин малшан айлай аарюул </gallery> == Мэдээсэлэй эхи == * Б.О. Дамдинжапова, Буряад монголой хоол. 200 заабари /Б.О. Дамдинжапова — Улаан-Үдэ: НоваПринт, 2018. - 240 х., зур. * [https://gazeta-n1.ru/projects/sdelano-v-buryatii/65487/ «Ааруул» - вкус забытых традиций] * https://molokobur.ru/products#!/tab/238759168-7 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250906104257/https://molokobur.ru/products#!/tab/238759168-7 |date=2025-09-06 }} k349k879qcnb1hvw13b0rgs500n7a87 Борис Перчаткин 0 14995 74797 74794 2026-08-01T02:45:11Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74797 wikitext text/x-wiki {{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], [[Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украинын ЗСБНУ]], [[Зөвлөлт Холбоото Улас]]<ref name="ostrovskaja">{{cite journal |last=Островская |first=О. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru |pages=65—70 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926080912/http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |date=2023-09-26 }}</ref> | метка3 = Шажан мөргөл | текст3 = [[Христиан шажан]] ([[Пятидесятникнар]]) | метка4 = Мэргэжил | текст4 = Хүний эрхийг хамгаалагч, шажанай зүтгэлтэн | метка5 = Үр хүүгэд | текст5 = 6<ref name="ostrovskaja" /> }} '''Борис Георгиевич Перчаткин''' (орос: ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1946 оной 7 һарын 1-ндэ төрһөн) — зөвлөлтийн ба америкын хүний эрхийг хамгаалагч, 1970-аад оной эсэс ба 1980-аад оной эхээр [[Находка]] хотод эхэлһэн шажанай цагаачлалын хөдөлгөөний нэгэн гол удирдагч<ref name="ostrovskaja" />. 1989 ондо тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|Америкын Нэгэдэһэн Уласта]] «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» (Lautenberg Amendment) батлуулах лобби ажлыг удирдһан бөгөөд үүнэй үр дүндэ хуучин Зөвлөлт Холбоото Уласай орнуудһаа 1 сая орчим шажанай цөөнхийн гишүүд АНУ руу хууль ёсоор цагаачлах эрхэтэй болоһон юм<ref name="romanovic">{{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}</ref>. == Намтар == === Бага нас ба сүмд орһон нь === Борис Перчаткин цэргийн нисгэгчийн гэр бүлдэ төрһөн. Борисыг бага байхад эцэг нь авто ослоор нас барһан. Хэдэн оной дараа эх нь өөр цэргийн хүнтэй гэрлэһэн. Гэбэч 1953 ондо тэрэний хойд эцэг нь бослогын үеэр тушаал биелүүлэхээс татгалзһан хэргээр баривчлагдаж, [[Воркута]] хотойн албадан хөдөлмөрийн лагерьт 25 жил ял эдэлхээр шийтгүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 16 насандаа Борис Находка хотод пятидесятник сүмийг олж, гишүүн нь болоһон. Үүнэй дараа тэрэ Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлэл цуглуулж, гадаадын сэтгүүлчидтэй идэвхтэй хуваалцаж эхэлһэн<ref name="semjonova">{{cite web |last=Семенова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}</ref>. === Цагаачлалын хөдөлгөөн ба диссидентүүдтэй харилцаа холбоо тогтооһон нь === 1976 ондо Перчаткин хамтран зүтгэгч Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов нарын хамт [[Москва]] хотод зөвлөлтийн [[Диссидент|диссидентүүдтэй]] холбоо тогтооһон<ref name="ostrovskaja" />. Диссидентүүд тэдэндэ өсөн нэмэгдэж байгаа цагаачлалын хөдөлгөөнд зохион байгуулалттай хэлбэр өгөхийг зөвлөһөн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо [[Москвагийн Хельсинкийн хэсэг|Москвагийн Хельсинкийн хэсгийн]] төлөөлөгч Л. В. Воронина Находка хотод айлчилһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ цагһаа эхлэн Перчаткин [[Зөвлөлт Холбоото Улас|Зөвлөлт Холбоото Уласһаа]] пятидесятникуудыг олноор нь гаргах ажлыг зохион байгуулахаар идэвхтэй ажиллаһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ мөн [[Нэгэдһэн Үндэһэнэй Организаци|НҮБ]], [[Сүмүүдийн дэлхийн зөвлөл]] (WCC) болон [[Хельсинкийн хэлэлцээр|Хельсинкийн хэлэлцээрт]] гарын үсэг зурһан орнуудын төрийн тэргүүнүүдэд хандаж, ЗХУ-д сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлж байһан<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live|accessdate=2026-07-30|archivedate=2023-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/}}</ref>. 1977 ондо Николай Горетийн хамт пятидесятникуудын нэрийн өмнөөс баривчлагдһан диссидентүүд [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]], [[Анатолий Щаранский]] нарыг хамгаалж үг хэлһэн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо бусад христиан урсгалын сүсэгтнүүдтэй хамт хавчигдаж буй христианчуудад нутаг буцах зөвшөөрөл олгохыг шаардаж нийтийн өлсгөлөнд оролцһон<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf |date=2023-09-26 }}</ref>. 1978 оной 12 һарын 20-ндэ Перчаткин Находка хотой шуудангаас АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Джимми Картер]] руу Шинэ оной цахилгаан мэдээ явуулж, шажанай эрх чөлөөгүй хүмүүст анхаарал хандуулахыг хүсһэн<ref name="ostrovskaja" /><ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite journal |author=Андрей Дементьев |title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы |url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |journal=Русский остров |publisher=Русский остров |year=2011 |pages=213 |isbn=978-5-93577-054-2 |language=ru |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |url-status=live}}</ref>. 1979 оноос эхлэн тэрэ цагаачлахыг хүссэн сүсэгтнүүдэд зориулһан төвийг байгуулах зохион байгуулалтын ажлыг удирдһан. 1980 ондо тэрэ шинээр байгуулагдһан «Зөвлөлтийн пятидесятник сүмүүдийн цагаачлалын зөвлөл»-ийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдһон<ref name="ostrovskaja" />. === Төрийн хавчлага ба баривчилгаа === Цагаачлах өргөдөл гаргаһан сүсэгтнүүдийн хорооны хамгийн идэвхтэй гишүүний хувьд тэрэ Зөвлөлтийн эрх баригчдын гол бай болһон<ref name="ostrovskaja" />. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр тэрэний ба тэрэний гэр бүлийн эсрэг гүтгэлгийн том кампанит ажил өрнүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 1980 оной 8 һарын 21-ндэ Перчаткиныг Находка хотод баривчилһан<ref name="ostrovskaja" />. 1981 оной 3 һарын эсэсээр<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref>, ЗХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 190.1 дэх заалтаар («Зөвлөлтийн төр ба нийгмийн байгууллыг гутаан доромжилһон худал цуу яриа тархааһан»), тэрэнийг 2 жил лагерьт хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="dtic"/>. [[Америкийн дуу хоолой]] радио станцын мэдээлснээр, байцаалт ба шүүх хурлын үеэр тэрэндэ химийн бодис (нейролептик) тарьдаг байһан тул тэрэ хэд хэдэн удаа ухаан алдаж байһан<ref name="ostrovskaja" />. 1982 оной 8 һарын суллагдһаныхаа дараа тэрэ цагаачлах эрхийнхээ төлөө тэмцлээ үргэлжлүүлһэн. Гэбэч 1983 оной 2 һарын тэрэнийг дахин баривчилж, хүйтэн зэвсэг хууль бусаар хадгалһан хэмээн гүтгэж 1.5 жил хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="ostrovskaja" />. === АНУ руу цагаачилһан нь ба Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга === 1987 ондо тэрэ АНУ-ын Конгресст зориулж «ЗХУ-д шажанай байдал» гэһэн илтгэл бэлтгэһэн. Тэрэ илтгэлийг Конгресст уншиж сонирхуулһан бөгөөд Перчаткиныг АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга [[Джордж Шульц]]<ref name="romanovic"/> болон АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга [[Уильям Ренквист]] нартай уулзахыг урьһан<ref name="romanovic"/>. 1988 оной 5 һарын АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Рональд Рейган]] Москвад айлчлах үеэр Перчаткин зөвлөлтийн протестантуудын төлөөлөгч болж 40 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд тэргүүн хадагтай [[Нэнси Рейган]]-тай уулзахаар уригдаж байһан<ref name="gura_173">{{cite journal |last=Гура |first=В. О. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf |language=uk}}</ref>. 1988 оной 7 һарын 26-ндэ Перчаткин гэр бүлийн хамт АНУ руу цагаачилһан<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" />. 1988 оной 8 һарын 4-ндэ тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Конгресс|АНУ-ын Конгресст]] Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг геноцид хийж байгаа тухай үг хэлһэн<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" /><ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>. Энэхүү хүчин чармайлтын үр дүндэ<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Виталий Футорный|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 ондо сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]]-ийн нэрээр нэрлэгдһэн «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» батлагдһан. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлһэн эхний 10 жилд 350 000 орчим шажанай дүрвэгсэд АНУ-д суурьшһан бөгөөд<ref name="gura_173" /><ref name="semjonova" /> 2010 он гэхэд энэ тоо 1 сая орчим хүндэ хүрэһөн юм<ref name="romanovic"/>. === АНУ дахь нийгмийн үйл ажиллагаа === АНУ-д амьдарч байхдаа Перчаткин хувийн веб сайт нээж, Христиан хүний эрхийн байгууллага ARRC (American-Russian Relief Committee)-ийг үүсгэн байгуулһан<ref name="ostrovskaja" /><ref name="romanovic"/><ref name="arrc">{{cite journal|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|journal=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Мөн «Галан замууд» (орос: ''Огненные тропы'') хэмээх автобиографийн номоо хэвлүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 2025 оной зун Перчаткин болон тэрэний дэмжигчид АНУ-ын Төрийн департмент болон Олон улсын шажанай эрх чөлөөний АНУ-ын комисст (USCIRF) мэдүүлэг өгч, Украина ба Орос дахь пацифист-христианчуудыг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлһэн. Энэ хүрээнд тэрэ [[Uniting for Ukraine|U4U]] хөтөлбөрийн дагуу украины пацифист-христианчуудад зориулж цагаачлалын тусгай квот нээхийг лоббидсон юм<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>. == Дурсгал == Зөвлөлтийн алдартай диссидент [[Андрей Сахаров]] 1981 ондо бичһэн «Эрдэмтдийн хариуцлага» хэмээх нийтлэлдээ Борис Перчаткины нэрийг бусад улс төрийн хоригдлуудын хамт шууд дурдһан байдаг<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>. == Эх сурвалж == <references /> == Гадаад холбоос == * {{cite journal |author = Michael Rowe |title = The Soviet pentecostal emigration movement |url = https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |journal = Religion in Communist Lands |language = en |date = 2 January 2008 |volume = 11 |issue = 3 |pages = 337–339 |doi = 10.1080/09637498308431098 |ref = Rowe |url-access= subscription }} * {{cite journal |author = Catherine Wanner |title = Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |url = https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |journal = Canadian-American Slavic Studies |language = en |publisher = Brill Schöningh |date = January 2010 |volume = 44 |issue = 1–2 |pages = 44–66 |issn = 2210-2396 |doi = 10.1163/221023910X512796 |ref = Wanner |url-access= subscription}} * {{cite web |last=Special To the New York Times |date=1979-09-05 |title=Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |archive-date=2018-03-10}} {{Внешние ссылки}} s9iehvupa0ti8440hm2u8qcrxtollrr 74800 74797 2026-08-01T11:20:46Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74800 wikitext text/x-wiki {{Карточка | заголовок = Борис Перчаткин | вверху = Борис Георгиевич Перчаткин | метка1 = Төрһөн огноо | текст1 = 01.07.1946 | метка2 = Төрһөн газар | текст2 = [[Миргород]], [[Украинын Зөвлөлт Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Украинын ЗСБНУ]], [[Зөвлөлт Холбоото Улас]]<ref name="ostrovskaja">{{cite journal |last=Островская |first=О. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru |pages=65—70 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926080912/http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |date=2023-09-26 }}</ref> | метка3 = Шажан мөргөл | текст3 = [[Христиан шажан]] ([[Пятидесятникнар]]) | метка4 = Мэргэжил | текст4 = Хүний эрхийг хамгаалагч, шажанай зүтгэлтэн | метка5 = Үр хүүгэд | текст5 = 6<ref name="ostrovskaja" /> }} '''Борис Георгиевич Перчаткин''' (орос: ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1946 оной 7 һарын 1-ндэ төрһөн) — зөвлөлтийн ба америкын хүний эрхийг хамгаалагч, 1970-аад оной эсэс ба 1980-аад оной эхээр [[Находка]] хотод эхэлһэн шажанай цагаачлалын хөдөлгөөний нэгэн гол удирдагч<ref name="ostrovskaja" />. 1989 ондо тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|Америкын Нэгэдэһэн Уласта]] «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» (Lautenberg Amendment) батлуулах лобби ажлыг удирдһан бөгөөд үүнэй үр дүндэ хуучин Зөвлөлт Холбоото Уласай орнуудһаа 1 сая орчим шажанай цөөнхийн гишүүд АНУ руу хууль ёсоор цагаачлах эрхэтэй болоһон юм<ref name="romanovic">{{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}</ref>. == Намтар == === Бага нас ба сүмд орһон нь === Борис Перчаткин цэргийн нисгэгчийн гэр бүлдэ төрһөн. Борисыг бага байхад эцэг нь авто ослоор нас барһан. Хэдэн оной дараа эх нь өөр цэргийн хүнтэй гэрлэһэн. Гэбэч 1953 ондо тэрэний хойд эцэг нь бослогын үеэр тушаал биелүүлэхээс татгалзһан хэргээр баривчлагдаж, [[Воркута]] хотойн албадан хөдөлмөрийн лагерьт 25 жил ял эдэлхээр шийтгүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 16 насандаа Борис Находка хотод пятидесятник сүмийг олж, гишүүн нь болоһон. Үүнэй дараа тэрэ Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлэл цуглуулж, гадаадын сэтгүүлчидтэй идэвхтэй хуваалцаж эхэлһэн<ref name="semjonova">{{cite web |last=Семенова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}</ref>. === Цагаачлалын хөдөлгөөн ба диссидентүүдтэй харилцаа холбоо тогтооһон нь === 1976 ондо Перчаткин хамтран зүтгэгч Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов нарын хамт [[Москва]] хотод зөвлөлтийн [[Диссидент|диссидентүүдтэй]] холбоо тогтооһон<ref name="ostrovskaja" />. Диссидентүүд тэдэндэ өсөн нэмэгдэж байгаа цагаачлалын хөдөлгөөнд зохион байгуулалттай хэлбэр өгөхийг зөвлөһөн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо [[Москвагийн Хельсинкийн хэсэг|Москвагийн Хельсинкийн хэсгийн]] төлөөлөгч Л. В. Воронина Находка хотод айлчилһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ цагһаа эхлэн Перчаткин [[Зөвлөлт Холбоото Улас|Зөвлөлт Холбоото Уласһаа]] пятидесятникуудыг олноор нь гаргах ажлыг зохион байгуулахаар идэвхтэй ажиллаһан<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ мөн [[Нэгэдһэн Үндэһэнэй Организаци|НҮБ]], [[Сүмүүдийн дэлхийн зөвлөл]] (WCC) болон [[Хельсинкийн хэлэлцээр|Хельсинкийн хэлэлцээрт]] гарын үсэг зурһан орнуудын төрийн тэргүүнүүдэд хандаж, ЗХУ-д сүсэгтнүүдийг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлж байһан<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live|accessdate=2026-07-30|archivedate=2023-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/}}</ref>. 1977 ондо Николай Горетийн хамт пятидесятникуудын нэрийн өмнөөс баривчлагдһан диссидентүүд [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]], [[Анатолий Щаранский]] нарыг хамгаалж үг хэлһэн<ref name="ostrovskaja" />. Тэрэ ондо бусад христиан урсгалын сүсэгтнүүдтэй хамт хавчигдаж буй христианчуудад нутаг буцах зөвшөөрөл олгохыг шаардаж нийтийн өлсгөлөнд оролцһон<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf |date=2023-09-26 }}</ref>. 1978 оной 12 һарын 20-ндэ Перчаткин Находка хотой шуудангаас АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Джимми Картер]] руу Шинэ оной цахилгаан мэдээ явуулж, шажанай эрх чөлөөгүй хүмүүст анхаарал хандуулахыг хүсһэн<ref name="ostrovskaja" /><ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite journal |author=Андрей Дементьев |title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы |url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |journal=Русский остров |publisher=Русский остров |year=2011 |pages=213 |isbn=978-5-93577-054-2 |language=ru |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf |date=2023-09-25 }}</ref>. 1979 оноос эхлэн тэрэ цагаачлахыг хүссэн сүсэгтнүүдэд зориулһан төвийг байгуулах зохион байгуулалтын ажлыг удирдһан. 1980 ондо тэрэ шинээр байгуулагдһан «Зөвлөлтийн пятидесятник сүмүүдийн цагаачлалын зөвлөл»-ийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдһон<ref name="ostrovskaja" />. === Төрийн хавчлага ба баривчилгаа === Цагаачлах өргөдөл гаргаһан сүсэгтнүүдийн хорооны хамгийн идэвхтэй гишүүний хувьд тэрэ Зөвлөлтийн эрх баригчдын гол бай болһон<ref name="ostrovskaja" />. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр тэрэний ба тэрэний гэр бүлийн эсрэг гүтгэлгийн том кампанит ажил өрнүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 1980 оной 8 һарын 21-ндэ Перчаткиныг Находка хотод баривчилһан<ref name="ostrovskaja" />. 1981 оной 3 һарын эсэсээр<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref>, ЗХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 190.1 дэх заалтаар («Зөвлөлтийн төр ба нийгмийн байгууллыг гутаан доромжилһон худал цуу яриа тархааһан»), тэрэнийг 2 жил лагерьт хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="dtic"/>. [[Америкийн дуу хоолой]] радио станцын мэдээлснээр, байцаалт ба шүүх хурлын үеэр тэрэндэ химийн бодис (нейролептик) тарьдаг байһан тул тэрэ хэд хэдэн удаа ухаан алдаж байһан<ref name="ostrovskaja" />. 1982 оной 8 һарын суллагдһаныхаа дараа тэрэ цагаачлах эрхийнхээ төлөө тэмцлээ үргэлжлүүлһэн. Гэбэч 1983 оной 2 һарын тэрэнийг дахин баривчилж, хүйтэн зэвсэг хууль бусаар хадгалһан хэмээн гүтгэж 1.5 жил хорих ялаар шийтгэһэн<ref name="ostrovskaja" />. === АНУ руу цагаачилһан нь ба Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга === 1987 ондо тэрэ АНУ-ын Конгресст зориулж «ЗХУ-д шажанай байдал» гэһэн илтгэл бэлтгэһэн. Тэрэ илтгэлийг Конгресст уншиж сонирхуулһан бөгөөд Перчаткиныг АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга [[Джордж Шульц]]<ref name="romanovic"/> болон АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга [[Уильям Ренквист]] нартай уулзахыг урьһан<ref name="romanovic"/>. 1988 оной 5 һарын АНУ-ын Ерөнхийлөгч [[Рональд Рейган]] Москвад айлчлах үеэр Перчаткин зөвлөлтийн протестантуудын төлөөлөгч болж 40 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд тэргүүн хадагтай [[Нэнси Рейган]]-тай уулзахаар уригдаж байһан<ref name="gura_173">{{cite journal |last=Гура |first=В. О. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf |language=uk}}</ref>. 1988 оной 7 һарын 26-ндэ Перчаткин гэр бүлийн хамт АНУ руу цагаачилһан<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" />. 1988 оной 8 һарын 4-ндэ тэрэ [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Конгресс|АНУ-ын Конгресст]] Зөвлөлт Холбоото Уласта сүсэгтнүүдийг геноцид хийж байгаа тухай үг хэлһэн<ref name="gura_173" /><ref name="ostrovskaja" /><ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>. Энэхүү хүчин чармайлтын үр дүндэ<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Виталий Футорный|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 ондо сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]]-ийн нэрээр нэрлэгдһэн «Лаутенбергын нэмэлтэ оруулалга» батлагдһан. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлһэн эхний 10 жилд 350 000 орчим шажанай дүрвэгсэд АНУ-д суурьшһан бөгөөд<ref name="gura_173" /><ref name="semjonova" /> 2010 он гэхэд энэ тоо 1 сая орчим хүндэ хүрэһөн юм<ref name="romanovic"/>. === АНУ дахь нийгмийн үйл ажиллагаа === АНУ-д амьдарч байхдаа Перчаткин хувийн веб сайт нээж, Христиан хүний эрхийн байгууллага ARRC (American-Russian Relief Committee)-ийг үүсгэн байгуулһан<ref name="ostrovskaja" /><ref name="romanovic"/><ref name="arrc">{{cite journal|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|journal=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Мөн «Галан замууд» (орос: ''Огненные тропы'') хэмээх автобиографийн номоо хэвлүүлһэн<ref name="ostrovskaja" />. 2025 оной зун Перчаткин болон тэрэний дэмжигчид АНУ-ын Төрийн департмент болон Олон улсын шажанай эрх чөлөөний АНУ-ын комисст (USCIRF) мэдүүлэг өгч, Украина ба Орос дахь пацифист-христианчуудыг хавчин шахаж байгаа тухай мэдээлһэн. Энэ хүрээнд тэрэ [[Uniting for Ukraine|U4U]] хөтөлбөрийн дагуу украины пацифист-христианчуудад зориулж цагаачлалын тусгай квот нээхийг лоббидсон юм<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>. == Дурсгал == Зөвлөлтийн алдартай диссидент [[Андрей Сахаров]] 1981 ондо бичһэн «Эрдэмтдийн хариуцлага» хэмээх нийтлэлдээ Борис Перчаткины нэрийг бусад улс төрийн хоригдлуудын хамт шууд дурдһан байдаг<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>. == Эх сурвалж == <references /> == Гадаад холбоос == * {{cite journal |author = Michael Rowe |title = The Soviet pentecostal emigration movement |url = https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |journal = Religion in Communist Lands |language = en |date = 2 January 2008 |volume = 11 |issue = 3 |pages = 337–339 |doi = 10.1080/09637498308431098 |ref = Rowe |url-access= subscription }} * {{cite journal |author = Catherine Wanner |title = Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |url = https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |journal = Canadian-American Slavic Studies |language = en |publisher = Brill Schöningh |date = January 2010 |volume = 44 |issue = 1–2 |pages = 44–66 |issn = 2210-2396 |doi = 10.1163/221023910X512796 |ref = Wanner |url-access= subscription}} * {{cite web |last=Special To the New York Times |date=1979-09-05 |title=Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html |archive-date=2018-03-10}} {{Внешние ссылки}} sgm50u079eo08tefirenl61zdk2xlmx