Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 10804 74866 74744 2026-08-09T09:01:21Z SmallSonMarex 17920 74866 wikitext text/x-wiki {{Нютаг |албан_нэрэ = Якутск |type = бүгэдэ найрамдаха уласһаа захирха [[хото]] |анхаарха_нэрэ = {{lang-sah|Дьокуускай}} |image_flag = Flag_of_Yakutsk.svg |flag_size = 140px |image_seal = Coat_of_Arms_of_Yakutsk_(Yakutia)_2012.jpg |seal_size = 80px |image_skyline = Фотоколлаж города Якутск 07.07.2026.png |image_map = Yakutsk_location.png |map_caption = Зүүнһээ баруун тээшэ, дээрэһээ дорогшоо: Бизнес-центр, хотын пляж, [[Якутск хотын Преображениин кафедральна собор]], Ленинэй площадь, Тон нангин Богородицын һүмэ, Михаил Николаевай проспект, Якутскын духовно семинари, Чернышевскиин гудамжа, Никольско һүмэ, Дулаан нуур. |улас_эсбэл = Улас орон |али_улас_эсбэл = {{flagicon|RUS}} [[Оросой холбоото улас|ОХУ]] |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ = [[Оросой холбоото уласай Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд|БНУ]] |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг = [[Саха (Яхад) Улас]] |хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = Хотын тойрог |хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг = '''Якутск''' |гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = Хороо (8) |гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = |нютагай_түбые_юу_гэхэ = |нютагай_түб = |газар_нютаг = 122 км² |газарай_байса = д.т.д. 95 м |хүн_ама = 2024 ондо {{increase}} 367667 хүн |хүн_ама_үмэнэхэ = |хүн_ама_тоол = |хүн_ама_тоос = |хүн_ама_бүүгэнэрэл = |арад_түмэн = 47% - [[яхад яһатан|яхадууд]], 38% - [[ородууд]] |сугаараа = |даргые_юу_гэхэ = Хотын дарга |даргын_нэрэ = Николаев Айсен Сергеевич |түүхын_он = 1632 он |түүхын_үйлэ = Ород сэрэгын үбэлжөө бодоһон |түүхын_он1 = |түүхын_үйлэ1 = |түүхын_он2 = |түүхын_үйлэ2 = |сагай_бүһэ = Яхадай саг |телефоной_код = +7 4112 |шууданай_индекс = 677ххх |автомашин_дугаар = |website = [http://якутск.рф якутск.рф] (ородоор) |тэмдэглэл = }} '''Якутск''' ({{lang-ru|Яку́тск}}, {{lang-sah|Дьокуускай}} ''[жукуускайя]'') — [[Оросой холбоото улас|Орос холбоото улас]]ай [[Яхад Улас]]ай [[ниислэл]], 367 мянган хүнтэй [[хото]]. [[Алас Дурнын холбооной тойрог]]ой хүн зоноороо гурбадахи томо хото ([[Владивосток]] ба [[Хабаровск]]ын һүүлдэ). [[Мүнхэ сэбдэг]]эй бүһэ нютагта байрладаг эгээн томо хото мүн. Туймаада нютагта [[Зүлхэ мүрэн]]эй баруун хүбөөндэ оршодог хото юм. 62 градусай үргэригһээ хойто тээ байрладаг һаа, зундаа «сагаан һүни» богони хугасаатай, үбэлдөө (12 һарада) хоногой наратай саг миин лэ 3-4 саг болоно. Нютаг дэбисхэрынь — 122 км². == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Саха (Яхад) Улас]] [[Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд]] {{stub}} 3ctzh71iuxey63mi5lklse5wl4y1ri7 0 14997 74864 2026-08-09T08:57:43Z SmallSonMarex 17920 Создано переводом страницы «[[:ru:Special:Redirect/revision/153988312|Градоякутский Преображенский кафедральный собор]]» 74864 wikitext text/x-wiki '''Якутск хотын Преображениин кафедральна собор''' — трапезнатай ба шатарта хонхотой, тоосхоор баригдаһан табан оройто һүмэ болоно. Энэ һүмэ [[Якутск]] хотын эгээн урданай, мүнөө хүртэр үлэжэ хосорһон һүмэнүүдэй нэгэниинь юм. == Түүхэ == һүмэ барижэ эхилхэ ажал 1-дэхи гильдиин купец Михаил Соловьевой хандивлаһан мүнгөөр 1826 оной туршада загшалагдаһан байна. Хэрэгтэ хабаатай барилга тэрэнэй хүбүүд Алексей Максим хоёроор 1846 ондо дүгнэгдэжэ, тэрэ жэлдээ һүмэ адисһан түүхэтэй. Епископ Дионисий 1868 ондо монашество зэргэ абаһанай урда-хойтохоно нэгэ хэһэг хугасаа соо тус һүмэхиин настоятель байһан юм. Энэ хүн якут хэлэнэй грамматикын анханай үндэһэ һуури табигшадай нэгэн гэжэ мэдээжэ болоһон бөгөөд һүнэһэнэй нангин бэшэгүүдые якут хэлэн дээрэ оршуулһан габьяатай. Һүмэ соо амяараа бүтээгдэдэг зарим суглаанууд болон албанууд якут хэлэн дээрэ ябуулагдадаг һэн, тиимэһээ нютагай уугуул зониие улам бүри олоор татадаг байгаа. 1930-хи онуудта шажанай эсэргүү бодолгын хүрээндэ тус һүмэ хаагдажа, бузарлагдаһан түүхэтэй. Хаагдаһанайнь һүүлдэ хуушан һүмэ соо элдэб янзын эмхи зургаанууд байрлажа байһан бөгөөд тэдэнэй эгээн һүүлшиинь номой сан байжа таараа. 1993 ондо Якутскын епархиин нээгдэһэнэй һүүлдэ һүмэ һэргээжэ бодохо арга боломжо бий болоо. Дарааша жэлынь һүмэ епархида тушаагдажа, тэрэ үеһөө хотын захиргаанай дэмжэлгээр шата дараатайгаар һэргээн босгохо ажал эхилһэн байна. 2001 ондо һүмэ дахин адисһан түүхэтэй. 2005 ондо епископой кафедра тус һүмэ соо зөөжэ абшарагдаһан бөгөөд тэрэ соборно һүмэ боложо хубирһан юм<ref>{{Cite web|url=https://sachaja.livejournal.com/578791.html|title=Преображенская церковь города Якутска}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://xn--80aabjhkiabkj9b0amel2g.xn--p1ai/post/preobrajenskiy-sobor-cerkov-s-neobychnoy-rospisyu-632|title=Преображенский собор. Церковь с необычной росписью}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sobory.ru/article/?object=09294|title=Якутск, Кафедральный собор Преображения Господня}}</ref>. == найруулжа бэшэлгэ == Тус һүмэ Якутск хотын дэбисхэр дээрэ, Кировой гудамжанда байрлана. Һүмэһөө холгүйгөөр Гражданска дайнай жэлнүүдтэ Соведудай засаг тогтоохо тэмсэлдэ ами наяа алдаһан 30 тэмсэгшэдэй бүлэгэй соохор байрлажын байна. == Зүүлтэ == {{Зүүлтэ}} hocn8258avilkh0i9c3xzxfu5jwtsnr 74865 74864 2026-08-09T08:58:33Z SmallSonMarex 17920 74865 wikitext text/x-wiki [[Файл:Градоякутский Преображенский Кафедральный собор, Якутск 06.07.2026.jpg|мини|справа]] '''Якутск хотын Преображениин кафедральна собор''' — трапезнатай ба шатарта хонхотой, тоосхоор баригдаһан табан оройто һүмэ болоно. Энэ һүмэ [[Якутск]] хотын эгээн урданай, мүнөө хүртэр үлэжэ хосорһон һүмэнүүдэй нэгэниинь юм. == Түүхэ == һүмэ барижэ эхилхэ ажал 1-дэхи гильдиин купец Михаил Соловьевой хандивлаһан мүнгөөр 1826 оной туршада загшалагдаһан байна. Хэрэгтэ хабаатай барилга тэрэнэй хүбүүд Алексей Максим хоёроор 1846 ондо дүгнэгдэжэ, тэрэ жэлдээ һүмэ адисһан түүхэтэй. Епископ Дионисий 1868 ондо монашество зэргэ абаһанай урда-хойтохоно нэгэ хэһэг хугасаа соо тус һүмэхиин настоятель байһан юм. Энэ хүн якут хэлэнэй грамматикын анханай үндэһэ һуури табигшадай нэгэн гэжэ мэдээжэ болоһон бөгөөд һүнэһэнэй нангин бэшэгүүдые якут хэлэн дээрэ оршуулһан габьяатай. Һүмэ соо амяараа бүтээгдэдэг зарим суглаанууд болон албанууд якут хэлэн дээрэ ябуулагдадаг һэн, тиимэһээ нютагай уугуул зониие улам бүри олоор татадаг байгаа. 1930-хи онуудта шажанай эсэргүү бодолгын хүрээндэ тус һүмэ хаагдажа, бузарлагдаһан түүхэтэй. Хаагдаһанайнь һүүлдэ хуушан һүмэ соо элдэб янзын эмхи зургаанууд байрлажа байһан бөгөөд тэдэнэй эгээн һүүлшиинь номой сан байжа таараа. 1993 ондо Якутскын епархиин нээгдэһэнэй һүүлдэ һүмэ һэргээжэ бодохо арга боломжо бий болоо. Дарааша жэлынь һүмэ епархида тушаагдажа, тэрэ үеһөө хотын захиргаанай дэмжэлгээр шата дараатайгаар һэргээн босгохо ажал эхилһэн байна. 2001 ондо һүмэ дахин адисһан түүхэтэй. 2005 ондо епископой кафедра тус һүмэ соо зөөжэ абшарагдаһан бөгөөд тэрэ соборно һүмэ боложо хубирһан юм<ref>{{Cite web|url=https://sachaja.livejournal.com/578791.html|title=Преображенская церковь города Якутска}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://xn--80aabjhkiabkj9b0amel2g.xn--p1ai/post/preobrajenskiy-sobor-cerkov-s-neobychnoy-rospisyu-632|title=Преображенский собор. Церковь с необычной росписью}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sobory.ru/article/?object=09294|title=Якутск, Кафедральный собор Преображения Господня}}</ref>. == найруулжа бэшэлгэ == Тус һүмэ Якутск хотын дэбисхэр дээрэ, Кировой гудамжанда байрлана. Һүмэһөө холгүйгөөр Гражданска дайнай жэлнүүдтэ Соведудай засаг тогтоохо тэмсэлдэ ами наяа алдаһан 30 тэмсэгшэдэй бүлэгэй соохор байрлажын байна. == Зүүлтэ == {{Зүүлтэ}} 7eda5uin6pzer74qjbez2850xa4ileh