Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Алтай хэлэн 0 1953 74898 73666 2026-09-04T00:13:51Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74898 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |boxsize = 300px |name=Алтай хэлэн |nativename=алтай (алтайдыҥ) тил |states=[[Оросой холбоото улас|Оросой]] |region=[[Алтайн зон|Алтай]], тэрэ тоодо [[Челканууд]], [[Теленгитнүүд]], [[Тубаларнууд]] |speakers=125,700 (Урда ба Хойто Алтай хэлэтэй зоной ниитэ)<ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/alt/|title=Урда Алтай}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/atv/|title=Хойто Алтай}}</ref> |familycolor=Altaic |fam1=[[Түрэг хэлэнүүд|Түрэг]] |fam2=[[Ниитэ түүрэг хэлэнүүд|Ниитэ түүрэг]] |fam3=[[Сибириин түүрэг хэлэнүүд|Сибириин түүрэг]] |script=[[Кирилл үзэг|Кирилл]] |iso2=alt |lc1 = atv |ld1 = [[Хойто Алтай|Хойто Алтай хэлэн]] |lc2 = alt |ld2 = [[Урда Алтай|Урда Алтай хэлэн]] |glotto=alta1276 |glottorefname=Altai |notice=IPA }} '''Алтай хэлэн''' ({{lang-ru|Алтай тил, Altai tili}}) — гээшэ [[Оросой холбоото улас]]ай Урда Сибириин [[Алтай Улас]]та, [[Алтайн хизаар]]дахи ажамидардаг [[Алтай яһатан]] хөөрэдэг түрэг хэлэн юм. Алтай хэлэн болбол [[Алтайн хэлэнэй изагуур|Алтайн хэлэнэй изагуурай]] [[түрэг хэлэнэй бүлэг|түрэг хэлэнэй бүлэгэй]] [[Сибириин түрэг хэлэн|Сибириин түрэг]] түрэлэй [[хэлэн]] юм. Энэ хэлэн хадаа XX-р зуунда стандартизацилагдаһан [[Кирилл үзэг|кирилл бэшэгые]] ашагладаг. Энэ хэлэнэй [[үгын сан]] хадаа түрэг изагуурай гүн нүлөөндэ абтаһанһаа гадна түүхэн харилсаанһаа үүдэн [[ород хэлэн|ород]], [[Монгол хэлэн|монгол]], [[Сибирь|Сибириин]] ондоо хэлэнһээ гаралтай үгэ хэлэлгээр баяжажа байна. == Сагаан толгой == === 1840—1928 === {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К̅ к̅ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ҥ ҥ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӱ ӱ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ҷ ҷ |} === 1928—1938 === {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N̡ n̡ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ө ө | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƶ ƶ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ' |} === 1938—мүнөөдэр=== {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ҥ ҥ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӱ ӱ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == * [http://altaifonts.narod.ru/slovo.html Школьный алтайско-русский словарик] {{ref-ru}}, алтай * [http://www.gasu.ru/univer/edu/dep/ff/alt.html Кафедра алтайского языка и литературы Горно-Алтайского государственного университета] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108175735/http://www.gasu.ru/univer/edu/dep/ff/alt.html |date=2007-01-08 }} {{ref-ru}} * [http://etheo.h10.ru/alto01.htm Алтайский язык в проекте ETHEO (коротко о грамматике и фонетике, этнические группы)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050526220026/http://etheo.h10.ru/alto01.htm |date=2005-05-26 }} {{ref-ru}} {{stub}} {{rus-el}} [[Категори:Алтай Республика]] [[Категори:Хэлэнүүд]] q2ryqrebaw2sdt6seb232qhhxtplyvj Черногори 0 4574 74897 68088 2026-09-03T15:43:53Z Cromenio 18059 74897 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Черногори | common_name = Черногори | native_name = Црна Гора ([[Черногори хэлэн|Черногори]])<br/>Crna Gora ([[Черногори хэлэн|Черногори]]) | image_flag = Flag of Montenegro.svg | image_coat = Coat of arms of Montenegro.svg | symbol_type = {{nowrap|[[Черногори уласай һүлдэ|Түрын һүлдэ]]}} | flag_type = {{nowrap|[[Черногори уласай туг|Түрын туг]]}} | national_motto = | national_anthem = <br/>"{{Lang|sh|[[Oj, svijetla majska zoro|Ој, свијетла мајска зоро]]|italic=no}}" <br /> "{{Lang|sh|Oj, svijetla majska zoro|italic=no}}"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:National Anthem of Montenegro.ogg|center]]</div> | image_map = Europe-Montenegro.svg | map_caption = | image_map2 = | capital = [[Файл:Coat of Arms of Podgorica.svg|21px]] [[Подгорица]] | coordinates = {{Coord|42|47|N|19|28|E|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Черногори хэлэн|Черногори]]<ref>{{cite book |url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544 |title=Constitution of Montenegro |chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506 |chapter=Language and alphabet Article 13 |publisher=[[WIPO]] |date=19 October 2007 |quote=The official language in Montenegro shall be Montenegrin. Cyrillic and Latin alphabet shall be equal.}}</ref> | languages2_type = Албан </br>хэрэглэлгиин</br> хэлэн | languages2 = [[Серб хэлэн|Серб]] </br>[[Албани хэлэн|Албани]] </br>[[Босни хэлэн|Босни]] </br>[[Хорват хэлэн|Хорват]]<ref>{{cite book |url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544 |title=Constitution of Montenegro |chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506 |chapter=Language and alphabet Article 13 |publisher=[[WIPO]] |date=19 October 2007 |quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref> | ethnic_groups = 45.0% [[Черногоршууд]] </br>28.7% [[Черногоридахи сербүүд|Сербүүд]] </br>8.6% [[Черногориин боснишууд|Боснишууд]] </br>4.9% [[Черногоридахи албаншууд|Албаншууд]] </br>12.7% бусад | ethnic_groups_year = 2011<ref name=Monstat>{{cite web |url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011 |publisher=Monstat |access-date=12 July 2011}}</ref> | religion = 75.93% [[Христосой шажан|Христосой]] </br>19.21% [[Лалын шажан|Лалын]] </br>3.31% шажангүй </br>1.55% бусад | religion_year = 2011 | government_type = {{nowrap|[[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] </br>[[Парламентай систем|парламентай]]</br> [[Үндэhэн хуули|үндэhэн хуулита]] </br>[[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха </br>улас]]}} | leader_title1 = [[Черногори уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] | leader_name1 = [[Мило Джуканович]] | leader_title2 = [[Черногори уласай Юрэнхы сайд|Юрэнхы сайд]] | leader_name2 = [[Здравко Кривокапич]] | leader_title3 = [[Черногориин Парламентай Юрэнхылэгшэ|Дарга]] | leader_name3 = [[Алекса Бечич]] | legislature = [[Черногориин Парламент|Скупщина]] | sovereignty_type = [[Черногориин Түүхэ|Түүхэ]] | established_event1 = [[Дуклягай гүнлиг]] | established_date1 = 625 | established_event2 = [[Дуклягай хаанта улас|Дуклягай </br>хаанта улас]] | established_date2 = 1077 | established_event3 = [[Зетагай гүнлиг]] </br>байгуулагдаһан | established_date3 = 1356 | established_event4 = [[Черногориин бишоп-гүнлиг|Черногориин </br>бишоп-гүнлиг]] </br>байгуулагдаһан | established_date4 = 1516 | established_event5 = [[Черногориин гүнлиг|Гүнлиг]]</br>байгуулагдаһан | established_date5 = 1852 | established_event6 = [[Берлинэй гэрээ (1878)|Тусгаар тогтонол]] | established_date6 = 1878 | established_event7 = [[Черногориин хаанта улас|Хаанта улас]]</br>байгуулагдаһан | established_date7 = 1910 | established_event8 = [[Подгорицын Шуулган|Сербитэй]]</br>нэгэдэһэн | established_date8 = 1918 | established_event10 = [[Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Черногори Улас|Югославиин нэгэ </br>хэсэг]] социалис </br>БНУ | established_date10 = 1945 | established_event11 = [[Бүгэдэ Найрамдаха Черногори Улас (1992-2006)|Сербитэй байгуулаһан </br>гүрэнэй холбоон]] | established_date11 = 1992 | established_event12 = [[2006 оной Черногориин тусгаар тогтонолой һанал асуулга|Тусгаар тогтонол]] | established_date12 = 2006 | area_rank = 156 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 13,812 | area_sq_mi = <!--5332.843--> | percent_water = 2.6 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 621,873<ref>{{Cite web|url=http://www.monstat.org/eng/page.php?id=234&pageid=48|title=Statistical Office of Montenegro – MONSTAT|website=www.monstat.org}}</ref> | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = 169 | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 45 | population_density_sq_mi = 124 | population_density_rank = 133 | GDP_PPP = $12&nbsp; тэрбүм<ref name="WEO2019">{{cite web |date=October 2019 |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?sy=2018&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=72&pr1.y=18&c=943&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=IMF.org |publisher=[[International Monetary Fund]] | access-date=28 January 2020}}</ref></br> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = 149 | GDP_PPP_per_capita = $19,931<ref name="WEO2019"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 63 | GDP_nominal = $4,9&nbsp;тэрбүм<ref name="WEO2019"/></br> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = 153 | GDP_nominal_per_capita = $7,933<ref name="WEO2019"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 73 | Gini = 36.7 | Gini_year = 2017 | Gini_change = increase | Gini_ref =<ref>{{cite web |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |website=ec.europa.eu/eurostat |publisher=[[Eurostat]] |access-date=30 March 2020}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.829 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 48 | currency = [[Евро]] ([[Еврогой тэмдэг|€]]) | currency_code = EUR | time_zone = [[Түб Европын Саг|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Түб Европын Зунай Саг|CEST]] | calling_code = +382 | cctld = [[.me]] | footnote_a = | today = }} '''Черногори''' (<small>[[Черногори хэлэн|черн.]]</small> ''Црна Гора / Crna Gora'') — [[Европо|Европын]] болон [[Еврази]]ин улас ба орон. Ниислэл хотонь [[Цетине]]. Хүн зон 626 000 хүн, газар нютаг хэмжээ 13 812 км². == Уласууд == [[File:Municipalities of Montenegro.svg|right|250px]] * [[Андриевица (аймаг)|Андриевица]] — захиргаанай түб [[Андриевица]] * [[Бар (аймаг)|Бар]] — захиргаанай түб [[Бар (Черногори)|Бар]] * [[Беране (аймаг)|Беране]] — захиргаанай түб [[Беране]] * [[Биело-Поле (аймаг)|Биело-Поле]] — захиргаанай түб [[Биело-Поле]] * [[Будва (аймаг)|Будва]] — захиргаанай түб [[Будва]] * [[Даниловград (аймаг)|Даниловград]] — захиргаанай түб [[Даниловград]] * [[Жабляк (аймаг)|Жабляк]] — захиргаанай түб [[Жабляк]] * [[Колашин (аймаг)|Колашин]] — захиргаанай түб [[Колашин]] * [[Котор (аймаг)|Котор]] — захиргаанай түб [[Котор]] * [[Мойковац (аймаг)|Мойковац]] — захиргаанай түб [[Мойковац]] * [[Никшич (аймаг)|Никшич]] — захиргаанай түб [[Никшич]] * [[Плав (аймаг)|Плав]] — захиргаанай түб [[Плав]] * [[Плужине (аймаг)|Плужине]] — захиргаанай түб [[Плужине]] * [[Плевля (аймаг)|Плевля]] — захиргаанай түб [[Плевля]] * [[Подгорица (аймаг)|Подгорица]] — захиргаанай түб [[Подгорица]] * [[Рожае (аймаг)|Рожае]] — захиргаанай түб [[Рожае]] * [[Тиват (аймаг)|Тиват]] — захиргаанай түб [[Тиват]] * [[Улцинь (аймаг)|Улцинь]] — захиргаанай түб [[Улцинь]] * [[Херцег-Нови (аймаг)|Херцег-Нови]] — захиргаанай түб [[Херцег-Нови]] * [[Цетине (аймаг)|Цетине]] — захиргаанай түб [[Цетине]] * [[Шавник (аймаг)|Шавник]] — захиргаанай түб [[Шавник]] {{Европ}} [[Категори:Черногори| ]] [[Категори:2006 ондо Черногоридо байгуулагдаhан]] [[Категори:Балканай уласууд]] [[Категори:Европын уласууд]] [[Категори:НАТО-гай гэшүүн уласууд]] [[Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд]] [[Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд]] [[Категори:Серб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд]] [[Категори:Зүүн Урда Европын уласууд]] [[Категори:Урда Европын уласууд]] [[Категори:2006 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг]] {{stub}} 5x0m3xphlu73by1gav53h8tlz7gtd4v Мяхан 0 8690 74902 70365 2026-09-04T01:29:41Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74902 wikitext text/x-wiki [[Файл:FoodMeat.jpg|thumb|right|Түрэл бүри мяхан]] '''Мяхан''' — [[хүн]], [[амитан]]ай яһан, арһанай забһардахи хүндэлэн һудалта [[балсан]]гай бүд ба эрьен тойроной [[өөхэн]]эй эд юм. Мүн заримдаа дайбари баһа мяхан гэжэ нэрлэдэг: [[хэлэн (эрхэтэн)|хэлэн]], [[эльгэн]], [[бөөрэ]], [[тархи]], [[зүрхэн]], [[үрсэ]], [[улаан хоолой]], гэхэ мэтэ. Мяхан голдуу хүнэһэнэй бүтээгдэхүүнөөр болгон ашаглажа байна. [[Хүн түрэлхитэн]] анха бии болоходоол алибаа амитанай мяхые эдижэ ерэһэн. Гэхыдээ газар зүйн байрашал, уларил, улас үндэһэтэнэй ёһо заншалһаан шалтагаалан түрэл бүриин амитанай мяхые эдижэ ерэбэ. Амитан бүриин мяхан янза бүриин найралга, шэм тэжээлтэй байдаг. Мяхые дотор ангиин, малай, гэрэй тэжээмэл амитанай, далайн амитанай гэхэ мэтээр ангилдаг. Малай мяхые [[монголшууд]] тураг мяхан, дотор мяхан гэжэ ангилдаг. Дотор мяханда табан сула эрхэтэн, гэдэһэн доторой мяхан орохо болоод яһан дээрэ тулгуурилһан балсанлиг мяхые тураг мяха гэжэ нэрлэдэг. Далайн оронойхи голдуу [[загаһан]], [[хабшаахай]]н мяхые хэрэглэдэг байхада эрэс тэс уларилтай, дүрбэн уларил хосолһон, нүүдэлшэдэй соёл эргэншэлтэй монголшууд өөхэн тоһон, уураг ехэтэй ан амитан, малай мяхые янза бүреэр болбосоруулан хэрэглэжэ ерэбэ. Монголшуудай хүнэһэндээ хэрэглэдэг мяханиинь ехэбшэлэн түмэр, уһан, шороо, уурагай бүтэсэтэй болоод түрэл бүриин амин дэмээр баялиг. Монголшууд [[зун]], [[намар]]ай уларилда халуун ушар мяханай хэрэгсээгээ багадхажа, [[сагаан эдеэн]]иие ехэбшэлэн хэрэглэжэ [[ямаан]], [[тэмээн]]эй борсо голдуу эдидэг. Харин [[үбэл]], [[хабар]] хүйтэн шэрүүн ушар элшэлиг, өөхэн тоһон ехэтэй [[хонин]], [[үхэр]], [[адуу|адууһанай]] мяхые хэрэглэдэг. Адууһанай мяханиинь халуун шанартай ушар янза бүриин ханяада томуу зэргэ үбшэнһөө уридшалан һэргылхэ, анагааха шадалтай. Хониной мяхан хүсэн тамир оруулжа, [[дархалаанай системэ|дархалааниие]] һайжаруулдаг ушар амаржажа түрэһэн хүндэ хониной мяхаар шүлэ хэжэ үгэдэг. Монголшуудай мяхые болбосоруулан хэрэглэжэ ерэһэн нэгэ шухала арга бол ямаан, тэмээн, үхэрэй мяхые борсолжо (хатаажа) удаан хугасаагаар эдидэг, энэнь баһа халуун дулаанай уларилда амта шанараа алдажа муудахагүй, нүүдэллэн ябахада ашаа тээшэндэ хүнгэн абһаар аргые олоһон хэрэг. Харин адууһанай мяхые борсолдоггүй. == Ном зохёол == # {{ВТ-ЭСБЕ|Мясо}} # {{книга |автор = |заглавие = ГОСТ Р 52427-2005 «Мясная промышленность. Продукты пищевые. Термины и определения» |ответственный = |ссылка = |место = |издательство = |год = |том = |страниц = |страницы = |isbn = }} # {{книга |автор = |заглавие = Кулинария |ответственный = Под ред. О. Н. Боголюбовой |ссылка = |место = М. |издательство = «Дабахов, Ткачёв, Димов» |год = 1994 |том = |страниц = 336 |страницы = |isbn = 5-8438-0011-3 }} # {{книга |автор = Головков А. Э. |заглавие = Разносолы деревенской кухни |ответственный = |ссылка = |место = М. |издательство = Росагропромиздат |год = 1990 |том = |страниц = |страницы = 149—150 |isbn = 5-260-00194-X }} # {{книга |автор = Разуваев А. Н., Ключников А. Б. |заглавие = Основы современных технологий переработки мяса. Краткие курсы фирмы «Протеин Технолоджиз Интернэшнл» |ответственный = |ссылка = |место = |издательство = |год = |том = |страниц = |страницы = |isbn = }} # {{книга |автор = Бараников А. И., Приступа В. Н., Колосов Ю. А. и др. |заглавие = Технология интенсивного животноводства: учебник |ответственный = Под ред. В. Н. Приступы |ссылка = |место = Ростов н/Д |издательство = Феникс |год = 2008 |том = |страниц = |страницы = |isbn = 978-5-222-12679-0 }} # {{книга |автор = Жолондз М.Я. |заглавие = Вегетарианство. Загадки и уроки, польза и вред |ответственный = |ссылка = |место = |издательство = ИГ "Весь" |год = 1999 |том = |страниц = |страницы = |isbn = 5-266-00009-0 }} # Ayyıldız, Esat. [https://ia601504.us.archive.org/30/items/klasik-arap-edebiyatinda-et-motifi/Klasik%20Arap%20Edebiyat%C4%B1nda%20Et%20Motifi.pdf “Klasik Arap Edebiyatında Et Motifi”]. ''International Malatya Gastronomy Culture and Tourism Conference''. ed. Aynur Ismayilova – Gunay Rzayeva. 19-24. Malatya: IKSAD Publishing House, 2022. == Холбооһон == * {{Из БСЭ|http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00050/80300.htm}} * [http://recept-alexandr.blogspot.com/p/100-1.html Мясные блюда] {{ref-ru}} * [http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/419/ Торговля мясными товарами в СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170508172010/http://mintorgmuseum.ru/vocabulary/419/ |date=2017-05-08 }} {{ref-ru}} [[Категори:Хоол хүнэһэн]] [[Категори:Малай бүтээгдэхүүн]] {{1000 үгүүлэл}} k6y7g6oj2ot6btu3tflzs96dznls2a5 Модуль:TableTools 828 9065 74896 63159 2026-09-03T12:46:59Z Hamish 11261 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 74896 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy Бангкок 0 9090 74899 71243 2026-09-04T00:17:30Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74899 wikitext text/x-wiki {{Нютаг |албан_нэрэ = Бангкок хото |type = тусгаар засаг захиргаанай нютаг |анхаарах_нэр = {{lang-ru|город Бангкок}} |image_flag = Flag of Bangkok.svg |flag_size = |image_seal = Seal Bangkok Metropolitan Admin (green).svg |seal_size = 90px |image_skyline = Bangkok, Thailand, High angle aerial view.jpg |image_map = |map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E |улас_эсбэл = Улас орон |али_улас_эсбэл = {{flagcountry|Thailand}} |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ = Тусгаар засаг захиргаанай нютаг |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг = '''Бангкок''' |хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = |хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг = |гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = |гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = |нютагай_түбые_юу_гэхэ = |нютагай_түб = |газар_нютаг = 1568,737 км² |газарай_байса = |хүн_ама = 2011 ондо {{increase}} 5 674 843 хүн |хүн_ама_үмэнэхэ = |хүн_ама_тоол = |хүн_ама_тоос = |хүн_ама_бүүгэнэрэл = |нягтрал = 3 617 хүн/км² |арад_түмэн = |сугаараа = Бангкокойхид |даргые_юу_гэхэ = |даргын_нэрэ = |түүхэн_он = |түүхын_үйлэ = |түүхын_он1 = |түүхын_үйлэ1 = |түүхын_он2 = |түүхын_үйлэ2 = |байгуулагша = |сагай_бүһэ = |utc_offset = +7 |телефоной_код = |шууданай_индекс = |автомашин_дугаар = |website = [http://bangkok.go.th/ bangkok.go.th] (ородоор) |тэмдэглэл = }} '''Бангкок''' ({{lang-th|กรุงเทพฯ}}, ''Крунгтхеп''<ref>Инструкция по передаче на картах географических названий Таиланда. — М., 1966. — С. 20.</ref>), [[Тайланд]]ай [[ниислэл хото]] (1782 онһоо хойшо). 5 675 мянган хүн зонтой (2011). [[Менам-Чао-Прая мүрэн]]эй адагта байрладаг Тайланд гүрэнэй хамагай шухала далайн ба мүрэнэй боомто (30 сая тоннын ашаанай эрьелтэ). Олон уласай ниидэхэ онгосын буудал. Тутарга сэбэрлэхэ, модо хюрөөдэхэ, саарһанай, хүнгэн, цементын, газар тоһо болбосоруулха, химиин ажаүйлэдбэри, машина бүтээлгэ ба металл эдлэл үйлэдбэри; уран һайхан дархалалга. Дээдэ һургуулинууд. XVI зуунһаа хойшо мэдэгдэһэн. Чакри хаанай ордоной согсо (Махапрасат, XVIII - XX зуунай эхин); По (Четупон, XIX зуун), Раджабопит (XIX зуунай дунда), Бенчамабопит (1900) сүмэнүүд. == Түүхэ == [[Файл:Old Bangkok canals.gif|thumb|left|1850 оной һубагаар һиилэһэн хуушан Бангкок хото]] Түрүүшынхиеэ [[Аюттая улас]]ай үедэ Менам-Чао-Прая мүрэнэй адагта худалдаанай үртөө байдалаар байгуулһан болон 1768 ондо Аюттая улас мүхэһэнэй дараа шэнээр байгуулагдаһан Бангкок [[Тонбури улас]]ай ниислэл болоо. Харин 1782 ондо ниислэл бирмашуудаар дээрэмэдүүлжэ тонуулһанай һүүлдэ голой нүгөө талада нүүлгэһэнэй һүүлдэ одоогой [[Раттанакосин хаанта улас]] байгуулагдаһан байна. Раттанакосин ниислэлые одоогоор албан ёһоор "Пра Накорн" гэдэг болоод энэнь [[урбанизаци]]ин түб хэһэгые элдхэнэ. Бангкок гэһэн нэрэнь XVIII зуунһаа бөөгнэрһэн, тусдаа ниитын захиргаа, захирагшатай хотын бүхэлиие хэлэдэг. Хоёр зуун гаран жэлэй турша Бангкок [[Тайланд]] имагта бэшэ [[Зүүн-урда Ази]]ин ехэнхи хэһэг болон [[Энэдхэгхитад]]ай улас түрэ, ниигэм, эдэй засагай түб хэбээр байна. [[Соёл уралиг]], [[улас түрэ]], [[хубсаһанай загабари мода]], [[болбосорол]], [[үзэбэри үйлэшэлгэ]]дэ үзүүлхэ нүлөөнүүд болон Азиин [[бизнес]], [[санхүү]], соёл уралигай түб байха ябадалынь Бангкокто дэлхэйн хото байха статус үгэбэ. Бангкокой Тайланд, [[Хитад]], [[Энэдхэг]], [[Буддын шажан|буддист]], [[лалын шажан|лалын]], [[баруунай соёл]]нуудай ниилэмэл байдал болон Тайланд уласай эдэй засагай түб байдаг ябадал энэниие бизнес, туризмда таатай хото болгожо байна. == Засаг захиргаан == Бангкок өөрынгөө амбан сайдые һунгаха эрхэтэй хоер можонуудай нэгэн (ондоо можонь — [[Районг (можо)|Районг]]). 2004 оной һүүлшын амбан сайдай һунгуулида Апирак Косайотин илаһан байна. Бангкок хото 50 хороондо («кхет» (เขท) гү али ондоо аймагта «ампхы» (อำเภอ) гэжэ нэрэтэй) хубаагдадаг; хороон бүри 154 «кхвэнг» (แขวง) дүүргэдэ хубаагдана. {| class="wikitable" |+ ! |№ ! |Хороо ! |Талмай,<br />км² ! |Хүн зон,<br />хүн ! |№ ! |Хороо ! |Талмай,<br />км² ! |Хүн зон,<br />хүн |----- |align="right"| 1 | [[Пхранакхон]] (Phra Nakhon District) |align="right"| 5,5 |align="right"| 92 636 |align="right"| 26 | [[Динденг]] (Din Daeng District) |align="right"| 8,4 |align="right"| 186 319 |----- |align="right"| 2 | [[Дусит]] (Dusit District) |align="right"| 10,7 |align="right"| 175 658 |align="right"| 27 | [[Буенгкум]] (Bueng Kum District) |align="right"| 24,3 |align="right"| 138 340 |----- |align="right"| 3 | [[Нонгчок]] (Nong Chok District) |align="right"| 236,3 |align="right"| 117 385 |align="right"| 28 | [[Сатхон]] (Sathon District) |align="right"| 9,3 |align="right"| 107 159 |----- |align="right"| 4 | [[Банграк]] (Bang Rak District) |align="right"| 5,5 |align="right"| 60 485 |align="right"| 29 | [[Бангсуэ]] (Bang Sue District) |align="right"| 11,5 |align="right"| 180 598 |----- |align="right"| 5 | [[Бангкхен]] (Bang Khen District) |align="right"| 42,1 |align="right"| 177 062 |align="right"| 30 | [[Чатучак (Бангкокой хороо)|Чатучак]] (Chatuchak District) |align="right"| 32,9 |align="right"| 176 501 |----- |align="right"| 6 | [[Бангкапи]] (Bang Kapi District) |align="right"| 28,5 |align="right"| 147 694 |align="right"| 31 | [[Бангкхолем]] (Bang Kho Laem District) |align="right"| 10,9 |align="right"| 106 499 |----- |align="right"| 7 | [[Патхумван]] (Pathum Wan District) |align="right"| 8,4 |align="right"| 97 533 |align="right"| 32 | [[Правеет]] (Prawet District) |align="right"| 52,5 |align="right"| 134 189 |----- |align="right"| 8 | [[Помпрапсаттрупхай]] (Pom Prap Sattru Phai District) |align="right"| 1,9 |align="right"| 72 040 |align="right"| 33 | [[Кхлонгтей]] (Khlong Toei District) |align="right"| 13,0 |align="right"| 159 527 |----- |align="right"| 9 | [[Пхракханонг]] (Phra Khanong District) |align="right"| 14,0 |align="right"| 98 957 |align="right"| 34 | [[Суанлуанг]] (Suan Luang District) |align="right"| 23,7 |align="right"| 114 940 |----- |align="right"| 10 | [[Минбури]] (Min Buri District) |align="right"| 63,7 |align="right"| 115 212 |align="right"| 35 | [[Чомтхонг]] (Chom Thong District) |align="right"| 26,3 |align="right"| 167 794 |----- |align="right"| 11 | [[Латкрабанг]] (Lat Krabang District) |align="right"| 123,9 |align="right"| 141 789 |align="right"| 36 | [[Донмуенг]] (Don Mueang District) |align="right"| 36,8 |align="right"| 157 989 |----- |align="right"| 12 | [[Яннава]] (Yan Nawa District) |align="right"| 16,7 |align="right"| 88 986 |align="right"| 37 | [[Ратчатхеви]] (Ratchathewi District) |align="right"| 7,1 |align="right"| 101 892 |----- |align="right"| 13 | [[Сампхантхавонг]] (Samphanthawong District) |align="right"| 1,4 |align="right"| 35 547 |align="right"| 38 | [[Латпхрао]] (Lat Phrao District) |align="right"| 21,5 |align="right"| 119 838 |----- |align="right"| 14 | [[Пхаятхай]] (Phaya Thai District) |align="right"| 9,6 |align="right"| 90 557 |align="right"| 39 | [[Ваттхана]] (Watthana District) |align="right"| 12,6 |align="right"| 82 582 |----- |align="right"| 15 | [[Тхонбури]] (Thon Buri District) |align="right"| 8,6 |align="right"| 175 768 |align="right"| 40 | [[Бангкхе]] (Bang Khae District) |align="right"| 44,5 |align="right"| 186 744 |----- |align="right"| 16 | [[Бангкок Яй]] (Bangkok Yai District) |align="right"| 6,2 |align="right"| 85 075 |align="right"| 41 | [[Лакси (Бангкокой хороо)|Лакси]] (Lak Si District) |align="right"| 22,8 |align="right"| 117 163 |----- |align="right"| 17 | [[Хуайкхванг]] (Huai Khwang District) |align="right"| 15,0 |align="right"| 90 185 |align="right"| 42 | [[Саймай]] (Sai Mai District) |align="right"| 44,6 |align="right"| 161 749 |----- |align="right"| 18 | [[Кхлонгсан]] (Khlong San District) |align="right"| 6,1 |align="right"| 108426 |align="right"| 43 | [[Кханнаяо]] (Khan Na Yao District) |align="right"| 16,7 |align="right"| 88 986 |----- |align="right"| 19 | [[Талингчан]] (Taling Chan District) |align="right"| 29,5 |align="right"| 105 202 |align="right"| 44 | [[Сапхансунг]] (Saphan Sung District) |align="right"| 28,1 |align="right"| 81 784 |----- |align="right"| 20 | [[Бангкок Ной]] (Bangkok Noi District) |align="right"| 11,9 |align="right"| 152 867 |align="right"| 45 | [[Вангтхонгланг]] (Wang Thonglang District) |align="right"| 23,7 |align="right"| 114 940 |----- |align="right"| 21 | [[Бангкхунтхиан]] (Bang Khun Thian District) |align="right"| 120,7 |align="right"| 127 697 |align="right"| 46 | [[Кхлонгсамва]] (Khlong Sam Wa District) |align="right"| 110,7 |align="right"| 124 476 |----- |align="right"| 22 | [[Пхасичарен]] (Phasi Charoen District) |align="right"| 17,8 |align="right"| 137 473 |align="right"| 47 | [[Бангна]] (Bang Na District) |align="right"| 18,8 |align="right"| 101 737 |----- |align="right"| 23 | [[Нонгкхем]] (Nong Khaem District) |align="right"| 35,8 |align="right"| 125 545 |align="right"| 48 | [[Тхавиваттхана]] (Thawi Watthana District) |align="right"| 50,2 |align="right"| 61 177 |----- |align="right"| 24 | [[Ратбурана]] (Rat Burana District) |align="right"| 15,8 |align="right"| 95 041 |align="right"| 49 | [[Тхунгкхру]] (Thung Khru District) |align="right"| 30,7 |align="right"| 104 827 |----- |align="right"| 25 | [[Бангпхлат]] (Bang Phlat District) |align="right"| 11,4 |align="right"| 116 271 |align="right"| 50 | [[Бангбон]] (Bang Bon District) |align="right"| 34,8 |align="right"| 93 225 |+ |} == Зурагууд == <center>{{Gallery |title= Бангкокой сүмэнүүд |width=170 |height=180 |lines=5 |Файл:Vladimir Putin at APEC Summit in Thailand 19-21 October 2003-11.jpg|Бангкокой хаанай ордон |Файл:Bangkok_Temple_2.jpg|По сүмын субарганууд |Файл:Wat_Arun_from_Chao_Phraya_River.jpg|Ват-Арун |Файл:Wat_Ratchanadda-Viharn.jpg|Ват-Ратчанадда }}</center> == Холбооһон == * [http://www.bma.go.th/ Бангкокой метрополиин засаг захиргаан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200720/http://www.bma.go.th/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.mybangkokmap.com Бангкокой газарай зураг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151022120349/http://www.mybangkokmap.com/ |date=2015-10-22 }} * [http://www.bangkoktourist.com Бангкокой туризмын сахим газар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512184003/http://www.bangkoktourist.com/ |date=2017-05-12 }} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Тайланд]] [[Категори:Азиин ниислэлнүүд]] fwcb4sms5ea6gpw3rw8yus63bzsxa2s Мацуо Басё 0 9185 74901 70937 2026-09-04T01:03:16Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74901 wikitext text/x-wiki {{Алдартай хүн | нэрэ = Мацуо Басё | уугуул_нэрэ = 松尾 芭蕉 | зураг = | image_caption = Хираидзумидахи хүшөө | түрэһэн_нэрэ = Мацуо Кинсаку ({{lang-ja|松尾 金作}}) | түрэһэн_үдэр = | түрэһэн_газар = Уэно, [[Ига можо]] | наһа_бараһан_үдэр = | наһа_бараһан_газар = [[Осака]] | ажал_үйлэ = [[ирагуу найраг]]ша | иргэн = {{flagcountry|Japan}} | ажал_хэһэн_саг = | һургалта = | хэб_маяг = | шагнал = | гар = }} '''Мацуо Басё''' ({{lang-ja|松尾 芭蕉}}, нюуса нэрэнь; ондоо нюуса нэрэнь ‒ {{lang-ja|宗房}}, '''Мунэфуса'''; үшөө ондоо нюуса нэрэнь ‒ {{lang-ja|甚七郎}}, '''Дзинситиро'''; жэнхэни нэрэ ‒ {{lang-ja|金作}}, '''Кинсаку''') (1644, Уэно, [[Ига можо]], ‒ 12.10.1694, [[Осака]]), [[Япон]]ой [[ирагуу найраг]]ша, шүлэгэй онолшо. [[Самурай]]н бүлэдэ түрэбэ. 1664 онһоо [[Киото]]до ирагуу найрагые һураба. 1672 онһоо [[Токио|Эдо]] (мүнөөгэй Токио) хотодо гүрэнэй алба хаагаашье һаа, түшэмэлэй амидаралда урмаа хухарба. Хожомынь ирагуу найрагай багша болобо. Хошоной [[рэнга]]гай шүлэгшээр алдартай болобо. Мацуо ‒ хокку жанрын болон [[эстетикэ|эстетикын]] үндэһэлэгшэ юм. 1680-аад ондо Мацуо [[Дзэн]] шажанай гүн ухааниие дахажа өөрынгөө зохёолгын һуурида «гэгээрэлэй» заршам табяа һэн. Мацуогой болон шабинарайнь бэшэгдэһэн долоон суглуулбарида тэрэнэй ирагуу найрагай [[үб]] харуулагдана: «Үбэлэй үдэрнүүд» ({{Ruby-ja|冬の日}}, 1684), «Хабарай үдэрнүүд» ({{Ruby-ja|春の日}}, 1686), «Хооһон тала» ({{Ruby-ja|荒野}}, 1689), «Хисаго» ({{Ruby-ja|瓢}}, 1690), «Бишэнэй суба» ({{Ruby-ja|猿蓑}}, 1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698), «Нүүрһэнэй мэшээг» ({{Ruby-ja|炭俵}}, 1694), үргэлжэлһэн удха зохёол ба шүлэгөөр бэшэһэн уянгын дэбтэрнүүд (эдэ дунда эгээн алдартай — «Хойто зүгэй харгы», {{Ruby-ja|奥の細道}}), номуудай ба шүлэгүүдэй оршолнууд, уралиг ба ирагуу найрагай зохёолго тухай һанааниие агуулдаг бэшэгүүд гэхэ мэтээр алдартай болобо. Мацуогой ирагуу найраг ба гоо зүй Японой [[дунда зуун]]ай ба [[шэнэ саг]]ай удха зохёолдо ехэхэн нүлөө үзэбэ<ref name="BSE_3">{{книга|автор=Боронина И. А.|часть=Мацуо Басё|ссылка часть = http://slovari.yandex.ua/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%91/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9C%D0%B0%D1%86%D1%83%D0%BE%20%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%91/| |заглавие=Большая советская энциклопедия: В 30 т.|место=М.|издательство="Советская энциклопедия"|год=1969-1978 }}</ref><ref name="BES">{{книга|часть=Мацуо Басё | автор= |заглавие=Большой энциклопедический словарь|ответственный=Под ред. [[Александр Михайлович Прохоров|А. М. Прохорова]]|место=М. |издательство=Большая Российская энциклопедия|год=2000| ссылка часть= http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/192538}}</ref>. == Намтар == [[Файл:MatsuoBasyoSeika.jpg|thumb|left|Басёгой Ига можодо түрэл гэр байшан.]] Мацуо Ига можын Уэно гэһэн бишыхан хотодо дунда зэргын амидаралтай Мацуо Ёдзаэмона самурайн ({{Ruby-ja|松尾与左衛門}}) гэр бүлэдэ түрөө. Тэдэнэйхи засагай зүгһөө ямаршье тэдхэлгэ абадаггүй байһан ушар эсэгэнь самурайн хубида эрилтэ гарабал, сэрэгэй алба хаажа, амидаралай ахыгаа залгуулхын тулада бэшэгэй багша хэдэг байгаа. Басё бүри багаһаан шүлэг зохёол бэшэхэ һонирхолдо хүтэлэгдэн хайку маягаар шүлэг туурбижа ехэхэн хүдэлмэрилһэнэй үрэ дүндэ тон нэрэдэ гаража, уламаар 1672 ондо уран бүтээл туурбиха эгээн боломжотой гэжэ тоосогдодог байһан Эдо хотодо ерэжэ, һуурижан өөрын һургуулиие үүсхэжэ, тэрэ үеын Японой нэрэ нүлөө бүхы зохёолшодтой холбоо тогтоожо ажаллаһаниинь ерээдүйн ехэ найрагша болохо замай эхилэл боллоһон юм. Энэ үедээ олон шабитай боложо, Японой хайкугай түрэлэй тэригүүн зэргын найрагша гэжэ үнэлэгдэхэ болотороо үдэһэн юм. Харамтай тэрэ туйлай ядуу амьдаржа, бэшэһэн зохёолоо зараха гү, али шабинарайнгаа үгэһэн мүнгөөр хоног үнгэрүүлжэ байһан ушар ами зуухын эрхээр 1680 ондо Эдоһоо хүн үсөөтэй, [[Фукагава]]да ерэжэ һуурижаба. 1681 ондо тэрэнэй нэгэ шаби Рика тэдэнэй байшангай дэргэдэ [[гадил]] ({{lang-ja|芭蕉}} ''басё'' гэдэг) модо һуулгаһаниинь үрэ жэмэсээ ехэ үгэжэ, нүхэдынь тэдэнэй байшан «гадилай байшан» ({{Ruby-ja|芭蕉庵}}, ''Басё-Ан'') гэжэ нэрлэһэнээр ирагуу найрагша өөртөө Басё гэдэг уран зохёолой нэрэ абаһан түүхэтэй. Энэ үеһөө Басё [[Дзэн]] [[Японой Буддын шажан|буддизмые]] шудалжа эхилһэниинь тэрэнэй хожомой уран бүтээлдэ үлэмжэ ехэ нүлөөлһэн юм. [[Файл:MatsuoBasho-Haka-M1932.jpg|thumb|right|Сига можын [[Оцу]] хотодо Басёгой бунхан]] 1684 ондо тэрэ өөрын уран бүтээлэй замаа хубилгажа, олон удаагай аялалда удаа дараа ябаһаар 1694 ондо үбшэн туһажа, шабинартаа өөрын хогшол хүрэнгэ, гар бэшэмэл, номоо яаха тухай хэрээслээд 10 һарын 12-до наһа бараһан байдаг. Басё аялалда ябахадаа олон гайхамшагтай хайку туурбижа, үдэрэй тэмдэглэл хүтэлһэниинь тэрэнэй амидаралай намтар болоод зогсоогүй, сэдьхэлгэ, үзэл бодол, үйлэ хэрэгэйнхинь элирэл болоһоноороо хойшо үеынхинэй дунда ехэхэн үнэ сэнэтэй юм. Энэ үеынхинь бүтээл дотор тэрэнэй шэлэдэг хайкунууд бии. : 枯朶に烏のとまりけり秋の暮 ''kara eda ni / karasu no tomari keri / aki no kure'' :: нюсэгэн мүшэр дээрэ / ганса хирээ һууна— / намарай үдэшэ… [1680] гэхэ юм гү, али : 古池や蛙飛びこむ水の音 ''furu ike ya / kawazu tobikomu / mizu no oto'' :: хуушан сөөрэм / мэлхэй үсэржэ— / уһан салгидаа… [1686] гэжэ мүнөөдэр хүрэтэр «эбдэгдээгүй» хайку түрэлэй түгэс түгэлдэрэй бэлгэдэл болоһон бүтээлнүүдээ туурбиһан юм. Юрэнь хайку байгаалиин гоо һайханиие зураглаха, тэрэниие сэдьхэлтэйгээ холбожо мэдэрхэ ирагуу найраг юм. Харин Мацуо Басё хайкуда гүн ухааниие оруулжа ерэһэнээрээ сэрэл мэдрэмжын зохисол элирһэн жэнхэни хайку ирагуу найрагые үлэмжэ удхаарынь хүгжүүлһэн габьяатай ажа һэн. == Зохёолнуудай жагсаалта == [[Файл:Haiseiden.jpg|thumb|Игадахи байрладаг Басёгой 300 наһанай ойдо зорюулһан Хайсейден ([[:ja:俳聖殿|俳聖殿]], Ирагуу найрагшын дурасхалай танхим)]] [[Файл:По тропинкам Севера - рукой Басё.jpg|thumb|Басёгой гараар бэшэгдэһэн «Хойто зүгэй харгы»]] * ''Бүрхөөлтэ наадан'' ({{Ruby-ja|貝おほひ}}, ''Kai Ōi'') (1672) * ''Эдо сангин'' ({{Ruby-ja|江戸三吟}}, ''Edo Sangin'') (1678) * ''Инака но куавасе'' ({{Ruby-ja|田舎之句合}}, ''Inaka no Kuawase'') (1680) * ''То: сэй монтэй докугин нидзю: касэн'' ({{Ruby-ja|桃青門弟独吟廿歌仙}}, ''Tōsei Montei Dokugin Nijū Kasen'') (1680) * ''Токивая но куавасе'' ({{Ruby-ja|常盤屋句合}}, ''Tokiwaya no Kuawase'') (1680) * ''Минасигури'' ({{Ruby-ja|虚栗}}, ''Minashiguri'') (1683) * ''Талын араг яһан'' ({{Ruby-ja|野ざらし紀行}}, ''Nozarashi Kikō'') (1684) * ''Үбэлэй үдэрнүүд'' ({{Ruby-ja|冬の日}}, ''Fuyu no Hi'') (1684)* * ''Хабарай үдэрнүүд'' ({{Ruby-ja|春の日}}, ''Haru no Hi'') (1686)* * ''Мэлхэй мүрысөөн'' ({{Ruby-ja|かわすあわせ}}, ''Kawazu Awase'') (1686) * ''Касимада аяншалга'' ({{Ruby-ja|鹿島紀行}}, ''Kashima Kikō'') (1687) * ''Утацуда аяншалга'' ({{Ruby-ja|卯辰紀行}}, ''Utatsu Kikō'') (1688) * ''Сарасина аяншалга'' ({{Ruby-ja|更級紀行}}, ''Sarashina Kikō'') (1688) * ''Хооһон тала'' ({{Ruby-ja|荒野}}, ''Arano'') (1689)* * ''Сарасина аяншалга'' ({{Ruby-ja|更級紀行}}, ''Sarashina Kikō'') (1690)* * ''Хисаго'' ({{Ruby-ja|瓢}}, ''Hisago'') (1690)* * ''Бишэнэй суба'' ({{Ruby-ja|猿蓑}}, ''Sarumino'') (1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698)* * ''Сага дэбтэр'' ({{Ruby-ja|さが日記}}, ''Saga Nikki'') (1691) * ''Гадил модо һуулга тухай'' ({{Ruby-ja|芭蕉を移す詞＜ことば＞}}, ''Bashō no Utsusu Kotoba'') (1691) * ''Даяаншын ахы тухай'' ({{Ruby-ja|閉館の説}}, ''Heikan no Setsu'') (1692) * ''Нүүрһэнэй мэшээг'' ({{Ruby-ja|炭俵}}, ''Sumidawara'') (1694)* * ''Тусгаар таһалга'' ({{Ruby-ja|別座舗}}, ''Betsuzashiki'') (1694)* * ''Хойто зүгэй харгы'' ({{Ruby-ja|奥の細道}}, ''Oku no Hosomichi'') (1694) : ''*'' ''Басёгой долоон суглуулбарида (Bashō Shichibu Shū)'' багтаһан зүйл<ref>Yuasa 1966, pp30-48</ref> == Шэлэгдэмэл шүлэг == : 甲比丹もつくばはせけり君が春 ''kapitan mo / tsukubawasekeri / kimi ga haru'' [1678] : ばせを植ゑてまづ憎む荻の二葉哉 ''bashō uete / mazu nikumu ogi no / futaba kana'' [1680] : 馬をさへながむる雪の朝哉 ''uma wo sae / nagamuru yuki no / ashita kana'' [1684] : 年暮ぬ笠きて草鞋はきながら ''toshi kurenu / kasa kite waraji / hakinagara'' [1685] : いざさらば雪見にころぶ所迄 ''iza saraba / yukimi ni korobu / tokoromade'' [1688] : 荒海や佐渡によこたふ天河 ''araumi ya / Sado ni yokotau / amanogawa'' [1689] == Зурагууд == <center>{{Gallery |title= Зурагууд |width=170 |height=180 |lines=5 |File:Matsuo Basho - Een woedende zee - Rapenburg 75, Leiden.JPG|[[Лейден]]дэхи ханын зурагууд |File:Basho by Buson02.jpg|[[Ёса Бусон|Бусон]] зураһан хүрэг |File:Basho by Hokusai-small.jpg|[[Кацусика Хокусай|Хокусай]] зураһан хүрэг |File:Basho by Morikawa Kyoriku (1656-1715).jpg|[[Морикава Кёроку|Кёроку]] зураһан хүрэг }}</center> <center>{{Gallery |title= Дурасхал |width=170 |height=180 |lines=5 ||Хираидзумидахи сүмэ соо хүшөө |File:Kehi-jingu23s3872.jpg|Фукуи можын Цуругадахи Кэхи-дзингу |File:Basho in Ogaki.JPG|Огаки хотодохи хүшөө ||Уэно хотын станци урда хүшөө ||Ига хотын засаг захиргаанай байшанда хүшөө |File:Keiunkan14s3200.jpg|Кэйункан, Японой эгээн томо Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |File:Kokuho Jodoji Basho Haiku.jpg|Дзододзи сүмэ, Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |File:Mount Hôrai-ji Buddhist Temple - A monument in memory of Matsuo Bashô inscribed with one of his poems.jpg|Хораи-дзи сүмэдэ Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |File:Minomushi-an, Alias Sachû-an - A stone tablet inscribed with a haiku of Matsuo Bashô.jpg| Басё шүлэг һиилэгдэһэн самбар (Миэ можо, Ига хото) }}</center> == Ном зохёол == * ''Григорьева Т., Логунова В.'' Японская литература, М., 1964 * ''В. В. Соколова, В. Орлов'' Японская лирика, Современный литератор, 1999 * ''Абэ Кимио'' Мацуо Басё, Токио, 1961 * ''Хирота Дзиро'' Басё но гэйдзюцу, Токио, 1968 * ''Makoto Uoda'' Matsuo Basho, N. Y., 1970 == Холбооһон == {{commonscat|Matsuo Bashō}} * [[wikilivres:Matsuo Bashō|Мацуо Басё на «Викиливре»]] {{ref-ru}} * [http://lib.ru/JAPAN/BASE/base.txt Мацуо Басё. ''Хайку'' (на Lib.ru)] {{ref-ru}} * [http://graf-mur.holm.ru/basho/basho1.htm Мацуо Басё. ''Хайку'' (на Graf Mur. ''Аромат Востока'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023042401/http://graf-mur.holm.ru/basho/basho1.htm |date=2013-10-23 }} {{ref-ru}} * [http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/le1/le1-3581.htm Мацуо Басё. Биография в ''Литературной Энциклопедии''] {{ref-ru}} * [http://www.sohey.ru/html/base/0base.htm Мацуо Басё 1644—1694 гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211132741/http://sohey.ru/html/base/0base.htm |date=2013-12-11 }} {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20061023202028/http://es.geocities.com/bosque_de_bambu/archivos/sendas_de_oku/00.html Bosque de Bambú, camino del haiku — Bashô — Oku no Hosomichi ''Japones — Español''] {{ref-es}} * [http://pritchi.ru/add_find?text=%C1%E0%F1%B8&prt_source=key Притчи про Басё на Притчи.ру] {{ref-ru}} * [http://www.poeti.biz/avtobiografiya/yaponskie_poetj/bas_matsuo.html Мацуо Басё. Автобиография. Стихи.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111031437/http://www.poeti.biz/avtobiografiya/yaponskie_poetj/bas_matsuo.html |date=2013-01-11 }} {{ref-ru}} * [http://yaponika.com/khokku/base/ Мацуо Басё, Хокку, стихи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227113857/http://yaponika.com/khokku/base |date=2012-12-27 }} {{ref-ru}} * [http://japan.artsportal.ru/ Классическая японская поэзия] {{ref-ru}} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{1000 үгүүлэл}} {{Featured article}} [[Категори:Японой зохёолшод]] 7l0qc1wgptiu8s9h9uvjeadg3ggdj24 Валентина Терешкова 0 10423 74900 72809 2026-09-04T00:29:05Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74900 wikitext text/x-wiki {{Алдартай хүн |нэрэ = Валентина Терешкова |уугуул_нэрэ = |зураг = |ажал_үйлэ = [[Замбуулингай ниидэгшэ]] |түрэһэн_үдэр = |иргэн = |наһа_бараһан_үдэр = |ажал_хэһэн_саг = |нүхэр = |һургалта = |хүүгэд = |шагнал = |гар = |signature width = 150пкс }} '''Валентина Терешкова''' ({{lang-ru|Валентина Владимировна Терешкова|links=no|p=vɐlʲɪnʲˈtʲinə vlɐˈdʲimʲɪrəvnə tʲɪrʲɪʂˈkovə|a=Valentina Tereshkova.ogg}}; 1937 оной 3 һарын 6) — Зүблэлтын зургаадугаар, дэл­хэйн арбадугаар замбуулингай ниидэгшэ, 1963 ондо эхэнэрнүүд сооһоо эгээл түрүүн [[замбуулин]]да ниидэ­жэ, [[Дэлхэй]]н бүмбэрсэг бүһэлэн тойроһон [[Зүблэлтэ холбоото улас|зүблэлтын]] [[замбуулингай ниидэгшэ]]. Валентина Терешкова 1937 оной 3 һарын 6-да [[Ярославлиин можо|Ярославлиин можын]] Тутаевскын аймагай Большое Масленниково тосхон­до түрэһэн юм. Тэндэһээ бусахадань, Зүблэлтэ холбоото уласай Баатар зэргэ хүртэһэн юм. Мүн Валентина Терешкова Чехос­ловаки болон Болгар Уласуудай Социалис Ажалай Баатар, Вьетнам, Монгол Уласуу­дай Ажалай Баатар гэһэн зэргэнүүдтэ хүртэһэн байна. Валентина Терешкова Оросой холбоото уласай эхэнэрнүүд сооһоо анха түрүүшынхиеэ генерал-май­ор гэһэн сэрэгэй зиндаада хүртэһэн, техникын эрдэм ухаанай дид-доктор, профессор юм. Бүхы дэлхэйн эмэгтэйшүүл сооһоо замбуулин руу ори гансаараа ниидэһэн гансахан эхэнэр. [[Владимир Путин]]иие дэмжэгшэ. Оросой Украинада булимтаран добтолхые дэмжэдэг ушарһаа [[Европын Холбоо]], [[АНУ]] болон бусад хэдэ хэдэн гүрэнүүдэй уласхоорондын хоригууд доро байна. == Нийгэмэй үйлэ ажаллалга == 2011 онд Валентина Терешкова Ярославлиин бүһэ нютагай жагсаалтаар Нэгэдэһэн Орос намһаа ОХУ-ай Гүрэнэй Дүүмэдэ һунгагдаһан. Терешкова Елена Мизулина, Ирина Яровая, Андрей Скоч <ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|title=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|access-date=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Андрей Скоч: «Если хочешь быть счастливым — обязательно будь добрым»|url=https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/|website=www.business-vector.info|date=2022-02-01|access-date=2023-06-27|language=ru-RU|last=Бизнес-вектор|accessdate=2023-06-28|archivedate=2022-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308230532/https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pg21.ru/page66932|title=https://pg21.ru/page66932|access-date=https://pg21.ru/page66932}}</ref>гэгшэдтэй хамта христосой шажанай үнэтэ зүйлнүүдые хамгаалха фракци хоорондын депутатын бүлэгэй гэшүүн; Энэ щадабаряараа тэрэ Оросой [[Үндэһэн хуули]]да нэмэлтэ, хубилалта оруулхые дэмжэһэн болон хуулида «[[Үнэн алдарта шажан]] бол Оросой үндэһэтэнэй болон соёлой онсо шэнжэ шанарай үндэһэ юм» гэжэ хэлэбэ. 2011 оной 12-р һарын 21-һээ Гүрэнэй Дүүмын Холбооной бүтэсэ, нютагай өөрөө ударидаха ёһоной хорооной орлогшо даргаар ажаллажа байна. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Замбуулингай ниидэгшэд]] [[Категори:Зүблэлтэ холбоото уласай Баатар]] arlrjpnbqbbi0s1jjsz7943fmcqeook