Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 997 37021765 30973420 2026-05-28T16:05:14Z Wil540 art 65760 Payl 37021765 wikitext text/x-wiki [[payl:Alte Buecher.JPG|thumb|right]] Ang literal nga kahulogan sa '''literatura''' kun '''katitikan''' mao ang "kahibalo sa mga sulat kun sinulat", apan ang termino sagad nagpasabot sa koleksiyon sa mga [[teksto]], diin sa kultura sa Kasadpan sagad [[prosa]], nga mahimong [[piksiyon]] ug [[di-piksiyon]], [[dula (katitikan)|dula]] (drama sa tablado), ug [[balak]]. Sa daghang bahin sa kalibotan, gilakip usab sa literatura ang mga teksto nga dili lang sinulat apan [[binaba]] (''oral'') usab, sama sa [[epiko]], [[leyenda]], [[mito]], ug mga porma sa binaba nga pamalak. == Dibisyon sa katitikan == Ang katitikan mao ang labing pinong ekspresyon sa tawo nga gihulad pinaagi sa pulong, [[sinulat]] man kun [[binaba]], sa pamaagi sa katahom ug arte. Ang katitikan gibahin sa duha ka dagkong hugpong. Kini mao ang [[prosa]] ug [[balak]]. Bisan tuod kon dunay duha ka dibisyon ang katitikan nga managlahi apan malisod uyamot ang pagbadlis og linya niining duha. May mga elemento sa balak nga anaa sa prosa samtang may mga elementong prosa nga anaa sab sa balak. Apan mas ulhing nabatid sa tawo ang prosa kay sa balak. Giingon nga ang balak maoy kinaunahan sa tanang dibisyon sa katitikan. <br /> == Katitikan - Literary Journal of the Philippine South == Sa tuig 2019, gilunsad ang [https://katitikan.com/ Katitikan], ang giila nga Literary Journal of the Philippine South. Dinhi gimantala ang nagkalain-lain nga mga mugna sa batan-ong magsusulat sa Binisaya. == Tan-awa usab == * [[Talaan sa mga magsusulat nga Sugboanon]] * [[Pasidungog WRITE]] {{saha}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Old book bindings.jpg Printing3_Walk_of_Ideas_Berlin.JPG </gallery> [[Kategoriya:Katitikan| ]] pf8dnw1smwkztj4gu5adip3gnqxqhd0 0 3052 37021788 37017549 2026-05-29T00:28:49Z ~2026-32021-02 143893 /* Mga Medya */ 37021788 wikitext text/x-wiki [[Payl:Ph_locator_bukidnon_valencia.png|right|Mapa sa Bukidnon nga nagapakita kon asa ang Dakbayan sa Valencia]] Ang '''Dakbayan sa Valencia''' ikaduhang klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa [[Bukidnon]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 587.29 kilometros quadrado ug nahimutang ikaduhang distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2024, dunay 223,620 katawo sa 52,184 ka bubong. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 8709. == Mga Barangay == Ang Dakbayan sa Valencia may 31 ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Bagontaas * Banlag * Barobo * Batangan * Catumbalon * Colonia * Concepcion * Dagat-Kidavao * Guinoyuran * Kahapunan * Laligan </td><td valign=top> * Lilingayon * Lourdes * Lumbayao * Lumbo * Lurogan * Maapag * Mabuhay * Mailag * Mt. Nebo * Nabago </td><td valign=top> * Pinatilan * Poblacion * San Carlos * San Isidro * Sinabuagan * Sinayawan * Sugod * Tongantongan * Tugaya * Vintar </td></tr></table> ==Mga Medya== *DXHH 1233 kHz (Audiovisual Communicators ug ABJ Radio Broadcasting Services/Herbz Med Pharma Corporation) *97.7 Radyo Sincero Valencia (DXSR; Audiovisual Communicators, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services/Herbz Med Pharma Corporation ) ==Mga sumpay sa gawas== * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Bukidnon}}{{pilipinas-saha}} {{DEFAULTSORT:Valencia}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Bukidnon]] [[Kategoriya:Mga dakbayan sa Mindanao]] he7hjyllw28yzjgbh30rpwb52nljxke 0 3402 37021784 37021296 2026-05-29T00:06:50Z ~2026-31951-32 143892 /* Mga Medya */ 37021784 wikitext text/x-wiki [[Payl:Ph_locator_zamboanga del sur_molave.png|right|Mapa sa Zamboanga del Sur nga nagpakita kon asa nahimutang ang Molave]] {{Philippine Census | title = Sensus sa Populasyon <br> Molave, Zamboanga del Sur | 1990 = 36556 | 1995 = 40423 | 2000 = 45082 | 2007 = 48215 | 2010 = 48939 | 2015 = | 2020 = | 2025 = | 2030 = |}} Ang '''Molave''' usa ka ikatulo nga klase nga [[lungsod Pilipinhon|lungsod]] sa [[lalawigan Pilipinhon|lalawigan]] sa [[Zamboanga del Sur]] sa [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig [[2000]], kini may populasyon nga 45,082 ka tawo sa 8,470 ka bubong. == Mga barangay == Ang Molave nabahin ngadto sa 25 ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Alicia * Ariosa * Bagong Argao * Bagong Gutlang * Blancia * Bogo Capalaran * Culo * Dalaon * Dipolo * Dontulan * Gonosan * Lower Dimalinao * Lower Dimorok </td><td valign=top> * Mabuhay * Madasigon (Pob.) * Makuguihon (Pob.) * Maloloy-on (Pob.) * Miligan * Parasan * Rizal * Santo Rosario * Silangit * Simata * Sudlon * Upper Dimorok </td></tr></table> ==Mga Medya== *DXHZ 846 kHz Radyo Sincero Molave relay (Omega Broadcasting System, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services) *105.3 Radyo Sincero Molave (DXHZ; Omega Broadcasting System, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services) ==Mga sumpay sa gawas== * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} * [https://web.archive.org/web/20091027023029/http://geocities.com/life4water/ Life 4 Water, Inc. Zamboanga Del Sur Projects] {{Zamboanga del Sur}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Zamboanga del Sur]] 151e6835kuxx1x3uyttaurkka7yj2gy 0 16323 37021740 36720629 2026-05-28T14:21:59Z Wil540 art 65760 37021740 wikitext text/x-wiki [[Payl:nba.jpg|thumb|right]] Ang '''National Basketball Association''' ("Nasodnong Asosyasyon sa Basketbol" sa [[Iningles]]) kun '''NBA''' mao ang labing prestihiyosong liga sa [[basketbol]] sa tibuok kalibotan. Kini nagbase sa [[Tinipong Bansa]]. == Talaan sa mga tim == <nowiki>West Conference East Conference 1 .Dallas Mavericks 1 .Boston Celtics 2 .Houston Rockets 2 .New Jersey Nets 3 .Memphis Grizzlies 3 .New York Knicks 4 .New Orleans Pelicans 4.Philadelphia 76ers 5 .San Antonio Spurs 5 .Toronto Raptors 6 .Denver Nuggets 6 .Chicago Bulls 7 .Minnesota Timberwolves 7 .Cleveland Cavaliers 8 .Portland Trail Blazers 8 .Detroit Pistons 9 .Seattle SuperSonics 9 .Indiana Pacers 10.Utah Jazz 10.Milwaukee Bucks 11.Golden State Warriors 11.Atlanta Hawks 12.Los Angeles Clippers 12.Charlotte Hornets 13.Phoenix Suns 13.Miami Heat 14.Sacramento Kings 14.Orlando Magic 15.Los Angeles Lakers 15.Washington Wizards </nowiki> [[Kategoriya:Kultura sa Hiniusang mga Estado]] [[Kategoriya:Mga organisasyon]] [[Kategoriya:Basketbol]] == Ang Playoffs == [[File:Golden_State_Warriors_hold_Hoops_for_Troops_event_at_129th_Rescue_Wing_(10).jpg|thumb|Ang Larry O'Brien Championship Trophy ginahatag kada tuig sa midaog nga team sa NBA Finals, ang championship series sa liga nga paghuman sa playoffs.]] Ang NBA playoffs magsugod sa Abril human sa paghuman sa regular nga season ug play-in nga torneyo uban sa nag-unang walo ka mga team sa matag komperensya, bisan unsa pa ang divisional alignment, nga nakigkompetensya alang sa titulo sa championship sa liga, ang Larry O'Brien Championship Trophy . Ang mga liso gihatag sa estrikto nga pamaagi o han-ay sa regular nga season record (uban ang tiebreaker system nga gigamit kung gikinahanglan). Ang pagbaton ug mas taas nga proseso nagtanyag ug daghang bentaha. Tungod kay ang unang binhi magsugod sa playoffs nga magduwa batok sa ikawalong binhi, ang ikaduhang binhi moduwa sa ikapitong binhi, ang ikatulo nga binhi moduwa sa ikaunom nga binhi, ug ang ikaupat nga binhi moduwa sa ikalima nga binhi, nga adunay mas taas nga binhi kasagaran nagpasabot nga ang usa ka team mag-atubang sa mas huyang o kusog nga kontra sa unang hugna. Ang team sa matag serye nga adunay mas maayong rekord adunay bintaha sa home-court, apil ang First Round. Ang liga nagsugod sa paggamit sa iyang kasamtangan nga pormat, uban sa nag-unang walo ka mga team sa matag komperensya nga nag-palapad bisan pa sa divisional alignment, sa 2015-16 season. Kaniadto, ang top three seeds nagpaingun sa division winners. Ang matag team moduwa og kontra sa best-of-seven nga serye, diin ang unang team nga modaog og upat ka duwa mopadayun ngadto sa sunod nga round, samtang ang laing team matangtang sa playoffs. Sa sunod nga hugna, ang malampuson nga team moduwa batok sa laing nag-abante nga team sa susamang komperensya. Ang tanan gawas sa usa ka team sa matag komperensya gitangtang gumikan sa playoffs. Tungod kay ang NBA dili mopili pag-usab sa mga team, ang playoff bracket sa matag komperensya naggamit ug tradisyonal nga desinyo, nga ang mananaog sa serye magpares sa una ug ikawalong seeded nga mga tim nga magduwa sa mananaog sa serye nga motakdo muhan ay sa ika-upat ug ikalima nga seeded teams, ug ang mananaog sa serye nga motakdo sa ikaduha ug ikapito nga seeded teams nga moduwa sa mananaog sa series nga motakdo sa ikatulo ug ika-unom nga seeded team. Sa matag hugna, ang best-of-7 nga serye nagsunod sa 2–2–1–1–1 home-court pamaagi, nagpasabot nga ang usa ka team adunay home court sa mga duwa 1, 2, 5, ug 7, samtang ang usa moduwa sa balay sa duwa 3, 4, ug 6. Gikan sa 1985 ngadto sa 2013, ang NBA Finals misunod sa 2–3–2 pattern, nagpasabot lng nga ang usa ka team adunay home court sa mga duwa 1, 2, 6, ug 7, samtang ang uban sa nagduwa sa balay sa mga duwa 3, 4, ug 5. Ang kataposang playoff round, usa ka best-of-seven series tali sa mga mananaog sa duha ka komperensya, nailhan nga NBA Finals ug gihimo kini kada tuig sa Hunyo (usahay, ang serye magsugod sa ulahing bahin sa Mayo). Ang mananaog alang sa pagkampyon sa NBA Finals makadawat sa Larry O'Brien Championship Trophy . Ang matag magduduwa ug mayor nga kontribyutor—lakip ang mga coach ug ang general manager—sa midaog nga team makadawat og championship ring. Dugang pa ani, gihatagan sa liga ang Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award sa labing maayo nga magdudula sa serye. sysm683n1occhlrt9nwt6gqhzoofoho 37021741 37021740 2026-05-28T14:24:22Z Wil540 art 65760 payl 37021741 wikitext text/x-wiki [[Payl:Memphis Grizzlies @ Milwaukee Bucks, January 19, 2022.jpg|thumb|Grizzlies vs Bucks, 2022]] Ang '''National Basketball Association''' ("Nasodnong Asosyasyon sa Basketbol" sa [[Iningles]]) kun '''NBA''' mao ang labing prestihiyosong liga sa [[basketbol]] sa tibuok kalibotan. Kini nagbase sa [[Tinipong Bansa]]. == Talaan sa mga tim == <nowiki>West Conference East Conference 1 .Dallas Mavericks 1 .Boston Celtics 2 .Houston Rockets 2 .New Jersey Nets 3 .Memphis Grizzlies 3 .New York Knicks 4 .New Orleans Pelicans 4.Philadelphia 76ers 5 .San Antonio Spurs 5 .Toronto Raptors 6 .Denver Nuggets 6 .Chicago Bulls 7 .Minnesota Timberwolves 7 .Cleveland Cavaliers 8 .Portland Trail Blazers 8 .Detroit Pistons 9 .Seattle SuperSonics 9 .Indiana Pacers 10.Utah Jazz 10.Milwaukee Bucks 11.Golden State Warriors 11.Atlanta Hawks 12.Los Angeles Clippers 12.Charlotte Hornets 13.Phoenix Suns 13.Miami Heat 14.Sacramento Kings 14.Orlando Magic 15.Los Angeles Lakers 15.Washington Wizards </nowiki> [[Kategoriya:Kultura sa Hiniusang mga Estado]] [[Kategoriya:Mga organisasyon]] [[Kategoriya:Basketbol]] == Ang Playoffs == [[File:Golden_State_Warriors_hold_Hoops_for_Troops_event_at_129th_Rescue_Wing_(10).jpg|thumb|Ang Larry O'Brien Championship Trophy ginahatag kada tuig sa midaog nga team sa NBA Finals, ang championship series sa liga nga paghuman sa playoffs.]] Ang NBA playoffs magsugod sa Abril human sa paghuman sa regular nga season ug play-in nga torneyo uban sa nag-unang walo ka mga team sa matag komperensya, bisan unsa pa ang divisional alignment, nga nakigkompetensya alang sa titulo sa championship sa liga, ang Larry O'Brien Championship Trophy . Ang mga liso gihatag sa estrikto nga pamaagi o han-ay sa regular nga season record (uban ang tiebreaker system nga gigamit kung gikinahanglan). Ang pagbaton ug mas taas nga proseso nagtanyag ug daghang bentaha. Tungod kay ang unang binhi magsugod sa playoffs nga magduwa batok sa ikawalong binhi, ang ikaduhang binhi moduwa sa ikapitong binhi, ang ikatulo nga binhi moduwa sa ikaunom nga binhi, ug ang ikaupat nga binhi moduwa sa ikalima nga binhi, nga adunay mas taas nga binhi kasagaran nagpasabot nga ang usa ka team mag-atubang sa mas huyang o kusog nga kontra sa unang hugna. Ang team sa matag serye nga adunay mas maayong rekord adunay bintaha sa home-court, apil ang First Round. Ang liga nagsugod sa paggamit sa iyang kasamtangan nga pormat, uban sa nag-unang walo ka mga team sa matag komperensya nga nag-palapad bisan pa sa divisional alignment, sa 2015-16 season. Kaniadto, ang top three seeds nagpaingun sa division winners. Ang matag team moduwa og kontra sa best-of-seven nga serye, diin ang unang team nga modaog og upat ka duwa mopadayun ngadto sa sunod nga round, samtang ang laing team matangtang sa playoffs. Sa sunod nga hugna, ang malampuson nga team moduwa batok sa laing nag-abante nga team sa susamang komperensya. Ang tanan gawas sa usa ka team sa matag komperensya gitangtang gumikan sa playoffs. Tungod kay ang NBA dili mopili pag-usab sa mga team, ang playoff bracket sa matag komperensya naggamit ug tradisyonal nga desinyo, nga ang mananaog sa serye magpares sa una ug ikawalong seeded nga mga tim nga magduwa sa mananaog sa serye nga motakdo muhan ay sa ika-upat ug ikalima nga seeded teams, ug ang mananaog sa serye nga motakdo sa ikaduha ug ikapito nga seeded teams nga moduwa sa mananaog sa series nga motakdo sa ikatulo ug ika-unom nga seeded team. Sa matag hugna, ang best-of-7 nga serye nagsunod sa 2–2–1–1–1 home-court pamaagi, nagpasabot nga ang usa ka team adunay home court sa mga duwa 1, 2, 5, ug 7, samtang ang usa moduwa sa balay sa duwa 3, 4, ug 6. Gikan sa 1985 ngadto sa 2013, ang NBA Finals misunod sa 2–3–2 pattern, nagpasabot lng nga ang usa ka team adunay home court sa mga duwa 1, 2, 6, ug 7, samtang ang uban sa nagduwa sa balay sa mga duwa 3, 4, ug 5. Ang kataposang playoff round, usa ka best-of-seven series tali sa mga mananaog sa duha ka komperensya, nailhan nga NBA Finals ug gihimo kini kada tuig sa Hunyo (usahay, ang serye magsugod sa ulahing bahin sa Mayo). Ang mananaog alang sa pagkampyon sa NBA Finals makadawat sa Larry O'Brien Championship Trophy . Ang matag magduduwa ug mayor nga kontribyutor—lakip ang mga coach ug ang general manager—sa midaog nga team makadawat og championship ring. Dugang pa ani, gihatagan sa liga ang Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award sa labing maayo nga magdudula sa serye. ahd2vpi5h86nsaet8oocuvaemlqo6x9 0 34932 37021789 35062425 2026-05-29T00:49:57Z Johny Rald 143894 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 37021789 wikitext text/x-wiki [[File:Измерение кровяного давления.jpg|thumb|right|255px|<center> {{PAGENAME}} </center>]] Ang sinugdang konsepto sa sistemang ''cardiovascular'' gihan-ay ni [[Hippocrates]] kinsa nagtuo nga ang lawas gilangkoban sa tulo ka sistema. Ang pamatyag ug panabot maoy buluhaton sa utok ug kaugatan. Ang atay ug ugat naghatag sa lawas ug kahimsog nga gikinahanglan alang sa pagtubo. Ang kaugatan naghatag sa lawas og kusog nga makapatunhay sa kinabuhi. Si [[Galen]] mipalapad niini ug miproponer nga ang sustansiya sa kaugatan mao ang dugo nga kanunayng gipadaghan sa kasingkasing. Sa 1616, si [[William Harvey]] sa iyang tratasyon milantugi sa konsepto nga gihuptan ni Galen ug namugos nga ang lawas adunay makanunayong gidaghanon sa dugo nga nagsirkular sa usa lang ka direksiyon. Usa ka komun nga praktis niadtong panahona mao ang pagpagawas og dugo nga maoy nakahimong dili madawat sa panahom ni Harvey tungod kay nakasupak kini sa kaayohang dulot niining maong panambal. Ang pagdawat sa iyang mga ideya nagpaabot pag dugang katuigan. Hinunoa, dili lang kining maong higayon nga gihagit ang ideya ni Galen. Ang mga Ehiptohanon nagtuo nga ang dugo naglihok sulod sa lawas sa mga agianan nga mahimong mabarado maong migamit silag linta sa pagpaluag niini. Si Reberendo [[Stephen Hales]], usa ka beterinaryong Briton mipasundayag sa pagsukod sa presyon sa dugo sa 1733. Nagtuwad og bayeng kabayo si Hales samtang iyang gipaslakan og pundidong tubo ang usa ka ugat sa kabayo. Kining maong pundidong tubo iyang gisumpay ngadto sa usa ka tubong bildo nga gipabarog. Iyang nabantayan nga ang salamin nga tubo nag-ulpot-ulpot ug hinungdan kini sa presyon sa ugat. Kining maong paagi nakahatag og piho nga pagsubay sa presyon sa dugo apan tungod sa iyang madanglog nga karakter, limitado lamang ang iyang kagamitang klinikal. Sa 1847, si [[Carl Ludwig]] migamit og ''kymograph'' nga gisumpay sa catheters nga gitusok sa ugat sa tawo ug nakahimo sa pagtali sa unang higayon sa presyon sa dugo sa tawo. Ang kymograph ginama sa pormang-U nga manometer nga gidugtong sa pundidong tubo nga gitusok sa ugat. Sulod sa tubo sa manometer, gipahimutang ang usa ka garing nga buya diin ang dagang nagpundo. Ang dagang molihok pataas-paubos ug magsulat sa nagtuyok nga dram nga nagpakita sa kausaban sa presyon sa dugo. Ang terminong ‘kymograph’ gikan sa Greyigong pulong nga nagkahulogag ‘tigsulat sa balod’. Ang pagsukod sa presyon sa dugo nagpabilin nga danglog. Ang binag-ong konsepto sa presyon sa dugo ug ang iyang panginahanglan sa praktikal nga pamaagi sa pagsukod niini nakadani og daghang mga tigpanuki-duki bahin niining maong kahimoan. Sa 1855, si Karl Vierordt nakapaniid nga iyang mapapas ang pagpitik sa ugat pinaagi sa moburot nga puyo nga ibaligtos sa bukton. Binase niining maong konsepto, si [[Etienne Jules Mary]], usa ka mananambal nga Pranses— usa ka sinematograper sa 1860, migama og sphygmomanometer nga nagpakita sa pagpiho sa pitik sa pulso, lamang, sa managlahing resulta sa pagsukod sa presyon sa dugo. Hinunoa, kining maong pamaagi nagpamatuod nga mas praktikal alang sa kagamitang klinikal. Sa 1818, si Samuel Siegfried Karl Ritter Von Basch, naghimog pamaagi diin ang bag sa tubig nga gidikit sa manometer makahimo sa pagsukod sa presyon sa dugo pinaagi sa pagpaniid sa lebel sa likido nga gikinahanglan aron pagpapas sa pitik sa ugat. Ang lebel sa presyon nga nakab-ot nakompirmar pinaagi sa direktang katerisasyon sa ugat. Ang imbensiyon sa sphygmomanometer gipahinungod kaniya alang sa iyang paningkamot nga mahatagan og katumanan ang di-danglog nga pamaagi sa pagsukod sa presyon sa dugo. Ang desinyo ni [[Von Basch]] wala makaani og pagdawat sanglit sagad sa mga mananambal nagtuo nga ang bag-ong teknolohiya makadaot lamang sa tradisyonal nga pamaagi sa dayagnosis. Ug ang kasagaran wa makabig sa kamahinungdanong medikal sa pagdeterminar sa presyon sa dugo. Apan ang paningkamot sa pagpahamis pa sa sphygmomanometer nagpadayon hangtod nga nahimugso ang sphygmomanometer nga may espring. Apan tungod sa kalisod niining ikalibrar ug sa pagka di kasaligan ilabi na sa grabeng mga pasyente, walay mipabor niini. Sa 1896, si [[Scipione Riva-Rocci]] nakagama og ''sphygmomanometer'' nga migamit og mercury. Mao kini ang sinugdanan sa atong modernong ''mercurial sphygmomanometer''. Aron pagpapiot sa ''brachial'' nga ugat, ang masudlag-hangin nga puyo ilikos sa ibabawng bahin sa bukton. Ang puyo isumpay sa sa manometer nga puno sa mercury nga maoy magdeterminar sa presyon nga gihandos sa puyo diha sa bukton. Si [[Harvey Cushing]] samtang naglulinghayaw sa Italya sa 1901, nakabagat sa kang Riva-Rocci nga ''sphymomanometer'' ug iyang gidala ang konsepto dihang nauli siya sa Estados Unidos. Nagtuo siya sa potensiyal niini ug iyang gipalambo alang sa kagamitang klinikal. Human niadto, ang sphygmomanometry nahimong naandang praktis. Si Cushing ug George Crile nahimong nag-unang lumilihok sa paggamit sa sphygmomanometry diha sa mga klinika. Ang pamaagi sa pagsukod sa presyon sa dugo niadtong panahona mao ang pagpaniid sa lebel sa presyon sa marka sa sphygmomanometer sa higayon nga ang ugatnong pagpitik mohunong. Dinhi, limitado lamang ang pagbanabana sa presyon sa dugo sa purong systolic. Usa ka Rusong tigpanuki-duki kansang ngalan mao si Nikolai Korotkoff nakabantay sa 1905 nga may talagsaong kasikas nga nagagikan sa ugat nga gipiit sa managlahing bahin sa pagpaburot sa puyo. Ang maong kasikas ginganlag kasikas-Korotkoff nga nahitakdo sa masaba nga pagdagayday sa dugo lusot sa gipiit nga ugat mao nga matumbok ang systolic ug diastolic nga presyon sa dugo. Ang pamaagi ni Korotkoff nakapugos paggamit sa ''stethoscope'' sa pagpaminaw sa kasikas sa ugat nga giduot atol sa pagsukod sa presyon sa dugo. Ang pagka kasaligan ug pagka tukma niining paagiha mitabon sa kanhiayng pamaagi ug busa nakadawat og lapad nga pagdawat. Ang ''sphygmomanometer'' gipailawom pag dugang pagpahamis nga nakahimo niining mas tukma. Ang bag-ong mga modelo naglangkob usab sa pamaaging oscillometric nga pagsukod sa presyon sa dugo. Ang estandard nga auscultatory sphygmomanometry nahitakdo sa presyon sa puyo nga gikinahanglan aron pagpakupos sa ugat ug sa katugbang nga kasikas nga nagagikan niini aron madeterminar ang systolic ug diastolic nga presyon sa dugo. ==Pasiuna== Ang kasamtangang sphygmomanometry segun sa atong nasayran gipasiugdahan ni Riva-Rocci sa 1896&nbsp;ug napalambo sa natampo ni Korotkoff sa 1905&nbsp;ug ato pang napahimuslan 100 ka tuig human niadto. ===Tig-eksamin=== Ang tig-eksamin lamang nga may igong katakos sa pag-ila sa mga hinungdan nga makamugna og sayop sa proseso sa pagsukod sa presyon sa dugo ang mahimo nga mokuha niini. Ang sayop nga pagsukod sa presyon sa dugo nga sangpotanan sa sayop nga pamaagi maoy makaingon sa sayop nga dayagnosis ug mosangko sa sayop nga panambal. Ang katukma sa mga tig-eksamin wala na kaayo hikutara apan sa kritikal nga pagtasal sa mga pamaagi sa mga praktisyoner sa maayong panglawas lakip na ang mga mananambal ug mga nars nagpadayag sa makakurat nga taas nga porsento sa kasipyatan. ===Ang sayop nga pamaagi mosangko sa:=== * Sayop nga pagbasa * Sayop nga dayagnosis * Dili tukma nga panambal ug pagsunod-panambal ===Kahimanan=== Gikan sa kinaunahang ''sphygmomanometry'' nga gidesinyo ni Scipione Riva-Rocci sa 1896 nga napalambo tungod sa paggamit sa stethoscope pinaagi ni Nikolai Korotkoff sa 1905 aron mapaminaw ang kasikas sa ugat nga gisampongan sa puyo, ang kasamtangan nga pagsubay sa presyon sa dugo nakahimo niining maong mga kahimanan nga di-masalindot sa modernong klinika. Ang ''mercury sphygmomanometer'' gilangkob sa manometer, moburot nga pantog nga giputos sa puyo ug moburot-mohiyos nga bahin. Ang kamausisahon ipakita kon atong susihon kining maong mga himan sa dili pa gamiton sa pagsukod sa presyon sa dugo. Susiha aron mapiho kon kini anaa ba sa maayong kondisyon ug angay sa paggamit. Kon makita sa pagsusi ang katugbang niini, atong hunahunaon ang paggamit og alternatibong himan. ===Mga Punto Nga Susihon Kon Magsubay Sa Kahimanan=== * Manometer — matataw ang ''meniscus'' ug kalibrasyon * Puyo — kondisyon, gitas-on ug gilapdon sa moburot-burot nga pantog ug sa putos sa pantog * Kahimanan nga moburot-mohiyos — maayong pagtrabaho sa control valve * Stethoscope — kalidad ug kondisyon ===Hitsura nga makaapekto sa katukma sa mercury sphygmomanometer=== * Ang ibabaw sa mercury meniscus anaa gayod sa sero kon walay presyon sa puyo. Kon kini anaa sa ibabaw kun sa ubos, ipaayo kini. * Ang pinatindog nga bildong manometer kinahanglang may sukod gikan sa 0 hangtod sa 300&nbsp;mm Hg sa kalibrasyong 2&nbsp;mm. Ang lebel sa mercury sa tubo kinahanglan nga tin-aw ug sayong matataw sa gilay-ong 3 ka piye. * Ang rasyo sa pundohanan sa mercury ug sa pinatindog nga bildong tubo kinahanglan nga 10:1 aron maayong pagkatumpang kay ang pagkubos sa lebel sa mercury giduot pataas sa pinatindog nga bildong column sa manometer. * Ang bildong manometer nga nagtakilid gikan sa hustong pagpatindog makahatag og sayop nga resulta sa presyon sa dugo. Ang mga modelo nga alang sa salog nga adunay nagtakilid nga salaming manometer pinasahing gikalibrar aron pasiboan ang pagtakilid sa gauge. Ang paggamit sa mga modelong gipatong og patindoganan mas gipalabi sa mga ospital sanglit makahatag kini sa tig-eskamin og dugang konsentrasyon sa hustong paagi sa pagsukod kaysa masamok na lang sa pagbalanse sa sphygmomanometer sa kilid sa katre sa pasyente. * May panagsang nabantyan sa posibilidad nga masampongan ang agianan sa hangin nga makaplagan sa ibabaw sa bildong manometer. Kon duna kiniy nakabara, kini ang makaingon sa hinay nga pagbalos sa mercury nga mosangpot sa naghinobrang pagbanabana sa presyon sa dugo. Kinahanglan nga kini limpiyo kanunay. * Usa sa labing sagad nga tinubdan sa kasaypanan sa sphygmomanometry mao ang himan sa pagpaburot-pagpahiyos ilabi na sa control valve. Mao kining bahina sa sphygmomanometer nga sagad maoy magkagdan busa ang reserba kinahangan nga anaa kanunay ug ang paghulip himoon kon adunay ilhanan sa pagkagar. ===Manometer=== Ang ''mercury column manometer'' kinahanglan nga limpiyo ug luwas sa ''oxidized mercury'' aron tin-awng maobserbahan ang ''meniscus''. Ang ''meniscus'' kinahanglang anaa sa sero kon naghunong. ===Puyo=== Ang moburot-burot nga gomang pantog sa sulod sa panaptong hapin maoy naglangkob sa puyo. Ang maapingong pagsusi sa gomang pantog, tubo, panumpayng ''bulb'' ug ''control valve'' aron makita ang kahuyang ug buslot niini kinahanglang himoon sa dili pa ang pagsukod. Ang panaptong hapin kinahanglan nga wa magkagidlay ug nga kini mahimo pang ikahigot og tarong. Kon ang panaptong hapin makaputos pag tarong liyok sa bukton ug ikabaligtos pa, ang gitas-on dili pa kritikal. Ang katukma sa pagsukod sa presyon sa dugo mas maapektohan sa sukod sa pantog diha sa panaptong hapin. ===Sayop nga Pagpahiluna sa puyo=== Ang presyon sa dugo kadali rang masobrahan pagbanabana kon ang pantog apiki kaayo o kaha labihan kamubo. Ang nanghingaping kalapad kun kataas mosangpot sa kuwang nga pagbanabana sa presyon sa dugo. Ang sobrang pagbanabana mahimong mahubad ngadto sa sobrang dayagnosis sa [[alta presyon]]. Unsa mang kasaypanan nga malapas mahimong mosangko sa seryosong sangpotanan. Kon ang gitas-on sa pantog makalikos og 80% sa bukton, ang gilapdon sa pantog menos lang nga konsiderasyon basta kay dili lang kini mokubos sa 12&nbsp;cm. Ang gilapdon sa pantog nga sobra sa 13&nbsp;cm dili sayon nga makasakar sa kadaghanang bukton ug dakong purohan nga makasugok sa ''antecubital fossa''. * Gamay kaayong pantog = kuwang ang puyo = sobrang banabana sa BP * Dako kaayong pantog = naghinobrang puyo = kulang nga banabana sa BP * Ang paghinobra sa puyo dili kaayo komun kay sa nagkulang nga puyo ===Liyok sa Bukton=== Ang kasagaran nga liyok sa bukton sa katawhan sa Oropanhong kanasoran anaa sa 30&nbsp;cm. Ang kaalam sa demograpikong karakteristik sa populasyon makahimo og tukmang sugyot alang sa estandard nga sukod sa pantog nga makalikos sa 80% sa liyok sa bukton alang nianang pihong populasyon '''Ang pagbaton og tulo ka puyo uban ang tugbang nga pantog maoy maalamong praktis sa pagsukod sa presyon sa dugo.''' * Ang 12 x 26&nbsp;cm – estandard nga pantog alang sa kadaghanang hamtong nga bukton * Ang 12 x 40&nbsp;cm – “tambok” nga pantog alang sa tambok nga bukton * Ang 10 x 18&nbsp;cm – “gamay” nga pantog alang sa sapsing apan hamtong nga bukton ug sa kabataan ===Moburot-Mohiyos nga kahimanan=== Ang pagpasundayag sa pagkagar niining maong piyesa sa himan mao ang kapakyas sa pagkab-ot a presyon nga 40&nbsp;mm Hg ibabaw sa gibanabanang ''systolic'' nga presyon sa dugo human paburota og 3-5 segundos. Ang kinalit nga pagpahiyos makapahimong imposible kun malisod sa pagkontrolar sa gikinahanglang pagkubos sa presyon nga 2–3&nbsp;mm matag segundo kun matag pitik sa pulso. Kon kining mga sulirana maobserbahan sa himan, kinahanglan nga kini ayohon gilayon. Ang hilis nga ''control valves'', buslot nga gomang tubo, luag nga igdudugtong ug hugaw nga hungawanan kinahanglan nga ayohon diha-diha. Ang ''control release valve'' nakadugang og dako sa kasaypanan sa sistema sa pagburot-paghiyos sa ''sphygmomanometer''. Maayong anaron nga dunay reserba aron kailisan ang gubaong ''valve''. Ang kinalit ug paspas nga pagpaburot maoy makaingon nga makuwangan ang pagbanabana sa tig-eksamin sa systolic nga presyon sa dugo ug masobrahan ang diastolic nga presyon sa dugo sa pasyente. Samtang ang hinay nga pagpahiyos mosangpot sa kasakit ug pagkapal-ot sa bukton. Ang hinay nga pagpahiyos mosangpot sa sobrang pagbanabana sa tig-eksamin sa presyon sa dugo. ===Stethoscope=== Laing mahinungdanong piyesa sa himan mao ang ''stethoscope''. Kinahanglan nga maayo kinig kalidad. Susiha ang mga igbubutang sa dunggan. Kinahanglan nga wala kinity abog-abog ug sakto sa kahangkob. ===Aneroid sphygmomanometers=== Tungod sa iyang kapug-ok ug kasayon dalhon, ang ''aneroid'' maoy nakapahimulos sa kabantog. Hinuon, ang paggamit niini wala na dasiga tungod kay ang iyang katukma nag-anam og kakunhod uban sa panahon ug makanunayong paggamit busa makuwangan ang pagbanabana sa presyon sa dugo. Kadali ra sab kining mabuak ug sa matag karon ug unya angay nga ikalibrar. Ang padayong paggamit niining maong kahilipsan kinahanglan paresan sa kahibalo kon unsaon kini pagkalibrar uban ang ''mercurial sphygmomanometer''. Sa pagsumpay niini pinaagi sa piyesang Y ngadto sa tubo sa ''mercurial sphygmomanometer'', itandi ang ang lebel sa presyon segun sa makita sa bildong manometer ug diha sa puntero sa ''aneroid''. Kon kini nagpakita nga angay na sa subling kalibrasyon, iuli kini sa iyang taggama alang sa serbisyo. ===Automated nga kahimanan=== Nakakuha usab og kabantog ang mga ''automated digital'' nga mga himan. Mamatang sila sa tulo segun sa prinsipyo nga ilang gigamit sa paghingalan, pinaagi pagmatyag sa kasikas-Korotkoff, pinaagi sa pagmatyag sa ''doppler'' sa ugatnong dagayday sa dugo ginamit ang ''ultrasound'' o kaha pinaagi sa prinsipyong ''oscillometric''. Managsama ang matang nga migamit og kasikas-Korotkoff ug sa ''ultrasound doppler'' nga nagkinahanglang gamitan og mikropono kun transducer nga maayong pagkapahimutang direkta ibabaw sa ugat ug kinahanglang alihan sa wala kinahanglana nga kasikas. Ang lihok sa bukton mahimong makaguba sa pagkapahiluna ug mahimong molugdang sa sayop nga pagbasa. Sa laing bahin, ang mga himang ''oscillometric'' wala mag-antos niining maong mga problema ug ang pagpahimutang sa puyo dili kaayo mahinungdanon nga maoy nakaingon nga sila gipaboran sa mga tiggama. Ang katukma niining mga himan nga automated milambo dili pa lang dugay busa ang pipila mahimong isugyot nga magamit sa balay ug mga klinika. Hinuon, ang ilang pagka kasaligan sa dugayng panahon wala pa katun-i. Ang tiggamitan magbantay sa ebidensiya sa pagka kasaligan sa kahimanan gikan sa independenteng mga tinubdan. Ang internet mahimong magamit niining maong katuyoan. ===Pamaagi=== '''Pagpasabot sa pasyente''' Ang proseso sa pagsukod sa presyon sa dugo mahimong makamugnag kahigwaos sa pipila busa gikinahanglan ang mubong pagpasabot sa pamaagi aron mahupay ang ilang kahadlok. Sultihi sila sa diyotayng sakit tungod sa pagburot ug paghiyos sa puyo ug ang subli-subling pagsukod kinahanglanon kaayo. ===White coat nga alta presyon=== Ang kahimtang sa ''white coat hypertension'' naobserbahan sa pipila ka tawo ug natino sa pagpaniid sa presyon sa dugo sa balay ug sa ambulatory blood pressure (ABPM). Kining maong kahimtang usa ka artipisyal nga pagbasa sa alta presyon nga nakab-ot sa pipila ka tawo kon tinugyanan sa kahimsog ang mosukod. ===Reaksiyong pangdepensa=== Ang pagsukod sa presyon sa dugo mahimong makahiwasa sa pipila ka tawo ug mosangpot sa taas nga pagbasa kay sa naandan. Mao kini ang reaksiyong pangdepensa. Hinuon, kon kining mga tawhana makomportable na sa pamaagi ug sa tig-eksamin, mawala na kining maong reaksiyon. Busa girekomendar nga ang pagpasibo sa panambal dili lang ibase sa usa ka pagbasa sa presyon sa dugo kondili sa kausaban sa lakat sa presyon sa dugo sa pagdagan sa panahon. ===Ang kamabalhinon sa presyon sa dugo=== Makaapekto sa presyon sa dugo ang oras sa adlaw, kaon, panabako, kahigwaos, temperatura sa lawak ug panahon sa tuig. Ang presyon sa dugo mosaka sa buntag sa dili pa momata ug mous-os samtang matulog. ===Postura sa pasyente=== Kon ang bukton diin kuhaon ang presyon sa dugo anaa lang sa hustong posisyon, ang postura (naghigda kun naglingkod) sa pasyente gamay lag kalambigitan. Sa pipila, ang posturang magtindog makamugna og dili tupong nga pagkubos sa presyon sa dugo. Sa mga mabdos nga babaye, ang posisyong tihaya mosangpot sa pag-us-os sa presyon sa dugo tungod sa epekto sa nagbug-at nga tagoangkan ug sa nanagko nga ugat sa tiyan. Busa ang pagsukod sa presyon sa dugo sa mga mabdos nga pasyente pagakuhaon nga naglingkod kun nagtalikid dapit sa walang kilid nga posisyon. Girekomendar usab nga ang kuhaan mopahulay og 3 ka gutlo nga maghigda kun maglingkod sa dili pa ang bisan unsang pagbasa pagabuhaton. Sa magtindog, ang 1 ka gutlo igo na kaayo. Ang pasyente kinahanglang komportable nga naglingkod, ang likod nagsandig ug ang bukton gisangga. Ang ilang tiil kinahanglan nagtugkad sa salog ug ang mga batiis wala maghinambid. Ang itaas nga bahin sa bukton kinahanglan nga anaa sa lebel sa kasingkasing. ===Pagbutang sa puyo=== Ang palibot sa pasyente kinahanglan nga komportable. Bisan unsang panapton nga makabalda sa pagsukod sa bukton kinahanglang tangtangon. Praktikal ang pagtambag sa pasyente sa dili pa ipahigayon ang proseso sa pagsul-ob og luag, mubog buktonan nga biste. Pangitaa ang ugat nga brachial ibabawg diyotay sa antecubital fossa pinaagi sa pagdagpi ug markahi kini. Ang puyo kinahanglan nga iputos libot sa ibabaw nga bahin sa bukton diin ang ubos nga ngilit mga 1 ka pulgada gikan sa antecubital fossa. Ang pantog kinahanglang isentro sa ugat nga brachial. Seguroa nga ang tubo sa puyo wala motabok sa bahin diin gipahiluna mo ang stethoscope sanglit makamugna kinig laing kasikas nga mahimong masaypan nga Korotkoff. Ang puyo kinahanglan nga haom gayod, kanang dili masalip-it ang duha ka tudlo ilawom sa puyo. Seguroa nga maayong pagkatakgos ug dili matangkas inigpaburot. ===Posisyon sa bukton=== Ang bukton ipahiluna sa pababag nga posisyon sa lebel sa kasingkasing ug gisagakay atol sa proseso. Kon ang bukton ubos sa lebel sa kasingkasing, dakog purohan nga masobrahan ang pagbanabana sa systolic ug diastolic nga presyon sa dugo sa labing taas 10&nbsp;mm Hg. Ang bukton nga mas taas sa kasingkasing mosangpot sa kakuwang sa banabana sa mga presyon. ===Posisyon sa manometer=== Usa ka maayong praktis sa pagpabilin sa mercury column sa patindog nga posisyon sa lebel sa mata sa tig-eksamin ug dili sobra sa 3 ka piye ang gilay-on. Ang gimuntar sa patindog mairog-irog ug mahimong ipahiangay sa gitas-on nga maoy nakaingon nga labing maayong pilion. Ang mga modelong gipasibo sa talad kadali rang maguba ug dili ingon kasayon gamiton. ===Pagbanabana sa systolic nga presyon=== Sa dili pa ipahimutang ang stethoscope diha sa bukton, ang systolic nga presyon sa dugo kinahanglang mabanabana pinaagi sa pagdagpi sa brachial nga pulso ug pagpaburot sa puyo hangtod nga ang pulso mawala. Ang lebel sa presyon diin ang pulso nawala nahitakdo sa systolic nga presyon. Kining maong praktis angay sa mga pasyente kansang auscultatory end points dili kaayo tin-aw e.g. mabdos nga kababayen-an, cardiovascular nga kahikugang ug atol sa ehersisyoanong pagtesting. ===Pagsukod nga Auscultatory sa systolic ug diastolic nga presyon=== Ang kampana sa ''stethoscope'' hinayon og pahiluna sa gibanabanang dapit sa pulsong brachial ibabaw og diyotay sa antecubial ''fossa''. Likayan ang paghikap sa puyo. Ang presyon sa puyo patas-an dayon pinaagi sa pagpaburot. Ipadayon ang pagpaburot hangtod nga mabasa sa manometer ang 30&nbsp;mm Hg mas taas kay sa systolic nga presyon nga nakab-ot sa miaging proseso sa pagdagpi. Ariyahi sa hinay-hinay ang control valve aron ang lebel sa mercury mous-os og hinay sa 2–3&nbsp;mm matag segundo. Ang pagtumaw sa tataw nga tagiktik nga tingog nagtug-an sa systolic nga presyon sa dugo. Kon ang tanang kasikas mawala, nailhan ingong bahin 5 Korotkoff, naghitakdo kini sa diastolic nga presyon sa dugo. Likayi ang paglangkob niini sa labing duol nga 10 kun 5&nbsp;mm Hg (digit preference error). Ang pagbasa kinahanglan nga anha sa labing duol nga 2&nbsp;mm Hg. ===Mga kasikas Auscultatory=== * Bahin 1 Ang pagtumaw sa tagiktik magbalik-balik nga kasikas nga mag-anam kalanog nahitakdo sa kasamtangan nga systolic nga presyon sa dugo * Bahin 2 Ang kasikas nausab ngadto sa hinay nga tono ug daw nagsaghid-saghid nga karakter * Auscultatory gap Sa partikular nga mga pasyente, adunay kalit apan kadiyot lamang nga pagkawala sa mga kasikas. * Bahin 3 Mahibalik ang kasikas apan may mga higayon nga kini molabaw pa ang kalanog sa kasikas sa Bahin 1. Managsamang angay pang ideterminar ang kamahinungdanon kasikas sa Bahin 2&nbsp;ug Bahin 3. * Bahin 4 Ang kasikas magkalandrakas uban ang hinayng tayhop nga karakter. Gigamit kini aron ideterminar ang diastolic nga presyon sa mga puya. * Bahin 5 Ang punto diin ang kahilom mahitabo ug mao ang gidawat nga lebel sa diastolic nga presyon sa dugo alang sa kabataan, dagko ug mga hamtong. ===Mga Bahin sa kasikas-Korotkoff=== * BAHIN 1 HAIT NGA THUD * BAHIN 2 TAYHOP KUN NAGSAGHID-SAGHID NGA KASIKAS * BAHIN 3 MAS HINAY NGA THUD KON ITANDI SA BAHIN 1 * BAHIN 4 USA KA HINAY NGA TAYHOP NGA KASIKAS NGA MAWALA * BAHIN 5 KAHILOM ===Kalangkoban sa pagsukod sa presyon sa dugo=== '''Banabana sa pitik-pitik sa systolic nga presyon''' 1. Pangitaa ang pitik sa ugat nga brachial pinaagi sa pagdagpi. 2. Paburota ang puyo hangtod nga mawala kining maong pitik. 3. Pahiyosa ang puyo 4. Banabanaa ang presyon nga systolic ===Pagsukod sa Auscultatory ug presyon sa systolic ug diastolic=== 5. Ipahiluna ang kampana sa stethoscope ibabaw sa brachial nga ugat ibabaw diyotay sa ''antecubital fossa''. 6. Paborota ang puyo hangtod sa mga 30&nbsp;mm Hg ibabaw sa systolic nga presyon nga ginotaran atol sa pagdagpi. 7. Anam-anamag ariya ang presyon sa gikusgon nga 2–3&nbsp;mm Hg kun matag pitik sa pulso. 8. Panid-i ang pagtumaw sa tin-aw ug nagbalik-balik nga kasikas diin mao ang systolic nga presyon. 9. Kon mawala ang tanang kasikas, mao kini ang diastolic nga presyon sa dugo. ===Gidaghanon sa pagsukod=== Imbes maghimo og daghan, dinali-dali ug alang-alang nga pagsukod, mas maayo pa ang bugtong apan inampingan pagkapahigayon nga pagbasa. Balika ang pagsukod kon may pagduda nga motumaw tungod sa mga pagka balda. Kon ang pagbasa nagpadayag sa presyon nga mas taas sa 140/90, ang ikaduhang pagbasa pagahimoon 1 ka minuto human sa naulahi. Ang lakat nga kanunayng taas ang presyon sa dugo nagpasalig og tukma nga klinikal nga panukiduki. Hinuon, ang hukom nga giluwatan sa pagdayagnos ug pagtambal sa alta presyon binase sa bugtong nga pagbasa wala kaayoy klinikal nga basehanan. ===Ang lahutayng kahabogon sa presyon sa dugo=== * Kuhaa ang presyon sa dugo kaduha sa susamang bukton sa matag bisita. * Daghang pagsukod sa daghang pagbisita makaestablisar og lakat. * Paningkamoti ang pagka matubayon sa gikinahanglang kaluwasan sa pagkuha sa presyon sa dugo. ===Indikasyon sa pagsukod sa duha ka bukton=== Adunay pipila ka kahimtang medikal diin may panaglahi ang presyon sa taliwa sa duha ka bukton. Ang pinitik sa pulso sa duha ka bukton nagpadayag ug kalainan busa naghatag og timailhan sa kondisyon. Ang coarctation sa aorta, kalahian sa kalawasan (anatomiya) ug hinungdang iatrogenic ang mahimong nakaingon. Ang makahuloganong kalainan sa presyon maila sa 20&nbsp;mm Hg alang sa systolic ug 10&nbsp;mm Hg alang sa diastolic. Si bisan kinsang pasyente nga nagpresentar og taas nga presyon sa dugo kinahanglan kuhaan og presyon sa dugo sa duha ka bukton. Sa gidudahang coarctation sa aorta, ang dungan nga pagbasa sa duha ka bukton girekomendar. ===Unsay angay notaran kon magsukod sa presyon sa dugo=== * Pagtali sa presyon sa dugo dihadiha nga kini nakuha makapamenos sa kasaypanan linugdangan sa kalimot. * Ang pagbasa sa presyon sa dugo pagahimoon sa labing duol nga 2&nbsp;mm Hg. * Ang naandang paglangkob sa labing duol nga 5 kun 10&nbsp;mm Hg kinahanglang isalindot. * Ang notasyon ipahigayon atol sa pagtali sa BP nga may ilhanan sa bukton ug postura sa nahitungdan e.g. tuong bukton, naglingkod. * Sa unang pagbisita, ang pagsukod sa presyon sa dugo mas maayong himoon sa duha ka bukton. * Sa mga tambok nga tawo, ang likos sa iyang bukton ug gidak-on sa pantog kinahanglan nga ilista uban sa BP. * Ang Bahin 5 mao ang gidawat nga diastolic nga presyon sa dugo alang sa hamtong nga mga pasyente. Hinunoa, sa pinili nga grupo sa mga pasyente, ang kasikas magpadayon human sa nagkalandrakas nga kasikas. Hatagan kinig pinasahing anotasyon sama sa 154/68/10. Kon ang pasyente daw gikulbaan, naghiwasa kun kabalisa, itali usab kini. * Kon ang auscultatory gap nabagtan atol sa pagbasa, kinahanglan nga itali kini ingon nga 166/94 (AG gikan sa 158 ngadto sa 142). ===Mga Tinubdan:=== * ''British Society of Hypertension'' * ''American College of Cardiology'' == Galeriya sa hulagway == <gallery> Blood_pressure_monitoring.jpg Blutdruck.jpg Sphygmomanometer.jpg </gallery> [[Kategoriya:Kasaysayang pangmedisina]] 9ww69ff8796y6vlw14whzcz1o1io4k8 0 37658 37021831 37019680 2026-05-29T06:49:37Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021831 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] ilzf1bs4wmrkvjs32jtgs4g1q0kc2zz 37021832 37021831 2026-05-29T06:51:39Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021832 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] albh0aswd3qinrjynh0gsx4y7gvzt29 37021833 37021832 2026-05-29T06:54:27Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021833 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] m2mdf5qm15x9m5iooyh0nbvlh8yj9m9 37021834 37021833 2026-05-29T06:56:38Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021834 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] hgjjbkxsh3vicprr4z59ut0u4iht04a 37021835 37021834 2026-05-29T06:57:41Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021835 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] ee48fd9o1ev4jbpougrg8jt71xlz4jh 37021836 37021835 2026-05-29T06:59:45Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021836 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] rqhzqs7azunkz6zmqaml4s38jqm6cs5 37021837 37021836 2026-05-29T07:01:08Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021837 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] j76f8wfsyigbb790htc8jdseoez37u5 37021838 37021837 2026-05-29T07:02:08Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021838 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 24rs0xm6wed6o1l9y8c8exfpa5uenjd 37021839 37021838 2026-05-29T07:03:43Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021839 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 9r7lay7l8omm46xiqebe01w08l7f2vc 37021840 37021839 2026-05-29T07:16:34Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021840 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] iv0wtl2bmm9qmjw7n9j88itv8q9zccl 37021841 37021840 2026-05-29T07:18:39Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021841 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 07am9briuzt4tr3v1lujydgxxyq0q19 37021843 37021841 2026-05-29T07:20:58Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021843 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] adnghya82ipnpj7anw8c9l8uc1j1j8z 37021844 37021843 2026-05-29T07:22:19Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021844 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] nvr3og7kirtqovbufdn4hvd3rnooryt 37021845 37021844 2026-05-29T07:23:51Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021845 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] bfhiljn7ad72nfd5la6pyn3ps1pxqu7 37021846 37021845 2026-05-29T07:35:07Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021846 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] qss9vc5idmq3yrj9r1d2blmxadf9dzd 37021847 37021846 2026-05-29T07:35:42Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021847 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] dcgdt01yv1ego92bx7v6ts7v8lblnud 37021848 37021847 2026-05-29T07:37:49Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021848 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] jr72dwy0qtid576y2sq75l5rhs6vue9 37021870 37021848 2026-05-29T08:07:01Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021870 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] dclrvtf53yay9pecgjz4t75quaof9ce 37021871 37021870 2026-05-29T08:07:33Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021871 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. [1] Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] sya6cly5plp1n7c6v39gulaj4jz8idg 37021872 37021871 2026-05-29T08:08:59Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021872 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 5gmdd6jhfnwsmv89ycu61owstcpcn7t 37021873 37021872 2026-05-29T08:12:43Z Jhe098 134117 37021873 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == '''Komunikasyon''' Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] eam621oe64wwyf8prsuiift47btvolh 37021874 37021873 2026-05-29T08:18:20Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021874 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == '''Kagikan''' Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. '''Mga pinulongan''' Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == '''Komunikasyon''' Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. '''Elektrisidad''' Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] r0vqt5zsyl7bc7iokxohf8l91g579k9 37021875 37021874 2026-05-29T08:20:40Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021875 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === '''Kagikan''' === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === '''Mga pinulongan''' === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === '''Komunikasyon''' === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === '''Elektrisidad''' === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === '''Tubig''' === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] j74hriv53jwlr084k7ckezj06ykxp9t 37021876 37021875 2026-05-29T08:21:44Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021876 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === '''Kagikan''' === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === '''Mga pinulongan''' === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === '''Komunikasyon''' === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === '''Elektrisidad''' === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === '''Tubig''' === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] mp0e29jlckoc4tos0m9scf9o2sqj1ry 37021877 37021876 2026-05-29T08:24:53Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021877 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] skgfzwaaer9i8k5gl8qfbw1swd5ghjm 37021878 37021877 2026-05-29T08:26:16Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021878 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 64fibzdlgmkm62m3e8wiadxz8wjfp8w 37021879 37021878 2026-05-29T08:28:01Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021879 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. ==== Tugpahanan ==== Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] nyck70ca3zqqwm9k2hwingy7nksbng8 37021880 37021879 2026-05-29T08:29:16Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021880 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. ==== Tugpahanan ==== Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 8fe1ro5e7qisigeog3nitaax8xp5zza 37021881 37021880 2026-05-29T08:29:57Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021881 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. ==== Tugpahanan ==== Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 02rzoc8fy1qzhd1toqmlmajsekh9nr8 37021882 37021881 2026-05-29T08:30:53Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021882 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. ==== Tugpahanan ==== Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] oj6aax95c8ph8c2xwruvn5vt53vvjtp 37021883 37021882 2026-05-29T08:33:11Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021883 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Dunggoanan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] cbhvozp0t3vx7zhsfy2ef56x2nkptlp 37021884 37021883 2026-05-29T08:36:15Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021884 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] n8oqean4x0mhcpsr2qdvsrpf34ufzfq 37021885 37021884 2026-05-29T08:40:54Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021885 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] lvehwx2yxl7ututjfe6xb0wfyarxvag 37021886 37021885 2026-05-29T08:42:00Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021886 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] h0pzu9ts8m3wgv2rn6gfu3xhuw6sx0c 37021887 37021886 2026-05-29T08:43:14Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021887 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. Ang Lapu-Lapu City, diin nahimutang ang Mactan-Cebu International Airport, usa ka importante nga sentro sa turismo sa Metro Cebu. Dinhi makita ang daghang mga resort ug hotel nga dinadayo sa lokal ug langyaw nga mga turista. Ang siyudad mao usab ang pinuy-anan sa Mactan Export Processing Zone ug sa Cebu Light Industrial Park, diin nahimutang ang mga pabrika ug pasilidad sa daghang multinasyonal nga mga kompanya. Tungod niini, ang Lapu-Lapu City adunay dakong papel dili lamang sa turismo kondili usab sa industriya, pamatigayon, ug ekonomikanhong kalamboan sa Metro Cebu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 1ww0zn2f0v5wr9keg5zxwgd466zzzo6 37021888 37021887 2026-05-29T08:44:52Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021888 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. Ang Lapu-Lapu City, diin nahimutang ang Mactan-Cebu International Airport, usa ka importante nga sentro sa turismo sa Metro Cebu. Dinhi makita ang daghang mga resort ug hotel nga dinadayo sa lokal ug langyaw nga mga turista. Ang siyudad mao usab ang pinuy-anan sa Mactan Export Processing Zone ug sa Cebu Light Industrial Park, diin nahimutang ang mga pabrika ug pasilidad sa daghang multinasyonal nga mga kompanya. Tungod niini, ang Lapu-Lapu City adunay dakong papel dili lamang sa turismo kondili usab sa industriya, pamatigayon, ug ekonomikanhong kalamboan sa Metro Cebu. Ang ubang mga siyudad ug munisipalidad sa Metro Cebu nagpabiling kasagarang residensyal nga mga lugar nga adunay daghang mga subdivision ug komunidad sa mga nagpuyo. Daghan sa ilang mga residente ang adlaw-adlaw nga mobiyahe ngadto sa “Tri-Cities” — Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City — aron magtrabaho. Bisan pa niini, gilauman nga mas mudaghan ang mga oportunidad sa kalamboan sa umaabot tungod sa dagkong mga proyekto nga gitukod sa ubang mga lugar sa Metro Cebu. Lakip niini ang Minglanilla Techno-Business Park sa Minglanilla ug ang New Cebu International Container Port sa Consolacion. Kini nga mga proyekto gitumong aron makadani og mga industriya ug negosyo nga magtukod sa ilang mga operasyon gawas sa tradisyonal nga sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu, nga mao ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City. Kini makatabang sa mas balanse ug mas lapad nga ekonomikanhong pagtubo sa tibuok metropolitan area. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] f8hvom4hbx01tjex1fl2yk3zecr990r 37021889 37021888 2026-05-29T08:46:49Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021889 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. Ang Lapu-Lapu City, diin nahimutang ang Mactan-Cebu International Airport, usa ka importante nga sentro sa turismo sa Metro Cebu. Dinhi makita ang daghang mga resort ug hotel nga dinadayo sa lokal ug langyaw nga mga turista. Ang siyudad mao usab ang pinuy-anan sa Mactan Export Processing Zone ug sa Cebu Light Industrial Park, diin nahimutang ang mga pabrika ug pasilidad sa daghang multinasyonal nga mga kompanya. Tungod niini, ang Lapu-Lapu City adunay dakong papel dili lamang sa turismo kondili usab sa industriya, pamatigayon, ug ekonomikanhong kalamboan sa Metro Cebu. Ang ubang mga siyudad ug munisipalidad sa Metro Cebu nagpabiling kasagarang residensyal nga mga lugar nga adunay daghang mga subdivision ug komunidad sa mga nagpuyo. Daghan sa ilang mga residente ang adlaw-adlaw nga mobiyahe ngadto sa “Tri-Cities” — Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City — aron magtrabaho. Bisan pa niini, gilauman nga mas mudaghan ang mga oportunidad sa kalamboan sa umaabot tungod sa dagkong mga proyekto nga gitukod sa ubang mga lugar sa Metro Cebu. Lakip niini ang Minglanilla Techno-Business Park sa Minglanilla ug ang New Cebu International Container Port sa Consolacion. Kini nga mga proyekto gitumong aron makadani og mga industriya ug negosyo nga magtukod sa ilang mga operasyon gawas sa tradisyonal nga sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu, nga mao ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City. Kini makatabang sa mas balanse ug mas lapad nga ekonomikanhong pagtubo sa tibuok metropolitan area. == Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board == Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB) mao ang mipuli sa Metropolitan Cebu Development Council (MCDC) nga gimugna sa RDC pinaagi sa Resolution No.117 (1997) ug gipulihan sa kanhi niadtong Hunyo 2011. Sama sa gisundan niini, kini kasagarang gisunod sa Metropolitan Manila Development Authority uban sa paglakip sa mga ahensya sa rehiyonal nga mga ahensya sa gobyerno ug mga ahensya sa rehiyon. Gimandoan kini sa paghimo og mga plano sa kalamboan, pag-andam sa mga programa ug proyekto, ug pag-coordinate/monitor sa pagpatuman sa mga programa ug proyekto nga motubag sa mga problema ug kabalaka nga nakaapekto sa Metro Cebu. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] hwwjorwy3fam803j3t650iy8tjh6cbf 37021890 37021889 2026-05-29T08:47:35Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021890 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. Ang Lapu-Lapu City, diin nahimutang ang Mactan-Cebu International Airport, usa ka importante nga sentro sa turismo sa Metro Cebu. Dinhi makita ang daghang mga resort ug hotel nga dinadayo sa lokal ug langyaw nga mga turista. Ang siyudad mao usab ang pinuy-anan sa Mactan Export Processing Zone ug sa Cebu Light Industrial Park, diin nahimutang ang mga pabrika ug pasilidad sa daghang multinasyonal nga mga kompanya. Tungod niini, ang Lapu-Lapu City adunay dakong papel dili lamang sa turismo kondili usab sa industriya, pamatigayon, ug ekonomikanhong kalamboan sa Metro Cebu. Ang ubang mga siyudad ug munisipalidad sa Metro Cebu nagpabiling kasagarang residensyal nga mga lugar nga adunay daghang mga subdivision ug komunidad sa mga nagpuyo. Daghan sa ilang mga residente ang adlaw-adlaw nga mobiyahe ngadto sa “Tri-Cities” — Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City — aron magtrabaho. Bisan pa niini, gilauman nga mas mudaghan ang mga oportunidad sa kalamboan sa umaabot tungod sa dagkong mga proyekto nga gitukod sa ubang mga lugar sa Metro Cebu. Lakip niini ang Minglanilla Techno-Business Park sa Minglanilla ug ang New Cebu International Container Port sa Consolacion. Kini nga mga proyekto gitumong aron makadani og mga industriya ug negosyo nga magtukod sa ilang mga operasyon gawas sa tradisyonal nga sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu, nga mao ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City. Kini makatabang sa mas balanse ug mas lapad nga ekonomikanhong pagtubo sa tibuok metropolitan area. == Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board == Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB) mao ang mipuli sa Metropolitan Cebu Development Council (MCDC) nga gimugna sa RDC pinaagi sa Resolution No.117 (1997) ug gipulihan sa kanhi niadtong Hunyo 2011. Sama sa gisundan niini, kini kasagarang gisunod sa Metropolitan Manila Development Authority uban sa paglakip sa mga ahensya sa rehiyonal nga mga ahensya sa gobyerno ug mga ahensya sa rehiyon. Gimandoan kini sa paghimo og mga plano sa kalamboan, pag-andam sa mga programa ug proyekto, ug pag-coordinate/monitor sa pagpatuman sa mga programa ug proyekto nga motubag sa mga problema ug kabalaka nga nakaapekto sa Metro Cebu. Ang MCDCB gilangkuban sa gobernador sa probinsiya sa Sugbo; ang mga mayor sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-Lapu, Talisay, Carcar, Danao, ug Naga; ang mga mayor sa mga lungsod sa Compostela, Liloan, Consolacion, Cordova, Minglanilla, ug San Fernando; ang mga regional directors o mga pangulo sa Department of Public Works and Highways, Philippine National Police, Department of Environment and Natural Resources, Environmental Management Bureau sa DENR, Philippine Navy, Philippine Coast Guard, Maritime Police, Traffic Management Group, Land Transportation Office, Department of Health, ug Department of the Interior and Local Government, Philippine Information Agency, Metro Cebu Water District, National Youth Commission, Housing and Land Use Regulatory Board, Mactan–Cebu International Airport Authority, ug Cebu International Airport Authority; ug pribadong grupo sama sa Ramon Aboitiz Foundation Incorporated, Cebu Business Club, Cebu Leads Foundation, Cebu Chamber of Commerce & Industry, Mandaue Chamber of Commerce & Industry, Filipino-Chinese Chamber of Commerce, ug IBM Philippines. Ang gobernador sa Sugbo maoy nagsilbing chairman sa Board. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] 0arp80jj1cxv8j05vzxr1lbvtd1750z 37021891 37021890 2026-05-29T08:48:28Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021891 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph locator cebu metro cebu.png|thumb]] Ang '''Kaulohang Sugbo''' kun '''Metro Cebu''' sayong pagsulti mao ang urbanong sentro sa pulo-lalawigan sa [[Sugbo]]. Ang [[Dakbayan sa Sugbo]] mao ang sentro, ang nahiunang lungsod sa [[Pilipinas]] nga gitukod sa mga [[Katsila]]. Ang Metro Cebu nahimutang sa tunga-tungang bahin sa sidlakang baybayon sa [[pulo sa Sugbo]] apil ang [[pulo sa Mactan]]. Ang metropolitanong dapit mikabat og 20% sa arya ug 57.5% sa populasyon (2020 census) sa kinatibuk-ang lalawigan sa Sugbo. Ang Metro Cebu usa sa lima nga metropolitanong dapit sa Pilipinas. Mahimong maingon ang Metro Cebu isip kaulohan ug nangunang urbanisadong dapit sa [[Kabisay-an]] ug [[Mindanao]]. '''Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB)''' usa ka lawas nga gitugyanan sa paghimo og mga plano sa kalamboan alang sa Metro Cebu ug sa pagkoordinar sa ilang implementasyon. Dili sama sa '''Metropolitan Manila Development Authority (MMDA)''', ang MCDCB walay lig-on nga legal ug institusyonal nga gahum aron direkta nga ipatuman ang mga polisiya ug programa niini.Bisan pa niana, ang gahum sa MMDA limitado usab sa iyang hurisdiksiyon, nga naglangkob lamang sa sentrong bahin sa urban nga rehiyon sa Metro Manila. Busa, ang MCDCB naglihok isip usa ka koordinatibo nga lawas aron mapalig-on ang kooperasyon ug hiniusang pagplano tali sa mga lokal nga kagamhanan ug uban pang sektor sa Metro Cebu. Sumala sa sensus sa 2024, ang Metro Cebu mao ang kinadak-ang metropolitan area sa Visayas ug ang ikatulong kinadak-ang metropolitan area sa Pilipinas base sa populasyon sa kasyuran. Nag-una niini ang Metro Manila sa Luzon ug Metro Davao sa Mindanao. == Mga syudad ug munisipyo == Ang Metro Cebu naglangkob sa pito ka siyudad (Carcar, Cebu City, Danao, Lapu-Lapu, Mandaue, Naga, ug Talisay) ug unom ka munisipalidad (Compostela, Consolacion, Cordova, Liloan, Minglanilla, ug San Fernando). Ang Cebu City mao ang sentrong kasingkasing sa metropolitan area. Dinhi nahimutang ang kapitolyo sa probinsiya, ang sentrong distrito sa negosyo, dagkong institusyon sa edukasyon, ug ang internasyonal nga pantalan. Sa Mandaue nahimutang ang dagkong industriyal nga kompanya ug mga pabrika. Ang internasyonal nga tugpahanan ug ang export processing zone anaa sa Lapu-Lapu City sa Isla sa Mactan. Ang Danao nailhan isip usa ka siyudad nga adunay kalihokan sa pagmina, samtang ang Talisay kasagarang residensyal nga siyudad diin ang ekonomiya nag-agad sa gagmay ug tunga-tungang kadak-on nga mga negosyo. Ang metropolitan core (itom nga cyan sa mapa) mao ang labing dasok ug pinakadaghan og populasyon nga bahin sa Metro Cebu ug mao usab ang labing konektado nga urban nga lugar. Ang mas hayag nga mga bahin sa mapa nagrepresentar sa ubang mga siyudad ug munisipalidad sulod sa metropolitan area. == Kasaysayan == Ang Dakbayan sa Sugbo usa ka baryo sa pangisda ug pamuy-anan sa pagpanguma nga gidumala sa mga hari nga lumad nga Bisaya nga nakignegosyo sa mga silingang isla sa Malaysia ug Indonesia. Ang Cebu mao ang nahimutangan sa Rajahnate sa Cebu, usa ka Indianized nga gingharian nga gitukod sa katunga nga Indian ug katunga sa Malay, Sri Lumay, gikan sa Sumatra. Niadtong 7 Abril 1521, ang Portuges nga eksplorador nga si Ferdinand Magellan miabot sa Cebu. Napakyas si Magellan sa pag-angkon sa Pilipinas alang sa korona sa Espanya tungod kay gipatay siya sa isla sa Mactan niadtong 27 Abril 1521, sa lider niini, si Datu Lapu-lapu. Niadtong 27 Abril 1565, ang mga Espanyol nga eksplorador nga gipangulohan ni Miguel López de Legazpi miabot sa Cebu gikan sa Mexico. Giilisan sa mga Katsila ang ngalan sa siyudad niadtong 1 Enero 1571, gikan sa San Miguel (San Michael) ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesús (Binutong sa Labing Balaan nga Ngalan ni Jesus). Ang isla maoy kanhi kapital nga siyudad sa Spanish East Indies sa wala pa ang kapital nga siyudad gibalhin ngadto sa Manila niadtong 1571. Ang Mandaue kaniadto nailhan nga Mandani nga gimandoan sa ilang ginoo nga si Aponoan. Kini pormal nga nahimo nga usa ka "pueblo" (katawhan) tali sa 1580 ug 1700 ug opisyal nga nailhan nga Población de Mandaue (Bansa sa Mandaue) niadtong 1899. Kini mitumaw ngadto sa industriyal nga siyudad sa Mandaue. Nahimong chartered city ang Mandaue niadtong 21 Hunyo 1969 pinaagi sa Republic Act 5519. Gikonsiderar kini nga highly urbanized city niadtong tuig 1991. Ang Talisay kanhi Augustinian order hacienda (estate) niadtong 1648 ug nahimong lungsod niadtong 1849. Niadtong 30 Disyembre 2000, ang Talisay nahimong component city pinaagi sa Republic Act 8979. Ang dakbayan sa Lapu-Lapu orihinal nga gitawag og "Mactan." Sa ulahi nahimo kining lungsod sa Opon niadtong 1730, ang ika-7 nga lungsod nga gitukod sa mga Augustinian Friars sa Sugbo. Ang lungsod sa Opon nahimong siyudad niadtong 17 Hunyo 1961. Ang kinadak-ang distrito niini, ang Lapu-Lapu, gihinganlan sa ngalan ni Datu Lapu-Lapu. Ang Metropolitan Cebu gikonsepto sa mga tigplano sa gobyerno niadtong dekada 1970 ug gibase sa mga kasinatian sa pagplano sa kasyudaran sa Metro Manila. Ang Metro Cebu nagrepresentar sa mauswagong mga sentro sa kasyudaran sa probinsiya nga pisikal nga duol sa Cebu City, nga mao ang nag-unang commercial ug financial hub sa Kabisay-an ug amihanang Mindanao nga mga dapit nga adunay populasyon nga nagsalig sa ekonomikanhong mga oportunidad nga anaa sa maong dapit. == Mga Tawo == === Kagikan === Ang mga taga Cebu gitawag og Cebuanos, nga mga Bisaya (Bisaya). Ang uban usab adunay mga Chinese, Japanese, Indian ug uban pang langyaw nga kagikan ingon man mga katigulangan gikan sa ubang mga grupong etniko nga Pilipino. === Mga pinulongan === Ang Cebuano nga Bisaya mao ang labing komon nga kaswal nga bernakular nga pinulongan nga gigamit sa Metro Cebu. Ang Ingles kasagarang gigamit isip pormal nga pinulongan sa mga institusyong pang-edukasyon ug mga transaksyon sa negosyo. Ang ubang mga pinulongan nga gilitok usab naglakip sa Intsik (sama sa Philippine Hokkien, kasagaran sa mga Chinese Filipino), Tagalog (Filipino) pinaagi sa Filipino mass media ug Filipino nga klase, bisan og ang Tagalog dili kaylap nga sinultihan sama sa Cebuano bisan kung kini gisulti sa kadaghanan sa ubang bahin sa lalawigan sa Sugbo, sama sa gitudlo sa mga eskwelahan sa Cebu ug sa lain-laing mga Bisaya nga pinulongan gikan sa silingang mga rehiyon ug isla. Ang Mandarin (Standard Chinese) gitudlo usab sa Chinese nga klase sa Chinese Filipino schools ug pipila ka mga eskwelahan sa Cebu. == Edukasyon == Ang Metro Cebu mao ang lingkoranan sa kapin sa usa ka dosena nga mga institusyon sa edukasyon, ang labing karaan niini mao ang Unibersidad sa San Carlos. Ang pipila niini nga mga institusyon naglakip, sa alpabetikong han-ay: * Asian College of Technology (1988) * Cebu Doctors' University (1975) * Cebu Eastern College (1915) * Cebu Institute of Medicine (1957) * Cebu Institute of Technology – University (1946) * Cebu Normal University (1902) * Cebu Technological University (1911) * Colegio de la Inmaculada Concepcion (1880) * Don Bosco Technical College–Cebu (1954) * Saint Theresa's College of Cebu (1933) * Southwestern University (1946) * University of Cebu (1964) * University of San Carlos (1595) * University of San Jose–Recoletos (1947) * University of Southern Philippines Foundation (1927) * University of the Philippines Cebu (1918) * University of the Visayas (1919) * Velez College (1957) Daghang mga estudyante gikan sa silingang mga probinsya sa Kabisay-an, ingon man sa amihanang Mindanao, mas gusto nga moadto sa Metro Cebu aron mokuha sa edukasyon sa lebel sa tertiary. Adunay usab usa ka dako nga gidaghanon sa mga estudyante sa South Korea, Iranian, Sub-Saharan African, ug South Indian nga nagkuha sa mga kurso sa lebel sa tertiary sa Metro Cebu, nga nagpahimulos sa ubos nga gasto sa edukasyon sa Metro Cebu, ug sa Pilipinas kalabot sa ilang mga nasud. Ang Cebu adunay upat ka internationally connected educational institutions: Cebu International School ug CIE British School nahimutang sa Cebu City; Ang Singapore School Cebu ug Woodridge International School nahimutang sa Mandaue. == Pag-atiman sa panglawas == Ang Metro Cebu usab adunay daghang mga ospital ug klinika, adunay duha ka klase nga ospital sa Metro Cebu: ang mga publiko nga ospital nga gipanag-iya sa gobyerno. Pipila sa mga publikong tambalanan sa Metro Cebu mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center, Cebu City Medical Center ug gamay ra usab ang mga public district hospital nga gidumala usab sa kagamhanang probinsiyal sa Sugbo. Some of the private hospitals in Metro Cebu are the Chong Hua Hospital, Cebu Doctors' University Hospital, University of Cebu Medical Center, Perpetual Succor Hospital and Cebu Institute of Medicine Hospital. == Mga panghitabo == '''2004 nga inagurasyon sa presidente''' Niadtong 30 Hunyo 2004, si Gloria Macapagal Arroyo mao ang unang Presidente sa Pilipinas nga giinagurahan sa Metro Cebu. Ang inagurasyon gihimo atubangan sa Cebu Provincial Capitol sa dakbayan sa Sugbo. Gihimo kini isip pasalamat sa suporta nga gihatag kaniya sa mga taga Sugbo atol sa piniliay. Sa usa ka paghunong sa tradisyon, siya mihatag sa iyang inaugural nga pakigpulong sa Manila sa wala pa molarga sa Sugbo alang sa iyang inagurasyon. '''2005 Southeast Asian Games''' Ang Metro Cebu ug uban pang dagkong siyudad sa Pilipinas maoy nag-host sa 2005 Southeast Asian Games. Ang kalihokan gihimo gikan sa 27 sa Nobyembre hangtod sa 5 sa Disyembre 2005. Ang mga dapit alang niini nga kalihokan naglakip sa Cebu City Sports Complex, Cebu Coliseum, Mandaue Coliseum, University of San Carlos ug pipila ka bahin sa Danao. Gusto sa Philippine SEA Games Committee nga i-decentralize ang mga duwa gikan sa Manila, aron ang ubang mga siyudad sa nasud makasinati sa SEA Games. '''2007 ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit''' Ang 12th Summit sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), nga orihinal nga gikatakda sa 10–14 Disyembre 2006 gi-postpone sa Enero 2007 tungod sa Bagyong Utor ug sa pagkonsiderar sa kaluwasan ug kaayohan sa mga partisipante. Ang Cebu International Convention Center usa ka estruktura nga gitukod sa kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo sa takna sa 12th ASEAN Summit ug 2nd East Asia Summit sa kantidad nga mokabat sa US$10-million dollars, US$5-million dollars nga labaw pa sa gipaabot. Kini usa ka tulo ka andana nga istruktura nga adunay kinatibuk-ang salog nga 25,000 square meters (270,000 sq ft) ug nahimutang sa 3.8 ka ektarya (9.4 ektarya) nga yuta sa Mandaue Reclamation Area. '''Ika-51 nga Internasyonal nga Eucharistic Congress''' Ang 2016 International Eucharistic Congress, nga gihimo kaniadtong 24–31 Enero 2016, usa ka panagtapok sa mga pari, obispo, mga layko, madre ug mga representante gikan sa lainlaing bahin sa kalibutan. Ang 8 ka adlaw nga kongreso gi-obserbar sa mga relihiyosong kalihokan sama sa cathechisis, prosesyon ug mga seminar, Gitapos kini sa usa ka Statio Orbis o Closing Mass nga gipahigayon sa South Road Properties niadtong 31 Enero 2016, gitambongan kini sa Papal Legate, Cardinal Charles Maung Bo. == Mga gamit == === Komunikasyon === Ang Philippine Long Distance Telephone Company (PLDT) mao ang nag-unang tigdala sa telepono sa metropolis ug sa tibuok probinsya. Ang Globelines Innove ug Islacom, ang duha ka subsidiary sa Globe Telecom nisulod human sa pagpasa sa Telecommunications Act of 1995. Adunay tulo ka wireless telecommunication companies nga nagserbisyo sa Metro Cebu ug sa tibuok Pilipinas. Kini mao ang: * '''Smart Communications / Pilipino Telecommunications Corp.''', usa ka subsidiarya sa PLDT – naggamit sa mga brand nga '''Smart''', '''Talk 'N Text (TNT)''', '''Sun Cellular''', ug '''Addict Mobile.''' * '''Globe Telecom''' – naggamit sa mga brand nga Globe ug TM. * '''Dito Telecommunity''' – naggamit sa brand nga Dito. === Elektrisidad === Ang kuryente sa Metro Cebu kasagarang gisuplay gikan sa Leyte Geothermal Power Plants nga gipadagan sa PNOC-EDC nga nagdugtong sa tibuok Sugbo pinaagi sa mga electrical submarine cables nga gipadagan sa TransCo. Gipasa kini sa National Transmission Corporation (TransCo) nga gipanag-iya sa estado pinaagi sa daghang mga high tension wires. Kini gitipigan ug giapod-apod sa Visayan Electric Company (VECO), gawas sa isla sa Mactan (Lapu-Lapu City ug Cordova) nga gialagaran sa Mactan Electric Company, sa dakbayan sa Carcar, nga gialagaran sa Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I), ug sa dakbayan sa Danao ug sa lungsod sa Compostela, nga gialagaran sa Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II). Gipagawas nila ang 220VAC 50 Hz. === Tubig === Niadtong 1974 ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) maoy mipuli sa pag-apod-apod sa mainom nga tubig sa tibuok siyudad human ang Osmena Waterworks System nakaagom ug pinansyal nga kapildihan. Ang MCWD nagsuplay og tubig nga mainom sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-lapu ug Talisay ug mga lungsod sa Consolacion, Liloan, Compostela ug Cordova gikan sa ilang mga reservoir sa Lake Plumbero, Minglanilla; Buhisan Reservoir sa Cebu City; Casili sa Consolacion ug Mananga sa Talisay. Kanunay nga problema sa Metro Cebu ang kanihit sa tubig tungod sa pagkaguba sa kalasangan ug pagsulod sa tubig sa dagat sa suplay sa tubig sa ilawom sa yuta. Adunay sugyot nga makakuha ug tubig gikan sa duol nga isla sa Bohol tungod sa krisis sa tubig sa metropolis. Niadtong 1998, nahuman ang Mananga Phase I Project nga nahimutang sa Maghuway, Talisay nga nakaprodyus og dugang nga 33,000 cubic meters (33,000,000 L; 8,700,000 US gal) nga mainom nga tubig kada adlaw. Ug ang laing lugar pinaagi sa sunod-sunod nga 5HP submersible pumps nga gipaandar sa Solar Electric Energy (note: Naglihok lang panahon sa adlaw) sa Minglanilla duol sa Lake Plumbero. == Transportasyon == === Dalan === Ang mga karsada sa Metro Cebu maoy usa sa pinakabusy ug pinakahuot sa nasod. Ang habagatang highway, Osmeña Boulevard, Colon Street, ug V. Rama mao ang mga dagkong dalan sa Metro Cebu. Usa ka bag-ong highway nga gitawag og South Coastal Road o ang Cebu Coastal Road nahuman niadtong 2010. Ang 12 ka kilometro, 4-lane nga highway gihimo aron mapalambo ang trapiko sa Metro Cebu. Nagdugtong kini sa dakbayan sa Sugbo, Talisay ug ubang mga lungsod sa habagatan. Dungan sa pagpalambo sa Cebu South Coastal Road, usa ka roadway underpass nga dul-an sa usa ka kilometro ang gitas-on nagdugtong usab sa South Coastal Road sa Serging Osmeña Boulevard sa North Reclamation Area. Ang ubang giplanohang mga proyekto naglakip sa sunodsunod nga mga flyover sa north district, Cebu North Coastal Road ug Cloverleaf interlink road project. Ang Mactan konektado sa isla sa Sugbo pinaagi sa duha ka taytayan: ang Marcelo Fernan Bridge ug ang mas karaan, ang Mactan-Mandaue Bridge. Ang ikatulong Cebu-Mactan link nga mao ang Cebu–Cordova Bridge kompleto na ug giablihan sa publiko niadtong 2022. === Tugpahanan === Ang Mactan–Cebu International Airport (MCIA), opisyal, ang bugtong tugpahanan sa Metro Cebu. Nahimutang sa Lapu-Lapu, kini ang ikaduhang pinakabusy nga tugpahanan sa Pilipinas, sunod sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila. Kini adunay duha ka terminal. Ang Terminal 1 gigamit lamang alang sa mga domestic flights, samtang ang Terminal 2, nga giablihan niadtong Hulyo 1, 2018, nag-alagad sa internasyonal nga mga biyahe. Ang duha ka mga terminal adunay kinatibuk-ang kapasidad nga 12.5 milyon. Ang gidaghanon sa sinemana nga internasyonal nga mga biyahe paingon ug gikan sa MCIA kanunay nga misaka sa mga katuigan. Sa pagkakaron, adunay direkta nga regular ug/o charter flights ngadto sa mosunod nga internasyonal nga mga destinasyon: Changi Airport, Hong Kong Airport, Narita Airport, Kansai Airport, Nagoya Airport, Incheon Airport, Busan Airport, Taoyuan Airport, Kuala Lumpur Airport, Xiamen Airport, Dubai Airport, Doha, Pudong Airport, ug Nanning Airport. Ang MCIA sa Metro Cebu mao ang internasyonal nga ganghaan sa sentro sa ekonomiya sa Central ug Southern Philippines. Adunay daghang adlaw-adlaw nga mga pagbiyahe tali sa Cebu ug kadaghanan sa mga syudad sa Pilipinas. Ang kargamento sa kahanginan paingon ug gikan sa Cebu kasaligan ug episyente sa dagkong internasyonal nga mga courier sama sa FedEx, Fastpak Global Express, ug 2GO nga naglihok dinhi. === Pantalan === Ang Dunggoanan sa Cebu sa Metro Cebu mao ang pinakabusy nga pantalan sa Pilipinas. Uban sa mga dunggoanan sa Mandaue ug Lapu-Lapu, ang "seaport complex" sa Sugbo gikonsiderar nga pinakabusy nga dunggoanan sa Pilipinas sa gidaghanon sa tinuig nga mga pasahero. Kini usab ang nag-unang pantalan sa pagsulod sa lalawigan sa Sugbo ug Rehiyon sa Central Visayas. Kini adunay importante nga papel sa industriya sa pagpadala sa Pilipinas nga adunay mga 80 porsyento sa mga kompanya sa pagpadala sa nasud nga nakabase dinhi. Ang pantalan nahimutang sa sentro sa sidlakang baybayon sa lalawigan. Kini nahimutang sa usa ka natural nga dunggoanan sa pig-ot nga estretso tali sa Cebu City ug Mactan, ang ulahi naghatag ug natural nga tabon ug breakwater, nga naghimo sa pantalan nga usa sa labing luwas ug magamit sa tibuok tuig. === Mga Urban Transit System === Ang giplanong '''Bus Rapid Transit (BRT) System''' ug ang '''Cebu Urban Mass Rapid Transit (UMRT)''' gituyo aron makatabang sa pagsulbad sa problema sa grabeng kasikip sa trapiko sa Metro Cebu. == Ekonomiya == Ang Metro Cebu, isip ikaduhang labing importante nga metropolitan area sa Pilipinas, nahimong usa ka dakong sentro sa ekonomiya nga nakadani sa daghang multinasyonal nga mga kompanya sa nagkalain-laing industriya sama sa business process outsourcing (BPO), elektronika, parmasyutika, turismo, ug uban pa. Ang Metro Cebu ug ang tibuok lalawigan sa Sugbo nakasinati og paspas nga pagtubo sa ekonomiya sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990. Kini nga kalamboan nailhan isip “Ceboom,” usa ka kombinasyon sa mga pulong nga “Cebu” ug “boom,” nga nagpasabot sa kusog nga pag-uswag sa ekonomiya sa rehiyon. Ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City, nga sagad gitawag nga “Tri-Cities,” mao ang tulo ka pinakadako ug labing urbanisadong siyudad sa Metro Cebu. Sumala sa datos sa 2020, ang ilang kontribusyon sa Gross Regional Domestic Product (GRDP) sa Central Visayas mao ang 22.2 porsiyento alang sa Cebu City, 11.3 porsiyento alang sa Lapu-Lapu City, ug 8.3 porsiyento alang sa Mandaue City. Kini nagpakita sa ilang dakong papel sa ekonomikanhong kalamboan sa rehiyon ug sa tibuok Kabisay-an. Ang Cebu City mao ang nag-unang sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu. Sa kasaysayan, ang Colon Street ug ang mga kasikbit nga lugar nga nailhan isip “Downtown Cebu” mao ang nag-unang sentro sa negosyo ug komersiyo sa siyudad. Apan, sa paglabay sa panahon, mikaylap ang kalamboan ngadto sa ubang bahin sa Metro Cebu pinaagi sa pagtukod sa mas bag-o ug mas modernong mga distrito sama sa Cebu Business Park ug Cebu IT Park. Kining duha ka lugar, nga sagad gitawag nga “Cebu Park District,” nahimong pinuy-anan sa daghang mga kompanya sa business process outsourcing (BPO) ug uban pang industriya. Samtang nagpadayon ang pagtubo sa ekonomiya, ang South Road Properties (SRP), usa ka 300-ektaryang reclamation project sa habagatang bahin sa Cebu City, gilauman nga mahimong usa ka dakong sentro sa negosyo, komersiyo, ug kalamboan alang sa Metro Cebu sa umaabot. Ang dagkong mga pabrika ug industriyal nga establisemento kasagarang makita sa Mandaue City. Apan, sukad sa dekada 2010, ang North Reclamation Area sa siyudad, nga nailhan usab isip “New Mandaue City,” nakasinati og daghang mixed-use developments nga naglangkob sa mga residensyal, komersiyal, ug negosyo nga proyekto. Ang Lapu-Lapu City, diin nahimutang ang Mactan-Cebu International Airport, usa ka importante nga sentro sa turismo sa Metro Cebu. Dinhi makita ang daghang mga resort ug hotel nga dinadayo sa lokal ug langyaw nga mga turista. Ang siyudad mao usab ang pinuy-anan sa Mactan Export Processing Zone ug sa Cebu Light Industrial Park, diin nahimutang ang mga pabrika ug pasilidad sa daghang multinasyonal nga mga kompanya. Tungod niini, ang Lapu-Lapu City adunay dakong papel dili lamang sa turismo kondili usab sa industriya, pamatigayon, ug ekonomikanhong kalamboan sa Metro Cebu. Ang ubang mga siyudad ug munisipalidad sa Metro Cebu nagpabiling kasagarang residensyal nga mga lugar nga adunay daghang mga subdivision ug komunidad sa mga nagpuyo. Daghan sa ilang mga residente ang adlaw-adlaw nga mobiyahe ngadto sa “Tri-Cities” — Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City — aron magtrabaho. Bisan pa niini, gilauman nga mas mudaghan ang mga oportunidad sa kalamboan sa umaabot tungod sa dagkong mga proyekto nga gitukod sa ubang mga lugar sa Metro Cebu. Lakip niini ang Minglanilla Techno-Business Park sa Minglanilla ug ang New Cebu International Container Port sa Consolacion. Kini nga mga proyekto gitumong aron makadani og mga industriya ug negosyo nga magtukod sa ilang mga operasyon gawas sa tradisyonal nga sentro sa ekonomiya sa Metro Cebu, nga mao ang Cebu City, Lapu-Lapu City, ug Mandaue City. Kini makatabang sa mas balanse ug mas lapad nga ekonomikanhong pagtubo sa tibuok metropolitan area. == Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board == Ang Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB) mao ang mipuli sa Metropolitan Cebu Development Council (MCDC) nga gimugna sa RDC pinaagi sa Resolution No.117 (1997) ug gipulihan sa kanhi niadtong Hunyo 2011. Sama sa gisundan niini, kini kasagarang gisunod sa Metropolitan Manila Development Authority uban sa paglakip sa mga ahensya sa rehiyonal nga mga ahensya sa gobyerno ug mga ahensya sa rehiyon. Gimandoan kini sa paghimo og mga plano sa kalamboan, pag-andam sa mga programa ug proyekto, ug pag-coordinate/monitor sa pagpatuman sa mga programa ug proyekto nga motubag sa mga problema ug kabalaka nga nakaapekto sa Metro Cebu. Ang MCDCB gilangkuban sa gobernador sa probinsiya sa Sugbo; ang mga mayor sa mga dakbayan sa Sugbo, Mandaue, Lapu-Lapu, Talisay, Carcar, Danao, ug Naga; ang mga mayor sa mga lungsod sa Compostela, Liloan, Consolacion, Cordova, Minglanilla, ug San Fernando; ang mga regional directors o mga pangulo sa Department of Public Works and Highways, Philippine National Police, Department of Environment and Natural Resources, Environmental Management Bureau sa DENR, Philippine Navy, Philippine Coast Guard, Maritime Police, Traffic Management Group, Land Transportation Office, Department of Health, ug Department of the Interior and Local Government, Philippine Information Agency, Metro Cebu Water District, National Youth Commission, Housing and Land Use Regulatory Board, Mactan–Cebu International Airport Authority, ug Cebu International Airport Authority; ug pribadong grupo sama sa Ramon Aboitiz Foundation Incorporated, Cebu Business Club, Cebu Leads Foundation, Cebu Chamber of Commerce & Industry, Mandaue Chamber of Commerce & Industry, Filipino-Chinese Chamber of Commerce, ug IBM Philippines. Ang gobernador sa Sugbo maoy nagsilbing chairman sa Board. Ang MCDCB walay legal ug institusyonal nga gahum ug kahinguhaan sama sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MCDCB naghubit sa coverage sa Metro Cebu alang lamang sa mga katuyoan sa pagplano. Ang Probinsiya sa Sugbo nisugyot og balaodnon nga magmugna og permanenteng Metropolitan Cebu Development Authority (MCDA). Kini nga balaudnon nagpadayon pa sa House of Representatives ug Senado sa Kongreso sa Pilipinas. ==Mga Medya== *Radyo Sibya 1512 kHz (Audiovisual Communicators) {{Metro Cebu}} [[Kategoriya:Sugbo]] sqlomhm57iakdhwbyeyirye07jtbl35 0 46308 37021860 33572145 2026-05-29T07:48:05Z CommonsDelinker 192 Replacing Vallois_eglise.JPG with [[File:Église_Saint-Léonard_de_Vallois_(vue_extérieure).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)). 37021860 wikitext text/x-wiki {{Komyun sa Pransiya |ngalan=Vallois |ngalang_pranses=Vallois |rehiyon=[[Grand Est]] |departamento=[[Meurthe-et-Moselle]] |latityud=48° 28' N |longhitud=6° 33' E |gihabogon=&nbsp; |langyab=7.42 |molupyo=141 |tuig=1999 |densidad=19 |insee=54543 |cap=54830 |nahimutangan=&nbsp;}} Ang '''Vallois''' usa ka [[komyun]] sa [[Pransiya]]. Kini may 141 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa [[Meurthe-et-Moselle]] sa rehiyon sa [[Grand Est]]. == Galeriya sa hulagway == <gallery> Église Saint-Léonard de Vallois (vue extérieure).jpg Église Saint-Léonard de Vallois (vue extérieure).jpg </gallery> [[Kategoriya:Mga komyun sa departamento sa Meurthe-et-Moselle]] [[Kategoriya:Mga komyun sa rehiyon sa Grand Est]] cdiyx7jsdhrb9o4rkjxce6szi6z7lf0 0 46474 37021785 37021489 2026-05-29T00:12:48Z ~2026-31951-32 143892 /* Mga Estasyong sa AM */ 37021785 wikitext text/x-wiki [[Payl:Ph_locator_zamboanga del sur_pagadian.png|right|Mapa sa Zamboanga del Sur nga nga nagpakita kon asa nahimtang ang Dakbayan sa Pagadian]] Ang '''Dakbayan sa Pagadian''' ikaduhang klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa [[Zamboanga del Sur]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 378.80 kilometros quadrado ug nahimutang unang distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2024, dunay 210,452 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 7016. Mao kini ang ulohang dakbayan sa lalawigan ug ang ulohan sa rehiyon sa [[Zamboanga|Peninsula sa Zamboanga]]. == Mga barangay == Ang Dakbayan sa Pagadian nabahin ngadto sa 54 ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Alegria * Balangasan (Pob.) * Balintawak * Baloyboan * Banale * Bogo * Bomba * Buenavista * Bulatok * Bulawan * Dampalan * Danlugan * Dao * Datagan * Deborok * Ditoray * Dumagoc * Gatas (Pob.) </td><td valign=top> * Gubac * Gubang * Kagawasan * Kahayagan * Kalasan * Kawit * La Suerte * Lala * Lapidian * Lenienza * Lizon Valley * Lourdes * Lower Sibatang * Lumad * Lumbia * Macasing * Manga * Muricay </td><td valign=top> * Napolan * Palpalan * Pedulonan * Poloyagan * San Francisco (Pob.) * San Jose (Pob.) * San Pedro (Pob.) * Santa Lucia (Pob.) * Santa Maria * Santiago (Pob.) * Santo Niño * Tawagan Sur * Tiguma * Tuburan (Pob.) * Tulangan * Tulawas * Upper Sibatang * White Beach </td></tr></table> ==Mga Medya== ===Mga Estasyong sa AM=== *Radio Mindanao Network DXPR 603 *Baganian Broadcasting Corporation [[DXBZ-AM]] 756 *Audiovisual Communicators, Inc. DXGI 792 *Radio Philippines Network DXKP 1377 *Audiovisual Communicators, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services DXHA-AM (Dating DXID-AM) 1566 ===Mga Estasyong sa FM=== *CocoyBags Radio DXCY 88.7 *GMA Network, Inc. (PA) 90.3 *Kaissar Broadcasting Network DXKV 91.1 *Manila Broadcasting Company DXMD 91.9 *Philippine Collective Media Corporation DXIN 93.5 *MIT Radio-TV Network, Inc. DXLN 94.1 *Radio Mindanao Network DXWD 96.7 *Ultrasonic Broadcasting System DXUA 98.3 *Sagay Broadcasting Corporation DXYN 99.1 *Times Broadcasting Network Corporation ug ABJ Radio Broadcasting Services DXWO 99.9 *Islamic Radio DXID-FM 101.5 *Zamboanga De Sur I Electric Cooperative, Inc. (PA) 103.1 *Subic Broadcasting Corporation DXLC 103.9 *Malindang Broadcasting Network Corporation DXHO 104.7 *Baycomms Broadcasting Corporation DXVV 105.7 *Baganian Broadcasting Corporation DXCA 106.3 *Capitol Broadcasting Center DXHW 107.1 ===Mga Estasyon sa TV=== *GMA Channel 3 Pagadian *GTV Channel 26 Pagadian *PTV-11 People's Television Network ==Mga sumpay sa gawas== * [http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 ELGU nga websayt sa Pagadian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205080510/http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 |date=2007-02-05 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Zamboanga del Sur}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Zamboanga del Sur]] kg34g8elrp50ey2uzyr8eo8ygzgbfvx 37021786 37021785 2026-05-29T00:13:52Z ~2026-31951-32 143892 /* Mga Estasyong sa FM */ 37021786 wikitext text/x-wiki [[Payl:Ph_locator_zamboanga del sur_pagadian.png|right|Mapa sa Zamboanga del Sur nga nga nagpakita kon asa nahimtang ang Dakbayan sa Pagadian]] Ang '''Dakbayan sa Pagadian''' ikaduhang klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa [[Zamboanga del Sur]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 378.80 kilometros quadrado ug nahimutang unang distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2024, dunay 210,452 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 7016. Mao kini ang ulohang dakbayan sa lalawigan ug ang ulohan sa rehiyon sa [[Zamboanga|Peninsula sa Zamboanga]]. == Mga barangay == Ang Dakbayan sa Pagadian nabahin ngadto sa 54 ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Alegria * Balangasan (Pob.) * Balintawak * Baloyboan * Banale * Bogo * Bomba * Buenavista * Bulatok * Bulawan * Dampalan * Danlugan * Dao * Datagan * Deborok * Ditoray * Dumagoc * Gatas (Pob.) </td><td valign=top> * Gubac * Gubang * Kagawasan * Kahayagan * Kalasan * Kawit * La Suerte * Lala * Lapidian * Lenienza * Lizon Valley * Lourdes * Lower Sibatang * Lumad * Lumbia * Macasing * Manga * Muricay </td><td valign=top> * Napolan * Palpalan * Pedulonan * Poloyagan * San Francisco (Pob.) * San Jose (Pob.) * San Pedro (Pob.) * Santa Lucia (Pob.) * Santa Maria * Santiago (Pob.) * Santo Niño * Tawagan Sur * Tiguma * Tuburan (Pob.) * Tulangan * Tulawas * Upper Sibatang * White Beach </td></tr></table> ==Mga Medya== ===Mga Estasyong sa AM=== *Radio Mindanao Network DXPR 603 *Baganian Broadcasting Corporation [[DXBZ-AM]] 756 *Audiovisual Communicators, Inc. DXGI 792 *Radio Philippines Network DXKP 1377 *Audiovisual Communicators, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services DXHA-AM (Dating DXID-AM) 1566 ===Mga Estasyong sa FM=== *CocoyBags Radio DXCY 88.7 *GMA Network, Inc. (PA) 90.3 *Kaissar Broadcasting Network DXKV 91.1 *Manila Broadcasting Company DXMD 91.9 *Philippine Collective Media Corporation DXIN 93.5 *MIT Radio-TV Network, Inc. DXLN 94.1 *Radio Mindanao Network DXWD 96.7 *Ultrasonic Broadcasting System DXUA 98.3 *Sagay Broadcasting Corporation DXYN 99.1 *Times Broadcasting Network Corporation ug ABJ Radio Broadcasting Services DXWO 99.9 *Islamic Radio DXID-FM 101.5 *Zamboanga De Sur I Electric Cooperative, Inc. DXGF 103.1 *Subic Broadcasting Corporation DXLC 103.9 *Malindang Broadcasting Network Corporation DXHO 104.7 *Baycomms Broadcasting Corporation DXVV 105.7 *Baganian Broadcasting Corporation DXCA 106.3 *Capitol Broadcasting Center DXHW 107.1 ===Mga Estasyon sa TV=== *GMA Channel 3 Pagadian *GTV Channel 26 Pagadian *PTV-11 People's Television Network ==Mga sumpay sa gawas== * [http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 ELGU nga websayt sa Pagadian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205080510/http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 |date=2007-02-05 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Zamboanga del Sur}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Zamboanga del Sur]] 342579y1y58dljsjv89rw0bq8z78yhr 37021787 37021786 2026-05-29T00:26:10Z ~2026-32021-02 143893 /* Mga Estasyong sa FM */ 37021787 wikitext text/x-wiki [[Payl:Ph_locator_zamboanga del sur_pagadian.png|right|Mapa sa Zamboanga del Sur nga nga nagpakita kon asa nahimtang ang Dakbayan sa Pagadian]] Ang '''Dakbayan sa Pagadian''' ikaduhang klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa [[Zamboanga del Sur]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 378.80 kilometros quadrado ug nahimutang unang distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2024, dunay 210,452 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 7016. Mao kini ang ulohang dakbayan sa lalawigan ug ang ulohan sa rehiyon sa [[Zamboanga|Peninsula sa Zamboanga]]. == Mga barangay == Ang Dakbayan sa Pagadian nabahin ngadto sa 54 ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Alegria * Balangasan (Pob.) * Balintawak * Baloyboan * Banale * Bogo * Bomba * Buenavista * Bulatok * Bulawan * Dampalan * Danlugan * Dao * Datagan * Deborok * Ditoray * Dumagoc * Gatas (Pob.) </td><td valign=top> * Gubac * Gubang * Kagawasan * Kahayagan * Kalasan * Kawit * La Suerte * Lala * Lapidian * Lenienza * Lizon Valley * Lourdes * Lower Sibatang * Lumad * Lumbia * Macasing * Manga * Muricay </td><td valign=top> * Napolan * Palpalan * Pedulonan * Poloyagan * San Francisco (Pob.) * San Jose (Pob.) * San Pedro (Pob.) * Santa Lucia (Pob.) * Santa Maria * Santiago (Pob.) * Santo Niño * Tawagan Sur * Tiguma * Tuburan (Pob.) * Tulangan * Tulawas * Upper Sibatang * White Beach </td></tr></table> ==Mga Medya== ===Mga Estasyong sa AM=== *Radio Mindanao Network DXPR 603 *Baganian Broadcasting Corporation [[DXBZ-AM]] 756 *Audiovisual Communicators, Inc. DXGI 792 *Radio Philippines Network DXKP 1377 *Audiovisual Communicators, Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services DXHA-AM (Dating DXID-AM) 1566 ===Mga Estasyong sa FM=== *CocoyBags Radio DXCY 88.7 *GMA Network, Inc. (PA) 90.3 *Kaissar Broadcasting Network DXKV 91.1 *Manila Broadcasting Company DXMD 91.9 *Philippine Collective Media Corporation DXIN 93.5 *MIT Radio-TV Network, Inc. DXLN 94.1 *Radio Mindanao Network DXWD 96.7 *Ultrasonic Broadcasting System DXUA 98.3 *Sagay Broadcasting Corporation DXYN 99.1 *Times Broadcasting Network Corporation ug ABJ Radio Broadcasting Services DXWO 99.9 *Islamic Radio DXID-FM 101.5 *Zamboanga De Sur I Electric Cooperative, Inc. DXJG-FM 103.1 *Subic Broadcasting Corporation DXLC 103.9 *Malindang Broadcasting Network Corporation DXHO 104.7 *Baycomms Broadcasting Corporation DXVV 105.7 *Baganian Broadcasting Corporation DXCA 106.3 *Capitol Broadcasting Center DXHW 107.1 ===Mga Estasyon sa TV=== *GMA Channel 3 Pagadian *GTV Channel 26 Pagadian *PTV-11 People's Television Network ==Mga sumpay sa gawas== * [http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 ELGU nga websayt sa Pagadian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205080510/http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/pagadiancity/index.php?id1=13 |date=2007-02-05 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Zamboanga del Sur}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Zamboanga del Sur]] 6wg6x34tfy6pn7w1x1x24qka0wz3m5p 0 3110759 37021742 24763531 2026-05-28T14:30:50Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vereteyka (suba)]] to [[Vieraciejka (suba)]] 24763531 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2017-04}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Vereteyka]].'' {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Vereteyka | native_name = | other_name = | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 53.30181 | long_d = 24.18557 | elevation = 129 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 620268 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Vereteyka''' sa [[Belarus]].<ref name = "gn620268"/> Nahimutang ni sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:230}} km sa kasadpan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. Ang Vereteyka mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Nemunas]]. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Vereteyka sa Belarus. | label = Vereteyka|position=right|background=white|lat=53.30181|long=24.18557}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn620268">[{{Geonameslink|gnid=620268|name=vereteyka}} Vereteyka] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2011-04-19; database download sa 2015-05-11</ref> </references> [[Kategoriya:Nemunas tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Belarus]] a1dotrbkcac1ptzpewz10yl2whrd387 0 3114480 37021735 24764165 2026-05-28T13:05:19Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Verovskoye]] to [[Vieraŭskaje]] 24764165 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Ozero Verovskoye | native_name = Озеро Веровское | other_name = | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Grodno Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 0.52 | length = | width = | depth = | elevation = 118 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 53.8809 | long_d = 24.2092 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8076910 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Ozero Verovskoye''' ([[Rinuso]]: '''Озеро Веровское''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8076910"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Grodno Oblast]], sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:220}} km sa kasadpan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:118}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ozero Verovskoye.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:0.52}} ka kilometro kwadrado. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:139}} ka metro ug {{formatnum:1.0 }} km sa sidlakan sa Ozero Verovskoye.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglukop ni og 2.5 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 1.3 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ozero Verovskoye sa Belarus. | label = Ozero Verovskoye|position=right|background=white|lat=53.8809|long=24.2092}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[dagomkahoy]] ang palibot sa Ozero Verovskoye.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:139}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ozero Verovskoye medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:5}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-10}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Ozero Verovskoye | -11| -9| 0 | -10| -6| 0 | -5| 4| 0 | 4| 13| 0 | 9| 20| 0 | 11| 21| 0 | 15| 22| 0 | 13| 21| 0 | 8| 16| 0 | 3| 10| 0 | -4| 2| 0 | -11| -7| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8076910">[{{Geonameslink|gnid=8076910|name=ozero%20verovskoye}} Ozero Verovskoye] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-01-22; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Grodno Oblast]] {{KML|from=Biyelorusya/Ozero_Verovskoye}} jrwkf5smfnlogjmnoc3haq0rkyn7f31 0 3114481 37021778 6222578 2026-05-28T22:17:16Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vieraŭskaje]] 37021778 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vieraŭskaje]] 6daz9v1rj3ga21bf7muafc1os3oquwh 0 7773045 37021737 14097564 2026-05-28T14:11:17Z ~2026-31081-14 143851 walay pakisayran, mga kategoriya 37021737 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=Mayo 2026}} '''''Nasaan Ka Man '''''mao ang usa ka Filipino nga talagsaon nga istorya sa gugma nga kulbahinam nga pelikula nga gisulat pinaagi sa mga Pilipino, si Ricky Lee. Kini boasts sa pasundayag sa mga nasud sa mga batan-on nga nag-unang talagsaon nga mga aktor [[Claudine Barretto]], [[Jericho Rosales]], [[Diether Ocampo]] uban sa [[Hilda Koronel]] ug [[Gloria Diaz]]. Nakita commercial director Cholo Laurel nagdumala sa movie. Ibutang sa misteryoso ug sa gabon-gitabonan gawas sa Baguio, Nasaan Ka Man mao ang sa usa ka gugma nga istorya mahitungod sa usa ka pamilya nga naputos sa mga tinago. Samtang ang mga tinago gipadayag, ang pamilya makat-on sa atong pag-adto sa ilang pagdumot ug mopasaylo sa usag usa. [[Kategoriya:2005 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:2005 nga mga pelikula ka pinulongan Filipino]] bei7c84urotb3bpxsm8gnyvriglhvy7 0 8126099 37021790 37020558 2026-05-29T01:27:55Z ~2026-31081-14 143851 /* Ang mga pakisayran */ [[Kategoriya:1996 nga mga pelikula ka pinulongan Filipino]] 37021790 wikitext text/x-wiki '''Ang Probinsyano ''' mao 1996 Philippine action film sa direksyon, nga gipatungha, ug gisulat ni [[Fernando Poe|Fernando Po]]<nowiki/>e, Jr. nga mga bitoon sa usa ka double nga papel nga ingon sa kaluha nga igsoon nga mga lalaki. Ang pelikula nahimo nga usa ka box office hit ug adunay usa ka sumpay gipagawas sa 1998 katungod ''Ang Pagbabalik ng Probinsyano'' nga mao gihapon nga tumoy-giulohan ni Poe. Sa 2015, ang pelikula [[Ang Probinsyano|remade ingon sa usa ka TV nga serye]] starring [[Coco Martin]].<ref>{{cite web|last1=Jimenez|first1=Baby K|title=Ang Probinsyano: Love transcends glamour|url=http://www.philstar.com/entertainment/2015/09/24/1503189/ang-probinsyano-love-transcends-glamour|publisher=The Philippine Star|date=24 September 2015|quote=The first adaptation of the FPJ classic film Probinsyano into a drama series is not leaving a stone unturned into making it big — and probably the biggest by Dreamscape Entertainment. Coco handpicked this project at a time when the audience ought to be reminded of the heroism of our country’s policemen.}}</ref><ref>{{cite web|last1=Buan-Deveza,|first1=Reyma|title=Coco to star in TV remake of FPJ's 'Ang Probinsiyano'|url=https://www.abs-cbnnews.com/entertainment/05/18/15/coco-star-tv-remake-fpjs-ang-probinsiyano|website=ABS-CBNnews.com|publisher=ABS-CBNnews.com|date=18 May 2015|quote=On Monday, Martin was announced as the lead star of "Ang Probinsiyano," which is based on the 1997 movie of the same title about Kardo, a provincial cop, who assumes the identity of his twin brother who was killed in a drug bust operation. Martin will play the role originally portrayed by Fernando Poe Jr.}}</ref> == Synopsis == Usa ka police officer, Ador de Leon (nanaghoni pinaagi sa Poe), gipatay sa usa ka drug bust operation human gibudhian siya sa iyang mga kaubang pulis. Sa iyang labaw nga devises usa ka plano alang sa iyang mga kaluha nga igsoon nga lalaki, Cardo (usab nanaghoni pinaagi sa Poe), sa usa ka provincial pulis, modawat sa iyang pagkatawo aron sila mahimong buang ug sa pagdakop sa mga drug syndicate ug sa mga kurakot nga pulis nga responsable sa iyang kamatayon. ==Ang mga pakisayran== {{Reflist}} [[Kategoriya:1996 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:1996 nga mga pelikula ka pinulongan Filipino]] b6q22wpzjkcsmxdame78gp7kg6u5fkx 0 8574794 37021744 34556804 2026-05-28T14:31:40Z Wil540 art 65760 Payl 37021744 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-08}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Brooklyn]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Brooklyn | native_name = Borough of Brooklyn | other_name = | category = Kapital sa kondado | etymology = | official_name = | motto = | nickname = Bklyn | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[New York (estado)|New York]] | state_type = Estado | region = [[Kings County (kondado sa Tinipong Bansa, New York)|Kings County]] | region_type = Kondado | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 15 | lat_d = 40.6501 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -73.94958 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 2300664 | population_date = 2015-01-18 | population_note = <ref name = "gn5110302"/> | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | utc_offset = -5 | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = -4 | postal_code = | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = America/New_York | geonames = 5110302 }} <!--P.PPLA2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Tinipong Bansa|Kapital sa kondado]] ang '''Brooklyn''' ([[Ininggles]]: '''Borough of Brooklyn''') sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5110302"/> Ang Brooklyn nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Kings County (kondado sa Tinipong Bansa, New York)|Kings County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[New York (estado)|New York]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:300}} km sa amihanan-sidlakan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:15}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Brooklyn<ref name = "gn5110302"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:2300664}} ka molupyo.<ref name = "gn5110302"/> Ang yuta palibot sa Brooklyn kay patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Todt Hill]], {{formatnum:113}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:14.7}} km sa kasadpan sa Brooklyn.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn5110302"/>}} Dunay mga {{formatnum:1573}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Brooklyn may kaayo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[New York City (lungsod sa Tinipong Bansa)|New York City]], {{formatnum:8.6}} km sa amihanan-kasadpan sa Brooklyn. Hapit nalukop sa [[kabalayan]] ang palibot sa Brooklyn.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Brooklyn, mga lawis, mga estretso, kagaangan, mga luuk, ug mga lapyahan talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn5110302"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:12}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:26}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-6}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1394}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Disyembre, sa {{formatnum:189}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Oktubre, sa {{formatnum:73}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Brooklyn | -6| -1| 101 | -9| -4| 135 | -1| 5| 89 | 8| 18| 118 | 13| 23| 131 | 16| 24| 166 | 21| 30| 99 | 20| 29| 112 | 20| 28| 82 | 10| 18| 73 | 6| 12| 99 | 4| 11| 189 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Brooklyn sa Tinipong Bansa. | label = Brooklyn|position=left|background=white|lat=40.6501|long=-73.94958}} [[payl:12 07 2020 house and apartment building Church Ave Brooklyn NYC.jpg|thumb|Flatbush, Brooklyn, 2020]] == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5110302">[{{Geonameslink|gnid=5110302|name=brooklyn}} Brooklyn] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-01-18; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lungsod sa New York (estado)]] [[Kategoriya:Mga lungsod sa Tinipong Bansa nga mas dako pa kay sa 1,000,000 ka mga tawo]] mifbgl7k5e4cfqhj2z6sh4u7hnxufxk 0 8994432 37021825 35081899 2026-05-29T04:42:47Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37021825 wikitext text/x-wiki {{short description|Amusement park in Lancaster, Pennsylvania, United States}} {{Infobox amusement park | name = Dutch Wonderland | logo = Dutch Wonderland Logo 2019.png | image = [[File:Dutch Wonderland w spider LanCo.jpg|220px]] | location = [[Lancaster, Pennsylvania|Lancaster]] | location2 = [[Pennsylvania]] | location3 = U.S. | opening_date = Mayo 20, 1963 | general_manager = R. Stammel | previous_names = | season = | area = 48 acres | rides = 32 (34 if you count the "Dino Dig and "The Prehistoric Path") | coasters = 3 | water_rides = 1 (Plus 2 Boat Based Rides) | owner = [[Palace Entertainment]] | slogan = "A Kingdom for Kids" | homepage = http://www.dutchwonderland.com/ |coordinates = {{Coord|40.027697|-76.218443|region:US_type:landmark|display=it}} }} [[File:Dutch Wonderland Entrance.jpg|thumb|right|Dutch Wonderland Entrance]] Ang '''Dutch Wonderland''' usa ka {{convert|48|acre|ha|sing=on}} amusement park sa silangan ra sa [[Lancaster, Pennsylvania]] sa [[East Lampeter Township]], labi nga nakadani sa mga pamilya nga adunay gagmay nga mga bata. Ang tema sa parke usa ka "Kingdom for Kids." Ang entrada sa parke adunay bato nga imitasyon sa kastilyo façade, nga gitukod ni Earl Clark, usa ka mag-uuma sa patatas, sa wala pa niya buksan ang parke kaniadtong 1963. Gibaligya sa pamilyang Clark ang Dutch Wonderland kaniadtong 2001 sa [[Hershey Entertainment and Resorts Company]]. Gipadagan usab nila ang Wonderland Mini-Golf, ug Old Mill Stream Campground sa parehas nga lokasyon ug ang Gift Shop sa Kitchen Kettle Village, sa sikbit nga [[Intercourse, Pennsylvania]]. Kaniadtong Nobyembre 12, 2010, gipahibalo sa Hershey Entertainment nga gibaligya nila ang Dutch Wonderland sa Palace Entertainment. {{Cnl | date = Oktubre 2019}} Ang parke adunay 32 nga pagsakay, dugang sa usa ka tropical-themed interactive water play area nga gitawag nga '' Duke's Lagoon ''. Ang parke adunay usab usa ka gipalugdang panahon, abli alang sa "Happy Hauntings" ug "Dutch Winter Wonderland" nga mga kalihokan alang sa [[Halloween]] ug [[Christmas]]. Ang parke bahin sa usa ka mas dako nga lugar sa Lancaster nga gitanyag alang sa kalingawan, kan-anan, pahulayan, ug mga komperensya. == Mga pagdani == Ang Dutch Wonderland adunay 32 ka mga pagsakay, usa ka parke sa tubig nga gitawag og Duke's Lagoon (ginganlan alang sa usa ka purpura nga dragon [[character nga costume]]), kauban ang mga pasundayag ug dula alang sa mga bata. Gawas sa Duke the Dragon, ang parke adunay bahin usab nga mga costume nga karakter nga Princess Brooke, ug ang Safe Knight. Ang usa ka lima ka ektarya nga isla sa luyo sa parke, ang "Exploration Island", adunay usa ka Prehistoric Path nga adunay labaw pa sa 15 nga animatronic dinosaurs. Ang isla makita gikan sa pagsakay sa gondola. <ref> {{cite news | last = Lauer-Williams | una = Kathy | title = Lancaster's Dutch Wonderland aron makadugang animatronic dinosaurs | url = http: //articles.mcall.com/2014 -04-17 / entertainment / mc-dutch-Wonderland-dinosaurs-20140417_1_dutch-Wonderland-Kingdom-coaster-dinosaurs | accessdate = 10 Mayo 2014 | mantalaan = Ang Tawag sa Umaga | petsa = 17 Abril 2014 | lokasyon = Allentown PA}} < / ref> ===Current roller coasters=== Dutch Wonderland has three rollercoasters. {| class=wikitable |- !Ride !Opened !Description |- |Merlin's Mayhem |<center>2018</center> |A steel suspended rollercoaster, manufactured by [[S&S Worldwide]], which passes over the Skyride and stands on the land the Turnpike once stood. |- |{{nowrap|[[Kingdom Coaster]]}} |<center>1992</center> |A wooden rollercoaster, the first coaster ever built by [[Custom Coasters International]]. Uses a single [[Philadelphia Toboggan Company]] train with [[buzz bars]]. The park's [[monorail]] runs through the structure of the ride. The ride was once painted white, and is currently painted blue. It was named the Sky Princess until the 2007 season. |- |Joust |<center>1998</center> |A steel "Big Dipper" style rollercoaster, manufactured by [[Chance Rides]]. It sits where the Flying Trapeeze once stood, in front of the Kingdom Coaster. Chance's prototype Big Dipper Coaster. |- |} ===Other attractions=== [[File:Dutch Wonderland Sky Princess Flume.jpg|thumb|right|200px|[[Kingdom Coaster]] and Log Flume]] * '''Astroliner''' – an older space simulator that was added to the park in 1978, built by Wisdom Manufacturing * '''Bumper Cars''' – a classic Lusse [[bumper car]] ride * '''Monorail''' – visible from outside the park * '''Dragon's Lair''' – a boat ride, visible from outside the park * '''Duke's Dozers''' – a kiddie ride where children ride in bulldozers, moved from [[Hersheypark]] where it was called Earthmovers * '''Dutch Wonder House''' – a rare "haunted swing" ride, where the entire house revolves around the riders, described in a newspaper article as "an extremely disorienting effect"<ref>{{cite news|url=http://articles.mcall.com/2013-06-21/entertainment/mc-dutch-wonderland-50-anniversary-20130621_1_dutch-wonderland-rick-stammel-kingdom-coaster|title=Dutch Wonderland's 50th Anniversary|last=Stammel|first=Rick|date=21 June 2013|accessdate=3 November 2017|work=The Morning Call}}</ref> * '''Dutch Wonderland Special''' – a [[Miniature railroad|2 ft narrow gauge railroad]] featuring a locomotive named [[C.P. Huntington]] built by Chance Rides. * '''Double Splash Flume''' – a double drop [[log flume]] (the lower drop at the beginning of the ride, the higher drop at the end) with a mist tunnel. * '''Gondola Cruise''' * '''Sky Ride''' – a station-to-station Universal Design Ltd. sky ride<ref>{{cite book|url=https://www.arcadiapublishing.com/Products/9781467122856|title=Images of Modern America — Dutch Wonderland|last=Dennison|first=Austen|date=April 20, 2015|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Mount Pleasant, SC|page=27}}</ref> * '''Space Shuttle''' – a swinging ship ride * '''VR Voyager''' – a modern motion simulator * '''Wonder Whip''' – a kiddie whip ride moved from Hersheypark, formerly called Wells Cargo * '''Turtle Whirl''' – classic tilt-a-whirl ride with a turtle theme purchased from [[Clementon Lake Park]] * '''The Twister''' – a family ride moved from Hersheypark (1978–2008) ===Removed rides=== * '''Wally the Whale Boats''' – (1963–1967) One of the original rides for the park. It was replaced by the Swan boats. There is one of the Whales currently beside Balloon Chase.<ref name=":0">{{Cite book|title=Images of Modern America — Dutch Wonderland|last=Dennison|first=Austen|publisher=Arcadia Publishing|date=April 20, 2015|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Mount Pleasant, SC|pages=29}}</ref> * ''' Swan train ride ''' – (1965–1967) The "Gliding Swans" was a ride that drove through the path of the park, it only lasted for three seasons until it was removed due to increased foot traffic.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austen|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=21|oclc=898419667}}</ref> * '''Swan Boats''' – (1968–1974) A swan paddle boat ride that was replaced by log boats (Now "Dragon's Lair"). One of the swans are also currently beside Balloon Chase.<ref name=":0" /> * ''' Original Iron Horse Train ''' – (1963–1985) In 1974 the park added a second train CP Huntington #123 which ran with the Iron Horse train. The Iron Horse train was removed after 1985 and replaced with CP Huntington #206 which was added in 1986.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austen |last=Dennison |date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=58|oclc=898419667}}</ref> * ''' Old 99''' – (1974–2002) An electric train ride that went around a track by itself made by [[Chance Rides]]. The ride was eventually replaced with a theater.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austin|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=38|oclc=898419667}}</ref> * ''' Giant Slide''' – (1968–2007) Replaced with two portable slides. * ''' Ripcord ''' – (1990–2010) A parachute ride made by Venture Manufacturing, it was replaced with a [[Zamperla]] Kite Flyer. * '''Ferris Windmill''' – (1981–2012) A kiddie Ferris wheel ride with a windmill theme, built by International amusements, the ride was removed for Exploration Island.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austin|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=54|oclc=898419667}}</ref> * '''Crazy Plane''' – (1994–2014) A Crazy Plane prototype made by [[Zamperla]], the ride was removed after the 2014 season and was replaced by Bon Voyage Balloon Chase.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austin|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=66|oclc=898419667}}</ref> * '''Silo slide''' – (1963–2015) A slide that went down the exterior of a silo, its final year was 2015, the silo still stands today without the slide pieces. * '''Lady Gay Riverboat''' – (1963–2016) An original ride from the park, it was modified many times since it opened, the ride and the dock were removed due to maintenance upkeep.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austin|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=13|oclc=898419667}}</ref> * '''Tug Boat''' – (1967–2016) A similar boat ride that came after the Lady Gay, the Tug Boat and Lady Gay would switch which boat was being used from time to time, until they both were ceased from operation from the park.<ref>{{Cite book|title=Dutch wonderland|first=Austin|last=Dennison|date=2015|publisher=Arcadia Pub|isbn=978-1-4671-2285-6|location=Charleston, South Carolina|pages=28|oclc=898419667}}</ref> * '''Wiggle Racers''' – A ride where self-propelled scooters race around a track that includes a maze and a cave. This ride replaced the miniature train display which had replaced the indoor miniature circus display. The Wiggle Racers were then moved to a spot closer to the stream in the back of the park, and Huck Finn's Leapin' Frogs now reside in the footprint of the old miniature circus building.<ref>{{cite news|url=http://www.mcall.com/entertainment/mc-pictures-dutch-wonderland-through-the-years-009-photo.html|title=Dutch Wonderland through the years|work=The Morning Call|date=16 June 2012|accessdate=3 November 2017}}</ref> ===Shows=== * '''Bubba Bear and the Badlands Band''' – a [[Sally Corporation|Sally]]-produced theater show * '''The Adventures of the Frog Prince''' – a high-dive show * '''A Dragon's Tale''' – a high-dive show * '''Storytime Corner''' – Princess of Dutch Wonderland and the Dutch Wonderland Knight read stories to children === Previous shows === * '''Garfield the Great & Friends''' – A magic show based on the [[Garfield]] franchise. ==See also== * [[Incidents at independent amusement parks]] ==References== {{Reflist}} ==External links== * [https://www.dutchwonderland.com/ Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923063726/https://www.dutchwonderland.com/ |date=2020-09-23 }} * [http://www.wgal.com/news/1073216/detail.html Park sale to Hershey Entertainment and Resorts Company]{{dl|date=June 2020}} * [http://coastergallery.com/2003T/Dutch.html Dutch Wonderland Information and Photos] * [https://www.flickr.com/groups/dutchwonderland/ Dutch Wonderland Flickr Group] * {{RCDB|4591}} {{Dutch Wonderland}} {{Palace Entertainment}} [[Kategoriya:Amusement parks in Pennsylvania]] [[Kategoriya:1963 establishments in Pennsylvania]] [[Kategoriya:Culture of Lancaster, Pennsylvania]] [[Kategoriya:Buildings and structures in Lancaster County, Pennsylvania]] [[Kategoriya:Tourist attractions in Lancaster County, Pennsylvania]] [[Kategoriya:Palace Entertainment]] [[Kategoriya:Amusement parks opened in 1963]] extxx8vtjm3zb70slp8dlsq6ltc3icc 0 10091220 37021766 33625460 2026-05-28T16:08:47Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021766 wikitext text/x-wiki Ang '''''Space Jam''''' (1996) maoy [[Amerikano]]ng pelikula gidirek ni Joe Pytka. ==Cast== *[[Michael Jordan]] *[[Danny DeVito]] ingon Swackhammer *[[Billy West]] ingon Bugs Bunny ug Elmer Fudd *[[Kath Soucie]] ingon Lola *[[Dee Bradley Baker]] ignon Daffy Duck *[[Bill Murray]] *[[Wayne Knight]] ingon Stan *[[Bill Farmer]] ingon Sylvester == Galeriya sa hulagway == <gallery> Jordan_by_Lipofsky_16577.jpg Space_Jam_game_start_screen_snapshot.png Space_Jam_Los_Angeles,_CA_2019_(33230852108).jpg Rocket_-_Fabbri_Space_Jam_at_a_fun-fair_in_Irun,_Spain.jpg </gallery> [[Kategoriya:1996 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Basketbol]] 0nnrom8ts8ft269i4yx6xp460nh00rm 14 10091872 37021810 35068906 2026-05-29T02:49:54Z ~2026-31081-14 143851 restaurar la visualización y agregar más categorías 37021810 wikitext text/x-wiki Mga artikulo bahin sa [[Shrek (franchise)|''Shrek'' franchise]]. [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa DreamWorks Animation]] [[Kategoriya:Paramount Pictures]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Universal Pictures]] 8345ls8lsm3zqkdpnl9ccur6ubxz72h 0 10211781 37021800 35036195 2026-05-29T02:41:00Z ~2026-31081-14 143851 /* Cast */ +[[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 37021800 wikitext text/x-wiki Ang '''''Open Season''''' (2006) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== * [[Martin Lawrence]] ingon Boog * [[Ashton Kutcher]] ingon Elliot * [[Debra Messing]] ingon Beth * [[Gary Sinise]] ingon Shaw * [[Patrick Warburton]] ingon Ian * [[Jane Krakowski]] ingon Giselle * [[Billy Connolly]] ingon McSquizzy [[Kategoriya:2006 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Sony Pictures Animation]] [[Kategoriya:Open Season (franchise)]] bczvjp63d480xnzstmyrym5siwtsvpg 0 10724717 37021762 36515651 2026-05-28T14:41:54Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021762 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo/Wikidata | image = | caption = | suppressfields= | fetchwikidata= ALL | refs = yes | dateformat = dmy }} Si '''LeBron James''' (natawo niatong ika-30 sa Disyembre 1984) mao ang usa ka magbabasket sa '''NBA''' gikan didto sa [[Tinipong Bansa|Amerika]]. Siya ang Star Player sa iyang nahimutangan na Team na ang ngalan mao'y [[Los Angeles Lakers]] s'ya ang Jersey #24 ug miabot iyang barog sa katas-on na 6'9. ==Mga pakisayran== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga Amerikano]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1984]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Disyembre 30]] [[Kategoriya:Basketbol]] == Player profile == Pagbarog {{Convert|6|ft|9|in|m|2}} taas ug gibug-aton nga {{Convert|250|lbs|kg|0}}, Si James nagduwa sa kadaghanan sa iyang karera sa gamay nga forward ug power forward nga mga posisyon, apan na-nalabay usab siya sa ubang mga posisyon kung gikinahanglan. Sa 2024–25 season, ang career average ni James kay 27.0 points, 7.5 rebounds, 7.4 assists, 1.5 steals, ug 0.7 blocks sa kada duwa. <ref name="Reference" /> Sa tibuok 2010s, kasagaran siya giranggo isip pinaka labing maayong magdudula sa NBA matag season sa ESPN ug ''Sports Illustrated'' . Naghupot siya og daghang mga "labing bata sa" mga kalainan, apil na ang labing bata nga magduduwa nga nakaiskor og 30,000 puntos sa karera. Atol sa iyang unang stint sa Cleveland, si James sa panguna gigamit isip on-ball point forward, ug bisan pa nga ang iyang mga tendensya sa pagtira kay perimeter-oriented, iyang giestablisar ang iyang kaugalingon isip usa sa pinakamaayong slashers ug finishers sa basketball. Ang iyang kombinasyon sa katulin, kaabtik, ug gidak-on kanunay nga nagpahimo og mga problema sa matchup alang sa kaatbang nga mga team tungod kay si James makahimo sa paghuyop sa dagkong mga tigdepensa ug pagbuntog sa gagmay nga mga team. Kini nga mga hiyas nahimong mas ilado sa transisyon, diin iyang naugmad ang usa ka reputasyon sa pag-ilog sa defensive rebounds ug unya gipildi ang depensa sa downcourt alang sa highlight reel baskets. Ang mga team mosuway sa pagpahimulos niini nga mga kahuyang pinaagi sa paghatag kaniya og luna sa half court ug pagpugos kaniya sa paghusay sa mga three-pointers ug long-two-pointers, usa ka estratehiya nga bantogan nga gigamit ni Spurs coach Gregg Popovich niadtong 2007 Finals, diin si James nakakabig lamang og 36 porsiyento sa iyang field goal sa upat ka duwa. Niining panahona, si Tom Haberstroh sa ESPN nagtawag sa free-throw shooting ni James nga iyang pinakadakong kahuyang, nga naghulagway nag diskubre niini nga "average". Sa pagbalik sa Cavaliers, si James nagsugod sa pagsinati sa kabangis nga pagkunhod sa pagka-produktibo nga may kalabutan sa edad, nga nag-post sa iyang labing ubos nga average nga marka sukad sa iyang rookie season sa 2015 ug 2016. Ang iyang pagtira temporaryo usab nga mibalik, ug si James sa makadiyot niranggo isip pinakagrabe nga high-volume shooter sa NBA gikan sa gawas sa pintal. Ang iyang abilidad sa pagduwa sa kasagaran giisip nga usa sa iyang panguna nga kahanas, ug ang pipila nga mga analista nag-ranggo kaniya taliwala sa labing bantugan nga mga lumalabay sa kasaysayan sa NBA. Pinaagi sa pagpahimulos sa iyang gidak-on, panan-aw, ug atensyon nga naaiuma ni James gikan sa kaatbang nga mga depensa, nakamugna siya og sayon nga mga puntos alang sa iyang mga kauban sa team nga adunay tukma nga mga assist. Human masayop ang mga drive sa opensa, kanunay siyang magbalikbalik sa depensa samtang nagreklamo sa mga referee; gamay ra ang iyang gihatag nga tabang sa bola, ug dili kaayo agresibo sa pagbalhin . irnr581d82o9oa0yuyf29sbiugnxpan 37021763 37021762 2026-05-28T14:43:52Z Wil540 art 65760 putting references and cats at the end 37021763 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo/Wikidata | image = | caption = | suppressfields= | fetchwikidata= ALL | refs = yes | dateformat = dmy }} Si '''LeBron James''' (natawo niatong ika-30 sa Disyembre 1984) mao ang usa ka magbabasket sa '''NBA''' gikan didto sa [[Tinipong Bansa|Amerika]]. Siya ang Star Player sa iyang nahimutangan na Team na ang ngalan mao'y [[Los Angeles Lakers]] s'ya ang Jersey #24 ug miabot iyang barog sa katas-on na 6'9. == Player profile == Pagbarog {{Convert|6|ft|9|in|m|2}} taas ug gibug-aton nga {{Convert|250|lbs|kg|0}}, Si James nagduwa sa kadaghanan sa iyang karera sa gamay nga forward ug power forward nga mga posisyon, apan na-nalabay usab siya sa ubang mga posisyon kung gikinahanglan. Sa 2024–25 season, ang career average ni James kay 27.0 points, 7.5 rebounds, 7.4 assists, 1.5 steals, ug 0.7 blocks sa kada duwa. <ref name="Reference" /> Sa tibuok 2010s, kasagaran siya giranggo isip pinaka labing maayong magdudula sa NBA matag season sa ESPN ug ''Sports Illustrated'' . Naghupot siya og daghang mga "labing bata sa" mga kalainan, apil na ang labing bata nga magduduwa nga nakaiskor og 30,000 puntos sa karera. Atol sa iyang unang stint sa Cleveland, si James sa panguna gigamit isip on-ball point forward, ug bisan pa nga ang iyang mga tendensya sa pagtira kay perimeter-oriented, iyang giestablisar ang iyang kaugalingon isip usa sa pinakamaayong slashers ug finishers sa basketball. Ang iyang kombinasyon sa katulin, kaabtik, ug gidak-on kanunay nga nagpahimo og mga problema sa matchup alang sa kaatbang nga mga team tungod kay si James makahimo sa paghuyop sa dagkong mga tigdepensa ug pagbuntog sa gagmay nga mga team. Kini nga mga hiyas nahimong mas ilado sa transisyon, diin iyang naugmad ang usa ka reputasyon sa pag-ilog sa defensive rebounds ug unya gipildi ang depensa sa downcourt alang sa highlight reel baskets. Ang mga team mosuway sa pagpahimulos niini nga mga kahuyang pinaagi sa paghatag kaniya og luna sa half court ug pagpugos kaniya sa paghusay sa mga three-pointers ug long-two-pointers, usa ka estratehiya nga bantogan nga gigamit ni Spurs coach Gregg Popovich niadtong 2007 Finals, diin si James nakakabig lamang og 36 porsiyento sa iyang field goal sa upat ka duwa. Niining panahona, si Tom Haberstroh sa ESPN nagtawag sa free-throw shooting ni James nga iyang pinakadakong kahuyang, nga naghulagway nag diskubre niini nga "average". Sa pagbalik sa Cavaliers, si James nagsugod sa pagsinati sa kabangis nga pagkunhod sa pagka-produktibo nga may kalabutan sa edad, nga nag-post sa iyang labing ubos nga average nga marka sukad sa iyang rookie season sa 2015 ug 2016. Ang iyang pagtira temporaryo usab nga mibalik, ug si James sa makadiyot niranggo isip pinakagrabe nga high-volume shooter sa NBA gikan sa gawas sa pintal. Ang iyang abilidad sa pagduwa sa kasagaran giisip nga usa sa iyang panguna nga kahanas, ug ang pipila nga mga analista nag-ranggo kaniya taliwala sa labing bantugan nga mga lumalabay sa kasaysayan sa NBA. Pinaagi sa pagpahimulos sa iyang gidak-on, panan-aw, ug atensyon nga naaiuma ni James gikan sa kaatbang nga mga depensa, nakamugna siya og sayon nga mga puntos alang sa iyang mga kauban sa team nga adunay tukma nga mga assist. Human masayop ang mga drive sa opensa, kanunay siyang magbalikbalik sa depensa samtang nagreklamo sa mga referee; gamay ra ang iyang gihatag nga tabang sa bola, ug dili kaayo agresibo sa pagbalhin . ==Mga pakisayran== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga Amerikano]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1984]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Disyembre 30]] [[Kategoriya:Basketbol]] 8jbch4ol2rz3qnut0ojyg2yo63zm7um 0 11349089 37021892 36460753 2026-05-29T08:51:07Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021892 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 2739z943wjhmx5m4erhzlgyl230ajtm 37021893 37021892 2026-05-29T08:51:49Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021893 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. [[Kategoriya:Kabisay-an]] pxvdqu4xz010oij73y4ypb3uur67761 37021894 37021893 2026-05-29T08:52:36Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021894 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. [[Kategoriya:Kabisay-an]] mqz0urg8lwubl8rkfaxk00905zf7ars 37021895 37021894 2026-05-29T08:53:35Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021895 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 03hz7gqxje4rdrg3f5xf7gqup7xzu47 37021896 37021895 2026-05-29T08:54:48Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021896 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). [[Kategoriya:Kabisay-an]] bafyfh45tnk1hli2g7gw01xgobxm5ts 37021897 37021896 2026-05-29T08:55:37Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021897 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] gfwpxaomotbayjz5ameyrr7uts90g9x 37021898 37021897 2026-05-29T08:57:04Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021898 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 8nfdunwcg5ykxdzntda17ivdolmsett 37021899 37021898 2026-05-29T08:58:09Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021899 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 3swgi3dkxqt7wd5uzjo47bp2pauwjif 37021900 37021899 2026-05-29T09:05:51Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021900 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 3oudbgyd874ii3zg0n9jdkouq1xwhow 37021901 37021900 2026-05-29T09:09:05Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021901 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 5qgvc8s7e4q0u7miwgt7v9aw4dv5nw1 37021902 37021901 2026-05-29T09:10:34Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021902 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. [[Kategoriya:Kabisay-an]] jvkzimgezatnl64x8y731svpmqx6tqv 37021903 37021902 2026-05-29T09:11:53Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021903 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] qjjtsycfc6m01eqcx57ymoj3dqookg3 37021904 37021903 2026-05-29T09:12:56Z Jhe098 134117 37021904 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] cwvdl7ekpimzuepxjceigr9bvn004md 37021905 37021904 2026-05-29T09:14:02Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021905 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] m6byh3kr0v8homvi0hjqcsd5weqr5rg 37021906 37021905 2026-05-29T09:16:45Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021906 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). [[Kategoriya:Kabisay-an]] lyqd2k1ev47z97kuylmowjti9t8ugfl 37021907 37021906 2026-05-29T09:18:24Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021907 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. [[Kategoriya:Kabisay-an]] cj041hifvlmi3t17g50dyx41xs0iczv 37021908 37021907 2026-05-29T09:20:40Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021908 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. Sa Ormoc, partially collapsed ang Superdome sa dakbayan. Ang linog nagpahinabog pagdahili sa yuta sa Villaba, Leyte, nga nakababag sa usa ka dakong dalan ug nakabalda sa lokal nga transportasyon. Kawhaan ka mga balay ang nahugno sa lungsod. Laing pagdahili sa yuta ang nahitabo ug usa ka tulay ang naguba sa lungsod sa Leyte. Sa Naval, Biliran, usa ka gym ang nakaangkon og kadaot. Daghang mga bilding ang naguba sa Syudad sa Sugbo, lakip ang city hall, Fort San Pedro ug usa ka shopping mall nga nahugno ang kisame. Ang grabe nga kanihit sa tubig nahitabo sa San Remigio ug Medellin pagkahuman nadaot ang mga sistema sa tubig sa munisipyo. Unom ka pasilidad sa paghugas sa kamot sa eskuylahan ang nadaot. Ang simbahan sa San Pedro Apóstol sa Bantayan nag-atubang ug dakong kadaot sa atubangan niini. Naguba ang substation sa Daanbantayan, hinungdan nga nawad-an og kuryente ang munisipyo. Ang pantalan sa Medellin partially damaged, samtang ang usa ka pantalan sa Bogo ug usa ka paril sa fire station sa siyudad nahugno. Sa Mandaue, usa ka leakage sa ammonia ang nahitabo sa San Miguel Brewery, samtang ang merkado publiko sa siyudad, nga gitukod aron ilisan ang miaging merkado nga naguba sa 2013 nga linog sa Bohol, nagsustenir sa usa ka partially collapsed canopy ug tulo ka cracked columns. Ang pantalan sa Tabogon grabeng naguba uban sa Nipa Bridge nga nagdugtong sa lungsod sa Borbon. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 145zo8aysb717an90hbfzu70sruk17d 37021909 37021908 2026-05-29T09:22:59Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021909 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. Sa Ormoc, partially collapsed ang Superdome sa dakbayan. Ang linog nagpahinabog pagdahili sa yuta sa Villaba, Leyte, nga nakababag sa usa ka dakong dalan ug nakabalda sa lokal nga transportasyon. Kawhaan ka mga balay ang nahugno sa lungsod. Laing pagdahili sa yuta ang nahitabo ug usa ka tulay ang naguba sa lungsod sa Leyte. Sa Naval, Biliran, usa ka gym ang nakaangkon og kadaot. Daghang mga bilding ang naguba sa Syudad sa Sugbo, lakip ang city hall, Fort San Pedro ug usa ka shopping mall nga nahugno ang kisame. Ang grabe nga kanihit sa tubig nahitabo sa San Remigio ug Medellin pagkahuman nadaot ang mga sistema sa tubig sa munisipyo. Unom ka pasilidad sa paghugas sa kamot sa eskuylahan ang nadaot. Ang simbahan sa San Pedro Apóstol sa Bantayan nag-atubang ug dakong kadaot sa atubangan niini. Naguba ang substation sa Daanbantayan, hinungdan nga nawad-an og kuryente ang munisipyo. Ang pantalan sa Medellin partially damaged, samtang ang usa ka pantalan sa Bogo ug usa ka paril sa fire station sa siyudad nahugno. Sa Mandaue, usa ka leakage sa ammonia ang nahitabo sa San Miguel Brewery, samtang ang merkado publiko sa siyudad, nga gitukod aron ilisan ang miaging merkado nga naguba sa 2013 nga linog sa Bohol, nagsustenir sa usa ka partially collapsed canopy ug tulo ka cracked columns. Ang pantalan sa Tabogon grabeng naguba uban sa Nipa Bridge nga nagdugtong sa lungsod sa Borbon. === Mga kaswalti === Labing menos 79 ka tawo ang namatay sa linog. Kini ang pinakapatay nga linog sa nasud sukad niadtong 2013. Katloan ug duha ang namatay sa Bogo, gisundan sa 15 sa San Remigio, 14 sa Medellin, unom sa Tabogon, ug usa matag usa sa Borbon, Sogod ug Tabuelan. Dugang pa, adunay 1,271 ka samad; lakip ang 180 sa Bogo, 150 sa Tabogon, 86 sa San Remigio, 66 sa Medellin, 29 sa Daanbangunan, 20 sa Tabuelan, 14 sa San Francisco, 8 sa Borbon, 4 sa Catmon ug sa Carmen. Sa Bogo, 10 ka tawo ang namatay sa usa ka baryo nga gitukod alang sa mga biktima sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang pagdahili sa bato sa Barangay Binagbag nipatay og 15 ka tawo. [[Kategoriya:Kabisay-an]] hzzsik0s6nkhh0996jwap9gc7r8nmvy 37021910 37021909 2026-05-29T09:24:17Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021910 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. Sa Ormoc, partially collapsed ang Superdome sa dakbayan. Ang linog nagpahinabog pagdahili sa yuta sa Villaba, Leyte, nga nakababag sa usa ka dakong dalan ug nakabalda sa lokal nga transportasyon. Kawhaan ka mga balay ang nahugno sa lungsod. Laing pagdahili sa yuta ang nahitabo ug usa ka tulay ang naguba sa lungsod sa Leyte. Sa Naval, Biliran, usa ka gym ang nakaangkon og kadaot. Daghang mga bilding ang naguba sa Syudad sa Sugbo, lakip ang city hall, Fort San Pedro ug usa ka shopping mall nga nahugno ang kisame. Ang grabe nga kanihit sa tubig nahitabo sa San Remigio ug Medellin pagkahuman nadaot ang mga sistema sa tubig sa munisipyo. Unom ka pasilidad sa paghugas sa kamot sa eskuylahan ang nadaot. Ang simbahan sa San Pedro Apóstol sa Bantayan nag-atubang ug dakong kadaot sa atubangan niini. Naguba ang substation sa Daanbantayan, hinungdan nga nawad-an og kuryente ang munisipyo. Ang pantalan sa Medellin partially damaged, samtang ang usa ka pantalan sa Bogo ug usa ka paril sa fire station sa siyudad nahugno. Sa Mandaue, usa ka leakage sa ammonia ang nahitabo sa San Miguel Brewery, samtang ang merkado publiko sa siyudad, nga gitukod aron ilisan ang miaging merkado nga naguba sa 2013 nga linog sa Bohol, nagsustenir sa usa ka partially collapsed canopy ug tulo ka cracked columns. Ang pantalan sa Tabogon grabeng naguba uban sa Nipa Bridge nga nagdugtong sa lungsod sa Borbon. === Mga kaswalti === Labing menos 79 ka tawo ang namatay sa linog. Kini ang pinakapatay nga linog sa nasud sukad niadtong 2013. Katloan ug duha ang namatay sa Bogo, gisundan sa 15 sa San Remigio, 14 sa Medellin, unom sa Tabogon, ug usa matag usa sa Borbon, Sogod ug Tabuelan. Dugang pa, adunay 1,271 ka samad; lakip ang 180 sa Bogo, 150 sa Tabogon, 86 sa San Remigio, 66 sa Medellin, 29 sa Daanbangunan, 20 sa Tabuelan, 14 sa San Francisco, 8 sa Borbon, 4 sa Catmon ug sa Carmen. Sa Bogo, 10 ka tawo ang namatay sa usa ka baryo nga gitukod alang sa mga biktima sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang pagdahili sa bato sa Barangay Binagbag nipatay og 15 ka tawo. Sa San Remigio, lima ka tawo ang namatay human nahugno ang San Remigio Sports Complex and Recreation Center atol sa dula sa basketball. Sa Dakbayan sa Sugbo, labing menos lima ka mga tawo ang nakaangkon og ginagmay nga mga samad. Sa Passi, Iloilo, 39 ka mga estudyante ang naospital human sa linog nga nagpahinabog dakong kalisang atol sa usa ka college acquaintance party sa Passi City Arena. Ang linog nakabalda sa usa ka gala night sa Miss Asia Pacific International sa Cebu City, nga nakaangol sa Belgian nga contestant human siya nahulog sa runway. Usa ka tawo ang naluwas human nahulog sa sinkhole sa San Remigio nga namugna sa linog. [[Kategoriya:Kabisay-an]] licp4vcrkxmz8sy1jqomc8wxvse34pr 37021911 37021910 2026-05-29T09:27:18Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021911 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. Sa Ormoc, partially collapsed ang Superdome sa dakbayan. Ang linog nagpahinabog pagdahili sa yuta sa Villaba, Leyte, nga nakababag sa usa ka dakong dalan ug nakabalda sa lokal nga transportasyon. Kawhaan ka mga balay ang nahugno sa lungsod. Laing pagdahili sa yuta ang nahitabo ug usa ka tulay ang naguba sa lungsod sa Leyte. Sa Naval, Biliran, usa ka gym ang nakaangkon og kadaot. Daghang mga bilding ang naguba sa Syudad sa Sugbo, lakip ang city hall, Fort San Pedro ug usa ka shopping mall nga nahugno ang kisame. Ang grabe nga kanihit sa tubig nahitabo sa San Remigio ug Medellin pagkahuman nadaot ang mga sistema sa tubig sa munisipyo. Unom ka pasilidad sa paghugas sa kamot sa eskuylahan ang nadaot. Ang simbahan sa San Pedro Apóstol sa Bantayan nag-atubang ug dakong kadaot sa atubangan niini. Naguba ang substation sa Daanbantayan, hinungdan nga nawad-an og kuryente ang munisipyo. Ang pantalan sa Medellin partially damaged, samtang ang usa ka pantalan sa Bogo ug usa ka paril sa fire station sa siyudad nahugno. Sa Mandaue, usa ka leakage sa ammonia ang nahitabo sa San Miguel Brewery, samtang ang merkado publiko sa siyudad, nga gitukod aron ilisan ang miaging merkado nga naguba sa 2013 nga linog sa Bohol, nagsustenir sa usa ka partially collapsed canopy ug tulo ka cracked columns. Ang pantalan sa Tabogon grabeng naguba uban sa Nipa Bridge nga nagdugtong sa lungsod sa Borbon. === Mga kaswalti === Labing menos 79 ka tawo ang namatay sa linog. Kini ang pinakapatay nga linog sa nasud sukad niadtong 2013. Katloan ug duha ang namatay sa Bogo, gisundan sa 15 sa San Remigio, 14 sa Medellin, unom sa Tabogon, ug usa matag usa sa Borbon, Sogod ug Tabuelan. Dugang pa, adunay 1,271 ka samad; lakip ang 180 sa Bogo, 150 sa Tabogon, 86 sa San Remigio, 66 sa Medellin, 29 sa Daanbangunan, 20 sa Tabuelan, 14 sa San Francisco, 8 sa Borbon, 4 sa Catmon ug sa Carmen. Sa Bogo, 10 ka tawo ang namatay sa usa ka baryo nga gitukod alang sa mga biktima sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang pagdahili sa bato sa Barangay Binagbag nipatay og 15 ka tawo. Sa San Remigio, lima ka tawo ang namatay human nahugno ang San Remigio Sports Complex and Recreation Center atol sa dula sa basketball. Sa Dakbayan sa Sugbo, labing menos lima ka mga tawo ang nakaangkon og ginagmay nga mga samad. Sa Passi, Iloilo, 39 ka mga estudyante ang naospital human sa linog nga nagpahinabog dakong kalisang atol sa usa ka college acquaintance party sa Passi City Arena. Ang linog nakabalda sa usa ka gala night sa Miss Asia Pacific International sa Cebu City, nga nakaangol sa Belgian nga contestant human siya nahulog sa runway. Usa ka tawo ang naluwas human nahulog sa sinkhole sa San Remigio nga namugna sa linog. == Reaksyon ug mga Sangpotanan == Ang mga tunghaan gimando nga sirado sa Negros Occidental ug sa Mandaue, Lapu-Lapu City, Talisay, Danao, Minglanilla, Consolacion, Carmen, ug Barili sa Cebu niadtong Oktubre 1. Ang mga klase sa dakbayan sa Sugbo gisuspenso isip usa ka precautionary measure. Ang trabaho sa gobyerno sa Kapitolyo Probinsyal sa Iloilo gisuspenso aron mahatagan ug pagtasa ang integridad sa estruktura sa bilding. Sa Tagbilaran, Bohol, gisuspenso usab ang trabaho sa gobyerno, gawas sa team sa paspas nga pagtubag sa linog sa siyudad. Ang munisipyo sa San Remigio mipahibalo sa ilang tuyo sa pagdeklarar ug state of calamity aron mapadali ang pagresponde ug mga relief operations. Ang Sugbo gibutang sa state of calamity. Ang mga medical team gikan sa Cebu South Medical Center ug uban pang organisasyon gipakatap sa mga lugar nga naapektuhan sa linog. Sa Bogo, ang mga residente naghigda sa mga tolda samtang nag-charge sa ilang mga telepono gamit ang mga generator, sumala sa reporter sa Rappler nga si John Sitchon. Gitawag ni Sitchon ang resulta nga nagpahinumdom sa Bagyong Rai (Odette). Usa ka opisyal sa depensa sa sibil miingon nga ang linog makamatay tungod kay kini miigo sa kagabhion, sa dihang ang mga tawo natulog ug hinay nga mo-react, samtang ang usa ka biktima miingon nga kini gibati sama sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang linog, uban sa Bagyong Kalmaegi niadtong Nobiyembre, gipasanginlan sa mga opisyal nga nakatampo sa 2026 Binaliw landslide sa Cebu City niadtong Enero pinaagi sa pag-destabilize sa structural integrity sa Binaliw landfill. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 75f192j9ggn3q5oo6o5nrumzu721mj9 37021912 37021911 2026-05-29T09:32:39Z Jhe098 134117 Nag translate og artikulo nga cebuano gikan sa english 37021912 wikitext text/x-wiki Sa September 30, 2025, sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC ), usa ka [[linog]] nga adonay magnitude nga 6.9 sa moment magnitude scale ( {{M|w}} ) niigo sa kapupod-an sa [[Kabisay-an|Visayas]] sa [[Pilipinas]] . Kini ang labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo ug ang pinakapatay sa nasud sukad niadtong 2013, diin ang epicenter niini nahimutang sa baybayon sa [[Sugbo|Cebu Province]] sa [[Tunga-tungang Kabisay-an|Central Visayas]] region. Ang linog nasinati sa tibook Central Visayas samtang nabati usab sa pipila ka mga dapit sa Kasadpang Kabisay-an, Eastern Visayas, Mindanao ug Southern Luzon (partikular sa Bicol). Liboan ka mga aftershocks ang natala. Gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog human madokumento ang surface ruptures ug fault scarps sa [[Bogo]] . Ang linog nakapatay ug labing menos 79 ka tawo ug nadamay ug 1,271 pa. Kinatibuk-ang 134,200 ka balay ug {{FXConvert|PHL|3000000000|cursign=₱}} nga balor sa imprastraktura ang nadaot. Kapin sa 7,300 ka mga balay ang nangaguba, uban sa daghang mga edipisyo, apil na ang mga simbahan ug mga ospital, nga adunay nangaguba nga nahitabo hangtod sa [[Dakbayan sa Sugbo]] . Ang tsunami advisories na-trigger, kalit nga pagkawala sa kuryente nahitabo ug landslides rason sa kadaot. Pinaagi sa tubag, gipasirad-an ang mga eskwelahan sa pipila kabahin dapit sa kapupud-an sa Visayas. Gipakatap ang mga pundok samtang gisuportahan sa gobyerno ang mga paningkamot sa pagtabang. Human sa linog, kadaghanan sa mga nasod nipresentar sa ilang kaandam sa pagtabang sa Pilipinas. Onse ka adlaw human sa linog sa Sugbo, laing parisan sa linog ang miigo sa silangang Mindanao; bisan pa niana, gitino nga ang duha ka mga panghitabo walay apil. == Tectonic setting == Ang Philippine Islands nahimutang sulod sa usa ka deformed nga sona tali sa convergent boundary sa Eurasian ug Philippine Sea plates, nga nailhang Philippine Mobile Belt (PMB). Sa sidlakan, ang Philippine Sea plate nag-ilawom sa ilawom sa mga isla sa Philippine ug East Luzon trenches. Aktibo usab ang mga dagkong subduction complex sa habagatang kasadpang baybayon sa Mindanao sa Cotabato Trench ug ubay sa Manila Trench sa kasadpang Luzon. Ang pagpadagan sa PMB mao ang sistema sa kasaypanan sa Pilipinas; usa ka dako, 1,200-kilometros ang gitas-on, gibahin kaayo nga sistema sa strike-slip fault. Kining left-lateral system of faults nagdagan gikan sa habagatan-sidlakang Mindanao ngadto sa amihanan-kasadpang Luzon. Ang Strike-slip deformation sulod sa PMB mahitabo isip resulta sa oblique subduction sa Philippine Sea plate, diin ang Philippine fault system nag-accommodate sa kadaghanan niini. Ang PMB adunay daghang mga subduction zone nga molusbog sa kasadpan o silangan depende sa lokasyon. Sa sentro sa PMB mao ang arkipelago sa Visayas, nga giutlanan sa kasadpan sa Negros Trench ug Mindoro Collision Zone. Ang mesozoic ug sedimentary formations nabutyag apan dili maagwanta nga natabonan sa Paleogene ug Neogene formations. Kini nga mga sedimentary formation gitabonan dayon sa Plio-Pleistocene nga mga bato. Ang dakong bahin niini nga mga pormasyon nahimong anticlinorium nga gidirekta sa NNE, nga naggikan sa daghang tectonic nga panghitabo. Ang mga rock units sa central Cebu gibahin sa tulo ka units nga gibahin sa shear zones trending NE. Tulo niining mga shear zone ang giila nga posibleng mga fault, partikular na ang Uling-Masaba Fault, Lutac-Jaclupan Fault, ug usa ka wala nganli nga fault. Ang PHIVOLCS mitaho nga tali sa 1885 ug 2013, ang Sugbo ug ang kasikbit nga mga lalawigan nakasinati ug labing menos walo ka kusog nga linog nga may magnitude gikan sa M5.0 ngadto sa M7.2, lakip na ang natala niadtong 2012 ug 2013. Ang Cebu wala mailhi nga ingon ka aktibo sa seismically sama sa ubang mga rehiyon sa sentro sa Pilipinas tungod kay halos wala’y nahibal-an nga mga sayup nga nakamugna og mga linog. == Linog == Ang linog miigo sa 21:59:43 PHT (13:59:43 UTC), niadtong Septiyembre 30, nga adunay epicenter nga nahimutang 12 km (7.5 mi) sa silangang baybayon sa Daanbantayan sa Cebu Province, Central Visayas. Kini sa sinugdan gitaho sa usa ka gutlo nga magnitude (Mw) nga 6.7 sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), sa wala pa giusab ngadto sa Mw 6.9, sumala sa gitaho sa United States Geological Survey (USGS). Ang PHIVOLCS mitaho nga ang giladmon sa linog 5 km (3.1 mi), samtang ang USGS mitaho niini sa 10 km (6.2 mi). Ang pag-analisar nagsugyot nga ang 2025 nga panghitabo nahitabo sa usa ka rehiyon nga adunay natipon nga presyur gikan sa 2017 nga linog sa Leyte. Gihulagway sa PHIVOLCS nga ang maong panghitabo maoy labing kusog nga linog nga natala sa amihanang Sugbo. === Bogo Bay Fault === Niadtong Oktubre 1, giila sa PHIVOLCS ang fault nga nakaingon sa linog. Kaniadto wala kini hinganli ug panagsa ra nga makit-an tungod sa lokasyon sa ilawom sa tubig, ug wala kini nagpakita bisan unsang hinungdanon nga paglihok sa sobra sa 400 ka tuig. Ang PHIVOLCS mipahayag nga bisan og ang mga ginagmay nga linog nga adunay magnitude nga ubos sa 4.5 ang natala sa maong lugar, kini huyang kaayo aron ipakita ang presensya sa usa ka fault nga mahimong hinungdan sa usa ka linog. Niadtong Oktubre 3, gikompirmar sa PHIVOLCS nga ang bag-ong ginganlan nga Bogo Bay Fault maoy tinubdan sa linog, human ang Quick Response Team niini nakadokumento sa surface ruptures ug fault scarps sa Bogo. Gi-report sa PHIVOLCS nga ang mga survey sa drone niini nagpadayag nga ang sayup mahimong moabot hangtod sa 1.5 km (0.93 mi), ug gidugang nga ang sayup ingon naglihok sa tuo nga kilid nga paagi. Gi-report usab sa PHIVOLCS ang mga fissure ug gamay nga pressure mound sulod sa 2 m (6 ft 7 in) ang gilapdon nga deformation area sa Sitio Looc, Barangay Nailon, Bogo. Sa susama, si Mario Aurelio, ang pangulo sa quick response team nga giumol sa Unibersidad sa Pilipinas, misugyot nga posibleng mahitabo ang pagbuak sa ilalom sa tubig nga moabot ug 35 km (22 mi) ang gitas-on ilalom sa Dagat sa Camotes sa amihanan-sidlakan sa Bogo ug ilalom sa Tañon Strait sa habagatan-kasadpan sa San Remigio. Sunodsunod nga girekomenda sa PHIVOLCS ang paglikay sa pagtukod sa mga istruktura sa gilay-on nga 5 m (16 ft) gikan sa fault line ug ang pagbakwit sa 44 ka mga balay subay sa fault line sa tulo ka barangay sa Bogo. Ang PHIVOLCS mitaho nga ang fault movement maoy hinungdan sa mga 1 m (3 ft 3 in) nga pagtaas sa kabaybayonan sa Barangay Nailon, ingon sa gipakita sa nabutyag nga tidal flats ug pagtaas sa tidal notches. Sa samang higayon, ang coastal subsidence naobserbahan sa Barangay Hagnaya, San Remigio, diin ang amihanan-sidlakang bahin sa Hagnaya Port gibahaan sa tubig dagat panahon sa pagtaas sa tubig. === Seismic intensity === Ang pinakataas nga Modified Mercalli intensity sa IX (Violent) gibanabana sa USGS; sumala sa ilang Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response nga serbisyo, gibana-bana nga 47,000 ka mga tawo ang naa sulod sa zone of intensity IX, sa daghang barangay sa Bogo, Daanbantayan ug Medellin, uban sa 318,000 ka uban sa Tabogon, Borbon ug San Remigio nga na-expose sa MMI VIII (Severe) nga pag-uyog. Dugang tulo ka milyon ka tawo ang na-expose sa VI-VII (Strong-Very strong) nga pagtay-og sa Cebu, Leyte, Masbate ug Negros Occidental provinces; Nabati ang MMI VI sa dakbayan sa Sugbo. Ang MMI V (Moderate) nga pagtay-og nabatyagan sa mga 11.27 milyones ka tawo sa tibuok Visayas ug kasikbit nga mga dapit, lakip ang Iloilo, Bacolod, Samar, Bohol ug Roxas City. Nabati ang linog hangtod sa Quezon sa Luzon ug Davao del Sur sa Mindanao. Sa PHIVOLCS earthquake intensity scale, usa ka maximum intensity nga VII (Destructive) ang instrumentally recorded sa Cebu City, Daanbantayan, Bogo, Medellin ug San Remigio. Ang pagtay-og sa mga dapit duol sa epicenter milungtad og gibana-bana nga 30 segundos. === Mga aftershocks === Sa Oktubre 19, 2025, labing menos 12,704 ka aftershocks ang natala, ang pinakakusog kay usa ka Mw5.8 nga panghitabo sa 01:05 PHT niadtong Oktubre 13. Ang mga aftershocks natala sa magnitude nga 1.0–5.8, diin 46 niini ang nabati. == Epekto == Hangtod sa Nobyembre 12, 2025, ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) mitaho nga 753,317 ka mga tawo sa tibuok Central ug Eastern Visayas ang apektado. Dugang pa, 185,888 ka balay ang nangaguba, diin 10,566 ang nangaguba. Ang Visayan Electric Company mitaho sa pagkawala sa kuryente sa pipila ka mga dapit. Ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) niingon nga ang linog nagbuwag sa Leyte, Samar, ug pipila ka bahin sa Bohol gikan sa Cebu-Negros-Panay grid. Nakatala usab kini og kadaot sa Daanbantayan Substation niini ug ang pagkatumba sa upat ka 230k V transmission lines sa Kabisay-an. Napakyas ang 27 ka estasyon sa kuryente, nga miresulta sa pagkapalong sa kuryente nga nakaapekto sa 819,843 ka konsumidor sa 309 ka lungsod. Ang mga operasyon sa negosyo sa Pilipinas nabalda sa dihang ang Cebu IT Park gibakwit. Nahitabo usab ang pagkawala sa kuryente sa syudad sa Iloilo. Daghang sinkhole ang mitumaw sa Daanbantayan ug Medellin human sa linog. Labing menos 100 ka sinkhole ang nadiskobrehan sa San Remigio lamang samtang 16 ang mitungha sa Bogo. Niadtong Oktubre 13, usa ka magnitude 5.8 nga aftershock ang miigo sa San Remigio, nga nakaangol sa 14 ka mga tawo. Usa ka dalan naliki sa San Remigio, samtang ang tangke sa tubig nahulog sa usa ka balay sa Santa Fe. Ang pagkawala sa kuryente nahitabo sa Bogo, samtang daghang mga balay sa siyudad nga naguba sa mainshock nahugno. Nahitabo usab ang fish kill sa Bogo. === Kadaot === Gibanabana nga ₱3 bilyon (US$60.91 milyon) nga imprastraktura ang nadaot. Ang mga nahugno nga istruktura naglakip sa Archdiocesan Shrine of Santa Rosa de Lima nga simbahan sa Daanbantayan ug usa ka taytayan sa San Remigio. Mga 5,587 ka lawak-klasehanan ang nakaangkon ug ginagmay nga kadaot, 803 ang nakaangkon ug dakong kadaot, ug 1,187 ang nangaguba, nga adunay kapin sa 19,000 ka estudyante ug 950 ka magtutudlo ug kawani nga apektado. Upat ka mga istasyon sa pulisya ang nadaot. Kapin sa 140 ka kabilin ug mga dapit sa turismo ang nadaot, nga nakaapekto sa kapin sa 2,000 ka trabahante sa sektor sa turismo. Mokabat sa 339 ka mga bisita ang gipabakwit gikan sa Nustar Resort and Casino sa Cebu City human ang canopy niini nahugno ug nangliki ang mga bungbong. Kinatibuk-ang 959 ka mga imprastraktura ang nadaot tungod sa linog, lakip ang 11 ka mga seksyon sa dalan ug 25 ka taytayan. Labing menos tulo ka mga pantalan ang dili magamit, nga natanggong sa labing menos 214 ka mga pasahero. Mokabat sa ₱373 milyones (US$7.57 milyones) nga kadaot ang natala sa industriya sa pangisda sa Sugbo, samtang ang kadaot sa agrikultura sa probinsiya miabot ug ₱170.9 milyones (US$3.47 milyones). Ang Department of Education nagkanayon nga 2,787 ka tunghaan sa tulo ka rehiyon ang nangaguba, diin 1,631 niini sa Central Visayas lamang, samtang 1,736 ka estudyante ug 227 ka magtutudlo ang nangaangol. Gipabilhan niini ang kantidad sa kadaot nga ₱12.69 bilyon (US$257.66 milyones). Daghang mga dalan sa Bogo ang grabeng naguba, uban sa Cebu Provincial Hospital ug ang Archdiocesan Shrine ug Parish Church of St. Vicente Ferrer. Ang tanang 38 ka tunghaan sa siyudad nangadaot, nga duha niini nangaguba. Kapin sa katunga sa 20,000 ka mga lubnganan sa Corazon Cemetery ang naguba usab. Lima ka ika-19 nga siglo nga mga simbahan nga hinimo sa coral stone sa Daanbantayan, Bantayan, Tabogon, San Remigio ug Bogo ang nangadaot, samtang ang ubang mga simbahan sa Medellin, Borbon ug Tabuelan nahugno o nadaot. Daghang mga dalan sa Tabuelan ang nangaguba. Usa ka restawran sa McDonald nahugno. Usa ka taytayan sa Tabogon, upat ka taytayan sa Tuburan, ug usa ka dalan sa Daanbantayan ang naguba. Ang mga pasilidad sa pabalay sama sa SM Cares Housing ug Condor Lodge sa Bogo nahugno usab. Usa ka pagdahili sa yuta ang nahitabo sa Tabuelan samtang usa ka sunog ang nahitabo sa SM Consolacion. Ang San Juan Nepomuceno Parish Church sa San Remigio, nga gitukod niadtong 1854, gideklarar nga dili na magamit human makaangkon og grabeng kadaot, uban sa pagkadiskobre sa mga sinkhole ug mga lungag sa ilawom sa salog niini. Sa Ormoc, partially collapsed ang Superdome sa dakbayan. Ang linog nagpahinabog pagdahili sa yuta sa Villaba, Leyte, nga nakababag sa usa ka dakong dalan ug nakabalda sa lokal nga transportasyon. Kawhaan ka mga balay ang nahugno sa lungsod. Laing pagdahili sa yuta ang nahitabo ug usa ka tulay ang naguba sa lungsod sa Leyte. Sa Naval, Biliran, usa ka gym ang nakaangkon og kadaot. Daghang mga bilding ang naguba sa Syudad sa Sugbo, lakip ang city hall, Fort San Pedro ug usa ka shopping mall nga nahugno ang kisame. Ang grabe nga kanihit sa tubig nahitabo sa San Remigio ug Medellin pagkahuman nadaot ang mga sistema sa tubig sa munisipyo. Unom ka pasilidad sa paghugas sa kamot sa eskuylahan ang nadaot. Ang simbahan sa San Pedro Apóstol sa Bantayan nag-atubang ug dakong kadaot sa atubangan niini. Naguba ang substation sa Daanbantayan, hinungdan nga nawad-an og kuryente ang munisipyo. Ang pantalan sa Medellin partially damaged, samtang ang usa ka pantalan sa Bogo ug usa ka paril sa fire station sa siyudad nahugno. Sa Mandaue, usa ka leakage sa ammonia ang nahitabo sa San Miguel Brewery, samtang ang merkado publiko sa siyudad, nga gitukod aron ilisan ang miaging merkado nga naguba sa 2013 nga linog sa Bohol, nagsustenir sa usa ka partially collapsed canopy ug tulo ka cracked columns. Ang pantalan sa Tabogon grabeng naguba uban sa Nipa Bridge nga nagdugtong sa lungsod sa Borbon. === Mga kaswalti === Labing menos 79 ka tawo ang namatay sa linog. Kini ang pinakapatay nga linog sa nasud sukad niadtong 2013. Katloan ug duha ang namatay sa Bogo, gisundan sa 15 sa San Remigio, 14 sa Medellin, unom sa Tabogon, ug usa matag usa sa Borbon, Sogod ug Tabuelan. Dugang pa, adunay 1,271 ka samad; lakip ang 180 sa Bogo, 150 sa Tabogon, 86 sa San Remigio, 66 sa Medellin, 29 sa Daanbangunan, 20 sa Tabuelan, 14 sa San Francisco, 8 sa Borbon, 4 sa Catmon ug sa Carmen. Sa Bogo, 10 ka tawo ang namatay sa usa ka baryo nga gitukod alang sa mga biktima sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang pagdahili sa bato sa Barangay Binagbag nipatay og 15 ka tawo. Sa San Remigio, lima ka tawo ang namatay human nahugno ang San Remigio Sports Complex and Recreation Center atol sa dula sa basketball. Sa Dakbayan sa Sugbo, labing menos lima ka mga tawo ang nakaangkon og ginagmay nga mga samad. Sa Passi, Iloilo, 39 ka mga estudyante ang naospital human sa linog nga nagpahinabog dakong kalisang atol sa usa ka college acquaintance party sa Passi City Arena. Ang linog nakabalda sa usa ka gala night sa Miss Asia Pacific International sa Cebu City, nga nakaangol sa Belgian nga contestant human siya nahulog sa runway. Usa ka tawo ang naluwas human nahulog sa sinkhole sa San Remigio nga namugna sa linog. == Reaksyon ug mga Sangpotanan == Ang mga tunghaan gimando nga sirado sa Negros Occidental ug sa Mandaue, Lapu-Lapu City, Talisay, Danao, Minglanilla, Consolacion, Carmen, ug Barili sa Cebu niadtong Oktubre 1. Ang mga klase sa dakbayan sa Sugbo gisuspenso isip usa ka precautionary measure. Ang trabaho sa gobyerno sa Kapitolyo Probinsyal sa Iloilo gisuspenso aron mahatagan ug pagtasa ang integridad sa estruktura sa bilding. Sa Tagbilaran, Bohol, gisuspenso usab ang trabaho sa gobyerno, gawas sa team sa paspas nga pagtubag sa linog sa siyudad. Ang munisipyo sa San Remigio mipahibalo sa ilang tuyo sa pagdeklarar ug state of calamity aron mapadali ang pagresponde ug mga relief operations. Ang Sugbo gibutang sa state of calamity. Ang mga medical team gikan sa Cebu South Medical Center ug uban pang organisasyon gipakatap sa mga lugar nga naapektuhan sa linog. Sa Bogo, ang mga residente naghigda sa mga tolda samtang nag-charge sa ilang mga telepono gamit ang mga generator, sumala sa reporter sa Rappler nga si John Sitchon. Gitawag ni Sitchon ang resulta nga nagpahinumdom sa Bagyong Rai (Odette). Usa ka opisyal sa depensa sa sibil miingon nga ang linog makamatay tungod kay kini miigo sa kagabhion, sa dihang ang mga tawo natulog ug hinay nga mo-react, samtang ang usa ka biktima miingon nga kini gibati sama sa Bagyong Haiyan (Yolanda). Ang linog, uban sa Bagyong Kalmaegi niadtong Nobiyembre, gipasanginlan sa mga opisyal nga nakatampo sa 2026 Binaliw landslide sa Cebu City niadtong Enero pinaagi sa pag-destabilize sa structural integrity sa Binaliw landfill. === Lokal === Ang Artsidyosesis sa Sugbo, ubos sa bag-ong Arsobispo Alberto Uy – kansang pormal nga pag-instalar nahitabo pipila lang ka oras sa wala pa ang linog – mipahunong sa paggamit sa simbahan sa mga dapit nga naigo sa linog ug mimando sa structural assessments sa tanang simbahan ug mga rectories. Giawhag ni Cebu Governor Pam Baricuatro ang mga residente sa Sugbo nga "magpabiling kalmado ug mobalhin sa mga lugar nga bukas" sa usa ka live video message sa iyang Facebook account. Usa ka grupo sa trauma ang giumol sa Vicente Sotto Memorial Medical Center, nga nagpagula og apela alang sa mga donasyon sa dugo human ang mga suplay niini nahurot. Ang mga contestant sa Miss Asia Pacific International pageant, kansang gala night nabalda sa linog, nagpadala ug mga donasyon sa mga biktima. Ang aktres nga si Kim Chiu nagpadala ug hinabang sa mga biktima sa iyang kaugalingong probinsya sa Sugbo. Ang kagamhanan sa Dakbayan sa Davao nagpadala og mga relief ug assistance team ngadto sa lalawigan sa Sugbo niadtong Oktubre 2. Ang mag-aawit nga si Zsa Zsa Padilla nanghatag ug pagkaon ug tabang pinansyal sa mga biktima sa linog. Ang miyembro sa Bini ug taga Sugbo nga si Aiah Arceta, pinaagi sa iyang outreach project nga "Aiahdvocacy", nag-organisar og donation drive ug nakakolekta og kapin sa ₱440,000 (US$8,934.01). Ang kagamhanang probinsiyal sa Ilocos Norte midonar og mga kahon sa relief goods ngadto sa mga biktima sa linog, ang kagamhanan sa Dakbayan sa Zamboanga nagpadala og team sa usa ka humanitarian mission sa Sugbo, ug ang kagamhanan sa siyudad sa Pasig mopalihok sa lima ka mga team, lakip ang search and rescue unit, aron sa pagtabang sa mga dapit nga apektado sa linog. Gipalihok sa gobyerno sa Quezon City ang mga kahinguhaan niini aron matabangan ang mga residente sa Sugbo ug maghatag usab og ₱10 milyon (US$203,045.69) nga tabang pinansyal. Ang gobyerno sa Bangsamoro ug ang mga kauban niini nanghatag ug welfare packages ngadto sa mga biktima. Ang Mactan–Cebu International Airport temporaryo nga gibakwit para sa assessment ug nakasinati og pagkawala sa kuryente. Usa ka flight nga moabot sa Bacolod–Silay Airport nalangan ug 30 minutos tungod sa inspeksyon sa runway. Ang mga komunidad sa mga mangingisda nag-atubang ug mga problema sa panginabuhian. Ang pagdili sa mga trak nga mobyahe sa nasudnon ug probinsyal nga mga karsada sa Sugbo gilibkas sa gidugayon sa deklarasyon sa state of calamity sa lalawigan aron mas paspas ang paghatod sa hinabang. 3,000 ka mga residente, kasagaran mga batan-on, miboluntaryo sa pagtabang sa mga hinabang pinaagi sa pagpamutos sa mga butang sa Kapitolyo sa Probinsiya sa Sugbo bisan og dili sila makasuroy sa mga lungsod nga labing naigo sa ilang kaugalingon. Mga 1,025 ka evacuation centers ang natukod. Sa Medellin, pipila ka mga residente napugos sa pagkatulog sa mga plastic bag tungod sa ulan ug kakulang sa mga tolda. Ang Office of Civil Defense nitambag batok sa mga pribadong grupo nga nagdala og hinabang gikan sa pagdrayb paingon sa amihanang Sugbo tungod sa risgo sa aftershocks ug kahuot sa trapiko nga makaapekto sa mga emergency response ug operations. Ang kagamhanang probinsyal sa Sugbo nagtukod ug sentro sa donasyon sa Danao. Dili mominos 13 ka samad ang nahitabo gumikan sa mga aksidente sa kadalanan nga naglambigit sa mga sakyanan nga naghatod og hinabang ngadto sa amihanang Sugbo. Sa Medellin, 12 ka miyembro sa samang pamilya ang naluwas human misulay sa paghikog tungod sa psychological trauma tungod sa linog. Gimando sa lokal nga awtoridad ang pinugos nga pagbakwit sa Barangay Tagbubunga, Villaba, Leyte, subay sa mga taho sa mga liki sa yuta ug mga peligro sa pagkahulog sa bato. Mga 200 ka pamilya ang gibalhin sa mas luwas nga mga lugar isip usa ka pag-amping. Nunot sa linog, nipasaka og reklamo ang BPO Industry Employees Network batok sa 30 ka BPO companies sa Sugbo tungod sa kalapasan sa labor ug occupational safety laws atol sa linog, apil na ang mga gibabagan nga mga exit sa opisina, pagpugos sa mga empleyado sa pagtrabaho nga hapit diha-diha dayon nakatay-og sa pagtay-og ug sa misunod nga pagsuspenso niadtong nagdumili sa pagbalibad. Ang Department of Labor and Employment mi-isyu og cease and desist order ngadto sa usa ka BPO firm tungod sa kakuwang sa disaster response plan sa panahon sa natural nga kalamidad. [[Kategoriya:Kabisay-an]] 5q6d99mfzspi7cd4ygl9v6jvipf20fa 0 11349119 37021752 36478061 2026-05-28T14:39:35Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021752 wikitext text/x-wiki Ang '''basketball''' usa ka team sport diin ang duha ka team nga adunay lima ka mga magdudula matag usa (walay labot ang subs), nga magbatok sa usag usa sa rectangular court, makigkompetensya sa nag-unang tumong sa pagpusil sa usa ka basketball (gibana-bana nga {{Convert|9.4|in|cm}} ). ang diyametro) pinaagi sa singsing sa tigbantay (usa ka sukod nga {{Convert|18|in|cm}} ang diyametro nga gitaod nga {{Convert|10|ft|m}} taas sa usa ka backboard sa matag tumoy sa korte). Ang mga team magpulipuli sa opensa, sa dihang mosuway sila sa pag-puntos, ug depensa, sa dihang mosuway sila sa pagbntay sa kaatbang nga bahin sa pag-iskor. Ang tumong sa uma nagbalor ug duha ka puntos, gawas kon gihimo gikan sa luyo sa tulo ka punto nga linya, kung kini nagkantidad ug tulo. Human sa usa ka foul, ang gikatahug oras nga dula mohunong ug ang magdudula nga na-foul o gitudlo sa pagtugot sa usa ka technical foul hatagan og usa, duha o tulo ka one-point free throws . Ang team nga adunay pinakadaghang puntos sa pagtapos sa duwa maoy modaog, apan kon ang dula sa regulasyon matapos nga ang iskor natabla, usa ka puno nga yugto sa dula ( overtime ) ang gimando. Bisan pa, kung ang dugang nga panahon moresulta gihapon sa usa ka natali nga iskor, usa pa nga puno nga yugto ang gimando. Sa opensa, ang mga magdudula mahimong mogamit og lain-laing mga shot{{Spaced en dash}} ang layup, ang jump shot, o usa ka dunk ; sa pagbantay mahimo nilang kawaton ang bola gikan sa dribbler, intercept pass, o block shot; bisan ang opensa o depensa mahimong makakolekta og rebound, nga mao, ang usa ka nasayop nga shot nga nag-bounce gikan sa rim o backboard. Usa ka palapas ang pag-alsa o pagguyod sa pivot foot nga walay dribbling sa bola, sa pagdala niini, o sa paghawid sa bola gamit ang duha ka kamot unya ipadayon ang dribbling . Ang labing taas nga magdudula kasagaran ang sentro, ang ikaduha nga labing taas ug labing kusgan mao ang power forward, usa ka gamay nga mubo apan mas abtik nga magdudula mao ang gamay nga forward, ug ang pinakamubo nga mga magdudula o ang labing maayo nga tigpangulo sa bola mao ang shooting guard ug ang point guard, nga nagpatuman sa plano sa dula sa coach pinaagi sa pagdumala sa pagpatuman sa mga opensiba ug depensiba nga mga dula (pagposisyon sa mga magdudula). Ang [[National Basketball Association]] (NBA) mao ang labing mahinungdanon nga propesyonal nga liga sa basketball sa kalibutan sa natad sa pagkailado, suweldo, talento, ug lebel sa kompetisyon (nagkuha sa kadaghanan sa talento niini gikan sa basketball sa kolehiyo sa US). Sa gawas sa North America, ang nag-unang mga club gikan sa kalibutanon mga liga mahimong kwalipikado sa mga kontinental nga kampeonato sama sa EuroLeague ug ang Basketball Champions League Americas . [[Kategoriya:Basketbol]] 0vf63ejq5to0vf6p8h4yab16g3x5acx 37021764 37021752 2026-05-28T14:49:38Z Wil540 art 65760 payl 37021764 wikitext text/x-wiki Ang '''basketball''' usa ka team sport diin ang duha ka team nga adunay lima ka mga magdudula matag usa (walay labot ang subs), nga magbatok sa usag usa sa rectangular court, makigkompetensya sa nag-unang tumong sa pagpusil sa usa ka basketball (gibana-bana nga {{Convert|9.4|in|cm}} ). ang diyametro) pinaagi sa singsing sa tigbantay (usa ka sukod nga {{Convert|18|in|cm}} ang diyametro nga gitaod nga {{Convert|10|ft|m}} taas sa usa ka backboard sa matag tumoy sa korte). Ang mga team magpulipuli sa opensa, sa dihang mosuway sila sa pag-puntos, ug depensa, sa dihang mosuway sila sa pagbntay sa kaatbang nga bahin sa pag-iskor. Ang tumong sa uma nagbalor ug duha ka puntos, gawas kon gihimo gikan sa luyo sa tulo ka punto nga linya, kung kini nagkantidad ug tulo. Human sa usa ka foul, ang gikatahug oras nga dula mohunong ug ang magdudula nga na-foul o gitudlo sa pagtugot sa usa ka technical foul hatagan og usa, duha o tulo ka one-point free throws . Ang team nga adunay pinakadaghang puntos sa pagtapos sa duwa maoy modaog, apan kon ang dula sa regulasyon matapos nga ang iskor natabla, usa ka puno nga yugto sa dula ( overtime ) ang gimando. Bisan pa, kung ang dugang nga panahon moresulta gihapon sa usa ka natali nga iskor, usa pa nga puno nga yugto ang gimando. Sa opensa, ang mga magdudula mahimong mogamit og lain-laing mga shot{{Spaced en dash}} ang layup, ang jump shot, o usa ka dunk ; sa pagbantay mahimo nilang kawaton ang bola gikan sa dribbler, intercept pass, o block shot; bisan ang opensa o depensa mahimong makakolekta og rebound, nga mao, ang usa ka nasayop nga shot nga nag-bounce gikan sa rim o backboard. Usa ka palapas ang pag-alsa o pagguyod sa pivot foot nga walay dribbling sa bola, sa pagdala niini, o sa paghawid sa bola gamit ang duha ka kamot unya ipadayon ang dribbling . Ang labing taas nga magdudula kasagaran ang sentro, ang ikaduha nga labing taas ug labing kusgan mao ang power forward, usa ka gamay nga mubo apan mas abtik nga magdudula mao ang gamay nga forward, ug ang pinakamubo nga mga magdudula o ang labing maayo nga tigpangulo sa bola mao ang shooting guard ug ang point guard, nga nagpatuman sa plano sa dula sa coach pinaagi sa pagdumala sa pagpatuman sa mga opensiba ug depensiba nga mga dula (pagposisyon sa mga magdudula). Ang [[National Basketball Association]] (NBA) mao ang labing mahinungdanon nga propesyonal nga liga sa basketball sa kalibutan sa natad sa pagkailado, suweldo, talento, ug lebel sa kompetisyon (nagkuha sa kadaghanan sa talento niini gikan sa basketball sa kolehiyo sa US). Sa gawas sa North America, ang nag-unang mga club gikan sa kalibutanon mga liga mahimong kwalipikado sa mga kontinental nga kampeonato sama sa EuroLeague ug ang Basketball Champions League Americas . [[File:Jordan Crawford Kobe Bryant.jpg|thumb|2012]] [[File:Michael Jordan vs Bullets (12 Nov 1986).jpg|thumb|1986]] [[Kategoriya:Basketbol]] kde6vapw5fpar69xlbgssvfisqhpfdo 0 11349215 37021751 37005200 2026-05-28T14:39:13Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021751 wikitext text/x-wiki '''Si Isiah Lord Thomas III''' ( {{IPAc-en|aɪ|ˈ|z|eɪ|.|ə}} {{Respell|eye|ZAY|ə}} ; natawo sa Abril 30, 1961), nailhan usab nga " '''Zeke''' ", usa ka Amerikano nga kanhi isip usa ka propesyonal nga magduduwa sa basketball nga head coach sa Saginaw Soul sa Basketball Super League, ug usa usab ka analista alang sa NBA TV ug Fox Sports . Giduwa niya ang iyang tibuok propesyonal nga karera alang sa Detroit Pistons sa [[National Basketball Association]] (NBA). Giisip nga usa sa labing bantugan ug maayonga point guard sa tanang panahon, si Thomas usa ka two-time NBA champion, usa ka NBA Finals MVP recipient, usa ka five-time All-NBA Team member, usa ka 12-time NBA All-Star nga adunay duha ka All-Star Game MVP awards ug ang 1985 NBA assist leader . Ginganlan siya sa ika-50 ug ika-75 nga anibersaryo sa NBA sa mga kopunan, ug gipasulod sa Naismith Memorial Basketball Hall of Fame kaniadtong 2000. Si Thomas nagduwa sa basketball sa kolehiyo para sa Indiana Hoosiers, nga nanguna kanila sa 1981 NCAA championship isip usa ka mga sophomore ug nagpaila alang sa draft sa NBA. Gikuha siya isip ikaduhang overall pick sa Pistons sa 1981 NBA draft, ug nagduwa alanganin kanila sa tibuok niyang karera, samtang nanguna sa " Bad Boys " sa 1988–89 ug 1989–90 NBA championships . Pagkahuman sa iyang karera sa pagduwa, si Thomas usa ka ehekutibo sa Toronto Raptors, usa ka komentarista sa telebisyon, ang tag-iya sa Continental Basketball Association, ang head coach sa Indiana Pacers, ug usa ka executive ug head coach sa New York Knicks . Sa uwahi siya nagserbisyo isip men's basketball coach para sa Florida International University (FIU) Golden Panthers sulod sa tulo ka mga panahon gikan sa 2009 ngadto sa 2012. Si Thomas usa ka nangulo ug tag-iya sa uban bahin sa Knicks' WNBA sister team, ang New York Liberty, gikan sa 2015 hangtod 2019. [[Kategoriya:Basketbol]] 6qxk558hpz8qv4e6mp0zi8wwa3qdsvp 0 11349335 37021757 37005189 2026-05-28T14:40:46Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021757 wikitext text/x-wiki '''Si Jose Alvarado''' (natawo niadtong Abril 12, 1998) usa ka Amerikanong propesyonal nga magduduwa sa basketball para sa team [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=New+Orleans+Pelicans&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 New Orleans Pelicans] sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=National+Basketball+Association&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 National Basketball Association] (NBA). Nagduwa siya og college basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Georgia+Tech+Yellow+Jackets+men%27s+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Georgia Tech Yellow Jackets] . Sumad sa 2022, iyang girepresentahan [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Puerto+Rico&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ang Puerto Rico] sa mga internasyonal nga duwa kompetisyon. [[Kategoriya:Basketbol]] lm8xgon0oonche1n75s1927v4y06t3k 37021772 37021757 2026-05-28T20:16:22Z Wil540 art 65760 Payl 37021772 wikitext text/x-wiki '''Si Jose Alvarado''' (natawo niadtong Abril 12, 1998) usa ka Amerikanong propesyonal nga magduduwa sa basketball para sa team [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=New+Orleans+Pelicans&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 New Orleans Pelicans] sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=National+Basketball+Association&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 National Basketball Association] (NBA). Nagduwa siya og college basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Georgia+Tech+Yellow+Jackets+men%27s+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Georgia Tech Yellow Jackets] . Sumad sa 2022, iyang girepresentahan [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Puerto+Rico&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ang Puerto Rico] sa mga internasyonal nga duwa kompetisyon. [[payl:Jose Alvarado.jpg|thumb|2019]] [[Kategoriya:Basketbol]] jy5zr6osqmwl189ccqvrgh92feqqttq 0 11349343 37021753 37005194 2026-05-28T14:40:16Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021753 wikitext text/x-wiki '''Si Airious''' " '''Ace''' " '''Bailey''' (nahimugso kaniadtong Agosto 13, 2006) usa ka Amerikanong propesyonal nga manunuwa Basketbol para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Utah+Jazz&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Utah Jazz] sa [[National Basketball Association]] (NBA). [[Kategoriya:Basketbol]] rhoffek016e5k6o78i3e1vi8c2eiqfy 0 11349352 37021758 37005143 2026-05-28T14:40:53Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021758 wikitext text/x-wiki '''Si Daniel Richard Green Jr.''' (natawo niadtong Hunyo 22, 1987) usa ka Amerikanong kanhi propesyonal nga magduduwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] . Sa iyang karera [[National Basketball Association|sa NBA]], si Green nakaduwa alang sa mga unom ka mga koponan. Sa tuig 2025, si Green usa sa upat lang ka magduduwa sa kasaysayan nga nakadaog og NBA championships uban sa tulo ka lain-laing teams; nakadaog siya og mga titulo uban sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=San+Antonio+Spurs&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 San Antonio Spurs] kaniadtong 2014, ang [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Toronto+Raptors&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Toronto Raptors] niadtong 2019, ug ang Los Angeles Lakers niadtong 2020 . Si Green mituon sa iyang karera sa basketball sa kolehiyo sa University of North Carolina (UNC) gikan sa 2005 hangtod 2009. Mas daghan siyag naduwa (145) ug mas daghan siyag nadaog (123) kaysa ni bisan kinsang Tar Heel nga nauna niya. Si Green gipili sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Cleveland+Cavaliers&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Cleveland Cavaliers] isip ika-46 nga overall pick sa 2009 NBA draft . Human siya gi-wala tagda sa Cavaliers, si Green nakaduwa alang sa San Antonio Spurs, sa Reno Bighorns sa NBA Developmental League, ug KK Olimpija sa Slovenia. Si Green nahimong starting guard sa Spurs angul sa 2011–2012 season ug nagpabilin sa Spurs hangtod sa 2018. Atol sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2013+NBA+Finals&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2013 NBA Finals], si Green nakatakda og NBA record para sa pinakadaghang three-point field goals nga namugna sa usa ka Finals series (23). Unya nakadaog siya og NBA championship kauban sa San Antonio Spurs niadtong 2014. Si Green mao pa lang ang ikatulong magduduwa gikan sa UNC nga nakadaog og NCAA championship ug NBA championship, ang lainglaing duha mao sila si James Worthy ug Michael Jordan . Naila sa iyang perimeter defense, si Green napili sa NBA All-Defensive Second Team sa 2016–17 season . Kaniadtong 2019, nakadaog siya sa ikaduhang NBA championship sa iyang labing maong season uban sa Toronto Raptors. [[Kategoriya:Basketbol]] 906i34z2ca8iw5vrwjzohzhmp2gaz1v 0 11349355 37021759 37005137 2026-05-28T14:41:05Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021759 wikitext text/x-wiki '''Si Herbert Keyshawn Jones''' (natawo niadtong Oktubre 6, 1998) usa ka Amerikanong propesyonal nga magduduwa sa basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=New+Orleans+Pelicans&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 New Orleans Pelicans] sa [[National Basketball Association]] (NBA). Nagduwa siya og college basketball para sa team Alabama Crimson Tide . [[Kategoriya:Basketbol]] dx426rseywukusmxswsqh785016iz87 0 11349366 37021761 37005132 2026-05-28T14:41:14Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021761 wikitext text/x-wiki '''Si Brandon Jordan Miller''' (natawo kaniadtong Nobyembre 22, 2002) usa ka Amerikanong propesyonal nga magnunuwa sa basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php Charlotte Hornets] sa [[National Basketball Association]] (NBA). Nagduwa siya og [https://en.wikipedia.org/w/index.php college basketball] para sa Alabama Crimson Tide . [[Kategoriya:Basketbol]] h7wtjeqmf6bnsxfr8exm3qr3wvxs589 0 11349380 37021760 37005142 2026-05-28T14:41:10Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021760 wikitext text/x-wiki '''Si Bruce Brown Jr.''' (natawo kaniadtong Agosto 15, 1996) usa ka Amerikanong propesyonal nga manunuwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Denver+Nuggets&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Denver Nuggets] sa [[National Basketball Association]] (NBA). Nagduwa siya og [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=College+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 college basketball] para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Miami+Hurricanes+men%27s+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Miami Hurricanes] ug napili nga ika-42 sa kinatibuk-an sa Detroit Pistons sa 2018 NBA draft . [[Kategoriya:Basketbol]] mcgq9dp642fbmsk33nbas72s1y3s9wt 0 11349820 37021755 37003069 2026-05-28T14:40:30Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021755 wikitext text/x-wiki '''Si Steven Funaki Paea He Ofa Ki Loa Adams''' (natawo kaniadtong Hulyo 20, 1993) usa ka propesyonal nga manunuwa sa basketbol sa New Zealand para sa [[:en:Houston_Rockets|Houston Rockets]] sa [[National Basketball Association]] (NBA). Usa ka sentro, si Adams nakaduwa na alang sa ikaupat ka NBA teams sukad sa iyang debut sa NBA niadtong 2013. Human sa usa ka season uban sa Wellington Saints sa New Zealand niadtong 2011, si Adams mibalhin sa Estados Unidos niadtong 2012 aron magduwa og college basketball para sa University of Pittsburgh . [[Kategoriya:Basketbol]] jluqdsxn69f2553bache3n212vrh4af 0 11349882 37021749 37005155 2026-05-28T14:39:00Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021749 wikitext text/x-wiki Si '''Derrick Allen Mahorn''' (natawo kaniadtong Septyembre 21, 1958) usa ka Amerikanong kanhi usa ka beteranong propesyonal nga manunuwa sa basketball nga nagduwa isip [[:en:Power_forward|power forward]] ug center para sa Washington Bullets, Detroit Pistons, Philadelphia 76ers, ug sa New Jersey Nets sa [[National Basketball Association]] (NBA). Siya karon usa ka radio analyst para sa Detroit Pistons, nagtrabaho isip co-host/analyst sa SiriusXM NBA Radio, ug sa panahon sa tigbatok mao ang head coach sa Aliens of the BIG3 . Si Mahorn nailhan sa iyang pisikal nga pagduwa ug miyembro sa ulahing bahin sa dekada 1980 nga mga team sa Detroit Pistons nga nailhan nga "The Bad Boys", ug uban kanila nakadaog sa 1989 NBA Championship .Human sa iyang karera sa pagduwa, si Mahorn namahimong assistant coach ubos sa iyang kauban sauna sa team ug head coach sa Pistons nga [[Bill Laimbeer.|si Bill Laimbeer]] uban sa Detroit Shock sa Women's National Basketball Association (WNBA) ug kabahin sa duha ka WNBA Championship teams (2006, 2008). Sa hingpit kadugayan, nahimo siyang head coach sa Shock, ug sa uwahi nahimong head coach sa Trilogy of the BIG3, nga nahimong leader sa team ngadto sa unang BIG3 Championship niadtong 2017, nga naghimo kang Mahorn nga bugtong usa sa kasaysayan nga nakadaog og kampiyonato sa NBA, WNBA, ug BIG3. [[Kategoriya:Basketbol]] 9rc8lphcvo2dk9nh69krmw8ydxmo5md 0 11349991 37021756 37005150 2026-05-28T14:40:39Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021756 wikitext text/x-wiki '''Si Richard Clay''' " '''Rip''' " '''Hamilton''' (natawo kaniadtong Pebrero 14, 1978) usa ka Amerikanong kanhi propesyonal nga manunuwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] ug kasamtangang basketball analyst para sa CBS Sports HQ . Si Hamilton nakaduwa og katorse ka season sa [[National Basketball Association]] (NBA) ug nailhan sa iyang siyam ka tuig nga pagduwa uban sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Detroit+Pistons&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Detroit Pistons], diin siya tulo ka beses nga All-Star . Nakatabang siya sa paggiya sa Pistons ngadto sa unom ka sagunson nga pagsulod sa Eastern Conference Finals, sunod-sunod nga pagsulod sa NBA Finals, ang ilang pinakamaayong ug pinaka nindot nga rekord sa kasaysayan sa prangkisa (64-18 sa 2005-06 ) ug ang [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2004+nba+championship&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2004 NBA championship] . Natawo ug nagdako sa [[Coatesville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Coatesville, Pennsylvania]], usa ka siyudad {{Convert|40|mi|km}} kasadpan sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Philadelphia&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Philadelphia], si Hamilton nagduwa og college basketball sulod sa tulo ka tuig uban sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=UConn+Huskies+men%27s+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 UConn Huskies] . [[Kategoriya:Basketbol]] li7bsgsjp2cinvn8xnr0bxfrxfe6h1k 0 11351022 37021767 37005098 2026-05-28T16:10:20Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021767 wikitext text/x-wiki Siya ang ika-upat sa ranggo sa liga sa tanan nga panahon nga regular nga panahon ug postseason scoring . Ang katapusang hugna sa mga tuig sa iyang karera sa pagdula nababagan sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagdula. Iya gipangunhan sa NBA sa pag-iskor sa mga season nga 2005–06 ug 2006–07 . Kaniadtong Enero 22, 2006, si Bryant nakapuntos og career-high nga otsentay uno puntos, ang ikaduha nga pinakadaghang puntos sa usa ka duwa sa NBA sunod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Wilt+Chamberlain%27s+100-point+game&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 100-point game ni Wilt Chamberlain] . Gipangulohan ni Bryant ang team ngadto sa mga kampiyonato kaniadtong [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2009+NBA+Finals&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2009] ug 2010, ug ginganlan nga NBA Finals MVP sa duha ka higayon. Nagpadayon siya nga usa sa mga nanguna nga manunuwa sa liga hangtod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2012%E2%80%9313+NBA+season&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2012–13 season] sa dihang naangol ang iyang achilles tendon . Ang kataposang mga tuig sa iyang karera sa pagduwa naka angul ug balda sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagduwa. [[Kategoriya:Basketbol]] g709g815ytj93y8hh022z6o04lz8ld0 37021770 37021767 2026-05-28T20:13:50Z Wil540 art 65760 payl 37021770 wikitext text/x-wiki Siya ang ika-upat sa ranggo sa liga sa tanan nga panahon nga regular nga panahon ug postseason scoring . Ang katapusang hugna sa mga tuig sa iyang karera sa pagdula nababagan sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagdula. Iya gipangunhan sa NBA sa pag-iskor sa mga season nga 2005–06 ug 2006–07 . Kaniadtong Enero 22, 2006, si Bryant nakapuntos og career-high nga otsentay uno puntos, ang ikaduha nga pinakadaghang puntos sa usa ka duwa sa NBA sunod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Wilt+Chamberlain%27s+100-point+game&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 100-point game ni Wilt Chamberlain] . Gipangulohan ni Bryant ang team ngadto sa mga kampiyonato kaniadtong [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2009+NBA+Finals&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2009] ug 2010, ug ginganlan nga NBA Finals MVP sa duha ka higayon. Nagpadayon siya nga usa sa mga nanguna nga manunuwa sa liga hangtod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2012%E2%80%9313+NBA+season&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2012–13 season] sa dihang naangol ang iyang achilles tendon . Ang kataposang mga tuig sa iyang karera sa pagduwa naka angul ug balda sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagduwa. [[payl:Kobe Bryant dunk.jpg|thumb|Kobe Bryant dunk]] [[Kategoriya:Basketbol]] mru57nykzndl83235s61dw0b99dbdig 37021771 37021770 2026-05-28T20:14:11Z Wil540 art 65760 2005 37021771 wikitext text/x-wiki Siya ang ika-upat sa ranggo sa liga sa tanan nga panahon nga regular nga panahon ug postseason scoring . Ang katapusang hugna sa mga tuig sa iyang karera sa pagdula nababagan sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagdula. Iya gipangunhan sa NBA sa pag-iskor sa mga season nga 2005–06 ug 2006–07 . Kaniadtong Enero 22, 2006, si Bryant nakapuntos og career-high nga otsentay uno puntos, ang ikaduha nga pinakadaghang puntos sa usa ka duwa sa NBA sunod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Wilt+Chamberlain%27s+100-point+game&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 100-point game ni Wilt Chamberlain] . Gipangulohan ni Bryant ang team ngadto sa mga kampiyonato kaniadtong [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2009+NBA+Finals&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2009] ug 2010, ug ginganlan nga NBA Finals MVP sa duha ka higayon. Nagpadayon siya nga usa sa mga nanguna nga manunuwa sa liga hangtod sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=2012%E2%80%9313+NBA+season&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 2012–13 season] sa dihang naangol ang iyang achilles tendon . Ang kataposang mga tuig sa iyang karera sa pagduwa naka angul ug balda sa mga kadaot ug limitado nga oras sa pagduwa. [[payl:Kobe Bryant dunk.jpg|thumb|Kobe Bryant, 2005]] [[Kategoriya:Basketbol]] tf2hnv0vqzrdy7p6y12lefrsqxqu9kf 0 11351037 37021745 37005103 2026-05-28T14:35:16Z Wil540 art 65760 payl 37021745 wikitext text/x-wiki Ang '''Los Angeles Lakers''' usa ka Amerikanong propesyonal nga koponan sa basketball nga nakabasi sa [[:en:Los_Angeles_Lakers|Los Angeles]] . Ang Lakers nakigbatok sa [[:en:National_Basketball_Association|National Basketball Association]] (NBA) isip miyembro sa Pacific Division sa Western Conference . Ang Lakers magduwa sa ilang mga duwa sa balay sa [[:en:Crypto.com_Arena|Crypto.com Arena]], usa ka arena nga ilang gisawhan sa [[:en:Los_Angeles_Sparks|Los Angeles Sparks]] sa Women's National Basketball Association (WNBA) ug sa Los Angeles Kings sa National Hockey League (NHL). Ang Lakers usa sa pinakamalampuson nga mga team sa kasaysayan sa NBA nga adunay desi syete ka kampiyonato, ang ikaduha nga pinakadaghan sa liga sunod sa Boston Celtics . Ang prangkisa nagsugod kaniadtong 1946 isip [[:en:Detroit_Gems|Detroit Gems]] sa National Basketball League (NBL). <ref name="nytimes-lakers-2024" /> [[payl:Los Angeles Lakers.jpg|thumb|Los Angeles Lakers, 2008]] tcbxlw78honifoptxvgh17ni5crwqnc 37021746 37021745 2026-05-28T14:36:31Z Wil540 art 65760 [[National Basketball Association]] 37021746 wikitext text/x-wiki Ang '''Los Angeles Lakers''' usa ka Amerikanong propesyonal nga koponan sa basketball nga nakabasi sa [[:en:Los_Angeles_Lakers|Los Angeles]] . Ang Lakers nakigbatok sa [[National Basketball Association]] (NBA) isip miyembro sa Pacific Division sa Western Conference . Ang Lakers magduwa sa ilang mga duwa sa balay sa [[:en:Crypto.com_Arena|Crypto.com Arena]], usa ka arena nga ilang gisawhan sa [[:en:Los_Angeles_Sparks|Los Angeles Sparks]] sa Women's National Basketball Association (WNBA) ug sa Los Angeles Kings sa National Hockey League (NHL). Ang Lakers usa sa pinakamalampuson nga mga team sa kasaysayan sa NBA nga adunay desi syete ka kampiyonato, ang ikaduha nga pinakadaghan sa liga sunod sa Boston Celtics . Ang prangkisa nagsugod kaniadtong 1946 isip [[:en:Detroit_Gems|Detroit Gems]] sa National Basketball League (NBL). <ref name="nytimes-lakers-2024" /> [[payl:Los Angeles Lakers.jpg|thumb|Los Angeles Lakers, 2008]] 3gl70ucaco86yzwlzorn7szfdjc7fec 37021747 37021746 2026-05-28T14:37:15Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021747 wikitext text/x-wiki Ang '''Los Angeles Lakers''' usa ka Amerikanong propesyonal nga koponan sa basketball nga nakabasi sa [[:en:Los_Angeles_Lakers|Los Angeles]] . Ang Lakers nakigbatok sa [[National Basketball Association]] (NBA) isip miyembro sa Pacific Division sa Western Conference . Ang Lakers magduwa sa ilang mga duwa sa balay sa [[:en:Crypto.com_Arena|Crypto.com Arena]], usa ka arena nga ilang gisawhan sa [[:en:Los_Angeles_Sparks|Los Angeles Sparks]] sa Women's National Basketball Association (WNBA) ug sa Los Angeles Kings sa National Hockey League (NHL). Ang Lakers usa sa pinakamalampuson nga mga team sa kasaysayan sa NBA nga adunay desi syete ka kampiyonato, ang ikaduha nga pinakadaghan sa liga sunod sa Boston Celtics . Ang prangkisa nagsugod kaniadtong 1946 isip [[:en:Detroit_Gems|Detroit Gems]] sa National Basketball League (NBL). <ref name="nytimes-lakers-2024" /> [[payl:Los Angeles Lakers.jpg|thumb|Los Angeles Lakers, 2008]] [[Kategoriya:Basketbol]] mebbb2nirr9i46jbkanvwcnb4gh984c 0 11351979 37021750 37007612 2026-05-28T14:39:04Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021750 wikitext text/x-wiki '''Si A'ja Riyadh Wilson''' {{IPAc-en|ˈ|eɪ|ʒ|ə}} {{Respell|AY|zhə}} ; natawo kaniadtong Agosto 8, 1996) usa ka Amerikanong propesyonal nga manunuwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Las+Vegas+Aces&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Las Vegas Aces] sa Women's National Basketball Association (WNBA). Si Wilson giila sa kadaghanan nga labing maayo nga magduduwa sa basketball sa iyang henerasyon, ug giisip nga usa sa labing bantugan nga mga magduduwa sa WNBA sa tanang panahon. Si Wilson nagduwa og college basketball sa University of South Carolina ug mitabang sa pagpangulo sa Gamecocks sa ilang unang [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=NCAA+women%27s+basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 NCAA Women's Basketball Championship] kaniadtong 2017, diin nakadaog siya sa NCAA basketball tournament nga Most Outstanding Player award. Kaniadtong tuig 2018, nakadaog siya og ika tulong sunod-sunod nga SEC Player of the Year award, nga nag giya sa South Carolina ngadto sa ika upat nga sunod-sunod nga SEC Tournament Championship, nga nahimong all-time leading scorer sa kasaysayan sa basketball sa mga babaye sa South Carolina, ug usa ka consensus first-team All-American sa ika tulong sunod-sunod nga season. Gidaog ni Wilson ang tanang National Player of the Year awards ( Wade, AP, Honda, USBWA, Wooden, ug Naismith ) isip usa ka pinakamaayong manunuwa sa women's college basketball. Sa 2018 WNBA draft, si Wilson napili nga first overall draft sa team nga Las Vegas Aces. Nadaog niya ang iyang unang WNBA MVP uban sa Aces niadtong 2020, midaog pag-usab kaniadtong 2022, 2024, ug 2025. Kaniadtong 2022, si Wilson mitabang sa paggiya sa Aces ngadto sa ilang unang titulo sa kasaysayan sa prangkisa, usa ka kalampusan nga iyang gisubli kaniadtong 2023 samtang nakakuha sa Finals MVP . Kaniadtong Hulyo 7, 2024, sa usa ka duwa batok sa Dallas Wings, nahimo siyang all-time leading scorer sa Aces. Kaniadtong 2025, iyang gipangulohan ang Aces ngadto sa ikatulong titulo sa kampiyonato, nga nahimong unang magduduwa sa WNBA o NBA nga nakadaog og titulo sa pag-iskor, nahimong kampiyon, Finals MVP, MVP, ug Defensive Player of the Year sa samang season. Sa internasyonal nga lebel, si Wilson nagduwa alang sa United States women's national basketball team, diin nakadaog siya og duha ka Olympic ug duha ka World Cup gold medals. [[Kategoriya:Basketbol]] 48fub4ethfpm5buwh48djrmf7vmz93m 0 11352018 37021739 37007932 2026-05-28T14:20:27Z Wil540 art 65760 Payl 37021739 wikitext text/x-wiki [[Payl:Sabrina Ionescu 2025 (cropped).jpg|thumb|Ionescu, 2025]] '''Si Sabrina Elaine Ionescu''' {{IPAc-en|j|ə|ˈ|n|ɛ|s|k|juː}}; natawo kaniadtong Disyembre 6, 1997) usa ka Amerikanong propesyonal nga manunuwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=New+York+Liberty&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 New York Liberty] sa Women's National Basketball Association (WNBA). Siya kay gi ila nga usa sa labing bantugang three-point shooter sa kasaysayan sa WNBA ug gi ila nga nakapagtigbabaw sa popularidad sa women's basketball . Si Ionescu nagduwa og college basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Oregon+Ducks&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Oregon Ducks], diin kaduha niya nadaog ang John R. Wooden Award ug Wade Trophy, nga nakakuha sa consensus national player of the year honors isip senior. Gipangulohan niya ang Oregon sa ilang unang pag sulod sa Final Four sa iyang junior season. Si Ionescu ang naglagda sa Division I career triple-doubles record ug mao ang Pac-12 Conference all-time leader sa assists. Siya ang nagkupot sa tanang rekord sa programa sa puntos, assists, ug three-pointers. Gi isip nga usa sa labing bantugan nga mga manunuwa sa kolehiyo sa kasaysayan, si Ionescu napili nga una sa kinatibuk-an sa New York Liberty sa 2020 WNBA draft . Kaniadtong tuig 2023, iyang gibuak ang WNBA single-season record sa three-pointers ug ang WNBA Three-Point Contest record. Iyang gipa ngulohan ang Liberty ngadto sa ilang unang kampiyonato sa liga sa misunod nga tuig. Si Ionescu upat ka higayun nga napili sa WNBA All-Star ug All-WNBA Team . Naka daog siya og mga bulawang medalya uban sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=United+States+women%27s+national+basketball+team&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 United States women's national basketball team] sa 2024 Summer Olympics ug sa 2022 FIBA World Cup . Gawas sa korte, si Ionescu usa sa mga babayeng manunuwa sa basketball nga adunay pinakataas nga sweldo sa kalibutan tungod sa daghang mga endorsement deals. Siya ang unang babayeng magduduwa nga naglunsad og unisex signature shoe uban sa Nike, diin ang iyang mga sapatos usa sa labing ginasul ob sa [[National Basketball Association]] (NBA), ug usa ka part-owner sa National Women's Soccer League (NWSL) team nga Bay FC . Naka dawat siya og global acclaim human nakigtigi batok ni Stephen Curry sa unang NBA vs. WNBA three-point contest sa 2024 NBA All-Star Weekend . 86gxverlgekcg43agq62iu9sh24pf0b 37021748 37021739 2026-05-28T14:37:30Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021748 wikitext text/x-wiki [[Payl:Sabrina Ionescu 2025 (cropped).jpg|thumb|Ionescu, 2025]] '''Si Sabrina Elaine Ionescu''' {{IPAc-en|j|ə|ˈ|n|ɛ|s|k|juː}}; natawo kaniadtong Disyembre 6, 1997) usa ka Amerikanong propesyonal nga manunuwa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Basketball&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 sa basketball] para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=New+York+Liberty&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 New York Liberty] sa Women's National Basketball Association (WNBA). Siya kay gi ila nga usa sa labing bantugang three-point shooter sa kasaysayan sa WNBA ug gi ila nga nakapagtigbabaw sa popularidad sa women's basketball . Si Ionescu nagduwa og college basketball para sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=Oregon+Ducks&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Oregon Ducks], diin kaduha niya nadaog ang John R. Wooden Award ug Wade Trophy, nga nakakuha sa consensus national player of the year honors isip senior. Gipangulohan niya ang Oregon sa ilang unang pag sulod sa Final Four sa iyang junior season. Si Ionescu ang naglagda sa Division I career triple-doubles record ug mao ang Pac-12 Conference all-time leader sa assists. Siya ang nagkupot sa tanang rekord sa programa sa puntos, assists, ug three-pointers. Gi isip nga usa sa labing bantugan nga mga manunuwa sa kolehiyo sa kasaysayan, si Ionescu napili nga una sa kinatibuk-an sa New York Liberty sa 2020 WNBA draft . Kaniadtong tuig 2023, iyang gibuak ang WNBA single-season record sa three-pointers ug ang WNBA Three-Point Contest record. Iyang gipa ngulohan ang Liberty ngadto sa ilang unang kampiyonato sa liga sa misunod nga tuig. Si Ionescu upat ka higayun nga napili sa WNBA All-Star ug All-WNBA Team . Naka daog siya og mga bulawang medalya uban sa [https://en.wikipedia.org/w/index.php?search=United+States+women%27s+national+basketball+team&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 United States women's national basketball team] sa 2024 Summer Olympics ug sa 2022 FIBA World Cup . Gawas sa korte, si Ionescu usa sa mga babayeng manunuwa sa basketball nga adunay pinakataas nga sweldo sa kalibutan tungod sa daghang mga endorsement deals. Siya ang unang babayeng magduduwa nga naglunsad og unisex signature shoe uban sa Nike, diin ang iyang mga sapatos usa sa labing ginasul ob sa [[National Basketball Association]] (NBA), ug usa ka part-owner sa National Women's Soccer League (NWSL) team nga Bay FC . Naka dawat siya og global acclaim human nakigtigi batok ni Stephen Curry sa unang NBA vs. WNBA three-point contest sa 2024 NBA All-Star Weekend . [[Kategoriya:Basketbol]] kgx2ew8nc6vctqk9nvakepls44d5393 0 11352248 37021811 37010220 2026-05-29T02:53:31Z ~2026-31081-14 143851 /* Pelikula */ 37021811 wikitext text/x-wiki Ang '''''Shrek''''' maoy usa ka computer-animated media franchise nga nakasentro sa Shrek. ==Pelikula== * ''[[Shrek]]'' (2001) * ''[[Shrek 2]]'' (2004) * ''[[Shrek the Third]]'' (2007) * ''[[Shrek Forever After]]'' (2010) * ''[[Puss in Boots (pelikula nga 2011)|Puss in Boots]]'' (2011) * ''[[Puss in Boots: The Last Wish]]'' (2022) * ''[[Shrek 5]]'' (2027) [[Kategoriya:Shrek| ]] o1ndp6u14qyki2eeg910dlf8jet7z96 0 11352259 37021801 37010231 2026-05-29T02:41:26Z ~2026-31081-14 143851 /* Cast */ +[[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 37021801 wikitext text/x-wiki Ang '''''Open Season 2''''' (2008) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== * [[Joel McHale]] * [[Mike Epps]] * [[Jane Krakowski]] * [[Billy Connolly]] * [[Crispin Glover]] [[Kategoriya:2008 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Sony Pictures Animation]] [[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 5g7a80pdmn7htlehtkl5f1jy0q1lmr1 0 11352260 37021802 37010232 2026-05-29T02:42:26Z ~2026-31081-14 143851 /* Cast */ +[[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 37021802 wikitext text/x-wiki Ang '''''Open Season 3''''' (2010) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== * [[Matthew J. Munn]] * [[Melissa Sturm]] * [[Dana Snyder]] * [[Maddie Taylor]] * [[Karley Scott Collins]] * [[Ciara Bravo]] * [[Harrison Fahn]] [[Kategoriya:2010 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Sony Pictures Animation]] [[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 0pa3cc86sa6lugym2utncidboemddca 0 11352261 37021804 37010233 2026-05-29T02:43:33Z ~2026-31081-14 143851 /* Cast */ +[[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 37021804 wikitext text/x-wiki Ang '''''Open Season: Scared Silly''''' (2015) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== * [[Donny Lucas]] * [[Will Townsend]] * [[Melissa Sturm]] * [[Trevor Devall]] * [[Garry Chalk]] * [[Kathleen Barr]] [[Kategoriya:2015 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Sony Pictures Animation]] [[Kategoriya:Open Season (franchise)]] 36ywvbmedif6ivbp731vrajtox9go4d 0 11353476 37021754 37016730 2026-05-28T14:40:22Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021754 wikitext text/x-wiki [[Payl:PBA - Manila Clasico (Star vs Ginebra) - 003 - 2015-1225 (23861620612).jpg|thumb|Ang Manila Clasico (Star vs Ginebra) maoy featured game sa 2015–16 Philippine Cup]] Ang '''Philippine Basketball Association''' (PBA) usa ka liga sa propesyonal nga [[basketbol]] sa mga lalaki sa [[Pilipinas]], nga gilangkuban sa dose ka kompanya nga adunay brand nga franchise team. Natukod kaniadtong 1975, kini ang labing una nga propesyonal nga liga sa basketbol sa Asya ug ang ikaduha nga labing karaan sa kalibutan pagkahuman sa [[National Basketball Association]] (NBA). [[Kategoriya:Basketbol]] kvr6eh3qsn5430iwd1vprfztrado93e 0 11353864 37021775 37019323 2026-05-28T22:15:20Z Youravreageavaitor 141554 /* Kasaysayan */ 37021775 wikitext text/x-wiki [[Payl:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|thumb|NAMC YS 11]] Ang Gambia Airways mao ang national flag carrier sa [[Gambia]], kini naglungtad gikan sa 1964 ngadto sa 1996 sa diha nga kini mihunong sa operasyon tungod sa utang.<ref>https://motwi.gov.gm/wp-content/uploads/2024/02/THE-GAMBIA-NATIONAL-TRANSPORT-POLICY-2018-2027.pdf</ref> Ang eroplano gibase sa tugpahanan sa Banjul nga mao lamang ang tugpahanan sa Gambia. Sa pagtapos sa mga operasyon niini gipadagan niini ang NAMC YS 11 nga naglihok sa lainlaing mga lungsod sa kasadpan sa Africa. == Kasaysayan == * Niadtong 1964 ang eroplano natukod isip national flag carrier. * Gambia Airways nagpadagan og mga Vickers Viscounts ug sa ulahi sa BAC 1-11, apan giundang sa airline kini niadtong 1979.<ref>https://archive.org/details/michaeltomkinson0000tomk/mode/2up?q=%22Gambia+Airways%22</ref> * Ang airline nga sa dekada 1990 mas gamay na, wala na nagpadagan og dagkong jet nga eroplano, ug nagpadagan lang og duha ka kaugalingong eroplano ug duha pa nga gi-abang gikan sa airline nga "[[Air Aruba]]".<ref>https://atdb.aero/php/go.php?query=operator&qstring=Gambia+Airways&where=54511&luck=</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == lguqmvq59lf9f6klotv55mq7lx2dv7x 0 11353866 37021776 37019322 2026-05-28T22:16:06Z Youravreageavaitor 141554 37021776 wikitext text/x-wiki [[Payl:BIRMINGHAM 02 FEB 1992 AIR GAMBIA BOEING 707 EL-AKC GATWICK DIVERSION (15544350813).jpg|thumb|AIR GAMBIA BOEING 707]] Ang Air Gambia usa ka eroplano sa Gambian. Gusto niini nga molupad paingon sa New York City apan tungod sa kamatuoran nga nakalapas kini sa mga regulasyon sa FAA kini sa ulahi gidid-an sa paglupad paingon sa London. Ang laing ruta mao ang Freetown sa Sierra Leone.<ref>https://www.timetableimages.com/ttimages/iv/iv9110/iv9110.pdf</ref> == Ang mga destinasyon == Kung molupad ka sa Air Gambia mahimo kang molupad Gambia: Banjul [[Sierra Leone]]: [[Freetown]] ug kaniadto United Kingdom: London (gibawi) [[Estados Unidos]]: New York (gisugyot) == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == 4uxednonyizif51cfieohepm63cy60t 0 11354459 37021734 2026-05-28T12:52:21Z ~2026-31614-18 143871 new page 37021734 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Viticultura sa Piemonte}} Ang '''Pagtikad ug ubas sa Piemonte''' mao ang tanan nga kalihokan sa pagpatubo sa parras ug paghimo og vino sa [[Piemonte|rehiyon sa Piemonte]], sa amihanang-kasadpan nga [[Italya]]. Ang rehiyon adunay 17 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]] ug 42 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]], ug walay [[Indicazione Geografica Tipica|IGT]]; labaw sa 80% sa produksyon ang sakop sa mga denominasyon sa tinuboan.<ref name="RegionePiemonte">{{cite web |url=https://www.regione.piemonte.it/web/temi/agricoltura/viticoltura-enologia |title=Viticoltura ed enologia |publisher=Regione Piemonte |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Sa 2024, ang luna sa ubasan mikabat sa 44 471 [[ektarya|ha]], ug ang gibanabana nga produksyon milabaw sa 2.25 milyong [[hektolitro|hl]].<ref name="UIV2024">{{cite web |url=https://www.unioneitalianavini.it/approfondimenti-tematici/news/produzione-vinicola-in-piemonte-oltre-225-milioni-di-ettolitri-nel-2024-5 |title=Produzione vinicola in Piemonte: oltre 2,25 milioni di ettolitri nel 2024 |publisher=Unione Italiana Vini |date=Disyembre 2024 |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> == Kasaysayan == Ang presensya sa ubasan sa Piemonte karaang mobalik sa [[Edad ng Tumbaga|Tungatunga Edad ng Tumbaga]], mga 1500 BC.<ref name="ImpetoDivino">{{cite web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/piemonte |title=Piemonte – La Storia e le origini del Vino |publisher=Impeto diVino |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Nakit-an ang mga pollen sa ubasan gikan sa [[ika-5 siglo BC]], panahon sa Piemonte ingon lugar sa kontak ug komersyo tali sa [[Etruscos|mga Etrusco]] ug [[mga Celta]].<ref name="UNESCO_Patrimonio">{{cite web |url=https://www.patrimoniounesco.it/directory-tangibili/listing/paesaggi-vitivinicoli-del-piemonte-langhe-roero-e-monferrato/ |title=Paesaggi vitivinicoli del Piemonte: Langhe-Roero e Monferrato |publisher=Patrimonio UNESCO Italia |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang mga tawong Celto-Ligurian nagpatubo na og ubasan sa wala pa ang Romano nga pagsakop; ubos sa [[Imperyo sa Roma]], mikaylap ang pagtanum sa ubasan sa mga punoan nga dalan.<ref name="ImpetoDivino" /> Gihisgutan ni [[Plinio ang Tigulang]] ang Piemonte ingon usa sa pinaka-angay nga mga lugar para sa pagpatubo sa ubasan sa karaang Italya.<ref name="UNESCO_Patrimonio" /> Sa unang siglo, duha ka lubong nga bato sa Piemonte adunay hulagway sa usa ka nagbaligya og vino, nagpakita sa kamahinungdanon sa komersyo sa vino sa rehiyon.<ref name="ImpetoDivino" /> Sa [[Edad Media]], giila ang mga lugar nga labing angay sa viticultura: sa [[ika-7 siglo]] ang mga kanonikal sa katederal sa [[Casale Monferrato]] nag-bakod ug nagtanom og ubasan nga barbesino —ang kasamtangang [[grignolino]]— sa Monferrato.<ref name="ImpetoDivino" /> Ang unang dokumento nga nagpahisgot sa [[nebbiolo]] nagsugod sa 1268, nagtumong sa mga ubasan sa morenic nga bungtod sa Rivoli; gihisgotan kini pag-usab ni [[Pietro de' Crescenzi]] sa 1330 sa iyang ''Ruralium Commodorum Libri Duodecim''.<ref name="ImpetoDivino" /> Sa [[ika-19 siglo]], ang mga dakong pula nga vino sa Piemonte nakuha ang ilang kasamtangang mga kinaiya. Ang moderno nga [[Barolo (vino)|Barolo]] natawo mga 1830 pinaagi sa trabaho sa pamilya [[Falletti]], sa Pranses nga enologist nga si [[Louis Oudart]], ni General Francesco Staglieno, ug ni [[Camillo Benso di Cavour|Camillo Benso, conde di Cavour]], sa [[Kastilyo sa Grinzane Cavour]].<ref name="ImpetoDivino" /><ref name="Barolo_storia">{{cite web |url=https://www.aislombardia.it/racconti-dalle-delegazioni/viaggio-nella-storia-del-barolo.htm |title=Viaggio nella storia del Barolo |publisher=AISL Lombardia |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang [[Barbaresco (vino)|Barbaresco]] gihubit sa pagtapos sa samang siglo ni [[Domizio Cavazza]], direktor sa Escuela Enológica sa Alba, kinsa nag-establish sa Cantina Sociale sa Barbaresco niadtong 1894.<ref name="ImpetoDivino" /><ref name="Barbaresco_Cavazza">{{cite web |url=https://www.stradadelbarolo.it/vino/barbaresco-docg/ |title=Barbaresco DOCG |publisher=Strada del Barolo |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang [[Phylloxera|piloksera]], ang pag-eksodo sa mga mag-uuma, ang Unang Gubat sa Kalibutan, ug ang paglalin ngadto sa Amerika naghulagway sa unang katunga sa ika-20 siglo.<ref name="ImpetoDivino" /> Niadtong 1927, ang ''Gazzetta Ufficiale'' nagpublikar sa decreto mahitungod sa mga tipikal nga vino, nga opisyal nga nag-delimit sa zona sa Barolo.<ref name="ImpetoDivino" /> Tali sa 1961 ug 1990 ang luna sa ubasan sa rehiyon nahulog gikan sa 146 692 hangtod 61 997 ha tungod sa industriyalisasyon.<ref name="ImpetoDivino" /> Ang pagbalik sa agrikultura sa mga Langhe, Monferrato, ug Roero sa dekada 1980 ug 1990 nagdala og bag-ong mga pamaagi sa paghimo sa vino nga giinspirar sa mga bantog nga vino sa [[Burgundy]] ug [[Bordeaux]], nga nagtumong sa mas maangay ug balanse nga mga vino.<ref name="ItalyFinestWines">{{cite web |url=https://www.italysfinestwines.it/vini-piemontesi/ |title=Vini Piemontesi – Storia, Vitigni, DOC, DOCG |publisher=Italy's Finest Wines |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> == Mga Rehiyon sa Viticultura == Ang yuta sa Piemonte nabahin sa kabungan (43.3%), kapatagan (26.4%), ug katamboan (30.3%).<ref name="ImpetoDivino" /> Ang viticultura mahitabo halos eksklusibo sa mga tumba, uban ang dagkong pagkaon-ug-yuta nga kalainan tali sa mga subzona.<ref name="ImpetoDivino" /> Ang mga denominasyon nagtino og walo ka managlahing zona:<ref name="Quattrocalici_DOC">{{cite web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/piemonte/denominazioni/ |title=Le Denominazioni di Origine del Piemonte |publisher=Quattrocalici |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> * Amihanang Piemonte ([[Lalawigan sa Novara|Novara]] ug [[Lalawigan sa Vercelli|Vercelli]]): naglakip sa mga DOCG [[Gattinara (vino)|Gattinara]] ug [[Ghemme (vino)|Ghemme]], ug ang mga DOC Lessona, Bramaterra, Boca, Sizzano, ug Fara; uban ang [[nebbiolo]] (gitawag dinhi ''Spanna''), [[croatina]], [[barbera]], ug [[erbaluce]].<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * Canavese ug utlanan sa Valle d'Aosta: DOC Canavese ug Carema, uban ang [[nebbiolo]] ug [[erbaluce]].<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * Mga bungtod sa Turin: DOC Collina Torinese ug DOCG Erbaluce di Caluso.<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * [[Monferrato]]: usa ka makasaysayanong viticultura nga rehiyon, naglakip sa mga DOCG Barbera del Monferrato Superiore, Brachetto d'Acqui, Dogliani, Ovada, Gavi, ug Ruchè di Castagnole Monferrato.<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * [[Astigiano]]: ang nag-unang rehiyon sa espumante, base sa [[moscato bianco]], naglakip sa DOCG Asti ug Canelli.<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * [[Roero]]: amihanan sa Suba [[Tanaro]], DOCG Roero uban ang [[nebbiolo]] ug [[arneis]].<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * [[Langhe]]: ang labing inila nga zona, uban ang mga DOCG Barolo ug Barbaresco.<ref name="Quattrocalici_DOC" /> * Tortonese: sa sidlakang-habagatan, diin ang [[timorasso]] mao ang basehon sa DOCG Colli Tortonesi.<ref name="Quattrocalici_DOC" /> Ang mga talan-awon sa viticultura sa Langhe-Roero ug Monferrato giilista sa [[Listahan sa Kabilin sa Kalibutan sa UNESCO|UNESCO World Heritage List]] niadtong 2014.<ref name="UNESCO_Paisajes">{{cite web |url=https://unesco.cultura.gov.it/projects/paesaggi-vitivinicoli-del-piemonte-langhe-roero-e-monferrato/ |title=Paesaggi vitivinicoli del Piemonte: Langhe-Roero e Monferrato |publisher=UNESCO Beni Culturali Italia |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> == Klima == Ang klima sa Piemonte [[klima sa kontinente|kontinental]], uban ang taas ug bugnaw nga mga tingtugnaw, init ug uga nga mga ting-init, ug dagkong kalainan sa temperatura tali sa gabii ug adlaw ug tali sa mga panahon.<ref name="ImpetoDivino" /> Ang mga Alpine ridge nagsilbing babag batok sa bugnaw nga mga hangin sa Atlantiko, samtang ang habagatan-timog nga mga tumba nakadawat og impluwensya gikan sa [[Dagat sa Ligurian]] pinaagi sa mga latas sa Apennine.<ref name="EnricoSerafino">{{cite web |url=https://www.enricoserafino.it/futuro-tradizione/vigneti/la-geologia-del-piemonte/ |title=La geologia del Piemonte |publisher=Enrico Serafino |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang mga habagatan nga tumba sa Piemonte adunay klaro nga kalainan sa klima kung itandi sa amihanang mga rehiyon.<ref name="ImpetoDivino" /> == Yuta == Ang yuta sa Piemonte nabahin sa tulo ka dagkong geological nga grupo: ang alpino nga arko sa gawas, ang kapatagan, ug ang mga tumba sa Monferrato ug Langhe sa sulod.<ref name="ARPA">{{cite web |url=https://www.arpa.piemonte.it/scheda-informativa/cartografia-geologica |title=Cartografia geologica |publisher=ARPA Piemonte |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang mga yuta naglangkob sa [[margas]] nga alinandong-lapok, limestone-marna, uban ang sandstone, gypsum, ug conglomerate.<ref name="Assovini">{{cite web |url=https://www.assovini.it/italia/piemonte |title=Piemonte |publisher=Assovini |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang geological nga istruktura sa Langhe nahimo sa panahon sa [[Miocene]], mga 15 milyong tuig ang milabay; ang Roero mas bata, nahimo sa panahon sa [[Pliocene]] mga 5 milyong tuig ang milabay, uban ang mas balas ug daghan sa fossil sa dagat.<ref name="EnricoSerafino" /> Ang mga yutang alinandong-gypso sa Langa naghatag og mga vino nga adunay kusog nga istruktura, samtang ang humok ug balas nga mga yuta sa Roero nagpabor sa mga vino nga adunay lapad nga aromatic spectrum.<ref name="EnricoSerafino" /> == Mga Variety == Ang viticultura sa Piemonte nagsalig pangunahin sa mga lokal nga variety. Ang labing gitanum sumala sa lugar mao ang [[barbera]] (30%), [[moscato bianco]] (21%), [[dolcetto]] (13%), ug [[nebbiolo]] (9%), gisundan sa [[cortese]] (6%) ug [[brachetto]] (3%).<ref name="ItalyFinestWines_vitigni">{{cite web |url=https://www.italysfinestwines.it/vitigni-piemonte/ |title=Elenco Vitigni del Piemonte |publisher=Italy's Finest Wines |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref><ref name="Quattrocalici_vitigni">{{cite web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/piemonte/vitigni/ |title=I Vitigni del Piemonte |publisher=Quattrocalici |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> === Lokal nga Pula nga Variety === * [[Albarossa]] * [[Avarengo]] * [[Barbera]] * [[Becuet]] * [[Brachetto]] * [[Croatina]] * [[Dolcetto]] * [[Durasa]] * [[Freisa]] * [[Grignolino]] * [[Malvasia di Casorzo]] * [[Malvasia di Schierano]] * [[Moscato nero]] * [[Nebbiolo]] * [[Neretta Cuneese]] * [[Pelaverga]] * [[Ruchè]] === Lokal nga Puti nga Variety === * [[Arneis]] * [[Cortese]] * [[Erbaluce]] * [[Favorita]] * [[Moscato bianco]] * [[Nascetta]] * [[Timorasso]] === Internasyonal nga Variety === Ang mga internasyonal nga variety gamay ra ang bahin: ang [[Chardonnay]] ug [[Pinot Nero]] magkauban dili molapas sa 3% sa total nga luna.<ref name="Quattrocalici_vitigni" /> Gigamit kini labi na para sa mga espumante pinaagi sa [[Klasikong Pamaagi|paraan sa klasikong espumante]], sama sa DOCG [[Alta Langa]].<ref name="Quattrocalici_vitigni" /> == Produksyon == === Kinatibuk-ang Data === Sa 2024, ang produksyon sa vino sa Piemonte gibanabana nga molapas sa 2.25 milyon hl, nga may 5% nga pagtaas gikan sa 2.06 milyong hl sa 2023.<ref name="UIV2024" /> Ang 93% nianang gidaghanon —2.10 milyong hl— sakop sa mga vino nga [[Denominazione di Origine Protetta|DOP]].<ref name="UIV2024" /> Ang luna sa ubasan sa 2024 mao ang 39 400 ha sumala sa ISTAT, nakonsentrar sa mga lalawigan sa [[Lalawigan sa Cuneo|Cuneo]], [[Lalawigan sa Asti|Asti]], ug [[Lalawigan sa Alessandria|Alessandria]].<ref name="ISTAT_2024">{{cite web |url=https://www.inumeridelvino.it/2025/08/piemonte-produzione-di-vino-e-superfici-vitate-2024-dati-istat.html |title=Piemonte – produzione di vino e superfici vitate 2024 – dati ISTAT |publisher=I numeri del vino |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> === Mga Panguna nga Vino === {| class="wikitable" |- ! Vino !! Kategorya !! Punoan nga Variety |- | [[Barolo (vino)|Barolo]] || DOCG || [[Nebbiolo]] |- | [[Barbaresco (vino)|Barbaresco]] || DOCG || [[Nebbiolo]] |- | [[Asti (vino)|Asti]] || DOCG || [[Moscato bianco]] |- | [[Moscato d'Asti]] || DOCG || [[Moscato bianco]] |- | [[Barbera d'Asti]] || DOCG || [[Barbera]] |- | [[Barbera d'Alba]] || DOC || [[Barbera]] |- | [[Gavi (vino)|Gavi]] || DOCG || [[Cortese]] |- | Dolcetto di Dogliani / [[Dogliani]] || DOCG || [[Dolcetto]] |- | [[Gattinara (vino)|Gattinara]] || DOCG || [[Nebbiolo]] |- | [[Ghemme (vino)|Ghemme]] || DOCG || [[Nebbiolo]] |- | [[Erbaluce di Caluso]] || DOCG || [[Erbaluce]] |- | [[Alta Langa]] || DOCG || [[Pinot Nero]], [[Chardonnay]] |- | [[Brachetto d'Acqui]] || DOCG || [[Brachetto]] |- | [[Ruchè di Castagnole Monferrato]] || DOCG || [[Ruchè]] |- | [[Nizza (vino)|Nizza]] || DOCG || [[Barbera]] |- | [[Roero (vino)|Roero]] || DOCG || [[Nebbiolo]], [[Arneis]] |- | Colli Tortonesi / Derthona || DOCG || [[Timorasso]] |} === Mga Denominasyon ug Regulasyon === Ang Piemonte walay IGT nga mga vino; ang tanan nga mga denominasyon kay DOC o DOCG.<ref name="RegionePiemonte_DOC">{{cite web |url=https://www.regione.piemonte.it/web/temi/agricoltura/promozione-qualita-educazione-alimentare/vini-certificati-qualita-doc-docg |title=I vini certificati di qualità DOC e DOCG |publisher=Regione Piemonte |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang nagamit nga balaod mao ang '''Testo Unico del Vino''' (Balaod Blg. 238, ika-12 sa Disyembre 2016), nga nag-regulate sa produksyon, mga pagkontrol, paglabal, electronic nga registro, ug mga multa sa sektor, subay sa mga regulasyon sa Uropa.<ref name="TU_Vino">{{cite web |url=https://www.quattrocalici.it/conoscere-il-vino/legislazione-e-norme/ |title=Le leggi e le norme sul vino |publisher=Quattrocalici |language=it |access-date=Mayo 25, 2026}}</ref> Ang status nga DOCG pwede lamang hiusabon alang sa mga vino nga nakatawhan na og DOC nga pagkila sulod sa labing menos napulo ka tuig.<ref name="RegionePiemonte_DOC" /> Ang matag denominasyon gidumala sa usa ka disciplinare nga nagtino sa zona sa produksyon, gitugotan nga mga variety, pinakataas nga ani, mga teknik sa pagproseso, ug mga kinaugalingon nga analytical ug organoleptic.<ref name="TU_Vino" /> == Mga Pakisayran == {{reflist}} [[Kategoriya:Pagtikad ug ubas sa Italya]] aabtz58mbcpvq9jgo6hyoxf75kgj5dq 0 11354460 37021736 2026-05-28T13:05:19Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Verovskoye]] to [[Vieraŭskaje]] 37021736 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vieraŭskaje]] 6daz9v1rj3ga21bf7muafc1os3oquwh 14 11354461 37021738 2026-05-28T14:12:56Z ~2026-31081-14 143851 Created page with "[[Kategoriya:2005 nga mga pelikula|Filipino]] [[Kategoriya:Pilipinong pelikula|Filipino]]" 37021738 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:2005 nga mga pelikula|Filipino]] [[Kategoriya:Pilipinong pelikula|Filipino]] nzyz5faujh7wzuk8aizklnhi87f5x6u 0 11354462 37021743 2026-05-28T14:30:50Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vereteyka (suba)]] to [[Vieraciejka (suba)]] 37021743 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vieraciejka (suba)]] m19451q8zqzxdmgcheseppglmw6k2zr 0 11354463 37021768 2026-05-28T16:12:14Z Wil540 art 65760 '''Michael Jordan''' usa ka Amerikanong kanhi propesyonal nga manunuwa sa [[basketbol]]. 37021768 wikitext text/x-wiki '''Michael Jordan''' usa ka Amerikanong kanhi propesyonal nga manunuwa sa [[basketbol]]. [[National Basketball Association]] [[File:Jordan by Lipofsky 16577.jpg|thumb|Michael Jordan, 1987.]] n3dfrthccywngby4ijh8pi4uo93mhny 37021769 37021768 2026-05-28T16:12:52Z Wil540 art 65760 added [[Category:Basketbol]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37021769 wikitext text/x-wiki '''Michael Jordan''' usa ka Amerikanong kanhi propesyonal nga manunuwa sa [[basketbol]]. [[National Basketball Association]] [[File:Jordan by Lipofsky 16577.jpg|thumb|Michael Jordan, 1987.]] [[Kategoriya:Basketbol]] dax5havcuzfsioicj79lz623vzk61bt 0 11354464 37021773 2026-05-28T21:37:21Z Youravreageavaitor 141554 Created page with "[[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|Douglas DC 8 Gamair]] Ang Gamair usa ka airline nga nakabase sa Gambia nga nagpadagan og jet aircraft.<ref name=":0">https://airlinehistory.co.uk/airline/gam-air/</ref> == Istorya == Ang Gamair natukod niadtong 1987 ug mihunong sa operasyon sa samang tuig.<ref name=":0" /> == Mga tinubdan ==" 37021773 wikitext text/x-wiki [[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|Douglas DC 8 Gamair]] Ang Gamair usa ka airline nga nakabase sa Gambia nga nagpadagan og jet aircraft.<ref name=":0">https://airlinehistory.co.uk/airline/gam-air/</ref> == Istorya == Ang Gamair natukod niadtong 1987 ug mihunong sa operasyon sa samang tuig.<ref name=":0" /> == Mga tinubdan == m2es7esypelqj2zeuhyqvuhlzraw5th 37021777 37021773 2026-05-28T22:17:10Z Youravreageavaitor 141554 /* Istorya */ 37021777 wikitext text/x-wiki [[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|Douglas DC 8 Gamair]] Ang Gamair usa ka airline nga nakabase sa Gambia nga nagpadagan og jet aircraft.<ref name=":0">https://airlinehistory.co.uk/airline/gam-air/</ref> == Istorya == Ang Gamair natukod niadtong 1987 ug mihunong sa operasyon sa samang tuig.<ref name=":0" /> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == 2w1nbe8fzqircdll7e52dcyem33gbva 0 11354465 37021774 2026-05-28T22:13:55Z Youravreageavaitor 141554 Created page with "{| class="wikitable" |+ !Unternehmen !Medien !Anmerkungen !Lebensdauer |- |Aerolus Air | |2012-2013 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/aeolus-air/</ref> |- |[[Afrinat International Airlines]] | |2002-2003 | |- |[[Air Charter Africa]] | |2007-2009 | |- |[[Air Dabia]] |[[Payl:Air Dabia Boeing 747-100 Lengkeek.jpg|thumb|152x152px]] |1996-1998 | |- |[[Air Gambia]] |[[Payl:Boeing 707-323B, Air Gambia JP39170.jpg|thumb|146x146px]] |1990-1994 | |- | rowspan="2" |Air T..." 37021774 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !Unternehmen !Medien !Anmerkungen !Lebensdauer |- |Aerolus Air | |2012-2013 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/aeolus-air/</ref> |- |[[Afrinat International Airlines]] | |2002-2003 | |- |[[Air Charter Africa]] | |2007-2009 | |- |[[Air Dabia]] |[[Payl:Air Dabia Boeing 747-100 Lengkeek.jpg|thumb|152x152px]] |1996-1998 | |- |[[Air Gambia]] |[[Payl:Boeing 707-323B, Air Gambia JP39170.jpg|thumb|146x146px]] |1990-1994 | |- | rowspan="2" |[[Air Teranga]] | |1993-1994 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-i/</ref> |- | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-ii/</ref> |- | African Alliance Airlines | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/african-alliance-airlines/</ref> |- |[[Continental Wings]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/continental-wings/</ref> |- |[[Euro Atlantic Air]] | |1993-1993 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/euro-atlantic-air/</ref> |- |[[Fly Mid Africa]] | |2017-2020 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/fly-mid-africa/</ref> |- |[[Gamair]] |[[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|178x178px]] |1987-1987 | |- |[[Gambcrest Enterprises]] | |1990-1992 |<ref>https://aviation-safety.net/wikibase/325596</ref> |- |[[Gambia Airways]] |[[Payl:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|thumb|184x184px]] |1964-1996 | |- |[[Gambia Air Shuttle]] |[[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|188x188px]] |1987-1988 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> |- |[[Gambia Bird Airlines]] |[[Payl:Gambia Bird A319 (8972076126).jpg|thumb|196x196px]] |2012-2014 | |- |[[Gambia International Airlines]] |[[Payl:Boeing 737-86N, Futura International Airways (Gambia International Airlines) AN0445468.jpg|thumb]] |1996-2007 | |- |[[Gambia New Millenium Air]] |[[Payl:Ilyushin Il-62M, Gambia - Government AN2283292.jpg|thumb|195x195px]] |1990s-2000s | |- |Gambian Airlines | |1996-1996 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambian-airlines/</ref> |- |[[Ibis Air]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/ibis-air-2/</ref> |- |[[Intercontinental Airways]] | |2008-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/intercontinental-airways/</ref> |- |Jupiter Airlines | |1996-2000s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/jupiter-airlines/</ref> |- |[[Lennox Airlines Gambia]] | |1991-1992 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/lennox-airlines/</ref> |- |[[Mafhooz Aviation]] |[[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|192x192px]] |1992-2018? | |- |[[Magic Air]] |[[Payl:Airbus A330-321, Onur Air JP6924548.jpg|thumb|209x209px]] |2020s-2020s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/magic-air-2/</ref> |- |[[Mid Africa Aviation]] | |2011-? | |- |[[RedAir]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/redair/</ref> |- |[[Rudad International Aviation Services]] | |2007-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/rudad-international-aviation-services/</ref> |- |[[Slok Air International]] |[[Payl:Slok Air 0004.jpg|thumb|191x191px]] |1996-2007 | |- |[[Su Airlines]] | |2021-2021 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/su-airlines/</ref> |- | VIP Royal Air | |1999-2000 |<ref>VIP Royal Air</ref> |- |[[West African Link]] | |2004-2007 | |- |[[World Airline Gambia]] | | |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-airline-gambia/</ref> |- |[[World Air Leasing]] | |2004-2006 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-air-leasing/</ref> |} == Mga tinubdan == h5w5ii25eyfejfswg76nby5xv9fyl9r 37021780 37021774 2026-05-28T22:40:31Z Youravreageavaitor 141554 37021780 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !Unternehmen !Medien !Anmerkungen !Lebensdauer |- |Aerolus Air | |2012-2013 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/aeolus-air/</ref> |- |[[Afrinat International Airlines]] | |2002-2003 | |- |[[Air Charter Africa]] | |2007-2009 | |- |[[Air Dabia]] |[[Payl:Air Dabia Boeing 747-100 Lengkeek.jpg|thumb|152x152px]] |1996-1998 | |- |[[Air Gambia]] |[[Payl:Boeing 707-323B, Air Gambia JP39170.jpg|thumb|146x146px]] |1990-1994 | |- | rowspan="2" |[[Air Teranga]] | |1993-1994 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-i/</ref> |- | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-ii/</ref> |- | African Alliance Airlines | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/african-alliance-airlines/</ref> |- |[[Continental Wings]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/continental-wings/</ref> |- |[[Euro Atlantic Air]] | |1993-1993 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/euro-atlantic-air/</ref> |- |[[Fly Mid Africa]] | |2017-2020 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/fly-mid-africa/</ref> |- |[[Gamair]] |[[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|178x178px]] |1987-1987 | |- |[[Gambcrest Enterprises]] | |1990-1992 |<ref>https://aviation-safety.net/wikibase/325596</ref> |- |[[Gambia Airways]] |[[Payl:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|thumb|184x184px]] |1964-1996 | |- |[[Gambia Air Shuttle]] |[[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|188x188px]] |1987-1990 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> |- |[[Gambia Bird Airlines]] |[[Payl:Gambia Bird A319 (8972076126).jpg|thumb|196x196px]] |2012-2014 | |- |[[Gambia International Airlines]] |[[Payl:Boeing 737-86N, Futura International Airways (Gambia International Airlines) AN0445468.jpg|thumb]] |1996-2007 | |- |[[Gambia New Millenium Air]] |[[Payl:Ilyushin Il-62M, Gambia - Government AN2283292.jpg|thumb|195x195px]] |1990s-2000s | |- |Gambian Airlines | |1996-1996 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambian-airlines/</ref> |- |[[Ibis Air]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/ibis-air-2/</ref> |- |[[Intercontinental Airways]] | |2008-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/intercontinental-airways/</ref> |- |Jupiter Airlines | |1996-2000s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/jupiter-airlines/</ref> |- |[[Lennox Airlines Gambia]] | |1991-1992 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/lennox-airlines/</ref> |- |[[Mafhooz Aviation]] |[[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|192x192px]] |1992-2018? | |- |[[Magic Air]] |[[Payl:Airbus A330-321, Onur Air JP6924548.jpg|thumb|209x209px]] |2020s-2020s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/magic-air-2/</ref> |- |[[Mid Africa Aviation]] | |2011-? | |- |[[RedAir]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/redair/</ref> |- |[[Rudad International Aviation Services]] | |2007-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/rudad-international-aviation-services/</ref> |- |[[Slok Air International]] |[[Payl:Slok Air 0004.jpg|thumb|191x191px]] |1996-2007 | |- |[[Su Airlines]] | |2021-2021 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/su-airlines/</ref> |- | VIP Royal Air | |1999-2000 |<ref>VIP Royal Air</ref> |- |[[West African Link]] | |2004-2007 | |- |[[World Airline Gambia]] | | |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-airline-gambia/</ref> |- |[[World Air Leasing]] | |2004-2006 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-air-leasing/</ref> |} == Mga tinubdan == 32lbwhqkin09evtp8geqa8ztx2d7geo 37021782 37021780 2026-05-28T22:44:04Z Youravreageavaitor 141554 37021782 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !Unternehmen !Medien !Anmerkungen !Lebensdauer |- |Aerolus Air | |2012-2013 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/aeolus-air/</ref> |- |[[Afrinat International Airlines]] | |2002-2003 | |- |[[Air Charter Africa]] | |2007-2009 | |- |[[Air Dabia]] |[[Payl:Air Dabia Boeing 747-100 Lengkeek.jpg|thumb|152x152px]] |1996-1998 | |- |[[Air Gambia]] |[[Payl:Boeing 707-323B, Air Gambia JP39170.jpg|thumb|146x146px]] |1990-1994 | |- | rowspan="2" |[[Air Teranga]] | |1993-1994 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-i/</ref> |- | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-ii/</ref> |- | African Alliance Airlines | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/african-alliance-airlines/</ref> |- |[[Continental Wings]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/continental-wings/</ref> |- |[[Euro Atlantic Air]] | |1993-1993 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/euro-atlantic-air/</ref> |- |[[Fly Mid Africa]] | |2017-2020 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/fly-mid-africa/</ref> |- |[[Gamair]] |[[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|178x178px]] |1987-1987 | |- |[[Gambcrest Enterprises]] | |1990-1992 |<ref>https://aviation-safety.net/wikibase/325596</ref> |- |[[Gambia Airways]] |[[Payl:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|thumb|184x184px]] |1964-1996 | |- |[[Gambia Air Shuttle]] |[[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|188x188px]] |1987-1990 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> |- |[[Gambia Bird Airlines]] |[[Payl:Gambia Bird A319 (8972076126).jpg|thumb|196x196px]] |2012-2014 | |- |[[Gambia International Airlines]] |[[Payl:Boeing 737-86N, Futura International Airways (Gambia International Airlines) AN0445468.jpg|thumb]] |1996-2007 | |- |[[Gambia New Millenium Air]] |[[Payl:Ilyushin Il-62M, Gambia - Government AN2283292.jpg|thumb|195x195px]] |1990s-2000s | |- |Gambian Airlines | |1996-1996 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambian-airlines/</ref> |- |[[Ibis Air]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/ibis-air-2/</ref> |- |[[Intercontinental Airways]] | |2008-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/intercontinental-airways/</ref> |- |Jupiter Airlines | |1996-2000s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/jupiter-airlines/</ref> |- |[[Lennox Airlines Gambia]] | |1991-1992 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/lennox-airlines/</ref> |- |[[Mafhooz Aviation]] |[[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|192x192px]] |1992-2018? | |- |[[Magic Air]] |[[Payl:Airbus A330-321, Onur Air JP6924548.jpg|thumb|209x209px]] |2020s-2020s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/magic-air-2/</ref> |- |[[Mid Africa Aviation]] | |2011-? | |- |[[RedAir]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/redair/</ref> |- |[[Rudad International Aviation Services]] | |2007-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/rudad-international-aviation-services/</ref> |- |[[Slok Air International]] |[[Payl:Slok Air 0004.jpg|thumb|191x191px]] |1996-2007 | |- |[[Su Airlines]] | |2021-2021 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/su-airlines/</ref> |- | VIP Royal Air | |1990s-2000 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/vip-royal-air/</ref> |- |[[West African Link]] | |2004-2007 | |- |[[World Airline Gambia]] | | |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-airline-gambia/</ref> |- |[[World Air Leasing]] | |2004-2006 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-air-leasing/</ref> |} == Mga tinubdan == 4onc4zh2oizirfb3qdezsvyhgntmjgp 37021794 37021782 2026-05-29T01:36:38Z Youravreageavaitor 141554 37021794 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ !Unternehmen !Medien !Anmerkungen !Lebensdauer |- |Aerolus Air | |2012-2013 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/aeolus-air/</ref> |- |[[Afrinat International Airlines]] | |2002-2003 | |- |[[Air Charter Africa]] | |2007-2009 | |- |[[Air Dabia]] |[[Payl:Air Dabia Boeing 747-100 Lengkeek.jpg|thumb|152x152px]] |1996-1998 | |- |[[Air Gambia]] |[[Payl:Boeing 707-323B, Air Gambia JP39170.jpg|thumb|146x146px]] |1990-1994 | |- | rowspan="2" |[[Air Teranga]] | |1993-1994 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-i/</ref> |- | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/air-teranga-ii/</ref> |- | African Alliance Airlines | |2009-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/african-alliance-airlines/</ref> |- |[[Continental Wings]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/continental-wings/</ref> |- |[[Euro Atlantic Air]] | |1993-1993 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/euro-atlantic-air/</ref> |- |[[Fly Mid Africa]] | |2017-2020 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/fly-mid-africa/</ref> |- |[[Gamair]] |[[Payl:N910R - Douglas DC-8-55 - Gamair with G-BOKB - Piper PA-28-161 Warrior II Manston 280488 (51891467346).jpg|thumb|178x178px]] |1987-1987 | |- |[[Gambcrest Enterprises]] | |1990-1992 |<ref>https://aviation-safety.net/wikibase/325596</ref> |- |[[Gambia Airways]] |[[Payl:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|thumb|184x184px]] |1964-1996 | |- |[[Gambia Air Shuttle]] |[[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|188x188px]] |1987-1990 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> |- |[[Gambia Bird Airlines]] |[[Payl:Gambia Bird A319 (8972076126).jpg|thumb|196x196px]] |2012-2014 | |- |[[Gambia International Airlines]] |[[Payl:Boeing 737-86N, Futura International Airways (Gambia International Airlines) AN0445468.jpg|thumb]] |1996-2007 | |- |[[Gambia New Millenium Air]] |[[Payl:Ilyushin Il-62M, Gambia - Government AN2283292.jpg|thumb|195x195px]] |1990s-2000s | |- |Gambian Airlines | |1996-1996 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambian-airlines/</ref> |- |[[Ibis Air]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/ibis-air-2/</ref> |- |[[Intercontinental Airways]] | |2008-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/intercontinental-airways/</ref> |- |Jupiter Airlines | |1996-2000s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/jupiter-airlines/</ref> |- |[[Lennox Airlines Gambia]] | |1991-1992 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/lennox-airlines/</ref> |- |[[Mahfooz Aviation]] |[[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|192x192px]] |1992-2018? | |- |[[Magic Air]] |[[Payl:Airbus A330-321, Onur Air JP6924548.jpg|thumb|209x209px]] |2020s-2020s |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/magic-air-2/</ref> |- |[[Mid Africa Aviation]] | |2011-? | |- |[[RedAir]] | |2002-2002 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/redair/</ref> |- |[[Rudad International Aviation Services]] | |2007-2009 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/rudad-international-aviation-services/</ref> |- |[[Slok Air International]] |[[Payl:Slok Air 0004.jpg|thumb|191x191px]] |1996-2007 | |- |[[Su Airlines]] | |2021-2021 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/su-airlines/</ref> |- | VIP Royal Air | |1990s-2000 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/vip-royal-air/</ref> |- |[[West African Link]] | |2004-2007 | |- |[[World Airline Gambia]] | | |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-airline-gambia/</ref> |- |[[World Air Leasing]] | |2004-2006 |<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/world-air-leasing/</ref> |} == Mga tinubdan == d0d9mzybfddo16wdxo6jpyx24mj1xw2 0 11354466 37021779 2026-05-28T22:25:12Z Youravreageavaitor 141554 Created page with "[[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|Kaniadto nga eroplano sa Gambia Air Shuttle]] Ang Gambia Air Shuttle usa ka airline nga nakabase sa Banjul, Gambia nga nag-operate adlaw-adlaw tali sa Dakar ug Banjul sukad pa niadtong 1987.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan ==" 37021779 wikitext text/x-wiki [[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|Kaniadto nga eroplano sa Gambia Air Shuttle]] Ang Gambia Air Shuttle usa ka airline nga nakabase sa Banjul, Gambia nga nag-operate adlaw-adlaw tali sa Dakar ug Banjul sukad pa niadtong 1987.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == c9rlg5uv2jsilbrz203qxu6q6rgwzs1 37021781 37021779 2026-05-28T22:41:50Z Youravreageavaitor 141554 37021781 wikitext text/x-wiki [[Payl:1958 Vickers V813 Viscount G-AZNA, Zomergem 131015 front (22121046136).jpg|thumb|Kaniadto nga eroplano sa Gambia Air Shuttle]] Ang Gambia Air Shuttle usa ka airline nga nakabase sa Banjul, Gambia nga nag-operate adlaw-adlaw tali sa Dakar ug Banjul sukad pa niadtong 1987.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/gambia-air-shuttle/</ref> Miabot ug milakaw ang panon sa mga barko apan duha sa mga vickers viscount ang wala na sa fleet pagka 1990.<ref>https://www.airhistory.net/basic-operator/4675/Gambia-Air-Shuttle</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == gupdljdet2pmedsdz2wlsbsk1qt6tfv 0 11354467 37021783 2026-05-28T22:52:00Z Youravreageavaitor 141554 Created page with "[[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|Mafhooz Boeing 727]] Ang Mahfooz Aviation usa ka dili aktibo nga airline nga nakabase sa Gambia nga nag-operate og charter flights; hangtod sa 2026 wala pa gi-update ang kahimtang sa Mahfooz Aviation sukad pa niadtong 2018.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/mahfooz-aviation/</ref> Nag-operate kini og mga charter gikan sa Gambia paingon sa Aprika ug Europa.<ref>https://www.accessgambia.com/biz1/mahfooz-aviation.html</ref>..." 37021783 wikitext text/x-wiki [[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|Mafhooz Boeing 727]] Ang Mahfooz Aviation usa ka dili aktibo nga airline nga nakabase sa Gambia nga nag-operate og charter flights; hangtod sa 2026 wala pa gi-update ang kahimtang sa Mahfooz Aviation sukad pa niadtong 2018.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/mahfooz-aviation/</ref> Nag-operate kini og mga charter gikan sa Gambia paingon sa Aprika ug Europa.<ref>https://www.accessgambia.com/biz1/mahfooz-aviation.html</ref> == Mga tinubdan == cb5uw0znvih487bm4m4l0t0gw66uu8n 37021792 37021783 2026-05-29T01:35:19Z Youravreageavaitor 141554 Youravreageavaitor moved page [[Mafhooz Aviation]] to [[Mahfooz Aviation]] 37021783 wikitext text/x-wiki [[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|Mafhooz Boeing 727]] Ang Mahfooz Aviation usa ka dili aktibo nga airline nga nakabase sa Gambia nga nag-operate og charter flights; hangtod sa 2026 wala pa gi-update ang kahimtang sa Mahfooz Aviation sukad pa niadtong 2018.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/mahfooz-aviation/</ref> Nag-operate kini og mga charter gikan sa Gambia paingon sa Aprika ug Europa.<ref>https://www.accessgambia.com/biz1/mahfooz-aviation.html</ref> == Mga tinubdan == cb5uw0znvih487bm4m4l0t0gw66uu8n 37021795 37021792 2026-05-29T01:41:12Z Youravreageavaitor 141554 37021795 wikitext text/x-wiki [[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|Mafhooz Boeing 727]] Ang Mahfooz Aviation usa ka dili aktibo nga airline nga nakabase sa Gambia nga nag-operate og charter flights; hangtod sa 2026 wala pa gi-update ang kahimtang sa Mahfooz Aviation sukad pa niadtong 2008.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/mahfooz-aviation/</ref> Nag-operate kini og mga charter gikan sa Gambia paingon sa Aprika ug Europa.<ref>https://www.accessgambia.com/biz1/mahfooz-aviation.html</ref> == Aksidente == Nibangga ang usa ka Boeing 707 sa pag-landing tungod kay nadaut kini sa pag-landing nga dili na ma-ayo.<ref>https://www.baaa-acro.com/operator/mahfooz-aviation</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == psz1qhky2impxqy2oa5h6m7u70uoqur 37021796 37021795 2026-05-29T01:41:29Z Youravreageavaitor 141554 37021796 wikitext text/x-wiki [[Payl:Boeing 727-228 AN0707781.jpg|thumb|Mahfooz Boeing 727]] Ang Mahfooz Aviation usa ka dili aktibo nga airline nga nakabase sa Gambia nga nag-operate og charter flights; hangtod sa 2026 wala pa gi-update ang kahimtang sa Mahfooz Aviation sukad pa niadtong 2008.<ref>https://airlinehistory.co.uk/airline/mahfooz-aviation/</ref> Nag-operate kini og mga charter gikan sa Gambia paingon sa Aprika ug Europa.<ref>https://www.accessgambia.com/biz1/mahfooz-aviation.html</ref> == Aksidente == Nibangga ang usa ka Boeing 707 sa pag-landing tungod kay nadaut kini sa pag-landing nga dili na ma-ayo.<ref>https://www.baaa-acro.com/operator/mahfooz-aviation</ref> == Tan-awa usab == [[Listahan sa mga non-operational airlines sa Gambia]] == Mga tinubdan == juz3tepvh2igxgamczmpvnas7mtrk9o 14 11354468 37021791 2026-05-29T01:28:34Z ~2026-31081-14 143851 Created page with "[[Kategoriya:1996 nga mga pelikula|Filipino]] [[Kategoriya:Pilipinong pelikula|Filipino]]" 37021791 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:1996 nga mga pelikula|Filipino]] [[Kategoriya:Pilipinong pelikula|Filipino]] djzngjlku8nic9tu6vw32efyjkvh4ja 0 11354469 37021793 2026-05-29T01:35:19Z Youravreageavaitor 141554 Youravreageavaitor moved page [[Mafhooz Aviation]] to [[Mahfooz Aviation]] 37021793 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mahfooz Aviation]] 588jdxl806fij0cgawn30l47tmf822h 0 11354470 37021797 2026-05-29T02:17:10Z ~2026-31081-14 143851 Created page with "[[Payl:Open season logo.PNG|thumb]] Ang '''''Open Season''''' maoy usa ka computer-animated media franchise nga nakasentro sa Boog ug Elliot. ==Pelikula== * ''[[Open Season (pelikula nga 2006)|Ooen Season]]'' (2006) * ''[[Open Season 2]]'' (2008) * ''[[Open Season 3]]'' (2010) * ''[[Open Season: Scared Silly]]'' (2015) ===Mubo nga mga pelikula=== * ''Boog & Elliot's Midnight Bun Run'' (2007) ==Serye telebisyon== * ''Open Season: Call of Nature'' (2023–24) Katego..." 37021797 wikitext text/x-wiki [[Payl:Open season logo.PNG|thumb]] Ang '''''Open Season''''' maoy usa ka computer-animated media franchise nga nakasentro sa Boog ug Elliot. ==Pelikula== * ''[[Open Season (pelikula nga 2006)|Ooen Season]]'' (2006) * ''[[Open Season 2]]'' (2008) * ''[[Open Season 3]]'' (2010) * ''[[Open Season: Scared Silly]]'' (2015) ===Mubo nga mga pelikula=== * ''Boog & Elliot's Midnight Bun Run'' (2007) ==Serye telebisyon== * ''Open Season: Call of Nature'' (2023–24) [[Kategoriya:Open Season (franchise)| ]] 66obwk5mnvileu4nnvs8pd3dwahlpo1 14 11354471 37021798 2026-05-29T02:22:07Z ~2026-31081-14 143851 Created page with "Mga artikulo bahin sa franchise sa ''[[Open Season (franchise)|Open Season]]''. [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Columbia Pictures]] [[Kategoriya:Sony Pictures]]" 37021798 wikitext text/x-wiki Mga artikulo bahin sa franchise sa ''[[Open Season (franchise)|Open Season]]''. [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Columbia Pictures]] [[Kategoriya:Sony Pictures]] fduapqja0l7ln7h5nhkixih3tmal9k1 0 11354472 37021799 2026-05-29T02:38:15Z MadayawDavao 140869 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341070875|Jollibee Group]]" 37021799 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|left|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|left|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]] 46zn9bwb0u157w7wju000khddgyc6rc 37021803 37021799 2026-05-29T02:42:33Z MadayawDavao 140869 nagdugang detalye sa kaagi 37021803 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|left|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|left|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]]Niadtong 1975, [[Tony Tan (entrepreneur)|si Tony Tan Caktiong]] ug ang iyang pamilya nagbukas og [[Magnolia (SMC brand)|Magnolia Ice Cream]] parlor sa [[Dakbayang Quezon|Cubao]], [[Dakbayang Quezon|Quezon City]] nga giila nga unang Jollibee outlet. <ref name="JollibeeMilestonesHistory">[http://www.jollibee.com.ph/about-us#milestones-history Jollibee – About Us – Milestones-History]</ref> Ang mga Magnolia outlet nga gidumala sa pamilyang Tan Caktiong nagsugod sa pagtanyag og init nga pagkaon ug sandwich kon hangyoon sa mga kustomer nga ilang nadiskobrehan nga mas sikat kay sa ice cream sa franchise. Niadtong 1978, ang pamilya nakahukom nga kanselahon ang Magnolia franchise ug gihimong fast food outlets ang mga ice cream parlor nga ilang gidumala. Ang management consultant nga si Manuel C. Lumba mitambag sa pamilya bahin sa pagbalhin. Ang Jollibee Foods Corporation gitukod niadtong Enero 1978. {{Refn|The JFC states that its date of incorporation was on January 28, 1978<ref name="jfc2012">{{cite web|title=2012 Annual Report|page=3|url=http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|access-date=2 November 2017|publisher=Jollibee Foods Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054747/http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|archive-date=26 June 2018|url-status=dead}}</ref> while the [[Philippine Stock Exchange]] list the date of incorporation as January 11, 1978.<ref>{{cite web|title=Company Information - Jollibee Foods Corporation|url=http://edge.pse.com.ph/companyInformation/form.do?cmpy_id=86|website=Philippine Stock Exchange|publisher=Philippine Stock Exchange, Inc.|access-date=1 November 2017}}</ref>}} Giablihan niini ang unang tindahan niini sa gawas sa nasud sa Singapore niadtong 1985 sa [[Katong Shopping Centre]]; ang maong lokasyon nagsira paglabay lang sa usa ka tuig. Kusog nga mitubo ang Jollibee. Nakasugakod kini sa pagsulod sa [[McDonald's]] sa Pilipinas niadtong 1981 pinaagi sa pagtutok sa piho nga mga gusto sa merkado sa mga Pilipino, nga lahi sa Amerikanong kompanya sa fast food. Niadtong Hulyo 13, 1993, ang JFC nalista sa [[Bolsa sa Pilipinas|Philippine Stock Exchange]]. Niadtong 2011, ang JFC nagbukas og 260 ka bag-ong tindahan, diin 167 niini ang naa sa Pilipinas nga gipangulohan sa [[Mang Inasal]] (86) ug [[Jollibee]] (40). Kini nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga tindahan sa kompanya ngadto sa 2,001 sa katapusan sa Disyembre 2011. Sa samang tuig, gisirhan sa Jollibee ang Manong Pepe foodchain pabor sa Mang Inasal, ug gibaligya ang Délifrance ngadto sa CaféFrance. Sa gawas sa nasud, ang Jollibee nagbukas og 93 ka tindahan, nga gipangulohan sa Yonghe King sa China (70) ug Jollibee Vietnam (11). Kini adunay 1,668 ka mga lokasyon sa 17 ka mga nasud hangtod sa Hulyo, 2024 uban sa bag-o lang nga pag-abli niini sa Canada, ang ika-100 nga tindahan sa brand sa North America. 97yrytb4nsgq6kyqb7uxl0k8ux7tnnn 37021805 37021803 2026-05-29T02:43:54Z MadayawDavao 140869 37021805 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|left|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|left|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]]Niadtong 1975, [[Tony Tan (entrepreneur)|si Tony Tan Caktiong]] ug ang iyang pamilya nagbukas og [[Magnolia (SMC brand)|Magnolia Ice Cream]] parlor sa [[Dakbayang Quezon|Cubao]], [[Dakbayang Quezon|Quezon City]] nga giila nga unang Jollibee outlet. <ref name="JollibeeMilestonesHistory">[http://www.jollibee.com.ph/about-us#milestones-history Jollibee – About Us – Milestones-History]</ref> Ang mga Magnolia outlet nga gidumala sa pamilyang Tan Caktiong nagsugod sa pagtanyag og init nga pagkaon ug sandwich kon hangyoon sa mga kustomer nga ilang nadiskobrehan nga mas sikat kay sa ice cream sa franchise. Niadtong 1978, ang pamilya nakahukom nga kanselahon ang Magnolia franchise ug gihimong fast food outlets ang mga ice cream parlor nga ilang gidumala. Ang management consultant nga si Manuel C. Lumba mitambag sa pamilya bahin sa pagbalhin. Ang Jollibee Foods Corporation gitukod niadtong Enero 1978. {{Refn|The JFC states that its date of incorporation was on January 28, 1978<ref name="jfc2012">{{cite web|title=2012 Annual Report|page=3|url=http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|access-date=2 November 2017|publisher=Jollibee Foods Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054747/http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|archive-date=26 June 2018|url-status=dead}}</ref> while the [[Philippine Stock Exchange]] list the date of incorporation as January 11, 1978.<ref>{{cite web|title=Company Information - Jollibee Foods Corporation|url=http://edge.pse.com.ph/companyInformation/form.do?cmpy_id=86|website=Philippine Stock Exchange|publisher=Philippine Stock Exchange, Inc.|access-date=1 November 2017}}</ref>}} Giablihan niini ang unang tindahan niini sa gawas sa nasud sa Singapore niadtong 1985 sa [[Katong Shopping Centre]]; ang maong lokasyon nagsira paglabay lang sa usa ka tuig. Kusog nga mitubo ang Jollibee. Nakasugakod kini sa pagsulod sa [[McDonald's]] sa Pilipinas niadtong 1981 pinaagi sa pagtutok sa piho nga mga gusto sa merkado sa mga Pilipino, nga lahi sa Amerikanong kompanya sa fast food. Niadtong Hulyo 13, 1993, ang JFC nalista sa [[Bolsa sa Pilipinas|Philippine Stock Exchange]]. Niadtong 2011, ang JFC nagbukas og 260 ka bag-ong tindahan, diin 167 niini ang naa sa Pilipinas nga gipangulohan sa [[Mang Inasal]] (86) ug [[Jollibee]] (40). Kini nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga tindahan sa kompanya ngadto sa 2,001 sa katapusan sa Disyembre 2011. Sa samang tuig, gisirhan sa Jollibee ang Manong Pepe foodchain pabor sa Mang Inasal, ug gibaligya ang Délifrance ngadto sa CaféFrance. Sa gawas sa nasud, ang Jollibee nagbukas og 93 ka tindahan, nga gipangulohan sa Yonghe King sa China (70) ug Jollibee Vietnam (11). Kini adunay 1,668 ka mga lokasyon sa 17 ka mga nasud hangtod sa Hulyo, 2024 uban sa bag-o lang nga pag-abli niini sa Canada, ang ika-100 nga tindahan sa brand sa North America. == Kaagi == lwgiuieqwacmwlbjj56gm82hzoprhni 37021806 37021805 2026-05-29T02:44:14Z MadayawDavao 140869 mga reperensya 37021806 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|left|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|left|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]]Niadtong 1975, [[Tony Tan (entrepreneur)|si Tony Tan Caktiong]] ug ang iyang pamilya nagbukas og [[Magnolia (SMC brand)|Magnolia Ice Cream]] parlor sa [[Dakbayang Quezon|Cubao]], [[Dakbayang Quezon|Quezon City]] nga giila nga unang Jollibee outlet. <ref name="JollibeeMilestonesHistory">[http://www.jollibee.com.ph/about-us#milestones-history Jollibee – About Us – Milestones-History]</ref> Ang mga Magnolia outlet nga gidumala sa pamilyang Tan Caktiong nagsugod sa pagtanyag og init nga pagkaon ug sandwich kon hangyoon sa mga kustomer nga ilang nadiskobrehan nga mas sikat kay sa ice cream sa franchise. Niadtong 1978, ang pamilya nakahukom nga kanselahon ang Magnolia franchise ug gihimong fast food outlets ang mga ice cream parlor nga ilang gidumala. Ang management consultant nga si Manuel C. Lumba mitambag sa pamilya bahin sa pagbalhin. Ang Jollibee Foods Corporation gitukod niadtong Enero 1978. {{Refn|The JFC states that its date of incorporation was on January 28, 1978<ref name="jfc2012">{{cite web|title=2012 Annual Report|page=3|url=http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|access-date=2 November 2017|publisher=Jollibee Foods Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054747/http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|archive-date=26 June 2018|url-status=dead}}</ref> while the [[Philippine Stock Exchange]] list the date of incorporation as January 11, 1978.<ref>{{cite web|title=Company Information - Jollibee Foods Corporation|url=http://edge.pse.com.ph/companyInformation/form.do?cmpy_id=86|website=Philippine Stock Exchange|publisher=Philippine Stock Exchange, Inc.|access-date=1 November 2017}}</ref>}} Giablihan niini ang unang tindahan niini sa gawas sa nasud sa Singapore niadtong 1985 sa [[Katong Shopping Centre]]; ang maong lokasyon nagsira paglabay lang sa usa ka tuig. Kusog nga mitubo ang Jollibee. Nakasugakod kini sa pagsulod sa [[McDonald's]] sa Pilipinas niadtong 1981 pinaagi sa pagtutok sa piho nga mga gusto sa merkado sa mga Pilipino, nga lahi sa Amerikanong kompanya sa fast food. Niadtong Hulyo 13, 1993, ang JFC nalista sa [[Bolsa sa Pilipinas|Philippine Stock Exchange]]. Niadtong 2011, ang JFC nagbukas og 260 ka bag-ong tindahan, diin 167 niini ang naa sa Pilipinas nga gipangulohan sa [[Mang Inasal]] (86) ug [[Jollibee]] (40). Kini nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga tindahan sa kompanya ngadto sa 2,001 sa katapusan sa Disyembre 2011. Sa samang tuig, gisirhan sa Jollibee ang Manong Pepe foodchain pabor sa Mang Inasal, ug gibaligya ang Délifrance ngadto sa CaféFrance. Sa gawas sa nasud, ang Jollibee nagbukas og 93 ka tindahan, nga gipangulohan sa Yonghe King sa China (70) ug Jollibee Vietnam (11). Kini adunay 1,668 ka mga lokasyon sa 17 ka mga nasud hangtod sa Hulyo, 2024 uban sa bag-o lang nga pag-abli niini sa Canada, ang ika-100 nga tindahan sa brand sa North America. == Mga Reperensya == aiu6dg7qcsr51emet7wp82ww8n7b02n 37021808 37021806 2026-05-29T02:46:47Z MadayawDavao 140869 37021808 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jollibee_Group_logo_2025.svg == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|left|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|left|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]]Niadtong 1975, [[Tony Tan (entrepreneur)|si Tony Tan Caktiong]] ug ang iyang pamilya nagbukas og [[Magnolia (SMC brand)|Magnolia Ice Cream]] parlor sa [[Dakbayang Quezon|Cubao]], [[Dakbayang Quezon|Quezon City]] nga giila nga unang Jollibee outlet. <ref name="JollibeeMilestonesHistory">[http://www.jollibee.com.ph/about-us#milestones-history Jollibee – About Us – Milestones-History]</ref> Ang mga Magnolia outlet nga gidumala sa pamilyang Tan Caktiong nagsugod sa pagtanyag og init nga pagkaon ug sandwich kon hangyoon sa mga kustomer nga ilang nadiskobrehan nga mas sikat kay sa ice cream sa franchise. Niadtong 1978, ang pamilya nakahukom nga kanselahon ang Magnolia franchise ug gihimong fast food outlets ang mga ice cream parlor nga ilang gidumala. Ang management consultant nga si Manuel C. Lumba mitambag sa pamilya bahin sa pagbalhin. Ang Jollibee Foods Corporation gitukod niadtong Enero 1978. {{Refn|The JFC states that its date of incorporation was on January 28, 1978<ref name="jfc2012">{{cite web|title=2012 Annual Report|page=3|url=http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|access-date=2 November 2017|publisher=Jollibee Foods Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054747/http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|archive-date=26 June 2018|url-status=dead}}</ref> while the [[Philippine Stock Exchange]] list the date of incorporation as January 11, 1978.<ref>{{cite web|title=Company Information - Jollibee Foods Corporation|url=http://edge.pse.com.ph/companyInformation/form.do?cmpy_id=86|website=Philippine Stock Exchange|publisher=Philippine Stock Exchange, Inc.|access-date=1 November 2017}}</ref>}} Giablihan niini ang unang tindahan niini sa gawas sa nasud sa Singapore niadtong 1985 sa [[Katong Shopping Centre]]; ang maong lokasyon nagsira paglabay lang sa usa ka tuig. Kusog nga mitubo ang Jollibee. Nakasugakod kini sa pagsulod sa [[McDonald's]] sa Pilipinas niadtong 1981 pinaagi sa pagtutok sa piho nga mga gusto sa merkado sa mga Pilipino, nga lahi sa Amerikanong kompanya sa fast food. Niadtong Hulyo 13, 1993, ang JFC nalista sa [[Bolsa sa Pilipinas|Philippine Stock Exchange]]. Niadtong 2011, ang JFC nagbukas og 260 ka bag-ong tindahan, diin 167 niini ang naa sa Pilipinas nga gipangulohan sa [[Mang Inasal]] (86) ug [[Jollibee]] (40). Kini nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga tindahan sa kompanya ngadto sa 2,001 sa katapusan sa Disyembre 2011. Sa samang tuig, gisirhan sa Jollibee ang Manong Pepe foodchain pabor sa Mang Inasal, ug gibaligya ang Délifrance ngadto sa CaféFrance. Sa gawas sa nasud, ang Jollibee nagbukas og 93 ka tindahan, nga gipangulohan sa Yonghe King sa China (70) ug Jollibee Vietnam (11). Kini adunay 1,668 ka mga lokasyon sa 17 ka mga nasud hangtod sa Hulyo, 2024 uban sa bag-o lang nga pag-abli niini sa Canada, ang ika-100 nga tindahan sa brand sa North America. == Mga Reperensya == 71fsea9ofpp6nbyxadi3cvify5js61l 37021809 37021808 2026-05-29T02:48:57Z MadayawDavao 140869 37021809 wikitext text/x-wiki Ang '''Jollibee Foods Corporation''' ( '''JFC''' ), nga nagnegosyo isip '''Jollibee Group''', ang usa ka multinasyonal nga kompanya sa Pilipinas nga naka-headquarter sa [[Pasig]], [[Metro Manila]], [[Pilipinas]] . Ang Jollibee Food Corporation mao ang tag-iya sa fast food brand nga [[Jollibee]] . Sa kalampusan sa ilang flagship brand, nakuha sa JFC ang pipila sa ilang mga kakompetensya niini sa negosyo sa fast food sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud sama sa [[Chowking]], [[Greenwich Pizza|Greenwich]], Red Ribbon, ug Mang Inasal. Sa Septyembre 2025, ang kinatibuk-ang network sa tindahan sa Jollibee Group niabot na sa 10,304 ka mga tindahan nga gilangkuban sa 3,445 ka mga sanga sa Pilipinas ug 6,859 ka mga lokasyon sa tibuok kalibutan nga nagdala og net income nga P8.65 bilyon sa unang 9 ka bulan sa 2025. == Kaagi == [[Payl:Jollibee_Foods_Corporation_logo.svg|right|thumb|Unang logo sa korporasyon gikan sa 2009 hangtod sa 2025]] [[Payl:Santa_Maria,_Bulacan_Bypass_Road_Santa_Clara_23.jpg|right|thumb|Usa ka outlet sa [[Jollibee]], ang pangunang fast food brand sa kompanya, sa [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]]]]Niadtong 1975, [[Tony Tan (entrepreneur)|si Tony Tan Caktiong]] ug ang iyang pamilya nagbukas og [[Magnolia (SMC brand)|Magnolia Ice Cream]] parlor sa [[Dakbayang Quezon|Cubao]], [[Dakbayang Quezon|Quezon City]] nga giila nga unang Jollibee outlet. <ref name="JollibeeMilestonesHistory">[http://www.jollibee.com.ph/about-us#milestones-history Jollibee – About Us – Milestones-History]</ref> Ang mga Magnolia outlet nga gidumala sa pamilyang Tan Caktiong nagsugod sa pagtanyag og init nga pagkaon ug sandwich kon hangyoon sa mga kustomer nga ilang nadiskobrehan nga mas sikat kay sa ice cream sa franchise. Niadtong 1978, ang pamilya nakahukom nga kanselahon ang Magnolia franchise ug gihimong fast food outlets ang mga ice cream parlor nga ilang gidumala. Ang management consultant nga si Manuel C. Lumba mitambag sa pamilya bahin sa pagbalhin. Ang Jollibee Foods Corporation gitukod niadtong Enero 1978. {{Refn|The JFC states that its date of incorporation was on January 28, 1978<ref name="jfc2012">{{cite web|title=2012 Annual Report|page=3|url=http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|access-date=2 November 2017|publisher=Jollibee Foods Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054747/http://www.jollibee.com.ph/wp-content/uploads/2014/12/2012-Annual-Report.pdf|archive-date=26 June 2018|url-status=dead}}</ref> while the [[Philippine Stock Exchange]] list the date of incorporation as January 11, 1978.<ref>{{cite web|title=Company Information - Jollibee Foods Corporation|url=http://edge.pse.com.ph/companyInformation/form.do?cmpy_id=86|website=Philippine Stock Exchange|publisher=Philippine Stock Exchange, Inc.|access-date=1 November 2017}}</ref>}} Giablihan niini ang unang tindahan niini sa gawas sa nasud sa Singapore niadtong 1985 sa [[Katong Shopping Centre]]; ang maong lokasyon nagsira paglabay lang sa usa ka tuig. Kusog nga mitubo ang Jollibee. Nakasugakod kini sa pagsulod sa [[McDonald's]] sa Pilipinas niadtong 1981 pinaagi sa pagtutok sa piho nga mga gusto sa merkado sa mga Pilipino, nga lahi sa Amerikanong kompanya sa fast food. Niadtong Hulyo 13, 1993, ang JFC nalista sa [[Bolsa sa Pilipinas|Philippine Stock Exchange]]. Niadtong 2011, ang JFC nagbukas og 260 ka bag-ong tindahan, diin 167 niini ang naa sa Pilipinas nga gipangulohan sa [[Mang Inasal]] (86) ug [[Jollibee]] (40). Kini nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga tindahan sa kompanya ngadto sa 2,001 sa katapusan sa Disyembre 2011. Sa samang tuig, gisirhan sa Jollibee ang Manong Pepe foodchain pabor sa Mang Inasal, ug gibaligya ang Délifrance ngadto sa CaféFrance. Sa gawas sa nasud, ang Jollibee nagbukas og 93 ka tindahan, nga gipangulohan sa Yonghe King sa China (70) ug Jollibee Vietnam (11). Kini adunay 1,668 ka mga lokasyon sa 17 ka mga nasud hangtod sa Hulyo, 2024 uban sa bag-o lang nga pag-abli niini sa Canada, ang ika-100 nga tindahan sa brand sa North America. == Mga Reperensya == g1qko7rcv3up5krh671sdra6gm1rpdq 0 11354473 37021807 2026-05-29T02:44:27Z ~2026-31081-14 143851 Redirected page to [[Open Season: Scared Silly]] 37021807 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Open Season: Scared Silly]] 9exp521kceefz3sbmg43qbwvdvjlla0 0 11354474 37021812 2026-05-29T02:59:09Z ~2026-31081-14 143851 se estrenará el próximo año 37021812 wikitext text/x-wiki Ang '''''Shrek 5''''' (2027) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== * [[Mike Myers]] * [[Eddie Murphy]] * [[Cameron Diaz]] * [[Zendaya]] * [[Skyler Gisondo]] * [[Marcello Hernández]] * [[Conrad Vernon]] * [[Cody Cameron]] [[Kategoriya:2027 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Shrek]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa DreamWorks Animation]] dhz4jhe96ija8zotjpoy6iqn1vxz16l 0 11354475 37021813 2026-05-29T03:09:14Z MadayawDavao 140869 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355539097|Mang Inasal]]" 37021813 wikitext text/x-wiki Ang '''Mang Inasal''' ([[Hiligaynon]] para sa "Mr. Barbecue") usa ka fast-food restaurant chain sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] . Natukod niadtong 2003, nag espesyalisar kini sa mga putahe [[Sinugba|nga barbecue]], ug nailhan sa ''chicken inasal'' (grilled chicken) ug ''unli-rice'' (unlimited rice). == Kasaysayan == [[Payl:Mang_Inasal_first_store_Robinsons_Iloilo_(De_Leon,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|left|thumb|Ang unang Mang Inasal branch sa Robinsons Iloilo]] Ang Mang Inasal gisugdan ni Edgar "Injap" Sia II, kinsa nanag-iya sa iyang unang negosyo sa edad nga baynte anyos. Si Sia misulod sa negosyo sa pagkaon sa edad nga baynte sais anyos, giablihan ang unang sanga sa Mang Inasal niadtong Disyembre 12, 2003, sa Carpark Building sa Robinsons Place Iloilo sa sentro sa Iloilo City. <ref name=":0" /> Ang restaurant usa ka dali nga nagmalampuson bisan pa sa grabeng kompetisyon gikan sa ubang natukod nga mga restaurant nga giluto sa grill. == Mga Reperensya == {{Reflist}} 4ct5cyygz3j08n0rkbcntxtpg0tmbqh 37021814 37021813 2026-05-29T03:12:24Z MadayawDavao 140869 dugang detalye 37021814 wikitext text/x-wiki Ang '''Mang Inasal''' ([[Hiligaynon]] para sa "Mr. Barbecue") usa ka fast-food restaurant chain sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] . Natukod niadtong 2003, nag espesyalisar kini sa mga putahe [[Sinugba|nga barbecue]], ug nailhan sa ''chicken inasal'' (grilled chicken) ug ''unli-rice'' (unlimited rice). == Kasaysayan == [[Payl:Mang_Inasal_first_store_Robinsons_Iloilo_(De_Leon,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|left|thumb|Ang unang Mang Inasal branch sa Robinsons Iloilo]] Ang Mang Inasal gisugdan ni Edgar "Injap" Sia II, kinsa nanag-iya sa iyang unang negosyo sa edad nga baynte anyos. Si Sia misulod sa negosyo sa pagkaon sa edad nga baynte sais anyos, giablihan ang unang sanga sa Mang Inasal niadtong Disyembre 12, 2003, sa Carpark Building sa Robinsons Place Iloilo sa sentro sa Iloilo City. Ang restaurant usa ka dali nga nagmalampuson bisan pa sa grabeng kompetisyon gikan sa ubang natukod nga mga restaurant nga giluto sa grill. Ang Mang Inasal nagbukas sa unang mga sanga niini sa [[Kabisay-an|rehiyon sa Visayas]], sa ulahi nagpalapad sa [[Mindanao]] ug dayon sa [[Metro Manila]] . Ang kompanya nagsugod sa pag-franchise niadtong 2005; sa 2008, nakabukas kini og 23 ka restawran, diin napulo ang gi-franchise. Niadtong 2009, ang Mang Inasal nagpalapad ngadto sa kapin sa usa ka gatos ka sanga, nga nagbukas sa ika-100 nga sanga niini sa [[Kalibo|Kalibo, Aklan]]. Niadtong Oktubre 2010, 70% sa Mang Inasal ang napalit sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] (JFC), sa kantidad nga ₱3 billion ($68.8 milyon). Napalit sa JFC niadtong Abril 2016 ang nahibiling 30% nga kaniadto iya sa Injap Investment, Inc. nga gipanag-iya sa Sia. Ang pamilyang Sia nagpabilin nga nalambigit sa negosyo uban ni Ferdinand Sia isip COO niini. Niadtong 2018, giablihan sa Mang Inasal ang ika-500 nga sanga niini sa [[Mandurriao|Mandurriao, Iloilo City]]. Ang unang drive-thru branch giablihan niadtong Disyembre 11, 2024, sa [[Santa Maria, Bulacan]]. Niadtong Agosto 31, 2025, ang una ug flagship branch sa Mang Inasal sa Robinsons Iloilo, giablihan pag-usab human sa mga renobasyon, nga nagpaila sa disenyo sa tindahan sa ikalimang henerasyon, usa ka dedikado nga take-out counter, ang unang cashless ordering kiosk, ug usa ka Mang Inasal Heritage Wall. == Mga Reperensya == ot04ajdr2zaiu69f7siq3oq6lytnf8k 37021815 37021814 2026-05-29T03:14:38Z MadayawDavao 140869 mga produkto 37021815 wikitext text/x-wiki Ang '''Mang Inasal''' ([[Hiligaynon]] para sa "Mr. Barbecue") usa ka fast-food restaurant chain sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] . Natukod niadtong 2003, nag espesyalisar kini sa mga putahe [[Sinugba|nga barbecue]], ug nailhan sa ''chicken inasal'' (grilled chicken) ug ''unli-rice'' (unlimited rice). == Kasaysayan == [[Payl:Mang_Inasal_first_store_Robinsons_Iloilo_(De_Leon,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|left|thumb|Ang unang Mang Inasal branch sa Robinsons Iloilo]] Ang Mang Inasal gisugdan ni Edgar "Injap" Sia II, kinsa nanag-iya sa iyang unang negosyo sa edad nga baynte anyos. Si Sia misulod sa negosyo sa pagkaon sa edad nga baynte sais anyos, giablihan ang unang sanga sa Mang Inasal niadtong Disyembre 12, 2003, sa Carpark Building sa Robinsons Place Iloilo sa sentro sa Iloilo City. Ang restaurant usa ka dali nga nagmalampuson bisan pa sa grabeng kompetisyon gikan sa ubang natukod nga mga restaurant nga giluto sa grill. Ang Mang Inasal nagbukas sa unang mga sanga niini sa [[Kabisay-an|rehiyon sa Visayas]], sa ulahi nagpalapad sa [[Mindanao]] ug dayon sa [[Metro Manila]] . Ang kompanya nagsugod sa pag-franchise niadtong 2005; sa 2008, nakabukas kini og 23 ka restawran, diin napulo ang gi-franchise. Niadtong 2009, ang Mang Inasal nagpalapad ngadto sa kapin sa usa ka gatos ka sanga, nga nagbukas sa ika-100 nga sanga niini sa [[Kalibo|Kalibo, Aklan]]. Niadtong Oktubre 2010, 70% sa Mang Inasal ang napalit sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] (JFC), sa kantidad nga ₱3 billion ($68.8 milyon). Napalit sa JFC niadtong Abril 2016 ang nahibiling 30% nga kaniadto iya sa Injap Investment, Inc. nga gipanag-iya sa Sia. Ang pamilyang Sia nagpabilin nga nalambigit sa negosyo uban ni Ferdinand Sia isip COO niini. Niadtong 2018, giablihan sa Mang Inasal ang ika-500 nga sanga niini sa [[Mandurriao|Mandurriao, Iloilo City]]. Ang unang drive-thru branch giablihan niadtong Disyembre 11, 2024, sa [[Santa Maria, Bulacan]]. Niadtong Agosto 31, 2025, ang una ug flagship branch sa Mang Inasal sa Robinsons Iloilo, giablihan pag-usab human sa mga renobasyon, nga nagpaila sa disenyo sa tindahan sa ikalimang henerasyon, usa ka dedikado nga take-out counter, ang unang cashless ordering kiosk, ug usa ka Mang Inasal Heritage Wall. == Mga Produkto == [[Payl:Mang_inasal,_chicken_inasal.jpg|thumb|'Solo Fiesta' meal with ''[[inasal|chicken inasal]] pecho'', pork barbecue, ''[[Pancit|palabok]]'', ''[[lumpiang togue]]'', java rice, and soup]] Ang Mang Inasal espesyalista sa inihaw nga manok nga Pilipino, ilabina ang ilang signature ''[[inasal|chicken inasal]]'', nga gi-marinate ug gi-ihaw. Ang menu naglakip sa mga kapilian para sa "unli-rice" o unlimited rice, nga nagtugot sa mga kustomer sa pag-request og dugang nga servings. Ang restaurant chain nagtanyag usab og libreng ''[[Sinigang]]'', uban sa ubang mga inihaw nga putahe sama sa pork barbecue ug ''[[liempo]]'', ingon man mga non-grilled nga kapilian sama sa ''[[sisig]]'', ''[[Pancit|palabok]]'', ug ''[[popiyà|lumpia]]'' dugang mga condiments sama sa [[Soy sauce|toyo]], [[Vinegar|suka]] ug mantika sa manok. Para sa dessert, nagtanyag sila og ''[[halo-halo]]'' ug ''crema de leche''. <ref>{{Cite web}}</ref> == Mga Reperensya == {{Reflist}} 0ge31rsejndvf1yynwv1wgil9azn2a9 37021816 37021815 2026-05-29T03:16:40Z MadayawDavao 140869 pagpamaligya 37021816 wikitext text/x-wiki Ang '''Mang Inasal''' ([[Hiligaynon]] para sa "Mr. Barbecue") usa ka fast-food restaurant chain sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] . Natukod niadtong 2003, nag espesyalisar kini sa mga putahe [[Sinugba|nga barbecue]], ug nailhan sa ''chicken inasal'' (grilled chicken) ug ''unli-rice'' (unlimited rice). == Kasaysayan == [[Payl:Mang_Inasal_first_store_Robinsons_Iloilo_(De_Leon,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|left|thumb|Ang unang Mang Inasal branch sa Robinsons Iloilo]] Ang Mang Inasal gisugdan ni Edgar "Injap" Sia II, kinsa nanag-iya sa iyang unang negosyo sa edad nga baynte anyos. Si Sia misulod sa negosyo sa pagkaon sa edad nga baynte sais anyos, giablihan ang unang sanga sa Mang Inasal niadtong Disyembre 12, 2003, sa Carpark Building sa Robinsons Place Iloilo sa sentro sa Iloilo City. Ang restaurant usa ka dali nga nagmalampuson bisan pa sa grabeng kompetisyon gikan sa ubang natukod nga mga restaurant nga giluto sa grill. Ang Mang Inasal nagbukas sa unang mga sanga niini sa [[Kabisay-an|rehiyon sa Visayas]], sa ulahi nagpalapad sa [[Mindanao]] ug dayon sa [[Metro Manila]] . Ang kompanya nagsugod sa pag-franchise niadtong 2005; sa 2008, nakabukas kini og 23 ka restawran, diin napulo ang gi-franchise. Niadtong 2009, ang Mang Inasal nagpalapad ngadto sa kapin sa usa ka gatos ka sanga, nga nagbukas sa ika-100 nga sanga niini sa [[Kalibo|Kalibo, Aklan]]. Niadtong Oktubre 2010, 70% sa Mang Inasal ang napalit sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] (JFC), sa kantidad nga ₱3 billion ($68.8 milyon). Napalit sa JFC niadtong Abril 2016 ang nahibiling 30% nga kaniadto iya sa Injap Investment, Inc. nga gipanag-iya sa Sia. Ang pamilyang Sia nagpabilin nga nalambigit sa negosyo uban ni Ferdinand Sia isip COO niini. Niadtong 2018, giablihan sa Mang Inasal ang ika-500 nga sanga niini sa [[Mandurriao|Mandurriao, Iloilo City]]. Ang unang drive-thru branch giablihan niadtong Disyembre 11, 2024, sa [[Santa Maria, Bulacan]]. Niadtong Agosto 31, 2025, ang una ug flagship branch sa Mang Inasal sa Robinsons Iloilo, giablihan pag-usab human sa mga renobasyon, nga nagpaila sa disenyo sa tindahan sa ikalimang henerasyon, usa ka dedikado nga take-out counter, ang unang cashless ordering kiosk, ug usa ka Mang Inasal Heritage Wall. == Mga Produkto == [[Payl:Mang_inasal,_chicken_inasal.jpg|thumb|'Solo Fiesta' meal with ''[[inasal|chicken inasal]] pecho'', pork barbecue, ''[[Pancit|palabok]]'', ''[[lumpiang togue]]'', java rice, and soup]] Ang Mang Inasal espesyalista sa inihaw nga manok nga Pilipino, ilabina ang ilang signature ''[[inasal|chicken inasal]]'', nga gi-marinate ug gi-ihaw. Ang menu naglakip sa mga kapilian para sa "unli-rice" o unlimited rice, nga nagtugot sa mga kustomer sa pag-request og dugang nga servings. Ang restaurant chain nagtanyag usab og libreng ''[[Sinigang]]'', uban sa ubang mga inihaw nga putahe sama sa pork barbecue ug ''[[liempo]]'', ingon man mga non-grilled nga kapilian sama sa ''[[sisig]]'', ''[[Pancit|palabok]]'', ug ''[[popiyà|lumpia]]'' dugang mga condiments sama sa [[Soy sauce|toyo]], [[Vinegar|suka]] ug mantika sa manok. Para sa dessert, nagtanyag sila og ''[[halo-halo]]'' ug ''crema de leche''. == Pagpamaligya ug pag-anunsyo == [[Love team|Ang love team nga]] "Mathon"—Maris [[Maris Racal|Racal]] ug [[Anthony Jennings (actor)|Anthony Jennings]] —ang gitudlo nga [[Celebrity branding|mga endorser]] sa Mang Inasal Pork [[Sinugba|barbecue]]. Ang aktor nga [[Coco Martin|si Coco Martin]] dugay na usab nga endorser sa Mang Inasal. <ref>[https://www.manginasal.ph/news/mang-inasal-supports-coco-martins-pasasalamat-tour Mang Inasal supports Coco Martin’s Pasasalamat Tour]</ref> == Mga Reperensya == {{Reflist}} clujokcka05a2fcdodn9b1jcv2e1wdn 37021817 37021816 2026-05-29T03:17:59Z MadayawDavao 140869 detalye sa mga pasidungog 37021817 wikitext text/x-wiki Ang '''Mang Inasal''' ([[Hiligaynon]] para sa "Mr. Barbecue") usa ka fast-food restaurant chain sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] . Natukod niadtong 2003, nag espesyalisar kini sa mga putahe [[Sinugba|nga barbecue]], ug nailhan sa ''chicken inasal'' (grilled chicken) ug ''unli-rice'' (unlimited rice). == Kasaysayan == [[Payl:Mang_Inasal_first_store_Robinsons_Iloilo_(De_Leon,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|left|thumb|Ang unang Mang Inasal branch sa Robinsons Iloilo]] Ang Mang Inasal gisugdan ni Edgar "Injap" Sia II, kinsa nanag-iya sa iyang unang negosyo sa edad nga baynte anyos. Si Sia misulod sa negosyo sa pagkaon sa edad nga baynte sais anyos, giablihan ang unang sanga sa Mang Inasal niadtong Disyembre 12, 2003, sa Carpark Building sa Robinsons Place Iloilo sa sentro sa Iloilo City. Ang restaurant usa ka dali nga nagmalampuson bisan pa sa grabeng kompetisyon gikan sa ubang natukod nga mga restaurant nga giluto sa grill. Ang Mang Inasal nagbukas sa unang mga sanga niini sa [[Kabisay-an|rehiyon sa Visayas]], sa ulahi nagpalapad sa [[Mindanao]] ug dayon sa [[Metro Manila]] . Ang kompanya nagsugod sa pag-franchise niadtong 2005; sa 2008, nakabukas kini og 23 ka restawran, diin napulo ang gi-franchise. Niadtong 2009, ang Mang Inasal nagpalapad ngadto sa kapin sa usa ka gatos ka sanga, nga nagbukas sa ika-100 nga sanga niini sa [[Kalibo|Kalibo, Aklan]]. Niadtong Oktubre 2010, 70% sa Mang Inasal ang napalit sa [[Jollibee Group|Jollibee Foods Corporation]] (JFC), sa kantidad nga ₱3 billion ($68.8 milyon). Napalit sa JFC niadtong Abril 2016 ang nahibiling 30% nga kaniadto iya sa Injap Investment, Inc. nga gipanag-iya sa Sia. Ang pamilyang Sia nagpabilin nga nalambigit sa negosyo uban ni Ferdinand Sia isip COO niini. Niadtong 2018, giablihan sa Mang Inasal ang ika-500 nga sanga niini sa [[Mandurriao|Mandurriao, Iloilo City]]. Ang unang drive-thru branch giablihan niadtong Disyembre 11, 2024, sa [[Santa Maria, Bulacan]]. Niadtong Agosto 31, 2025, ang una ug flagship branch sa Mang Inasal sa Robinsons Iloilo, giablihan pag-usab human sa mga renobasyon, nga nagpaila sa disenyo sa tindahan sa ikalimang henerasyon, usa ka dedikado nga take-out counter, ang unang cashless ordering kiosk, ug usa ka Mang Inasal Heritage Wall. == Mga Produkto == [[Payl:Mang_inasal,_chicken_inasal.jpg|thumb|'Solo Fiesta' meal with ''[[inasal|chicken inasal]] pecho'', pork barbecue, ''[[Pancit|palabok]]'', ''[[lumpiang togue]]'', java rice, and soup]] Ang Mang Inasal espesyalista sa inihaw nga manok nga Pilipino, ilabina ang ilang signature ''[[inasal|chicken inasal]]'', nga gi-marinate ug gi-ihaw. Ang menu naglakip sa mga kapilian para sa "unli-rice" o unlimited rice, nga nagtugot sa mga kustomer sa pag-request og dugang nga servings. Ang restaurant chain nagtanyag usab og libreng ''[[Sinigang]]'', uban sa ubang mga inihaw nga putahe sama sa pork barbecue ug ''[[liempo]]'', ingon man mga non-grilled nga kapilian sama sa ''[[sisig]]'', ''[[Pancit|palabok]]'', ug ''[[popiyà|lumpia]]'' dugang mga condiments sama sa [[Soy sauce|toyo]], [[Vinegar|suka]] ug mantika sa manok. Para sa dessert, nagtanyag sila og ''[[halo-halo]]'' ug ''crema de leche''. == Pagpamaligya ug pag-anunsyo == [[Love team|Ang love team nga]] "Mathon"—Maris [[Maris Racal|Racal]] ug [[Anthony Jennings (actor)|Anthony Jennings]] —ang gitudlo nga [[Celebrity branding|mga endorser]] sa Mang Inasal Pork [[Sinugba|barbecue]]. Ang aktor nga [[Coco Martin|si Coco Martin]] dugay na usab nga endorser sa Mang Inasal. <ref>[https://www.manginasal.ph/news/mang-inasal-supports-coco-martins-pasasalamat-tour Mang Inasal supports Coco Martin’s Pasasalamat Tour]</ref> '''Mga Pasidungog''' Ang Mang Inasal nakadaog og duha ka Gold, usa ka Silver, ug usa ka Bronze sa ika-21 nga International Business Awards sa [[Estambul|Istanbul]], Turkey. == Mga Reperensya == {{Reflist}} psxce2osqfkrluc9abpie7m7bhr3858 0 11354476 37021818 2026-05-29T04:03:46Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347164600|Mandurriao]]" 37021818 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Mandurriao</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[Districts of Iloilo City|District of Iloilo City]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles><div class="thumb tmulti tnone center"><div class="multiimageinner" style="width:242px;max-width:242px;border:none"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:240px;max-width:240px"><div style="border:1;;height:178px;overflow:hidden">[[Payl:Plazuela_de_Iloilo,_SM_Mall_top_view_(Iloilo_Diversion_Road,_Mandurriao,_Iloilo_City;_01-26-2023).jpg|238x238px]]</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Iloilo_Business_Park,_Festive_Walk_(Mandurriao,_Iloilo_City;_04-05-2024).jpg|117x117px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Mandurriao_Church.jpg|117x117px]]</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[File:Iloilo_Convention_Center_(Megaworld_Boulevard,_Mandurriao,_Iloilo_City;_10-22-2022).jpg|117x117px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Atria_Park_District,_Donato_Pison_Avenue_(Mandurriao,_Iloilo_City;_04-03-2024).jpg|117x117px]]</div></div></div></div></div><div class="ib-settlement-caption">From top, counter-clockwise: Aerial view; Mandurriao Church; Pison Chimney Monument; Iloilo Convention Center; Festive Walk Iloilo</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Payl:Iloilo_City_District_of_Mandurriao.png|250x250px|Location within [[Iloilo City]]]]<div class="ib-settlement-caption">Location within [[Dakbayan sa Iloilo|Iloilo City]]</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="12" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"Mandurriao","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q1889101"}, {"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Mandurriao"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q1889101"} ]</mapframe><div class="infobox-caption">Interactive map of Mandurriao</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:220px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:220px;padding:0"><div style="position:relative;width:220px">[[Payl:Philippines_location_map_(Visayas).svg|class=notpageimage noviewer|220x220px|Mandurriao is located in Visayas, Philippines]]<div class="od notheme" style="top:54.482%;left:22.216%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[Payl:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Mandurriao]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Mandurriao</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in the Philippines</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Visayas, Philippines</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:220px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:220px;padding:0"><div style="position:relative;width:220px">[[Payl:Philippines_location_map_(square).svg|class=notpageimage noviewer|220x220px|Mandurriao is located in Philippines]]<div class="od notheme" style="top:62.027%;left:49.63%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[Payl:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Mandurriao]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Mandurriao</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Mandurriao (Philippines)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Philippines</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mandurriao&params=10_43_3_N_122_32_11_E_region:PH_type:city(66464) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°43′3″N</span> <span class="longitude">122°32′11″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.71750°N 122.53639°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">10.71750; 122.53639</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |[[Pilipinas|Philippines]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Mga Rehiyon sa Pilipinas|Region]] | class="infobox-data" |[[Kasadpang Kabisay-an|Western Visayas]] (Region VI) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Lalawigan (Pilipinas)|Province]] | class="infobox-data" |[[Iloilo]] <span style="font-size: 85%;">(geographically only)</span> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Dakbayan|City]] | class="infobox-data" |[[Dakbayan sa Iloilo|Iloilo City]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Congressional District | class="infobox-data" |Lone district of Iloilo City |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1726 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Incorporated <small><span class="nowrap">(as district)</span></small> | class="infobox-data" |July 16, 1937 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Baranggay|Barangays]] | class="infobox-data" |18 (see Barangays) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;District ABC President | class="infobox-data" |Ariel Mirar |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |13.78&nbsp;km² (5.32&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2024 census)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |66,464 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |4,823/km² (12,490/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Demonym | class="infobox-data" |Manduryawnon |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |[[utc+08:00|UTC+8]] (Philippine Standard Time) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ZIP code | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">5000</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Area code | class="infobox-data" |33 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Patron saint | class="infobox-data" |The Espousal of Our Lady and Saint Joseph |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Feast day | class="infobox-data" |November 26 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Mga pinulongan sa Pilipinas|Native languages]] | class="infobox-data" |[[Hiligaynon]] |} Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. mxav3f9zw13279vg2odbhj9ozxyernm 37021819 37021818 2026-05-29T04:07:30Z Iampjanz 134116 37021819 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Mandurriao</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles><div class="thumb tmulti tnone center"><div class="multiimageinner" style="width:242px;max-width:242px;border:none"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:240px;max-width:240px"><div style="border:1;;height:178px;overflow:hidden">[[Payl:Plazuela_de_Iloilo,_SM_Mall_top_view_(Iloilo_Diversion_Road,_Mandurriao,_Iloilo_City;_01-26-2023).jpg|238x238px]]</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Iloilo_Business_Park,_Festive_Walk_(Mandurriao,_Iloilo_City;_04-05-2024).jpg|117x117px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Mandurriao_Church.jpg|117x117px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:119px;max-width:119px"><div style="border:1;;height:87px;overflow:hidden">[[Payl:Atria_Park_District,_Donato_Pison_Avenue_(Mandurriao,_Iloilo_City;_04-03-2024).jpg|117x117px]]</div></div></div></div></div><div class="ib-settlement-caption">From top, counter-clockwise: Aerial view; Mandurriao Church; Pison Chimney Monument; Iloilo Convention Center; Festive Walk Iloilo</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Payl:Iloilo_City_District_of_Mandurriao.png|250x250px|Location within [[Iloilo City]]]]<div class="ib-settlement-caption">Location within [[Dakbayan sa Iloilo|Iloilo City]]</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="12" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"Mandurriao","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q1889101"}, {"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Mandurriao"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q1889101"} ]</mapframe><div class="infobox-caption">Interactive map of Mandurriao</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><div class="center"><div class="locmap" style="width:220px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:220px;padding:0"><div style="position:relative;width:220px">[[Payl:Philippines_location_map_(Visayas).svg|class=notpageimage noviewer|220x220px|Mandurriao is located in Visayas, Philippines]]<div class="od notheme" style="top:54.482%;left:22.216%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[Payl:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Mandurriao]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Mandurriao</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in the Philippines</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Visayas, Philippines</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:220px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:220px;padding:0"><div style="position:relative;width:220px">[[Payl:Philippines_location_map_(square).svg|class=notpageimage noviewer|220x220px|Mandurriao is located in Philippines]]<div class="od notheme" style="top:62.027%;left:49.63%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[Payl:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Mandurriao]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Mandurriao</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Mandurriao (Philippines)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Philippines</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mandurriao&params=10_43_3_N_122_32_11_E_region:PH_type:city(66464) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°43′3″N</span> <span class="longitude">122°32′11″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.71750°N 122.53639°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">10.71750; 122.53639</span></span></span>]</span></span> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |[[Pilipinas|Philippines]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Mga Rehiyon sa Pilipinas|Region]] | class="infobox-data" |[[Kasadpang Kabisay-an|Western Visayas]] (Region VI) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Lalawigan (Pilipinas)|Province]] | class="infobox-data" |[[Iloilo]] <span style="font-size: 85%;">(geographically only)</span> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Dakbayan|City]] | class="infobox-data" |[[Dakbayan sa Iloilo|Iloilo City]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Congressional District | class="infobox-data" |Lone district of Iloilo City |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1726 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Incorporated <small><span class="nowrap">(as district)</span></small> | class="infobox-data" |July 16, 1937 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Baranggay|Barangays]] | class="infobox-data" |18 (see Barangays) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;District ABC President | class="infobox-data" |Ariel Mirar |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |13.78&nbsp;km² (5.32&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2024 census)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |66,464 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |4,823/km² (12,490/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Demonym | class="infobox-data" |Manduryawnon |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |[[utc+08:00|UTC+8]] (Philippine Standard Time) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ZIP code | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">5000</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Area code | class="infobox-data" |33 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Patron saint | class="infobox-data" |The Espousal of Our Lady and Saint Joseph |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Feast day | class="infobox-data" |November 26 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[Mga pinulongan sa Pilipinas|Native languages]] | class="infobox-data" |[[Hiligaynon]] |} Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. ic9v1downjb3j1snb43evqyylq65hps 37021820 37021819 2026-05-29T04:10:13Z Iampjanz 134116 dugang detalye 37021820 wikitext text/x-wiki Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. == Etymology == Ang ngalang Mandurriao gikuha gikan sa mga ngalan sa duha ka buaya nga nag-away nga ginganlag Mandu ug Riao atol sa eksplorasyon sa mga Espanyol sa Iloilo. Ang mga ngalan sa mga buaya gikan sa duha ka lanaw nga wala na karon nga ginganlag Mandu ug Riao, diin nahimutang ang pinuy-anan sa duha ka buaya. Sa ulahi, nahunahunaan sa mga tawo nga ang lugar gitawag og Mandurriao . Sa kadugayan, ang letra nga "r" sa Mandu-Riao gipulihan og "rr". Para sa mga Espanyol, ang pagbaton og "rr" sa usa ka pulong nagdala og dugang nga katahum ug kinaiya. p5z1e3qxqbfq1luwc5m7fr15czv8e2f 37021821 37021820 2026-05-29T04:12:44Z Iampjanz 134116 detalye sa kasaysayan 37021821 wikitext text/x-wiki Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. == Etimolohiya == Ang ngalang Mandurriao gikuha gikan sa mga ngalan sa duha ka buaya nga nag-away nga ginganlag Mandu ug Riao atol sa eksplorasyon sa mga Espanyol sa Iloilo. Ang mga ngalan sa mga buaya gikan sa duha ka lanaw nga wala na karon nga ginganlag Mandu ug Riao, diin nahimutang ang pinuy-anan sa duha ka buaya. Sa ulahi, nahunahunaan sa mga tawo nga ang lugar gitawag og Mandurriao . Sa kadugayan, ang letra nga "r" sa Mandu-Riao gipulihan og "rr". Para sa mga Espanyol, ang pagbaton og "rr" sa usa ka pulong nagdala og dugang nga katahum ug kinaiya. == Kasaysayan == Ang Mandurriao natukod niadtong 1726. Sa sinugdanan usa ka munisipyo sa iyang kaugalingong katungod, kini nahimong kabahin sa [[Dakbayan sa Iloilo]] niadtong Hulyo 16, 1937, uban sa kanhing mga lungsod sa [[Arévalo|Arevalo]], [[La Paz]], ug [[Molo]] ubos sa Balaod Numero 719 sa 1903. == Mga Reperensya == {{Reflist}} l5oy4jmz165pjtfnkw5eqsio0y4jism 37021822 37021821 2026-05-29T04:13:34Z Iampjanz 134116 dugang detalye sa kasaysayan 37021822 wikitext text/x-wiki Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. == Etimolohiya == Ang ngalang Mandurriao gikuha gikan sa mga ngalan sa duha ka buaya nga nag-away nga ginganlag Mandu ug Riao atol sa eksplorasyon sa mga Espanyol sa Iloilo. Ang mga ngalan sa mga buaya gikan sa duha ka lanaw nga wala na karon nga ginganlag Mandu ug Riao, diin nahimutang ang pinuy-anan sa duha ka buaya. Sa ulahi, nahunahunaan sa mga tawo nga ang lugar gitawag og Mandurriao . Sa kadugayan, ang letra nga "r" sa Mandu-Riao gipulihan og "rr". Para sa mga Espanyol, ang pagbaton og "rr" sa usa ka pulong nagdala og dugang nga katahum ug kinaiya. == Kasaysayan == Ang Mandurriao natukod niadtong 1726. Sa sinugdanan usa ka munisipyo sa iyang kaugalingong katungod, kini nahimong kabahin sa [[Dakbayan sa Iloilo]] niadtong Hulyo 16, 1937, uban sa kanhing mga lungsod sa [[Arévalo|Arevalo]], [[La Paz]], ug [[Molo]] ubos sa Balaod Numero 719 sa 1903. Sa sinugdanan, ang Mandurriao usa ka distrito sa mga residensyal ug agrikultura, nga nailhan tungod sa mga fishpond ug mga asinan niini. Apan, sa paglabay sa panahon, ang distrito nakaagi og dakong kausaban ug nahimong usa ka puliki nga distrito sa negosyo. Ang kanhing [[Fish pond|mga fishpond]] ug mga asinanan napulihan sa pag-uswag sa kasyudaran, nga nagbukas sa dalan alang sa pagtungha sa bag-ong sentro sa komersyo sa siyudad. == Mga Reperensya == {{Reflist}} bse7s4wpawrhmuynvnnhhdkl0gj8e7m 37021823 37021822 2026-05-29T04:16:16Z Iampjanz 134116 37021823 wikitext text/x-wiki Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. == Etimolohiya == Ang ngalang Mandurriao gikuha gikan sa mga ngalan sa duha ka buaya nga nag-away nga ginganlag Mandu ug Riao atol sa eksplorasyon sa mga Espanyol sa Iloilo. Ang mga ngalan sa mga buaya gikan sa duha ka lanaw nga wala na karon nga ginganlag Mandu ug Riao, diin nahimutang ang pinuy-anan sa duha ka buaya. Sa ulahi, nahunahunaan sa mga tawo nga ang lugar gitawag og Mandurriao . Sa kadugayan, ang letra nga "r" sa Mandu-Riao gipulihan og "rr". Para sa mga Espanyol, ang pagbaton og "rr" sa usa ka pulong nagdala og dugang nga katahum ug kinaiya. == Kasaysayan == Ang Mandurriao natukod niadtong 1726. Sa sinugdanan usa ka munisipyo sa iyang kaugalingong katungod, kini nahimong kabahin sa [[Dakbayan sa Iloilo]] niadtong Hulyo 16, 1937, uban sa kanhing mga lungsod sa [[Arévalo|Arevalo]], [[La Paz]], ug [[Molo]] ubos sa Balaod Numero 719 sa 1903. Sa sinugdanan, ang Mandurriao usa ka distrito sa mga residensyal ug agrikultura, nga nailhan tungod sa mga fishpond ug mga asinan niini. Apan, sa paglabay sa panahon, ang distrito nakaagi og dakong kausaban ug nahimong usa ka puliki nga distrito sa negosyo. Ang kanhing [[Fish pond|mga fishpond]] ug mga asinanan napulihan sa pag-uswag sa kasyudaran, nga nagbukas sa dalan alang sa pagtungha sa bag-ong sentro sa komersyo sa siyudad. Karon, ang Mandurriao usa ka mauswagon nga lugar nga adunay madasigon nga kombinasyon sa mga residensyal, komersyal, ug mga establisemento sa negosyo. Nahimo kini nga usa ka importante nga sentro sa komersyo ug kalihokan sa ekonomiya sulod sa Dakbayan sa Iloilo. Ang pag-uswag sa kasyudaran sa distrito nakadani sa lainlaing mga industriya, nga nakatampo sa pagtubo ug kauswagan sa siyudad sa kinatibuk-an. == Mga Reperensya == {{Reflist}} 111f3mdwqlnqk18jilbr7bxsheku8jr 37021824 37021823 2026-05-29T04:19:31Z Iampjanz 134116 37021824 wikitext text/x-wiki Ang '''Mandurriao''' ({{IPA|tl|manduˈryaw|}}) usa ka distrito sa [[Dakbayan sa Iloilo]] sa [[Pilipinas]]. Kini ang ikaduha nga kinadak-ang distrito base sa heyograpikal nga lugar ingon man ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon nga distrito, nga adunay 66,464 ka tawo sa sensus sa 2024. Ang Mandurriao maoy usa sa mga dagkong distrito sa negosyo sa Dakbayan sa Iloilo, uban sa Iloilo City Proper. Nailhan ang Mandurriao tungod sa mga modernong kalamboan ug madasigon nga nightlife scene. Ang distrito mao ang pinuy-anan sa daghang dagkong mixed-use developments, lakip ang Iloilo Business Park, Atria Park District, SM Iloilo Complex, Smallville Business Complex, ug Gaisano Iloilo City Center. Tungod sa dinamikong palibot niini, ang Mandurriao usahay gitawag nga 'ang distrito nga dili matulog' sa Iloilo. == Etimolohiya == Ang ngalang Mandurriao gikuha gikan sa mga ngalan sa duha ka buaya nga nag-away nga ginganlag Mandu ug Riao atol sa eksplorasyon sa mga Espanyol sa Iloilo. Ang mga ngalan sa mga buaya gikan sa duha ka lanaw nga wala na karon nga ginganlag Mandu ug Riao, diin nahimutang ang pinuy-anan sa duha ka buaya. Sa ulahi, nahunahunaan sa mga tawo nga ang lugar gitawag og Mandurriao . Sa kadugayan, ang letra nga "r" sa Mandu-Riao gipulihan og "rr". Para sa mga Espanyol, ang pagbaton og "rr" sa usa ka pulong nagdala og dugang nga katahum ug kinaiya. == Kasaysayan == Ang Mandurriao natukod niadtong 1726. Sa sinugdanan usa ka munisipyo sa iyang kaugalingong katungod, kini nahimong kabahin sa [[Dakbayan sa Iloilo]] niadtong Hulyo 16, 1937, uban sa kanhing mga lungsod sa [[Arévalo|Arevalo]], [[La Paz]], ug [[Molo]] ubos sa Balaod Numero 719 sa 1903. Sa sinugdanan, ang Mandurriao usa ka distrito sa mga residensyal ug agrikultura, nga nailhan tungod sa mga fishpond ug mga asinan niini. Apan, sa paglabay sa panahon, ang distrito nakaagi og dakong kausaban ug nahimong usa ka puliki nga distrito sa negosyo. Ang kanhing [[Fish pond|mga fishpond]] ug mga asinanan napulihan sa pag-uswag sa kasyudaran, nga nagbukas sa dalan alang sa pagtungha sa bag-ong sentro sa komersyo sa siyudad. Karon, ang Mandurriao usa ka mauswagon nga lugar nga adunay madasigon nga kombinasyon sa mga residensyal, komersyal, ug mga establisemento sa negosyo. Nahimo kini nga usa ka importante nga sentro sa komersyo ug kalihokan sa ekonomiya sulod sa Dakbayan sa Iloilo. Ang pag-uswag sa kasyudaran sa distrito nakadani sa lainlaing mga industriya, nga nakatampo sa pagtubo ug kauswagan sa siyudad sa kinatibuk-an. f63745c3l6j5w66qadep1b1gkze55sy 0 11354477 37021826 2026-05-29T05:19:58Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1356171903|Spanish East Indies]]" 37021826 wikitext text/x-wiki Ang '''Spanish East Indies''' {{Efn|{{langx|es|Indias orientales españolas}}; {{langx|fil|Silangang Indiyas ng Espanya}}}} mao ang mga kolonya sa [[Imperyong Espanyol]] sa Asya ug Oceania gikan sa 1565 hangtod 1901, nga gimandoan pinaagi sa kapitan heneral sa [[Manila]] alang sa Korona sa Espanya, sa sinugdanan nagreport sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]], unya sa ulahi direkta nga nagreport sa [[Madrid]] pagkahuman sa Gubat sa Kagawasan sa Espanya . Ang hari sa Espanya tradisyonal nga nag-ila sa iyang kaugalingon nga "Hari sa Sidlakan ug Kasadpang Indies" (Spanish: ''Rey de las Indias Orientales y Occidentales''). bi1fxchj2t4p1ifnpsyx8dt2px2dydz 37021827 37021826 2026-05-29T05:20:54Z Iampjanz 134116 37021827 wikitext text/x-wiki Ang '''Spanish East Indies''' mao ang mga kolonya sa [[Imperyong Espanyol]] sa Asya ug Oceania gikan sa 1565 hangtod 1901, nga gimandoan pinaagi sa kapitan heneral sa [[Manila]] alang sa Korona sa Espanya, sa sinugdanan nagreport sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]], unya sa ulahi direkta nga nagreport sa [[Madrid]] pagkahuman sa Gubat sa Kagawasan sa Espanya . Ang hari sa Espanya tradisyonal nga nag-ila sa iyang kaugalingon nga "Hari sa Sidlakan ug Kasadpang Indies" (Spanish: ''Rey de las Indias Orientales y Occidentales''). Gikan sa 1565 hangtod 1821, kining mga teritoryo, uban sa [[Spanish West Indies]], gidumala pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] nga nakabase sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]] . Human sa [[Declaration of Independence (Mexico)|kagawasan]] sa [[First Mexican Empire|Imperyo sa Mexico]], ang Manila direktang nagreport sa Madrid. Ang mga teritoryo nga gimandoan naglakip sa kasamtangang [[Pilipinas]], [[Guam Island|Guam]] ug [[Mariana Islands]], ingon man [[Palau|ang Palau]], nga bahin sa [[Micronesia]], ug sulod sa usa ka panahon [[Spanish Formosa|ang Amihanang Taiwan]] ug mga bahin sa [[Sulawesi Utara|North Sulawesi]] ug [[Provinsi Maluku Utara|Moluccas]] ( [[Neerlandiyanhong Sidlakang Kaindiyuhan|Dutch East Indies]] (VOC)). [[Dakbayan sa Sugbo|Ang Cebu]] mao ang unang lingkoranan sa gobyerno sa dihang unang miabot ang mga Espanyol sa Pilipinas, nga sa ulahi gibalhin sa Manila. awyacrp4c37ub956zogm2spfbphj9mq 37021828 37021827 2026-05-29T05:22:06Z Iampjanz 134116 37021828 wikitext text/x-wiki Ang '''Spanish East Indies''' mao ang mga kolonya sa [[Imperyong Espanyol]] sa Asya ug Oceania gikan sa 1565 hangtod 1901, nga gimandoan pinaagi sa kapitan heneral sa [[Manila]] alang sa Korona sa Espanya, sa sinugdanan nagreport sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]], unya sa ulahi direkta nga nagreport sa [[Madrid]] pagkahuman sa Gubat sa Kagawasan sa Espanya . Ang hari sa Espanya tradisyonal nga nag-ila sa iyang kaugalingon nga "Hari sa Sidlakan ug Kasadpang Indies" (Spanish: ''Rey de las Indias Orientales y Occidentales''). Gikan sa 1565 hangtod 1821, kining mga teritoryo, uban sa [[Spanish West Indies]], gidumala pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] nga nakabase sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]] . Human sa [[Declaration of Independence (Mexico)|kagawasan]] sa [[First Mexican Empire|Imperyo sa Mexico]], ang Manila direktang nagreport sa Madrid. Ang mga teritoryo nga gimandoan naglakip sa kasamtangang [[Pilipinas]], [[Guam Island|Guam]] ug [[Mariana Islands]], ingon man [[Palau|ang Palau]], nga bahin sa [[Micronesia]], ug sulod sa usa ka panahon [[Spanish Formosa|ang Amihanang Taiwan]] ug mga bahin sa [[Sulawesi Utara|North Sulawesi]] ug [[Provinsi Maluku Utara|Moluccas]] ( [[Neerlandiyanhong Sidlakang Kaindiyuhan|Dutch East Indies]] (VOC)). [[Dakbayan sa Sugbo|Ang Cebu]] mao ang unang lingkoranan sa gobyerno sa dihang unang miabot ang mga Espanyol sa Pilipinas, nga sa ulahi gibalhin sa Manila. Human sa [[Battle of Manila (1898)|pagkapukan sa Manila]] atol sa [[Spanish–American War|Gubat sa Espanya-Amerika]] niadtong 1898, giokupar sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ang siyudad ug gibalhin sa kolonyal nga gobyerno sa Espanya ang kapital niini ngadto sa [[Dakbayan sa Iloilo|Iloilo]], ang ilang pinakakusgan nga nahibiling kuta sa Pilipinas. Apan, wala madugay ilang gisurender ang siyudad ngadto sa lokal nga rebolusyonaryong pwersa sa wala pa [[American occupation of the Philippines|ang pag-okupar sa Amerika]] . Sa ulahi, gibaligya sa Espanya ang ubang gagmay nga mga isla ngadto sa [[German Empire|Alemanya]] sa [[German–Spanish Treaty (1899)|Kasabotan sa Alemanya-Espanyol niadtong 1899]], ug ang pipila ka nahibiling mga isla gihatag ngadto sa Estados Unidos sa dihang gi-ratify ang [[Treaty of Washington (1900)|Kasabotan sa Washington]] niadtong 1901. hravidbo1m1i1788iw155cayvelp5w5 0 11354478 37021829 2026-05-29T06:45:13Z Johny Rald 143894 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1329261945|Kaogma Festival]]" 37021829 wikitext text/x-wiki Ang '''Kaogma Festival''' nagtimaan sa adlaw sa pagkatukod (Mayo 27, 1569) sa [[Camarines Sur]] sa [[Pilipinas]] . Nakaplagan sa mga tigdukiduki nga ang petsa sa pagkatawo sa probinsya mao ang Mayo 27, 1589. Naggikan kini sa Naga City, ug sulod sa pipila ka tuig. Ang Pista sa Kaogma usa ka semana nga pasundayag sa mga mabulukon nga kalihokan. Ang titulo sa ''Pista sa'' ''Kaogma'' giusab ngadto sa "Kaogma Mardi Gras: the World's Hottest Festival". ''Ang Kaogma'' gihubad ngadto sa "usa ka maayong panahon" sa lokal nga diyalekto . Ang pista unang gisaulog niadtong Mayo 15, 1989. Apan kaniadto, usa lang kini ka adlaw nga selebrasyon. Ang selebrasyon niini niadtong Mayo 2005 nagpakita sa nagkalain-laing mga kalihokan sama sa "Hot Banda Jam", "Hot Buys", ''Buruntolan'', "Hot Kids Starquest", ang "Hot New Singing Star Search", "Miss Camarines Sur 2005", "Camarines Sur bids for Guinness World Record", "Silliest Plaza Contest", usa ka misa sa pagpasalamat, "Hot Grand Parade", ug usa ka "Hot Party". Mao kadto ang unang higayon nga ang tanang pangunang kalihokan sa Pista sa Kaogma gipahigayon sulod sa Kapitolyo ng Probinsya sa Complex sa Cadlan, [[Pili|Pili, Camarines Sur]] . Ang pista adunay daghang mga kalihokan sa kultura sama sa mga eksibisyon, mga kalihokan sa paugnat sa kusog, mga pasundayag sa katahum, kompetisyon sa pag-awit, prosesyonal nga grandeng parada ug mga kompetisyon sa sayaw sa kadalanan. Kini nga serye sa mga kalihokan gihimo aron makamugna og usa ka maayo kaayong oportunidad ug plataporma alang sa talento, kahanas, ug pagkamamugnaon sa Camsur. Sukad sa 2017, ang libre nga pista gisaulog na sulod sa napulo (10) ka adlaw matag katapusang semana sa Mayo, nga gipahigayon sa Pili [[Freedom Sports Complex]], nga adunay mga live band, mga konsiyerto sa mga pangunahing artista, ug mga carnival rides. == Mga Reperensya == {{Reflist}} == Mga sumpay sa gawas == * [http://www.camarines.com.ph / Opisyal nga Website sa Camarines Sur] 5ur9ombttyu9dtm6gjpgi6tb7ia4mza 37021830 37021829 2026-05-29T06:48:37Z Johny Rald 143894 37021830 wikitext text/x-wiki [[Payl:Kaogma Festival 2026.jpg|thumb|Pista sa Kaogma tuig 2026]] Ang '''Kaogma Festival''' nagtimaan sa adlaw sa pagkatukod (Mayo 27, 1569) sa [[Camarines Sur]] sa [[Pilipinas]] . Nakaplagan sa mga tigdukiduki nga ang petsa sa pagkatawo sa probinsya mao ang Mayo 27, 1589. Naggikan kini sa Naga City, ug sulod sa pipila ka tuig. Ang Pista sa Kaogma usa ka semana nga pasundayag sa mga mabulukon nga kalihokan. Ang titulo sa ''Pista sa'' ''Kaogma'' giusab ngadto sa "Kaogma Mardi Gras: the World's Hottest Festival". ''Ang Kaogma'' gihubad ngadto sa "usa ka maayong panahon" sa lokal nga diyalekto . Ang pista unang gisaulog niadtong Mayo 15, 1989. Apan kaniadto, usa lang kini ka adlaw nga selebrasyon. Ang selebrasyon niini niadtong Mayo 2005 nagpakita sa nagkalain-laing mga kalihokan sama sa "Hot Banda Jam", "Hot Buys", ''Buruntolan'', "Hot Kids Starquest", ang "Hot New Singing Star Search", "Miss Camarines Sur 2005", "Camarines Sur bids for Guinness World Record", "Silliest Plaza Contest", usa ka misa sa pagpasalamat, "Hot Grand Parade", ug usa ka "Hot Party". Mao kadto ang unang higayon nga ang tanang pangunang kalihokan sa Pista sa Kaogma gipahigayon sulod sa Kapitolyo ng Probinsya sa Complex sa Cadlan, [[Pili|Pili, Camarines Sur]] . Ang pista adunay daghang mga kalihokan sa kultura sama sa mga eksibisyon, mga kalihokan sa paugnat sa kusog, mga pasundayag sa katahum, kompetisyon sa pag-awit, prosesyonal nga grandeng parada ug mga kompetisyon sa sayaw sa kadalanan. Kini nga serye sa mga kalihokan gihimo aron makamugna og usa ka maayo kaayong oportunidad ug plataporma alang sa talento, kahanas, ug pagkamamugnaon sa Camsur. Sukad sa 2017, ang libre nga pista gisaulog na sulod sa napulo (10) ka adlaw matag katapusang semana sa Mayo, nga gipahigayon sa Pili [[Freedom Sports Complex]], nga adunay mga live band, mga konsiyerto sa mga pangunahing artista, ug mga carnival rides. == Mga Reperensya == {{Reflist}} == Mga sumpay sa gawas == * [http://www.camarines.com.ph / Opisyal nga Website sa Camarines Sur] 6t280x0qzwwfvkpzyndbloe28ar4ntv 37021842 37021830 2026-05-29T07:20:38Z Johny Rald 143894 37021842 wikitext text/x-wiki [[Payl:Kaogma Festival 2026.jpg|thumb|Pista sa Kaogma tuig 2026]] Ang '''Kaogma Festival''' nagtimaan sa adlaw sa pagkatukod (Mayo 27, 1569) sa [[Camarines Sur]] sa [[Pilipinas]] . Nakaplagan sa mga tigdukiduki nga ang petsa sa pagkatawo sa probinsya mao ang Mayo 27, 1589. Naggikan kini sa Naga City, ug sulod sa pipila ka tuig. Ang Pista sa Kaogma usa ka semana nga pasundayag sa mga mabulukon nga kalihokan. Ang titulo sa ''Pista sa'' ''Kaogma'' giusab ngadto sa "Kaogma Mardi Gras: the World's Hottest Festival". ''Ang Kaogma'' gihubad ngadto sa "usa ka maayong panahon" sa lokal nga diyalekto .<ref>https://web.archive.org/web/20070624200403/http://eyp.ph/complete.jsp?page=660&content=2002%2F0506_summerfest.html&rel=buyer_rel.html#5</ref> Ang pista unang gisaulog niadtong Mayo 15, 1989. Apan kaniadto, usa lang kini ka adlaw nga selebrasyon. Ang selebrasyon niini niadtong Mayo 2005 nagpakita sa nagkalain-laing mga kalihokan sama sa "Hot Banda Jam", "Hot Buys", ''Buruntolan'', "Hot Kids Starquest", ang "Hot New Singing Star Search", "Miss Camarines Sur 2005", "Camarines Sur bids for Guinness World Record", "Silliest Plaza Contest", usa ka misa sa pagpasalamat, "Hot Grand Parade", ug usa ka "Hot Party". Mao kadto ang unang higayon nga ang tanang pangunang kalihokan sa Pista sa Kaogma gipahigayon sulod sa Kapitolyo ng Probinsya sa Complex sa Cadlan, [[Pili|Pili, Camarines Sur]] . Ang pista adunay daghang mga kalihokan sa kultura sama sa mga eksibisyon, mga kalihokan sa paugnat sa kusog, mga pasundayag sa katahum, kompetisyon sa pag-awit, prosesyonal nga grandeng parada ug mga kompetisyon sa sayaw sa kadalanan. Kini nga serye sa mga kalihokan gihimo aron makamugna og usa ka maayo kaayong oportunidad ug plataporma alang sa talento, kahanas, ug pagkamamugnaon sa Camsur. Sukad sa 2017, ang libre nga pista gisaulog na sulod sa napulo (10) ka adlaw matag katapusang semana sa Mayo, nga gipahigayon sa Pili [[Freedom Sports Complex]], nga adunay mga live band, mga konsiyerto sa mga pangunahing artista, ug mga carnival rides. == Mga Reperensya == <references /> == Mga sumpay sa gawas == * [http://www.camarines.com.ph / Opisyal nga Website sa Camarines Sur] k2ngfdw89eixf3bsaokefxuj3r97lla 0 11354479 37021849 2026-05-29T07:41:07Z Exec8 10305 . 37021849 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021857 37021849 2026-05-29T07:45:36Z Exec8 10305 37021857 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{columns-list|colwidth=30em| * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 439kob9fdamkfks09xsimy86k5bajyb 37021863 37021857 2026-05-29T07:49:32Z Exec8 10305 37021863 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 7cgnxug1as4u9jtxrr06448va4pd7c0 0 11354480 37021850 2026-05-29T07:41:54Z Exec8 10305 . 37021850 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021858 37021850 2026-05-29T07:46:03Z Exec8 10305 37021858 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{columns-list|colwidth=30em| * Kib-Ayao * Kitulaan * Langogan * Manarapan * Nasapian * Pebpoloan * Tupig }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] qo03ew86tkbs1kp4c6xrkfty9i39ib4 37021861 37021858 2026-05-29T07:48:39Z Exec8 10305 37021861 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kapalawan.svg|right|280px]] {{columns-list|colwidth=30em| * Kib-Ayao * Kitulaan * Langogan * Manarapan * Nasapian * Pebpoloan * Tupig }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 6z5u6jpd7xz8xy4horh67hltkzz3ifv 37021862 37021861 2026-05-29T07:49:19Z Exec8 10305 37021862 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kapalawan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Kib-Ayao * Kitulaan * Langogan * Manarapan * Nasapian * Pebpoloan * Tupig }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] a3iw7rhqf0aepqvncq8qh81fwa3jzh1 0 11354481 37021851 2026-05-29T07:42:00Z Exec8 10305 . 37021851 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021859 37021851 2026-05-29T07:47:06Z Exec8 10305 37021859 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato ligawasan.svg|right|280px]] {{columns-list|colwidth=30em| * Bagoaingud (Bagoinged) * Barungis * Buliok * Bulol * Gli-gli * Kabasalan * Rajah Muda }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] pkwjrjl62k8z57pyc1h613jkhte5q0d 37021864 37021859 2026-05-29T07:49:53Z Exec8 10305 37021864 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato ligawasan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Bagoaingud (Bagoinged) * Barungis * Buliok * Bulol * Gli-gli * Kabasalan * Rajah Muda }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 0y5dewmvaqsue63a7gcjhbeh7frxg5c 0 11354482 37021852 2026-05-29T07:42:06Z Exec8 10305 . 37021852 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021865 37021852 2026-05-29T07:50:25Z Exec8 10305 37021865 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato malidegao.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Balungis * Batulawan * Fort Pikit * Gokotan * Nabundas * Nalapaan * Nunguan }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 4f5gif6s5chgz18kpl5jyxd5wrs3sm1 0 11354483 37021853 2026-05-29T07:42:12Z Exec8 10305 . 37021853 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021866 37021853 2026-05-29T07:51:26Z Exec8 10305 37021866 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato nabalawag.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Damatulan * Dungguan * Kadigasan * Kadingilan * Kudarangan * Nabalawag * Olangdang }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] sy88qz0elzyq8pjx38my9w5kybdxmmv 0 11354484 37021854 2026-05-29T07:42:17Z Exec8 10305 . 37021854 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021867 37021854 2026-05-29T07:52:28Z Exec8 10305 37021867 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato old kaabakan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Buluan * Nangaan * Pedtad * Sanggadong * Simbuhay * Simone * Tamped }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] qj0u363i8hzkw3dth6xfi5uoijb2sz9 0 11354485 37021855 2026-05-29T07:42:23Z Exec8 10305 . 37021855 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021868 37021855 2026-05-29T07:53:39Z Exec8 10305 37021868 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Balacayon * Buricain * Datu Binasing * Datu Mantil * Kadingilan * Libungan Toretta * Lower Pangangkalan * Matilac * Patot * Upper Pangangkalan * Lower Baquer * Simsiman }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 0hws8o6g95teakm054c2jpsthx7ifib 0 11354486 37021856 2026-05-29T07:42:27Z Exec8 10305 . 37021856 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato kadayangan.svg|right|280px]] {{PH wikidata|population_total}} {{columns-list|colwidth=30em| }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] tsqgzy3sdt7izge771riuyhx8igyibr 37021869 37021856 2026-05-29T07:54:43Z Exec8 10305 37021869 wikitext text/x-wiki Ang '''{{wikidata|label}}''', opisyal nga '''Lungsod sa {{wikidata|label}}''', usa ka [[lungsod]] sa [[lalawigan]] sa [[{{wikidata|property|P131}}]], [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, kini may populasyon nga {{PH wikidata|population_total}} ka tawo. [[Payl:Ph locator cotabato tugunan.svg|right|280px]] ==Mga barangay== {{columns-list|colwidth=30em| * Balong * Bualan * Lagunde * Macatual * Macasendeg * Manaulanan * Pamalian * Panicupan * Tapodoc }} ==Mga sumpay sa gawas== *[https://www.philatlas.com/ Philatlas.com] *[https://psa.gov.ph/classification/psgc Philippine Standard Geographic Code] *[https://uacs.gov.ph/downloads/uacs/location/city-municipality Philippine Unified Accounts Code Structure] *[https://cmci.dti.gov.ph/ Cities and Municipalities Competitiveness Index] ==Mga reperensya== {{Reflist}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Pilipinas]] 4esvaqvhtped7b3m253faiggvumcn2z