Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 985 37024193 35073585 2026-07-19T01:12:17Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024193 wikitext text/x-wiki [[File:Art-portrait-collage 2.jpg|thumb|upright=1.5|Gikan sa wala sa ibabaw: usa ka hulagway niadtong 1887 ni [[Vincent van Gogh]]; usa ka katigulangang babaye gikan sa usa ka artistang Chokwe; ang kasayuran gikan sa ''[[:en:The Birth of Venus|The Birth of Venus]]'' (c. 1484–1486) ni [[Sandro Botticelli]]; ug usa ka liyon]] Ang '''alampat''' kun '''arte''' usa ka halapad nga tawhanong kalihokan ug ang mga sangputanan. Ang mga kalihokan naglakip sa mamugnao'ng buhat nga nagapakita og kabatid nga teknikal, katahom, gahom sa pagpalihok sa mga katawhan sa emosyonal nga paagi, o mga alinghuna bahin sa kon unsa ang mga butang kinahanglan.<ref name="OD">{{cite web |url=https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/art |title=Art: definition |publisher=Oxford Dictionaries |access-date=25 Disyembre 2015 |archive-date=1 Septiyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160901233826/https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/art |url-status=live }}</ref><ref name="MW">{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/art |title=art |publisher=Merriam-Websters Dictionary |access-date=25 Disyembre 2015 |archive-date=30 Agosto 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830205257/https://www.merriam-webster.com/dictionary/art |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Conceptual Art {{!}} Definition of Conceptual Art by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of Conceptual Art|url=https://www.lexico.com/definition/conceptual_art|access-date=2021-03-18|website=Lexico Dictionaries {{!}} English|language=en|archive-date=14 Abril 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414033831/https://www.lexico.com/definition/conceptual_art|url-status=live}}</ref> Lisod ipasabot ang arte. Wala'y usa ka depinisyon kon unsa ang "arte" ug unsa ang ginapasabot niini,<ref>{{cite book |title=Definitions of Art |url=https://archive.org/details/definitionsofart0000davi |author=Stephen Davies |publisher=Cornell University Press |year=1991 |isbn=978-0-8014-9794-0}}</ref><ref>{{cite book |title=Artworks: Definition, Meaning, Value |url=https://archive.org/details/artworksdefiniti0000stec |author=Robert Stecker |publisher=Pennsylvania State University Press |year=1997 |isbn=978-0-271-01596-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Theories of Art Today |url=https://archive.org/details/theoriesofarttod0000unse |editor=Noël Carroll |publisher=University of Wisconsin Press |year=2000 |isbn=978-0-299-16354-9}}</ref> ug ang mga tawo aduna'y lahi kaayo nga mga ideya bahin niini. Ang tulo ka nag-unang matang sa biswal nga arte mao ang pagpintal, pagkulit, ug arkitektura.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q8rvdsxGokwC&q=Vasari+lives+of+painters,+sculptors+and+painters|title=The Lives of the Most Excellent Painters, Sculptors, and Architects|first=Giorgio|last=Vasari|date=18 Disyembre 2007|publisher=Random House Publishing Group|isbn=9780307432391|access-date=8 Nobiyembre 2020|archive-date=14 Abril 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015308/https://books.google.com/books?id=q8rvdsxGokwC&q=Vasari+lives+of+painters,+sculptors+and+painters|url-status=live}}</ref> Ang [[teyatro]], sayaw ug uban pang [[mga arte sa pagpasundayag]], ingon man ang literatura, [[musika]], [[sine]] ug uban pang medya sama sa interaktibong medya, ang tanan nahisakop sa usa ka labing lapad nga kahulugan sa [[mga arte|mga artehan]].<ref name=OD/><ref>"Art, n. 1". OED Online. December 2011. Oxford University Press. https://www.oed.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111125659/https://www.oed.com/ |date=11 Enero 2008 }}. (Accessed 26 February 2012.)</ref> Hangtud sa ika-17 nga gatosay, ang pulong nga "arte" nagatumbok sa bisan unsang kahanas ug wala magkalainlain gikan sa mga binuhat o [[alamdag|kalamdag]]. Sa modernong paggamit niini, ang maayo'ng mga arte nahimulag gikan sa ubang mga porma sa kahanas tungod kay gipabilhan kini alang sa ilang kaugalingong kaayohan ug dili alang sa paagi'ng magamit kini. Ang mga mosunod sagad ilakip sa mga arte: * [[Arkitektura]] * [[Biswal nga arte]] * [[Sayaw]] * [[Desinyo]] * [[Drowing]] * [[Sine]] * [[Alamsulat]] (literatura) * [[Musika]] * [[Opera]] * [[Pamintal]] * [[Potograpiya]] * [[Pamalak]] * [[Pangulit]] * [[Teyatro]] Ang arte ug may kalabutan nga mga konsepto, sama sa pagkamamugnaon ug interpretasyon, mao ang mga hilisgutan sa usa ka sanga sa pilosopiya nga ginatawag og [[estetika]].<ref>{{Cite book |last=Kennick |first=W. E. |url=https://www.google.co.in/books/edition/Art_and_Philosophy/aQFDSQAACAAJ?hl=en |title=Art and Philosophy: Readings in Aesthetics |pages=xi–xiii|year=1979 |location=New York (NY) |publisher=St. Martin's Press |isbn=978-0-312-05391-8 |oclc=1064878696 |language=en}}</ref> Gitun-an ang mga buhat sa arte gikan sa mga tigpangatungdana'ng magdukiduki ug mga magsasaysay. == Tan-awa usab == * [[Talaan sa mga disiplina sa akademiya#Pangtawo ug arte|Pangtawo ug arte]] * [[Kaagi sa arte]] * [[Mga katilingbanong siyensiya]] ==Mga pakisayran== {{Reflist}} ==Mga sumpay sa gawas== * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-56 Diksyunaryo sa kaagi sa mga hunahuna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021002933/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-56 |date=2006-10-21 }} * [http://dmoz.org/Arts/ Open Directory — Arte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126164948/http://dmoz.org/Arts/ |date=2007-01-26 }} * [http://www.nea.gov/ National Endowment for the Arts — USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106001247/http://www.nea.gov/ |date=2008-11-06 }} * [http://www.artscouncil.org.uk/ Arts Council — England] * [http://www.artsusa.org/ Americans for the Arts] * [http://www.artsjournal.com/ ArtsJournal — Daily Arts News] * [http://www.nytimes.com/pages/arts/ Arts — New York Times] * [http://www.timesonline.co.uk/section/0,,585,00.html Arts — The Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060108091022/http://www.timesonline.co.uk/section/0,,585,00.html |date=2006-01-08 }} * [http://www.latinoarts.org/ Association of Hispanic Arts (AHA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060127002053/http://www.latinoarts.org/ |date=2006-01-27 }} * [http://www.all-art.org History of Art: From Paleolithic Age to Contemporary Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201119110530/http://www.all-art.org/ |date=2020-11-19 }} [[Kategoriya:Mga arte| ]] {{saha}} kr2s84my1ky0t6se5m3r0wqhzxlejls 0 38486 37024190 37014980 2026-07-19T01:10:14Z InternetArchiveBot 28475 Add 6 books for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024190 wikitext text/x-wiki {{Napiling artikulo}} {{Infobox Nag-opisyo | name = Yasser Arafat | image = ArafatEconomicForum.jpg | order = 1ng [[Presidente sa Palestinhong Nasodnong Awtoridad]] | term_start = [[Enero 20]], [[1996]] | term_end = [[Nobiyembre 11]], [[2004]] | successor = [[Rawhi Fattuh]] (interim) </br> [[Mahmoud Abbas]] | birth_date = [[Agosto 24]], [[1929]] | birth_place = [[Cairo]], [[Ehipto]]<ref name = Birth>Not certain; Disputed; Most sources including [[Tony Walker]], [[Andrew Gowers]], [[Alan Hart (writer)|Alan Hart]] and [[Said K. Aburish]] indicate Cairo as Arafat's place of birth, but others list his birthplace as Jerusalem as well as Gaza. See [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1994/arafat-bio.html here] and [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/890161.stm here] for more information. Some believe also that the Jerusalem birthplace might have been a little known rumor created by the KGB [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/arafat.html].</ref> | death_date = [[Nobiyembre 11]], [[2004]] | spouse = [[Suha Arafat]] | children = Zahwa Arafat | party = [[Fatah]] }} Si '''Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini'''( محمد عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني)(Agosto 4, 1929 – Nobiyembre 11, 2004), nailhan nga si '''Yasser Arafat''', usa ka [[Palestinhon]] nga pangulo. Isip [[Chairman of the Palestine Liberation Organization|tserman]] sa [[Palestinhong Kagawasang Kalihokan]] ug [[pangulo]] sa [[Palestinhong Nasodnong Awtoridad]],<ref>Some sources use the term ''Chairman'' rather than ''President''; the [[Arabic language|Arabic]] word for both titles is the same. See [[President of the Palestinian National Authority]] for further information.</ref> isip usa ka pangulo sa Fatah nga partidong politikal, nga iyang natukod pagka 1959,<ref name="FatahF">{{kutlosalibro|last=Aburish|first=Said K.|authorlink=Said K. Aburish|title=From Defender to Dictator|year=1998|publisher=Bloomsbury Publishing|pages=pp.33–67|location=New York|isbn=1-58234-049-8}} Aburish says the date of Fatah's founding is unclear but claims in 1959 it was exposed by its magazine.<br /> Zeev Schiff, Raphael Rothstein (1972). ''Fedayeen; Guerillas Against Israel''. McKay, p.58; Schiff and Rothstein claim Fatah was founded in 1959.<br /> [[Salah Khalaf]] and [[Khalil al-Wazir]] state Fatah’s first formal meeting was in October 1959. See Anat N.Kurz (2005) ''Fatah and the Politics of Violence: The Institutionalization of a Popular Struggle''. Brighton, Portland: Sussex Academic Press (Jaffee Centre for Strategic Studies), pp.29-30</ref> si Arafat nakigbisog sa kadaghanan sa iyang kinabuhi batok sa [[Israel]] sa ngalan sa Palestinhong kaugalingong buot. Wala gayod siya mouyon sa katukoran sa Israel,apan giusab niya ang iyang baruganan sa pagdawat niya sa [[UN Security Council Resolution 242]]. Si Arafat ug iyang kalihokan midagan sa pipila ka mga Arabong nasod. Sa pagka 1960 ug sayong 1970, ang Fatah misagubang sa [[Jordan]] sa usa ka gubat patani. Gipagawas sa Jordan ug gilayas padulong sa Lebanon si Arafat ug ang Fatah nahimong dakong ginukod sa pagsulong sa Israel niadtong mga nasora sa tuig 1978 ug 1982. Ang kadaghnan sa mga Palestinhong katawhan — gawas sa ilang politikanhong ideya ug paksyon — milantaw kaniya isip usa manggugubat sa kagawasan ug martir kinsa mipakita sa ilang mga nasodnnong panglantaw, daghang Israeli mitan-aw kaniya isip usa ka terorista tungod sa daghang pagpangatake sa iyang paksyon batok sa mga sibilyan.<ref name="Washington">{{cite news |title=A Dreamer Who Forced His Cause Onto World Stage |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A41509-2004Nov10.html |first=Lee |last=Hockstader |work=Washington Post Foreign Service |publisher=The Washington Post Company |date=[[2004-11-11]] |accessdate=2007-10-31 }}</ref> Kadugayan sa iyang karera, si Arafat misulod og negosasyon tali sa kagamhanan sa [[Israel]] aron paghuman sa pila na ka dekadang panagsungi niadtong nasora ug sa PLO. Apil niini ang [[Madrid Conference of 1991]], ang 1993 [[Oslo Accords]] ug ang [[2000 Camp David Summit]]. Iyang kaatbang sa politika ang mga Islamhon ug ubang makawalhong PLO misalikway kaniya tungod sa pagpakamasinugtanon niini sa kagamhanan sa Israel. Sa tuig 1994 si Arafat nakadawat og Nobel Peace Prize, uban niya si [[Yitzhak Rabin]] ug [[Shimon Peres]] sa negosasyon sa [[Oslo]]. Niini usab nga panahona ang Hamas ug ubang militanhong organisasyon misaka sa gahom ug gitay-og ang pundasyon sa awtoridad sa Fatah ni Arafat didto sa mga dapit nga gipuy-an sa mga Palistino. Sa tuig 2004, paghuman nga napabilin siya sa iyang [[Ramallah compound]] sulod sa duha ka tuig sa Israelinhong kusog, si Arafat nasakit ug human na ''coma''. Samtang wala matino ang hinungdan sa iyang kamatayon, mihisgot ang mga doktor og ''[[idiopathic thrombocytopenic purpura]]'' ug ''[[cirrhois]]'', apan walay awtopsiya nga gihimo. Namatay si Arafat sa Nobiyembre 11, 2004 sa panuigon nga 75. == Sayong Kinabuhi == === Pagkahimugso ug Pagkabata === Si Arafat natawo sa [[Cairo]] sa mga [[Palestinhon]] nga ginikanan. Iyang amahan si Abdel Rauf-Qudwa al-Husseini usa ka taga [[Gaza]]; ang apohan ni Arafat nga babaye usa ka [[Ehiptohanon]]. Ang amahan ni Arafat nagtrabaho isip usa ka manindahay sa Heswitang bahin sa Cairo ug [[Distritong Sakakini]]. Iyang Ehiptohanong apohan gikan sa banayt nga Radwan sa Distritong Abbasiya sa Cairo, sumala sa manunulat sa kinabuhi ni Arafat nga si [[Said Aburish]] si Arafat nga ikaduha sa kamanghoran sa pito ka mga anak(uban sa iyang igsoung si Fathi) sila lamang ang mga anak nga natawo sa Cairo. Iyang inahan si Zahwa Abul Saoud, namatay sa balatian sa atay niadtong 1933 samtang si Arafat 4 ka tuig pa lamang ang panuigon..<ref name="The Making of a Palestinian">{{cite book |last=Aburish |first=Said K. |authorlink=Said K. Aburish |title=From Defender to Dictator |url=https://archive.org/details/arafat00said |year=1998 |publisher=Bloomsbury Publishing |pages=pp.7–32 |location=New York |isbn=1-58234-049-8 }}</ref> Ang unang koneksyon ni Arafat sa [[Jerusalem]] nahitabo sa dihang ang iyang amahan dili na makabuhi sa pito niya ka mga anak nga nag-inusara, midapala siya kang Arafat ug kang Fathi ngadto sa banay sa iyang asawa sa [[Morokanhong bahin]] sa [[Karaang Dakbayan]]. Sila mipuyo didto uban sa ilang uyoan nga si Sehim Abul Saoud sa sulod sa upat ka tuig. Sa tuig 1937, gipatawag sila sa ilang amahan aron pagabantayan sila sa ilang magulang nga si Inam. Si Arafat ug iyang amahan naay relasyon nga nagkabati maong sa dihang namatay ang iyang amahan wala siya motambong sa lubong niini. Wala usab siya moduaw sa lubnganan niini didto sa [[Gaza]].<ref name="The Making of a Palestinian"/> === Edukasyon ug ang 1948 nga Arabo-Israelinhong Gubat === Sa tuig 1947 si Arafat mitungha sa [[Unibersidad ni Haring Faoud I]] ug mitapos sa tuig 1950.<ref name="The Making of a Palestinian"/>Siya miangkon nga nakabaton siya og pagsabot sa [[Hudayismo]] ug [[syonismo]] tungod sa pagpakighinabi sa mga [[Hudeyo]] ug pagabasa sa mga pagawas ni [[Theodor Herzl]] ug ubang inilang syonista.<ref>{{cite web |title=Yasser Arafat: Homeland a dream for Palestinian Authority Chief|url=http://cnnstudentnews.cnn.com/fyi/school.tools/profiles/Yasser.Arafat/student.storypage.html |work=[[CNN News]] |publisher=Cable News Network |accessdate=2007-09-15 }}</ref>Niadto usab nga panahona siya nahimong [[Arabong nasyonalista]] ug misugod sa pagbaton og mga armas aron ipayuhot ngadto sa [[Mandatong Briton sa Palestino]] aron gamiton sa mga [[iregular nga kasundaloan]] sa [[Arabong Labawng Taas nga Komite]] ug ang militiya.<ref>{{cite book |last=Rubenstein |first=Dany |authorlink=Danny Rubenstein |title=The Mystery of Arafat |url=https://archive.org/details/mysteryofarafat0000rubi |year=1995 |publisher=Steerforth Press |pages=pp.38 |location=New York |isbn=1883642108 }}</ref> sa [[Kasundaloan sa Balaang Gubat]]. Pagkahitabo sa 1948 nga Arabo-Israelinhong Gubat, si Arafat mipahawa sa Unibersidad ug uban sa lain pang mga arabo misulod sila sa Palestino aron moapil sa mga Arabong nakiggubat sa Ehiptohanong kusog sa gubat. Sa sayong 1949 pagsugod og kahuman sa gubat nga dapig sa Israel, si Arafat mibalik sa Cairo nga nagkulang sa suportang pangpundok.<ref name="The Making of a Palestinian"/> Pagbalik niya sa Unibersidad si Arafat mituon og civiil engineering ug milingkod isip pangulo sa [[Kadaghanang Kapundokan sa mga Palestinong Magtinun-an]] gikan sa 1952 hangtod sa 1956. Sa iyang unang tuig isip pangulo sa pundok ang Unibersidad giusab ang pangalan ngadto sa [[Unibersidad sa Cairo]] human sa usa ka coup nga gihimo sa mga [[Gawasnong Kadagkoang Kalihokan]] nga mipalagpot kang [[Haring Farouk I]]. Niadtong panahona si Arafat mitapos nga naay ''bachelor's degree'' sa ''civil engineering'' ug gipatawag sa katungdanan aron sa pagpakigsangka sa Ehiptohanong kusog niadtong [[Krisis sa Suez]]; apan wala gayod siya nakigsangka sa gigubatan.<ref name="The Making of a Palestinian"/> Kadugayan niadtong tuiga, si Arafat migamit og puti nga [[keffiyeh]] sa konperensya sa [[Prague]] nga lahi sa iyang gigamit sa [[Kuwait]] nga ''checkered'' nga nahimo niyang simbolo.<ref>{{cite book |last=Aburish |first=Said K. |authorlink=Said K. Aburish |title=From Defender to Dictator |url=https://archive.org/details/arafat00said |year=1998 |publisher=Bloomsbury Publishing |pages=pp.46 |location=New York |isbn=1-58234-049-8 }}</ref> === Pangalan === Ang tinuod nga pangalan ni Arafat kay '''Mohammed Abdel Rahman Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini'''. '''Mohammed Abdel Rahman''' ang iyang unang ngalan, '''Abdel Raouf''' sa iyang amahan ug Arafat sa iyang apohan. '''Al-Qudwa''' ang sa iyang tribo ug '''al-Husseini''' ang sa kaliwatan diin nahiapil ang mga al-Qudwa. Sanglit si Arafat nidako man sa Cairo, ang tradisyon sa dili pag-apil sa Mohammed kun Ahmad nga bahin sa pangalan sagad lamang; mga inilang Ehiptohanon nga silang Anwar Sadat ug Hosni Mubarak mibuhat usab sa ingon. Apan si Arafat wala usab moapil sa Adbel Rahman ug Abdel Raouf nga bahin. Sa mga tuig 1950 si Arafat misagop sa pangalan nga Yasser ug sa sayong panahon sa gubat siya migamit sa ngalan nga Abu Ammar. Katong duha ka mga ngalana gikan kang Ammnar ibn Yasir nga usa mga sayong sumusunod ni Muhammad. Bisan wala niya giapil ang kasagaran sa iyang mga naangkong ngalan, gipabilin niya ang Arafat tungod sa kahulogan niini sa Islam.<ref name="The Making of a Palestinian"/> == Pagsikat sa Fatah == === Pagkatukod sa Fatah === Pagkahuman sa [[Krisis sa Suez]] niadtong 1956, ang pangulong Ehiptohanon nga si [[Gamal Abdel Nasser]], usa ka pangulo sa Gawasnong Kadagkoang Kalihokan, mitugot sa [[United Nations Emergency Force]] aron sa pagtukod nila didto sa [[Peninsula sa Sinai]] ug sa [[Gaza Strip]], nga mihinungdan sa pagpahawa sa tanang [[gerilya]] kun "[[fedayeen]]" didto – apil na si Arafat. Si Arafat misulay unta og pagkuha og visa sa [[Canada]] ug kagdugayan sa [[Saudi Arabia]], apan wala siya molampos sa iyang pagsulay.<ref name="The Making of a Palestinian2">{{cite book |last=Aburish |first=Said K. |authorlink=Said K. Aburish |title=From Defender to Dictator |url=https://archive.org/details/arafat00said |year=1998 |publisher=Bloomsbury Publishing |pages=pp.31–32 |location=New York |isbn=1-58234-049-8 }}</ref><ref>{{cite book |last=Hart |first=Alan |authorlink=Alan Hart |title=Arafat |url=https://archive.org/details/arafatpoliticalb0000hart |year=1994 |publisher=Sidgwick & Jackson |pages=pp.99 |isbn=978-0-283-06220-9 }}</ref> In 1957, he applied for a visa to [[Kuwait]] (at the time a [[United Kingdom|British]] protectorate) and was approved, based on his work in civil engineering. There he encountered two Palestinian friends: [[Salah Khalaf]] (''Abu Iyad'') and [[Khalil al-Wazir]] (''Abu Jihad''), both official members of the [[Muslim Brotherhood#Muslim Brotherhood in Egypt|Egyptian Muslim Brotherhood]]. Arafat had met Abu Iyad while attending Cairo University and Abu Jihad in Gaza. Both became Arafat's right-hand men in future politics. Abu Iyad traveled with Arafat to Kuwait in late in 1960; Abu Jihad, working as also a teacher, had been living there since 1959.<ref>{{cite web |first=Phillip |last=Mattar |title=Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad) |url=http://www.palestineremembered.com/al-Ramla/al-Ramla/Story175.html |work=Encyclopedia of the Palestinians |publisher=Facts on File; 1st edition |date=[[2000-11-12]] |accessdate=2007-07-17 }}</ref> After settling in Kuwait, Abu Iyad helped Arafat obtain a temporary job as a schoolteacher.<ref name="Fatah and Road to 1967">{{cite book |last=Aburish |first=Said K. |authorlink=Said K. Aburish |title=From Defender to Dictator |url=https://archive.org/details/arafat00said |year=1998 |publisher=Bloomsbury Publishing |pages=pp.33–67 |location=New York |isbn=1-58234-049-8 }}</ref> Sa tuig 1957, misulay siya og visa sa [[Kuwait]] (nga protektado sa [[Hiniusang Gingharian]] niadtong higayona) ug milampos siya, base sa iyang buhat sa civil engineering. Didto nakahimamat siyag duha ka higalang Palestinhon: silang [[Salah Khalaf]] (Abu Iyad) ug [[Khalil al-Wazir]] (Abu Jihad), nga manag-ubang apil sa [[Ehiptohanong Panagkaigsuonayng Muslim]]. Si Arafat nakaila ni Abu Iyad sa Unibersidad sa Cairo ug si Abu Jihad sa Gaza. Silang duha nahimong mga sinaligan ni Arafat kadugayan sa politika. Si Abu Iyad miuban kang Arafat sa Kuwait sa tuig 1960; si Abu Jihad, nagtrabaho isip magtutudlo, ug nagpuyo na didto sukad pa niadtong 1959..<ref>{{cite web |first=Phillip |last=Mattar |title=Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad) |url=http://www.palestineremembered.com/al-Ramla/al-Ramla/Story175.html |work=Encyclopedia of the Palestinians |publisher=Facts on File; 1st edition |date=[[2000-11-12]] |accessdate=2007-07-17 }}</ref> Pagkahuman og puyo sa Kuwait, si Abu Iyad mitabang kang Arafat aron makakuha og trabaho isip magtutudlo..<ref name="Fatah and Road to 1967">{{cite book |last=Aburish |first=Said K. |authorlink=Said K. Aburish |title=From Defender to Dictator |url=https://archive.org/details/arafat00said |year=1998 |publisher=Bloomsbury Publishing |pages=pp.33–67 |location=New York |isbn=1-58234-049-8 }}</ref> [[Payl:Flag of Palestine.svg|thumb|right|Ang [[banderang Palestinhon]] nga gisagop sukad pa sa pagkatukod niadtong 1964]] Samtang si Arafat nakihigalaay sa ubang mga Palestinhong nibakwi gikan sa Gaza ( ang uban nailhan niya didto sa Cairo), ug natukod niya ang pundok nga gitawag og [[Fatah]]. Ang tukmang petsa sa pagkatukod sa Fatah kay wala matino. Apan sa tuig 1958-1960, ang katukoran sa pundok nasulat sa usa ka Palestinhong nasynalistang magasin, ''Filastununa Nida al-Hayat'' (Among Palestina, Among Pagtawag sa Kinabuhi), nga gisulat ug gihimo sa mga sakop nga nagtukod sa kapundokan. Ang FaTaH [[binali nga akronim]] sa Inarabong ngalan nga ''Harakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini'' nga nagpasabot "Ang Palestinhong Nasodnong Kalihokan sa Kagawasan".<ref name="Fatah and Road to 1967"/><ref>{{cite book |last=Hussein |first=Hassan Khalil |title=Abu Iyad, Unknown Pages of his Life |pages=pp.64 }}</ref> Ang Fatah usa usab ka pulong nga nagpasabot sa sayong bahin sa [[Islamhong panahon]] nga 'pagsakop'.<ref name="Fatah and Road to 1967"/> Ang Fatah miula sa iyang kaugalingon sa Kagawasan sa mga Palestinhon pinaagi sa usa ka armadong pagpakigbisog nga sa mga Palestinhon. Mao kini ang nakapalahi sa ubang Palestinhong politikal ug geriyang kapundokan, binuhatan nga kasagaran mituo sa hiniusang Arabong pagtubag. Ang kapundokan ni Arafat wala modawa sa mga ideyolohiya sa Kadagkoang Arabong nasodnong kagamhanan niadtong panahona, kaysa sa ubang Palestinhong paksyon, nga nahimong tisunod sa ubang nasod sama sa Ehipto, [[Irak]], Saudi Arabia, Syria, ug uban. Subay sa iyang ideyolohiya, si Arafat midumili pagdawat sa mga donasyon gikan sa mga dagkong Arabong kagamhanan, aron makalihok nga gawasnon nila. Apan dili usab niya buot nga mahilayo kanila, ug aron pagtamod sa ilang nagkahiusang suporta milikay usab siya og mga panagkauban sa ubang pundok nga lain og ideyolohiya. Busa mitrabaho siya pag-ayo sa Kuwait, apan aron makamugna og pagsugod sa kaugmaong panalaping suporta sa Fatah, mikuha siyag mga hinabang gikan sa mga adunahang Palestinhon nga nanarbaho sa mga [[kanasoran sa Golpo]], sama sa [[Qatar]] (diin niya nailhan si Mahmoud Abbas niadtong 1961). Kaning mga negosyanteha ug mga trabahor sa lanahan mitabang pagmaayo sa Fatah. Mipadayon si Arafat ning buhata sa ubang mga Arabong nasod sama sa [[Libya]] ug [[Syria]]. Sa tuig 1962, si Arafat ug iyang labing suod nga kauban miadto sa Syria - nasod nga nakisalo og utlanan sa Israel - nga mibawi sa makadiyoton nga pakighiusa sa Ehipto ni Nasser. Niadtong mga tungora ang Fatah naay mokabat og 300 ka sakop, apan wala aniy mga manggugubat. Sa Syria hinuon nakakuha siyag mga sumusunod sa labawng taas nga kita aron matuman ang iyang armadong pagpakigbisog sa Israel. Ang gidaghanon sa taw sa Fatah napun-an human gipatas-an ang bayad sa mga sakop sa [[Palestinhong Kagawasang Kasundaloan]] ug ang regular nga militanhong kusog sa [[Palestinhong Kagawasang Kalihokan]], nga gimugna sa [[Ligang Arabo]] niadtong 1964. Pagka disyembre 31 sa maong tuig, usa sa ''squad'' sa [[al-Assifa]], usa ka armadong sanga sa Fatah misulay pagsulod sa Israel, apan nasakpan kini ug gidakp sa [[Lebanhong]] kusog. Sunod-sunod pang mga pagsulay ang gibuhat sa wala kaayo mabansay ug gamay rag armas nga manggugubat sa Fatah ang misubli. ang uban nagmalamposon, samtang ang uban wala. Si Arafat gayod ang angulo niining mga buhata. Si Arafat ug iyang labing sinaligan nga si Abu Jihad nangapriso sa Syria sa dihang ang usa ka nakasiryanhon nga Palestinhong dako-dako, nga si Yusef Orabi gipatay. Pipila ka takna samtang wala pa siya gipatay, si Arafat nakighinabi niya aron mahiusa ang ilang paksyon ug pagpangayo og suporta ni Arafat ni Orabi batok sa iyang kailog sa pagkapangulo sa Fatah. Sa makadiyot nga paglakaw ni Arafat sa panagtabi nila, si Orabi gilabay sa gawas sa tulo ka andana nga edipisyo ug ang siryanhong puulis nga matinud-anon kang [[Hafez al-Assad]] (si Assad ug Orabi kunomga "suod nga higala"), gidudahang naay kalabot si Arafat sa panghitabo. Si Assad mipatawag og kapunongan nga mipakasala nilang Arafat ug Abu Jihad sa pagpatay. Hinuon ang duha gipasaylo sa pangulo sa Syria nga si [[Salah Jadid]]. Apan tungod sa panghitabo si Assad ug Arafat nagkalamat, nga nakita sa dihang nahimong pangulo si Assad sa Syria. === Dako-dako sa mga Palestinhon === Pagka Nobyembre 13, 1966 ang Israel milusad og mga pagpang-atake batok sa [[Jordanhong]] gidumalaan nga [[West Bank]]hon aron nga lungsod sa [[as-Samu]], isip pagtubag sa mga pagpamomba Fatah, nga mikutlo sa kinabuhi sa tulo ka sakop sa [[Israelinhong kusog sa kaluwasan]] duol sa habagatang utlanan sa [[Green Line]]. Sa mga Resultang pagpang-ingkwentro, ubay-ubay sa mga sakop sa Jordanhong kusog sa kaluwasan ang napatay ug 125 ka mga panimalay ang nangaguba. Kini nga mga pagpang-atake usa ka mga hinungdan sa 1967 [[Unom ka Adlaw nga Gubat]]. Ang Unom ka Adlaw nga gubat nagsugod dihang milusad ang Israel og ''air strike'' batok sa [[Ehiptohanong Pangkahanginang Kusog]] niadtong Hulyo 5,1967. Ang gubat mitapos sa pagkalupig sa mga Arabo ug ang pag-ukopar sa Israel sa mga Arabong teritoryo, appil ang West Bank ug [[Gaza Strip]]. Bisan nangalupig si Nasser ug iyang mga Arabong kauban, si Arafat ug ang Fatah mura ra usab nga nakadaog, sanglit ang kadaghanan sa mga Palestinhon nga unta nakigkauban sa mga ilang Arabong kagamhanan, karon misugod na pagsugot nga usa ka 'Palestinhong' katumanan sa ilang suliran ang gikinahanglan. Sagad sa mga Palestinhong partidong politikal sama sa [[Arabong Nasodnong Kalihokan]] ni [[George Habash]], [[Arabong Labawng Taas nga Komite]] ni [[Hajj Amin al-Husseini]], ang ''[[Islamic Liberation Front]]'' ug ubang pundok nga gipaluyohan sa Sirya, nangakagay sa pagkalupig sa mga nasod nga nagpaluyo nila. Usa ka semana pagkahuman sa pagkalupig si Arafat milabang sa [[Suba sa Jordan]] nga tago ug miadto sa West Bank, diin siya nagtukod og mga kampo sa pagpangdani ila sa [[Hebron]], [[Jerusalem]] ug Nablus, ug misugod og pagkakaplag og mga manggugubat ug manalapi sa iyang kawsa. sa mao usab nga panahon, si Nasser mitawag kang Arafat pinaagi ni [[Mohammed Heikal]] (usa sa mga tigtambag ni Nasser) ug si Arafat gitawag ni Nasser nga 'dako-dako sa mga Palestinhon'. Sa Disyembre, si [[Ahmad Shekeiri]] minaog isip ''Chairman'' sa [[PLO]]. Si [[Yahya Hammuda]] mipuli sa iyang lugar ug gidapit si Arafat aron pag-apil sa ilang organisasyon. Ang Fatah mihatag og 33 sa 105 ka bangko sa [[Ehekutibong Komite sa PLO]] samtang 57 ka lingkoranan sa ubang [[gerilyang]] paksyon. === Gubat sa Karameh === Sa kinatibuk-an sa 1968, ang Fatah ug ubang mga Palestinhong mga armadong grupo nahimong tumong sa mga dagkong operasyon sa Israelinhong kasundalohan sa Jordanhong barangay sa [[Karameh]], diin ang Ulohan sa Fatah - ug ubang mga gamay-gamayng mga [[Palestinhong kampong bakwianan]] - nahimutang. Ang pangalan sa lugar sa [[Inarabo]] nagpasabot nga pulong sa dignidad nga nasaka sa iyang [[simbolismo]]sa mata sa mga [[Arabo]], labi na pagkahuman sa pagkapukan sa mga Arabo kaniadtong 1967. Ang operasyon nagkalisod sa mga atake, sama sa mga raketa nga gikan sa Fatah ug ubang mga Palestinhong militya, sulod sa naukopar nga West Bank. Sumala ni [[Said Aburish]], ang kagamhanan sa Jordan ug ang ubang mga dagko sa Fatah mipahibalo kang Arafat nga adunay mga dagkong mga Israelinhong pagpangandam sa pag-atake nga pagahimoon sa mga lungsod maong ang mga fedayeen nga mga grupo sama sa [[Populanhong Tumong sa Liberasyon sa Palestina]] ni George Habash ug mibulag nga grupo ni [[Nayef Hawatmeh]] nga [[Deokratikong Tumong alang sa Liberasyon sa Palestina]] mibakwi sa ilang mga kusog gikan sa maong lungsod. Sa pagkagabii sa Marso 21, ang IDF miatake sa Karameh uban sa mga dagkong armas, mga sakyanang dili madutlan ug mga eroplano iggugubat.<ref name="Consolidation of Power"/> Ang Fatah wala mobakwi nga mikugang sa mga Israelinhong militar. Samtang gihingusgan sa Israel ang kampanya, ang Hordanhong Kusog nahilabot nga nakapaaghat sa mga Israelinhon sa pagbakwi aron malikayan ang usa ka tataw nga gubat.<ref>{{cite book |last=Bulloch |first=John |title=Final Conflict: The War in Lebanon |url=https://archive.org/details/finalconflictwar0000bull |year=1983 |publisher=Century Publishing |pages=pp.165 |location=London |isbn=0712601716 }}</ref> Pagkahuman sa panangsanka mokabat 150 ka mga militanteng Fatah ang nangamatay ug usab kawhaan ka mga Hordanhong sundalo ug kawhaan ug walo ka mga Israelinhong sundalo. Bisan sa daghan napatay nga mga Arabo, ang Fatah miisip niini nga usa ka kadaogan sanglit ang Israelinhong kusog daling mibakwi.<ref name="Consolidation of Power"/> Si Arafat mismo atua sa panggubatan, apan ang detalye sa iyang kalabotan dili klaro. Hinuon ang iyang mga alyado - ug usab ang [[Mossad|Israelinhong intelihensya]] - mikompimar nga siya midasig sa iyang mga taw sa tibuok sangka sa pagsukol ug sa dili pagbakwi.<ref>{{cite book |last=Livingstone |first=Neil |coauthors=David Halevy |title=Inside the PLO |url=https://archive.org/details/insideplocovertu0000livi_w9q9 |year=1990 |publisher=Reader's Digest Association |location=pp.80 |isbn=978-0-7090-4548-9 }}</ref> Ang sangka detalyadong nasundan sa '''[[Time (magasin))|Time]]''', ug ang nawong ni Arafat mipatik sa atubangan sa magasin pagkaDisyembre 13, 1968 nga isyu, nga nagdala sa iyang hulagway sa kalibotan sa unang higayon.<ref>{{cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,839649,00.html |title=The Guerrilla Threat In the Middle East |accessdate=2007-08-24 |date=1968-12-13 |publisher=Time }}</ref> Taliwala sa palibot nga human sa gubat, ang pagkaila ni Arafat ug sa Fatah naisa tungod niining mahinungdanong panghitabo, ug siya giisip nga nasodnong bayani nga mihagit pagsukol sa Israel. Inubanan sa daghang pag-abiba sa [[Arabong Kalibotan]], daling mitubo ang mga donasyong pinansyal, ug armas sa Fatah ug nga kahimanan milambo. Ang mga sakop sa grupo midaghan samtang daghang mga batan-ong Arabo, apil na ang liboan nga mga dili Palestinhon, miapil sa Fatahref>{{cite book |last=Cobban |first=Helena |title=The Palestinian Liberation Organization, Power, People and Politics |url=https://archive.org/details/palestinianliber00hele |year=1984 |publisher=Cambridge University Press |pages=pp.39 |isbn=0521272165 }}</ref> Sa [[Palestinhong Nasodnong Konseho]] sa [[Cario]] niadtong Pebrero 3, 1969, si Yahya Hammuda minaog gikan sa iyang pagka'''chairman''' sa PLO, ug si Arafat ang mipuli. Nahimo siyang[[Commander-in-Chief]] sa Palestinhong Rebulosyonaryong Kusog duha ka tuig human niadto, ug sa tuig 1973, nahimo siyang pangulo sa politikal nga departamento sa PLO.<ref name="Consolidation of Power">{{cite book|last=Aburish|first=Said K.|authorlink=Said K. Aburish|title=From Defender to Dictator|url=https://archive.org/details/arafat00said|year=1998|publisher=Bloomsbury Publishing|pages=[https://archive.org/details/arafat00said/page/69 69]–98|location=New York|isbn=978-1-58234-049-4}}</ref> == Talaan sa mga reperensya == {{Reflist|3}} ==Mga sumpay sa gawas== * [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,781566-1,00.html A Life in Retrospect: Yasser Arafat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521072823/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,781566-1,00.html |date=2013-05-21 }} Time magazine retrospective * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1994/arafat-bio.html Biography of Yasser Arafat] The Nobel e-Museum * [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article500048.ece Life and times of Yassir Arafat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510155611/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article500048.ece |date=2008-05-10 }}, [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article500039.ece Profile: Yassir Arafat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310205629/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article500039.ece |date=2007-03-10 }} Times Online, UK * [http://www.passia.org/Arafat/Arafat.pdf Yasser Arafat (1929-2004) PASSIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229043817/http://www.passia.org/Arafat/Arafat.pdf |date=2012-02-29 }} * [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761560094/Arafat_Yasir.html Encarta Article on Yasser Arafat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409105349/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761560094/Arafat_Yasir.html |date=2008-04-09 }} {{DEFAULTSORT:Arafat, Yasser}} [[Kategoriya:Modernong kasaysayan]] [[Kategoriya:Mga Palestinong politiko]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1929]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 2004]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Agosto 24]] [[Kategoriya:Mga namatay sa Nobiyembre 11]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Agosto 4]] mxz953och6ujn4k23xfuhl87lk7k31i 0 54365 37024197 35036396 2026-07-19T01:16:30Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024197 wikitext text/x-wiki [[File:Meat tenderizer.jpg|thumb|Usa ka igpalumo sa unod sa usa ka sangkalan. Pansinin ang mga gagmay nga talim.]] Ang '''igpalumo sa unod''' pwede tumukoy sa usa ka kagamitan kun [[Sustansyang kimiko|sustansyang]] ginagamit sa pagpalumo og unod. Ginapalumo mao sa paggamit og '''masong pangkarne''' ang unod pinaagi sa pagpaluya sa mga [[pyebre]]. Sa ingani, napadali ang pag-usap og karne. Nakatabang usab ang maso sa paghanda og [[esteyk]] sa ubos nga kalidad, nga higit pang napahusay kon [[Inihaw|ginaihaw]] kun [[Prito|ginaprito]] kini.<ref>{{cite book|last=Gwyther|first=Pamela|title=The Beginner's Cookbook|url=https://archive.org/details/beginnerscookboo0000gwyt_i2a8|publisher=Parragon Publishing|date=2001|location=Queen Street House, 4 Queen Street, Bath BA1 1HE, UK|isbn=1-4054-3689-1|page=[https://archive.org/details/beginnerscookboo0000gwyt_i2a8/page/13 13]}}</ref> Pwede usab gamiton ang mga [[Sustansyang kimiko|sustansya]] kun [[ensima]] isip igpalumo sa unod. Pila sa mga ehemplo niini ang [[yogur]],<ref>http://www.post-gazette.com/food/20020406yogurt0407fnp2.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040628162430/http://www.post-gazette.com/food/20020406yogurt0407fnp2.asp |date=2004-06-28 }}</ref><ref>http://www.pinoycook.net/ever-tried-baking-soda-as-meat-tenderizer/comment-page-1/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319171757/http://www.pinoycook.net/ever-tried-baking-soda-as-meat-tenderizer/comment-page-1/ |date=2009-03-19 }}</ref> [[serbesa]],<ref name=om>http://onmilwaukee.com/dining/articles/cookingwithalcohol.htpml?14318</ref><ref>http://recipehut.homestead.com/chuckroast.html</ref> kun [[alak]].<ref name=om/><ref>http://www.cruisegourmet.com/archives/256 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091022093600/http://www.cruisegourmet.com/archives/256 |date=2009-10-22 }}</ref><ref>http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20080112232335AAOJQvZ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181117151325/https://answers.yahoo.com/question/index?qid=20080112232335AAOJQvZ |date=2018-11-17 }}</ref><ref name=ws>http://www.winespectator.com/Wine/Free/Newsletter_Tip_Main/0,,106,00.html</ref> Pagdating sa alak, ang heneral nga tuntunin maoy nga ang alak pula para mao sa karneng pula ug alak puti para mao sa [[manok]], [[utanon]], ug [[isda]].<ref name=ws/> Tungod sa init sa pagluto, nawala usab ang tama ug sabor sa [[alkool]]. ==Mga reperensya== {{reflist}} {{usbong}} [[Kategoriya:Pagluto]] dyh8oq13da1hwyn2kdhuqkrm2t9tkh9 0 329251 37024200 35198388 2026-07-19T10:51:41Z ~2026-38901-48 145943 37024200 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangungutkut|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Spalax graecus'' | status = VU | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Mangungutkut|Rodentia]] | familia = [[Spalacidae]] | genus = [[Spalax]] | species = '''Spalax graecus''' | binomial = Spalax graecus | binomial_authority = [[Alfred Nehring|Nehring]], 1898 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | infraclassis = [[Eutheria]] | superfamilia = [[Muroidea]] | synonyms = ''Spalax mezöségiensis'' <small>Szunyoghy, 1937</small><br>''Spalax graecus antiquus'' <small>[[Méhely (awtor)|Méhely]], 1909</small><br>''Spalax istricus'' <small>[[Méhely (awtor)|Méhely]], 1909</small> | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[mangungutkut]] ang '''''Spalax graecus'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni [[Alfred Nehring]] ni adtong 1898.<ref name = "col35493748"/> Ang ''Spalax graecus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Spalax]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Spalacidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[duolang mibahad]].<ref name = "iucn"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Uropa]] ug amihanang [[Asya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 35493748|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col35493748">Wilson, Don E., and F. Russell Cole (2000) , Common Names of Mammals of the World</ref> <ref name = "source">Tom Orrell (custodian), Dave Nicolson (ed). (2019). ITIS Global: The Integrated Taxonomic Information System (version Jun 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 2008|id= 20431|title= Spalax graecus|downloaded= 24/10/2012}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mangungutkut]] [[Kategoriya:Mangungutkut sa Uropa]] [[Kategoriya:Spalax (Spalacidae)]] jmk4gmcikwkx8ppn8ebt2eqfu9atcnn 0 353071 37024185 35175996 2026-07-18T20:21:14Z MPF 19396 better pic 37024185 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Aphelocoma'' | status = | image = WesternScrubJay2.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Corvidae]] | genus = '''Aphelocoma''' | species = | binomial = Aphelocoma | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga langgam]] ang '''''Aphelocoma'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Aphelocoma'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Corvidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Corvidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Aphelocoma&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Aphelocoma californica]]'' | 2=''[[Aphelocoma coerulescens]]'' | 3=''[[Aphelocoma insularis]]'' | 4=''[[Aphelocoma ultramarina]]'' | 5=''[[Aphelocoma unicolor]]'' | 6=''[[Aphelocoma wollweberi]]'' | 7=''[[Aphelocoma woodhouseii]]'' }} | 2=''[[Calocitta]]'' | 3=''[[Cissa]]'' | 4=''[[Coloeus]]'' | 5=''[[Uwak|uwak]]'' | 6=''[[Crypsirina]]'' | 7=''[[Cyanocitta]]'' | 8=''[[Cyanocorax]]'' | 9=''[[Cyanolyca]]'' | 10=''[[Cyanopica]]'' | 11=''[[Dendrocitta]]'' | 12=''[[Garrulus]]'' | 13=''[[Gymnorhinus]]'' | 14=''[[Nucifraga]]'' | 15=''[[Perisoreus]]'' | 16=''[[Pica]]'' | 17=''[[Platylophus (langgam)|Platylophus]]'' | 18=''[[Platysmurus]]'' | 19=''[[Podoces]]'' | 20=''[[Psilorhinus]]'' | 21=''[[Ptilostomus]]'' | 22=''[[Pyrrhocorax]]'' | 23=''[[Temnurus]]'' | 24=''[[Urocissa]]'' | 25=''[[Zavattariornis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54801264|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Florida scrub jay helen and allen cruickshank preserve 1.22.24 DSC 0330-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg Floridascrubjay92lg.web.jpg Aphelocoma californica 005.jpg Western_Scrub_Jay_holding_an_Acorn_at_Waterfront_Park_in_Portland,_OR.JPG Aphelocoma_wollweberi_Tucson_AZ.jpg Florida_Scrub_Jay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Aphelocoma]] gvqf56hcyxsxobr15bzgvlyb2pk7cpn 0 522790 37024184 22059507 2026-07-18T19:55:11Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37024184 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bayingbaying|date=2013-03}} {{Taxobox | name = ''Miomantis paykullii'' | status = | image = Miomantis paykullii Luc Viatour.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Mantodea]] | familia = [[Mantidae]] | genus = [[Miomantis]] | species = '''Miomantis paykullii''' | binomial = Miomantis paykullii | binomial_authority = Stal, 1871 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | synonyms = ''Miomantis pharaonis'' <small>([[Kirby (awtor)|Kirby]], 1904)</small><ref name = "col91316"/><br>''Miomantis senegalensis'' <small>(Schulthess-Rechberg, 1899)</small><ref name = "col91693"/><br>''Miomantis pharaonica'' <small>([[Henri Saussure|Saussure]], 1898)</small><ref name = "col91637"/><br>''Miomantis savignyi'' <small>([[Henri Saussure|Saussure]], 1872)</small><ref name = "col91380"/> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[bayingbaying]] ang '''''Miomantis paykullii'''''<ref name = "col91317"/><ref name = "col91357"/><ref name = "col91388"/><ref name = "col91390"/><ref name = "col91398"/><ref name = "col91421"/><ref name = "col91425"/><ref name = "col91462"/><ref name = "col91463"/><ref name = "col91464"/><ref name = "col91469"/><ref name = "col91637"/>. Una ning gihulagway ni Stal ni adtong 1871. Ang ''Miomantis paykullii'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Miomantis]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Mantidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/services/res/2011AC_26July.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref> <ref name = "col91317">Giglio-Tos (1927) , Tierreich 50</ref> <ref name = "col91357">Sjostedt (1930) , Ark. Zool. 21A(32)</ref> <ref name = "col91388">Ragge & Roy (1967) , Bull. Inst. fond. Afr. noire A 29</ref> <ref name = "col91390">Roy & Leston (1975) , Bull. Inst. fond. Afr. noire A 37</ref> <ref name = "col91398">Roy (1968) , Bull. Inst. fond. Afr. noire A 30</ref> <ref name = "col91421">Stal (1871) , Ofvers. K. VetensAkad. Forh. Stockh. 28</ref> <ref name = "col91425">Lombardo (1997) , J. Orthoptera Research 6</ref> <ref name = "col91462">Roy (1969) , Mem. Inst. fond. Afr. noire 84</ref> <ref name = "col91463">Roy (1970) , Bull. Inst. fond. Afr. noire 32</ref> <ref name = "col91464">Prost & Roy (1986) , Bull. Inst. fond. Afr. noire A 45</ref> <ref name = "col91469">Beier (1935) , Genera Insect. 203</ref> <ref name = "col91637">Saussure (1898) , Rev. suisse Zool. 5</ref> <ref name = "source">''MantodeaSF: Mantodea Species File''. Otte D., Spearman L., Stiewe M.B.D., 2010-04-28</ref> <ref name = "col91693">Schulthess-Rechberg (1899) , Bull. Soc. vaud. Sci. nat. 35</ref> <ref name = "col91380">Saussure (1872) , Mem. Soc. Phys. Hist. nat. Geneve 23</ref> <ref name = "col91316">Kirby (1904) , Syn. Cat. Orth. 1</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == * [http://bogomoly.ru/miomantis-paykullii/ ''Miomantis paykullii''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180417191814/http://bogomoly.ru/miomantis-paykullii/ |date=2018-04-17 }} {{commonscat|Miomantis paykullii}} {{wikispecies|Miomantis paykullii|''Miomantis paykullii''}} [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Miomantis]] lsbkhuiwkdpuy3b0gjlxg68q8zyic57 0 754128 37024163 37024152 2026-07-18T15:37:27Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr-050611-2453-Pandanus tectorius-Thysanococcus pandani 050405 33-Keopuka-Maui (24398505529).jpg]] → [[File:Starr 050611-2453 Thysanococcus pandani.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 050611-2453 Thysanococcus pandani.jpg]] 37024163 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|insekto|date=2021-08}} {{Taxobox | name = ''Thysanococcus'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Hemiptera]] | familia = [[Halimococcidae]] | genus = '''Thysanococcus''' | species = | binomial = Thysanococcus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Coccoidea (insekto)|Coccoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga insekto]] ang '''''Thysanococcus'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Thysanococcus'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Halimococcidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Halimococcidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Thysanococcus&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Thysanococcus calami]]'' | 2=''[[Thysanococcus chinensis]]'' | 3=''[[Thysanococcus madecassus]]'' | 4=''[[Thysanococcus pandani]]'' | 5=''[[Thysanococcus squamulatus]]'' }} | 2=''[[Colobopyga]]'' | 3=''[[Halimococcus]]'' | 4=''[[Madhalimococcus]]'' | 5=''[[Platycoccus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55043230|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> == Galeriya sa hulagway == <gallery> Thysanococcus_pandani.jpg Starr 050611-2453 Thysanococcus pandani.jpg Starr 050611-2455 Thysanococcus pandani.jpg Starr 050611-2454 Thysanococcus pandani.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Thysanococcus]] pwzqdz3dmt5t434s29nbaodcvmvw9bs 0 1049119 37024183 36118006 2026-07-18T19:45:48Z Mike Duchstein 144561 picture added 37024183 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|buyog|date=2021-08}} {{Taxobox | name = ''Coelioxys aurolimbata'' | status = | image =Coelioxys aurolimbatus sharptail bee Gold-Kegelbiene Rozeniana Megachilidae MD285.jpg | image_caption =Coelioxys aurolimbatus - female | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Hymenoptera]] | familia = [[Megachilidae]] | genus = [[Coelioxys]] | species = '''Coelioxys aurolimbata''' | binomial = Coelioxys aurolimbata | binomial_authority = [[Förster (awtor)|Förster]], 1853 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Buyog|Apoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[buyog]] ang '''''Coelioxys aurolimbata'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Förster (awtor)|Förster]] ni adtong 1853.<ref name = "col6968594"/> Ang ''Coelioxys aurolimbata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Coelioxys]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Megachilidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 6968594|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col6968594"> (2008) , manuscript, World Bee Checklist Project - update 2008-09</ref> <ref name = "source">Ruggiero M., Ascher J. & al. (2019). ITIS Bees: World Bee Checklist (version Sep 2009). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Buyog]] [[Kategoriya:Coelioxys]] 5sgl7wynoex8zkse7etvkkmjp4fyefa 0 2626197 37024191 34012564 2026-07-19T01:11:24Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024191 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo | name = Syd Barrett | image = syd.jpg <!-- DO NOT REPLACE THIS IMAGE UNLESS IT IS WITH SOMETHING YOU TOOK YOURSELF --> | caption = Syd Barrett in 1969 | background = solo_singer | birth_name = Roger Keith Barrett | alias = Syd | birth_date = {{Birth date|df=yes|1946|1|6}} | birth_place = [[Cambridge]], England | death_date = {{death date and age|df=yes|2006|7|7|1946|1|6}} | death_place = [[Cambridge]], England | genre = [[Psychedelic rock]], [[space rock]], [[psychedelic folk]], [[blues rock]], [[experimental rock]], [[avant-garde music|avant-garde]], [[psychedelic pop]]<ref>{{cite web | last=Unterberger| first=Richie| year=2006| authorlink=Richie Unterberger | title=Review of Syd Barrett| work=[[Allmusic]]| url=http://www.allmusic.com/artist/syd-barrett-p3631|accessdate=4 October 2013}}</ref> | instrument = Vocals, guitar, bass guitar, organ, ukulele, banjo | occupation = Musician, singer-songwriter, artist, poet | years_active = 1964–1974 | label = [[Harvest Records|Harvest]] | associated_acts = [[Pink Floyd]], [[Stars (British band)|Stars]] | website = [http://www.sydbarrett.com sydbarrett.com] | notable_instruments = [[Danelectro]] DC-59<br>[[Fender Esquire]]<br>[[Fender Telecaster]] }} [[File:Syd barrett.jpg|thumb|right|Syd Barrett]] '''Roger Keith "Syd" Barrett''' (6 January 1946 - 7 Hulyo 2006) usa ka Iningles musikero, kompositor, mag-aawit, nga songwriter ug pintor. Siya usa ka magtutukod sakop sa panon sa mga sundalo Pink Floyd, ug mao ang lead vocalist, gitarista ug principal songwriter sa panahon sa panon sa mga sundalo sa unang mga tuig, paghatag og mga mayor nga musika ug sa estilo sa direksyon sa ilang sayo nga komposisyon. Siya kredito uban sa pagngalan sa panon sa mga sundalo, apan mibiya sa grupo sa Abril 1968 ug sa mubo nga paagi ospital taliwala sa espekulasyon sa mental nga sakit exacerbated sa drug paggamit. [[Unfasten]] Barrett si musika nga aktibo alang sa may diriyut pa kay sa napulo ka tuig. Siya natala nga upat ka mga singles uban sa Pink Floyd, ang debut album (ug nakatampo sa sa ikaduha sa usa ka), plus sa pipila unreleased mga awit. Sa 1969, Barrett gisugdan sa iyang solo career sa dihang iyang gibuhian ang single "Pugita", gikuha gikan sa iyang unang solo album, Ang Madcap Laughs (1970). Ang album narekord sa ibabaw sa ginsakpan sa usa ka tuig (1968-1969) nga may lima ka lain-laing mga producers (Pedro Jenner, Malcolm Jones, nga si David Gilmour, Roger Katubigan ug Barrett sa iyang kaugalingon). Dul-an sa duha ka bulan human Madcap gibuhian, Barrett nagsugod sa pagtrabaho sa iyang ikaduha ug katapusang album, Barrett (nga gipatungha sa Gilmour ug featuring mga kontribusyon gikan sa Richard Wright), nga gibuhian sa ulahing bahin sa 1970. Siya dayon miadto sa-sa-kaugalingon nga ginapatuman mingaw malungtaron hangtod sa iyang kamatayon sa 2006. Sa 1988, ang usa ka album sa mga unreleased tracks ug mga outtakes, Opel, gibuhian sa EMI uban sa Barrett sa pag-uyon. Barrett ni bag-ong guitar nga buhat ug eksplorasyon sa eksperimento mga teknik, sama sa paggamit dissonance, pagtuis ug feedback, may usa ka dako kaayong epekto sa daghang mga musikero, gikan sa David Bowie ngadto sa Brian Eno sa Jimmy Page. Ang iyang mga rekording usab nailhan tungod sa ilang hugot nga British-accented bokal nga delivery. Sa iyang post-music kinabuhi, Barrett nagpadayon uban sa painting ug gipahinungod iyang kaugalingon sa pagpananom. Kasaysayan sa kinabuhi misugod sa makita diha sa dekada 1980. Pink Floyd misulat ug girekord sa pipila ka mga pasidungog ngadto kaniya, ilabi na ang 1975 album Unta Kamo ang Dinhi, nga naglakip sa "Shine Sa Ikaw Crazy Diamond", usa ka pagsimba sa Barrett. ==Diskograpiya== {{Main|Syd Barrett discography}} {{See also|Pink Floyd discography}} ;Studio albums * ''[[The Madcap Laughs]]'' (1970) * ''[[Barrett (album)|Barrett]]'' (1970) ==Filmograpiya== * ''[[London '66–'67]]'' (1967) * ''[[Tonite Lets All Make Love in London]]'' (1967) * ''[[The Pink Floyd and Syd Barrett Story]]'' (2003) == Sources == * {{cite book|last=Blake|first=Mark|title=Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd|url=https://archive.org/details/comfortablynumbi00mark|year=2008|publisher=Da Capo|location=Cambridge, MA|isbn=0-306-81752-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Chapman|first=Rob|title=Syd Barrett: A Very Irregular Head|url=https://archive.org/details/sydbarrettveryir00chap|year=2010|publisher=Faber|location=London|isbn=978-0-571-23855-2|edition=Paperback|ref=harv}} * {{cite book|last=Jones|first=Malcolm|title=The Making of The Madcap Laughs|year=2003|publisher=Brain Damage|edition=21st Anniversary|ref=harv}} * {{cite book|last=Manning|first=Toby|title=The Rough Guide to Pink Floyd|url=https://archive.org/details/roughguidetopink0000mann|year=2006|publisher=Rough Guides|location=London|isbn=1-84353-575-0|edition=1st|ref=harv}} * {{cite book|last=Mason|first=Nick|authorlink=Nick Mason|title=Inside Out – A Personal History of Pink Floyd|url=https://archive.org/details/insideoutpersona0000maso_e9g7|publisher=Phoenix |edition=Paperback |editor=Philip Dodd|year=2011|origyear=2004|isbn=978-0-7538-1906-7 |ref=harv}} * {{cite book|last=Palacios|first=Julian|title=Lost in the Woods: Syd Barrett and the Pink Floyd|year=1997|publisher=Boxtree|isbn=0-7522-2328-3 |ref=harv}} * {{cite book|last=Palacios|first=Julian|title=Syd Barrett & Pink Floyd: Dark Globe|year=2010|publisher=Plexus|location=London|isbn=0-85965-431-1|edition=Rev.|ref=harv}} * {{cite book|last=Parker |first=David |title=Random Precision: Recording the Music of Syd Barrett 1965–1974 |publisher=Cherry Red |year=2003 |ISBN=1-901447-25-1 |ref=harv}} * {{cite book|last=Parker|first=David|title=Random Precision: Recording the Music of Syd Barrett, 1965–1974|year=2001|publisher=Cherry Red Books|ref=harv}} * {{cite book|last=Schaffner|first=Nicholas|title=Saucerful of Secrets: The Pink Floyd Odyssey|year=2005|publisher=Helter Skelter|location=London|isbn=1-905139-09-8|edition=New|ref=harv}} * {{cite book |title=Crazy Diamond: Syd Barrett & the Dawn of Pink Floyd |first1=Mike |last1=Watkinson |first2=Pete |last2=Anderson |year=2001 |ref=harv}} * {{cite book|last=Willis |first=Tim |title=Madcap: The Half-Life of Syd Barrett, Pink Floyd's Lost Genius |publisher=Short Books |year=2002 |ISBN=1-904095-24-0 |ref=harv}} ==Gawas links== {{Commonscat|Syd Barrett}} * [http://www.sydbarrett.net The Syd Barrett Archives] * [http://www.syd-barrett-trust.org.uk Official Syd Barrett Fund Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141126155808/http://www.syd-barrett-trust.org.uk/ |date=2014-11-26 }} * {{MTV artist|syd-barrett}} {{Pink Floyd}} {{Syd Barrett}} {{UK underground}} {{Authority control|VIAF=51809205}} {{DEFAULTSORT:Barrett, Syd}} [[kategoriya:Mga maghuhuni]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1946]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 2006]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Enero 6]] [[Kategoriya:Mga namatay sa Hulyo 7]] d4wgzmotmochheswwmp52sx36qneg76 0 3574390 37024166 31111320 2026-07-18T15:54:22Z Carsten Steger 80265 Aerial image of Speicher Zillergründl inserted. 37024166 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Ostriya|date=2015-12}} {{geobox | 1 = Building <!-- *** Header *** --> | name = Staudamm Zillergründl | native_name = | category = Alihan sa tubig | official_name = | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Aerial image of Speicher Zillergründl (view from the south).jpg | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Ostriya}} | country_flag = | state = [[Tirol (estado pederal)|Tirol]] | region = [[Politischer Bezirk Schwaz]] | district = | municipality = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 1787 | lat_d = 47.12107 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 12.06214 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | depth = | volume = | area = <!-- *** Properties *** --> | author = | style = | material = <!-- *** Historiy and administration *** --> | established = | date = | owner = | management = <!-- *** Access *** --> | public = | visitation = | visitation_date = | access = <!-- *** Heritage *** --> | whs_name = | whs_year = | whs_number = | whs_region = | whs_criteria = | iucn_category = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name = | state_type = Estado pederal | region_type = Distrito | timezone_label = Europe/Vienna | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] }} <!--S.DAM-->[[Alihan sa tubig]] ang '''Staudamm Zillergründl''' sa [[Ostriya]].<ref name = "gn7282604"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM2-->[[Politischer Bezirk Schwaz]] ug estado pederal sa <!--ADM1-->[[Tirol (estado pederal)|Tirol]], sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:300}} km sa kasadpan sa [[Vienna (ulohang dakbayan)|Vienna]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1787}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Staudamm Zillergründl.<ref name = "gn7282604"/> Ang yuta palibot sa Staudamm Zillergründl kasagaran kabukiran. Staudamm Zillergründl nahimutang sa usa ka walog.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:2559}} ka metro ug {{formatnum:1.00 }} km sa habagatan sa Staudamm Zillergründl.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:9}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Staudamm Zillergründl may gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/>. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Mayrhofen (kapital sa munisipyo)|Mayrhofen]], {{formatnum:15.6}} km sa kasadpan sa Staudamm Zillergründl. Sa rehiyon palibot sa Staudamm Zillergründl, kabukiran talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn7282604"/>}} {{Location map|Austria |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Staudamm Zillergründl sa Ostriya. | label = Staudamm Zillergründl|position=right|background=white|lat=47.12107|long=12.06214}} Hapit nalukop sa [[kasagbotan]] ang palibot sa Staudamm Zillergründl.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[tundra]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:-3}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:8}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-15}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1971}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:229}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Marso, sa {{formatnum:92}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn7282604">[{{Geonameslink|gnid=7282604|name=staudamm%20zillergruendl}} Staudamm Zillergründl] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-05-03; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga tinukod sa Tirol (estado pederal)]] nevt79ee3btl3bkpcud2r4lmzzb1iad 0 3576956 37024158 26725149 2026-07-18T13:01:17Z Funke 12598 + image 37024158 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Ostriya|date=2015-12}} {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Piberegg | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Piberegg Ortseinfahrt.jpg | image_caption = Piberegg <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Ostriya}} | country_flag = | state = [[Steiermark]] | state_type = Estado pederal | region = [[Politischer Bezirk Voitsberg]] | region_type = Distrito | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 383 | population_date = 2011-06-25 | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 47.10557 | long_d = 15.08076 | elevation = 828 | population_note = <ref name = "gn7873549"/> | timezone_label = Europe/Vienna }} <!--A.ADM3-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Ostriya|Munisipyo]] ang '''Piberegg''' sa [[Ostriya]].<ref name = "gn7873549"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM2-->[[Politischer Bezirk Voitsberg]] ug estado pederal sa <!--ADM1-->[[Steiermark]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:160}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Vienna (ulohang dakbayan)|Vienna]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:383}} ka molupyo.<ref name = "gn7873549"/> {{Location map|Austria |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Piberegg sa Ostriya. | label = Piberegg|position=right|background=white|lat=47.10557|long=15.08076}} Hapit nalukop sa [[kabalayan]] ang palibot sa Piberegg.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:78}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Piberegg medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:9}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1671}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Mayo, sa {{formatnum:210}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Marso, sa {{formatnum:72}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Piberegg | -8| -1| 131 | -3| 4| 154 | -1| 10| 72 | 5| 16| 93 | 9| 20| 210 | 13| 23| 149 | 15| 25| 182 | 13| 23| 165 | 9| 18| 182 | 4| 14| 109 | 0| 7| 150 | -6| -1| 74 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn7873549">[{{Geonameslink|gnid=7873549|name=piberegg}} Piberegg] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2011-06-25; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Piberegg|Piberegg}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Steiermark]] fi0bfmqmg3ygw9pd8rwjekd8itrx6zw 0 3948965 37024165 37024157 2026-07-18T15:42:47Z Milenioscuro 16083 ([[c:GR|GR]]) [[File:Niari (Republic of the Congo).svg]] → [[File:Niari in Congo.svg]] standard map 37024165 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Niari''' ngalan niining mga mosunod: == Baybayon sa Marpil == {{Location map+|Ivory Coast |caption = Mga dapit nga gitawag Niari sa [[Baybayon sa Marpil]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Ivory Coast| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=8.77518|long=-6.87437}} }} # [[Niari (suba sa Baybayon sa Marpil)]], {{Coord|8.77518|-6.87437|region:CI_type:river|name=Niari (suba sa Baybayon sa Marpil)}}<!--Geonames ID 2283496--> == Republika sa Congo == {{Location map+|Republic of the Congo |caption = Mga dapit nga gitawag Niari sa [[Republika sa Congo]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Republic of the Congo| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-3.01436|long=12.34863}} {{Location map~|Republic of the Congo| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=-3.98083|long=12.21667}} }} # [[Région du Niari]], departamento, {{Coord|-3.01436|12.34863|region:CG_type:adm1st|name=Région du Niari}}<!--Geonames ID 2256175--> # [[Niari (suba sa Republika sa Congo)]], Région du Niari, {{Coord|-3.98083|12.21667|region:CG_type:river|name=Niari (suba sa Republika sa Congo)}}<!--Geonames ID 2256176--> {{giklaro paghimo ni bot}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Niari_districts.png Niari in Congo.svg Niari in Congo.svg Niari_in_Congo.svg Kouilou-Niari_River_OSM.png Type_Andassa-Région_du_Niari-Congo_Français.jpg Vue_sur_les_bords_du_Niari_à_Loudima-Congo_Français.jpg Vue_sur_le_Kouilou_Niari_à_Mandji_(Congo_Français_et_Dépendances).jpg </gallery> [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2016-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Baybayon sa Marpil]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Republika sa Congo]]<!-- --> pjgugefetnspt53cey629nbrp0cveb3 0 6289797 37024198 33288827 2026-07-19T02:52:12Z Prosperosity 74905 Redirected page to [[Te Kaitetara]] 37024198 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Te Kaitetara]] 8m2ndm6dth9izg2n1qwravjsa08ya60 0 6295746 37024188 26406593 2026-07-19T00:37:51Z Prosperosity 74905 Redirected page to [[Port of Napier]] 37024188 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Port of Napier]] ldoghurotuokkezgjk21ah4i5z44y2g 0 8757438 37024160 28634421 2026-07-18T15:05:14Z Quesotiotyo 28245 redirected duplicate article 37024160 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Spring Creek Flat (patag sa Tinipong Bansa, Nevada)]] rwmxv2gi6soshypb0k2pohz0ota5t5a 0 8892617 37024199 28394402 2026-07-19T03:41:55Z Quesotiotyo 28245 redirected duplicate article 37024199 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Horse Heaven Hills (tagaytay)]] 6n847bm9aq0ah37zit42uihlekkx7vn 0 9570968 37024201 28634423 2026-07-19T10:57:55Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Spring Creek Flat (patag sa Tinipong Bansa, Nevada)]] 37024201 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Spring Creek Flat (patag sa Tinipong Bansa, Nevada)]] rwmxv2gi6soshypb0k2pohz0ota5t5a 0 9820526 37024189 35429804 2026-07-19T01:06:52Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024189 wikitext text/x-wiki [[ Karen Black|Si Karen Black]] usa ka Amerikanong artista nga ang karera nagsangkad sa kapin sa 50 ka tuig, ug gilakip ang kapin sa 200 nga kredito sa tibuuk nga pelikula, telebisyon, ug teatro. Gihimo niya ang una niyang debut sa Broadway kaniadtong 1965 sa wala pa gihimo ang iyang labing una nga pelikula sa pelikula sa [[ Francis Ford Coppola|Francis Ford Coppola]] 's ''[[ Ikaw usa ka Daghang Bata Karon|Ikaw usa ka Dakong Batang Karon]]'' (1966). Pagkasunod nagpakita siya ingon usa ka bigaon nga nagbaligya sa acid sa sine nga film sa ''[[ Sayon Rider|Easy Hop Rider]]'' (1969) nga si [[ Si Dennis Hopper|Dennis Hopper]] (1969), nga gisundan niya ang usa ka lead sa drama nga ''[[ Lima ka Madali nga Piraso|Lima nga Easy Pieces]]'' (1970), diin siya gipili alang sa usa ka Academy Award ug nidaog usa ka Bulawan nga Globe alang sa [[ Bulawan nga Globe Award alang sa Labing Maayo nga Pagsuporta sa Aktres - Pagbalhin nga Hulagway|Labing Maayo nga Pagsuporta sa Aktres]], ug ang film sa kalamidad sa ''[[ Paliparan 1975|1975]]'' (1974). Ang pagsunod sa iyang tahas nga si Myrtle Wilson sa [[ Ang Dakong Gatsby (1974 nga pelikula)|''The Great Gatsby'']] (1974) ni [[ Si Jack Clayton|Jack Clayton]] (1974) nagdaog kaniya usa ka ikaduhang Golden Globe alang sa Best Supporting Actress. Ang itom nga bitoon ingon usa ka madanihon nga mag-aawit sa nasud sa ensakto nga musika ni [[ Robert Altman|Robert Altman]] sa ensemble nga musikal nga drama nga ''[[ Nashville (pelikula)|Nashville]]'' (1975), ug ingon usa ka pangandoy nga aktres sa drama ni [[ John Schlesinger|John Schlesinger]] nga ''[[ Ang adlaw sa dulon (pelikula)|The Day of the Locust]]'' (1975), nga nakakuha sa iyang ikatulo nga nominasyon sa [[ Bulawan nga Globe Award alang sa Labing Maayo nga Aktres sa Usa ka Motion Picture - Drama|Golden Globe]] . Pagkahuman siya nagpakita sa tulo nga mga tahas sa pelikula sa horror sa antropolohiya ni [[ Dan Curtis|Dan Curtis]] nga ''[[ Trilogy sa Terror|Trilogy of Terror]]'' (1975), gisundan sa supernatural nga kahingangha sa Curtis, ''[[ Mga Halad sa Pagdala (pelikula)|Burnt Offerings]]'' (1976). Sa sama nga tuig, nagbida siya isip usa ka con artist sa katapusang pelikula ni [[ Alfred Hitchcock|Alfred Hitchcock]], ''[[ Plot sa Pamilya|Family Plot]]'' . Sa 1982, ang Black nga gibitoan ingon usa ka [[ Babaye nga Trans|trans babaye]] sa drama ni Altman nga ''[[ Balik sa Lima ug Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean (pelikula)|Balik sa Lima ug Dime, si Jimmy Dean, Jimmy Dean]]'', gisundan sa usa ka tingga sa remake sa [[ Tobe Hooper|Tobe Hooper]] sa mga ''[[ Mga nagsalakay gikan sa Mars (1986 nga pelikula)|Invaders gikan sa Mars]]'' (1986). Nagpakita usab siya sa telebisyon, gi-starring sa mga serye sama sa ''[[ E / R|E / R]]'' (1984-1919), ''[[ Pagpatay, Nagsulat Siya|Murder, She Wrote]]'' (1987), ug ''[[ Mismong si Bise Bise Vice|Miami Vice]]'' (1989). Sa tibuuk nga 1990, nagpakita ang Itim sa usa ka lainlaing nagkalainlain nga mga independente ug eksperimento nga mga pelikula, us aka dagway nga nagpadayon siya kaniadtong 2000s. Ang iyang tahas ingon usa ka gipatay nga inahan sa [[ Rob Zombie|Rob Zombie]] 's ''[[ Balay sa 1000 Corpses|House of 1000 Corpses]]'' (2003) nakatabang sa pagsemento sa iyang kahimtang isip usa [[ Pelikula sa kulto|ka]] icon sa horror sa [[ Pelikula sa kulto|kulto]] . Nagpadayon siya nga nagpakita sa mga pelikula nga low-profile sa una nga mga tuig sa 2010 sa wala pa siya namatay sa 2013. == Pelikula == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Taon ! width="25%" |Titulo ! width="17%" |Role ! width="20%" |Direktor !Mga Nota ! class="unsortable" |{{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |1960 |''The Prime Time'' |Betty - Painted Woman |{{sortname|Gordon|Weisenborn}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2">{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Person/91906-Karen-Black?sid=4ff52de9-284c-40b2-a6ba-862a4708becb&sr=11.050974&cp=1&pos=0&cxt=Cast1|work=[[AFI Catalog of Feature Films]]|publisher=[[American Film Institute]]|title=Karen Black filmography|archive-url=https://archive.today/20190821095500/https://catalog.afi.com/Person/91906-Karen-Black?sid=4ff52de9-284c-40b2-a6ba-862a4708becb&sr=11.050974&cp=1&pos=0&cxt=Cast1|archive-date=August 21, 2019|access-date=August 21, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1966 |''[[You're a Big Boy Now]]'' |Amy Partlett |{{sortname|Francis Ford|Coppola}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1969 |''[[Hard Contract]]'' |Ellen |{{sortname|S. Lee|Pogostin|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1969 |''[[Easy Rider]]'' |Karen |{{sortname|Dennis|Hopper}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1970 |''[[Five Easy Pieces]]'' |Rayette Dipesto |{{sortname|Bob|Rafelson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1971 |''[[Drive, He Said]]'' |Olive |{{sortname|Jack|Nicholson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1971 |''[[A Gunfight]]'' |Jenny Simms |{{sortname|Lamont|Johnson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1971 |''[[Born to Win]]'' |Parm |{{sortname|Ivan|Passer}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1972 |''[[Cisco Pike]]'' |Sue |{{sortname|Bill L.|Norton}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1972 |''[[Portnoy's Complaint (film)|Portnoy's Complaint]]'' |Mary Jane Reid |{{sortname|Ernest|Lehman}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1973 |''[[Little Laura and Big John]]'' |Laura |{{hlist|{{sortname|Luke|Moberly|nolink=yes}}|{{sortname|Bob|Woodburn|nolink=yes}}}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1973 |''[[The Pyx]]'' |Elizabeth Lucy |{{sortname|Harvey|Hart}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Segrave|Martin|1990|p=89}} |- ! scope="row" |1973 |''[[The Outfit (1973 film)|The Outfit]]'' |Bett Harrow |{{sortname|John|Flynn|John Flynn (director)}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1974 |''[[Rhinoceros (film)|Rhinoceros]]'' |Daisy |{{sortname|Tom|O'Horgan}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1974 |''[[The Great Gatsby (1974 film)|The Great Gatsby]]'' |Myrtle Wilson |{{sortname|Jack|Clayton}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1974 |''[[Law and Disorder (1974 film)|Law and Disorder]]'' |Gloria |{{sortname|Ivan|Passer|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1974 |''[[Airport 1975]]'' |Nancy Pryor |{{sortname|Jack|Smight}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1975 |''[[Trilogy of Terror]]'' |Julie / Millicent Larimore/ Therese Larimore / Amelia |{{sortname|Dan|Curtis}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|date=January 4, 1975|title=Terror film for Karen Black|p=15|url=https://www.newspapers.com/clip/24409036/calgary_herald/|work=[[Calgary Herald]]|location=Calgary, Alberta|via=Newspapers.com}}</ref> |- ! scope="row" |1975 |''[[The Day of the Locust (film)|The Day of the Locust]]'' |Faye Greener |{{sortname|John|Schlesinger}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1975 |''[[Nashville (film)|Nashville]]'' |Connie White |{{sortname|Robert|Altman}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1976 |''[[Crime and Passion]]'' |Susan Winters |{{sortname|Ivan|Passer|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1976 |''[[Family Plot]]'' |Fran |{{sortname|Alfred|Hitchcock}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1976 |''[[Burnt Offerings (film)|Burnt Offerings]]'' |Marian Rolf |{{sortname|Dan|Curtis|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1977 |''[[Capricorn One]]'' |Judy Drinkwater |{{sortname|Peter|Hyams}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1977 |''[[The Strange Possession of Mrs. Oliver]]'' |Miriam Oliver |{{sortname|Gordon|Hessler}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2">{{cite web|work=[[British Film Institute]]|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b9f5bd290|title=Karen Black Filmography|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408041308/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b9f5bd290|archive-date=April 8, 2019}}</ref> |- ! scope="row" |1977 |''Because He's My Friend'' |Anne |{{sortname|Ralph|Nelson}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1978 |''[[The Rip-Off]]'' |Clarisse Saunders |{{sortname|Antonio|Margheriti}} |Also known as: ''The Squeeze'' | style="text-align:center;" |{{sfn|Curti|2013|p=253}} |- ! scope="row" |1978 |''[[In Praise of Older Women (1978 film)|In Praise of Older Women]]'' |Maya |{{sortname|George|Kaczender}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Segrave|Martin|1990|p=90}} |- ! scope="row" |1979 |''[[Killer Fish]]'' |Kate Neville |{{sortname|Antonio|Margheriti|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Segrave|Martin|1990|p=90}} |- ! scope="row" |1979 |''[[The Last Word (1979 film)|The Last Word]]'' |Paula Herbert |{{sortname|Roy|Boulting}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1979 |''Mr. Horn'' |Ernestina Crawford |{{sortname|Jack|Starrett}} |Television film | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=370}} |- ! scope="row" |1980 |''[[Police Story: Confessions of a Lady Cop]]'' |Officer Evelyn Carter |{{sortname|Lee H.|Katzin}} |Television film Also known as: ''The Other Side of Fear'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1980 |''Power'' |Rose Vanda-Buchanan |{{hlist|{{sortname|Barry|Shear}}|{{sortname|Virgil W.|Vogel}}}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1980 |''Where the Ladies Go'' |Helen |{{sortname|Theodore J.|Flicker}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1981 |''Separate Ways'' |Valentine Colby |{{sortname|Howard|Avedis}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Segrave|Martin|1990|p=91}} |- ! scope="row" |1981 |''[[Killing Heat]]'' |Mary Turner |{{sortname|Michael|Raeburn|nolink=yes}} |Also known as: ''The Grass is Singing'' | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=314}} |- ! scope="row" |1981 |''[[Chanel Solitaire]]'' |[[Émilienne d’Alençon]] |{{sortname|George|Kaczender|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1982 |''[[The Last Horror Film]]'' |Herself |{{sortname|David|Winters|David Winters (choreographer)}} |Uncredited | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://dailydead.com/drive-dust-offs-last-horror-film-1982/|work=Daily Dead|title=Drive-In Dust Offs: The Last Horror Film|last=Drebit|first=Scott|archive-url=https://archive.today/20190822072842/https://dailydead.com/drive-dust-offs-last-horror-film-1982/|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1982 |''[[Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean (film)|Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean]]'' |Joanne |{{sortname|Robert|Altman|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1982 |''Miss Right'' |Amy |{{sortname|Paul|Williams|Paul Williams (director)}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=370}} |- ! scope="row" |1983 |''[[Can She Bake a Cherry Pie?]]'' |Zee |{{sortname|Henry|Jaglom}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1984 |''[[Bad Manners (1984 film)|Bad Manners]]'' |Gladys Fitzpatrick |{{sortname|Robert|Houston|Robert Houston (actor)}} |Also known as: ''Growing Pains'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1984 |''A Stroke of Genius'' | |{{sortname|Jyll|Rosenfeld|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Riggs|2000|p=42}} |- ! scope="row" |1984 |''There's Something Wrong in Paradise'' |Gina Gina | |Television musical film with [[Kid Creole]] | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1984 |''Full Circle Again'' |{{Unknown|align=left}} |{{sortname|William|Fruet}} |Television film; co-starring with [[Robert Vaughn]]<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35181828/st_louis_postdispatch/|work=[[St. Louis Post-Dispatch]]|location=St. Louis, Missouri|title=Cable TV Listings: Full Circle Again|date=August 19, 1987|p=6SC|via=Newspapers.com}}</ref> | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1985 |''[[Martin's Day]]'' |Karen |{{sortname|Alan|Gibson|Alan Gibson (director)}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1985 |''[[Cut and Run (film)|Cut and Run]]'' |Karin |{{sortname|Ruggero|Deodato}} |Italian title: ''Inferno in diretta'' | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=131}} |- ! scope="row" |1985 |''[[The Blue Man (film)|The Blue Man]]'' |Janus |{{sortname|George|Mihalka}} |Also known as: ''Eternal Evil'' | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=189}} |- ! scope="row" |1985 |''[[Savage Dawn]]'' |Rachel |{{sortname|Simon|Nuchtern}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=482}} |- ! scope="row" |1986 |''The Flight of the Spruce Goose'' |Gloria |{{sortname|Lech|Majewski}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1986 |''[[Invaders from Mars (1986 film)|Invaders from Mars]]'' |Linda Magnusson |{{sortname|Tobe|Hooper}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1986 |''Hostage'' |Laura Lawrence |{{hlist|{{sortname|Hanro|Möhr|nolink=yes}}|{{sortname|Percival|Rubens|nolink=yes}}}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1987 |''[[It's Alive III: Island of the Alive]]'' |Ellen Jarvis |{{sortname|Larry|Cohen}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1988 |''[[The Invisible Kid]]'' |Deborah Dunn |{{sortname|Avery|Krounse|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1988 |''Dixie Lanes'' |Zelma Putnam |{{sortname|Don|Cato|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1988 |''[[Out of the Dark (1989 film)|Out of the Dark]]'' |Ruth Wilson |{{sortname|Michael|Schroeder|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1989 |''[[Homer and Eddie]]'' |Belle |{{sortname|Andrei|Konchalovsky}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1989 |''The Legendary Life of Ernest Hemingway'' |[[Martha Gelhorn]] |{{sortname|José María|Sánchez|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1989 |''Trust Me'' |Jilter woman |{{sortname|Robert|Houston|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Overexposed'' |Mrs. Trowbridge |{{sortname|Larry|Brand|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Twisted Justice'' |Mrs. Granger |{{sortname|David|Heavener}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''[[Zapped Again!]]'' |Substitute Teacher |{{sortname|Doug|Campbell|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Night Angel'' |Rita |{{sortname|Dominique|Othenin-Girard}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''[[Club Fed (film)|Club Fed]]'' |Sally Rich |{{sortname|Nat|Christian}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''[[Mirror, Mirror (1990 film)|Mirror, Mirror]]'' |Susan Gordon |{{sortname|Marina|Sargenti}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Pretty Hattie's Baby'' | |{{sortname|Ivan|Passer|nolink=yes}} |Unreleased | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''[[The Children (1990 film)|The Children]]'' |Sybil Lullmer |{{sortname|Tony|Palmer}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''The Covenant'' | |{{sortname|Chris|Peschken|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Haunting Fear'' |Dr. Julia Harcourt |{{sortname|Fred Olen|Ray|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Fatal Encounter'' |Joan Caldwell |{{sortname|Henri|Charr}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1990 |''Evil Spirits'' |Ella Purdy |{{sortname|Gary|Graver}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''Quiet Fire'' |Kim Martino |{{sortname|Lawrence|Hilton-Jacobs}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''The Killer's Edge'' |Barrett |{{sortname|Joseph|Merhi}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''Dead Girls Don't Tango'' |Inspector Wilson |{{sortname|John|Carr|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''Caged Fear'' |Blanche |{{sortname|Robert|Houston|nolink=yes}} |Also known as: ''Hotel Oklahoma'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''[[Rubin and Ed]]'' |Rula |{{sortname|Trent|Harris}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''[[Children of the Night (1991 film)|Children of the Night]]'' |Karen Thompson |{{sortname|Tony|Randel}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1991 |''[[The Roller Blade Seven]]'' |Tarot |{{sortname|Donald G.|Jackson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1992 |''[[The Player (1992 film)|The Player]]'' |Herself |{{sortname|Robert|Altman|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1992 |''Tuesday Never Comes'' |Michelle |{{sortname|Jason|Holt|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Heavy.com]]|title=Worst Of Netflix: Tuesday Never Comes|last=Sims|first=Chris|date=March 8, 2010|archive-url=https://archive.today/20190823004241/https://heavy.com/entertainment/2010/03/worst-of-netflix-tuesday-never-comes/|archive-date=August 23, 2019|url=https://heavy.com/entertainment/2010/03/worst-of-netflix-tuesday-never-comes/|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1992 |''[[Judgement (1992 film)|Judgement]]'' |Tiffany Powers |{{sortname|William|Sachs}} |Also known as: ''Hitz'' | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=267}} |- ! scope="row" |1992 |''Auntie Lee's Meat Pies'' |Auntie Lee |{{sortname|Joseph F.|Robertson|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Weldon|1996|p=31}} |- ! scope="row" |1992 |''[[The Legend of the Roller Blade Seven]]'' |Tarot |{{sortname|Donald G.|Jackson|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Armstrong|Armstrong|2015|pages=172–173}} |- ! scope="row" |1992 |''[[The Double 0 Kid]]'' |Mrs. Elliot |{{sortname|Dee|McLachlan}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1993 |''Bound and Gagged: A Love Story'' |Carla |{{sortname|Daniel B.|Appleby|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1993 |''[[The Trust (1993 film)|The Trust]]'' |Maria Vandermeer |{{hlist|{{sortname|Neil|Havens|nolink=yes}}|{{sortname|Douglas|Killgore|nolink=yes}}}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1993 |''[[Return of the Roller Blade Seven]]'' |Tarot |{{sortname|Donald G.|Jackson|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Armstrong|Armstrong|2015|pages=172–173}} |- ! scope="row" |1993 |''Movies Money Murder'' |Bettie |{{hlist|{{sortname|Stephen|Eckelberry|nolink=yes}}|{{sortname|Arthur|Webb|nolink=yes}}}} |Also producer Also known as: ''Breaking Up with Paul'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1994 |''Too Bad About Jack'' |Inspector Wilson |{{sortname|John|Carr|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1995 |''[[Plan 10 from Outer Space]]'' |Nehor |{{sortname|Trent|Harris|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1995 |''The Wacky Adventures of Dr. Boris and Nurse Shirley'' |Evelyn |{{sortname|Paul|Leder}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1995 |''Dream Catcher'' | |{{sortname|John|Piedlow|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1995 |''Starstruck'' |Bertha |{{sortname|David|Steiner|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/starstruck-v486062/cast-crew|work=[[AllMovie]]|title=Starstruck: Cast and Crew|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://archive.today/20190823005905/https://www.allmovie.com/movie/starstruck-v486062/cast-crew|url-status=live|access-date=August 23, 2019}}</ref> |- ! scope="row" |1996 |''Sister Island'' |Rose Walsh |{{sortname|Avery|Crounse|nolink=yes}} |Also known as: ''Cries Of Silence'' | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1996 |''[[Crimetime (film)|Crimetime]]'' |Millicent Hargrave |{{sortname|George|Sluizer}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1996 |''[[Children of the Corn IV: The Gathering]]'' |June Rhodes |{{sortname|Greg|Spence|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1996 |''Every Minute is Goodbye'' |Schubert |{{sortname|Ulli|Lommel}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite magazine|work=[[Video Watchdog]]|issue=43–48|p=47|last1=Lucas|first1=Tim|last2=Lucas|first2=Donna|publisher=Tim and Donna Lucas|title=Reviews: ''Every Minute Is Goodbye''|location=Cincinnati, Ohio|issn=1070-9991}}</ref> |- ! scope="row" |1996 |''Dinosaur Valley Girls'' |Ro-Kell |{{sortname|Donald F.|Glut}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite book|title=Prehistoric Humans in Film and Television: 581 Dramas, Comedies and Documentaries, 1905-2004|url=https://archive.org/details/prehistorichuman0000klos|last=Klossner|first=Michael|publisher=McFarland|year=2005|isbn=978-0-786-42215-9|location=Jefferson, North Carolina|p=[https://archive.org/details/prehistorichuman0000klos/page/49 49]}}</ref> |- ! scope="row" |1996 |''New York Crossing'' |Mrs. Tender |{{sortname|Vinicius|Mainardi|nolink=yes}} |Television film Spanish title: ''Un angelo a New York'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1997 |''Greater Than a Tiger'' |Paige |{{sortname|Keith|Odett|nolink=yes}} |Short film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[AlloCiné]]|title=Greater Than a Tiger|language=fr|archive-url=https://archive.today/20190823010052/http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=213339.html|archive-date=August 23, 2019|url=http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=213339.html|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1997 |''Stir'' |Dr. Gabrielle Kessler |{{sortname|Rodion|Nakhapetov}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1997 |''[[Conceiving Ada]]'' |Lady Byron Mother Coer |{{sortname|Lynn Hershman|Leeson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1997 |''[[Men (1997 film)|Men]]'' |Alex |{{sortname|Zoe|Clarke-Williams|nolink=yes}} |Also screenwriter | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1997 |''[[Dogtown (film)|Dogtown]]'' |Rose Van Horn |{{sortname|George|Hickenlooper}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1997 |''Modern Rhapsody'' |Consuelo |{{hlist|{{sortname|Andrea|Alvarez|nolink=yes}}|{{sortname|Elly|Friedman|nolink=yes}}}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35192499/the_tampa_tribune/|p=1|work=[[The Tampa Tribune]]|location=Tampa, Florida|title=Film festival to screen unfinished dreams|last=Persall|first=Steve|date=June 9, 1997|via=Newspapers.com}}</ref> |- ! scope="row" |1998 |''Invisible Dad'' |Courtney Whitmer |{{sortname|Fred Olen|Ray}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1998 |''[[I Woke Up Early The Day I Died]]'' |Whip Lady |{{sortname|Aris|Iliopolous|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |1998 |''Sugar: The Fall of the West'' | |{{sortname|James|Frey}} | | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |1998 |''My Neighbor's Daughter'' |Social Worker |{{sortname|Steven|Kovacs|nolink=yes}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/1998/tv/reviews/my-neighbor-s-daughter-1200455953/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|title=My Neighbor's Daughter|date=November 12, 1998|last=Lovell|first=Glenn|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802070359/https://variety.com/1998/tv/reviews/my-neighbor-s-daughter-1200455953/|archive-date=August 2, 2017}}</ref> |- ! scope="row" |1998 |''Bury the Evidence'' |The Mother |{{sortname|J. Greg|De Felice|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1998 |''Malaika'' |Jessica Martin |{{sortname|Marina|Martins|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1998 |''[[Charades (film)|Charades]]'' |Jude |{{sortname|Stephen|Eckelberry|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/karen-black-five-easy-pieces-nashville-dies-431637|title='Five Easy Pieces' Actress Karen Black Dies at 74|newspaper=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 8, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226233250/http://www.hollywoodreporter.com/news/karen-black-five-easy-pieces-nashville-dies-431637|archive-date=December 26, 2016}}</ref> |- ! scope="row" |1998 |''Waiting for Dr. MacGuffin'' |Dental Assistant |{{sortname|David|Ondaatje|nolink=yes}} |[[Short film]] | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[British Film Institute]]|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b81ab54b6|title=Waiting for Dr. MacGuffin|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203202156/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b81ab54b6|archive-date=December 3, 2018}}</ref> |- ! scope="row" |1998 |''Lightspeed'' |High Priestess |{{sortname|Roger|Mende|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1999 |''[[The Underground Comedy Movie]]'' |Mother |{{sortname|Vince|Offer}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1999 |''Mascara'' |Aunt Eloise |{{sortname|Linda|Kandel|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |1999 |''Paradise Cove'' |Ma |{{sortname|Robert|Clapsadle|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2000 |''[[Fallen Arches (film)|Fallen Arches]]'' |Lucy Romano |{{sortname|Ron|Cosentino|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2000 |''[[Red Dirt (film)|Red Dirt]]'' |Aunt Summer |{{sortname|Tag|Purvis|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2000 |''Oliver Twisted'' |Mrs. Mary Happ |{{sortname|Dean|Gates|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Riggs|2000|p=42}} |- ! scope="row" |2000 |''Inviati speciali'' | |{{sortname|Fred Olen|Ray}} | | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2000 |''[[The Independent (2000 film)|The Independent]]'' |Herself |{{sortname|Stephen|Kessler|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2001 |''The Donor'' |Mrs. Springle |{{sortname|Jean-Marie|Pallardy}} | | style="text-align:center;" |{{sfn|Gale|2007|p=1930}} |- ! scope="row" |2001 |''[[Gypsy 83]]'' |Bambi LeBleau |{{sortname|Todd|Stephens}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2001 |''Hard Luck'' |Aunt Judy |{{sortname|Jack|Rubio|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2001 |''[[Soulkeeper]]'' |Magnificent Martha |{{sortname|Darin|Ferriola|nolink=yes}} |Television film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Film Threat]]|url=https://filmthreat.com/uncategorized/soulkeeper-dvd/|title=Soulkeeper (DVD)|date=February 10, 2002|archive-url=https://archive.today/20190823004523/https://filmthreat.com/uncategorized/soulkeeper-dvd/|archive-date=August 23, 2019|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2002 |''[[Teknolust]]'' |Dirty Dick |{{sortname|Lynn Hersman|Leeson|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2002 |''[[Curse of the Forty-Niner]]'' |Aunt Nelly |{{sortname|John Carl|Buechler}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2002 |''All Hallow's Eve'' | | | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2003 |''[[House of 1000 Corpses]]'' |Mother Firefly |{{sortname|Rob|Zombie}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2003 |''[[Paris (2003 film)|Paris]]'' |Chantrelle |{{sortname|Ramin|Niami}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2003 |''[[Harold Buttleman, Daredevil Stuntman|Buttleman]]'' |Mrs. Buttleman |{{sortname|Francis|Stokes}} |Also known as: ''Don't Try This at Home'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2003 |''[[Summer Solstice (2003 film)|Summer Solstice]]'' |Dr. Sally McDermott |{{sortname|George|Fivas}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Magic City Morning Star]]|url=http://www.magic-city-news.com/Entertainment_8/Waldo_Theatre_Announces_Maine_Premiere_of_Summer_S_39603960.shtml|location=Katadhin, Maine|archive-url=https://archive.today/20190823010534/http://www.magic-city-news.com/Entertainment_8/Waldo_Theatre_Announces_Maine_Premiere_of_Summer_S_39603960.shtml|archive-date=August 23, 2019|title=Waldo Theatre Announces Maine Premiere of "Summer Solstice"|date=May 31, 2005|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2004 |''America Brown'' |Marianne Brown |{{sortname|Paul|Black|Paul Black (director)}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2004 |''Birth of Industry'' |Sara |{{sortname|Gabriela|Tollman|nolink=yes}} |Short film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.clevelandfilm.org/films/2005/birth-of-industry|work=[[Cleveland International Film Festival]]|title=Birth of Industry|access-date=August 23, 2019}}</ref> |- ! scope="row" |2005 |''Love Wine'' |Aunt Anita |{{sortname|Mark|McNabb|nolink=yes}} |Television film | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2005 |''Carma'' |Kate Burns |{{sortname|Ray Arthur|Wang}} |Voice | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://filmthreat.com/uncategorized/carma/|work=[[Film Threat]]|title=Carma|date=April 11, 2006|archive-url=https://archive.today/20190823010644/https://filmthreat.com/uncategorized/carma/|archive-date=August 23, 2019|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2005 |''[[My Suicidal Sweetheart]]'' |Grace's Mom |{{sortname|Michael|Parness|nolink=yes}} |Also known as: ''Crazy for Love''; ''Max & Grace'' | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2005 |''Trailer for a Remake of Gore Vidal's Caligula'' |[[Vipsania Agrippina|Agrippina]] |{{sortname|Francesco|Vezzoli}} |Short film | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2005 |''[[Firecracker (film)|Firecracker]]'' |Sandra Eleanor |{{sortname|Steve|Balderson}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2005 |''The Straun House'' |Molly |{{sortname|Jeff|Broadstreet}} |Also known as: ''Dr. Rage'' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Dread Central]]|url=https://www.dreadcentral.com/reviews/4117/dr-rage-2005/|title=Dr. Rage (2005)|author=Condit, Jon|date=March 9, 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823011724/https://www.dreadcentral.com/reviews/4117/dr-rage-2005/|archive-date=August 23, 2019}}</ref> |- ! scope="row" |2006 |''[[Hollywood Dreams]]'' |Luna |{{sortname|Henry|Jaglom}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2006 |''Read You Like a Book'' |Kate |{{sortname|Robert N.|Zagone}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Rotten Tomatoes]]|url=https://www.rottentomatoes.com/m/read_you_like_a_book|title=Read You Like a Book|archive-url=https://archive.today/20190822070136/https://www.rottentomatoes.com/m/read_you_like_a_book|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2006 |''Whitepaddy'' |Mrs. Leider |{{sortname|Geretta|Geretta}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.cineartistes.com/fiche-Karen+Black.html?PHPSESSID=|work=CinéArtistes|title=Karen Black|language=fr|archive-url=https://archive.today/20190822070411/http://www.cineartistes.com/fiche-Karen+Black.html?PHPSESSID=|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2007 |''[[Suffering Man's Charity]]'' |Renee |{{sortname|Alan|Cumming}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/suffering-mans-charity-159505|work=[[The Hollywood Reporter]]|title=Review: 'Suffering Man's Charity'|archive-url=https://archive.today/20190822070734/https://www.hollywoodreporter.com/review/suffering-mans-charity-159505|archive-date=August 22, 2019|last=DeFore|first=John|date=June 14, 2007|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2007 |''One Long Night'' |Barbara |{{sortname|David|Siqueiros}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/one_long_night|work=[[Rotten Tomatoes]]|title=One Long Night|archive-date=August 22, 2019|archive-url=https://archive.today/20190822070715/https://www.rottentomatoes.com/m/one_long_night|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |''Contamination'' |Mavis |{{sortname|Rodion|Nakhapetov|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/contamination_2015|work=[[Rotten Tomatoes]]|title=Contamination|archive-url=https://archive.today/20190823011608/https://www.rottentomatoes.com/m/contamination_2015|archive-date=August 23, 2019|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |''[[Watercolors (film)|Watercolors]]'' |Mrs. Martin |{{sortname|David|Oliveras}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2008 |''The Blue Tooth Virgin'' |Zena |{{sortname|Russell|Brown|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2008 |''[[A Single Woman (film)|A Single Woman]]'' |Storyteller |{{sortname|Kamala|Lopez}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/a_single_woman|work=[[Rotten Tomatoes]]|title=A Single Woman|archive-url=https://archive.today/20190823004025/https://www.rottentomatoes.com/m/a_single_woman|archive-date=August 23, 2019|access-date=August 23, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |''Meet the Eye'' | |{{sortname|Aïda|Ruilova}} |Short film | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2009 |''[[Irene in Time]]'' |Sheila Shivvers |{{sortname|Henry|Jaglom|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2009 |''[[Repo Chick]]'' |Aunt de la Chasse |{{sortname|Alex|Cox}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2009 |''[[Stuck!]]'' |Next Door Neighbor Lady |{{sortname|Steve|Balderson}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Stuck!|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=Koehler|first=Robert|date=August 4, 2010|url=https://variety.com/2010/film/reviews/stuck-2-1117943293/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822071937/https://variety.com/2010/film/reviews/stuck-2-1117943293/|archive-date=August 22, 2019}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |''Double Duty'' |Annabelle |{{sortname|Stephen|Eckelberry|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/general/los-angeles-screening-of-double-duty-59929287/|work=[[Hollywood.com]]|archive-date=August 22, 2019|archive-url=https://archive.today/20190822065756/http://www.hollywood.com/general/los-angeles-screening-of-double-duty-59929287/%23/ms-5380/1|title=Los Angeles screening of Double Duty|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |''First Time Long Time'' |Dr. Shneidel |{{sortname|James|Demo|nolink=yes}} |Short film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Tribeca Film Festival]]|url=https://www.tfiny.org/filmmakers/detail/james_demo|title=Filmmakers: James Demo|archive-url=https://archive.today/20190822065756/https://www.tfiny.org/filmmakers/detail/james_demo|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |''Better People'' |Marci |{{sortname|Dorsay|Alavi|nolink=yes}} |Television film | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2010 |''Nothing Special'' |May |{{sortname|Angela Garcia|Combs}} | | style="text-align:center;" |<ref name="afi2" /> |- ! scope="row" |2011 |''[[Some Guy Who Kills People]]'' |Ruth Boyd |{{sortname|Jack|Perez}} | | style="text-align:center;" |<ref name="bfi2" /> |- ! scope="row" |2011 |''Letters from the Big Man'' |Sean's Colleague |{{sortname|Christopher|Münch}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|author=Ebert, Roger|author-link=Roger Ebert|work=[[Chicago Sun-Times]]|url=https://www.rogerebert.com/reviews/letters-from-the-big-man-2011|title=Letters from the Big Man|archive-url=https://archive.today/20190822070059/https://www.rogerebert.com/reviews/letters-from-the-big-man-2011|date=November 30, 2011|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2011 |''Maria My Love'' |Maria |{{sortname|Jasmine|McGlade|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/2011/04/meet-the-2011-tribeca-filmmakers-maria-my-love-director-jasmine-mcglade-chazelle-242978/|work=[[Indiewire]]|title=Meet the 2011 Tribeca Filmmakers: "Maria My Love" Director Jasmine McGlade Chazelle|archive-url=https://archive.today/20190822065126/https://www.indiewire.com/2011/04/meet-the-2011-tribeca-filmmakers-maria-my-love-director-jasmine-mcglade-chazelle-242978/|archive-date=August 22, 2019|author=Indiewire Staff|date=April 13, 2011|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''Mommy's Little Monster'' |Mrs. Melnick |{{sortname|Marshall E.|Uzzle|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Rotten Tomatoes]]|url=https://www.rottentomatoes.com/m/mommys_little_monster|title=Mommy's Little Monster|archive-url=https://archive.today/20190822065152/https://www.rottentomatoes.com/m/mommys_little_monster|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''Warnings from the Bathtub'' |Mother |{{hlist|{{sortname|Elizabeth|Appell|nolink=yes}}|{{sortname|Mickey|Freeman|nolink=yes}}}} |Short film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.warningsfromthebathtub.com/cast.html|work=Warnings from the Bathtub Official Site|title=Cast|archive-url=https://archive.today/20190822065229/http://www.warningsfromthebathtub.com/cast.html|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''Vacationland'' |Louise Bergen |{{sortname|Jaime|Hook|nolink=yes}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.pressherald.com/2013/08/09/five-easy-pieces-star-karen-black-dead-at-74/|work=[[Portland Press Herald|Press Herald]]|location=Portland, Maine|date=August 9, 2013|last=Italie|first=Hillel|archive-url=https://archive.today/20190822065427/https://www.pressherald.com/2013/08/09/five-easy-pieces-star-karen-black-dead-at-74/|archive-date=August 22, 2019|title='Five Easy Pieces' Star Karen Black Dead at 74|url-status=live|agency=Associated Press|access-date=August 22, 2019}}{{subscription}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''[[Dark Blood]]'' |Motel Woman |{{sortname|George|Sluizer|nolink=yes}} |Filmed in 1993 | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/river-phoenixs-last-film-dark-blood-finished-357228|title=River Phoenix's Last Film 'Dark Blood' to Debut at Film Festival in September|last=Roxborough|first=Scott|date=August 1, 2012|archive-url=https://archive.today/20130125205627/http://www.hollywoodreporter.com/news/river-phoenixs-last-film-dark-blood-finished-357228|archive-date=January 25, 2013|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''OowieWanna'' |The Donna |{{sortname|Bridget|Palardy|nolink=yes}} |Short film | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2013 |''Ooga Booga'' |Mrs. Allardyce |{{sortname|Charles|Band}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Dread Central]]|url=https://www.dreadcentral.com/reviews/42108/ooga-booga-2013/|access-date=August 22, 2019|title=Ooga Booga (2013)|date=March 7, 2013}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''She Loves Me Not'' |Karla |{{hlist|{{sortname|Brian|Jun}}|{{sortname|Jack|Sanderson|nolink=yes}}}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|work=[[Film Threat]]|url=https://filmthreat.com/uncategorized/she-loves-me-not/|title=She Loves Me Not|archive-date=August 22, 2019|archive-url=https://archive.today/20190822071240/https://filmthreat.com/uncategorized/she-loves-me-not/|date=July 4, 2013|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''Bottomless Pit'' |Herself |{{sortname|Zach|Hill}} |Unfinished film, shot for musical group [[Death Grips]] | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.spin.com/2015/10/death-grips-bottomless-pit-karen-black-video/|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=October 21, 2015|last=Joyce|first=Colin|title=Death Grips Announce ‘Bottomless Pit’ LP|archive-url=https://archive.today/20190822071410/https://www.spin.com/2015/10/death-grips-bottomless-pit-karen-black-video/|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |''Wild in Blue'' |Justine |{{sortname|Matthew|Berkowitz}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/wild_in_blue|work=[[Rotten Tomatoes]]|title=Wild in Blue|archive-date=August 22, 2019|archive-url=https://archive.today/20190822071650/https://www.rottentomatoes.com/m/wild_in_blue|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |''A Walk Into a Split Mind'' |Karen | |Installment in multi-film series ''The Being Experience'' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://thebeingexperience.com/cast|work=The Being Experience|title=Cast|archive-url=https://archive.today/20190822071747/http://thebeingexperience.com/cast|archive-date=August 22, 2019|access-date=August 22, 2019|url-status=live}}</ref> |- |} == Telebisyon == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Taon !Titulo !Role !Mga Nota ! class="unsortable" |{{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |1967 |''[[The F.B.I. (TV series)|The F.B.I.]]'' |Lorraine Chapman |Episode: "The Satellite" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1967 |''[[Run for Your Life (TV series)|Run for Your Life]]'' |Jennifer Palmer |Episode: "Tell It to the Dead" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1967 |''[[The Big Valley]]'' |Carla |Episode: "Days of Grace" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2">{{cite web|title=Karen Black Credits|work=[[TV Guide]]|url=https://www.tvguide.com/celebrities/karen-black/credits/159689/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703133632/https://www.tvguide.com/celebrities/karen-black/credits/159689/|archive-date=July 3, 2018}}</ref> |- ! scope="row" |1967 |''[[The Second Hundred Years (TV series)|The Second Hundred Years]]'' |Marcia |2 episodes | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1967 |''The Invaders'' |Claudia Stone |Episode: "The Ransom" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1967 |''[[Iron Horse (TV series)|Iron Horse]]'' |Patricia Dunne |Episode: "The Prisoners" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1968 |''[[Mannix]]'' |Elaine Tate |Episode: "License to Kill - Limit Three People" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1968 |''[[Judd, for the Defense]]'' |Alethea Staunton |Episode: "The Devil's Surrogate" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1968 |''[[Adam-12]]'' |Susan Decker |Episode: "Log 132: Producer" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1969 |''[[The Name of the Game (TV series)|The Name of the Game]]'' |Monica Garrison |Episode: "Give Till It Hurts" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1972 |''[[Ghost Story (TV series)|Ghost Story]]'' |Barbara Sanders |Episode: "Bad Connection" | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1976–1981 |''[[Saturday Night Live]]'' |Herself |4 episodes | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1984–1985 |''[[E/R]]'' |Sheila Sheinfeld |3 episodes | style="text-align:center;" |{{sfn|Terrace|Parish|1990|p=37}} |- ! scope="row" |1985–1987 |''[[Faerie Tale Theatre]]'' |Sea Witch / Interviewee |2 episodes | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1986 |''[[Murder, She Wrote]]'' |Dr. Sylvia Dunn |Episode: "One Good Bid Deserves a Murder" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1987 |''[[Worlds Beyond (TV series)|Worlds Beyond]]'' |Lee Jeffreys |Episode: "Suffer, Little Children" | style="text-align:center;" |{{sfn|Riggs|2000|p=42}} |- ! scope="row" |1989 |''[[Miami Vice]]'' |Helen Jackson |Episode: "Victims of Circumstance" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1991 |''[[ABC Weekend Special]]'' |Miss Kuchenbacker |Episode: "Ralph S. Mouse" | style="text-align:center;" |{{sfn|Riggs|2000|p=42}} |- ! scope="row" |1993 |''[[In the Heat of the Night (TV series)|In the Heat of the Night]]'' |Carla Ray |Episode: "A Dish Best Served Cold" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1993 |''[[Moon Over Miami (TV series)|Moon Over Miami]]'' |Lorraine Pitzer |Episode: "Watching the Detectives" | style="text-align:center;" |{{sfn|Riggs|2000|p=42}} |- ! scope="row" |1997 |''[[The Hunger (TV series)|The Hunger]]'' |Miss Gati / Landlady |Episode: "Menage a Trois" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1998 |''[[Profiler (TV series)|Profiler]]'' |Evie Long |Episode: "Cycle of Violence" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1998 |''[[Party of Five]]'' |Doreen Jablonsky |Episode: "One Christmas, to Go" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |1999 |''[[Rude Awakening (TV series)|Rude Awakening]]'' |Crystal Garcia |2 episodes | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |2003 |''[[Law & Order: Criminal Intent]]'' |Vera Morgan |Episode: "Con-Text" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- ! scope="row" |2003 |''Russians in the City of Angels'' |Patricia Sommers |Episode: "Priklyuchenie" | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" |2010 |''[[Tim and Eric Awesome Show, Great Job!]]'' |Jennifer |Episode: "Choices" | style="text-align:center;" |<ref name="tvg2" /> |- |} == Entablado == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Taon !Titulo !Role !Mga nota ! class="unsortable" |{{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |1961 |''Take Her, She's Mine'' |Liza Michaelson / Linda Lehman / Adele McDougall (understudy) |[[Samuel J. Friedman Theatre|Biltmore Theatre]] | style="text-align:center;" |<ref name="pb2">{{cite web|url=http://www.playbill.com/person/karen-black-vault-0000046849|work=[[Playbill]]|title=Karen Black|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314114845/http://www.playbill.com/person/karen-black-vault-0000046849|archive-date=March 14, 2016}}</ref> |- ! scope="row" |1965 |''The Playroom'' |Judy |[[Brooks Atkinson Theatre]] | style="text-align:center;" |<ref name="pb2" /> |- ! scope="row" |1966 |''Happily Never After'' |Sarah Mills |[[Eugene O'Neill Theatre]] | style="text-align:center;" |<ref name="pb2" /> |- ! scope="row" |1967 |''Keep It in the Family'' |Hilda Brady |[[Gerald Schoenfeld Theatre|Plymouth Theatre]] | style="text-align:center;" |<ref name="pb2" /> |- ! scope="row" |1982 |''[[Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean (play)|Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean]]'' |Joanne |[[Al Hirschfeld Theatre|Martin Beck Theater]] | style="text-align:center;" |<ref name="pb2" /> |- |} == Reperensiya == {{Reflist|30em}} == Pinanggalingan == * {{cite book|title=Encyclopedia of Film Themes, Settings and Series|last1=Armstrong|first1=Richard B.|last2=Armstrong|first2=Mary Williams|publisher=McFarland|year=2015|isbn=978-1-476-61230-0|location=Jefferson, North Carolina|ref=harv}} * {{cite book|title=Italian Crime Filmography, 1968-1980|last=Curti|first=Roberto|publisher=McFarland|year=2013|isbn=978-1-476-61208-9|location=Jefferson, North Carolina|ref=harv}} * {{cite book|title=Video Sourcebook|last=Gale|first=Thomson|publisher=Gale Publishing Group|year=2007|isbn=978-1-414-40099-0|edition=39th|location=Detroit, Michigan|ref=harv}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/postfeministholl0000segr|title=The Post-Feminist Hollywood Actress: Biographies and Filmographies of Stars Born After 1939|last1=Segrave|first1=Kerry|last2=Martin|first2=Linda|publisher=McFarland|year=1990|isbn=978-0-899-50387-5|location=Jefferson, North Carolina|ref=harv|url-access=registration}} * {{cite book|title=The Complete Actors' Television Credits, 1948-1988 – Actresses|last1=Terrace|first1=Vincent|last2=Parish|first2=James Robert|publisher=Scarecrow Press|year=1989|isbn=978-0-810-8225-80|volume=2|location=Metuchen, New Jersey|ref=harv|author2-link=James Robert Parish}} * {{cite book|title=Contemporary Theatre, Film and Television|last=Riggs|first=Thomas|publisher=Gale Publishing Group|year=2000|isbn=978-0-787-64636-3|volume=31|location=Detroit, Michigan|ref=harv}} * {{cite book|title=The Psychotronic Video Guide To Film|url=https://archive.org/details/psychotronicvide0000weld|last=Weldon|first=Michael|publisher=Macmillan|year=1996|isbn=978-0-312-13149-4|location=New York|ref=harv}} [[Kategoriya:Mga pilmograpiya]] 8xpfe17fysxjd1c3je14ovhyaohfvw7 0 9928101 37024195 36212225 2026-07-19T01:13:56Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024195 wikitext text/x-wiki {{infobox tawo WD}} [[File:Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg|thumb|right|B. R. Ambedkar]] '''Bhimrao Ramji Ambedkar''' (14 Abril 1891 - 6 Disyembre 1956), naila usab nga '''Dr. Babasaheb Ambedkar''', usa ka Jurist nga Indian, ekonomista, politiko ug repormador sa sosyal. Giinspire niya ang kalihukan nga Dalit Buddhist ug nagkampanya kontra sa diskriminasyon sa katilingban sa mga dili matandog (Dalits). Gisuportahan usab niya ang mga katungod sa mga babaye ug paghago. Siya independente ang unang Ministro sa Balaod ug Hustisya sa India, ang arkitekto sa Konstitusyon sa India, ug ang tigpasiugda nga amahan sa Republika sa India.<ref>[https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html Bhimrao Ambedkar]</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids | Parenting News,The Indian Express]</ref><ref>[https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues How India’s Most Downtrodden Embraced the Power of Statues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026043029/https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |date=2020-10-26 }}</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar Bhimrao Ramji Ambedkar | Biography, Books, & Facts | Britannica]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary]</ref><ref>{{Cite book |title=Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://archive.org/details/isbn_9780691157863 |date=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |editor-last=Buswell |editor-first=Robert Jr |editor=Robert Buswell Jr. |location=Princeton, NJ |page=[https://archive.org/details/isbn_9780691157863/page/34 34] |ref=harv |editor-last2=Lopez |editor-first2=Donald S. Jr. |editor=Donald S. Lopez, Jr.}}</ref> Kaniadtong 1956, gisugdan niya ang kadaghanan nga pagkakabig sa Dalits, nga nakabig sa Buddhismo nga adunay 600,000 nga mga dumadapig. Gibuhi niya pag-usab ang Budismo sa India. Ang Ambedkar giisip ingon usa ka bodhisattva, ug ang Maitreya, taliwala sa mga Navayana Buddhist.<ref>https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/</ref><ref>https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/</ref><ref>https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism</ref><ref>{{cite book|author=Christopher Queen|editor=Steven M. Emmanuel|title=A Companion to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |year=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14466-3|pages=529–531}}</ref> Kaniadtong 1990, ang Bharat Ratna, ang labing kataas nga award nga sibilyan sa India, pagkahuman gihatag sa Ambedkar. Ang kabilin ni Ambedkar nag-uban daghang mga handumanan ug paghulagway sa kulturang popular. Ang kabilin ni Ambedkar ingon usa ka repormang sosyo-politikal, adunay lawom nga epekto sa modernong India.<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=Barbara R. |url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement |publisher=Zed Books |year=1986 |isbn=9780862324605 |pages=11–14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |archive-date=29 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book |last=Keer |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |title=Dr. Ambedkar: Life and Mission |publisher=Popular Prakashan |year=1990 |isbn=9788171542376 |page=61 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |archive-date=30 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Si Ambedkar giboto nga "the Greatest Indian" kaniadtong 2012 pinaagi sa usa ka poll nga giorganisar sa History TV18 ug CNN IBN.<ref>https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949</ref> Ang Ambedkar Jayanti (adlaw'ng natawhan ni Ambedkar) usa ka tinuig nga piyesta nga gisaulog sa 14 Abril, nga gisaulog dili lamang sa India apan sa tibuuk kalibutan. Si Ambedkar Jayanti gisaulog ingon usa ka opisyal nga piyesta opisyal sa tibuuk nga India.<ref>http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405042913/http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf |date=5 April 2015 }} Ambedkar Jayanti from ccis.nic.in on 19 March 2015</ref><ref>http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension</ref><ref>[http://mea.gov.in/ambedkar-final/mcelebration.htm 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World.] mea.gov.in</ref> Gisaulog sa United Nations ang Ambedkar Jayanti kaniadtong 2016, 2017 ug 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event - Firstpost|website=firstpost.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|work=newsstate.com|access-date=2018-11-09|language=en}}</ref> ==Mga Pakisayran== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Ambedkar, B. R.}} {{saha}} [[Kategoriya:B. R. Ambedkar| ]] [[Kategoriya:Mga politiko sa Indiya]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1891]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 1956]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Abril 14]] [[Kategoriya:Mga namatay sa Disyembre 6]] kkch81dk4lhk5rclccyyv5p5g3rgs77 0 9991236 37024171 36457294 2026-07-18T16:31:46Z ~2026-40328-76 146354 37024171 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|dawhilahila|date=2020-12}} {{Taxobox | name = ''Chondrus'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Gastropoda]] | ordo = [[Stylommatophora]] | familia = [[Enidae]] | genus = '''Chondrus''' | species = | binomial = Chondrus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | superfamilia = [[Pupilloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga dawhilahila]] ang '''''Chondrus'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Chondrus'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Enidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Chondrus crispus]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Chondrus&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Chondrus lycaonicus]]'' | 2=''[[Chondrus tournefortianus]]'' | 3=''[[Chondrus zebrula]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54835978|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Dawhilahila]] c7i2dsamx29oqoifyrdiv13f0pdaj5n 37024173 37024171 2026-07-18T16:39:29Z ~2026-40328-76 146354 37024173 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|dawhilahila|date=2020-12}} {{Taxobox | name = ''Chondrus'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Gastropoda]] | ordo = [[Stylommatophora]] | familia = [[Enidae]] | genus = '''Chondrus''' | species = | binomial = Chondrus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | superfamilia = [[Pupilloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga dawhilahila]] ang '''''Chondrus'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Chondrus'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Enidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Chondrus&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Chondrus lycaonicus]]'' | 2=''[[Chondrus tournefortianus]]'' | 3=''[[Chondrus zebrula]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54835978|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Dawhilahila]] 4lfglv3a5l0gwq5m9ouw5kpgb0jogyo 0 10972314 37024161 36972479 2026-07-18T15:29:29Z ~2026-40328-76 146354 37024161 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga berde|date=2021-11}} {{Taxobox | name = Ulvaceae | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga berde|Chlorophyta]] | classis = [[Ulvophyceae]] | ordo = [[Ulvales]] | familia = '''Ulvaceae''' | genus = | species = | binomial = Ulvaceae | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[pamilya (biyolohiya)|Kabanay]] sa [[mga lumot nga berde]] ang '''Ulvaceae'''.<ref name = "COL"/> Ang Ulvaceae sakop sa [[matang (biyolohiya)|kahanay]] nga [[Ulvales]], [[klase (biyolohiya)|kahutong]] nga [[Ulvophyceae]], [[punoan (biolohiya)|ka-ulo]] nga [[Lumot nga berde|lumot nga berde]], ug [[ginharian (biyolohiya)|kaginharian]] nga [[Plantae|tanom]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Ulva lactuca]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Ulvales]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''&nbsp;Ulvaceae&nbsp;''' | 1={{Clade | 1=''[[Chloropelta]]'' | 2=''[[Enteromophites]]'' | 3=''[[Gemina]]'' | 4=''[[Haemmerlenia]]'' | 5=''[[Letterstedtia]]'' | 6=''[[Lola]]'' | 7=''[[Ochlochaete]]'' | 8=''[[Percursaria]]'' | 9=''[[Ruthnielsenia]]'' | 10=''[[Ulva]]'' | 11=''[[Ulvaria (lumot nga berde)|Ulvaria]]'' | 12=''[[Umbraulva]]'' }} | 2=[[Bolbocoleonaceae]] | 3=[[Capsosiphonaceae]] | 4=[[Cloniophoraceae]] | 5=[[Gayraliaceae]] | 6=[[Gomontiaceae]] | 7=[[Jaoaceae]] | 8=[[Kornmanniaceae]] | 9=[[Phaeophilaceae]] | 10=[[Ulvellaceae]] }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54778336|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga berde]] [[Kategoriya:Ulvaceae]] ib7ooej31u8wtgojsi9je9khbz61adp 37024164 37024161 2026-07-18T15:37:30Z ~2026-40328-76 146354 37024164 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga berde|date=2021-11}} {{Taxobox | name = Ulvaceae | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga berde|Chlorophyta]] | classis = [[Ulvophyceae]] | ordo = [[Ulvales]] | familia = '''Ulvaceae''' | genus = | species = | binomial = Ulvaceae | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[pamilya (biyolohiya)|Kabanay]] sa [[mga lumot nga berde]] ang '''Ulvaceae'''.<ref name = "COL"/> Ang Ulvaceae sakop sa [[matang (biyolohiya)|kahanay]] nga [[Ulvales]], [[klase (biyolohiya)|kahutong]] nga [[Ulvophyceae]], [[punoan (biolohiya)|ka-ulo]] nga [[Lumot nga berde|lumot nga berde]], ug [[ginharian (biyolohiya)|kaginharian]] nga [[Plantae|tanom]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Ulvales]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''&nbsp;Ulvaceae&nbsp;''' | 1={{Clade | 1=''[[Chloropelta]]'' | 2=''[[Enteromophites]]'' | 3=''[[Gemina]]'' | 4=''[[Haemmerlenia]]'' | 5=''[[Letterstedtia]]'' | 6=''[[Lola]]'' | 7=''[[Ochlochaete]]'' | 8=''[[Percursaria]]'' | 9=''[[Ruthnielsenia]]'' | 10=''[[Ulva]]'' | 11=''[[Ulvaria (lumot nga berde)|Ulvaria]]'' | 12=''[[Umbraulva]]'' }} | 2=[[Bolbocoleonaceae]] | 3=[[Capsosiphonaceae]] | 4=[[Cloniophoraceae]] | 5=[[Gayraliaceae]] | 6=[[Gomontiaceae]] | 7=[[Jaoaceae]] | 8=[[Kornmanniaceae]] | 9=[[Phaeophilaceae]] | 10=[[Ulvellaceae]] }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54778336|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga berde]] [[Kategoriya:Ulvaceae]] q8764e2sefnbso9oykkuiciz35qmzrn 0 10972391 37024179 36826735 2026-07-18T19:20:48Z ~2026-40328-76 146354 37024179 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga pula|date=2021-11}} {{Taxobox | name = ''Porphyra'' | status = | image = Porphyra umbilicaria (laver bread) - geograph.org.uk - 1247737.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga pula|Rhodophyta]] | classis = [[Bangiophyceae]] | ordo = [[Bangiales]] | familia = [[Bangiaceae]] | genus = '''''Porphyra''''' | species = | binomial = ''Porphyra'' | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga lumot nga pula]] ang '''''Porphyra'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Porphyra'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Bangiaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Porphyra umbilicalis]] == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54992033|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga pula]] [[Kategoriya:Porphyra]] kk7rvbdm8svx4v7c7lshwn8m41t6smu 37024182 37024179 2026-07-18T19:28:41Z ~2026-40328-76 146354 37024182 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga pula|date=2021-11}} {{Taxobox | name = ''Porphyra'' | status = | image = Porphyra umbilicaria (laver bread) - geograph.org.uk - 1247737.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga pula|Rhodophyta]] | classis = [[Bangiophyceae]] | ordo = [[Bangiales]] | familia = [[Bangiaceae]] | genus = '''''Porphyra''''' | species = | binomial = ''Porphyra'' | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga lumot nga pula]] ang '''''Porphyra'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Porphyra'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Bangiaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54992033|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga pula]] [[Kategoriya:Porphyra]] mrh37x95oq4fyputx4sdq6zaqgq3yj6 0 10974118 37024167 36772119 2026-07-18T16:02:41Z ~2026-40328-76 146354 37024167 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga pula|date=2021-11}} {{Taxobox | name = ''Palmaria'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga pula|Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Palmariales]] | familia = [[Palmariaceae]] | genus = '''''Palmaria''''' | species = | binomial = ''Palmaria'' | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga lumot nga pula]] ang '''''Palmaria'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Palmaria'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Palmariaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Palmaria palmata]] == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54967285|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga pula]] dkiy06iotgyihn6qv21mezrt8legrnx 37024169 37024167 2026-07-18T16:10:40Z ~2026-40328-76 146354 37024169 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot nga pula|date=2021-11}} {{Taxobox | name = ''Palmaria'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Lumot nga pula|Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Palmariales]] | familia = [[Palmariaceae]] | genus = '''''Palmaria''''' | species = | binomial = ''Palmaria'' | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga lumot nga pula]] ang '''''Palmaria'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Palmaria'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Palmariaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54967285|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Lumot nga pula]] g66oz4d3i5nhzboxvfln0xmcmxda6vt 0 11090732 37024170 35755125 2026-07-18T16:13:38Z JackyM59 135358 Photograph updated 37024170 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga bulak|date=2021-12}} {{Taxobox | name = ''Echinops bannaticus'' | status = | image = Echinops bannaticus et bourdon des champs.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Tanom nga bulak (tanom)|Magnoliopsida]] | ordo = [[Asterales]] | familia = [[Asteraceae]] | genus = ''[[Echinops (tanom nga bulak)|Echinops]]'' | species = '''''Echinops bannaticus''''' | binomial = ''Echinops bannaticus'' | binomial_authority = [[Anton Rochel|Rochel]] ex [[Heinrich Adolph Schrader|Schrad.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Echinops ruthenicus'' <small>[[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Rchb.]]</small><br>''Echinops quercifolius'' <small>[[Josef Franz Freyn|Freyn]]</small> }} Kaliwatan sa [[tanom nga bulak]] ang '''''Echinops bannaticus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Anton Rochel]] ug [[Heinrich Adolph Schrader]].<ref name = "col53601403"/> Ang ''Echinops bannaticus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Echinops (tanom nga bulak)|Echinops]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Asteraceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Inglatera]] * [[Ireland (pulo)]] * [[Noruwega]] * [[Pransiya]] * [[Belhika]] * [[Alemanya]] * [[Nasod nga Swiss]] * [[Krowasya]] * [[Bosniya ug Ersogobina]] * [[Yugoslavia]] * [[Montenegro]] * [[Republika sa Amihanan Makedoniya]] * [[Albanya]] * [[Rumanya]] * [[Bulgaria]] * [[Gresya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53601403|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col53601403">Schrad. (1827) , In: Blumenbachia 48</ref> <ref name = "source">Hassler M. (2019). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom]] [[Kategoriya:Tanom sa Inglatera]] [[Kategoriya:Tanom sa Ireland (pulo)]] [[Kategoriya:Tanom sa Noruwega]] [[Kategoriya:Tanom sa Pransiya]] [[Kategoriya:Tanom sa Belhika]] [[Kategoriya:Tanom sa Alemanya]] [[Kategoriya:Tanom sa Nasod nga Swiss]] [[Kategoriya:Tanom sa Bosniya ug Ersogobina]] [[Kategoriya:Tanom sa Yugoslavia]] [[Kategoriya:Tanom sa Montenegro]] [[Kategoriya:Tanom sa Albanya]] [[Kategoriya:Tanom sa Gresya]] [[Kategoriya:Echinops (Asteraceae)]] [[Kategoriya:Tanom sa Bulgariya]] [[Kategoriya:Tanom sa Krowatiya]] [[Kategoriya:Tanom sa Romaniya]] [[Kategoriya:Tanom sa Amihanang Makedoniya]] 742syk4hulnomub0j1au8zwwsehmf5x 0 11341269 37024186 37015912 2026-07-18T21:16:00Z Ntkt83 142607 /* Talagsaon nga alumni */ 37024186 wikitext text/x-wiki Ang '''Hong Duc University'''<ref>Bài viết [https://fliphtml5.com/cyahn/snfr/ kỉ niệm 27 năm thành lập] trường Đại Học Hồng Đức (1997-2024)</ref>'''|HDU''' usa ka pampublikong [[unibersidad]] sa Vietnam , nahimutang sa [[Thanh Hóa]] city<ref>https://tpthanhhoa.thanhhoa.gov.vn/web/gioi-thieu-chung/bo-may-to-chuc/cac-co-so-giao-duc-dao-tao/truong-dai-hoc-hong-duc-thanh-hoa.html</ref><ref>A memoir about 4 academic years in Hong Duc University by Artist-[https://archive.wikiwix.com/cache/20241222235854/https://huongduongtxd.com/hoikybonnamdaihoc.pdf Valedictorian Vũ Tú]</ref>. ==Akademikong Programa== Ang organisasyon sa Unibersidad sa pagkakaron naglangkob sa 33 ka kaubang mga yunit, lakip ang: 12 ka mga kahanas sa pagbansay; 10 ka Opisina; 3 mga tabla; 7 Mga sentro ug estasyon sa medisina. [[Payl:HDU highereducation.webp|center|thumb|613x613px|''Hong Duc University in Vietnam'']] Ang eskuylahan karon adunay hapit 740 nga kawani ug mga magtutudlo, diin ang mga full-time nga mga magtutudlo mao ang 02 nga mga propesor, 24 nga kauban nga mga propesor, 175 nga mga doktor - (ang porsyento sa mga magtutudlo nga adunay degree sa doktor mao ang 41.26%). Daghang maayo nga PhD gikan sa mga advanced nga nasud. Ang Hong Duc University mao ang una nga eskwelahan sa nasud nga nagpaila sa module sa Digital Technology sa pagtudlo alang sa tanan nga mga programa sa pagbansay. Ang eskwelahan nagkadaiya mga porma sa kooperasyon sa mga prestihiyosong eskwelahan, institute ug organisasyon sa kalibutan, nga nagdala sa kauswagan sa internasyonal nga mga kalihokan sa kooperasyon. Kasagaran, adunay mga programa sa kooperasyon sa mga unibersidad nga inila sa kalibutan<ref>https://baothanhhoa.vn/giao-duc/truong-dai-hoc-hong-duc-voi-hoat-dong-tu-chu-va-hoi-nhap-quoc-te/109533.htm</ref>: University of Zielona Góra ([[Polskowa|Poland]]), Greifswald University, Anhalt University of Applied Sciences ([[Alemanya|Germany]]), Soongsil University ([[Habagatang Korea|Korea]]), Aix-Marseille University ([[Pransiya|France]])... Sa milabay nga mga tuig, lecturers sa Unibersidad gipatuman 02 internasyonal nga mga proyekto, 08 State-level nga mga proyekto, lakip na ang 02 independente nga mga proyekto ug 06 mga proyekto sa ilalum sa National Science ug Technology Development Fund (NAFOSTED); 38 ka ministeryal nga lebel nga mga proyekto, 56 ka provincial-level nga mga proyekto ug 533 ka grassroots-level nga mga proyekto. Gipatik ang 1,329 ka siyentipikong panukiduki nga mga buhat sa lokal ug internasyonal nga espesyal nga siyentipikong mga journal. Gipatuman ang 1,942 nga mga proyekto sa panukiduki sa siyensya sa mga estudyante, diin ang 328 gihatagan mga premyo sa lebel sa unibersidad ug 32 nga mga proyekto nga lebel sa ministeryal, ug 04 nga mga awards sa teknikal nga pagbag-o sa Vietnam (VIFOTEC). Ang mga estudyante sa Unibersidad miduyog sa Provincial Athlete's Delegation aron motambong sa National Sports Congress, ang Southeast Asian Championship nakadaog og daghang medalya, lakip ang 16 ka bulawan, pilak ug bronse nga medalya sa [[Taekwondo]] , Vovinam, Sepak takraw, Wushu, Kickboxing, Muay. ==Talagsaon nga alumni== *Phạm Hà, Negosyante *Nguyễn Thị Hương, Taekwondo *Lê Thị Hiền, Vovinam *Si [[Vũ Tú]], talento nga artista, Valedictorian HDU'11<ref>Vũ Văn Tú (b. February 20, 1987, Bắc Ninh province, Vietnam) is a Vietnamese visual artist and stone sculptor celebrated for his rare fusion of scientific rigor and spiritual sensibility. Valedictorian Vũ Tú was the top-ranked student, recognized as the most outstanding student in the entire history of the university since its founding; after graduating valedictorian in Physics, he redirected his analytical mindset toward sculpting, especially creating original works carved directly from solid stone.</ref> == Mga nota == <references /> == Mga reperensiya == # [https://books.google.com.vn/books?id=SDHKEQAAQBAJ Piniling pipila ka mga artikulo] bahin sa biswal nga artista ug topnotcher nga si Vũ Tú sa mga magasin # Edukasyon sa mas taas nga lebel sa Vietnam – Balay sa Pagmantala sa Edukasyon, 2004 onxw24esvrvle9939tcir9z3s5mto0g 0 11341270 37024187 36717318 2026-07-18T21:22:27Z Ntkt83 142607 /* Ebalwasyon */ 37024187 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo|name=Vũ Miên|citizenship=[[Vietnam]]|awards=|relatives=[[Vũ Trinh]]<br> [[Vũ Tú]]|parents=Vũ Khuê|children=Vũ Chiêu|partner=|spouse=|years_active=|occupation=Grand Chancellor|other_names=Vũ Hy Nghi|birth_name=Vũ Miên 武檰|nationality=An Nam|alma mater=[[Guozijian]]|death_cause=|death_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|birth_place=[[Tỉnh Bắc Ninh]]|birth_date=|caption=|alt=Grand Chancellor VŨ MIÊN|image=|website=|image size=300px}} Si '''Vũ Miên'''<ref>'''''[https://vov2.vov.vn/van-hoa-giai-tri/te-tuu-quoc-tu-giam-vu-mien-53897.vov2 Tế Tửu Quốc Tử Giám Vũ Miên]''''' - BAN VĂN HOÁ - XÃ HỘI Đài Tiếng nói Việt Nam</ref> (武檰; 1718 - 1782), maoy usa ka iladong historyador<ref>https://giaoducthudo.giaoducthoidai.vn/te-tuong-vu-mien-va-giai-thoai-duoc-chuot-bao-on-14065.html</ref> ug opisyal gikan sa ika-18 nga siglo hangtod sa wala pa ang ika-19 nga siglo sa kasaysayan sa Vietnam. Si Vũ Miên natawo niadtong 1718 sa kanhi Xuân Lan nga baryo, nga karon nailhang Ngọc Quan thorp sa [[Huyện Lương Tài|Lương Tài]] district, [[Tỉnh Bắc Ninh|Bắc Ninh]] province, sa usa ka halangdon nga clan nga adunay tradisyon sa pagtuon. Nakuha niya ang labing taas nga mga marka sa daghang mga eksaminasyon sa [[Confucian]], lakip ang Huiyuan<ref>https://bacninhtv.vn/video-v11716/danh-nhan-khoa-bang-vu-mien.html</ref> (會元), unya sa katapusan gihatagan ang titulo nga Jinshi (進士) kaniadtong 1748 (30 anyos). Kadungan niya nga nagkupot og daghang taas nga posisyon sa mandarin, lakip ang: Chancellor ug Headmaster sa Guozijian, Chairman sa National History Press... ==Pinili nga mga sinulat== *大越史記續編 *黎朝武蓮溪公北使自述記 *大越歷朝登科錄 == Ebalwasyon == ''"Pareho nga first-class Jinshi ug first-class Mandarin, sikat nga celebrity nga si Vũ Miên mao ang nanguna nga exemplary Confucian scholar sa tibuok kasaysayan sa Vietnam."'' - ni Valedictorian Vũ Tú<ref>''[https://nghiencuulichsu.com/2024/10/18/vu-mien-vi-quan-hang-dau-thang-long-thoi-le-trinh/ Vũ Miên – Vị quan hàng đầu Thăng Long thời Lê-Trịnh]'' (Nghiên Cứu Lịch Sử 18 Oct 2024)</ref> ==Mga kaliwat== *[[Vũ Trinh]]<ref>https://honguyenquancong.com/vu-trinh-mot-danh-nhan-co-tai-van-chuong-hoa-quoc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240921194443/https://honguyenquancong.com/vu-trinh-mot-danh-nhan-co-tai-van-chuong-hoa-quoc |date=2024-09-21 }}</ref> *[[Vũ Tú]]<ref>{{Cite web |last=Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam |date=2022-12-14 |title=Nhà điêu khắc Vũ Tú - sự tương giao giữa Khoa học Tự nhiên và Nghệ thuật thị giác |url=https://vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=30151 |access-date=2022-12-14 |website=Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam |language=vi}}</ref><ref>Mémoire de [https://huongduongtxd.com/hoikybonnamdaihoc.pdf 4 ans d'université spécialisation Physique] par Vũ Tú</ref> ==Mga tinubdan== * 欽定越史通鑑綱目 * 歷朝憲章類誌 * 歷朝雜紀 * 大越歷朝登科錄 * 登科錄搜講 == Sources == [[Kategoriya:Jinshi]] [[Kategoriya:Guozijian]] [[Kategoriya:Chancellor]] 34b3k5sjzawknbzfdzb3ds702hv0m81 0 11342363 37024196 35045218 2026-07-19T01:15:47Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024196 wikitext text/x-wiki {{About|Anna Mae Yu Lamentillo|other uses of the term|Anna Mae (disambiguation)}} {{Infobox tawo/Wikidata | honorific-prefix = [[The Honorable]] | honorific_suffix = | name = Anna Mae Yu Lamentillo | image = Official Portrait - Philippine Coast Guard Auxiliary Commodore Anna Mae Yu Lamentillo.jpg | caption = Anna Mae Yu Lamentillo (Portrait) | office1 = Undersecretary for Foreign Relations and Public Affairs & Spokesperson,<br/> Department of Information and Communications Technology | term_start1 = November 11, 2022 | term_end1 = | president1 = [[Bongbong Marcos]] | office2 = Assistant Secretary for Public Affairs,<br/> Department of Information and Communications Technology | term_start2 = August 26, 2022 | term_end2 = November 11, 2022 | president2 = [[Bongbong Marcos]] | office3 = Chairperson, Build Build Build Committee,<br/> Department of Public Works and Highways | term_start3 = December 19, 2016 | term_end3 = October 8, 2021 | president3 = [[Rodrigo Duterte]] | birth_name = Anna Mae Yu Lamentillo | birth_date = {{Birth date and age|1991|02|07|mf=yes}} | birth_place = [[Philippines]] | parents = {{plainlist| * Manuel Lamentillo<ref>{{cite news |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae |title=My father taught me waiting for 21 years was worth it |url=https://mb.com.ph/2017/10/14/my-father-taught-me-waiting-for-21-years-was-worth-it#google_vignette |publisher=Manila Bulletin |date=October 14, 2017}}</ref> * Elnora Yu<ref>{{cite news |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae |title=My mom told me not to believe in Cinderella |url=https://mb.com.ph/2018/02/16/my-mom-told-me-not-to-believe-in-cinderella/ |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=February 16, 2018}}</ref> }} | residence = [[Manila]] | alma_mater = {{plainlist| * [[University of the Philippines]] ([[Bachelor of Science|BS]]) * [[Harvard Kennedy School]] ([[Executive Certificate]]) * [[University of the Philippines]] ([[Juris Doctor|JD]]) * [[London School of Economics]] ([[Master of Science|MsC]]) }} | occupation = {{flatlist| * Politician * Author }} | website = {{playlist| * {{Official website|https://www.annamaeyulamentillo.com}} * {{Official website|https://www.nightowl.ph/}} }} | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Anna Mae Yu Lamentillo Intervention at the UN Commission on the Status of Women.ogg|title=Anna Mae Yu Lamentillo's voice|type=speech|description=Ang panultihon ni Lamentillo kabahin sa mga inisyatibo sa gobyerno sa Pilipinas aron malikayan ang digital nga kahulogan ug digital nga kalab-ot sa kasarian sa panahon sa ika-67 nga Sesyon sa Komisyon sa Katungod sa Kababayen-an (CSW67) didto sa Unang Bahandi sa UN. <br/>'''Narecord sa March 13, 2023'''}} | citizenship = Filipino | allegiance = {{flag|Philippines}} | branch = [[Philippine Coast Guard]] | rank = [[Commodore]] }} Si '''Anna Mae Yu Lamentillo'''({{IPAc-en|audio=LL-Q1860 (eng)-Pierogi2023-Anna Mae Yu Lamentillo.wav|æ|n|ə|_|m|eɪ|_ |j|u|_|l|ə|_|m|ɛ|n|ˈ|t|ɪ|l|oʊ|}}; nahimugso sa Pebrero 7, 1991) <ref>{{cite book |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae Yu |title=Night Owl: A Nationbuilder's Manual |url=https://archive.org/details/nightowlnationbu0000unse |date=December 10, 2021 |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |isbn=9789719488088 |pages=380 |edition=1st}}</ref> usa ka opisyal sa kagamhanan, kolumnista, ug awtor nga nakaalagad isip Undersecretary alang sa Public Affairs and Foreign Relations sa Department of Information and Communications Technology (DICT) sukad sa Nobiyembre 2022.<ref>{{cite news |title=Addressing digital gender gap a PH priority – DICT |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2023/3/11/addressing-digital-gender-gap-priority-dict.html |publisher=CNN |date=March 11, 2023}}.</ref><ref>{{cite news |title=Lamentillo promoted to DICT undersecretary |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/11/16/2224112/lamentillo-promoted-dict-undersecretary |publisher=Philippine Star |date=November 16, 2022}}</ref> Sa wala pa kini, siya ang Assistant Secretary sa Departmento.<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Malacañang promotes DICT's Lamentillo to undersecretary |url=https://newsinfo.inquirer.net/1693053/malacanang-promotes-dicts-lamentillo-to-undersecretary |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=November 14, 2022}}</ref> ​Siya usab ang tigpamaba sa Departamento ug focal person alang sa mga direktibang presidensiyal ug gabinete. Siya ang gitahasan sa estratehikong komunikasyon ug medya, internasyonal nga kadugtongan, ug kalihokang lehislatiba sa DICT. Iyang gidumala ang Information and Strategic Communications Division (ISCD) sa Departamento, International Cooperation Division (ICD), Legislative Liaison Division (LLD), Unified Project Management Office (UPMO), ug ang yunit sa Public-Private Partnership (PPP).<ref>{{cite web |last1=Uy |first1=Ivan John |title=Department Order IEU-119 |url=https://dict.gov.ph/wp-content/uploads/2023/04/Department-Order-No.-IEU-119.pdf |website=Department of Information and Communications Technology |publisher=Government of the Philippines}}</ref> Si Lamentillo mao ang tagsiya sa Build, Build, Build Committee sa Department of Public Works and Highways (DPWH) <ref>{{cite news |last1=Jiao |first1=Claire |title=The women of Duterte's Malacañang |url=https://www.cnnphilippines.com/life/culture/politics/2017/04/04/women-of-malacanang-duterte.html |access-date=16 November 2023 |publisher=CNN Philippines |date=April 4, 2017}}</ref> ug ang dungan nga tagsiya sa Infrastructure Cluster Communications Committee atol sa administrasyon ni kanhi Presidente Rodrigo R. Duterte.<ref>{{cite news |last1=Unite |first1=Betheena |title=Former Build, Build, Build committee chair now a DICT undersecretary |url=https://mb.com.ph/2022/11/14/former-build-build-build-committee-chair-now-a-dict-undersecretary |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=November 15, 2022}}.</ref> Sukad 2013-2015, sa wala pa mahimong alagad sa publiko, nagtrabaho siya isip communications consultant sa United Nations Development Programme (UNDP) ug sa Food and Agriculture Organization sa United Nations (FAO) atol sa ilang Haiyan Emergency Response and Rehabilitation Program.<ref>{{cite news |last1=Dela Cruz |first1=Jose Paolo |title=Building a Dream |url=https://peopleasia.ph/building-a-dream/ |publisher=Stargate People Asia |date=January 20, 2020}}</ref> Si Lamentillo naghupot og bachelor’s degree sa Development Communications gikan sa University of the Philippines-Los Banos (UPLB) diin siya migradwar nga cum laude ug gitunolan og pag-ila, ang Faculty Medal for Academic Excellence, tungod sa pagkab-ot og kinatas-ang General Weighted Average alang sa Development Journalism Majors sa iyang hut-ong. Naghupot usab siya og Juris Doctor degree gikan sa University of the Philippines Diliman.<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Krizette |title=She's helped build 24,000 km of roads, 4,959 bridges, 137,000 classrooms—and she just graduated |url=https://mb.com.ph/2020/07/30/shes-helped-build-24000-km-of-roads-4959-bridges-137000-classrooms-and-she-just-graduated/ |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=July 31, 2020}}</ref> Iyang nahingpit ang iyang Executive Education in Economic Development sa Harvard Kennedy School sa tuig 2018 ug ang iyang Juris Doctor program sa UP College of Law sa tuig 2020.<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Krizette |title=She's helped build 24,000 km of roads, 4,959 bridges, 137,000 classrooms—and she just graduated |url=https://mb.com.ph/2020/07/30/shes-helped-build-24000-km-of-roads-4959-bridges-137000-classrooms-and-she-just-graduated/ |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=July 31, 2020}}</ref>. Sa tuig 2021, nahimo siyang opisyal nga reserba sa Philippine Army uban sa ranggo nga Unang Tenyente.<ref>{{cite news |last1=Unite |first1=Between |title=Build, Build, Build panel head Lamentillo becomes Army reserve 1st lieutenant |url=https://mb.com.ph/2021/06/09/build-build-build-panel-head-lamentillo-becomes-army-reserve-1st-lieutenant/ |publisher=Manila Bulletin |date=June 9, 2021}}</ref>​ Usa siya ka opisyal sa Philippine Coast Guard Auxiliary (PCGA) uban ang ranggo nga Auxiliary Commodore (usa-ka-bituon nga heneral)<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Lamentillo is now a PH Coast Guard auxiliary commodore |url=https://newsinfo.inquirer.net/1711865/lamentillo-is-now-a-ph-coast-guard-auxiliary-commodore |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=January 3, 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Recuenco |first1=Aaron |title=Lamentillo inducted as Coast Guard Auxiliary Commodore |url=https://mb.com.ph/2023/01/02/lamentillo-inducted-as-coast-guard-auxiliary-commodore/ |access-date=16 November 2023 |publisher=Manilla Bulletin |date=January 3, 2023}}</ref>, usa ka reserbado sa Philippine Army Reserve Force uban ang ranggo nga Unang Tenyente<ref>{{cite news |last1=Unite |first1=Between |title=Build, Build, Build panel head Lamentillo becomes Army reserve 1st lieutenant |url=https://mb.com.ph/2021/06/09/build-build-build-panel-head-lamentillo-becomes-army-reserve-1st-lieutenant/ |publisher=Manila Bulletin |date=June 9, 2021}}</ref>, ug sinagop nga sakop sa Philippine National Police Academy (PNPA) Class of 2006, Bagsay Lahi. Kabahin usab siya sa Presidential Security Group (PSG) human makatapos sa VIP Protection Executive Training (VIPPET) sa 2023<ref>{{cite news |last1=Hernando-Malipot |first1=Merlina |title=DICT’s Lamentillo now part of Presidential Security Group |url=https://mb.com.ph/2023/3/22/dict-s-lamentillo-now-part-of-presidential-security-group |publisher=Manila Bulletin |date=March 22, 2023}}</ref>. Gipasidunggan siya nga Natatanging Iskolar Para sa Bayan ug Oblation Statute alang sa Virtues of Industry and Magnanimity.<ref>{{cite web |title=Anna Mae Yu Lamentillo |url=http://southeastasiawomen.org/countries/philippines.html}}</ref> Sa tuig 2019, ang Harvard Kennedy School Alumni Association misab-ong kaniya sa Veritas Medal<ref>{{cite news |title=Lamentillo bestowed with Veritas Medal |url=https://businessmirror.com.ph/2019/12/08/lamentillo-bestowed-with-veritas-medal/ |publisher=Business Mirror |date=December 8, 2019}}</ref>. Ginganlan siya sa BluPrint isip usa sa 50 ka ASEAN movers and shakers<ref>{{cite news |last1=Ciasico |first1=Francine |title=Manila Bulletin columnist chosen as BluPrint’s Under 38 Future Shaper |url=https://mb.com.ph/2019/04/13/manila-bulletincolumnist-chosen-as-bluprints-under-38-future-shaper/ |publisher=Manila Bulletin |date=April 13, 2019}}</ref>, pinaagi sa Lifestyle Asia isip usa sa 18 ka Game Changers<ref>{{cite news |title=Class of 2019: Meet 18 Millennials Changing the Philippines |url=https://lifestyleasia-onemega.com/lifestyle-asia-game-changers-class-of-2019-meet-18-millennials-changing-the-philippines/ |publisher=Lifestyle Asia |date=February 18, 2019}}</ref>, ug sa People Asia isip usa sa Women of Style and Substance sa 2019<ref>{{cite news |last1=Romualdez |first1=Babes |title=‘Women of Style & Substance’ in the spotlight |url=https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2019/09/22/1953937/women-style-substance-spotlight |publisher=Philippine Star |date=September 22, 2019}}</ref>. Nagpadagan siyag lindog sa seksiyon sa Op-Ed sa Manila Bulletin ug Esquire Magazine<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Krizette |title=MB columnist and DICT Usec Anna Mae Lamentillo launches book on infra dev't |url=https://mb-com-ph.webpkgcache.com/doc/-/s/mb.com.ph/2023/3/17/mb-columnist-and-dict-usec-anna-mae-lamentillo-launches-book-on-infra-dev-t |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=March 17, 2023}}</ref>. Si Lamentillo nagmentenar og kaduha-matag semana nga lindog sa seksiyong Op-Ed sa Manila Bulletin ug Balita<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Krizette |title=MB columnist and DICT Usec Anna Mae Lamentillo launches book on infra dev't |url=https://mb-com-ph.webpkgcache.com/doc/-/s/mb.com.ph/2023/3/17/mb-columnist-and-dict-usec-anna-mae-lamentillo-launches-book-on-infra-dev-t |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=March 17, 2023}}</ref>. == Sayo nga Kinabuhi ug Edukasyon == Si Lamentillo nahimugso sa Pebrero 7, 1991 ngadto sa Ilonggo nga mga ginikanan—Manuel Lamentillo ug Elnora Yu<ref>{{cite news |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae |title=A homage to my Ilonggo roots: Night Owl in Hiligaynon |url=https://mb.com.ph/2023/5/2/a-homage-to-my-ilonggo-roots-night-owl-in-hiligaynon |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=May 3, 2023}}</ref> . Usa siya ka tinun-an nga lider niadtong diha pa siya sa kolehiyo sa UPLB. Kabahin siya sa konseho sa mga tinun-an sa unibersidad diin siya nagpaluyo sa mga organisasyon sa kultura ug arte sa unibersidad ug adunay mga adbokasya sa kalikopan ug popular nga kultura. Usa usab siya sa 2012 The Outstanding Students of the Philippines (TOSP) – Calabarzon nga giila tungod sa ilang pangalagad sa ilang mga tulunghaan ug mga komunidad bisan sa tahas sa hataas nga edukasyon.<ref>{{cite news |last1=Siytangco |first1=AJ |title=Manila Bulletin columnist named one of Lifestyle Asia’s 18 Game Changers |url=https://mb.com.ph/2019/02/13/manila-bulletin-columnist-named-one-of-lifestyle-asias-18-game-changers/ |publisher=Manila Bulletin |date=February 13, 2019}}</ref> Sa 2011, migradwar siya sa UPLB uban ang latin honors ug nakadawat sa Faculty Medal for Academic Excellence tungod sa pagkab-ot sa kinatas-ang General Weighted Average taliwa sa mga gradwado sa Development Journalism sa iyang hut-ong. <ref>{{cite news |title=Digital Connection - DICT Undersecretary Anna Mae Yu Lamentillo |url=https://www.alike.com.ph/journals/view/lamentillo-promoted-to-dict-undersecretary-995 |publisher=Alike |date=November 14, 2022}}</ref> She pursued law as a working student and received her Juris Doctor degree from the UP Diliman College of Law in 2020.<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Krizette |title=She's helped build 24,000 km of roads, 4,959 bridges, 137,000 classrooms—and she just graduated |url=https://mb.com.ph/2020/07/30/shes-helped-build-24000-km-of-roads-4959-bridges-137000-classrooms-and-she-just-graduated/ |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=July 31, 2020}}</ref> Nagpadayon siya pagtungha sa Balaod isip nagtrabahong tinun-an ug nakadawat sa iyang Juris Doctor degree gikan sa UP Diliman College of Law sa 2020. Taliwa sa pagtungha sa balaod ug pagtrabaho sa DPWH, natapos niya ang iyang Executive Education sa Economic Development sa Harvard Kennedy School sa 2018. <ref>{{cite news |title=Lamentillo bestowed with Veritas Medal |url=https://businessmirror.com.ph/2019/12/08/lamentillo-bestowed-with-veritas-medal/ |publisher=Business Mirror |date=December 8, 2019}}</ref> Sa pagkakaron, nagtungha siya sa Executive MsC in Cities program sa London School of Economics. == Karera == [[File:Official Portrait - 1st Lieutenant Anna Mae Yu Lamentillo.jpg|thumb |Philippine Army Reserve Anna Mae Yu Lamentillo]] Si Lamentillo miusbaw gikan sa ubos. Nagsugod siya isip tigbalita sa edad nga 18 samtang siya nagtapos pa sa iyang bachelor’s degree. Isip kabahin sa GMA-7 News and Public Affairs, gitahasan siya sa pagkober sa mga estorya sa tibuok Rehiyon IV-Laguna.<ref>{{cite news |last1=Arquiza |first1=Yasmin |title=GMA News Online hands out first Webby Awards |url=https://www.gmanetwork.com/news/cbb/content/293946/gma-news-online-hands-out-first-webby-awards/story/ |publisher=GMA News |date=February 7, 2013}}</ref> Sa 2012, nahimo siyang kabahin sa Senate staff ni Senador Loren Legarda isip staff sa lehislatibo ug komunikasyon sa wala pa siya mopadayon sa kahigayonan nga mahimong kabahin sa sistema sa United Nations pinaagi sa UNDP ug FAO.<ref>{{cite news |title=After four jobs, working student graduates from law school |url=https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20200729/281509343514320 |publisher=Philippine Star |date=July 29, 2020}}</ref> Mikuyog siya sa UNDP ug FAO atol sa implementasyon sa Haiyan Emergency Response and Rehabilitation Program. Nakigtugsaw siya sa mga benepisyaryong komunidad sa UN aron masabtan ang ilang mga paningkamot ug giunsa pagtabang sa Ahensiya aron mapaluyohan ang ilang pagbangon. Gidokumento ni Lamentillo ang mga estorya sa mga naluwas sa Haiyan, sama sa sugilanon ni Margarette Sosing, kansang gugma sa putbol nakahatag niinig kalig-on nga subling makatindog sa iyang mga tiil; ug ni Trinidad Bato-balono, kinsa mitabang sa subling pagpanday sa ilang pinuy-anan ug sa ilang lungsod sa Santa Fe pinaagi sa UNDP’s Cash-for-Work Program.<ref>{{cite news |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae |title=Getting back up on her feet |url=https://www.rappler.com/environment/disasters/51595-getting-back-up-feet-football-yolanda/ |publisher=Rappler |date=March 2, 2014}}</ref>; and Trinidad Bato-balono, who helped rebuild her family’s home and their hometown of Santa Fe through UNDP’s Cash-for-Work Program<ref>{{cite news |last1=Lamentillo |first1=Anna Mae |title=The rise of Santa Fe |url=https://www.rappler.com/moveph/56257-rise-santa-fe-cebu/ |publisher=Rappler |date=April 29, 2014}}</ref>. Sa 2015, gidawat niya ang tanyag nga mahimong kabahin sa team sa kaniadto-Las Pinas Representative Mark Villar sa Balay de Representantes isip hepe sa lehislatibo ug komunikasyon. Mikuyog siya sa team ni Villar dihang kini natudlo isip Kalihim sa DPWH.<ref>{{cite news |last1=Policarpio |first1=Michael |title='Build, Build, Build’ Committee’s Lamentillo: Millennial on a mission |url=https://businessmirror.com.ph/2018/05/27/build-build-build-committees-lamentillo-millennial-on-a-mission/ |publisher=Business Mirror |date=May 27, 2018}}</ref> == Build, Build, Build == [[File:Official Portrait - Philippine Coast Guard Auxiliary Commodore Anna Mae Yu Lamentillo.jpg|thumb |Philippine Coast Guard Auxiliary Commodore Anna Mae Yu Lamentillo]] Si Lamentillo nag-alagad isip chief-of-staff ni Villar sa DPWH, ug dihang ang Build, Build, Build Committee naporma, nahimo siyang tagsiya niini diin kinahanglang walay sami ang koordinasyon taliwa sa mga ahensiya nga may kalabotan sa programa.<ref>{{cite news |last1=Dela Cruz |first1=Jose Paolo |title=Building a dream |url=https://peopleasia.ph/building-a-dream/ |publisher=People Asia |date=January 20, 2020}}</ref> Gipiho niya nga ang mga reporma nga gipaila sa Kalihim, lakip na kadtong gitumong pagtubag sa suliran sa mga multong proyekto, kalangan sa implementasyon, ug mga isyu sa katungod-sa-pag-agi (ROW), mapatuman. Lakip niini mao ang pagsagop sa teknolohiya sa drone ug satellite sa pagbantay sa mga proyekto sa DPWH aron wagtangon ang mga multong proyekto pinaagi sa sistema sa geotagging, ang Infra-Track App, nga magplastar og hulagway nga gibutang sa sistema aron bantayan ang piho nga geographic coordinates diin man sila gikuha. <ref>{{cite news |last1=Tanco |first1=Jodie |title=Build Build Build’s Anna Mae Lamentillo: National Hopes in a Pandemic |url=https://www.chinoy.tv/build-build-builds-anna-mae-lamentillo-national-hopes-in-a-pandemic/ |publisher=Chinoy TV |date=March 18, 2021}}</ref> Ang DPWH nakahingpit og kinatibuk-ang 29,264 ka kilometrong karsada, 5,950 ka taytayan<ref>{{cite news |last1=Remo |first1=Amy |title=DPWH’s impressive accomplishment portfolio |url=https://business.inquirer.net/329788/dpwhs-impressive-accomplishment-portfolio |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=August 28, 2021}}</ref>, 11,340 ka proyektong pangkontrol sa baha, 222 ka hiklinanan, 150,149 ka lawak-saringan, 133 ka proyektong Tatag ng Imprastraktura Para sa Kapayapaan at Seguridad (TIKAS), ug 739 ka pasilidad sa COVID-19 ilawom sa programang Build, Build, Build atol sa administrasyon ni Presidente Duterte, ilabi na taliwa sa 2016 ug 2021. <ref>{{cite news |title=She’s helped build 24,000 km of roads, 4,959 bridges, 137,000 classrooms—and she just graduated |url=https://mb.com.ph/2020/07/30/shes-helped-build-24000-km-of-roads-4959-bridges-137000-classrooms-and-she-just-graduated/ |publisher=Manila Bulletin |date=July 30, 2020}}</ref>Si Lamentillo mipasidungog niini sa 6.5 milyones ka Pilipinhon—mga trabahante sa konstruksiyon, enhinhero, arkitekto, ug kawani sa kagamhanan—kinsa nagtrabaho niining maong mga proyekto. Sa Agosto 2022, gipasulod siya sa admininstrasyon ni Presidente Ferdinand “Bongbong” R. Marcos Jr. isip Assistant Secretary sa Department of Information and Communications Technology (DICT).<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Malacañang promotes DICT’s Lamentillo to undersecretary |url=https://newsinfo.inquirer.net/1693053/malacanang-promotes-dicts-lamentillo-to-undersecretary |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=November 14, 2022}}</ref> Duha ka buwan ang minglabay, gituboy siya isip Undersecretary sa Departmento.<ref>{{cite news |title=Lamentillo promoted to DICT undersecretary |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/11/16/2224112/lamentillo-promoted-dict-undersecretary |publisher=Philippine Star |date=November 16, 2022}}</ref> Siya ang nagdala sa estratehikong komunikasyon ug medya sa Departamento, internasyonal nga pakigdugtong ug lehislatibong mga kalihokan. Siyay gitariyahan sa pakig-alayong publiko-pribado, ug mga proyektong gialayonan sa langyaw, ug usab maoy tigpamaba sa Departmento ug sinaligang tawo alang sa mga direktibang presidensiyal ug sa gabinete.<ref>{{cite web |last1=Uy |first1=Ivan John |title=Department Order IEU-119 |url=https://dict.gov.ph/wp-content/uploads/2023/04/Department-Order-No.-IEU-119.pdf |website=Department of Information and Communications Technology |publisher=Government of the Philippines}}</ref> Sa tinguha sa digital nga pakig-alayon uban sa laing kanasoran, si Lamentillo nakigtagbo sa mga residenteng embahador ug mga langyawng dignitaryo gikan sa Singapore<ref>{{cite news |last1=Abarca |first1=Charie Mae |title=DICT advances digital cooperation with Singapore |url=https://mb.com.ph/2023/01/17/dict-advances-digital-cooperation-with-singapore/ |publisher=Manila Bulletin |date=January 17, 2023}}</ref>, Hapon<ref>{{cite news |last1=Iglesias |first1=Myla |title=DICT eyes digital cooperation with 3 countries |url=https://malaya.com.ph/news_business/dict-eyes-digital-cooperation-with-3-countries/ |publisher=Malaya |date=January 18, 2023}}</ref>, Tsina, ug US, ingon man sa Spain<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=DICT’s Lamentillo talks about digital cooperation with Spain envoy |url=https://newsinfo.inquirer.net/1705178/dicts-lamentillo-talks-about-digital-cooperation-with-spain-envoy |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=December 14, 2022}}</ref>, United Kingdom<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=DICT discusses stronger digital cooperation with UK |url=https://newsinfo.inquirer.net/1709319/dict-discusses-stronger-digital-cooperation-with-uk |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=December 26, 2022}}</ref>, Denmark<ref>{{cite news |last1=Abarca |first1=Charlie Mae |title=PH discusses digital cooperation with Denmark |url=https://mb.com.ph/2023/01/23/ph-discusses-digital-cooperation-with-denmark/ |publisher=Manila Bulletin |date=January 23, 2023}}</ref>, Ireland<ref>{{cite news |last1=Balinbin |first1=Arjay |title=DICT seeking to tap Irish, Belgian digitalization expertise |url=https://www.bworldonline.com/economy/2023/01/11/497854/dict-seeking-to-tap-irish-belgian-digitalization-expertise/ |publisher=Business World |date=January 11, 2023}}</ref>, Belgium<ref>{{cite news |last1=Balinbin |first1=Arjay |title=DICT seeking to tap Irish, Belgian digitalization expertise |url=https://www.bworldonline.com/economy/2023/01/11/497854/dict-seeking-to-tap-irish-belgian-digitalization-expertise/ |publisher=Business World |date=January 11, 2023}}</ref>, Malaysia<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=DICT’s Lamentillo meets with Malaysia’s former Queen Haminah |url=https://newsinfo.inquirer.net/1697963/dicts-lamentillo-meets-with-malaysias-former-queen-haminah |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=November 25, 2022}}</ref>, ug uban pa. Sa Pebrero 2023, ang Pilipinas miasumer sa iyang papel isip Tagsiya alang sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) Digital Senior Officials Meeting (ADGSOM) ug Digital Ministers Meeting (ADGMIN) ug sa ingon, ang DICT nagpahigayon og Third ADGSOM and ADGMIN nga gihimo sa Isla sa Boracay uban ni Lamentillo isip Pangulo sa Delegasyon (HOD) alang sa Pilipinas.<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Philippines assumes Asean Digital Senior Officials Meeting chairmanship |url=https://newsinfo.inquirer.net/1730844/philippines-assumes-asean-digital-senior-officials-meeting-chairmanship |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=February 16, 2023}}</ref> Sa Marso 2023, usa siya sa mga babayeng lider sa kagamhanan nga nagrepresentar sa Pilipinas sa 67th Session sa Commission on the Status of Women (CSW67) sa United Nations Headquarters sa New York, USA.<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=DICT’s Lamentillo highlights PH efforts to bridge digital gender gap in UN meet |url=https://newsinfo.inquirer.net/1740028/dicts-lamentillo-highlights-ph-efforts-to-bridge-digital-gender-gap-in-un-meet |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=March 8, 2023}}</ref> Nagduso siya og digital inclusion ug kaparehasan sa kinatawhan samtang nakighisgot uban ang kaubanang sakop nga estado sa UN ug uban pang kaalayon sa kalamboan. Iyang gipresentar ang paningkamot sa Kagamhanan sa Pilipinas, ilabi na sa DICT, nga makatulay sa gil-ang sa kinatawhan sa kalibotang digital.<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Bridging digital gender gap empowers women micro-entrepreneurs |url=https://newsinfo.inquirer.net/1741377/bridging-digital-gender-gap-empowers-women-micro-entrepreneurs |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=March 11, 2023}}</ref> == Mga Gipatik nga mga Buhat == [[File:Night Owl Lamentillo.jpg|thumb|Night Owl: A Nationbuilder's Manual]] Sukad sa 2015, si Lamentillo nagmentenar og lindog sa seksiyon sa Opinion-Editorial sa Manila Bulletin diin siya naghisgot sa kasamtangang mga isyu, nagpresentar og halawom nga panugkad sa lainlaing sosyo-ekonomikong nasodnon ug kalibotang mga kabana, ug mosuwat og mga personalidad kansang mga sugilanon makadasig sa uban.<ref>{{cite news |title=Lamentillo, Manila Bulletin columnist, awarded Veritas Medal |url=https://mb.com.ph/2019/12/05/lamentillo-manila-bulletin-columnist-awarded-veritas-medal/ |publisher=Manila Bulletin |date=December 5, 2019}}</ref> Maglilindog usab siya sa Balita, People Asia, ug magasin nga Esquire.<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Malacañang promotes DICT’s Lamentillo to undersecretary |url=https://newsinfo.inquirer.net/1693053/malacanang-promotes-dicts-lamentillo-to-undersecretary |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=November 14, 2022}}</ref> Sa 2021, nagpagawas siya sa iyang unang libro nga iyang sinulat, ang Night Owl: Manwal Sa Pagtukod sa Nasod, nga kapangalan sa iyang lindog sa Manila Bulletin. Sa libro, iyang gipresentar ang mga kalamposan ug lainlaing detalye sa programang Build, Build, Build, gihisgotan ang mga hagit nga nalabang sa team aron makahingpit og daghang proyektong impraktraktura kutob sa ilang mahimo, ingon man ang iyang personal nga mga kasinatian samtang nagtrabaho alang sa programa.<ref>{{cite news |title=Anna Mae Lamentillo Highlights the Country's Build Projects With Night Owl's Second Edition |url=https://mega-onemega.com/anna-mae-lamentillo-highlights-the-countrys-build-projects-with-night-owls-second-edition/ |publisher=Mega Magazine |date=December 2, 2022}}</ref> Opisyal nga gilusad ang libro sa 2023 uban ang presensiya sa duha ka kanhi presidente Rodrigo Duterte ug Gloria Macapagal-Arroyo<ref>{{cite news |last1=Rodriguez |first1=Feliciano |title=LOOK: Two former presidents attend ‘Night Owl’ book launch at The Manila Hotel |url=https://mb.com.ph/2023/3/15/look-two-former-presidents-attend-night-owl-book-launch-at-the-manila-hotel |publisher=Manila Bulletin |date=March 15, 2023}}</ref>. Ang libro gihubad ngadto sa Tinagalog<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Lamentillo to launch Night Owl Filipino Edition |url=https://newsinfo.inquirer.net/1738979/lamentillo-to-launch-night-owl-filipino-edition |access-date=November 11, 2023 |work=News Article |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=March 6, 2023}}</ref>, Binisaya<ref>{{cite news |title=Lamentillo to launch ‘Night Owl’ in Ilokano, Bisaya, Hiligaynon |url=https://businessmirror.com.ph/2023/09/18/lamentillo-to-launch-night-owl-in-ilokano-bisaya-hiligaynon/ |publisher=Business Mirror |date=September 18, 2023}}</ref>, Ilokano <ref>{{cite news |title=‘Night Owl’ to be launched in Ilokano, Visayan dialects |url=https://www.philstar.com/nation/2023/09/18/2297097/night-owl-be-launched-ilokano-visayan-dialects |access-date=November 11, 2023 |publisher=The Philippine Star |date=September 18, 2023}}</ref> ug Hiligaynon<ref>{{cite news |title='Night Owl: A Nationbuilder's Manual' to be released in Ilokano, Bisaya, Hiligaynon versions |url=https://mb.com.ph/2023/8/26/night-owl-a-nationbuilder-s-manual-to-be-released-in-ilokano-bisaya-hiligaynon-versions |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=August 26, 2023}}</ref>. {| class="wikitable sortable" ! Wika ! Titulo ! May-akda ! Editor ! Translator(s) ! Tagapaglathala ! Petsa ng Publikasyon ! Print ! eBook |- |English <ref>{{cite news |last1=Patawaran |first1=AA |title=Night Owl: A Nationbuilder's Manual |url=https://mb.com.ph/2021/12/10/night-owl-a-nationbuilders-manual |publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation |date=December 10, 2021}}</ref> |''Night Owl'' |Anna Mae Yu Lamentillo |AA Patawaran |NA |Manila Bulletin |December 10, 2021 | * {{ISBN|978-971-94880-8-8}} (hardcover) * {{ISBN|978-621-96635-8-8}} (hardcover)(second edition) * {{ISBN|978-621-8392-03-8}} (paperback)}} | * {{ISBN|978-621-8392-04-5}} (pdf downloadable) * {{ISBN|978-621-8392-02-1}} (mobi/kindle)}} |- |Tagalog <ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Lamentillo to launch Night Owl Filipino Edition |url=https://newsinfo.inquirer.net/1738979/lamentillo-to-launch-night-owl-filipino-edition |access-date=November 11, 2023 |work=News Article |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=March 6, 2023}}</ref> |''Night Owl'' |Anna Mae Yu Lamentillo |AA Patawaran |Richard De Leon |Manila Bulletin |November 17, 2020 | * {{ISBN|978-621-96635-7-1}} (hardcover) * {{ISBN|978-621-96635-9-5}} (paperback) | * {{ISBN|978-621-8392-06-9}} (pdf downloadable) * {{ISBN|978-621-8392-05-2}} (mobi/kindle) |- |Ilokano <ref>{{cite news |title=‘Night Owl’ to be launched in Ilokano, Visayan dialects |url=https://www.philstar.com/nation/2023/09/18/2297097/night-owl-be-launched-ilokano-visayan-dialects |access-date=November 11, 2023 |publisher=The Philippine Star |date=September 18, 2023}}</ref> |''Night Owl'' |Anna Mae Yu Lamentillo |AA Patawaran |Cles B. Rambaud and Juan Al. Asuncion |Manila Bulletin |September 18, 2023 | * {{ISBN|978-621-8392-00-7}} (hardcover) * {{ISBN|978-621-8392-01-4}} (paperback) | * {{ISBN|978-621-8392-08-3}} (pdf downloadable) * {{ISBN|978-621-8392-07-6}} (mobi/kindle)}} |- |Bisaya <ref>{{cite news |title=Lamentillo to launch ‘Night Owl’ in Ilokano, Bisaya, Hiligaynon |url=https://businessmirror.com.ph/2023/09/18/lamentillo-to-launch-night-owl-in-ilokano-bisaya-hiligaynon/ |publisher=Business Mirror |date=September 18, 2023}}</ref> |''Night Owl'' |Anna Mae Yu Lamentillo |AA Patawaran |Richel G. Dorotan |Manila Bulletin |September 18, 2023 | * {{ISBN|978-621-8392-09-0}} (hardcover) * {{ISBN|978-621-8392-11-3}} (paperback) |{{plain list| * {{ISBN|978-621-8392-12-0}} (pdf downloadable) * {{ISBN|978-621-8392-10-6}} (mobi/kindle) |} == Mga Pagsaulong == * 2011 Bayer Young Environmental Envoy (BYEE) manipud iti UNEP and Bayer<ref>{{cite news |title=2011 Bayer Young Environmental Envoys (Philippines) |url=https://tunza.eco-generation.org/worldReportView.jsp?viewID=449&searchType=&searchName=&pageNumber=10}} |publisher=Tunza Eco Generation |date=September 19, 2011}}</ref> * 2012 UPLB Natatanging Iskolar Para sa Bayan<ref>{{cite web |title=Anna Mae Yu Lamentillo |url=http://southeastasiawomen.org/countries/philippines.html}}</ref> * 2012 Oblation Statute for the Virtues of Industry and Magnanimity<ref>{{cite news |title=Digital Connection - DICT Undersecretary Anna Mae Yu-Lamentillo |url=https://www.alike.com.ph/journals/view/lamentillo-promoted-to-dict-undersecretary-995 |publisher=Alike |date=November 14, 2022}}</ref> * 2019 Women of Style and Substance manipud iti Stargate People Asia<ref>{{cite news |last1=Romualdez |first1=Babes |title=‘Women of Style & Substance’ in the spotlight |url=https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2019/09/22/1953937/women-style-substance-spotlight |publisher=Philippine Star |date=September 22, 2019}}</ref> * 2019 Under 38 Future Shaper manipud iti BluPrint<ref>{{cite news |last1=Ciasico |first1=Francine |title=Manila Bulletin columnist chosen as BluPrint’s Under 38 Future Shaper |url=https://mb.com.ph/2019/04/13/manila-bulletincolumnist-chosen-as-bluprints-under-38-future-shaper/ |publisher=Manila Bulletin |date=April 13, 2019}}</ref> * 2019 Game Changer manipud iti Lifestyle Asia<ref>{{cite news |title=Class of 2019: Meet 18 Millennials Changing the Philippines |url=https://lifestyleasia-onemega.com/lifestyle-asia-game-changers-class-of-2019-meet-18-millennials-changing-the-philippines/ |publisher=Lifestyle Asia |date=February 18, 2019}}</ref> * 2019 Veritas Medal manipud iti the Harvard Kennedy School Alumni Association<ref>{{cite news |title=Lamentillo bestowed with Veritas Medal |url=https://businessmirror.com.ph/2019/12/08/lamentillo-bestowed-with-veritas-medal/ |publisher=Business Mirror |date=December 8, 2019}}</ref> * 2023 People to Watch manipud iti Rising Tigers Magazine<ref>{{cite news |last1=Abarca |first1=Charie Mae |title=DICT’s Lamentillo one of Rising Tigers Magazine’s ‘People to Watch’ 2023 |url=https://mb.com.ph/2023/02/12/dicts-lamentillo-one-of-rising-tigers-magazines-people-to-watch-2023/ |publisher=Manila Bulletin |date=February 12, 2023}}</ref> * 2023 Notable Female Government Leader of the Year manipud iti Asia’s Modern Hero Awards<ref>{{cite news |last1=Gutierrez |first1=Dennis |title=Lamentillo is Heroes' Notable Female Government of the Year |url=https://newsinfo.inquirer.net/1732997/lamentillo-is-heroes-notable-female-government-leader-of-the-year |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=February 21, 2023}}</ref> <br /> ==Mga pakisayran== {{reflist|30em}} [[Kategoriya:Mga Pilipinong politiko]] [[Kategoriya:Mga Sugboanon]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1991]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Pebrero 7]] gtmy8w608prjnsnmif3izonp47yao1v 0 11344061 37024192 35075298 2026-07-19T01:12:10Z InternetArchiveBot 28475 Add 1 book for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024192 wikitext text/x-wiki [[Payl:Cabiria_poster.jpg|thumb| Italyano nga pelikula ''nga Cabiria'' (1914), usa sa labing una nga nailhan nga epiko nga mga pelikula]] '''Ang mga pelikulang epiko''' adunay dakong gidak-on, lawom nga sakop, ug makaantaw. Ang termino medyo dili klaro, sa kahinumduman, sa usa ka genre sa sine ug ubang mga higayon, yano nga mga pelikula nga adunay dako nga badyet. Pareho sa mga epiko sa klasikong kahulugan sa literatura, kini kanunay nga nagatampok sa usa ka bayani nga karakter. Ang ambisyoso nga kinaiya sa usa ka epiko makatabang sa pagpalambo niini sa ubang mga genre sama sa piraso sa panahon o sa pelikulang adventure. Ang mga makasaysayang epiko nga mga pelikula kasagarang nagapadulong sa usa ka makasaysayon o usa ka tinumotumo nga panghitabo ug nagdugang sa usa ka maluho nga kahimtang, mahalon nga mga costume, usa ka halapad nga marka sa musika, ug usa ka ensemble cast, nga nagahimo kanila nga labing mahal sa paghimo. Ang labing kasagaran nga mga hilisgutan sa mga epiko nga salida mao ang mga royalty, ug mga importante nga mga personalidad gikan sa lain-laing mga panahon sa kasaysayan sa kalibutan.<ref name="filmsite">{{cite news|last=Tim Dirks|title=Epic Films|publisher=Filmsite|date=12 July 2008|url=http://www.filmsite.org/epicsfilms.html|access-date=12 July 2008}}</ref> == Mga kinaiya == Ang termino nga "epiko" orihinal nga naghalin sa balaknon nga genre nga gipakita sa mga obra sama sa Epiko ni Gilgamesh ug mga buhat sa Trojan War Cycle. Sa klasikong literatura, ang mga epiko gikonsiderar nga mga buhat nga nagatampok sa mga buhat o panaw sa mga bayani diin ang kapalaran sa daghang mga tawo nagdepende. Sa susama nga paagi, ang mga pelikula nga gitawag nga "epiko" kasagaran nagtakda ug usa ka makasaysayon nga karakter, o usa ka mitikong bayani. Ang labing kina common nga mga karakter sa mga epiko mao ang mga hari, mga gladiador, bantog nga mga lider sa militar, o nanguna nga mga personalidad gikan sa lain-laing mga yugto sa kasaysayan sa kalibutan. Bisan pa, adunay pipila ka mga pelikula nga gipailalom sa kategorya nga "epiko" nga hapit lamang nagpokus sa ilang dako nga kasangkaran ug ang kalapad nga panorama sa ilang mga setting sama sa How the West Was Won o East of Eden nga walay tipikal nga substansiya sa klasikong mga epiko apan gidirekta sa usa ka epiko nga istilo. Kon gitawag nga "epiko" tungod sa sulod, ang usa ka epiko nga pelikula kanunay nga gitakda sa panahon sa gubat o uban pang krisis sa katilingban, samtang sagad nga naglangkob sa usa ka taas nga gidugayon sa panahon, nga sa usa ka kahigayonan moabut ug mawala, sa mga termino sa parehong mga panghitabo nga gihulagway ug ang oras sa pagdagan sa pelikula. Ang mga panulondon nga karaang epiko adunay usa ka makasaysayanon nga kahimtang, bisan kung ang speculative fiction (panahon sa fantasy o science fiction) nga mga setting nahimong komon sa bag-ohay nga mga dekada. Ang sentral nga panagbangi sa pelikula kasagarang makita nga adunay halayo nga epekto, nga sagad nagbag-o sa kasaysayan. Ang mga aksyon sa mga nag-unang karakter kanunay nga sentro sa pagsulbad sa panagbangi sa katilingban. Sa klasipikasyon sa mga pelikula sumala sa genre, gilimitahan sa American Film Institute ang genre sa mga makasaysayanong pelikula sama sa Ben-Hur. Bisan pa, ang mga eskolar sa pelikula sama ni Constantine Santas andam nga ipaabot ang label sa mga pelikula sa science-fiction sama sa 2001: A Space Odyssey ug [[Star Wars (pelikula)|Star Wars]].<ref>{{cite book|title=Responding to film: a text guide for students of cinema art|url=https://archive.org/details/respondingtofilm0000sant|last=Santas|first=Constantine|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8304-1580-9|page=[https://archive.org/details/respondingtofilm0000sant/page/32 32]}}</ref> Gisugyot ni Lynn Ramey nga "Sigurado nga usa sa labing lisud nga mga genre sa pelikula nga ipasabut mao ang sa "epiko" nga pelikula, nga naglangkob sa mga pananglitan sama sa Ben-Hur, [[Gone with the Wind|Nawala sa Hangin]] [https://bflix.city/ Bflix] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240301060012/https://bflix.city/ |date=2024-03-01 }} ug bag-o pa, [[300 (pelikula)|300]] ug ang mga pelikula sa Star Wars [...] walay usa niini nga gikan sa literary epics per se, ug gamay ra ang nagsumpay kanila sa usag usa.<ref>{{cite book|title=Hollywood in the Holy Land: essays on film depictions of the Crusades and Christian-Muslim clashes|last=Haydock|first=Nickolas|year=2009|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-4156-3|page=[https://archive.org/details/hollywoodinholyl0000unse/page/153 153]|url=https://archive.org/details/hollywoodinholyl0000unse/page/153}}</ref> Sa katapusan, bisan kung pormal nga gihubit sa American Movie Channel ang mga epiko nga pelikula ingon mga makasaysayan nga pelikula, bisan pa niana giingon nila nga ang epiko nga pelikula mahimong ikombinar sa genre sa science-fiction ug gikutlo ang Star Wars ingon usa ka pananglitan.<ref>{{cite web|url=http://www.filmsite.org/epicsfilms.html|title=Film Site Epics/Historical Films|publisher=Filmsite.org|access-date=2014-07-16}}</ref> Sa estilo, ang mga pelikula nga giklasipikar nga epiko kasagarang naggamit ug talagsaong mga setting ug espesyal nga gidesinyo nga mga costume, nga sagad giubanan sa usa ka sweeping musical score, ug usa ka ensemble cast sa mga artista nga daghang tawo ang kailangang makilala. Ang mga epiko kasagaran usa sa labing mahal nga mga pelikula nga himuon. Kanunay silang mogamit sa on-lokasyon nga pagsalida, tinuod nga mga costume sa panahon, ug mga eksena sa aksyon sa usa ka dako nga sukod. Ang mga biyograpikal nga salida mahimong dili kaayo mahalon nga mga bersyon niini nga genre. Daghan kaayong mga magsusulat nga mahimo magtumong sa bisan unsang pelikula nga taas (kapin sa duha ka oras) isip usa ka epiko, nga nagtukod sa kahulugan nga ang epiko usa ka butang sa panaglalis, ug nagpatunghag sa mga pangutana kon kini ba usa ka "genre" sa tanan. Sama sa gisulat ni Roger Ebert, sa iyang artikulo nga "Great Movies" mahitungod sa Lawrence of Arabia:<ref>{{cite web|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20010902%2FREVIEWS08%2F109020301%2F1023|title=Lawrence of Arabia (1962)|access-date=2007-06-18|author=Roger Ebert|author-link=|date=2001-09-02|work=Great Movies|publisher=suntimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050904211006/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20010902%2FREVIEWS08%2F109020301%2F1023|archive-date=2005-09-04|url-status=dead}}</ref>{{Quote|Ang pulong ''epiko'' sa nagligad nga mga tuig nahimong magkasinabot sa ''dagkong-budget B larawan.'' Ang imong masayran sa pagtan-aw sa ''Lawrence of Arabia'' mao nga ang pulong ''epiko'' dili naglangkob sa gasto o sa komplikadong produksyon, kondili sa kadaghanan sa mga ideya ug sa panglantaw. Ang ''Aguirre: The Wrath of God'' ni Werner Herzog dili nagasto sama sa pagkaon sa ''Pearl Harbor'', apan usa kini ka epiko, ug ang ''Pearl Harbor'' dili.}} == Kasaysayan == Ang epiko usa sa labing karaan nga mga genre sa pelikula, nga adunay usa ka talagsaong pananglitan mao ang Cabiria ni Giovanni Pastrone, usa ka duha ug tunga nga oras nga hilom nga pelikula bahin sa [[Mga gubat Puniko|Punic Wars]], nga naghatag og pundasyon alang sa mga sunod nga hilom nga mga epiko ni DW Griffith. Ang genre nakab-ot sa kasikbit sa pagkapopular sa sayong bahin sa dekada 1960, diin ang Hollywood kanunay nagtambayayong sa mga langyaw nga studio sa pelikula (sama sa Cinecittà sa Rome) aron gamiton ang medyo exotic nga mga lokasyon sa Spain, Morocco, ug bisan asa alang sa produksyon sa mga epikong pelikula sama sa El Cid (1961) o Lawrence sa Arabia (1962). Kini nga boom nga panahon sa internasyonal nga mga co-produksyon giisip nga natapos uban sa mga pelikulang Cleopatra (1963), The Fall of the Roman Empire (1964), ug Doctor Zhivago (1965). Bisan pa, ang mga pelikula sa kini nga genre nagpadayon sa pagpakita, nga may usa ka bantog nga halimbawa mao ang Gubat ug Kalinaw, nga gipagawas sa kanhing [[Unyong Sobyet|Unyon Sobyet]] niadtong 1967-1968. Ang mga epikong pelikula nagpadayon sa paghimo, bisan sukad sa pag-uswag sa CGI, kasagarang gigamit nila ang mga epekto sa kompyuter sa lugar nga usa ka aktuwal nga cast sa liboan. Sukad sa 1950s, ang mga ingon niini nga mga pelikula kanunay gi-shoot nga may usa ka halapad nga aspeto nga ratio alang sa usa ka labi ka immersive ug panoramic nga kasinatian sa teatro. Ang mga epikong pelikula gipasikat sa usa ka montage sa 2006 Academy Awards. == Pagdawat sa publiko == === Gross nga kita === Ang dakong popularidad sa mga epikong pelikula kanunay gipasidunggan tungod sa ilang abilidad sa pagdani og daghang mga manan-aw. Daghang sa labing taas nga kita nga mga pelikula sa tanang panahon kay mga epiko. Ang pelikula ni James Cameron nga [[Titanic (pelikula nga 1997)|Titanic]] niadtong 1997, nga gipatik nga nakahatag og dako nga tabang sa pagpabuhi sa genre, mikita og $1.8 bilyon sa mga sinehan sa tibuok kalibotan aron mahimong pinakataas nga kita nga pelikula—usa ka rekord nga gihuptan niini sulod sa dose ka tuig.<ref name="Segers (2010)">{{cite news|first=Frank|last=Segers|title='Avatar' breaks 'Titanic' worldwide record|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 25, 2010|access-date=December 4, 2010|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/avatar-breaks-titanic-worldwide-record-19914}}</ref> Kon igong pilion ang inflation, ang makasaysayang romantikong epiko nga [[Gone with the Wind]] mao ang pinakataas nga kita nga pelikula sukad, nga adunay laing duha ka mga romantikong epiko (Titanic ug Doctor Zhivago) nga mipaila usab sa tibuok kalibotan nga top ten.<ref name="Guinness 2015">{{cite book|title=Guinness World Records|edition=2015|year=2014|volume=60|isbn=978-1-908843-70-8|pages=160–161|last1=Records|first1=Guinness World}}</ref> === Academy Awards === Sa kasamtangan, ang pinakadaghan nga mga Academy Awards nga nadawat sa usa ka pelikula anaa sa onse. Kini nga hinimoan naabot lamang sa tulo ka mga pelikula: Ben-Hur (1959), [[Titanic (pelikula nga 1997)|Titanic]] (1997), ug The Lord of the Rings: The Return of the King (2003), nga tanan mas hingpit sa tulo ka oras ang gitas-on ug gikonsiderar nga mga epikong pelikula. Ang miagi nga nagdumala sa rekord mao ang [[Gone with the Wind]] (1939), usa usab ka epiko, nga nakakuha og napulo ka mga awards. == Tan-awa usab == * Makasaysayan nga pantasya * Historikal nga fiction * Historikal nga drama * Espada-ug-sandal * Espada ug planeta * Espada ug salamangka == Mga pakisayran == {{Reflist|30em}} == Dugang nga pagbasa == * Constantine Santas, ''The Epic in Film: From Myth to Blockbuster'' . Rowman & Littlefield, Lanham, Maryland: 2008.{{ISBN|978-0-7425-5528-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-7425-5528-0|978-0-7425-5528-0]] . * Constantine Santas, James M. Wilson, Maria Colavito, Djoymi Baker, ''The Encyclopedia of Epic Films'', Rowman & Littlefield, Lanham, Maryland: 2014.{{ISBN|978-0-8108-8247-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8108-8247-8|978-0-8108-8247-8]] [[Kategoriya:Pelikula]] s4kh4lxlkyupbu5mw4q0j8xijrrln1p 0 11346423 37024174 35471676 2026-07-18T17:36:52Z OutsideNormality 146359 Giway-bili ang rebisyon [[Special:Diff/35471676|35471676]] ni [[Special:Contributions/36.255.40.125|36.255.40.125]] ([[User talk:36.255.40.125|Hisgot]]): cross-wiki spam 37024174 wikitext text/x-wiki Ang Sugbo, nga naila usab sa tawag nga Cebu, ug usahay gitawag og Rajahnate of Cebu, usa kini ka gingharian nga Indianized mandala (pulitikal nga porma sa monarkiya) nga nahimutang sa isla sa [[Sugbo]]<ref name="Santarita" /> sa Pilipinas sa wala pa moabot ang mga Kastilang mananakop. Kini nailhan sa karaang mga rekord sa Tsina nga nasod sa Sokbu (束務) ([[Ho̍h-ló-oē|Hokkien]]) o Suwu ([[Minandarin|Mandarin]]). Sumala sa mga sulti-sulti sa mga Bisaya, gitukod kini ni [[:en:Sri_Lumay|Sri Lumay]] o Rajamuda Lumaya, usa ka tawo nga tunga’g Malay ug Tamil nga gikan sa [[:en:Sumatra|Sumatra]].<ref name="Santarita">Santarita, J. B. (2018). Panyupayana: Ang Pag-ulbo sa Hindu nga mga Pamumuno sa Pre-Islamic nga Pilipinas. Kultura ug Sibilisasyon nga mga Kadugtong Tali sa India ug Southeast Asia, 93–105. </ref> Ang kaulohan sa Cebu kaniadto mao ang [[:en:Singhapala|Singhapala]] nga usa ka pinulongang Tamil-Sanskrit nga buot ipasabot "Dakbayan sa Leon" — parehas sa pinagmulan sa ngalan sa modernong siyudad-estado nga [[:en:Singapore|Singapore]] == Kasaysayan == === Pundasyon === [[Payl:Shiva_Bronze_Image_Mactan.png|thumb| Usa ka hulagway sa usa ka Bronse nga Imahe sa Hindu nga Diyos nga [[Shiva|si Shiva]] (nawala panahon sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan), nga makita sa Mactan-Cebu. Gipakita niini kung giunsa ang kultura sa lugar nga Hindu ug Indianized .]] Ang gingharian nga gitawag og Suwu<ref name="Shao-yun2">{{Cite web|url=https://storymaps.arcgis.com/stories/39bce63e4e0642d3abce6c24db470760|title="A Chinese Gazetteer of Foreign Lands" A new translation of Part 1 of the Zhufan zhi 諸蕃志 (1225) By Shao-yun Yang (Department of History, Denison University)|access-date=October 14, 2024|archive-date=February 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201192535/https://storymaps.arcgis.com/stories/39bce63e4e0642d3abce6c24db470760|url-status=live}}</ref> gilakip sa mga Chinese Annals niadtong tuig 1225 nga nailhan nga ''Zhufan Zhi'' (諸蕃志), ug sa ika-17 nga siglo, mao gihapon kini ang ngalan nga gigamit sa mga Intsik nga negosyante sa ilang pagtumong sa Sugbo. Tungod niini, gituohan nga kini nga dapit mao ra gihapon ang nahimutangan sa karon nga Sugbo.<ref name="CarmelaAng2">[https://www.pacs.ph/wp-content/uploads/2015/10/03-Carmelea-final.pdf SONG, MING, AND OTHER CHINESE SOURCES ON PHILIPPINES-CHINA RELATIONS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230308195840/https://www.pacs.ph/wp-content/uploads/2015/10/03-Carmelea-final.pdf|date=March 8, 2023}} By Carmelea Ang See.</ref> Kini nga gingharian gihisgotan kauban ang Boni ([[:en:Brunei|Brunei]]) diin kini nasulat  "Ang mga nasod sa Xilonggong (Sailunggung/Sailengkeng, lagmit mao ang Isla sa Selingaan), Shimiao (Simmiu/Simbio), Rili (Jatlai/Jitleh, lagmit mao ang Jelai), Hulumantou (Wulomantau/Holobantau), '''Suwu''' (Somat/Sobut), Lima (Leima/Libeh), Danyu (Damjyu/Tamu), ug Manuo (Manok/Belok) kay anaa sa mga isla sa dagat. Ang ilang mga tawo mosakay-sakay sa mga gagmayng sakayan padulong ug balik sa mga dapit, ug ang ilang sinina ug pagkaon susama sa mga taga-Boni. Nagmugna sila og sheng nga agarwood, lakawood, beeswax, ug bao nga kabhang. Ang mga negosyante makahimo sa pagbaylo niini gamit ang puti nga porselana, bino, humay, lapad nga asin, puti nga hinablon nga seda, ug bulawan nga angay sa panagbaylo." - Zhao Rukuo Sumala sa mga sulti-sulti sa mga Bisaya, si [[:en:Sri|Sri]] Lumay usa ka tunga’g [[:en:Tamil_people|Tamil]] ug tunga- [[Malayo|Malay]]<ref name="bulwagan2">{{Cite web|last=Quirino|first=Karl|date=2010-09-01|title=The Rajahnate of Cebu|url=https://thebulwaganfoundation.wordpress.com/2010/09/01/the-rajahnate-of-cebu/|website=The Bulwagan Foundation Trust|language=en|access-date=May 1, 2021|archive-date=October 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027072940/https://thebulwaganfoundation.wordpress.com/2010/09/01/the-rajahnate-of-cebu/|url-status=live}}</ref><ref name="Santarita" /> nga gikan sa Sumatra<ref name="Santarita" /> nga mipuyo sa kabahin sa [[:en:Visayas|Kabisay-an]] ug nagkaanak og daghang mga anak nga lalaki. Usa sa iyang mga anak mao si Sri Alho, nga mipangulo sa yutang gitawag og Sialo—nga karon naglangkob sa mga lungsod sa [[:en:Carcar|Carcar]] ug [[:en:Santander,_Cebu|Santander]] sa habagatan nga bahin sa Sugbo. Si Sri Ukob mipangulo sa usa ka gingharian nga gitawag og Nahalin nga nahimutang sa amihanang bahin sa Sugbo, lakip na ang mga lungsod sa [[:en:Consolacion|Consolacion]], [[:en:Liloan,_Cebu|Liloan]], [[:en:Compostela,_Cebu|Compostela]], [[:en:Danao,_Cebu|Danao]], [[:en:Carmen,_Cebu|Carmen]], ug [[:en:Bantayan,_Cebu|Bantayan]]. Namatay siya sa gubat batok sa mga Muslim nga [[:en:Moro_pirates|Moro pirates]] nga gitawag og ''magalos'' (nga buot ipasabot “mga maglaglag sa kalinaw”) nga gikan sa [[:en:Mindanao|Mindanao]].<ref>{{Cite book|last=Montebon|first=Marivir R.|title=Retracing Our Roots: A Journey Into Cebu's Precolonial and Colonial Past|date=2000|publisher=ES Villaver Pub.|isbn=971-92309-0-8|location=Minglanilla, Cebu|page=15|language=en}}</ref> Ang mga isla nga ilang gipuy-an gitawag og ''Pulua Kang Dayang'' o ''Kangdaya'', nga nagpasabot nga “[ang mga isla] nga iyaha ni Daya”.<ref name="Macachor 20112">{{Cite journal|last=Macachor|first=Celestino C.|date=2011|title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana|url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|url-status=dead|journal=Rapid Journal|language=en|volume=10|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|archive-date=2012-07-03}}</ref> Si Sri Lumay nailhan tungod sa iyang hugot nga mga palisiya sa pagpanalipod batok sa mga Moro nga Muslim nga manggugubat ug mga magulon gikan sa Mindanao. Ang iyang paggamit sa taktika nga “[[:en:Scorched_earth|scorched earth]]” aron pagsalikway sa mga mananulong maoy hinungdan sa pagkatawo sa ngalan nga ''Kang Sri Lumayng Sugbu'' (literal nga buot ipasabot: “ang dakong kalayo ni Sri Lumay”), nga sa ulahi gipamubo ngadto sa ''Sugbu'' (“yutang gisunog”).<ref name="Macachor 20113">{{Cite journal|last=Macachor|first=Celestino C.|date=2011|title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana|url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|url-status=dead|journal=Rapid Journal|language=en|volume=10|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|archive-date=2012-07-03}}</ref> === Paghari ni Sri Bantug === Pagkamatay ni Sri Lumay, ang pinakabata niyang anak nga si Sri Bantug maoy misunod sa iyang pagkagamhanan. Nagpuyo siya sa dapit nga gitawag og ''[[:en:Singhapala|Singhapala]]'', nga karon nailhan nga [[:en:Mabolo|Mabolo]] sa Dakbayan sa Sugbo. Namatay siya tungod sa sakit. Si Sri Bantug adunay igsoon nga lalaki nga si Sri Parang, nga unang gituohang mosunod sa trono. Apan, si Parang adunay kakulian sa lawas ug dili makapadagan og gingharian tungod sa iyang kakulangon. Tungod niini, iyang gihatag ang trono ngadto sa anak ni Sri Bantug ug iyang pag-umangkon nga si Sri Humabon (nga usahay isulat usab nga Sri Hamabar), nga misunod isip ''rajah'' sa Sugbo. === Paghari ni Rajah Humabon === Sa panahon sa pagmando ni [[:en:Rajah_Humabon|Rajah Humabon]], ang rehiyon nahimong usa ka hinungdanon nga sentro sa kalakalan diin ang mga produkto sa agrikultura ginaligyas. Gikan sa Hapon, ang mga pahumot ug mga baso nga gamit ilisan og lokal nga mga butang. Ang mga produkto nga gipanagikan sa [[:en:Indian_people|India]] ug [[:en:Burmese_people|Burma]] naglakip sa mga ivory, panit, mga bililhon ug semi-bililhon nga bato, ug ''śarkarā'' (asukar).<ref name="bulwagan3">{{Cite web|last=Quirino|first=Karl|date=2010-09-01|title=The Rajahnate of Cebu|url=https://thebulwaganfoundation.wordpress.com/2010/09/01/the-rajahnate-of-cebu/|website=The Bulwagan Foundation Trust|language=en|access-date=May 1, 2021|archive-date=October 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027072940/https://thebulwaganfoundation.wordpress.com/2010/09/01/the-rajahnate-of-cebu/|url-status=live}}</ref> Ang mga pantalan sa Sugbu (nga karon nahimutang sa distrito sa [[:en:Parián|Parián]] sa Sugbo) nailhan sa ngalan nga ''sinibuayang hingpit'' ("ang dapit sa pagpanag-ilis"), nga mubo nga natawag og ''sibu'' o ''sibo'' ("pagpanag-ilis"), diin nakuha ang modernong [[:en:Castilian_language_in_the_Philippines|Castilian]] ngalan nga "Cebú". Sa samang panahon sa pagmando ni Humabon, si [[:en:Lapulapu|Lapulapu]] miabot gikan sa [[:en:Borneo|Borneo]] ug gihatagan ni Humabon sa dapit nga gitawag og Mandawili (nga karon mao ang [[:en:Mandaue|Mandaue]]), lakip na ang isla nga nailhan kaniadto nga Opong o Opon (nga sa ulahi nahimong [[:en:Mactan|Mactan]]). Ang unang kontak sa mga Kastila nahitabo usab sa ilang panahon, nga mitultol sa kamatayon ni [[:en:Ferdinand_Magellan|Ferdinand Magellan]].<ref name="Macachor 20114">{{Cite journal|last=Macachor|first=Celestino C.|date=2011|title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana|url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|url-status=dead|journal=Rapid Journal|language=en|volume=10|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html|archive-date=2012-07-03}}</ref> Ang hugpong nga pulong nga ''Kota Raya Kita<ref>Approximated as ''Cata Raya Chita'' using Italianate orthography.</ref>'' gitaho ni historian Antonio Pigafetta isip usa ka pahimangno sa [[:en:Old_Malay|Old Malay]] nga pinulongan, nga gisulti sa usa ka negosyante ngadto sa rajah ug gipasabot nga:<blockquote>"Pag-amping pag-ayo, O hari, sa imong buhaton, kay kining mga tawhana mao ang nakabuntog sa Calicut, Malacca, ug sa tibuok Dako nga India. Kon imo silang dawaton ug trataron og maayo, maayo usab ang mahitabo kanimo; apan kon imo silang dautanon, mas labaw pa ang kadaot nga imong maangkon — sama sa ilang gibuhat sa Calicut ug sa Malacca."<ref>Pigafetta, A., Nancy-Libri-Phillipps-Beinecke-Yale codex, Skelton, R.A. English translation.</ref></blockquote>Sa tinuud, ang maong hugpong nga pulong nga ''Kota Raya Kita'' usa ka lumad nga pinulungan sa mga [[:en:Malay_language|Malay]] nga negosyante nga ilawom sa kagamhanan ni Rajah Humabon. Ang kahulugan niini sa Iningles mao ang: “ang atong kapital nga siyudad”: ''[[:en:Fortress|Kota]]'' (kuta o kuta panalipod), ''Raya'' (dakô o halangdon, busa nahimong ''Kotaraya'' o kapital nga siyudad), ug ''kita'' (kita o kami). ==== Diplomasya sa ubang mga gingharian sa Southeast Asia ==== Ang Sugbu nakab-ot og diplomatikong pag-ila gikan sa ubang mga gingharian sa Habagatan-Silangang Asya. Sa dihang miabot ang ekspedisyon ni Ferdinand Magellan sa pantalan nga gingharian sa Sugbu, gisulat sa kronikista sa ekspedisyon nga dili pa dugay niadto, may usa ka embahada nga miabot gikan sa Siam (karong [[:en:Thailand|Thailand]]) sakay sa usa ka sakayan ug mitahud kang Rajah Humabon pinaagi sa paghatag og tributo.<ref>{{Cite web|url=https://magellanproject.org/author/jim/|title=Notes from Mactan By Jim Foster|access-date=January 23, 2023|archive-date=July 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707154512/https://magellanproject.org/author/jim/|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.gutenberg.org/files/42884/42884-h/42884-h.htm#pb138 "PRIMO VIAGGIO INTORNO AL MONDO"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230123112908/https://www.gutenberg.org/files/42884/42884-h/42884-h.htm#pb138|date=January 23, 2023}} By Antonio Pigafetta.</ref> ==== Dependencies sa Sugbo ==== Si Antonio Pigafetta, ang kronikista sa ekspedisyon, naghisgot sa mga lungsod ug mga nasakupan nga anaa sa Sugbu.<ref>The First Voyage Round the World by Antonio Pigafetta, translated by Lord Stanley of Alderley (Page 105)</ref>   "Sa isla sa Zubu, adunay mga iro ug iring, ug uban pang mga hayop nga ginakaon ang ilang unod; adunay usab bugas, millet, panicum, ug mais; adunay usab mga igos, mga kahel, mga lemon, tubo, mga lubi, mga kalabasa, luya, dugos, ug uban pang mga ing-ani; naghimo usab sila og alak nga palma nga adunay daghang klase. Ang bulawan kay daghan. Ang isla dako, ug adunay maayo nga pantalan nga adunay duha ka agianan: usa paingon sa kasadpan, ug ang usa paingon sa sidlakan-kasadpan. Kini nahimutang sa napulo ka mga grado sa amihanan nga latitude ug 154 ka grado sa sidlakan nga longitude gikan sa linya sa demarkasyon." "Sa maong isla, adunay daghang mga lungsod, ug ang matag lungsod adunay mga pangulo o mga datu. Ania ang mga ngalan sa mga lungsod ug ang ilang mga pangulo: <nowiki>'''</nowiki>'''Cingapola:'''<nowiki>'''</nowiki> ang mga pangulo mao sila si Cilaton, Ciguibucan, Cimaninga, Cimaticat, ug Cicanbul. <nowiki>'''</nowiki>'''Mandani:'''<nowiki>'''</nowiki> ang pangulo mao si Aponoaan. <nowiki>'''</nowiki>'''Lalan:'''<nowiki>'''</nowiki> ang pangulo mao si Teten. <nowiki>'''</nowiki>'''Lalutan:'''<nowiki>'''</nowiki> ang pangulo mao si Japau. <nowiki>'''</nowiki>'''Lubucin:''''<nowiki>''</nowiki> ang pangulo mao si Cilumai." - Antonio Pigafetta Makapahimangno nga ang Kastila sayop nga paglitok sa Tamil nga "[[:en:Singhapala|Singhapala]]" (சிங்கப்பூர்) nga nahimong "Cingapola". ==== Gubat sa Mactan ==== Ang [[:en:Battle_of_Mactan|Battle of Mactan]] nahitabo niadtong 27 Abril 1521 tali sa mga pwersa ni Rajah Humabon nga apil si [[:en:Ferdinand_Magellan|Ferdinand Magellan]], ang Portuguese nga eksplorador, ug ni [[:en:Lapulapu|Lapulapu]], nga nagresulta sa kamatayon ni Magellan. === Paghari ni Rajah Tupas ug sa Legazpi Expedition === Si Sri Parang, nga magaan ug luya, adunay usab usa ka batang anak, si Sri Tupas, nga kilala usab nga [[:en:Rajah_Tupas|Rajah Tupas]], nga nagsunod ni Rajah Humabon isip hari sa Cebu.<ref name="Abellana 19522">{{Cite book|last=Abellana|first=Jovito|title=Aginid, Bayok sa Atong Tawarik|date=1952}}</ref> Adunay ebidensiya sa pinulongan nga ang Cebu misulay sa pagpreserba sa iyang mga ugat nga Indian-Malay samtang nagdagan ang panahon tungod kay si Antonio Pigafetta, ang scribe ni Magellan, naglarawan ni Rajah Tupas nga amahan, ang igsoon ni Rajah Humabon, ingon nga usa ka "Bendara" nga nagpasabot og "Tesorero" o "Vizier" sa Sanskritized nga Malay, <ref name="Astrid2">[https://www.jstor.org/stable/29792596?read-now=1&refreqid=excelsior%3Ae66b04574962dd2277c44e2367352434&seq=28#page_scan_tab_contents THE GENEALOGY OF HARI' TUPAS: AN ETHNOHISTORY OF CHIEFLY POWER AND HIERARCHY IN SUGBU AS A PROTOSTATE Astrid Sala-Boza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405014411/https://www.jstor.org/stable/29792596?read-now=1&refreqid=excelsior:e66b04574962dd2277c44e2367352434&seq=28#page_scan_tab_contents|date=April 5, 2023}} Page 280.</ref> ug kini usa ka pagpaubos sa pulong nga "Bendahara" (भाण्डार) nga nagpasabot og "Balay sa mga butang" sa Sanskrit.<ref name="Becoming Indian p.1252">Becoming Indian: The Unfinished Revolution of Culture and Identity by Pavan K. Varma p.125</ref> Ang Hindu nga politiko gilumpag sa panahon ni [[:en:Rajah_Tupas|Rajah Tupas]] pinaagi sa mga pwersa ni conquistador [[:en:Miguel_López_de_Legazpi|Miguel López de Legazpi]] sa gubat sa Cebu niadtong 1565.<ref name="Scott 19922">{{Cite book|last=Scott|first=William Henry|url=https://books.google.com/books?id=Z6ZwAAAAMAAJ|title=Looking for the Prehispanic Filipino and Other Essays in Philippine History|date=1992|publisher=New Day Publishers|isbn=978-971-10-0524-5|location=Quezon City|language=en}}</ref> === Relasyon sa ubang mga gingharian === Ang mga rajah sa Cebu mga paryente sa mga rajah sa [[:en:Butuan_(historical_polity)|Butuan]].{{refn|The book Aginid recounts the beginning of Cebu as having been founded by Bataugong and Balintawak, supposedly Humabon's great-grandparents. The book further narrates how the descendants of this couple founded their own chiefdoms and the narrative shows that the rulers of Butuan, for instance, were relatives of Humabon.<ref>{{Cite journal |last=Sala-Boza |first=Astrid |date=2006 |title=The Genealogy of Hari' Tupas: An Ethnohistory of Chiefly Power and Hierarchy in Sugbu as a Protostate |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |language=en |volume=34 |issue=3 |pages=253–311 |jstor=29792596}}</ref>}} Busa, ang mga monarkiya sa Cebu ug Butuan adunay mga relasyon sa usag usa, nga pinamatuod sa kamatuoran nga si Rajah Colambu sa Butuan naghatag og giya sa ekspedisyon ni Magellan aron makaabot sa isla sa [[:en:Cebu|Cebu]].<ref>{{Cite conference|last=Jackson|first=Emma|date=2020|title=Ferdinand Magellan's Voyage and its Legacy in the Philippines|url=http://libjournals.unca.edu/ncur/wp-content/uploads/2021/01/3330-Jackson-Emma-FINAL.pdf|conference=Proceedings of The National Conference On Undergraduate Research (NCUR) 2020 Montana State University, Bozeman MT March 26–28, 2020|language=en}}</ref> Ang mga rajah sa Butuan mga kaliwat ni Rajah Kiling, nga sumala ni Researcher Eric Casino, dili mga Visayan nga orihinal, apan Indian, tungod kay ang "Kiling" nagtumong sa mga tawo sa India.<ref>{{Cite journal|last=Casino|first=Eric|date=2014|title=The Barangays of Butuan: Lumad Mindanaoans in China and the Sulu Zone|journal=Asia Mindanaw: Dialogue of Peace and Development|pages=2}}</ref> Ang [[:en:Sejarah_Melayu|Sejarah Melayu]] (Malay Annals) sa kasikbit nga nasud nga Malaysia, nagpunting sa susamang pulong nga "[[:en:Keling|Keling]]" ingon mga imigrante nga tawo gikan sa India padulong sa Southeast Asia.<ref name="Sabrizain2">{{Cite web|title=A Historical Perspective on the Word 'Keling'|url=http://www.sabrizain.org/malaya/keling.htm|access-date=24 April 2017|website=Sejarah Melayu|language=en|archive-date=April 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421150143/http://www.sabrizain.org/malaya/keling.htm|url-status=live}}</ref> Apan, ang Cebu wala magpuyo sa kalinaw sa tanang mga gingharian. Ang Maynila, nga ilalom sa impluwensya sa Brunei<ref name="GuerreroNakpil20032">{{Cite web|last=Nakpil|first=Carmen Guerrero|date=October 29, 2003|title=Carmen Nakpil: Manila Under the Muslims|url=http://www.newsflash.org/2003/05/ht/ht003845.htm|access-date=5 December 2008|publisher=Malaya|language=en|via=www.newsflash.org|archive-date=March 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304015113/http://www.newsflash.org/2003/05/ht/ht003845.htm|url-status=dead}}</ref> ug nga magpadayon nga mahimong lungsod sa [[Manila]],<ref name="GuerreroNakpil20033">{{Cite web|last=Nakpil|first=Carmen Guerrero|date=October 29, 2003|title=Carmen Nakpil: Manila Under the Muslims|url=http://www.newsflash.org/2003/05/ht/ht003845.htm|access-date=5 December 2008|publisher=Malaya|language=en|via=www.newsflash.org|archive-date=March 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304015113/http://www.newsflash.org/2003/05/ht/ht003845.htm|url-status=dead}}</ref> adunay hambog nga pamatasan batok sa mga Cebuanos ug Visayans, ingon nga ang rajah sa Maynila nga may Islamic nga ngalan, si [[:en:Rajah_Sulayman|Rajah Sulayman]], nagpasipala sa mga Visayans nga mitabang sa ekspedisyon ni Legazpi (nga naglakip usab sa mga Cebuanos) ingon nga usa ka mga tawo nga dali ra makuha.<ref name="Scott 19942">{{Cite book|last=Scott|first=William Henry|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|isbn=978-971-550-135-4|location=Quezon City|language=en|author-link=William Henry Scott (historian)}}</ref> Si Fernao Mendes Pinto, usa sa mga unang Portuges nga kolonisador sa Southeast Asia, nagpamatuod nga adunay mga Muslim ug dili Muslim nga nag-apil sa mga lumulopyo sa Pilipinas nga nag-away sa usag-usa.<ref name="Pinto2">{{Cite book|last=Pinto|first=Fernão Mendes|url=https://archive.org/details/travelsofmendesp0000pint|title=The Travels of Mendes Pinto|publisher=The University of Chicago Press|year=1989|location=Chicago|isbn=9780226669519|language=en|translator-last=Catz|translator-first=Rebecca D.|author-link=Fernão Mendes Pinto|orig-year=1578|url-access=registration}}</ref> === Kabilin === Ang Indianisasyon, bisan pa man kini napulihan sa Hispanisasyon, nagpabilin og mga timaan sa pinulongan ug kultura sa mga Cebuano, sama sa mga relihiyosong gawi ug kasagarang mga pulong nga may gigikanan sa [[:en:Sanskrit|Sanskrit]] ug [[:en:Tamil_language|Tamil]].<ref>{{cite thesis|last=Kuizon|first=Jose G.|year=1962|title=The Sanskrit loan-words in Cebuano-Bisayan language and the Indian elements to Cebuano-Bisayan culture|publisher=University of San Carlos, Cebu|oclc=3061923}}</ref> Adunay usab ebidensiyang henetiko sa impluwensyang Hindu gikan sa [[:en:South_Asia|Habagatang Asya]] o India sa Cebu, kay sumala sa mga genetic studies, ang mga tawo sa [[:en:Cebu|Cebu]] ug [[:en:Bohol|Bohol]] adunay 10-20% nga genetic admixture nga naggikan sa [[:en:South_Asia|South Asian]].<ref>[[doi:10.1038/ejhg.2013.122|Delfin, F., Min-Shan Ko, A., Li, M., Gunnarsdóttir, E. D., Tabbada, K. A., Salvador, J. M., Calacal, G. C., Sagum, M. S., Datar, F. A., Padilla, S. G., De Ungria, M. C. A., & Stoneking, M. (2014). ]]</ref> == Social hierarchy == Ubos sa mga magmamando mao ang mga [[:en:Timawa|Timawa]], ang klase sa mga mangangaway sa pyudal nga katilingban sa karaang mga Bisaya sa Pilipinas nga giisip nga mas taas kay sa mga ''[[:en:Uripon|uripon]]'' (mga kasagarang tawo, [[:en:Serfdom|ulipon]], ug mga suluguon) apan mas ubos kay sa mga ''[[:en:Tumao|tumao]]'' (maharlikong [[:en:Nobility|kaliwatan]]) sa sosyal nga herarkiya. Sila halos susama sa klase nga ''[[:en:Maharlika|Maharlika]]'' sa mga [[:en:Tagalog_people|Tagalog]]. == Hindu-Buddhist nga mga artifact == Sa tuig 1921, si Henry Otley Beyer nakakaplag og usa ka yano nga Buddhist nga medalya ug usa ka tansong estatwa sa Hindu nga diyos nga si [[:en:Ganesha|Ganesha]] sa mga karaang lugar sa [[:en:Puerto_Princesa|Puerto Princesa]], Palawan ug sa Mactan, Cebu.<ref>{{Cite journal|last=Churchill|first=Malcolm H.|date=1977|title=Indian Penetration of Pre-Spanish Philippines: A New Look at the Evidence|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-15-1977/francisco-indian-prespanish-philippines.pdf|journal=Asian Studies|language=en|volume=15|pages=21–45|archive-date=February 19, 2018|access-date=December 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219150123/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-15-1977/francisco-indian-prespanish-philippines.pdf|url-status=live}}</ref> Ang pagka-yano sa mga artepakto nagpakita nga kini lokal nga gihimo. Ang mga imahen gilaglag panahon sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan. Apan, ang mga itom ug puti nga litrato sa maong mga imahen nabuhi pa hangtod karon. == Modernong paggamit sa ngalan == Adunay mga sugyot nga ilisan ang kasamtangang ngalan sa [[:en:Central_Visayas|Central Visayas]] nga rehiyon, nga gilangkuban sa kadaghanan sa etnikong grupo nga Cebuano, ngadto sa Sugbu Region – ang karaang ngalan sa rehiyon sa wala pa ang kolonisasyon sa mga Kastila niadtong ika-16 nga siglo.<ref>{{Cite web|date=2016-07-15|title=Change in Name Will be Good for Philippines|url=https://opinion.inquirer.net/95645/change-name-will-good-philippines|website=Inquirer.net|language=en|access-date=May 1, 2021|archive-date=June 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629235950/http://opinion.inquirer.net/95645/change-name-will-good-philippines|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=2017-06-13|title=Should the Philippines be Renamed? Historian Weighs In|language=en|work=ABS-CBN News|url=https://news.abs-cbn.com/news/06/13/17/should-the-philippines-be-renamed-historian-weighs-in|archive-date=February 18, 2019|access-date=May 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190218021425/https://news.abs-cbn.com/news/06/13/17/should-the-philippines-be-renamed-historian-weighs-in|url-status=live}}</ref> == Tan-awa usab ==   '''May kalabotan sa Gingharian sa Sugbu''' * Singhapala – ang karaang kapital sa gingharian sa Sugbu. * Gubat sa Mactan * Lapulapu * Timawa '''Uban pang may kalambigitan''' * Listahan sa mga hilisgutan nga may kalabotan sa India sa Pilipinas * Hinduismo sa Pilipinas * Kasaysayan sa Pilipinas (Sa wala pa ang 1521) * Pintados == Mga nota == {{Reflist}} * https://web.archive.org/web/20110721110617/http://www.nhi.gov.ph/downloads/mp0073.pdf bfdz5y48v5mpsbg699a0ysk2ala0rms 0 11346483 37024194 37014973 2026-07-19T01:13:06Z InternetArchiveBot 28475 Add 2 books for verifiability (20260718)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 37024194 wikitext text/x-wiki '''''Anito''''', o anitu Sa [[Mitolohiya sa Pilipinas]], nagtumong sa [[Pagsimba sa mga patay|mga espiritu sa mga ninuno]], [[Kalag|mga espiritu sa mga patay]], [[Demonyo|mga daimong espiritu]] ug ang '''mga imahen nga kahoy''' nga nagrepresentar o naglangkob kanila.<ref name=":4"/><ref>{{Cite journal |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-01-24 |website=doi.org|doi=10.59350/fkbwr-efa03 }}</ref><ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.9752/ts056.01-23-2025 |title=Grain Transportation Report, January 23, 2025 |date=2025-01-23 |publisher=U.S. Department of Agriculture, Agricultural Marketing Service|doi=10.9752/ts056.01-23-2025 }}</ref><ref name="Funk 2014 143–159">{{Citation |last=Funk |first=Leberecht |title=Entanglements between Tao People and Anito on Lanyu Island, Taiwan |date=2014 |work=Monster Anthropology in Australasia and Beyond |pages=143–159 |editor-last=Musharbash |editor-first=Yasmine |url=http://link.springer.com/10.1057/9781137448651_9 |access-date=2025-01-24 |place=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |language=en |doi=10.1057/9781137448651_9 |isbn=978-1-349-50129-8 |editor2-last=Presterudstuen |editor2-first=Geir Henning}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020 |title=Gilda Cordero-Fernando: 1932–2020 |url=https://doi.org/10.1353/phs.2020.0040 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3–4 |pages=541–547 |doi=10.1353/phs.2020.0040 |issn=2244-1638}}</ref>'''Pag-anito''' mao ang ritwal diin ang mga shaman nagkomunikar sa mga espiritu sa mga patay ug mga espiritu sa mga ninuno,<ref name=":4" /> ug bisan pa sa mga daimong espiritu<ref>{{Citation |title=Ancestral Control |date=2011-10-15 |work=Saturday Is for Funerals |pages=133–146 |url=https://doi.org/10.2307/j.ctv1msswp4.16 |access-date=2025-01-28 |publisher=Harvard University Press}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Dizon |first=Mark |date=2015 |title=Sumpong: Spirit Beliefs, Murder, and Religious Change among Eighteenth-Century Aeta and Ilongot in Eastern Central Luzon |url=https://doi.org/10.1353/phs.2015.0007 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=63 |issue=1 |pages=3–38 |doi=10.1353/phs.2015.0007 |issn=2244-1638}}</ref> Ang '''[[Diwata]]''' sa mitolohiya sa Pilipinas nagtumong sa mga [[Diwata (Engkantada)|lambana]] (engkantada nga gagmay'ng may pako), espiritu sa kalikasan, langitnong mga nilalang, ug '''mitolohikal nga mga diyos'''. Sa relihiyong katutubo, kini partikular nga nagtumong sa mga langitnong nilalang ug mga espiritu sa kalikasan nga wala gayud nahimong tawo. Ang mga espiritu niini mahimong maglakip sa mga magtatabang sa mga butang, tanom, o hayop hangtod sa mga diyos nga nagrepresentar sa mga pwersa sa kalikasan, mga abstraktong konsepto, o bisan pa sa mga diyos sa usa ka pantheon.<ref name=":1" /><ref name=":0" /><ref name=":2" /> <ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />Ang '''Pag-Diwata''' usa ka ritwal sa paghatag ug pasidungog, pagdayeg ug pagsimba sa mga diyos ug espiritu sa kalikasan.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Patricia |first1=Patricia |last2=Buitrago Palacios |first2=Nátali |date=2014-12-30 |title=Los opositores en el proceso de restitución de tierras: análisis cuantitativo de la jurisprudencia, 2012-2014 |url=https://doi.org/10.15425/redepub.33.2014.29 |journal=Revista de Derecho Público |issue=33 |pages=1–34 |doi=10.15425/redepub.33.2014.29 |issn=1909-7778|doi-access=free }}</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last=Resurreccion |first=C. O. |date=March 1965 |title=Proceedings of the International Congress on Rizal, December 4–8, 1961. Jose Rizal National Centennial Commission, Manila, 1962. Pp. xxvii, 496. |url=https://doi.org/10.1017/s0217781100002623 |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=6 |issue=1 |pages=133–135 |doi=10.1017/s0217781100002623 |issn=0217-7811}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}</ref> Ang Diwata mao ang mga [[diyos]], [[diyosa]], [[langitnon]], ug daghang uban pang mga dibino, semi-dibino, ug mga importante nga mga personalidad gikan sa [[mitolohiya sa Pilipinas|klassikal nga mitolohiya sa Pilipinas]] ug [[katutubong relihiyon sa Pilipinas]] nga kolektibong gitawag nga [[Anito|Diwata]], nga ang ilang mga halapad nga mga istorya naglangkob gikan sa usa ka gatus ka tuig nga milabay hangtod sa mga liboan ka tuig gikan sa modernong panahon.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref name=":2" />Ang termino nga '''Bathala''' sa katapusan mipuli sa "Diwata" isip pangunang pulong alang sa "mga diyos" ug nahimong kahulugan sa bisan unsang sobrenatural nga nilalang nga gisimba tungod sa pagkontrol sa mga aspeto sa kinabuhi o kalikupan. Sa paglabay sa panahon, ang '''[[Bathala]]''' (o Bathalà/Maykapál) nakig-uban sa Kristohanong Diyos ug nahimong synonymous sa '''Diyós'''<ref>{{Cite journal |last1=Patricia |first1=Patricia |last2=Buitrago Palacios |first2=Nátali |date=2014-12-30 |title=Los opositores en el proceso de restitución de tierras: análisis cuantitativo de la jurisprudencia, 2012-2014 |url=https://doi.org/10.15425/redepub.33.2014.29 |journal=Revista de Derecho Público |issue=33 |pages=1–34 |doi=10.15425/redepub.33.2014.29 |issn=1909-7778|doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last=Resurreccion |first=C. O. |date=March 1965 |title=Proceedings of the International Congress on Rizal, December 4–8, 1961. Jose Rizal National Centennial Commission, Manila, 1962. Pp. xxvii, 496. |url=https://doi.org/10.1017/s0217781100002623 |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=6 |issue=1 |pages=133–135 |doi=10.1017/s0217781100002623 |issn=0217-7811}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}</ref> Usahay gitawag ang pagtuo sa anito nga anitismo ([[wikang Kastila|Kastila]]: anitismo o aniteria) sa mga akademikong sinulat.<ref name="hislop">{{cite journal|author=Stephen K. Hislop|year=1971|title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines|journal=Asian Studies|volume=9|issue=2|pages=144–156|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf|access-date=2018-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172324/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf|archive-date=2018-07-07|language=en}}</ref> Anito ang tawag sa mga inukit ug rebulto nga sama sa tawo, ang taotao, nga gihimo sa kahoy, bato, o garing, nga nagrepresentar sa mga espiritu niini.<ref name="Scott1994" /><ref name="hislop" />.<ref name="Guillermo">{{cite book |last1=Guillermo |first1=Artemio R. |title=Historical Dictionary of the Philippines |date=2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810872462 |page=140 |url=https://books.google.com/books?id=wmgX9M_yETIC|language=en}}</ref> Ang pagtuo sa "anito" gitawag usahay og [[Indigenous Philippine folk religions|Anitismo]] sa siyentipikong mga buhat (Kastila: {{Lang|es|anitismo}} o {{Lang|es|anitería}})<ref name="hislop">{{cite journal|author=Stephen K. Hislop|year=1971|title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines|journal=Asian Studies|volume=9|issue=2|pages=144–156|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf|access-date=May 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172324/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf|archive-date=July 7, 2018}}</ref> nga literal nga nagpasabot og pagpasidungog sa mga espiritu sa mga namatay.<ref>{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=http://journals.openedition.org/chinaperspectives/5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}</ref><ref>{{Citation |title=Bonnier, Isidore |date=2011-10-31 |work=Benezit Dictionary of Artists |url=https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00022843 |access-date=2025-02-11 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00022843 }}</ref><ref>{{Citation |last=Pang |first=Choong Chee |title=Studying Christianity and doing theology <i>extra ecclesiam</i> in China |date=2008-05-01 |work=Christian Theology in Asia |pages=89–108 |url=https://doi.org/10.1017/cbo9780511803505.006 |access-date=2025-02-11 |publisher=Cambridge University Press|doi=10.1017/cbo9780511803505.006 |isbn=978-0-521-86308-7 }}</ref> Ang pulong "anitismo" o "pagsimba sa mga katigulangan" gikan sa porma nga Hispano-Filipino nga anitismo,<ref>{{Cite thesis |last=Halili |first=Maria Arabella |title=Regulation of Inflammatory Proteins |publisher=University of Queensland Library |url=https://doi.org/10.14264/uql.2014.222}}</ref> bisan pa nga dili na kini kasagarang gamiton karon, usa kini ka sistema sa pagtuo sa mga Tagalog sa wala pa ang mga kolonisador usa ka padayon nga pagdapit ug pagsimba sa mga anito, ang mga kalag o espiritu sa ilang mga katigulangan. Gikan sa orihinal nga kahulogan nga "espiritu sa mga katigulangan".<ref>{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |work=Oxford Dictionary of National Biography |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16 |publisher=Oxford University Press}}</ref> ==Mga Bathala sa Sinaunang Katutubong Pagtuo sa mga Pangkat Etniko== Ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas mao ang mga karaang pagtuo ug batasan sa lain-laing etnikong grupo sa nasod. Kadaghanan kanila nagatuo sa animismo, diin gituohan nga adunay diwa o kalag o espiritu ang tanang butang gikan sa tawo, hayop, tanom, ug apil ang kinaiyahan.<ref name="Almocera2005">Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98</ref> <ref name="Maggay1999">Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.</ref><ref name="SitoyJr1985">{{Cite book |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |url=https://archive.org/details/historyofchristi0001sito |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}</ref><ref name="SoulBook1991">{{cite book |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion | last1 =Demetrio | first1 = Francisco R. | last2 =Cordero-Fernando | first2 = Gilda | last3 = Nakpil-Zialcita | first4 = Fernando| last4 =Feleo | first3 = Roberto B. |date= 1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |author-link2= Gilda Cordero-Fernando| asin=B007FR4S8G}}</ref> Sa mga relihiyong ini, adunay duha ka nag-unang matang sa espiritu: '''Diwata''' – mao kini ang tawag sa mga bathala, diyos, ug mga espiritu sa kinaiyahan. '''Anito''' – mao kini ang mga estatuwang kahoy ug mga espiritu o kalag sa mga namatay, labi na sa mga katigulangan. Kasagaran, ang mga istorya ug pagtulon-an sa mga katutubong relihiyon ipanag-iya pinaagi sa pasultiay o mga sugilanong gipasa-pasa gikan sa mga tigulang padulong sa mga batan-on. Apan, adunay mga grupo nga misulat usab sa ilang mga pagtuo sa mga dahon, kawayan, ug uban pang materyales gamit ang lokal nga mga sinulat sama sa hait nga puthaw.<ref name="Almocera2005">Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98</ref> <ref name="Maggay1999">Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.</ref><ref name="SitoyJr1985">{{Cite book |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |url=https://archive.org/details/historyofchristi0001sito |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}</ref><ref name="SoulBook1991">{{cite book |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion | last1 =Demetrio | first1 = Francisco R. | last2 =Cordero-Fernando | first2 = Gilda | last3 = Nakpil-Zialcita | first4 = Fernando| last4 =Feleo | first3 = Roberto B. |date= 1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |author-link2= Gilda Cordero-Fernando| asin=B007FR4S8G}}</ref> ==Mga Espiritu== [[File:Manunggul Jar.jpg|thumb|Ang tapayang lubnganan sa Manunggul gikan sa mga yungib sa Tabon sa Palawan nagpakita sa usa ka kalag ug usa ka espiritung giya nga nagabiyahe paingon sa kalibutan sa mga espiritu gamit ang bangka (c. 890–710 BCE)]] [[File:Siquijor Anito. (5077313419).jpg|thumb|mga kahoy nga anito nga gibaligya sa isla sa [[Siquijor]]]] Ang mga karaang Pilipino kay mga animistiko. Nagatuo sila nga ang tanang butang adunay espiritu gikan sa mga bato ug kahoy hangtod sa mga hayop, tawo, ug natural nga mga panghitabo.<ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref> Ang mga espiritu nga kini gitawag og ''diwa'', ug ang mga kalag sa mga namatay gitawag nga ''anito'', nga gikan sa Proto-Malayo-Polynesian nga ''qanitu'' ug Proto-Austronesian nga ''qaNiCu'' ("espiritu sa namatay"). Adunay mga susamang termino sa ubang kultura sa mga Austronesian, sama sa ''aniti'' sa Micronesia, ''hantu'' o ''antu'' sa Malaysia ug Indonesia, ''nitu'' sa Nage, ug ''atua'' ug ''aitu'' sa Polynesia. Adunay sab mga kasumpay nga termino sa mga katutubo sa Taiwan: sa Tao (''anito''), Taivoan (''alid''), Seediq ug Atayal (''utux''), Bunun (''hanitu'' o ''hanidu''), ug Tsou (''hicu'').<ref>{{Cite book |last=Apostol |first=Virgil Mayor |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |date=2012 |publisher=North Atlantic Books |isbn=978-1-58394-597-1 |location=Berkeley}}</ref><ref>{{Cite book |last=Baldick |first=Julian |title=Ancient religions of the Austronesian world: from Australasia to Taiwan |date=2013 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85773-357-3 |series=International library of ethnicity, identity and culture |location=London New York}}</ref> Ang ''anito'' mahimong mabahin sa duha ka nag-unang kategoriya: ang mga espiritu sa mga ninuno (''anito ninuno'') ug ang mga diyos ug espiritu sa kinaiyahan (''diwata'').<ref name=":1" /><ref>{{Citation |last=Funk |first=Leberecht |title=Entanglements between Tao People and Anito on Lanyu Island, Taiwan |date=2014 |url=http://link.springer.com/10.1057/9781137448651_9 |work=Monster Anthropology in Australasia and Beyond |pages=143–159 |editor-last=Musharbash |editor-first=Yasmine |place=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |language=en |doi=10.1057/9781137448651_9. isbn 9781137448651. |isbn=978-1-349-50129-8 |access-date=2025-03-16 |editor2-last=Presterudstuen |editor2-first=Geir Henning}}</ref><ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref> ==== Anito - Mga Espiritu sa mga Ninuno ==== [[File:Anitos of the Igorotes (c. 1900, Philippines).jpg|thumb|[[Igorot people|Igorot]] ''hipag'' mga anitong ninuno, mga espiritu sa mga mandirigma ({{circa|1900}})]] [[File:Banaue Rice Terraces and its statue friend.JPG|thumb|[[Ifugao people|Ifugao]] ''hogang'' sa [[Banaue Rice Terraces]], Anitong tanod nga gihimo sa Tibanglan o [[tree fern]] nga uga nga panit, gibutang sa mga dalan isip timaan sa prusisyon]] Ang ''ninunò'' ("anito ninuno") mahimong espiritu sa tinuod nga mga ninuno, mga bayani sa kultura, o kinatibuk-ang espiritu nga magtatabang sa pamilya. Ang mga karaang Pilipino nagatuo nga sa kamatayon sa usa ka tawo, ang iyang "malayang" kalag (Bisaya: ''kalag''; Tagalog: ''kaluluwa'') mobiyahe paingon sa kalibutan sa mga espiritu, kasagaran nagtabok og dagat sakay sa usa ka bangka (''bangka'' o ''baloto'').<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref><ref>{{Cite book |title=Image - Object - Performance: mediality and communication in cultural contact zones of Colonial Latin America and the Philippines |date=2013 |publisher=Waxmann |isbn=978-3-8309-7929-6 |editor-last=Windus |editor-first=Astrid |edition=1. Aufl |series=Cultural encounters and the discourses of scholarship |location=Münster München Berlin}}</ref> Ang '''Pag-anito''' o Pag-aanito mao ang dihang nakigsulti ang mga babaylan sa mga espiritu sa mga namatay ug mga espiritu sa mga ninuno, apil na ang mga dautang espiritu.<ref name=":1" /><ref>{{Citation |title=Ancestral Control |date=2011-10-15 |url=https://doi.org/10.2307/j.ctv1msswp4.16 |work=Saturday Is for Funerals |pages=133–146 |publisher=Harvard University Press |access-date=2025-03-16}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Dizon |first=Mark |date=2015 |title=Sumpong: Spirit Beliefs, Murder, and Religious Change among Eighteenth-Century Aeta and Ilongot in Eastern Central Luzon |url=https://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/philippine_studies/v063/63.1.dizon.html |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |language=en |volume=63 |issue=1 |pages=3–38 |doi=10.1353/phs.2015.0007 |issn=2244-1638}}</ref> Mituo ang karaang mga [[Tagalog people|Tagalog]] sa '''[[Anito|anito]]''', ang mga espiritu o kalag sa ilang mga kaliwat. Gipasidunggan ug gisimba nila kini sa ilang adlaw-adlaw nga kinabuhi, labi na ang mga espiritu sa ilang ginikanan ug mga apohan nga namatay na. Ang mga [[Veneration of the dead|espiritu sa mga ninuno]] kasagaran nga gihulagway pinaagi sa mga gamayng idolong gibutang sa sulod sa panimalay, usahay hinimo sa bulawan ug adunay dagway sa mga mananap, sama sa buaya.<ref name="Blair">{{cite book |last1=Blair |first1=Emma Helen |last2=Robertson |first2=James Alexander |last3=Bourne |volume=5 (1582–1583) |first3=Edward Gaylord |title=The Philippine Islands, 1493–1803 |date=1903 |publisher=The Arthur H. Clark Company |url=https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |access-date=June 4, 2024 |archive-date=June 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604031500/https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |url-status=live }}</ref><ref name="Blumentritt"/> Ang mga anito dili lang makita sa panimalay. Ang uban gituohan nga nagpuyo sa mga bukid, kalasangan, ug kapatagan. Kasagaran kini mga kalag sa mga karaang mga sundalo o mga unang nagpuyo sa maong yuta. Mituo ang mga Tagalog nga kining mga espiritu makahatag ug panalipod o makapahinabo ug kadaut, busa sila gihatagan ug dako nga pagtahod.<ref name="Blair">{{cite book |last1=Blair |first1=Emma Helen |last2=Robertson |first2=James Alexander |last3=Bourne |volume=5 (1582–1583) |first3=Edward Gaylord |title=The Philippine Islands, 1493–1803 |date=1903 |publisher=The Arthur H. Clark Company |url=https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |access-date=June 4, 2024 |archive-date=June 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604031500/https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |url-status=live }}</ref><ref name="Blumentritt"/><ref name="ReferenceA">{{Cite book |last=Zaide |first=Sonia M. |title=The Philippines: A Unique Nation |url=https://archive.org/details/philippinesuniqu0000zaid |date=1999 |publisher=All-Nations Publishing Company |isbn=971-642-064-1 |edition=2nd |location=Quezon City |page=[https://archive.org/details/philippinesuniqu0000zaid/page/68 69]}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Gods and Goddesses |url=https://sites.google.com/site/philmyths/lesson-2 |access-date=May 2, 2022 |website=Philippines Mythology and Folklore}}</ref> Dili sama sa ubang kultura nga nagasimba sa daghang mga diyos ug espiritu nga wala nagbuhat ug idolo, ang mga Tagalog nagahimo ug pisikal nga representasyon alang sa pipila ka mga anito nga may kalabutan sa panimalay. Ang matag rehiyon ug tribo adunay tagsa-tagsa nga ngalan para sa mga espiritu. Samtang gitawag kini nga '''anito''' sa mga Tagalog, adunay laing mga tawag sama sa ''nitu'', ''aitu'', o ''hantu''. Nagpakita kini kung unsa kalapad ug kalalom ang pagtuo sa mga espiritu sa mga ninuno sa tibuok Southeast Asia.<ref name="Blair">{{cite book |last1=Blair |first1=Emma Helen |last2=Robertson |first2=James Alexander |last3=Bourne |volume=5 (1582–1583) |first3=Edward Gaylord |title=The Philippine Islands, 1493–1803 |date=1903 |publisher=The Arthur H. Clark Company |url=https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |access-date=June 4, 2024 |archive-date=June 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604031500/https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |url-status=live }}</ref><ref name="Blumentritt"/><ref name="Alvina">{{cite book |last1=Alvina |first1=C.S. |editor1-last=Oshima |editor1-first=Neal M. |editor2-last=Paterno |editor2-first=Maria Elena |title=Dreamweavers |date=2001 |publisher=Makati City, Philippines: Bookmark |chapter=Colors and patterns of dreams |isbn=9715694071 |pages=46–58}}</ref><ref name="dp">{{cite web |title=The Preconquest Filipino Tattoos |url=https://datupress.com/2018/01/10/the-preconquest-filipino-tattoos/ |website=Datu Press |access-date=August 10, 2021|date=January 10, 2018}}</ref> ==== Anito - Mga diyos-diyosan ug dautang espiritu ==== Sa pagtuong Pilipino, labi na sa moderno nga panahon, adunay mga anito nga gitawag nga bakak nga diyos, diyos-diyosan, o dautang espiritu. Apil sila sa mga nailhan nga aswang, yawa, o mangalo sa Tagalog ug Visayas. Dili sama sa ubang mga diwata o ninuno nga mahimong kalmahon pinaagi sa halad, kini mga espiritu grabe ka dautan ug dili madani o masabtan. Imbes nga simbahon, sila ginasalikway, ginapalayas, o ginapukan.<ref name="buen"/><ref name="Scott1994"/><ref name="hislop"/><ref name="buen"/><ref name="kroeber"/><ref name="rodell"/><ref name="ap"/> ==== Anito ug ang Kalibotan sa mga Espiritu ==== Sa lain-laing mga pangkat-etniko, daghan ug lain-laing lokasyon sa kalibotan sa mga espiritu. Ang padulngan sa usa ka kalag mahimong base sa paagi sa iyang pagkamatay, edad, o kinaiya sa iyang kinabuhi. Sa wala pa ang pag-abot sa Kristiyanismo ug Islam, wala’y konsepto sa langit o impiyerno. Hinuon, ang kalibotan sa espiritu usa ka laing dimensyon nga sabay nga naglungtad sa materyal nga kalibotan. Ang mga kalag nagkatigom pag-usab uban sa ilang mga namatay nga paryente ug nagpuyo nga ingon normal sa kalibotan sa mga espiritu.<ref>{{Cite journal |last=Salvador-Amores |first=Analyn |date=2011-06 |title=Batok (Traditional Tattoos) in Diaspora: The Reinvention of a Globally Mediated Kalinga Identity |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.5367/sear.2011.0045 |journal=South East Asia Research |language=en |volume=19 |issue=2 |pages=293–318 |doi=10.5367/sear.2011.0045 |issn=0967-828X}}</ref> Sa pipila ka mga tinuohan, ang dautan nga mga kalag kinahanglan moagi og pagpanglimpyo sa wala pa sila makasulod sa usa ka piho nga gingharian sa espiritu. Sa ulahi, ang mga kalag matawo pag-usab human sa usa ka tinudlong panahon sa kalibotan sa espiritu.<ref>{{Cite book |last=Paterno |first=Maria Elena P. |title=Dreamweavers |last2=Castro |first2=Sandra B. |last3=Javellana |first3=René B. |last4=Alvina |first4=Corazon S. |date=2001 |publisher=Bookmark |isbn=978-971-569-407-0 |editor-last=Oshima |editor-first=Neal |location=Makati City, Philippines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Kernfeld |first=Barry |url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1803914 |title=Roach, Max (10 January 1924–16 August 2007) |date=2015-10 |publisher=Oxford University Press |series=American National Biography Online}}</ref> Sa pipila ka kultura, sama sa mga '''Kalinga''', ang pagbaton og ''batok'' (tattoo) usa ka rekisito aron dawaton sa mga kaliwat nga ninuno ang usa ka kalag sa ilang gingharian. Sa ubang kultura, ang mga tattoo nagserbisyo nga suga ug giya sa ilang pagpanaw padulong sa pikas kinabuhi.<ref>{{Cite book |title=Image - Object - Performance: mediality and communication in cultural contact zones of Colonial Latin America and the Philippines |date=2013 |publisher=Waxmann |isbn=978-3-8309-7929-6 |editor-last=Windus |editor-first=Astrid |edition=1. Aufl |series=Cultural encounters and the discourses of scholarship |location=Münster München Berlin}}</ref> ==== Ugnayan sa Kalibotan sa Espiritu ug Materyal nga Kalibotan ==== Ang mga espiritu sa mga ninuno adunay gahum nga makaapekto sa kalibotan sa mga buhi, ug ang kalibotan sa mga buhi mahimong makaapekto usab kanila.<ref>{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}</ref> Ang ''pag-anito'' usa ka ritwal aron tawgon ang mga maayong espiritu sa ninuno alang sa proteksyon, giya (''kalara'' o ''kalda''), o tambag.<ref>{{Cite book |last=Halili |first=Maria Christine |title=Philippine History |date=2004 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |year=2004 |isbn=ISBN 9789712339349. |location=Philippines |pages=pp. 58–59.}}</ref> Ang mga espiritu sa mga ninuno nga nagserbisyo isip mga tinugyanan sa mga diyos gitawag nga '''pintakasi''' o '''pitulon'''. Samtang ang mga dautan nga espiritu sa mga namatay mahimong mopakita isip mga multo (''mantiw'') nga nagdala og kadaut sa mga buhi. Mahimong gamiton ang ''pag-anito'' aron sila mapakalma o mapalayas.<ref name=":1" /> Importante usab ang mga espiritu sa ninuno sa panahon sa sakit o kamatayon, tungod kay sila ang gituohang nagtawag sa kalag paingon sa pikas kinabuhi, naggiya sa kalag sa iyang panaw, o nagdawat niini sa pag-abot sa kalibotan sa espiritu.<ref>{{Cite book |last=Cole |first=Fay-Cooper |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.3568 |title=The Tinguian; social, religious, and economic life of a Philippine tribe |last2=Gale |first2=Albert. |last3=Laufer |first3=Berthold |date=1922 |publisher=[s.n.] |series=Publication. Field Museum of Natural History |location=Chicago}}</ref> ==Diwata - mga Espiritu sa Kinaiyahan ug mga bathala o diyos== [[File:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|right| Tagno sa Diwata [[Agusan image]] (900–950 AD) nadiskobre kaniadtong 1917 sa daplin sa suba sa Wawa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]]. Girespeto sa mga tawo isip hulagway sa Diwata, karon kini naa sa the American [[Field Museum]]]] Sa pipila ka mga pangkat-etniko, ang mga espiritu o diyos nga '''diwata'''. Kini nga mga espiritu mahimong: # Yano nga mga espiritu nga nagbantay sa usa ka butang, tanom, hayop, o lugar,<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref> # Mga diyos nga nagrepresentar sa mga abstract nga konsepto o natural nga mga panghitabo,<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref> # Mga diyos nga sakop sa usa ka grupo sa mga bathala o diyos (''pantheon'').<ref>{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref><ref>{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}</ref> Ang mga diwata gitawag usab sa lain-laing mga ngalan sama sa '''dewatu, divata, duwata, ruwata, dewa, dwata, ug diya''' sa nagkalain-laing mga pinulongang Pilipino. Ang pulong nga ''diwa'' sa Tagalog (nagpasabot og "espiritu" o "diwa") naggikan sa Sanskrit nga ''devata'' (देवता) o ''devá'' (देव), nga nagpasabot og "diyos" o "taga-langit". Ang ngalan nga '''diwata''' bunga sa paghiusa sa Hindu-Budistang pagtuo pinaagi sa dili direktang koneksyon sa Pilipinas ngadto sa Habagatan nga Asya pinaagi sa '''Srivijaya''' ug '''Majapahit'''.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite web |last=Royle |first=Stephen |date=2018-11-30 |title=Tips from the blog XI: docx to pdf |url=https://doi.org/10.59350/fkbwr-efa03 |access-date=2025-03-16 |website=doi.org}}</ref> Bisan pa, nagkalahi-lahi kung unsang matang sa mga binuhat ang giisip nga '''diwata''' depende sa pangkat-etniko. Sa pipila ka mga pangkat-etniko sama sa '''B'laan, Cuyonon Visayan, ug Tagalog''', ang '''Diwata''' nagtumong sa labawng diyos sa ilang ''pantheon'', mao nga adunay nagkalain-laing mga tawag para sa mga espiritung dili tawo.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ang mga Diwata Sa mitolohiya sa Pilipinas nagtumong sa mga diwata, mga espiritu sa kinaiyahan, mga binuhat sa langit, ug mga mitolohikal nga bathala. Sa lumad nga relihiyon, kini partikular nga nagtumong sa mga celestial nga binuhat ug mga espiritu sa kinaiyahan nga wala gayud mahimong tawo. Kini nga mga espiritu mahimong gikan sa mga tigbantay sa mga butang, tanom, o hayop hangtod sa mga diyos nga nagrepresentar sa mga natural nga kusog, abstract nga mga konsepto, o bisan pa mga diyos sa usa ka pantheon.<ref>{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=1998-02 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win == Mga pakisayran == {{Reflist}} [[Kategoriya:Tinuohan sa Pilipinas]] hxbe54cohnva3df9m7qqto24wby8912 0 11355020 37024202 37024055 2026-07-19T10:58:05Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Thị Trấn Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] 37024202 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thị Trấn Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] d32idljx96yrg1s8kk91dyev190i3er 0 11355044 37024162 2026-07-18T15:36:40Z ~2026-40328-76 146354 Created page with "{{Taxobox | name = Ulva lactuca | image = Meersalat-Ulva-lactuca.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Chlorophyta]] | classis = [[Ulvophyceae]] | ordo = [[Ulvales]] | familia = [[Ulvaceae]] | genus = ''[[Ulva]]'' | species = ''U. lactuca'' | binomial = '''Ulva lactuca''' | binomial_authority = [[L.]] }} Ang '''''Ulva lactuca''''', nga nailhan usab sa komon nga ngalan nga ''sea lettuce'' (o "letus sa dagat"), usa ka makaon nga berde nga lumot ('..." 37024162 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Ulva lactuca | image = Meersalat-Ulva-lactuca.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Chlorophyta]] | classis = [[Ulvophyceae]] | ordo = [[Ulvales]] | familia = [[Ulvaceae]] | genus = ''[[Ulva]]'' | species = ''U. lactuca'' | binomial = '''Ulva lactuca''' | binomial_authority = [[L.]] }} Ang '''''Ulva lactuca''''', nga nailhan usab sa komon nga ngalan nga ''sea lettuce'' (o "letus sa dagat"), usa ka makaon nga berde nga lumot (''green alga'') nga sakop sa pamilyang [[Ulvaceae]]. Kini ang type species sa henero nga ''Ulva''. Usa sa mga sinonimo niini mao ang ''U. fenestrata'', nga nagtumong sa hitsura niini nga daw adunay mga bintana o mga buslot. {{stub}} [[Kategoriya:Ulvaceae]] 4am30gi9fhxcv0j35zfgvkrvnw5e9q5 0 11355045 37024168 2026-07-18T16:09:18Z ~2026-40328-76 146354 Created page with "{{Taxobox | name =''Palmaria palmata'' | image = Palmaria palmata 2 Crouan.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Palmariales]] | familia = [[Palmariaceae]] | genus = ''[[Palmaria]]'' | species = '''''P. palmata''''' | binomial = ''Palmaria palmata'' | binomial_authority = ([[L.]]) [[Otto Kuntze|Kuntze]], 1891 }} Ang '''''Palmaria palmata''''' nga nailhan usab nga '''dulse''', '''dillisk''' o '''dilsk''' (gikan s..." 37024168 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name =''Palmaria palmata'' | image = Palmaria palmata 2 Crouan.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Palmariales]] | familia = [[Palmariaceae]] | genus = ''[[Palmaria]]'' | species = '''''P. palmata''''' | binomial = ''Palmaria palmata'' | binomial_authority = ([[L.]]) [[Otto Kuntze|Kuntze]], 1891 }} Ang '''''Palmaria palmata''''' nga nailhan usab nga '''dulse''', '''dillisk''' o '''dilsk''' (gikan sa Irish/Scottish Gaelic nga ''duileasc''/''duileasg''), '''red dulse''', '''sea lettuce flakes''', o '''creathnach''' usa ka matang sa [[lumot nga pula]] (Rhodophyta) nga kaniadto nailhan isip ''Rhodymenia palmata''. Motubo kini sa amihanang mga baybayon sa Kadagatang Atlantiko ug Pasipiko. Usa kini ka iladong matang sa snack o pagkaon nga ginapang-meryenda. Sa Iceland, diin nailhan kini nga '''söl''', dugay na kining nagsilbing importanteng tinubdan sa dietary fiber sulod sa daghang siglo. {{stub}} [[Kategoriya:Palmaria]] [[Kategoriya:Palmariaceae]] nxssuyw8skskn5oeruuc348gzho0pmn 0 11355046 37024172 2026-07-18T16:38:21Z ~2026-40328-76 146354 Created page with "{{Taxobox | name = Chondrus crispus | image =Chondrus_crispus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-034.jpg | image width = 250px | image_caption = A-D ''Chondrus crispus''; E-F ''Gigartina mamillosa'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Gigartinales]] | familia = [[Gigartinaceae]] | genus = [[Chondrus]] | species = ''C. crispus'' | binomial = '''Chondrus crispus''' | binomial_authority = [[Stackh.]] }} Ang '''''Chond..." 37024172 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Chondrus crispus | image =Chondrus_crispus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-034.jpg | image width = 250px | image_caption = A-D ''Chondrus crispus''; E-F ''Gigartina mamillosa'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Florideophyceae]] | ordo = [[Gigartinales]] | familia = [[Gigartinaceae]] | genus = [[Chondrus]] | species = ''C. crispus'' | binomial = '''Chondrus crispus''' | binomial_authority = [[Stackh.]] }} Ang '''''Chondrus crispus''''' nga kasagarang gitawag og '''Irish moss''' o '''carrageenan moss''' (gikan sa Irish ''carraigín'', nga nagpasabot og "gamay nga bato") usa ka matang sa [[lumot nga pula]] (''red algae'') nga daghan motubo sa mga batoon nga bahin sa baybayon sa Atlantiko sa Uropa ug Amihanang Amerika. Kon presko pa, kini humok ug morag kartilago ang tekstura, ug nagkalain-lain ang kolor niini gikan sa berde-nga-dalag, pula, hangtod sa itom-itom nga purpura o purpura-nga-ka-brown. Ang nag-unang bahin niini mao ang substansya nga morag mucilage (malagkit nga materyal), nga gilangkoban sa polysaccharide nga ''carrageenan''; kini naglangkob sa 55% sa gibug-aton niini kon uga na. Ang organismo usab adunay [[protina]] nga mokabat sa halos 10% sa uga nga gibug-aton niini ug mga mineral nga anaa sa 15% sa uga nga gibug-aton, ug dato kini sa iodine ug sulfur. Kon humokan kini sa tubig, aduna kini baho nga susama sa dagat. Tungod sa kadaghan sa polysaccharides sa bungbong sa [[selula]] niini, mahimo kining jelly kon pabukalan, diin makasuyop kini og tubig nga motimbang og 20 hangtod 100 ka pilo sa kaugalingon niining gibug-aton. {{stub}} [[Kategoriya:Chondrus (Gigartinaceae)]] [[Kategoriya:Gigartinaceae]] 067k1me0lfrx42lw9b3ix4i2nd2ecmn 0 11355047 37024175 2026-07-18T18:13:56Z HannaHanni 139268 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361801048|Nang Ngumiti ang Langit]]" 37024175 wikitext text/x-wiki {{Infobox telebisyon|alt_name=''Michaela''<ref>{{Cite web|url=https://internationalsales.abs-cbn.com/internationalsales/offerings/tv-series/michaela|title=Michaela}}</ref>|genre=[[Drama (film and television)|Family drama]]<br>[[Thriller (genre)|Thriller]]<br>[[Soap opera]]|creator=Mel Mendoza-Del Rosario|developer=<!-- Add developer as a creator or concept for the series as spin-offs, remake, or adaptation -->|writer={{Plainlist| * Denise O'Hara * Michael Bryan Transfiguracion * Ruel Montañez * Erica Bautista * Mark Gopez * Jimuel dela Cruz }}|director={{Plainlist| * FM Reyes * Marinette Natividad-de Guzman }}|creative_director=|starring=Sophia Reola|composer=[[Jonathan Manalo]]<br>Andrei Dionisio|country=[[Pilipinas]]|language=[[Tinagalog]]|num_episodes=147|num_seasons=2|executive_producer=[[Carlo Katigbak]]<br />[[Cory Vidanes]]<br />Laurenti Dyogi<br />Ruel Bayani|producer={{Plainlist| * Edgar Joseph J. Mallari * Minelle Nielo Espiritu * Rizza Gonzales-Ebriega }}|editor={{Plainlist| * Jay Mendoza * Mai Marcial * BJ Karganilla * Kristine Hortaleza * Renz Amisola * John Paul Ponce }}|runtime=28–35 minutos|company=RGE Drama Unit|location=[[Metro Manila]], Philippines|network=[[ABS-CBN]]|first_aired={{Start date|2019|3|25}}|last_aired={{End date|2019|10|18}}|related=''[[Anak (film)|Anak]]'' (2000, [[Star Cinema]])<br>''[[Ikaw ang Lahat sa Akin]]'' (2005)<br>''[[Gulong ng Palad]]'' (2006)<br>''[[Sana Maulit Muli]]'' (2007)<br>''[[Iisa Pa Lamang]]'' (2008)<br>''[[Annaliza]]'' (2013-2014)<br>''[[FlordeLiza]]'' (2015)<br>''[[Pangako Sa 'Yo (2015)|Pangako Sa 'Yo]]'' (2015-2016)<br />''[[Tubig at Langis]]'' (2016)<br> ''[[Huwag Kang Mangamba]]'' (2021)}} Ang '''Nang Ngumiti ang Langit''' usa ka serye sa drama sa Pilipinas nga gisibya sa [[ABS-CBN]]. Sa direksyon ni FM Reyes, gibidahan kini nilang [[Sophia Reola]], [[Cristine Reyes]], [[RK Bagatsing]], [[Enzo Pineda]] ug [[Shaina Magdayao]]. Gipasalida kini sa Prime Tanghali line up sa network gikan Marso 25 hangtod Oktubre 18, 2019, nga gihulip sa [[Playhouse]] ug gipulihan sa [[I Have a Lover]]. == Cast ==   ; Main cast * Rocio Nathalie Pérez Cano isip Nathalia "Nathalie" R. Perez Cano . Sophia Reola isip Michaela "Mikmik" S. Villaluna ** Althea Ruedas isip young Mikmik * [[Cristine Reyes]] isip Katrina Balingit-Salvador ** Veyda Inoval isip young Katrina * RK Bagatsing isip Michael Villaluna <ref name="Cast3" /> ** Izzy Canillo isip young Michael * Enzo Pineda isip James Villaluna * Shaina Magdayao isip Grace E. Andrada ; Supporting cast * Pilar Pilapil isip Doña Divina Salvador ** [[Gwen Zamora]] isip young Divina * Dante Rivero isip Don David Villaluna * Matet de Leon isip Ruth Estacio-Dimagmaliw * Keempee de Leon isip Benjamin "Benjie" Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Ces Quesada isip Ester Dimaano<ref name="Cast4" /> * Michelle Vito isip Anna Z. Defensor ** Hannah Lopez Vito isip young Anna * Vance Larena isip Kokoy Santos * Moi Bien isip Barbie Dimaculangan * Lotlot Bustamante isip Marilyn Ledesma * Pat Liwanag isip Chichi Magbanua * Hyubs Azarcon isip Leroy "Roy" B. Gonzales * Ethyl Anne Osorio isip Sarah Perez * Teroy Guzman isip Atty. Reynante "Nante" Castillo ** Jome Silayan isip young Nante * Nina Ricci Alagao isip Atty. Liberty Sandejas * Sonjia Calit isip Atty. Borja * Heart Ramos isip Britney B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Krystal Mejes isip Amber B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Miguel Vergara isip Joseph E. Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Elisia Parmisano isip Rachel Villaamore<ref name="Cast4" /> * Miguel Esteves isip Carl Emmanuel A. Bermudez ; Guest cast * Kaye Abad isip Ella D. Salvador ** Rhed Bustamante isip young Ella * Rafa Siguion-Reyna isip Eric Salvador * Isay Alvarez isip Leticia "Letty" N. Dimaano-Salvador ** [[Jennica Garcia]] isip young Letty * Leo Rialp isip Gabriel M. Salvador ** Mico Palanca isip young Gabriel * Tetchie Agbayani isip Elizabeth Villaluna * Carlos Morales isip Lloyd * Jaycee Parker isip Glenda Zamora * Malou Canzana isip Alexis * Levi Ignacio isip Rogelio Magno * Paolo Serrano isip Victor * JB Agustin isip Biboy * Isaac Reodica isip Rocky * Althea Guanzon isip Diana <ref name="Cast2" /> * Pipay Navarro isip Ashley <ref name="Cast2" /> [[Kategoriya:Seryeng pantelebisyon sa ABS-CBN]] [[Kategoriya:2019 nga mga seryeng pantelebisyon mga debut]] ikis0nasnx1cnnozuzx2k2d6r45ln19 37024176 37024175 2026-07-18T18:14:41Z HannaHanni 139268 37024176 wikitext text/x-wiki {{Infobox telebisyon|alt_name=''Michaela''<ref>{{Cite web|url=https://internationalsales.abs-cbn.com/internationalsales/offerings/tv-series/michaela|title=Michaela}}</ref>|genre=[[Drama (film and television)|Family drama]]<br>[[Thriller (genre)|Thriller]]<br>[[Soap opera]]|creator=Mel Mendoza-Del Rosario|developer=<!-- Add developer as a creator or concept for the series as spin-offs, remake, or adaptation -->|writer={{Plainlist| * Denise O'Hara * Michael Bryan Transfiguracion * Ruel Montañez * Erica Bautista * Mark Gopez * Jimuel dela Cruz }}|director={{Plainlist| * FM Reyes * Marinette Natividad-de Guzman }}|creative_director=|starring=Sophia Reola|composer=[[Jonathan Manalo]]<br>Andrei Dionisio|country=[[Pilipinas]]|language=[[Tinagalog]]|num_episodes=147|num_seasons=2|executive_producer=[[Carlo Katigbak]]<br />[[Cory Vidanes]]<br />Laurenti Dyogi<br />Ruel Bayani|producer={{Plainlist| * Edgar Joseph J. Mallari * Minelle Nielo Espiritu * Rizza Gonzales-Ebriega }}|editor={{Plainlist| * Jay Mendoza * Mai Marcial * BJ Karganilla * Kristine Hortaleza * Renz Amisola * John Paul Ponce }}|runtime=28–35 minutos|company=RGE Drama Unit|location=[[Metro Manila]], Philippines|network=[[ABS-CBN]]|first_aired={{Start date|2019|3|25}}|last_aired={{End date|2019|10|18}}|related=''[[Anak (film)|Anak]]'' (2000, [[Star Cinema]])<br>''[[Ikaw ang Lahat sa Akin]]'' (2005)<br>''[[Gulong ng Palad]]'' (2006)<br>''[[Sana Maulit Muli]]'' (2007)<br>''[[Iisa Pa Lamang]]'' (2008)<br>''[[Annaliza]]'' (2013-2014)<br>''[[FlordeLiza]]'' (2015)<br>''[[Pangako Sa 'Yo (2015)|Pangako Sa 'Yo]]'' (2015-2016)<br />''[[Tubig at Langis]]'' (2016)<br> ''[[Huwag Kang Mangamba]]'' (2021)}} Ang '''Nang Ngumiti ang Langit''' usa ka serye sa drama sa Pilipinas nga gisibya sa [[ABS-CBN]]. Sa direksyon ni FM Reyes, gibidahan kini nilang [[Sophia Reola]], [[Cristine Reyes]], [[RK Bagatsing]], [[Enzo Pineda]] ug [[Shaina Magdayao]]. Gipasalida kini sa Prime Tanghali line up sa network gikan Marso 25 hangtod Oktubre 18, 2019, nga gihulip sa [[Playhouse]] ug gipulihan sa [[I Have a Lover]]. == Cast ==   ; Main cast * Rocio Nathalie Pérez Cano isip Nathalia "Nathalie" R. Perez Cano * Sophia Reola isip Michaela "Mikmik" S. Villaluna ** Althea Ruedas isip young Mikmik * [[Cristine Reyes]] isip Katrina Balingit-Salvador ** Veyda Inoval isip young Katrina * RK Bagatsing isip Michael Villaluna <ref name="Cast3" /> ** Izzy Canillo isip young Michael * Enzo Pineda isip James Villaluna * Shaina Magdayao isip Grace E. Andrada ; Supporting cast * Pilar Pilapil isip Doña Divina Salvador ** [[Gwen Zamora]] isip young Divina * Dante Rivero isip Don David Villaluna * Matet de Leon isip Ruth Estacio-Dimagmaliw * Keempee de Leon isip Benjamin "Benjie" Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Ces Quesada isip Ester Dimaano<ref name="Cast4" /> * Michelle Vito isip Anna Z. Defensor ** Hannah Lopez Vito isip young Anna * Vance Larena isip Kokoy Santos * Moi Bien isip Barbie Dimaculangan * Lotlot Bustamante isip Marilyn Ledesma * Pat Liwanag isip Chichi Magbanua * Hyubs Azarcon isip Leroy "Roy" B. Gonzales * Ethyl Anne Osorio isip Sarah Perez * Teroy Guzman isip Atty. Reynante "Nante" Castillo ** Jome Silayan isip young Nante * Nina Ricci Alagao isip Atty. Liberty Sandejas * Sonjia Calit isip Atty. Borja * Heart Ramos isip Britney B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Krystal Mejes isip Amber B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Miguel Vergara isip Joseph E. Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Elisia Parmisano isip Rachel Villaamore<ref name="Cast4" /> * Miguel Esteves isip Carl Emmanuel A. Bermudez ; Guest cast * Kaye Abad isip Ella D. Salvador ** Rhed Bustamante isip young Ella * Rafa Siguion-Reyna isip Eric Salvador * Isay Alvarez isip Leticia "Letty" N. Dimaano-Salvador ** [[Jennica Garcia]] isip young Letty * Leo Rialp isip Gabriel M. Salvador ** Mico Palanca isip young Gabriel * Tetchie Agbayani isip Elizabeth Villaluna * Carlos Morales isip Lloyd * Jaycee Parker isip Glenda Zamora * Malou Canzana isip Alexis * Levi Ignacio isip Rogelio Magno * Paolo Serrano isip Victor * JB Agustin isip Biboy * Isaac Reodica isip Rocky * Althea Guanzon isip Diana <ref name="Cast2" /> * Pipay Navarro isip Ashley <ref name="Cast2" /> [[Kategoriya:Seryeng pantelebisyon sa ABS-CBN]] [[Kategoriya:2019 nga mga seryeng pantelebisyon mga debut]] 9fltew7mytuyurgxq1wtpk6njspuzqv 37024177 37024176 2026-07-18T18:15:50Z HannaHanni 139268 37024177 wikitext text/x-wiki {{Infobox telebisyon|alt_name=''Michaela''<ref>{{Cite web|url=https://internationalsales.abs-cbn.com/internationalsales/offerings/tv-series/michaela|title=Michaela}}</ref>|genre=[[Drama (film and television)|Family drama]]<br>[[Thriller (genre)|Thriller]]<br>[[Soap opera]]|creator=Mel Mendoza-Del Rosario|developer=<!-- Add developer as a creator or concept for the series as spin-offs, remake, or adaptation -->|writer={{Plainlist| * Denise O'Hara * Michael Bryan Transfiguracion * Ruel Montañez * Erica Bautista * Mark Gopez * Jimuel dela Cruz }}|director={{Plainlist| * FM Reyes * Marinette Natividad-de Guzman }}|creative_director=|starring=Sophia Reola|composer=[[Jonathan Manalo]]<br>Andrei Dionisio|country=[[Pilipinas]]|language=[[Tinagalog]]|num_episodes=147|num_seasons=2|executive_producer=[[Carlo Katigbak]]<br />[[Cory Vidanes]]<br />Laurenti Dyogi<br />Ruel Bayani|producer={{Plainlist| * Edgar Joseph J. Mallari * Minelle Nielo Espiritu * Rizza Gonzales-Ebriega }}|editor={{Plainlist| * Jay Mendoza * Mai Marcial * BJ Karganilla * Kristine Hortaleza * Renz Amisola * John Paul Ponce }}|runtime=28–35 minutos|company=RGE Drama Unit|location=[[Metro Manila]], Philippines|network=[[ABS-CBN]]|first_aired={{Start date|2019|3|25}}|last_aired={{End date|2019|10|18}}|related=''[[Anak (film)|Anak]]'' (2000, [[Star Cinema]])<br>''[[Ikaw ang Lahat sa Akin]]'' (2005)<br>''[[Gulong ng Palad]]'' (2006)<br>''[[Sana Maulit Muli]]'' (2007)<br>''[[Iisa Pa Lamang]]'' (2008)<br>''[[Annaliza]]'' (2013-2014)<br>''[[FlordeLiza]]'' (2015)<br>''[[Pangako Sa 'Yo (2015)|Pangako Sa 'Yo]]'' (2015-2016)<br />''[[Tubig at Langis]]'' (2016)<br> ''[[Huwag Kang Mangamba]]'' (2021)}} Ang '''Nang Ngumiti ang Langit''' usa ka serye sa drama sa Pilipinas nga gisibya sa [[ABS-CBN]]. Sa direksyon ni FM Reyes, gibidahan kini nilang [[Sophia Reola]], [[Cristine Reyes]], [[RK Bagatsing]], [[Enzo Pineda]] ug [[Shaina Magdayao]]. Gipasalida kini sa Prime Tanghali line up sa network gikan Marso 25 hangtod Oktubre 18, 2019, nga gihulip sa [[Playhouse]] ug gipulihan sa [[I Have a Lover]]. == Cast ==   ; Main cast * Rocio Nathalie Pérez Cano isip Nathalia "Nathalie" R. Perez Cano * Sophia Reola isip Michaela "Mikmik" S. Villaluna ** Althea Ruedas isip young Mikmik * [[Cristine Reyes]] isip Katrina Balingit-Salvador ** Veyda Inoval isip young Katrina * RK Bagatsing isip Michael Villaluna <ref name="Cast3" /> ** Izzy Canillo isip young Michael * Enzo Pineda isip James Villaluna * Shaina Magdayao isip Grace E. Andrada ; Supporting cast * Pilar Pilapil isip Doña Divina Salvador ** [[Gwen Zamora]] isip young Divina * Dante Rivero isip Don David Villaluna * Matet de Leon isip Ruth Estacio-Dimagmaliw * Keempee de Leon isip Benjamin "Benjie" Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Ces Quesada isip Ester Dimaano<ref name="Cast4" /> * Michelle Vito isip Anna Z. Defensor ** Hannah Lopez Vito isip young Anna * Vance Larena isip Kokoy Santos * Moi Bien isip Barbie Dimaculangan * Lotlot Bustamante isip Marilyn Ledesma * Pat Liwanag isip Chichi Magbanua * Hyubs Azarcon isip Leroy "Roy" B. Gonzales * Ethyl Anne Osorio isip Sarah Perez * Teroy Guzman isip Atty. Reynante "Nante" Castillo ** Jome Silayan isip young Nante * Nina Ricci Alagao isip Atty. Liberty Sandejas * Sonjia Calit isip Atty. Borja * Heart Ramos isip Britney B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Krystal Mejes isip Amber B. Salvador<ref name="Cast2" /> * Miguel Vergara isip Joseph E. Dimagmaliw<ref name="Cast4" /> * Elisia Parmisano isip Rachel Villaamore<ref name="Cast4" /> * Miguel Esteves isip Carl Emmanuel A. Bermudez ; Guest cast * Kaye Abad isip Ella D. Salvador ** Rhed Bustamante isip young Ella * Rafa Siguion-Reyna isip Eric Salvador * Isay Alvarez isip Leticia "Letty" N. Dimaano-Salvador ** [[Jennica Garcia]] isip young Letty * Leo Rialp isip Gabriel M. Salvador ** Mico Palanca isip young Gabriel * Tetchie Agbayani isip Elizabeth Villaluna * Carlos Morales isip Lloyd * Jaycee Parker isip Glenda Zamora * Malou Canzana isip Alexis * Levi Ignacio isip Rogelio Magno * Paolo Serrano isip Victor * JB Agustin isip Biboy * Isaac Reodica isip Rocky * Althea Guanzon isip Diana <ref name="Cast2" /> * Pipay Navarro isip Ashley <ref name="Cast2" /> == Mga pakisayran == [[Kategoriya:Seryeng pantelebisyon sa ABS-CBN]] [[Kategoriya:2019 nga mga seryeng pantelebisyon mga debut]] o8h59qylakpzydahloa2hbiqukx0wpp 0 11355048 37024178 2026-07-18T19:16:09Z HannaHanni 139268 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359519009|Star Magic]]" 37024178 wikitext text/x-wiki Ang '''ABS-CBN Center for Communication Arts Inc.''', nga naglihok ubos sa ngalang '''Star Magic''' (kanhi nailhan nga '''ABS-CBN Talent Center'''), usa ka ahensya sa pagdumala og mga talento sa Pilipinas nga gipanag-iya sa [[ABS-CBN Corporation]] ug nakabase sa [[Dakbayang Quezon]], [[Metro Manila]]. Natukod niadtong 1988, ang Star Magic nahimong usa sa mga nag-unang ahensya sa pagdumala og talento sa nasod sulod sa daghang mga dekada, ug nagdumala kini sa daghan sa mga kinatas-ang bituon sa Pilipinas. == Kasaysayan == Ang Star Magic natukod niadtong 1988 isip "Discovery" sa dihang sila si [[Charo Santos-Concio]], [[Freddie M. Garcia]], [[Johnny Manahan]], ug ang direktor nga si Lino Brocka nagmugna og usa ka talent management aron maghatag og mga aktor alang sa mga endorsement ug proyekto sa industriya sa telebisyon, sinehan, ug musika sa Pilipinas, ug aron maghimo og grupo sa mga bag-ong bituon nga eksklusibo alang sa maong network. Giusab ang ngalan sa Discovery ngadto sa ABS-CBN Talent Center/ABS-CBN Talent Development and Management Center niadtong Mayo 12, 1992, nga gigamit hangtod sa 2007, ug nahimo usab kining Star Magic niadtong 1995, ug Star Circle niadtong 2000, sa wala pa kini mibalik sa maong ikatulong ngalan niadtong 2004. Niadtong 2020, human mapupos ug sa ulahi gibalibaran ang prangkisa sa pag-broadcast sa ABS-CBN, mibiya sa ilang katungdanan sila si Manahan ug Mariole Alberto; mibalhin si Manahan sa Brightlight Productions ug sa ulahi ngadto sa [[Sparkle GMA Artist Center]] ug [[MediaQuest Holdings]]. Si Laurenti Dyogi, kinsa nangulo usab sa ABS-CBN Studios, ang gitudlo nga bag-ong pangulo sa talent agency, ug kini nagsugod sa pagka-epektibo niadtong Enero 1, 2021.<ref>https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/laurenti-dyogi-to-head-abs-cbn-star-magic/</ref> == Mga pakisayran == pnvj3xijazcjwo73ox8w3c01pxolwpy 0 11355049 37024180 2026-07-18T19:27:48Z ~2026-40328-76 146354 Created page with "{{Taxobox | name = Porphyra umbilicalis | image = Porphyra umbilicalis.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Bangiophyceae]] | ordo = [[Bangiales]] | familia = [[Bangiaceae]] | genus = [[Porphyra]] | species = '''P. umbilicalis''' | binomial = Porphyra umbilicalis | authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Kützing]] }} Ang '''Porphyra umbilicalis''', nailhan usab nga '''laver''', usa ka klase sa [[lumot]] sa henero nga ''Po..." 37024180 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Porphyra umbilicalis | image = Porphyra umbilicalis.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Bangiophyceae]] | ordo = [[Bangiales]] | familia = [[Bangiaceae]] | genus = [[Porphyra]] | species = '''P. umbilicalis''' | binomial = Porphyra umbilicalis | authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Kützing]] }} Ang '''Porphyra umbilicalis''', nailhan usab nga '''laver''', usa ka klase sa [[lumot]] sa henero nga ''[[Porphyra]]''. Kini hamis ug porma ug delikado, sama sa habol nga thalli, nga moabot ug 25 sentimetros (10 in) ang gitas-on ug sagad motapot sa mga bato. Ang ''Porphyra umbilicalis'' giklasipikar nga [[lumot nga pula]]; kini kasagaran brownish ang kolor, apan moresulta sa itom nga berde nga pulp kon lutoon. Talagsaon kini taliwala sa mga lumot tungod kay ang mga dahon usa ra ka selula ang gibag-on. {{stub}} [[Kategoriya:Porphyra]] de2w8gu714s23alno3yvk44jt5870o8 37024181 37024180 2026-07-18T19:28:13Z ~2026-40328-76 146354 37024181 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Porphyra umbilicalis | image = Porphyra umbilicalis.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Rhodophyta]] | classis = [[Bangiophyceae]] | ordo = [[Bangiales]] | familia = [[Bangiaceae]] | genus = [[Porphyra]] | species = '''P. umbilicalis''' | binomial = Porphyra umbilicalis | authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Kützing]] }} Ang '''''Porphyra umbilicalis''''', nailhan usab nga '''laver''', usa ka klase sa [[lumot]] sa henero nga ''[[Porphyra]]''. Kini hamis ug porma ug delikado, sama sa habol nga thalli, nga moabot ug 25 sentimetros (10 in) ang gitas-on ug sagad motapot sa mga bato. Ang ''Porphyra umbilicalis'' giklasipikar nga [[lumot nga pula]]; kini kasagaran brownish ang kolor, apan moresulta sa itom nga berde nga pulp kon lutoon. Talagsaon kini taliwala sa mga lumot tungod kay ang mga dahon usa ra ka selula ang gibag-on. {{stub}} [[Kategoriya:Porphyra]] a52ziy8p73j498w1bqphh35hr46mdoh