Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 38302 37025507 37002433 2026-08-10T03:03:28Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025507 wikitext text/x-wiki Ang '''Imperyong Bizantino''' kun '''Bizantiyum''' mao ang [[makakasaysayano'ng]] katawagan nga ginamit sukad niadtong ika 19 nga gatos ka tuig aron sa paghulagway sa [[Pinulonga'ng Griyego|Griyego]]-tinabian sa [[Imperyong Romano]] niadtong [[Tunga-tunga nga mga Panahon]], nahimutang ang kapital nga dakbayan niini sa [[Constantinople]]. Nilad usab ni isip '''Sidlakang Imperyong Romano''', bisan kini nga katawagan kay gigamit kaniadtong panahon sa wala pa ang [[pagkahugno sa Kasadpa'ng Imperyo'ng Romano]]. Kasagaran sa kasaysayan niini naila kini sa mga kaatbang sa [[Kasadpan]] isip '''Imperyo sa mga Griyego''' tungod sa paghari sa [[Pinulonga'ng Griyego]], kultura ug populasyon. Sa mga lumad nga tao niini kini nailhan lamang nga '''Imperyong Romano''' kun [[Romania]] ug ang mga imperador niini mipadayon sa wala maputol nga pagsunod sa mga [[Imperador nga Romano]]. [[Payl:Flag of PalaeologusEmperor.svg|200px|right|thumb|Watawat]] [[Payl:LocationByzantineEmpire 550.png|200px|right|thumb|Pinakamalaking sakop, 550 TG.]] == Etimolohiyo == Ang katawagan nga '''''Imperyong Bizantino''''' kay mugna-mugna sa mga historyador ug wala kini magamit sa panahon sa Imperyo. Ang pangalan sa Imperyo sa Griniyego kay ''Basileia tōn Rōmaiōn'' ({{Griniyego|Βασιλεία των Ρωμαίων}}) — "Imperyo sa mga Romano" — usa ka paghubad sa Linatin nga pangalan sa Imperyo ({{Linatin|Imperium Romanōrum}}); kun ''Rōmania'' ({{Griniyego|Ρωμανια}}). Ang katawagan nga "Bizantino" kun "Bizantiyum", kay ang pangalan sa dakbayan sa [[Konstantinopol]] sa dili pa kini nahimo nga kapital sa [[Kontantino]]. Ang karaan nga pangalan sa siyudad kay panagsa na lang masugatan gawas sa mga makasaysayano'ng kasualatan kun unod sa mga balak. Ang pagtawag nga Imperyo nga "Bizantino" nagsugod sa [[Kasadpang Uropa]] kaniadtong 1557 kanus-a ang [[Aleman]]hong mangakasaysayanon nga si [[Hieronymus Wolf]] mipublikar sa iyang binuhat nga ''Corpus Historiæ By­zantinæ'', nga usa ka koleksyon sa mga Bizantinong sulat. Ang publikasyon kaniadtong 1648 sa ''Byzantine du Louvre'' (''Corpus Scriptorum Historiæ Byzantinæ''), ug sa 1680 ni [[Du Cange]] nga ''Historia Byzantina'' mipasikat pa gayod sa gamit nga ''Bizantino'' sa mga Pranses nga mga manunulat, sama ni [[Charles de Secondat, Baron de Montesquieu|Montesquieu]]]].<ref>Fox, [http://www.romanity.org/htm/fox.01.en.what_if_anything_is_a_byzantine.01.htm What, If Anything, Is a Byzantine?]</ref> Kaniadtong ika-19 nga gatos ka tuig ra hinuon, natawo ang makabag-ong Gresya nga ang terminong "Bizantino" sagad nga gigamit sa [[Kasadpanong kalibotan]]. Ang paggamit sa "Imperyong Bizantino" ug usab sa ''Imperium Graecorum'' (Imperyo sa mga Griyego), mipasabot sa pagdumili sa pangangkon sa imperyo isip sumusunod sa [[Imperyong Romano]]. Ang Bizantino pangangkon og pagsunod sa Romanhong panulondon gigamit na kaniadtong panahon sa koronasyon ni [[Charlemagne]] isip [[Balaang Romanhong Imperador|''Imperator Augustus'']] ni [[Papa Leo III]] sa tuig 800. Kon ang [[Papa]] o ang mga Kasadpanong hari mogamit sa ngalan nga ''Romanhon'' sa pagpasabot sa mga Bizantinong imperador, mas mogamit sila sa termino nga ''Imperator Romaniæ'' inay ''Imperator Romanorum'', nga usa ka titulo nga ang mga Kasadpanon gigamit ngadto lang kang Charlemagne ug iyang sumusunod.<ref name="Helios">{{cite encyclopedia|title=Hellas, Byzantium|encyclopedia=Encyclopaedia The Helios}}</ref> == Sinugdanan == === Tetrarkiya === === Si Konstantino I ug iyaha nga mga sumusunod === [[Payl:Raphael Baptism Constantine.jpg|left|400px|thumb|''"Ang Pagbunyag ni Konstantino"'' gipintal sa mga tinun-an ni [[Raphael]] ([[1520]]–[[1524]], [[fresco]], [[dakbayan sa Batikano]], [[Palasyong Apostolikanhon]]). Si [[Eusebius sa Caesaria]] mitaho nga, sama sa kasagarang mga mibalhin sa tinuohan nga Kristiyanismo, si Konstantino dugay nakadawat sa [[pagbunyag]] hangtod sa mubong takna sa wala pa siya mamatay.<ref>Eusebius, IV, [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iv.vi.iv.lxii.html lxii]</ref>]] Gibalhin ni Konstantino ang kapital sa Imperyo ug mibuhat og mga makahuloganon nga kausaban sa sibil ug relihiyon nga kontitusyon. Sa tuig nga 330 iyaha nga nakaplagan ang Konstantinopol isip ika-duha nga Roma sa dapit sa Bizantiyum nga maayo pagkahimutang sa agianan sa mga pagkalakal sa Kasadpan ug Sidlakan; usa kini ka maayo nga dapit alang sa pagbantay sa suba sa [[Danube]] ug duol usab sa Sidlakanan nga mga dapit. Si Konstantino gihimo subay sa mga repormang administratibo ni Diolectian..<ref name="BE">Bury (1923), [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/BURLAT/1*.html#1 1]<br />* Esler (2000), 1081</ref> Iyaha nga gitul-id ang pangsalapi (ang bulawan nga [[solidus]] nahimo nga usa ka lig-on ug gikinamkinaman nga salapi.<ref name="E1081">Esler (2000), 1081</ref>),ug giusab pud ang istruktura sa militar. Aron sa pagbahinbahin sa mga tulobagon nga administratibo, giilisdan ni Konstantino ang [[prepekto nga praytoriyan]], kansang tradisyonal nga gahom naglangkob sa militar ug sibil nga pangbuhatonon, nga naa'y mga rehiyonaryong prepek nga naghupot og sibil nga gahom. Sa kapanahonan sa ika 4 nga siglo, upat ka mga dagko nga mga bahin ang mibunga nunot niini nga mga Konstantiniyahanon nga mga pagsugod, ug ang pagkabahin sa sibil ug militar gahom milungtad hangod sa ika-7 nga siglo. Sa ilalom ni Konstantino ang [[Kristiyanismo]] wala pa mahimo nga relihiyon sa nasud, apan misinati kini og pagpili nga imperyal, sanglit ang Imperador miabag niini og pagkamanggihatagon nga pribilihiyo: ang mga kleriko kay gipakawala'y apil sa pang-alagad nga makakaugalingnon ug pagbuwis, ang mga Kristiyano kay labaw pa nga gipili alang sa mga administratibo nga gimbulohatonon, ug ang mga obispo kay gitugyanan og mga tulobagong hukomanon. Mihimio og baruganan si Konstantino nga dili ang mga imperador ang motul-id sa mga pangutana sa doktrina, apan mopatawag og [[kadaghanan nga konseho nga makasimbahanon]] alang sa mao nga tuyo. Ang Imperyo sa tuig nga 395 maingon nga resulta sa gipangbuhat ni Konstantino. Ang prinsipyong dinastiyahanon kay lig-on gayod sanglit ang imperador nga namatay niadto nga tuiga, si [[Tiyodusyos 1]] kay makabilin sa katungdanan niya sa imperyo ngadto sa iyang duha ka mga anak: [[Arkadyus]] sa Sidlakan ug [[Honoryus]] sa Kasadpan. Si [[Teyodosyus]] mao ang katapusan nga imperador nga makadumala sa duha ka bahin sa kinadak-an nga naabot niini. == Sayo nga Kasaysayan == [[Payl:Leo I Louvre Ma1012.jpg|thumb|left|[[Leo I (imperador)|Leo I]] sa Imperyong Bizantino(401–474, miundang 457–474).]] Ang Sidlakan nga Imperyo kay wala gayod makasinati sa mga kalisdanan sa Kasadpa'ng Imperyo niadtong mga ika-tulo ug ika-upat ka mga siglo, sanglit estalisado naman ang kultura niini ug naa'y labaw nga halapad nga pangitaan sa salapi, nga nakapahunong sa mga manlulupig pinaagi sa [[tributa]] ug pagbayad sa mga barbaro'ng mga [[mersinaryo]]. Kinatibuk-an sa ikalima nga siglo daghan nga mga kasundaloan ang mga miligis sa Kasadpan nga Imperyo apan gipasagdaan ang Sidlakan. Si [[Tiyodosyos II]] mipalig-on pa sa mga paril sa Konstantinopol nga nakapahilayo sa dakbayan sa mga pagsulong; wala gayod sila masudlan hangtod sa tuig 1204. Aron sa pagpalayo sa mga sakop ni [[Atilla]], gihatagan ni Tiyodosyos og mga bulawan (mga 300 ka kilos(700 lb) ka bulawan). Labaw niana iyaha nga gipaboran ang mga manindahay sa Konstantinopol nga nakigbaylo sa mga Barbaro. Ang iyaha nga sumusunod si [[Marsiyan]] midumili sa pagbayad niini nga dako nga salapi. Apan si Atilla mibalhin naman sa iyaha nga pagtagad didto sa Kasadpan nga Imperyo'ng Romano. Human sa iyaha'ng pagkamatay niadtong 453, ang iyaha'ng Imperyo nahugno ug ang Konstantinopol mihimo og pakighigalaay sa mga nahibilin nga mga [[Hun]], nga miaway isip mga mersinaryo sa kasundaloa'ng Bizantino. Human sa pagkawagatang ni Atilla ang tinuod nga dako-dako sa Konstantinopol kay si [[Alan]] heneral Aspar. Si [[Leo I]] nakapangita og paagi aron makagawas sa impluwensya sa dako-dako'ng barbaro pinaagi sa pagsuporta sa mga [[Isawriyano]], usa ka tribo'ng ma'y pagkabarbaro nga magpuyo sa habagatan nga [[Anatolya]] . Si Aspar ug iyaha'ng anak nga si Ardabur kay gipangpatay sa usa kagubot niadtong 471, ug ang Konstantinopol nahimo'ng gawasnon sa impluwensya sa mga dako-dako mga barbaro sa mga kasigloan. == Hustinyan I ug iyaha nga mga sumosunod == Si Hustinyano I, nga milingkod sa trono niadto'ng tuig 527, nakakita sa pagdako sa Bizantino ngadto sa kanhi'ng nga teritoryo'ng Romano. Si Hustinyan, anak sa usa ka mag-uuma nga Iliryano, mipakita na og epektibo nga pagkontrolar kaniadto'ng panahon pa sa iyaha'ng uyoan, Hustinyano I (518-527). Siya ang sagad nga gitawag nga kataposa'ng impirador nga "Romano" sanglit Latin ang iya'ng lumad nga pinulongan ug tungod kay siya ang kataposa'ng impirador nga mihimo og seryoso nga pagsulay aron sa paghiusa sa Latin nga Kasadpan ug Sidlakan. Ang pagngatungdanan ni Hustinyano niabli og gubat nga panggawas. Gikan sa Lazica ngadto sa desiyerto'ng Arabyano, ang Persyano'ng dapit misinati og mga gubat sa sunod-sunod ka mga pagsulay. Pagka-532, pagsulay nga masigurar iyaha'ng sidlaka'ng dapit, si Hustinyano mipirma og usa kasabotan'ng pangkalinawan uban ni Khosrau I sa Persiya nga misugot sa pagbayad og dako nga tinuig nga tributa ngadto sa mga Sassinido. Sa mao'ng tuiga, si Hustinyano nakaluwas pa sa usa ka rebulosyon didto sa Konstantinopol (ang nga kagubot nga Nika) nga miundang sa pagkamatay sa (giingo'ng) katloan ka libo ka mga manggugubot. Kini nga kadaogan mipalig-on sa gahom ni Hustinyano. Si papa Agapetus I gipadala sa Konstantinopol pinaagi sa hari sa mga Ostrogoto si Tiyodahad, apan napakyas ang iyaha'ng katuyoan aron pagpakigpirma og usa ka kasabota'ng pangkalinawan ni Hustinyano. Apan hinuon, milampos siya sa pagpasalikway sa Monopisito'ng Partiyarko'ng si Anthimus I sa Konstantinopol, bisan pa man sa pagsuporta ni Impitatrisa'ng si Theodora. Ang mga pagsakop sa kasadpan nagsugod niadto'ng tuig 533, si Hustinyano mipadala usab sa iyaha'ng heneral nga si Belisaryos aron pagbawi sa lalawigan sa Amihana'ng Aprika gikan sa mga Bandal uban sa gamay nga kasundaloan nga mokabat og 15,000 ka mga taw. Miabot ang kadaogan niya nga nagmasayonon, apan dili hangtod sa tuig 548 nga ang mga nagkadaiya'ng mga kagawasno'ng tribo napahunong. Sa Ostrogotanho'ng Italya, ang pagkamatay ni Tiyodoriko ang Madungganon, iyaha'ng pag-umangkon ug sumusunod nga si Athalariko, ug iyaha'ng anak nga babaye'ng si Amasunta mibiya sa iyaha'ng mamumuno'ng si Tiyodahad sa trono bisan pa sa mahuyang niini awtoridad. pagka-535, usa ka gamay nga ekspidisyo'ng Bizantihanon miadto sa Sisilya nakatagbo og sayon nga kadaogan, apan ang mga Got mipagahi sa ilaha'ng pagsukol, ug ang kadaogan wala moabot hangtod sa tuig 540, nga nadakpan ni Belisaryos si Rabina, human sa mga malampuso'ng pagsulong sa Naples ug Roma. [[Payl:Roman-Empire 565ad sm.jpg|thumb|300px|left|Sidlaka'ng Impiryo niadto'ng 565AD, nagpakita sa Sidlaka'ng Impiryo'ng Romano (Bizantino) sa kinadak-ang nasakpan.]] == Dinastiya'ng Herakliyanon ug ang Nagkagamay nga mga Utlanan == == Dinastiya'ng Isawriyan ug Aykonoklasmo == == Dinastiya'ng Masidonyano ug Resurhinsiya == === Kalamboan nga Pangsulod === === Gubat batok sa mga Muslim === === Gubat batok sa mga Bulgaryano === === Kadaogan === == Kakulian ug Pagkabahinbahin == == Dinastiyang Komniyanon ug ang mga tigkrusada == === Aleksiyos 1 ug Ang Una'ng Krusada === Si Aleksiyos I una han hingi Krusada kay Papa Leo. === Juan II, Manuel I ug Ang Ika-duha nga Krusada === === Ika-12 ka siglo nga Pagkatawo og Usab === == Pagkahuyang ug Pagkabahinbahin == == Pagkahugno == == Epekto Pagkahuman == == Kultura == === Ekonomiya === === Siyensya, Medisina, Balaod === === Relihiyon === === Arte ug Literatura === === Gobyerno ug Beyorokrasya === === Diplomasya === === Pinulongan === === Legasya === == Mga pakisayran == {{reflist}} ==Mga sumpay sa gawas== === Byzantine studies, resources and bibliography === * [http://www.doaks.org/Byzantine.html Byzantine studies homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410123427/http://www.doaks.org/Byzantine.html |date=2008-04-10 }} at [[Dumbarton Oaks]]. Includes links to numerous electronic texts. * [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Byzantine studies on the Internet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008060507/http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ |date=2014-10-08 }}. Links to various online resources. * [https://web.archive.org/web/20010413131628/http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans.html Translations from Byzantine Sources: The Imperial Centuries, c. 700-1204]. Online sourcebook, maintained by Paul Stephenson. * [http://www.deremilitari.org/ De Re Militari]. Resources for medieval military history, including numerous translated sources on the Byzantine wars. * [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html Medieval sourcebook: Byzantium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814170022/http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html |date=2014-08-14 }}. Numerous primary sources on Byzantine history. * [http://www.univie.ac.at/byzantine/ Bibliography on Byzantine Material Culture and Daily Life]. Hosted by the [[University of Vienna]]; in English. * [http://www.ellopos.net/elpenor/greek-texts/greek-resources-constantinople.asp Constantinople Home Page]. Links to texts, images and videos on Byzantium. === Miscellaneous === * [http://www.roman-emperors.org/startup.htm De Imperatoribus Romanis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402152802/http://www.roman-emperors.org/startup.htm |date=2022-04-02 }}. Scholarly biographies of many Byzantine emperors. * [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ 12 Byzantine Rulers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=2016-07-18 }} by Lars Brownworth of [[The Stony Brook School]]; audio lectures. [http://www.nytimes.com/2007/01/31/education/31education.html NYTimes review]. * [http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html 18 centuries of Roman Empire by Howard Wiseman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928094312/http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html |date=2009-09-28 }} (Maps of the Roman/Byzantine Empire throughout its lifetime) * [http://www.neobyzantine.org/byzantium/index.php Byzantine Glory — the mosaic of Byzantine History and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509170719/http://neobyzantine.org/byzantium/index.php |date=2008-05-09 }} {{Saha-kasaysayan}} [[Kategoriya:Imperyong Romano| ]] 5d7uwl80ahk2uy7woso1sad0ey47b3t 0 1741593 37025506 36362727 2026-08-09T19:34:38Z Magnefl 12876 foto 37025506 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-07}} {{Taxobox | name = ''Anobium punctatum'' | status = | image = Anobium punctatum01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Anobiidae]] | genus = [[Anobium]] | species = '''Anobium punctatum''' | binomial = Anobium punctatum | binomial_authority = (De Geer, 1774) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Bostrichoidea]] | synonyms = ''Anobium pumilum'' <small>(LeConte, 1865)</small><br>''Anobium caelatum'' <small>[[Étienne Mulsant|Mulsant]] and [[Claudius Rey|Rey]], 1864</small><br>''Anobium latreillei'' <small>[[Dufour (awtor)|Dufour]], 1843</small><br>''Anobium cylindricum'' <small>([[Thomas Marsham|Marsham]], 1802)</small><br>''Anobium striatum'' <small>[[Olivier (awtor)|Olivier]], 1790</small><br>''Anobium domesticum'' <small>([[Geoffroy (awtor)|Geoffroy]], 1785)</small><br>''Anobium pertinax'' <small>[[Fabricius (awtor)|Fabricius]], 1775</small> }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Anobium punctatum'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni De Geer ni adtong 1774.<ref name = "col6844345"/> Ang ''Anobium punctatum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Anobium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Anobiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Amihanang Amerika]] * [[Uropa]] ug amihanang [[Asya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 6844345|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col6844345"> (1996) , database, NODC Taxonomic Code</ref> <ref name = "source">Orrell T. (custodian) & Nicolson D. (ed). (2019). ITIS Regional: The Integrated Taxonomic Information System (version Jun 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Holzwurm loecher.jpg Anobium punctatum.jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Bakukangon sa Amihanang Amerika]] [[Kategoriya:Bakukangon sa Uropa]] [[Kategoriya:Anobium]] kr2lulp6kv9ucrduyxm21wq6lognhsh 0 2266261 37025515 36996557 2026-08-10T04:50:50Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025515 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum cajamarquense'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum cajamarquense''' | binomial = Solanum cajamarquense | binomial_authority = [[Carlos M. Ochoa|Ochoa]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum cajamarquense'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Carlos M. Ochoa]]. Ang ''Solanum cajamarquense'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076312|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Ochoa, 1959 ''In: Agronomía (Lima) 26(4): 314.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{wikispecies|Solanum cajamarquense|''Solanum cajamarquense''}} [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] 0oa21pxwimm5mayek176ggz3zqm7ic8 0 2266382 37025516 36996558 2026-08-10T04:50:53Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025516 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum caricaefolium'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum caricaefolium''' | binomial = Solanum caricaefolium | binomial_authority = [[Henry Hurd Rusby|Rusby]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum steironematophyllum'' <small>[[Henry Hurd Rusby|Rusby]]</small><br>''Solanum rogaguense'' <small>[[Henry Hurd Rusby|Rusby]]</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum caricaefolium'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Henry Hurd Rusby]]. Ang ''Solanum caricaefolium'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076335|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Rusby, 1912 ''In: Bull. New York Bot. Gard. 8: 118.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] ctqk8qle5tqkjl8x7al5xqti2v254he 0 2266753 37025517 36996559 2026-08-10T04:51:01Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025517 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum cylindricum'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum cylindricum''' | binomial = Solanum cylindricum | binomial_authority = Vell. | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum subhastatum'' <small>[[Lyman Bradford Smith|L.B.Sm.]] & [[Robert Jack Downs|Downs]]</small><br>''Solanum johannae'' <small>[[Friedrich August Georg Bitter|Bitter]]</small><br>''Solanum iraniense'' <small>[[Lyman Bradford Smith|L.B.Sm.]] & [[Robert Jack Downs|Downs]]</small><br>''Solanum catanduvae'' <small>[[Lyman Bradford Smith|L.B.Sm.]] & [[Robert Jack Downs|Downs]]</small><br>''Pionandra elliptica'' <small>(Vell.) [[John Miers|Miers]]</small><br>''Pionandra cylindrica'' <small>(Vell.) [[John Miers|Miers]]</small><br>''Cyphomandra subhastata'' <small>([[Lyman Bradford Smith|L.B.Sm.]] & [[Robert Jack Downs|Downs]]) [[Alan Child|A.Child]]</small><br>''Cyphomandra elliptica'' <small>(Vell.) [[Otto Sendtner|Sendtn.]]</small><br>''Cyphomandra cylindrica'' <small>(Vell.) [[Otto Sendtner|Sendtn.]]</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum cylindricum'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni Vell.. Ang ''Solanum cylindricum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076513|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Vell., 1831 ''In: Fl. Flumin. 2: 87. 1829; Icones 2, tab. 119.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] 5rozn5gfqzsrup35kxh0uhmajddlyuc 0 2267226 37025518 36996560 2026-08-10T04:51:14Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025518 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum gnaphalocarpon'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum gnaphalocarpon''' | binomial = Solanum gnaphalocarpon | binomial_authority = Vell. | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum monodynamum'' <small>Dunal, nomen nudum</small><br>''Solanum eriocarpum'' <small>Dunal, nomen nudum</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum gnaphalocarpon'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni Vell.. Ang ''Solanum gnaphalocarpon'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076647|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Vell., 1831 ''In: Fl. Flumin. 82. 1829; Icones 2, tab. 91.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] 6a0u9u1vfv9559x86vtw47l2owg4nl6 0 2267251 37025519 36996561 2026-08-10T04:51:15Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025519 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum granuloso-leprosum'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum granuloso-leprosum''' | binomial = Solanum granuloso-leprosum | binomial_authority = [[Michel Félix Dunal|Dunal]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum verbascifolium'' f.'' granuloso-leprosum'' <small>([[Michel Félix Dunal|Dunal]]) [[Emil Hassler|Hassl.]]</small><br>''Solanum hebecarpum'' <small>[[Philipp Salzmann|Salzm.]] ex Sendtn., nomen nudum</small><br>''Solanum auriculatum'' var.'' angustifolium'' <small>[[Otto Sendtner|Sendtn.]]</small><br>''Solanum auriculatum'' <small>[[Carl Friedrich Philipp von Martius|Mart.]] ex Dunal, nomen nudum</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum granuloso-leprosum'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Michel Félix Dunal]]. Ang ''Solanum granuloso-leprosum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076656|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Dunal, 1852 ''In: DC., Prodr. 13(1): 115.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] hmtixvl7idv2yn1cqxyf0t3csws9atl 0 2268048 37025520 36996562 2026-08-10T04:51:34Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025520 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum mochiquense'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum mochiquense''' | binomial = Solanum mochiquense | binomial_authority = [[Carlos M. Ochoa|Ochoa]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum mochicense'' <small>[[Carlos M. Ochoa|Ochoa]]</small><br>''Solanum earlsmithii'' <small>[[Donovan Stewart Correll|Correll]]</small><br>''Solanum chancayense'' <small>[[Carlos M. Ochoa|Ochoa]]</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum mochiquense'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Carlos M. Ochoa]]. Ang ''Solanum mochiquense'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076847|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Ochoa, 1959 ''In: Agronomía (Lima) 26: 111.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{wikispecies|Solanum mochiquense|''Solanum mochiquense''}} [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] nmp0t8tdllldbcdglvnnplsdtzmk70b 0 2268234 37025521 36996563 2026-08-10T04:51:39Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025521 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum olmosense'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum olmosense''' | binomial = Solanum olmosense | binomial_authority = [[Carlos M. Ochoa|Ochoa]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum olmosense'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Carlos M. Ochoa]]. Ang ''Solanum olmosense'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076911|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Ochoa, 1965 ''In: Anales Ci., Univ. Nac. Agrar., Lima 3(1) : 35.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{wikispecies|Solanum olmosense|''Solanum olmosense''}} [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] 6pe4a4dntn0ccjyxnpmfjumxgddtm7w 0 2268331 37025522 36996564 2026-08-10T04:51:43Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025522 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum peikuoense'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum peikuoense''' | binomial = Solanum peikuoense | binomial_authority = [[Shao Shun Ying|S.S.Ying]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum peikuoense'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Shao Shun Ying]]. Ang ''Solanum peikuoense'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076956|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">S.S.Ying, 1997 ''In: Quarterly J. Exp. For. Mat. Taiwan Univ. 11(1): 13-20.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] f5urd2o8bsbc1xw8ezwcujvd5ocaauk 0 2268967 37025523 36996565 2026-08-10T04:52:04Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025523 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum stramoniifolium'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum stramoniifolium''' | binomial = Solanum stramoniifolium | binomial_authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum undecimangulare'' <small>[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]] ex [[Johann Jakob Roemer|Roem.]] & [[Schult. (awtor)|Schult.]]</small><br>''Solanum trichocarpum'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Solanum toxicarum'' <small>[[Louis Claude Marie Richard|Rich.]]</small><br>''Solanum platyphyllum'' <small>[[Michel Félix Dunal|Dunal]]</small><br>''Solanum maccai'' <small>[[Michel Félix Dunal|Dunal]]</small><br>''Solanum hirsutum'' <small>Herb. Peurari ex Dunal, nomen nudum</small><br>''Solanum demerarense'' <small>[[Michel Félix Dunal|Dunal]]</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum stramoniifolium'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Ang ''Solanum stramoniifolium'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita ''S. s. inerme''.<ref name="COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6077143|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">Jacq., 1782 ''In: Misc. Austriac. 2: 298. 1781 or''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{wikispecies|Solanum stramoniifolium|''Solanum stramoniifolium''}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Coconilla_(Solanum_stramoniifolium).jpg </gallery> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] cgrycar94avqhgyzyl59xlvdhm9q788 0 2269325 37025524 36996566 2026-08-10T04:52:12Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025524 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Solanum valerianum'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''Solanum valerianum''' | binomial = Solanum valerianum | binomial_authority = [[Conrad Vernon Morton|C.V.Morton]] & [[Paul Carpenter Standley|Standl.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''Solanum valerianum'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Conrad Vernon Morton]] ug [[Paul Carpenter Standley]]. Ang ''Solanum valerianum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6077256|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132"><![CDATA[C.V.Morton & Standl.]]>, 1938 ''In: Publ. Field Mus. Nat. Hist., Bot. Ser. 18: 1097.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] os1wgzmbgk5t7ruteomgjd87kxhcn3q 0 2843107 37025498 34903753 2026-08-09T15:01:16Z Shrekiolous 144427 +[[Kategoriya:1988 nga mga pelikula]]; ±[[Kategoriya:Disney]]→[[Kategoriya:Mga pelikula sa Walt Disney Animation Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025498 wikitext text/x-wiki Ang '''''Oliver & Company''''' (sa [[Sinugboanon]]: Oliver ug kompaniya) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula nga gihimo sa 1988 sa [[Walt Disney Animation Studios|Walt Disney Feature Animation]] ug gibuhian sa mga sinehan sa 18 Nobiyembre 1988 nga [[Walt Disney Pictures]]. Kini mao ang ika-27 nga pelikula sa serye nga [[Walt Disney Animated Classics]]. ==Mga sumpay sa gawas== * [http://movies.disney.com/oliver-and-company Opisyal nga sityo] {{saha-sine}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Cheech_Marin_2012.jpg </gallery> [[Kategoriya:1988 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Walt Disney Animation Studios]] gkt6b5almvt3pfalp3sq4fcj5bjxa4h 0 2983328 37025548 6079624 2026-08-10T07:49:30Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Novo Goražde (munisipyo)]] 37025548 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Novo Goražde (munisipyo)]] 5aro5m5ph2p5ll86jqzbhsq7dmdvz6t 0 2983329 37025549 6079625 2026-08-10T07:49:40Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Novo Goražde (munisipyo)]] 37025549 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Novo Goražde (munisipyo)]] 5aro5m5ph2p5ll86jqzbhsq7dmdvz6t 0 3170727 37025574 34398523 2026-08-10T11:50:58Z ~2026-44002-34 147398 update 37025574 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Pilipinas|date=2015-12}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Balut Island]].'' {{geobox | 1 = Island <!-- *** Header *** --> | name = Balut Island | native_name = | other_name = Tinina Balut Island | category = Pulo | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Pilipinas}} | country_flag = true | state = [[Davao (rehiyon sa Pilipinas)|Davao]] | state_type = Rehiyon | region = [[Province of Davao del Sur]] | region_type = Lalawigan | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | range = | range_type = Kapuloan | border = | part = | city = | capital = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | lat_d = 5.4025 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 125.38889 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | area = 54.77 | population = | population_date = | population_note = | population_density = | population_density_note = <!-- *** Access *** --> | public = | access = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = | elevation = 603 | timezone_label = Asia/Manila }} <!--T.ISL-->[[Pulo]] ang '''Balut Island''' sa [[Pilipinas]].<ref name = "gn1727706"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM2-->[[Province of Davao del Sur]] ug rehiyon sa <!--ADM1-->[[Davao (rehiyon sa Pilipinas)|Davao]], sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:1100}} km sa habagatan sa [[Dakbayan sa Manila (ulohang dakbayan sa Pilipinas)|Dakbayan sa Manila]] ang ulohan sa nasod. Naglangkob kin og {{formatnum:55}} ka kilometro kwadrado. Ang yuta sa Balut Island kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang labing taas nga punto sa pulo mao ang {{formatnum:841}} metros ibabaw sa dagat nga lebel. Naglukop ni og 8.1 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 11.1 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa Balut Island: * Mga suba: ** [[Mabela Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) ** [[Malambaho Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) ** [[Sasapoan Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) ** [[Tinina Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) * Mga lawis: ** [[Batoganding Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Calia Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Katingan Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Lajan Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Nipa Point (punta sa Pilipinas, Davao)|Nipa Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Poka Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Tapundo Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) ** [[Toto Point]] (<!--T.PT-->[[punta]]) * Kabukiran: ** [[Mount Balut]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) ** [[Mount Ten Seventy Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) {{Location map|Philippines |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Balut Island sa Pilipinas. | label = Balut Island|position=left|background=white|lat=5.4025|long=125.38889}} Ang klima [[tropikal nga kasalupan]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:24}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Oktubre, sa {{formatnum:24}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Agosto, sa {{formatnum:22}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:3021}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Enero, sa {{formatnum:386}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Abril, sa {{formatnum:122}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Balut Island | 23| 24| 386 | 22| 24| 190 | 22| 25| 160 | 23| 25| 122 | 24| 25| 235 | 24| 24| 322 | 22| 24| 378 | 21| 24| 353 | 22| 25| 249 | 24| 25| 187 | 23| 24| 231 | 23| 25| 209 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn1727706">[{{Geonameslink|gnid=1727706|name=balut%20island}} Balut Island] at [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-01-17; database download sa 2015-11-25</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> ==tropikal nga klima== *tropikal nga kalasangan *tropikal nga Ecuador [[Kategoriya:Kapuloan sa Davao (rehiyon sa Pilipinas)]] [[Kategoriya:Kapuloan sa Pilipinas nga mas dako pa kay sa 10 ka mga kilometro kwadrado]] 6l559mk3wi1n86euwlv0muzobbgfjmf 0 3282477 37025499 12088947 2026-08-09T17:52:50Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Katitikan sa Ininggles]]; added [[Category:Harry Potter]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025499 wikitext text/x-wiki [[Payl:Harry Potter wordmark.svg|thumbnail]] '''Harry Potter''' mga sa [[J.K. Rowling]] usa kini. ---- * '''Harry Potter books''' * '''Harry Potter films''' * '''Harry Potter videogames''' [[Kategoriya:Harry Potter| ]] lf5m4p568jwgo4b0kcll503eqpe84d8 0 4005699 37025493 35011493 2026-08-09T13:32:03Z Peter James 28395 37025493 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Sullivan Lake''' ngalan niining mga mosunod: ==Kanada== {{Location map+|Canada |caption = Mga dapit nga gitawag Sullivan Lake sa [[Kanada]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Canada| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=44.88216|long=-63.57598}} {{Location map~|Canada| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.4034|long=-61.88401}} {{Location map~|Canada| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.89566|long=-67.46761}} {{Location map~|Canada| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.12627|long=-79.81217}} {{Location map~|Canada| label = 5| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=49.17551|long=-93.41778}} {{Location map~|Canada| label = 6| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=48.27763|long=-79.70614}} {{Location map~|Canada| label = 7| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.12005|long=-77.5918}} {{Location map~|Canada| label = 8| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.70889|long=-80.2134}} {{Location map~|Canada| label = 9| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.51028|long=-77.72806}} {{Location map~|Canada| label = 10| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.58889|long=-79.67056}} {{Location map~|Canada| label = 11| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.29213|long=-77.469}} {{Location map~|Canada| label = 12| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.13694|long=-76.93667}} {{Location map~|Canada| label = 13| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=54.94284|long=-102.76236}} {{Location map~|Canada| label = 14| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=52.01444|long=-111.96528}} {{Location map~|Canada| label = 15| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=53.30139|long=-110.77806}} {{Location map~|Canada| label = 16| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=50.96278|long=-120.11833}} }} # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Nova Scotia, lat 44,88, long -63,58)]], {{Coord|44.88216|-63.57598|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Nova Scotia, lat 44,88, long -63,58)}}<!--Geonames ID 6159097--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Nova Scotia, lat 45,40, long -61,88)]], {{Coord|45.4034|-61.88401|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Nova Scotia, lat 45,40, long -61,88)}}<!--Geonames ID 6159098--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, New Brunswick)]], {{Coord|45.89566|-67.46761|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, New Brunswick)}}<!--Geonames ID 6159099--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, District Municipality of Muskoka)]], {{Coord|45.12627|-79.81217|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, District Municipality of Muskoka)}}<!--Geonames ID 6159100--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Kenora District)]], {{Coord|49.17551|-93.41778|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Kenora District)}}<!--Geonames ID 6159101--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Cochrane District)]], {{Coord|48.27763|-79.70614|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Cochrane District)}}<!--Geonames ID 6159102--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 46,12, long -77,59)]], {{Coord|46.12005|-77.5918|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 46,12, long -77,59)}}<!--Geonames ID 6159103--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Parry Sound District)]], {{Coord|45.70889|-80.2134|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Parry Sound District)}}<!--Geonames ID 6159104--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 45,51, long -77,73)]], {{Coord|45.51028|-77.72806|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 45,51, long -77,73)}}<!--Geonames ID 6159105--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Nipissing District)]], {{Coord|46.58889|-79.67056|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Nipissing District)}}<!--Geonames ID 6159106--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 45,29, long -77,47)]], {{Coord|45.29213|-77.469|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Renfrew County, lat 45,29, long -77,47)}}<!--Geonames ID 6159107--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Frontenac County)]], {{Coord|45.13694|-76.93667|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Ontario, Frontenac County)}}<!--Geonames ID 6159108--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Saskatchewan)]], {{Coord|54.94284|-102.76236|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Saskatchewan)}}<!--Geonames ID 6159109--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Alberta, lat 52,01, long -111,97)]], {{Coord|52.01444|-111.96528|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Alberta, lat 52,01, long -111,97)}}<!--Geonames ID 6159111--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Alberta, lat 53,30, long -110,78)]], {{Coord|53.30139|-110.77806|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, Alberta, lat 53,30, long -110,78)}}<!--Geonames ID 6159112--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, British Columbia)]], {{Coord|50.96278|-120.11833|region:CA_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Kanada, British Columbia)}}<!--Geonames ID 6159113--> ==Tinipong Bansa== {{Location map+|United States |caption = Mga dapit nga gitawag Sullivan Lake sa [[Tinipong Bansa]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|United States| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=35.22917|long=-91.11309}} {{Location map~|United States| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=33.3928|long=-84.70808}} {{Location map~|United States| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=30.19343|long=-91.33861}} {{Location map~|United States| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=38.75279|long=-93.60882}} {{Location map~|United States| label = 5| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=33.46266|long=-80.37425}} {{Location map~|United States| label = 6| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=35.49375|long=-89.97237}} {{Location map~|United States| label = 7| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=38.87011|long=-78.22139}} {{Location map~|United States| label = 8| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=40.22838|long=-90.44513}} {{Location map~|United States| label = 9| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.34174|long=-88.19029}} {{Location map~|United States| label = 10| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.55401|long=-85.96019}} {{Location map~|United States| label = 11| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.6311|long=-86.1803}} {{Location map~|United States| label = 12| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.33743|long=-88.35218}} {{Location map~|United States| label = 13| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.75327|long=-83.69381}} {{Location map~|United States| label = 14| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.39872|long=-84.05685}} {{Location map~|United States| label = 15| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.06225|long=-93.25362}} {{Location map~|United States| label = 16| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.61082|long=-93.8244}} {{Location map~|United States| label = 17| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.37779|long=-91.6736}} {{Location map~|United States| label = 18| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.37159|long=-91.6785}} {{Location map~|United States| label = 19| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.13607|long=-93.94136}} {{Location map~|United States| label = 20| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.23649|long=-92.06885}} {{Location map~|United States| label = 21| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.22294|long=-93.94331}} {{Location map~|United States| label = 22| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.1343|long=-93.98285}} {{Location map~|United States| label = 23| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.18676|long=-91.77557}} {{Location map~|United States| label = 24| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=34.86255|long=-112.46247}} {{Location map~|United States| label = 25| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=37.74147|long=-119.16687}} {{Location map~|United States| label = 26| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=44.22205|long=-114.44398}} {{Location map~|United States| label = 27| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=43.31437|long=-114.15662}} {{Location map~|United States| label = 28| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.43518|long=-118.82508}} {{Location map~|United States| label = 29| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=48.81496|long=-117.28996}} {{Location map~|United States| label = 30| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=47.70986|long=-119.33237}} {{Location map~|United States| label = 31| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=66.05495|long=-163.14483}} }} # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Arkansas)]], Woodruff County, {{Coord|35.22917|-91.11309|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Arkansas)}}<!--Geonames ID 4132735--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Georgia)]], Coweta County, {{Coord|33.3928|-84.70808|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Georgia)}}<!--Geonames ID 4225077--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Louisiana)]], Iberville Parish, {{Coord|30.19343|-91.33861|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Louisiana)}}<!--Geonames ID 4342811--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Missouri)]], Johnson County, {{Coord|38.75279|-93.60882|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Missouri)}}<!--Geonames ID 4410681--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, South Carolina)]], Clarendon County, {{Coord|33.46266|-80.37425|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, South Carolina)}}<!--Geonames ID 4597871--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Tennessee)]], Tipton County, {{Coord|35.49375|-89.97237|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Tennessee)}}<!--Geonames ID 4660836--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Virginia)]], Warren County, {{Coord|38.87011|-78.22139|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Virginia)}}<!--Geonames ID 4788250--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Illinois, Fulton County)]], {{Coord|40.22838|-90.44513|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Illinois, Fulton County)}}<!--Geonames ID 4912826--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Illinois, Lake County, lat 42,34, long -88,19)]], {{Coord|42.34174|-88.19029|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Illinois, Lake County, lat 42,34, long -88,19)}}<!--Geonames ID 4912827--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Alger County, lat 46,55, long -85,96)]], {{Coord|46.55401|-85.96019|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Alger County, lat 46,55, long -85,96)}}<!--Geonames ID 5011509--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Alger County, lat 46,63, long -86,18)]], {{Coord|46.6311|-86.1803|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Alger County, lat 46,63, long -86,18)}}<!--Geonames ID 5011510--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Iron County)]], {{Coord|46.33743|-88.35218|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Iron County)}}<!--Geonames ID 5011511--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Livingston County)]], {{Coord|42.75327|-83.69381|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Livingston County)}}<!--Geonames ID 5011512--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Washtenaw County)]], {{Coord|42.39872|-84.05685|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Michigan, Washtenaw County)}}<!--Geonames ID 5011513--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Anoka County)]], {{Coord|45.06225|-93.25362|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Anoka County)}}<!--Geonames ID 5049144--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Crow Wing County)]], {{Coord|46.61082|-93.8244|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Crow Wing County)}}<!--Geonames ID 5049145--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Lake County, lat 47,38, long -91,67)]], {{Coord|47.37779|-91.6736|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Lake County, lat 47,38, long -91,67)}}<!--Geonames ID 5049146--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Minnesota, Lake County, lat 47,37, long -91,68)]], {{Coord|47.37159|-91.6785|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Minnesota, Lake County, lat 47,37, long -91,68)}}<!--Geonames ID 5049147--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Morrison County)]], {{Coord|46.13607|-93.94136|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Morrison County)}}<!--Geonames ID 5049148--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Saint Louis County)]], {{Coord|47.23649|-92.06885|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Saint Louis County)}}<!--Geonames ID 5049149--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Wright County)]], {{Coord|45.22294|-93.94331|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Wright County)}}<!--Geonames ID 5049150--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Cass County)]], {{Coord|47.1343|-93.98285|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Minnesota, Cass County)}}<!--Geonames ID 5049211--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Wisconsin)]], Douglas County, {{Coord|46.18676|-91.77557|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Wisconsin)}}<!--Geonames ID 5274970--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Arizona)]], Yavapai County, {{Coord|34.86255|-112.46247|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Arizona)}}<!--Geonames ID 5316149--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, California)]], Mono County, {{Coord|37.74147|-119.16687|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, California)}}<!--Geonames ID 5399658--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Idaho, Custer County)]], {{Coord|44.22205|-114.44398|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Idaho, Custer County)}}<!--Geonames ID 5609211--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Idaho, Blaine County)]], {{Coord|43.31437|-114.15662|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Idaho, Blaine County)}}<!--Geonames ID 5609217--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Washington, Lincoln County)]], {{Coord|47.43518|-118.82508|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Washington, Lincoln County)}}<!--Geonames ID 5812447--> # [[Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Washington, Pend Oreille County)]], {{Coord|48.81496|-117.28996|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Washington, Pend Oreille County)}}<!--Geonames ID 5812448--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Washington, Douglas County, lat 47,71, long -119,33)]], {{Coord|47.70986|-119.33237|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Washington, Douglas County, lat 47,71, long -119,33)}}<!--Geonames ID 5812460--> # [[Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Alaska)]], Northwest Arctic Borough, {{Coord|66.05495|-163.14483|region:US_type:waterbody|name=Sullivan Lake (lanaw sa Tinipong Bansa, Alaska)}}<!--Geonames ID 5875367--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2016-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Canada]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Tinipong Bansa]] ij0i4ixau9cdw1rdyy5a7flr6bjh48w 0 5351500 37025545 28691801 2026-08-10T06:58:51Z Kallerna 67096 img 37025545 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Italya|date=2016-09}} {{geobox | 1 = Range <!-- *** Header *** --> | name = Maritime Alps | native_name = Alpi Marittime | other_name = Alpes Maritimes | category = Kabukiran | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = Mont Pelat + Lake Allos tour 17.jpg | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Italya}} | country_flag = | state = [[Piemonte (rehiyon sa Italya)|Piemonte]] | region = <!-- *** Associated with *** --> | range = | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location and height *** --> | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_note = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Seealpen | other_name2 = Maratime Alps | lat_d = 44.25 | long_d = 7.16667 | state_type = Rehiyon | elevation = 1878 | timezone_label = Europe/Rome | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] }} <!--T.MTS-->[[Kabukiran]] ang '''Maritime Alps''' ([[Initalyano]]: '''Alpi Marittime''', [[Prinanses]]: '''Alpes Maritimes''', [[Inaleman]]: '''Seealpen''') sa [[Italya]].<ref name = "gn3173906"/> Nahimutang ni sa rehiyon sa <!--ADM1-->[[Piemonte (rehiyon sa Italya)|Piemonte]], sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Rome (ulohang dakbayan)|Rome]] ang ulohan sa nasod. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:2}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:13}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-10}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1578}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:314}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:60}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Italy |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Maritime Alps sa Italya. | label = Maritime Alps|position=right|background=white|lat=44.25|long=7.16667}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn3173906">[{{Geonameslink|gnid=3173906|name=maritime%20alps}} Maritime Alps] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-19; database download sa 2016-08-15</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Maritime Alps|Maritime Alps}} [[Kategoriya:Kabukiran sa Piemonte (rehiyon sa Italya)]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Italya nga mas taas kay sa 1000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] ll4v350kuj046kskobnoxrrp9pvscqh 0 7491394 37025495 13218341 2026-08-09T14:11:12Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [['Urdan]] 37025495 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [['Urdan]] fu59hfiek2hgz129pmh22x4myi2ihky 0 7491395 37025496 13218342 2026-08-09T14:11:17Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [['Urdan]] 37025496 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [['Urdan]] fu59hfiek2hgz129pmh22x4myi2ihky 0 7531306 37025508 13726436 2026-08-10T03:59:38Z PaulLim11 138983 Naglagay ng larawan 37025508 wikitext text/x-wiki {{infobox tawo WD|image=Anndi_McAfee_at_MultiCon_2026-1.jpg}} '''Anndi Lynn McAfee''' (natawo Septiyembre 28, 1979) mao ang usa ka American actress, tingog aktres ug singer labing maayo nga nailhan tungod sa iyang papel ingon nga Cera sa [[The Land Before Time]]. Siya mao ang magulang nga igsoon nga babaye sa mga kauban sa aktor Scott McAfee. [[Kategoriya:Mga aktor]] [[Kategoriya:Mga Amerikano]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1979]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Septiyembre 28]] tqpudfca9y3bxsq06sxq32juukcn33n 0 7607795 37025497 13762950 2026-08-09T14:11:22Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pohribeni]] 37025497 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pohribeni]] 76octf8k8g5zmk1l9slu8lo6dlejwbj 14 10112483 37025501 35080999 2026-08-09T17:56:15Z Shrekiolous 144427 +[[Kategoriya:Nuzelandong pelikula]]; +[[Kategoriya:Mga pelikula sa New Line Cinema]]; ±[[Kategoriya:Pelikula]]→[[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025501 wikitext text/x-wiki Mga artikulo nga may kalabotan sa adaptasyon sa pelikula sa ''[[The Lord of the Rings]]''. [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Nuzelandong pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa New Line Cinema]] 69a33bnew22virtjw4ujkjsw31ulqlf 37025503 37025501 2026-08-09T18:00:36Z Shrekiolous 144427 added [[Category:Mga prangkisa sa mass media]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025503 wikitext text/x-wiki Mga artikulo nga may kalabotan sa adaptasyon sa pelikula sa ''[[The Lord of the Rings]]''. [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Nuzelandong pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa New Line Cinema]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] cscsmcctmm38cez9ivrt81v6lk690m3 0 11340365 37025505 34925567 2026-08-09T18:02:21Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Mga dula sa Microsft Windows]]; added [[Category:Mga dula sa Microsoft Windows]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025505 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} Ang '''''Harry Potter and the Sorcerer's Stone''''' usa ka 2001 ug 2003 video game, nga gihimo ni EA Games alang sa PlayStation, [[PlayStation 2]], Microsoft Windows, Mac OS, Xbox, ug Nintendo GameCube. [[Kategoriya:2001 nga mga dula]] [[Kategoriya:2003 nga mga dula]] [[Kategoriya:Mga dula sa Microsoft Windows]] [[Kategoriya:Mga dula sa Nintendo GameCube]] [[Kategoriya:Mga dula sa PlayStation]] [[Kategoriya:Mga dula sa PlayStation 2]] [[Kategoriya:Mga dula sa Xbox]] 0da88okd887u5kyeyatrejxxjkr7vt4 2 11348566 37025526 35704999 2026-08-10T05:10:31Z Leaderboard 122676 Leaderboard moved page [[Gumagamit:NeroRezend]] to [[Gumagamit:Rezende]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/NeroRezend|NeroRezend]]" to "[[Special:CentralAuth/Rezende|Rezende]]" 35704999 wikitext text/x-wiki Ang akong nag-unang panid anaa sa Lusophone Wikipedia! 7a6vbn1qa1pza7inra3zjv3a06txxat 0 11352248 37025504 37024489 2026-08-09T18:00:49Z Shrekiolous 144427 /* Pelikula */ 37025504 wikitext text/x-wiki Ang '''''Shrek''''' maoy usa ka computer-animated media franchise nga nakasentro sa Shrek. ==Pelikula== * ''[[Shrek]]'' (2001) * ''[[Shrek 2]]'' (2004) * ''[[Shrek the Third]]'' (2007) * ''[[Shrek Forever After]]'' (2010) * ''[[Puss in Boots (pelikula nga 2011)|Puss in Boots]]'' (2011) * ''[[Puss in Boots: The Last Wish]]'' (2022) * ''[[Shrek 5]]'' (2027) * ''Donkey'' (2028) [[Kategoriya:Shrek| ]] t10wmpl0j1unnchkf5zgyhcmoth8sxb 0 11355259 37025494 37025465 2026-08-09T14:11:07Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Sharqi 'Urdan]] 37025494 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sharqi 'Urdan]] r1xsllpnioy4gyogthwoumrlnb0c4z5 14 11355264 37025500 2026-08-09T17:53:06Z Shrekiolous 144427 Created page with "[[Kategoriya:Katitikan sa Ininggles]]" 37025500 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Katitikan sa Ininggles]] okelp8bj7wahiqo8yib06u6xr7iinaw 14 11355265 37025502 2026-08-09T17:59:53Z Shrekiolous 144427 Created page with "Mga artikulo nga may kalabotan sa adaptasyon sa pelikula sa ''[[Harry Potter]]''. [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Britanikong pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Warner Bros.]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Warner Bros. Pictures]]" 37025502 wikitext text/x-wiki Mga artikulo nga may kalabotan sa adaptasyon sa pelikula sa ''[[Harry Potter]]''. [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Britanikong pelikula]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Warner Bros.]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Warner Bros. Pictures]] allt7la9c5594eoihl6l3le2fxfthha 0 11355266 37025509 2026-08-10T04:03:55Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363456866|Gouverneur Morris]]" 37025509 wikitext text/x-wiki {{Infobox Nag-opisyo|name=Gouverneur Morris|image=Portrait of Gouverneur Morris (1752-1816), 1817 (cropped).jpg|caption=1817 portrait|signature=Signature of Gouverneur Morris.jpg|jr/sr=United States Senator|state=[[New York (state)|New York]]|predecessor=[[James Watson (New York)|James Watson]]|successor=[[Theodorus Bailey (politician)|Theodorus Bailey]]|order1=4th|minister_from1=United States|country1=France|predecessor1=[[William Short (American ambassador)|William Short]]|successor1=[[James Monroe]]|president1=[[George Washington]]|party=[[Federalist Party|Federalist]]|alma_mater=[[Columbia University|King's College]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Master of Arts|AM]])|spouse={{marriage|[[Ann Cary Randolph Morris|Ann Cary ("Nancy") Randolph]]|1809}}|children=[[Gouverneur Morris II]]}}Si '''Gouverneur Morris''' (Enero 31, 1752 – Nobyembre 6, 1816) maoy usa ka estadista nga Amerikano, usa sa Nagtukod nga Amahan sa Estados Unidos, ug usa ka mipirma sa Mga Artikulo sa Kompederasyon ug sa Konstitusyon sa Estados Unidos . Siya ang nagsulat sa Preamble sa Konstitusyon sa Estados Unidos ug gitawag nga "Sinulat sa Konstitusyon". Samtang kadaghanan sa mga Amerikano naghunahuna gihapon sa ilang kaugalingon nga mga lungsuranon sa ilang tagsatagsa ka estado, gipasiugda ni Morris ang ideya sa pagkahimong lungsuranon sa usa ka unyon sa mga estado. Usa usab siya sa labing prangka nga kontra sa pagkaulipon taliwala sa mga mitambong sa Constitutional Congress. Siya ang nagrepresentar sa [[New York (estado)|New York]] sa Senado sa Estados Unidos gikan sa 1800 hangtod 1803. [[Kategoriya:Mga natawo sa 1752]] 3f681pwlfxjieoim6uqawohy0vy2t5l 37025510 37025509 2026-08-10T04:04:54Z Iampjanz 134116 nadugang detalye 37025510 wikitext text/x-wiki {{Infobox Nag-opisyo|name=Gouverneur Morris|image=Portrait of Gouverneur Morris (1752-1816), 1817 (cropped).jpg|caption=1817 portrait|signature=Signature of Gouverneur Morris.jpg|jr/sr=United States Senator|state=[[New York (state)|New York]]|predecessor=[[James Watson (New York)|James Watson]]|successor=[[Theodorus Bailey (politician)|Theodorus Bailey]]|order1=4th|minister_from1=United States|country1=France|predecessor1=[[William Short (American ambassador)|William Short]]|successor1=[[James Monroe]]|president1=[[George Washington]]|party=[[Federalist Party|Federalist]]|alma_mater=[[Columbia University|King's College]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Master of Arts|AM]])|spouse={{marriage|[[Ann Cary Randolph Morris|Ann Cary ("Nancy") Randolph]]|1809}}|children=[[Gouverneur Morris II]]}}Si '''Gouverneur Morris''' (Enero 31, 1752 – Nobyembre 6, 1816) maoy usa ka estadista nga Amerikano, usa sa Nagtukod nga Amahan sa Estados Unidos, ug usa ka mipirma sa Mga Artikulo sa Kompederasyon ug sa Konstitusyon sa Estados Unidos . Siya ang nagsulat sa Preamble sa Konstitusyon sa Estados Unidos ug gitawag nga "Sinulat sa Konstitusyon". Samtang kadaghanan sa mga Amerikano naghunahuna gihapon sa ilang kaugalingon nga mga lungsuranon sa ilang tagsatagsa ka estado, gipasiugda ni Morris ang ideya sa pagkahimong lungsuranon sa usa ka unyon sa mga estado. Usa usab siya sa labing prangka nga kontra sa pagkaulipon taliwala sa mga mitambong sa Constitutional Congress. Siya ang nagrepresentar sa [[New York (estado)|New York]] sa Senado sa Estados Unidos gikan sa 1800 hangtod 1803. Si Morris natawo sa usa ka adunahang pamilya nga tag-iya sa yuta sa karon nga gitawag og [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] . Human sa pagtungha sa King's College (karon [[Columbia University]] ) nagtuon siya og abogasya ubos ni Hukom [[William Smith (judge, born 1728)|William Smith]] ug nakapasar sa abogasya. Napili siya sa [[New York Provincial Congress]] sa wala pa siya magserbisyo sa [[Continental Congress]] . Human mapildi sa pagkapili pag-usab sa Kongreso, mibalhin siya sa Philadelphia ug nahimong assistant [[Superintendent of Finance of the United States|US Superintendent of Finance]] . Girepresenta niya ang Pennsylvania sa 1787 [[Constitutional Convention (United States)|Constitutional Convention]] diin iyang gisuportahan ang usa ka lig-on nga sentral nga gobyerno. Nagserbisyo siya sa komite nga nagsulat sa katapusang draft sa Konstitusyon sa Estados Unidos. [[Kategoriya:Mga natawo sa 1752]] 522jrx4a54mjexu8j0u1jeshio8z992 37025511 37025510 2026-08-10T04:06:56Z Iampjanz 134116 37025511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Nag-opisyo|name=Gouverneur Morris|image=Portrait of Gouverneur Morris (1752-1816), 1817 (cropped).jpg|caption=1817 portrait|signature=Signature of Gouverneur Morris.jpg|jr/sr=United States Senator|state=[[New York (state)|New York]]|predecessor=[[James Watson (New York)|James Watson]]|successor=[[Theodorus Bailey (politician)|Theodorus Bailey]]|order1=4th|minister_from1=United States|country1=France|predecessor1=[[William Short (American ambassador)|William Short]]|successor1=[[James Monroe]]|president1=[[George Washington]]|party=[[Federalist Party|Federalist]]|alma_mater=[[Columbia University|King's College]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Master of Arts|AM]])|spouse={{marriage|[[Ann Cary Randolph Morris|Ann Cary ("Nancy") Randolph]]|1809}}|children=[[Gouverneur Morris II]]}}Si '''Gouverneur Morris''' (Enero 31, 1752 – Nobyembre 6, 1816) maoy usa ka estadista nga Amerikano, usa sa Nagtukod nga Amahan sa Estados Unidos, ug usa ka mipirma sa Mga Artikulo sa Kompederasyon ug sa Konstitusyon sa Estados Unidos . Siya ang nagsulat sa Preamble sa Konstitusyon sa Estados Unidos ug gitawag nga "Sinulat sa Konstitusyon". Samtang kadaghanan sa mga Amerikano naghunahuna gihapon sa ilang kaugalingon nga mga lungsuranon sa ilang tagsatagsa ka estado, gipasiugda ni Morris ang ideya sa pagkahimong lungsuranon sa usa ka unyon sa mga estado. Usa usab siya sa labing prangka nga kontra sa pagkaulipon taliwala sa mga mitambong sa Constitutional Congress. Siya ang nagrepresentar sa [[New York (estado)|New York]] sa Senado sa Estados Unidos gikan sa 1800 hangtod 1803. Si Morris natawo sa usa ka adunahang pamilya nga tag-iya sa yuta sa karon nga gitawag og [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] . Human sa pagtungha sa King's College (karon [[Columbia University]] ) nagtuon siya og abogasya ubos ni Hukom [[William Smith (judge, born 1728)|William Smith]] ug nakapasar sa abogasya. Napili siya sa [[New York Provincial Congress]] sa wala pa siya magserbisyo sa [[Continental Congress]] . Human mapildi sa pagkapili pag-usab sa Kongreso, mibalhin siya sa Philadelphia ug nahimong assistant [[Superintendent of Finance of the United States|US Superintendent of Finance]] . Girepresenta niya ang Pennsylvania sa 1787 [[Constitutional Convention (United States)|Constitutional Convention]] diin iyang gisuportahan ang usa ka lig-on nga sentral nga gobyerno. Nagserbisyo siya sa komite nga nagsulat sa katapusang draft sa Konstitusyon sa Estados Unidos. Human sa ratipikasyon sa Konstitusyon, si Morris nagsilbi isip [[United States Ambassador to France|Ministro Plenipotentiary]] sa Pransiya. Gisaway niya ang [[Rebolusyong Pranses]] ug ang pagpatay kang [[Marie Antoinette]] . Nibalik si Morris sa Estados Unidos niadtong 1798 ug nakadaog sa eleksyon sa Senado niadtong 1800. Nakig-alyansa sa [[Federalist Party|Partido Federalista]], napildi siya pag-usab sa eleksyon niadtong 1803. Human mibiya sa Senado, nagsilbi siya isip tsirman sa [[Erie Canal Commission]], nga nagtukod sa [[Erie Canal (kanal sa Tinipong Bansa, New York)|Erie Canal]], ug usa sa mga komisyoner nga nagmugna sa [[Commissioners' Plan of 1811|Commissioners' Plan sa 1811]] aron matukod ang street grid sa New York. {{Reflist|30em}} [[Kategoriya:Mga natawo sa 1752]] pr3bncbra1exbah2fqakuck3bmf4raw 37025512 37025511 2026-08-10T04:07:41Z Iampjanz 134116 37025512 wikitext text/x-wiki {{Infobox Nag-opisyo|name=Gouverneur Morris|image=Portrait of Gouverneur Morris (1752-1816), 1817 (cropped).jpg|caption=1817 portrait|signature=Signature of Gouverneur Morris.jpg|jr/sr=United States Senator|state=[[New York (state)|New York]]|predecessor=[[James Watson (New York)|James Watson]]|successor=[[Theodorus Bailey (politician)|Theodorus Bailey]]|order1=4th|minister_from1=United States|country1=France|predecessor1=[[William Short (American ambassador)|William Short]]|successor1=[[James Monroe]]|president1=[[George Washington]]|party=[[Federalist Party|Federalist]]|alma_mater=[[Columbia University|King's College]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Master of Arts|AM]])|spouse={{marriage|[[Ann Cary Randolph Morris|Ann Cary ("Nancy") Randolph]]|1809}}|children=[[Gouverneur Morris II]]}}Si '''Gouverneur Morris''' (Enero 31, 1752 – Nobyembre 6, 1816) maoy usa ka estadista nga Amerikano, usa sa Nagtukod nga Amahan sa Estados Unidos, ug usa ka mipirma sa Mga Artikulo sa Kompederasyon ug sa Konstitusyon sa Estados Unidos . Siya ang nagsulat sa Preamble sa Konstitusyon sa Estados Unidos ug gitawag nga "Sinulat sa Konstitusyon". Samtang kadaghanan sa mga Amerikano naghunahuna gihapon sa ilang kaugalingon nga mga lungsuranon sa ilang tagsatagsa ka estado, gipasiugda ni Morris ang ideya sa pagkahimong lungsuranon sa usa ka unyon sa mga estado. Usa usab siya sa labing prangka nga kontra sa pagkaulipon taliwala sa mga mitambong sa Constitutional Congress. Siya ang nagrepresentar sa [[New York (estado)|New York]] sa Senado sa Estados Unidos gikan sa 1800 hangtod 1803. Si Morris natawo sa usa ka adunahang pamilya nga tag-iya sa yuta sa karon nga gitawag og [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] . Human sa pagtungha sa King's College (karon [[Columbia University]] ) nagtuon siya og abogasya ubos ni Hukom [[William Smith (judge, born 1728)|William Smith]] ug nakapasar sa abogasya. Napili siya sa [[New York Provincial Congress]] sa wala pa siya magserbisyo sa [[Continental Congress]] . Human mapildi sa pagkapili pag-usab sa Kongreso, mibalhin siya sa Philadelphia ug nahimong assistant [[Superintendent of Finance of the United States|US Superintendent of Finance]] . Girepresenta niya ang Pennsylvania sa 1787 [[Constitutional Convention (United States)|Constitutional Convention]] diin iyang gisuportahan ang usa ka lig-on nga sentral nga gobyerno. Nagserbisyo siya sa komite nga nagsulat sa katapusang draft sa Konstitusyon sa Estados Unidos. Human sa ratipikasyon sa Konstitusyon, si Morris nagsilbi isip [[United States Ambassador to France|Ministro Plenipotentiary]] sa Pransiya. Gisaway niya ang [[Rebolusyong Pranses]] ug ang pagpatay kang [[Marie Antoinette]] . Nibalik si Morris sa Estados Unidos niadtong 1798 ug nakadaog sa eleksyon sa Senado niadtong 1800. Nakig-alyansa sa [[Federalist Party|Partido Federalista]], napildi siya pag-usab sa eleksyon niadtong 1803. Human mibiya sa Senado, nagsilbi siya isip tsirman sa [[Erie Canal Commission]], nga nagtukod sa [[Erie Canal (kanal sa Tinipong Bansa, New York)|Erie Canal]], ug usa sa mga komisyoner nga nagmugna sa [[Commissioners' Plan of 1811|Commissioners' Plan sa 1811]] aron matukod ang street grid sa New York. ==Sayong kinabuhi== ==Mga Reperensya== {{Reflist|30em}} [[Kategoriya:Mga natawo sa 1752]] 8k7q85gz9iq13dkixc9n8ma8iggwfvw 37025525 37025512 2026-08-10T05:06:09Z Iampjanz 134116 37025525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Nag-opisyo|name=Gouverneur Morris|image=Portrait of Gouverneur Morris (1752-1816), 1817 (cropped).jpg|caption=1817 portrait|signature=Signature of Gouverneur Morris.jpg|jr/sr=United States Senator|state=[[New York (state)|New York]]|predecessor=[[James Watson (New York)|James Watson]]|successor=[[Theodorus Bailey (politician)|Theodorus Bailey]]|order1=4th|minister_from1=United States|country1=France|predecessor1=[[William Short (American ambassador)|William Short]]|successor1=[[James Monroe]]|president1=[[George Washington]]|party=[[Federalist Party|Federalist]]|alma_mater=[[Columbia University|King's College]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Master of Arts|AM]])|spouse={{marriage|[[Ann Cary Randolph Morris|Ann Cary ("Nancy") Randolph]]|1809}}|children=[[Gouverneur Morris II]]}}Si '''Gouverneur Morris''' (Enero 31, 1752 – Nobyembre 6, 1816) maoy usa ka estadista nga Amerikano, usa sa Nagtukod nga Amahan sa Estados Unidos, ug usa ka mipirma sa Mga Artikulo sa Kompederasyon ug sa Konstitusyon sa Estados Unidos . Siya ang nagsulat sa Preamble sa Konstitusyon sa Estados Unidos ug gitawag nga "Sinulat sa Konstitusyon". Samtang kadaghanan sa mga Amerikano naghunahuna gihapon sa ilang kaugalingon nga mga lungsuranon sa ilang tagsatagsa ka estado, gipasiugda ni Morris ang ideya sa pagkahimong lungsuranon sa usa ka unyon sa mga estado. Usa usab siya sa labing prangka nga kontra sa pagkaulipon taliwala sa mga mitambong sa Constitutional Congress. Siya ang nagrepresentar sa [[New York (estado)|New York]] sa Senado sa Estados Unidos gikan sa 1800 hangtod 1803. Si Morris natawo sa usa ka adunahang pamilya nga tag-iya sa yuta sa karon nga gitawag og [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] . Human sa pagtungha sa King's College (karon [[Columbia University]] ) nagtuon siya og abogasya ubos ni Hukom [[William Smith (judge, born 1728)|William Smith]] ug nakapasar sa abogasya. Napili siya sa [[New York Provincial Congress]] sa wala pa siya magserbisyo sa [[Continental Congress]] . Human mapildi sa pagkapili pag-usab sa Kongreso, mibalhin siya sa Philadelphia ug nahimong assistant [[Superintendent of Finance of the United States|US Superintendent of Finance]] . Girepresenta niya ang Pennsylvania sa 1787 [[Constitutional Convention (United States)|Constitutional Convention]] diin iyang gisuportahan ang usa ka lig-on nga sentral nga gobyerno. Nagserbisyo siya sa komite nga nagsulat sa katapusang draft sa Konstitusyon sa Estados Unidos. Human sa ratipikasyon sa Konstitusyon, si Morris nagsilbi isip [[United States Ambassador to France|Ministro Plenipotentiary]] sa Pransiya. Gisaway niya ang [[Rebolusyong Pranses]] ug ang pagpatay kang [[Marie Antoinette]] . Nibalik si Morris sa Estados Unidos niadtong 1798 ug nakadaog sa eleksyon sa Senado niadtong 1800. Nakig-alyansa sa [[Federalist Party|Partido Federalista]], napildi siya pag-usab sa eleksyon niadtong 1803. Human mibiya sa Senado, nagsilbi siya isip tsirman sa [[Erie Canal Commission]], nga nagtukod sa [[Erie Canal (kanal sa Tinipong Bansa, New York)|Erie Canal]], ug usa sa mga komisyoner nga nagmugna sa [[Commissioners' Plan of 1811|Commissioners' Plan sa 1811]] aron matukod ang street grid sa New York. [[Kategoriya:Mga natawo sa 1752]] 9xhji85bnd3c96cgy0mm6sjk1hs8cxh 0 11355267 37025513 2026-08-10T04:22:27Z Shrekiolous 144427 Created page with "Ang '''''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1''''' usa ka 2010 nga pantasya nga pelikula. == Mga cast == * Daniel Radcliffe ingon Harry Potter * Rupert Grint ingon Ron Weasley * Emma Watson ingon Hermione Granger * Ralph Fiennes ingon Lord Voldemort - Panguna nga Antagonist * Alan Rickman ingon Severus Snap * Helena Bonham Carter ingon Bellatrix Lestrange - Kontrabida * Peter Mullan ingon Corban Yaxley * Arben Bajraktaraj ingon Antonin Dolohov * Rod Hunt ingo..." 37025513 wikitext text/x-wiki Ang '''''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1''''' usa ka 2010 nga pantasya nga pelikula. == Mga cast == * Daniel Radcliffe ingon Harry Potter * Rupert Grint ingon Ron Weasley * Emma Watson ingon Hermione Granger * Ralph Fiennes ingon Lord Voldemort - Panguna nga Antagonist * Alan Rickman ingon Severus Snap * Helena Bonham Carter ingon Bellatrix Lestrange - Kontrabida * Peter Mullan ingon Corban Yaxley * Arben Bajraktaraj ingon Antonin Dolohov * Rod Hunt ingon Thorfinn Rowle * David O'Hara ingon Albert Runcorn * Steffan Rhodri ingon Reginald Cattermole * Sophie Thompson ingon Mafalda Hopkirk * Robbie Coltrane ingon Rubeus Hagrid * Frances de la Tour ingon Olympe Maxime * Jason Isaacs ingon Lucius Malfoy - Kontrabida * Helen McCrory ingon Narcisa Malfoy * Tom Felton ingon Draco Malfoy - Kontrabida * Carolyn Pickles ingon Charity Burbage * Bonnie Wright ingon Ginny Weasley * Evanna Lynch ingon Luna Lovegood * Rhys Ifans ingon Xenophilius Lovegood * Matthew Lewis ingon Neville Longbottom * James ug Oliver Phelps ingon Fred ug George Weasley * Domhnall Gleeson ingon Bill Weasley * Clemence Poesy ingon Fleur Delacour * Brendan Gleeson ingon Alastor Moody * David Thewlis ingon Remus Lupin * Natalia Tena ingon Nymphadora Tonks * George Harris ingon Kingsley Shacklebolt * Andy Linden ingon Mundungus Fletcher * Julie Walters ingon Molly Weasley * Mark Williams ingon Arthur Weasley * Toby Jones ingon Dobby * Simon McBurney ingon Kreacher * John Hurt ingon Ollivander * Michael Gambon ingon Albus Dumbledore * Richard Griffiths ingon Vernon Dursley * Fiona Shaw ingon Petunia Dursley * Harry Melling ingon Dudley Dursley * Adrian Rawlins ingon James Potter * Geraldine Somerville ingon Lily Potter * Bill Nighy ingon Rufus Scrimgeour * Timothy Spall ingon Colagusano * Imelda Staunton ingon Dolores Umbridge * Dave Legeno ingon Fenrir Greyback * Guy Henry ingon Pius Thicknesse {{Saha-sine}} [[Kategoriya:2010 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Britanikong pelikula]] [[Kategoriya:Harry Potter (serye sa pelikula)]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Warner Bros.]] bvn01kmizcqb4sln1g7q9rvgaxcffwi 0 11355268 37025514 2026-08-10T04:22:35Z Shrekiolous 144427 Created page with "Ang '''''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2''''' usa ka 2011 nga pantasya nga pelikula. == Mga cast == === Nag-unang mga karakter === * Daniel Radcliffe ingon Harry Potter * Rupert Grint ingon Ron Weasley * Emma Watson ingon Hermione Granger === Mga kawani sa Hogwarts === * Alan Rickman ingon Severus Snape * Maggie Smith ingon Minerva McGonagall * Jim Broadbent ingon Horace Slughorn * Miriam Margolyes ingon Pomona Sprout * Robbie Coltrane ingon Rubeus Hagr..." 37025514 wikitext text/x-wiki Ang '''''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2''''' usa ka 2011 nga pantasya nga pelikula. == Mga cast == === Nag-unang mga karakter === * Daniel Radcliffe ingon Harry Potter * Rupert Grint ingon Ron Weasley * Emma Watson ingon Hermione Granger === Mga kawani sa Hogwarts === * Alan Rickman ingon Severus Snape * Maggie Smith ingon Minerva McGonagall * Jim Broadbent ingon Horace Slughorn * Miriam Margolyes ingon Pomona Sprout * Robbie Coltrane ingon Rubeus Hagrid * Warwick Davis ingon Griphook y Filius Flitwick * Emma Thompson ingon Sybill Trelawney * David Bradley ingon Argus Filch * Gemma Jones ingon Poppy Pomfrey === Mga miyembro sa Order of the Phoenix === * David Thewlis ingon Remus Lupin * Natalia Tena ingon Nymphadora Tonks * Julie Walters ingon Molly Weasley * Mark Williams ingon Arthur Weasley * Clemence Poesy ingon Fleur Delacour * Domhnall Gleeson ingon Bill Weasley * George Harris ingon Kingsley Shacklebolt * James Phelps ingon Fred Weasley * Oliver Phelps ingon George Weasley === Si Lord Voldemort ug ang iyang mga Death Eaters === * Ralph Fiennes ingon Lord Voldemort * Helena Bonham Carter ingon Bellatrix Lestrange * Jason Isaacs ingon Lucius Malfoy * Tom Felton ingon Draco Malfoy === Mga estudyante sa Hogwarts === * Devon Murray ingon Seamus Finnigan * Katie Leung ingon Cho Chang * Alfred Enoch ingon Dean Thomas * Matthew Lewis ingon Neville Longbottom * Bonnie Wright ingon Ginny Weasley * Evanna Lynch ingon Luna Lovegood * Jessie Cave ingon Lavender Brown === Ubang mga karakter === * Michael Gambon ingon Albus Dumbledore * Gary Oldman ingon Sirius Black * John Hurt ingon Garrick Ollivander * Ciarán Hinds ingon Aberforth Dumbledore * Chris Rankin ingon Percy Weasley * Sean Biggerstaff ingon Oliver Wood {{Saha-sine}} [[Kategoriya:2011 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong pelikula]] [[Kategoriya:Britanikong pelikula]] [[Kategoriya:Harry Potter (serye sa pelikula)]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Warner Bros.]] ciapcwrf7ujczcrk20cs8knql2w3ns6 2 11355269 37025527 2026-08-10T05:10:31Z Leaderboard 122676 Leaderboard moved page [[Gumagamit:NeroRezend]] to [[Gumagamit:Rezende]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/NeroRezend|NeroRezend]]" to "[[Special:CentralAuth/Rezende|Rezende]]" 37025527 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gumagamit:Rezende]] gk6twj652f3ts8ef87jr9m9uf9kfau0 0 11355270 37025528 2026-08-10T05:11:58Z Jhe098 134117 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365381966|Culture of the Philippines]]" 37025528 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] a8sagakxqd1nt7az3kt0z6blx8ady4s 37025529 37025528 2026-08-10T05:14:28Z Jhe098 134117 nagdugang detalye 37025529 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". {{Efn|The actual historical use of the term "barangay" and its applicability to polities throughout the archipelago has been questioned in recent scholarship.<ref name="woods2017" />}} Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] stuomhq3636m3wyxm67ph7o6shnfjtt 37025530 37025529 2026-08-10T05:15:19Z Jhe098 134117 nagdugang detalye 37025530 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] b8vl2h3dvep3c5earkomc6u6ev4p972 37025531 37025530 2026-08-10T05:15:37Z Jhe098 134117 37025531 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] 7uliopo2fpp5ej4vrkuh4rr7erqu2fj 37025532 37025531 2026-08-10T05:15:59Z Jhe098 134117 37025532 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] k3q9vlghwabjq3algsaz4pmuba9uy7i 37025533 37025532 2026-08-10T05:17:54Z Jhe098 134117 nagdugang detalye sa Impluwensya sa heyograpiya 37025533 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalainlain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] kv7air6mmz8e7vha66kdfhr40jotoqx 37025534 37025533 2026-08-10T05:21:48Z Jhe098 134117 nagdugang detalye 37025534 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] gzprh760e0x5omwt0yqsobljobh8ssi 37025535 37025534 2026-08-10T05:23:03Z Jhe098 134117 37025535 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] oolxrmh62oxrtw10xm3yr3lfxrrftya 37025536 37025535 2026-08-10T05:25:27Z Jhe098 134117 37025536 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya,{{Fact|date=October 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2021)">kinahanglan ang citation</span>]]'' &#x5D;</sup> ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud.{{Fact|date=October 2021}} [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] mw423wmo3i4mkbj427tol165302y720 37025537 37025536 2026-08-10T05:25:56Z Jhe098 134117 37025537 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga " [[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya, ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] mnx5uuuihxwedwezfokk0zody6vbunq 37025538 37025537 2026-08-10T05:28:05Z Jhe098 134117 nagdugang detalye 37025538 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga "[[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]] . [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya, ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud. Tungod sa kasaysayan sa Pilipinas sukad sa [[History of the Philippines (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]], adunay usab pipila ka makasaysayanong mga grupo sa migranteng kaliwat [[History of the Philippines (1565–1898)|sulod sa mga populasyon sa mga Pilipino sa kapatagan]] sama sa mga [[Chinese Filipino|Pilipinong Intsik]] ug [[Spanish Filipino|mga Pilipinong Espanyol]], nga parehong nakigsagol sa nahisgutang mga grupo sa etnikong [[Mga pinulongang Awstronesyo|nagsultig Austronesian]] sa kapatagan, nga nagpatunghag [[Filipino Mestizos|mga Pilipinong Mestizo]] . Kining mga grupoha naglangkob ug nakatampo usab sa dakong bahin sa populasyon sa nasod, ilabina [[sangkaburgesan|ang burgis]] niini, ug ekonomiya ug importante sa pagkatukod sa nasod, gikan sa pag-usbaw sa [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasyonalismong Pilipino]] sa mga [[intelligentsia]] ''[[Ilustrado|sa Ilustrado]]'' hangtod sa [[Rebolusyong Pilipino]]. Ang ubang mga tawo nga adunay migrante ug/o sinagol nga kaliwat naglakip sa mga sama sa, [[Americans in the Philippines|mga Amerikanong Pilipino]], [[Indian Filipino|mga Indian nga Pilipino]], [[Japanese in the Philippines|mga Hapones nga Pilipino]], ug daghan pa. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] 3s9p9yg139zuj7mvgakt6ekbncoi24f 37025539 37025538 2026-08-10T05:35:15Z Jhe098 134117 37025539 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga "[[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan [[Japanese in the Philippines|ang Japan]]. [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ( [[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya, ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud. Tungod sa kasaysayan sa Pilipinas sukad sa [[History of the Philippines (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]], adunay usab pipila ka makasaysayanong mga grupo sa migranteng kaliwat [[History of the Philippines (1565–1898)|sulod sa mga populasyon sa mga Pilipino sa kapatagan]] sama sa mga [[Chinese Filipino|Pilipinong Intsik]] ug [[Spanish Filipino|mga Pilipinong Espanyol]], nga parehong nakigsagol sa nahisgutang mga grupo sa etnikong [[Mga pinulongang Awstronesyo|nagsultig Austronesian]] sa kapatagan, nga nagpatunghag [[Filipino Mestizos|mga Pilipinong Mestizo]] . Kining mga grupoha naglangkob ug nakatampo usab sa dakong bahin sa populasyon sa nasod, ilabina [[sangkaburgesan|ang burgis]] niini, ug ekonomiya ug importante sa pagkatukod sa nasod, gikan sa pag-usbaw sa [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasyonalismong Pilipino]] sa mga [[intelligentsia]] ''[[Ilustrado|sa Ilustrado]]'' hangtod sa [[Rebolusyong Pilipino]]. Ang ubang mga tawo nga adunay migrante ug/o sinagol nga kaliwat naglakip sa mga sama sa, [[Americans in the Philippines|mga Amerikanong Pilipino]], [[Indian Filipino|mga Indian nga Pilipino]], [[Japanese in the Philippines|mga Hapones nga Pilipino]], ug daghan pa. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] gcpubp04l15ffc1ov63zrxdh1d1cbjr 0 11355271 37025540 2026-08-10T05:46:03Z MaridelCPH 147172 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367138809|Japanese in the Philippines]]" 37025540 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Hapon sa Pilipinas''', o '''Hapones nga Pilipino''', nagtumong sa usa sa kinadak-ang grupo sa diaspora sa mga Hapon nga adunay kasaysayan sa pakig-uban ug nakapahiluna sa ilang kaugalingon sa dapit nga nailhan karon isip [[Pilipinas]]. Nagtumong usab kini sa mga lungsoranon sa Pilipinas nga puro o sinagol ang kagikan nga Hapones ug nagpuyo sa nasod; ang naulahi mi resulita sa mga kaminyoon tali sa mga Hapones ug lokal nga populasyon. [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] qqa2bhtb6dpd7k5qubjm4d49uli5k20 37025541 37025540 2026-08-10T05:48:32Z MaridelCPH 147172 37025541 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Hapon sa Pilipinas''', o '''Hapones nga Pilipino''', nagtumong sa usa sa kinadak-ang grupo sa diaspora sa mga Hapon nga adunay kasaysayan sa pakig-uban ug nakapahiluna sa ilang kaugalingon sa dapit nga nailhan karon isip [[Pilipinas]]. Nagtumong usab kini sa mga lungsoranon sa Pilipinas nga puro o sinagol ang kagikan nga Hapones ug nagpuyo sa nasod; ang naulahi mi resulita sa mga kaminyoon tali sa mga Hapones ug lokal nga populasyon. =Kasaysayan= '''Klasikal nga panahon''' '''Mga Panimalay''' [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 7dmagl2r4y1aryu7mwmvc3gfru4box9 37025542 37025541 2026-08-10T05:49:54Z MaridelCPH 147172 nagdugang sa detalye 37025542 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Hapon sa Pilipinas''', o '''Hapones nga Pilipino''', nagtumong sa usa sa kinadak-ang grupo sa diaspora sa mga Hapon nga adunay kasaysayan sa pakig-uban ug nakapahiluna sa ilang kaugalingon sa dapit nga nailhan karon isip [[Pilipinas]]. Nagtumong usab kini sa mga lungsoranon sa Pilipinas nga puro o sinagol ang kagikan nga Hapones ug nagpuyo sa nasod; ang naulahi mi resulita sa mga kaminyoon tali sa mga Hapones ug lokal nga populasyon. =Kasaysayan= '''Klasikal nga panahon''' '''Mga Panimalay''' Human sa pagkatukod sa usa ka estado sulod sa [[Hapon|Japan]], ang opisyal nga mga rekord sa pamatigayon nagsugod tali sa Japan ug sa mga isla sa Pilipinas sa panahon sa [[Heian period|Heian]] ug [[Muromachi]] (ika-8 hangtod ika-12 nga siglo CE). Sa kaso sa mga [[History of the Ryukyu Islands|proto-Okinawan chiefdom]], kini mas sayo pa, ug nalangkit sa gipaambit nga mga sumbanan sa migrasyon sa [[Ryukyuan people|mga Okinawan]] ug mga lugar [[Mga katawhang Austronesian|sa Austronesian]] sama sa Pilipinas nga nagsugod pa sa panahon [[Neolithic|sa Neolitiko]] . Ang mga iladong pinuy-anan sa maong panahon naglakip [[Bolinao|sa Bolinao]] ug [[Agoo]] daplin sa [[Lingayen Gulf]]. Apan, daghang mga pagtuon sa henetiko ang nakakaplag nga walay genetic input gikan sa mga populasyon nga may kalabutan sa Austronesian sa mga Ryukyuan. <ref name=":34">{{Cite journal}}</ref> <ref name=":35">{{Cite journal}}</ref> <ref name=":33">{{Cite thesis}}</ref> <ref name=":02">{{Cite journal}}</ref> Ang mga Hapon nakignegosyo na sa mga kaharian sa Pilipinas sa wala pa ang panahon sa mga Espanyol, kasagaran sa [[Pottery|mga kolon]] ug [[bulawan]]. Ang mga rekord sa kasaysayan nagpakita nga ang mga negosyanteng Hapon, labi na kadtong gikan sa [[Nagasaki-shi (distrito)|Nagasaki]], kanunay nga mobisita sa mga baybayon sa Pilipinas ug nakigbaylo sa mga produkto sa Hapon alang sa mga produkto sa Pilipinas sama sa bulawan ug [[Pearl|perlas]] . Sa paglabay sa panahon, ang mga nalunod nga Hapones nga marinero, mga negosyanteng pirata, ug mga imigrante namuyo sa Pilipinas ug naminyo sa mga unang Pilipino. Ang [[Wokou|mga Wokou]] nga mga pirata sa Sidlakang Asya nga kasagaran mga Hapon, nakaabot pa gani sa [[Pilipinas]] sa wala pa sila mapuo niadtong 1600s. [[Aparri|Ang Aparri]] sa Pilipinas, nga nahimutang sa Amihanang [[Luzon]], gitukod isip usa ka lungsod-estado nga pirata ubos sa pagpaluyo sa mga Wokou. Ang dapit palibot sa Aparri mao ang dapit sa [[1582 Cagayan battles|mga gubat sa Cagayan niadtong 1582]] tali sa mga pirata nga Hapon ug mga sundalong Espanyol. <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 29, bunch 3, number 62.</ref> <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 6, bunch 2, number 60.</ref> <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 74, bunch 1, number 24.</ref> <ref name="Orden de enviar hombres a Filipinas desde México">[http://pares.mcu.es/ParesBusquedas/servlets/Control_servlet?accion=3&txt_id_desc_ud=431623&fromagenda=N] General Archive of the Indies, Council of the Indies, 339,L.1,F.286V-287R.</ref> Sa pag-abot sa mga Espanyol sa isla sa Luzon niadtong 1571, nakakita sila og mga kolonya ug mga pinuy-anan [[Hapones|sa mga Hapon]] sa Manila ug sa pipila ka bahin sa Cagayan Valley, sa rehiyon sa Cordillera, [[Lingayen]], [[Bataan]], ug [[Catanduanes|Isla sa Catanduanes]] . Ang medyo pution nga panit sa mga lumad sa [[Bontoc]] ug [[Banaue]] lagmit resulta sa unang mga kontak tali sa mga Hapon ug ubang mga taga-isla gikan sa habagatang [[Hapon|Japan]] ug sa mga lumad sa Cordillera.<ref>Worcester, Dean C. (1906).</ref> [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 8xj23h4u5qr5kbewn38d2m33rsdbo2e 37025543 37025542 2026-08-10T05:50:40Z MaridelCPH 147172 37025543 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Hapon sa Pilipinas''', o '''Hapones nga Pilipino''', nagtumong sa usa sa kinadak-ang grupo sa diaspora sa mga Hapon nga adunay kasaysayan sa pakig-uban ug nakapahiluna sa ilang kaugalingon sa dapit nga nailhan karon isip [[Pilipinas]]. Nagtumong usab kini sa mga lungsoranon sa Pilipinas nga puro o sinagol ang kagikan nga Hapones ug nagpuyo sa nasod; ang naulahi mi resulita sa mga kaminyoon tali sa mga Hapones ug lokal nga populasyon. =Kasaysayan= '''Klasikal nga panahon''' '''Mga Panimalay''' Human sa pagkatukod sa usa ka estado sulod sa [[Hapon|Japan]], ang opisyal nga mga rekord sa pamatigayon nagsugod tali sa Japan ug sa mga isla sa Pilipinas sa panahon sa [[Heian period|Heian]] ug [[Muromachi]] (ika-8 hangtod ika-12 nga siglo CE). Sa kaso sa mga [[History of the Ryukyu Islands|proto-Okinawan chiefdom]], kini mas sayo pa, ug nalangkit sa gipaambit nga mga sumbanan sa migrasyon sa [[Ryukyuan people|mga Okinawan]] ug mga lugar [[Mga katawhang Austronesian|sa Austronesian]] sama sa Pilipinas nga nagsugod pa sa panahon [[Neolithic|sa Neolitiko]] . Ang mga iladong pinuy-anan sa maong panahon naglakip [[Bolinao|sa Bolinao]] ug [[Agoo]] daplin sa [[Lingayen Gulf]]. Apan, daghang mga pagtuon sa henetiko ang nakakaplag nga walay genetic input gikan sa mga populasyon nga may kalabutan sa Austronesian sa mga Ryukyuan. Ang mga Hapon nakignegosyo na sa mga kaharian sa Pilipinas sa wala pa ang panahon sa mga Espanyol, kasagaran sa [[Pottery|mga kolon]] ug [[bulawan]]. Ang mga rekord sa kasaysayan nagpakita nga ang mga negosyanteng Hapon, labi na kadtong gikan sa [[Nagasaki-shi (distrito)|Nagasaki]], kanunay nga mobisita sa mga baybayon sa Pilipinas ug nakigbaylo sa mga produkto sa Hapon alang sa mga produkto sa Pilipinas sama sa bulawan ug [[Pearl|perlas]] . Sa paglabay sa panahon, ang mga nalunod nga Hapones nga marinero, mga negosyanteng pirata, ug mga imigrante namuyo sa Pilipinas ug naminyo sa mga unang Pilipino. Ang [[Wokou|mga Wokou]] nga mga pirata sa Sidlakang Asya nga kasagaran mga Hapon, nakaabot pa gani sa [[Pilipinas]] sa wala pa sila mapuo niadtong 1600s. [[Aparri|Ang Aparri]] sa Pilipinas, nga nahimutang sa Amihanang [[Luzon]], gitukod isip usa ka lungsod-estado nga pirata ubos sa pagpaluyo sa mga Wokou. Ang dapit palibot sa Aparri mao ang dapit sa [[1582 Cagayan battles|mga gubat sa Cagayan niadtong 1582]] tali sa mga pirata nga Hapon ug mga sundalong Espanyol. <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 29, bunch 3, number 62.</ref> <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 6, bunch 2, number 60.</ref> <ref>General Archive of the Indies, Philippines, file 74, bunch 1, number 24.</ref> <ref name="Orden de enviar hombres a Filipinas desde México">[http://pares.mcu.es/ParesBusquedas/servlets/Control_servlet?accion=3&txt_id_desc_ud=431623&fromagenda=N] General Archive of the Indies, Council of the Indies, 339,L.1,F.286V-287R.</ref> Sa pag-abot sa mga Espanyol sa isla sa Luzon niadtong 1571, nakakita sila og mga kolonya ug mga pinuy-anan [[Hapones|sa mga Hapon]] sa Manila ug sa pipila ka bahin sa Cagayan Valley, sa rehiyon sa Cordillera, [[Lingayen]], [[Bataan]], ug [[Catanduanes|Isla sa Catanduanes]] . Ang medyo pution nga panit sa mga lumad sa [[Bontoc]] ug [[Banaue]] lagmit resulta sa unang mga kontak tali sa mga Hapon ug ubang mga taga-isla gikan sa habagatang [[Hapon|Japan]] ug sa mga lumad sa Cordillera.<ref>Worcester, Dean C. (1906).</ref> =Mga Reperensya= [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 5pamct0p7yejkj7ckna7885imvh41uq 0 11355272 37025544 2026-08-10T05:55:10Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1329269185|Models of migration to the Philippines]]" 37025544 wikitext text/x-wiki Sukad nga unang gisugyot ni [[Henry Otley Beyer|H. Otley Beyer]] ang iyang teorya bahin sa paglalin pinaagi sa mga balaod(wave migration theory), daghang mga eskolar ang nagsusi sa pangutana kung giunsa, kanus-a ug ngano nga unang miaabot ang mga tawo sa Pilipinas. Ang kasamtangang kasabutan sa mga siyentipikong konsensus nagsuporta sa modelo nga " [[Mga katawhang Austronesian|Out of Taiwan]] ", nga haom sa kinatibuk-an sa mga ebidensya sa pinulongan, henetiko, arkeolohiya, ug kultura. == Mga modernong teorya == [[Payl:Chronological_dispersal_of_Austronesian_people_across_the_Pacific.svg|thumb|300x300px| Mapa sa kronolohiya sa [[Mga katawhang Austronesian|paglapad sa Austronesyano]]]] Ang mga modernong teorya bahin sa pag-abot sa mga tawo sa kapupud-an isla sa Pilipinas gitan-aw subay sa mas lapad nga konteksto sa paglalin sa [[Mga katawhang Austronesian|katawhang Austronesian]] . Naglangkob kini sa duha ka dagkong eskwelahan sa panghunahuna, ang mga modelo nga " [[Mga katawhang Austronesian|Out of Sundaland]] " ug ang modelo nga " [[Mga katawhang Austronesian|Out of Taiwan]] ". Apan sa duha, ang labing gidawat nga gidawat nga pangagpas mao ang modelo nga Out-of-Taiwan, nga nahiuyon pag-ayo sa mga ebidensya sa pinulongan, henetiko, arkeolohiko, ug kultura. Sukad niadto, kini gipalig-on sa mga pagtuon sa henetiko ug arkeolohiya nga halos nahiuyon sa timeline sa pagpalapad sa Austronesian. === Gikan sa Sundaland === Ang nagkalain-laing mga pangagpas nga " [[Mga katawhang Austronesian|Gawas sa Sundaland]] ", nga gisugyot sa pipila ka modernong mga awtor ug adunay gamayng mga kalainan sa mga detalye, susama sa pangagpas nga "Core Population" ni F. Landa Jocano . Apan, imbes nga sa Pilipinas, ilang gituohan nga ang gigikanan sa mga katawhang Austronesian mao ang karon nalunod nga yuta sa Sundaland (modernong [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]], [[Borneo]], ug Malay Peninsula ). Kini nga mga modelo gisaway tungod kay nagsalig lamang kini sa genetic data sa mtDNA genetic data ug wala gikonsiderar ang mga panghitabo sa pagsagol sa mga populasyon (admixture) events, Tungod niini, ang mga resulta nga niini sayop nga naghiusa sa mas karaan nga mga populasyon sa Paleolithic Negrito ug sa mas bag-ong mga Neolithic [[Mga katawhang Austronesian|Austronesian nga katawhan]]. ==== Network sa Komunikasyon ug Pamatigayon sa Maritima sa Nusantao ==== Usa ka iladong modelo sulod sa "Out of Sundaland" nga pangagpas mao ang " Nusantao Maritime Trading and Communication Network " (NMTCN) ni Wilhelm Solheim II . Nagtanyag kini og alternatibong modelo nga gibase sa paglihok sa mga tawo agi sa dagat sa lain-laing direksyon ug ruta. Gisugyot niini nga ang mga tawo kansang gigikanan masubay balik sa 50,000 ka tuig ang milabay sa mga dapit nga karon sakop sa baybayon nga sidlakang Vietnam ug Habagatang Tsina mibalhin nagdto sa lugar sa [[Bismarck Archipelago|Bismarck Islands]] sa habagatan ug sidlakan sa [[Mindanao]] ug didto naugmad ang mga kulturang Austronesian. Giingong mikaylap sila gikan niini nga dapit, pinaagi sa mga tawo nga hanas sa paglawig, ngadto sa ubang bahin sa Isla sa Habagatang-Sidlakang Asya ug mga lugar daplin sa South China Sea. Agi og suporta niini nga ideya, namatikdan ni Solheim nga gamay ra o walay timailhan nga ang Pre- o Proto Malayo-Polynesian anaa sa Taiwan. Matod pa ni Solheim, "Ang usa ka butang nga akong masaligon nga isulti mao nga ang tanang lumad nga taga-Sidlakang-Sidlakang Asya suod nga may kalabutan sa kultura, henetiko ug sa gamay nga lebel sa pinulongan." Ang konsepto ni Solheim sa Nusantao Maritime Trading and Communication Network, samtang dili estrikto nga usa ka teorya mahitungod sa biyolohikal nga mga katigulangan sa modernong Southeast Asians, nagsugyot nga ang mga sumbanan sa pagsabwag sa kultura sa tibuok rehiyon sa Asia-Pacific dili mao ang gilauman kon ang maong mga kultura ipasabut pinaagi sa yano nga migrasyon. Kon ang pagtuki ni Bellwood panguna nga gibase sa linggwistika, ang pamaagi ni Solheim gibase sa mga nakaplagan nga artifact. Base sa maampingong pag-analisar sa mga artifact, iyang gisugyot ang paglungtad sa usa ka network sa pamatigayon ug komunikasyon nga unang mikaylap sa rehiyon sa Asia-Pacific atol sa Neolithic age niini (mga 8,000 hangtod 500 BC). Sumala sa teorya ni Solheim nga NMTCN, kining network sa pamatigayon, nga gilangkoban sa mga Austronesian ug dili-Austronesian nga mga marinero, mao ang responsable sa pagkaylap sa mga sumbanan sa kultura sa tibuok rehiyon sa Asia-Pacific, dili ang yano nga migrasyon nga gisugyot sa Out-of-Taiwan hypothesis. Si Solheim nakahimo og upat ka heyograpikanhong mga dibisyon nga naghulagway sa pagkaylap sa NMTCN sa paglabay sa panahon, nga gitawag kini nga mga heyograpikanhong dibisyon nga "mga lobe." Sa piho, kini ang sentral, amihanan, sidlakan ug kasadpang mga lobe. Ang sentral nga lobe gibahin pa ngadto sa duha ka gagmay nga lobe nga nagpakita sa mga hugna sa pagkaylap sa kultura: ang Sayong Sentral nga Lobe ug ang Ulahing Sentral nga Lobe. Imbis nga ang mga katawhang Austronesian nga gikan sa Taiwan, gibutang ni Solheim ang gigikanan sa unang mga katawhang NMTCN sa "Early Central Lobe," nga naa sa silangang baybayon sa Vietnam, mga 9000 BC. Unya iyang gisugyot ang pagkaylap sa mga tawo mga 5000 BC padulong sa "Ulahi nga sentral nga lobe", lakip ang Pilipinas, agi sa isla sa Habagatang-Sidlakang Asya, imbes nga gikan sa amihanan sama sa gisugyot sa teorya sa Taiwan. Busa, gikan sa punto de bista sa katawhang Pilipino, ang NMTCN gitawag usab nga Island Origin Theory. 6wq8iwwd2h3l488ltrwvd4gxse2zmom 0 11355273 37025546 2026-08-10T07:38:34Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368042716|Animism]]" 37025546 wikitext text/x-wiki '''Ang Animismo''' (gikan sa Latin: *anima, nga nagkahulogang og 'ginhawa','espeiritu'; o 'kinabuhi') mao ang panglantaw o pagsabot nga ang kalibutan o persepsyon nga ang lain-laing mga matang matang sa mga panghitabo sa kinaiyahan, Lakip na ang mga organismo nga dili tawo ug kasagaran bisan ang mga porma sa yuta ug mga butang nga walay kinabuhi, Adunay kaugalingongespirituhanong esensya, kalag, o kinaiya sa pagka-buhi o pagka- persona. Ang animismo adunay halapad nga paglantaw kon unsang mga butanga ang mahimong isipon nga may kinabuhi, busa kasagaran niini giisip ang [[Mananap|mga hayop]], [[tanom]], [[suba]], sistema sa panahon, ug uban pang natural nga mga butang, dugang pa sa pipila ka mga kaso ang mga buhat sa kamot ug [[Pulong|mga pulong]] sa tawo, nga tanan adunay pipila ka ang-ang sa kabubut-on, kinabuhi, ug kabubut-on. Ang animismo gigamit sa antropolohiya sa relihiyon isip termino alang sa [[Tinuohan|sistema sa pagtuo]] sa daghang lumad nga mga tawo sukwahi sa mas bag-o nga pag-uswag sa organisadong mga relihiyon . Bisan tuod ang matag kultura adunay kaugalingong mitolohiya ug ritwal, ang animismo giingon nga naghulagway sa labing komon, sukaranan nga hilo sa "espirituhanon" o "supernatural" nga mga panan-aw sa mga lumad. Ang animistikong panglantaw kay kaylap nga gituohan ug kinaiyanhon sa kadaghanan sa mga lumad nga katawhan nga kasagaran wala gani silay pulong sa ilang mga pinulongan nga katumbas sa "animismo" (o bisan "relihiyon"). Ang terminong "animismo" usa ka antropolohikal nga konstruksyon . Usa ka pagtuon sa niadtong 2016 nakakaplag nga ang labing karaan nga relihiyosong pagtuo, nga anaa sa pinakabag-o nga komon nga katigulangan sa mga grupo sa mangangayam-tigpanguha, mao ang animismo, nga makaimpluwensya sa ulahing pag-uswag sa mga relihiyon sa tawo sa dili makita nga mga pwersa, gingharian ug espirituhanong mga binuhat. Tungod sa maong mga kalainan [[Etnolinggwistiko|sa etnolinggwistika]] ug [[kultura]], managlahi ang mga opinyon kon ang animismo nagtumong ba sa usa ka pamaagi sa kasinatian sa katigulangan nga komon sa mga lumad nga katawhan sa tibuok kalibutan o sa usa ka hingpit nga relihiyon sa iyang kaugalingong katungod. Ang gidawat nga kahulugan sa animismo naugmad lamang sa ulahing bahin sa ika-19 nga siglo (1871) ni Edward Tylor . Kini "usa sa labing una nga mga konsepto sa [[antropolohiya]], kung dili man ang una". Ang animismo naglangkob sa mga gituohan nga ang tanang materyal nga panghitabo adunay kabubut-on, nga walay kategoriyang kalainan tali sa espirituhanon ug pisikal nga kalibutan, ug nga [[Kalag (relihiyon)|ang kalag]], espiritu, o sentiensya dili lamang anaa sa mga tawo apan lakip usab sa ubang mga hayop, tanom, bato, heyograpikanhong mga bahin (sama sa mga bukid ug suba), ug uban pang mga entidad sa natural nga palibot. Ang mga pananglitan naglakip sa mga sprite sa tubig, mga diyos sa tanom, ug mga espiritu sa kahoy, ug uban pa. Ang animismo mahimong dugang nga mag-atributo sa usa ka kusog sa kinabuhi ngadto sa mga abstraktong konsepto sama sa mga pulong, tinuod nga mga ngalan, o mga metapora sa mitolohiya . Ang ubang mga miyembro sa kalibutan nga dili tribo nag-isip usab sa ilang kaugalingon nga mga animista, sama sa awtor nga si Daniel Quinn, eskultor nga si Lawson Oyekan, ug daghang mga neopagan. == Etimolohiya == Sa sinugdanan, gusto sa Ingles nga antropologo nga si Sir Edward Tylor nga ihulagway ang panghitabo isip espiritismo, apan nakaamgo siya nga makapamugna og kalibog sa uban sa modernong relihiyon sa espiritismo, nga kaylap niadtong panahona sa mga nasod sa Kasadpan. Gisagop niya ang terminong animismo gikan sa mga sinulat sa Aleman nga siyentista nga si Georg Ernst Stahl, kinsa namugna sa terminong ''{{Lang|la|animismus}}'' niadtong 1708 isip usa ka [[Biyolohiya|biyolohikal]] nga teorya nga nag-ingon ang mga kalag maoy naglangkob hinungdanong prinsipyo sa kinabuhi, ug nga ang normal nga mga panghitabo sa kinabuhi ug ang dili normal nga mga panghitabo sa sakit mahimong ikapasangil sa mga hinungdan nga espirit . Ang pulong naggikan sa Latin nga anima, nga nagpasabot og "kinabuhi" o "kalag". Ang unang nailhang paggamit niini sa Iningles migawas niadtong 1819. i3tl6jsqrzqaqqo71kurrqiore1jbz9 0 11355274 37025547 2026-08-10T07:47:01Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360993969|History of the Philippines (900–1565)]]" 37025547 wikitext text/x-wiki Ang natala nga '''pre-kolonyal nga kasaysayan sa Pilipinas''', <ref name="Barangay" /> usahay gitawag usab nga " '''protohistoric period''' ", <ref name="Junker1999" /> : 15 Nagsugod kini sa paghimo sa Laguna Copperplate Inscription niadtong 900 AD ug natapos sa pagsugod sa kolonisasyon sa Espanya niadtong 1565. Ang inskripsiyon sa Laguna Copperplate Inscription mismo nagpetsa sa pagkamugna niini niadtong 822 Saka (900 AD). Ang paghimo niining dokumento giisip nga nagtimaan sa katapusan sa prehistory sa Pilipinas niadtong Lunes, Abril 26, 900 AD, ug ang pormal nga pagsugod sa natala nga kasaysayan niini. Niining makasaysayanong panahon, ang kapupud-an sa Pilipinas mao ang pinuy-anan sa daghang mga gingharian ug mga sultanato ug kabahin sa Indosphere ug Sinosphere. Ang mga tinubdan sa kasaysayan sa wala pa ang kolonyal naglakip sa mga nakaplagan sa arkeolohiya ; mga rekord gikan sa kontak sa Dinastiyang Song, ang Sultanato sa Brunei, Korea, [[Hapon|Japan]], ug mga negosyanteng Muslim; ang mga rekord sa genealogy sa mga magmamando nga Muslim; mga asoy nga gisulat sa mga kroniko sa Espanya sa ika-16 ug ika-17 nga siglo; ug mga sumbanan sa kultura nga niadtong panahona wala pa mapulihan sa impluwensya sa Europa. == Mga kategoriya sa katilingban == Ang unang katilingban sa Pilipinas gilangkoban sa nagkalain-laing mga subgroup sama sa mga mangingisda, mag-uuma, ug mga mangangayam-tigpanguha, diin ang uban nagpuyo sa mga kapatagan sa bukid, ang uban sa mga balay sakayan, ug ang uban sa mga pantalan sa baybayon nga naugmad sa komersyo. Ang ubang mga subgroup kay independente sa ekonomiya, ug ang uban adunay simbiyotikong relasyon sa silingang mga subgroup. : 138 Ang katilingban mahimong bahinon sa upat ka kategoriya sama sa mosunod:{{numbered list|Classless societies, societies with no terms which distinguish one social class from another;|Warrior societies, societies with a recognized class distinguished by prowess in battle;|Petty plutocrats, societies with a recognized class characterized by inherited real property; and|Principalities, societies with a recognized ruling class with inherited rights to assume political office, or exercise central authority}}1.Mga katilingban nga walay klase; mga katilingban nga walay mga termino nga nagpalahi sa usa ka klase sa katilingban gikan sa lain; 2.Mga katilingban nga manggugubat;mga katilingban nga adunay giila nga klase nga nailhan sa kahanas sa gubat; 3.Mga gagmay nga plutokrata; mga katilingban nga adunay giila nga klase nga gihulagway sa napanunod nga kabtangan; ug 4.Mga prinsipalidad, mga katilingban nga adunay giila nga nagamandong klase nga adunay napanunod nga mga katungod sa pag-umangkon sa katungdanan sa politika, o paggamit sa sentral nga awtoridad. h5c8g4lbz5honkm7bsg0evv0utj7dn3 0 11355275 37025550 2026-08-10T08:01:35Z IndayLiburan 125259 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366685150|Majapahit]]" 37025550 wikitext text/x-wiki Ang '''Majapahit''', nailhan usab nga '''Wilwatikta''' {{Efn|Some Javanese court literature use this [[Sanskrit]]-derived name, which bears the same meaning ("bitter gourd") as "Majapahit" does in Old Javanese, for example in the {{lang|jv|[[Nagarakretagama|Deśavarṇana]]}} (canto 1 stanza 2) and {{lang|jv|Kidung Harsawijaya}} (canto 4 stanza 66). It is sometimes also written backwards as Tiktawilwa, for example in the {{lang|jv|Deśavarṇana}} (canto 18 stanza 4). However it is still more widely known by its Old Javanese name, as recorded in Javanese and Balinese manuscripts, as well as in the ''hikayat''s of Aceh, Banjar, Malay, Palembang, etc.}}, maoy usa ka Javanese [[Induwismo|Hindu]] - [[Budismo|Buddhist]] thalassocratic nga imperyo sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] nga nakabase sa isla sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] (sa modernong [[Indonesia]] ). Sa pinakataas nga gilapdon niini, human sa dakong pagpalapad sa militar, ang teritoryo sa imperyo ug sa mga estado nga sakop niini halos naglangkob sa tibuok arkipelago sa Nusantara, nga naglangkob sa [[Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]. Human sa usa ka giyera sibil nga nagpahuyang sa kontrol sa mga estadong basalyo, ang imperyo hinay-hinay nga mihuyang sa wala pa mahugno niadtong 1527 tungod sa pagsulong sa Sultanato sa Demak. Ang pagkapukan sa Majapahit nakasaksi sa pag-usbong sa mga ginghariang Islamiko sa Java. kxbgtw6lk0l3iljg5u0qzdzknt4bfus 37025552 37025550 2026-08-10T08:04:45Z IndayLiburan 125259 nagdugang detalye 37025552 wikitext text/x-wiki Ang '''Majapahit''', nailhan usab nga '''Wilwatikta''' {{Efn|Some Javanese court literature use this [[Sanskrit]]-derived name, which bears the same meaning ("bitter gourd") as "Majapahit" does in Old Javanese, for example in the {{lang|jv|[[Nagarakretagama|Deśavarṇana]]}} (canto 1 stanza 2) and {{lang|jv|Kidung Harsawijaya}} (canto 4 stanza 66). It is sometimes also written backwards as Tiktawilwa, for example in the {{lang|jv|Deśavarṇana}} (canto 18 stanza 4). However it is still more widely known by its Old Javanese name, as recorded in Javanese and Balinese manuscripts, as well as in the ''hikayat''s of Aceh, Banjar, Malay, Palembang, etc.}}, maoy usa ka Javanese [[Induwismo|Hindu]] - [[Budismo|Buddhist]] thalassocratic nga imperyo sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] nga nakabase sa isla sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] (sa modernong [[Indonesia]] ). Sa pinakataas nga gilapdon niini, human sa dakong pagpalapad sa militar, ang teritoryo sa imperyo ug sa mga estado nga sakop niini halos naglangkob sa tibuok arkipelago sa Nusantara, nga naglangkob sa [[Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]. Human sa usa ka giyera sibil nga nagpahuyang sa kontrol sa mga estadong basalyo, ang imperyo hinay-hinay nga mihuyang sa wala pa mahugno niadtong 1527 tungod sa pagsulong sa Sultanato sa Demak. Ang pagkapukan sa Majapahit nakasaksi sa pag-usbong sa mga ginghariang Islamiko sa Java. Gitukod ni [[Raden Wijaya]] niadtong 1292, ang Majapahit misaka sa gahom human sa [[Mongol invasion of Java|pagsulong sa mga Mongol sa Java]] ug nakaabot sa kinapungkayan niini atol sa panahon ni Reyna [[Tribhuwana Wijayatunggadewi|Tribhuvana]] ug sa iyang anak nga si [[Hayam Wuruk]], kansang pagmando sa tunga-tunga sa ika-14 nga siglo gimarkahan sa mga pagpanakop nga mikaylap sa tibuok Habagatang-Sidlakang Asya. Kini nga kalampusan gipasidungog usab sa bantogang punong ministro [[Gajah Mada|nga si Gajah Mada]] . Sumala sa [[Nagarakretagama|''Nagarakṛtāgama'']] nga gisulat niadtong 1365, ang Majapahit usa ka imperyo nga adunay 98 ka mga sanga sa suba, nga naggikan sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]] hangtod sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]]; lakip ang mga teritoryo sa karon nga [[Indonesia]], [[Singgapura|Singapore]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Brunei]], habagatang [[Taylandiya|Thailand]], [[Sidlakang Timor|Timor Leste]], ug habagatang-kasadpang [[Pilipinas]] (ilabi na ang [[Sulu Archipelago]] ), bisan kung ang gilapdon sa impluwensya sa Majapahit usa gihapon ka hilisgutan sa debate taliwala sa mga historyador. Ang kinaiya sa relasyon ug impluwensya sa Majapahit sa mga sakop niini sa gawas sa nasud ug ang kahimtang niini isip usa ka imperyo nagpadayon gihapon sa pag-istoryahanay. Ang Majapahit usa sa katapusang dagkong imperyo sa Hindu-Buddhist sa rehiyon ug giisip nga usa sa pinakadako ug pinakagamhanan nga imperyo sa kasaysayan sa Indonesia ug Habagatang-Sidlakang Asya. Usahay kini makita nga sumbanan sa modernong mga utlanan sa Indonesia. Ang impluwensya niini milapas sa modernong teritoryo sa Indonesia ug nahimong hilisgutan sa daghang mga pagtuon. <ref>Prapantja, Rakawi, trans.</ref> <ref>G.J. Resink, ''Indonesia's History Between the Myths: Essays in Legal History and Historical Theory'' (The Hague: W. van Hoeve, 1968), p. 21.</ref> r05e4bq41phh6mqvlsm5iebncj10kpm 37025553 37025552 2026-08-10T08:05:57Z IndayLiburan 125259 37025553 wikitext text/x-wiki Ang '''Majapahit''', nailhan usab nga '''Wilwatikta''' {{Efn|Some Javanese court literature use this [[Sanskrit]]-derived name, which bears the same meaning ("bitter gourd") as "Majapahit" does in Old Javanese, for example in the {{lang|jv|[[Nagarakretagama|Deśavarṇana]]}} (canto 1 stanza 2) and {{lang|jv|Kidung Harsawijaya}} (canto 4 stanza 66). It is sometimes also written backwards as Tiktawilwa, for example in the {{lang|jv|Deśavarṇana}} (canto 18 stanza 4). However it is still more widely known by its Old Javanese name, as recorded in Javanese and Balinese manuscripts, as well as in the ''hikayat''s of Aceh, Banjar, Malay, Palembang, etc.}}, maoy usa ka Javanese [[Induwismo|Hindu]] - [[Budismo|Buddhist]] thalassocratic nga imperyo sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] nga nakabase sa isla sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] (sa modernong [[Indonesia]] ). Sa pinakataas nga gilapdon niini, human sa dakong pagpalapad sa militar, ang teritoryo sa imperyo ug sa mga estado nga sakop niini halos naglangkob sa tibuok arkipelago sa Nusantara, nga naglangkob sa [[Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]. Human sa usa ka giyera sibil nga nagpahuyang sa kontrol sa mga estadong basalyo, ang imperyo hinay-hinay nga mihuyang sa wala pa mahugno niadtong 1527 tungod sa pagsulong sa Sultanato sa Demak. Ang pagkapukan sa Majapahit nakasaksi sa pag-usbong sa mga ginghariang Islamiko sa Java. Gitukod ni [[Raden Wijaya]] niadtong 1292, ang Majapahit misaka sa gahom human sa [[Mongol invasion of Java|pagsulong sa mga Mongol sa Java]] ug nakaabot sa kinapungkayan niini atol sa panahon ni Reyna [[Tribhuwana Wijayatunggadewi|Tribhuvana]] ug sa iyang anak nga si [[Hayam Wuruk]], kansang pagmando sa tunga-tunga sa ika-14 nga siglo gimarkahan sa mga pagpanakop nga mikaylap sa tibuok Habagatang-Sidlakang Asya. Kini nga kalampusan gipasidungog usab sa bantogang punong ministro [[Gajah Mada|nga si Gajah Mada]] . Sumala sa [[Nagarakretagama|''Nagarakṛtāgama'']] nga gisulat niadtong 1365, ang Majapahit usa ka imperyo nga adunay 98 ka mga sanga sa suba, nga naggikan sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]] hangtod sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]]; lakip ang mga teritoryo sa karon nga [[Indonesia]], [[Singgapura|Singapore]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Brunei]], habagatang [[Taylandiya|Thailand]], [[Sidlakang Timor|Timor Leste]], ug habagatang-kasadpang [[Pilipinas]] (ilabi na ang [[Sulu Archipelago]] ), bisan kung ang gilapdon sa impluwensya sa Majapahit usa gihapon ka hilisgutan sa debate taliwala sa mga historyador. Ang kinaiya sa relasyon ug impluwensya sa Majapahit sa mga sakop niini sa gawas sa nasud ug ang kahimtang niini isip usa ka imperyo nagpadayon gihapon sa pag-istoryahanay. Ang Majapahit usa sa katapusang dagkong imperyo sa Hindu-Buddhist sa rehiyon ug giisip nga usa sa pinakadako ug pinakagamhanan nga imperyo sa kasaysayan sa Indonesia ug Habagatang-Sidlakang Asya. Usahay kini makita nga sumbanan sa modernong mga utlanan sa Indonesia. Ang impluwensya niini milapas sa modernong teritoryo sa Indonesia ug nahimong hilisgutan sa daghang mga pagtuon. ==Mga Reperensya== <ref>Prapantja, Rakawi, trans.</ref> <ref>G.J. Resink, ''Indonesia's History Between the Myths: Essays in Legal History and Historical Theory'' (The Hague: W. van Hoeve, 1968), p. 21.</ref> dynr9ay5gjr54ozngi7ktr7k0c103u7 37025554 37025553 2026-08-10T08:06:22Z IndayLiburan 125259 37025554 wikitext text/x-wiki Ang '''Majapahit''', nailhan usab nga '''Wilwatikta''' {{Efn}}, maoy usa ka Javanese [[Induwismo|Hindu]] - [[Budismo|Buddhist]] thalassocratic nga imperyo sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] nga nakabase sa isla sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] (sa modernong [[Indonesia]] ). Sa pinakataas nga gilapdon niini, human sa dakong pagpalapad sa militar, ang teritoryo sa imperyo ug sa mga estado nga sakop niini halos naglangkob sa tibuok arkipelago sa Nusantara, nga naglangkob sa [[Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]. Human sa usa ka giyera sibil nga nagpahuyang sa kontrol sa mga estadong basalyo, ang imperyo hinay-hinay nga mihuyang sa wala pa mahugno niadtong 1527 tungod sa pagsulong sa Sultanato sa Demak. Ang pagkapukan sa Majapahit nakasaksi sa pag-usbong sa mga ginghariang Islamiko sa Java. Gitukod ni [[Raden Wijaya]] niadtong 1292, ang Majapahit misaka sa gahom human sa [[Mongol invasion of Java|pagsulong sa mga Mongol sa Java]] ug nakaabot sa kinapungkayan niini atol sa panahon ni Reyna [[Tribhuwana Wijayatunggadewi|Tribhuvana]] ug sa iyang anak nga si [[Hayam Wuruk]], kansang pagmando sa tunga-tunga sa ika-14 nga siglo gimarkahan sa mga pagpanakop nga mikaylap sa tibuok Habagatang-Sidlakang Asya. Kini nga kalampusan gipasidungog usab sa bantogang punong ministro [[Gajah Mada|nga si Gajah Mada]] . Sumala sa [[Nagarakretagama|''Nagarakṛtāgama'']] nga gisulat niadtong 1365, ang Majapahit usa ka imperyo nga adunay 98 ka mga sanga sa suba, nga naggikan sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]] hangtod sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]]; lakip ang mga teritoryo sa karon nga [[Indonesia]], [[Singgapura|Singapore]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Brunei]], habagatang [[Taylandiya|Thailand]], [[Sidlakang Timor|Timor Leste]], ug habagatang-kasadpang [[Pilipinas]] (ilabi na ang [[Sulu Archipelago]] ), bisan kung ang gilapdon sa impluwensya sa Majapahit usa gihapon ka hilisgutan sa debate taliwala sa mga historyador. Ang kinaiya sa relasyon ug impluwensya sa Majapahit sa mga sakop niini sa gawas sa nasud ug ang kahimtang niini isip usa ka imperyo nagpadayon gihapon sa pag-istoryahanay. Ang Majapahit usa sa katapusang dagkong imperyo sa Hindu-Buddhist sa rehiyon ug giisip nga usa sa pinakadako ug pinakagamhanan nga imperyo sa kasaysayan sa Indonesia ug Habagatang-Sidlakang Asya. Usahay kini makita nga sumbanan sa modernong mga utlanan sa Indonesia. Ang impluwensya niini milapas sa modernong teritoryo sa Indonesia ug nahimong hilisgutan sa daghang mga pagtuon. ==Mga Reperensya== <ref>Prapantja, Rakawi, trans.</ref> <ref>G.J. Resink, ''Indonesia's History Between the Myths: Essays in Legal History and Historical Theory'' (The Hague: W. van Hoeve, 1968), p. 21.</ref> lmz9hk6gy1sp4mxhpbas10iv2za91ie 37025555 37025554 2026-08-10T08:06:44Z IndayLiburan 125259 nagdugang mga reperensya 37025555 wikitext text/x-wiki Ang '''Majapahit''', nailhan usab nga '''Wilwatikta''', maoy usa ka Javanese [[Induwismo|Hindu]] - [[Budismo|Buddhist]] thalassocratic nga imperyo sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] nga nakabase sa isla sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] (sa modernong [[Indonesia]] ). Sa pinakataas nga gilapdon niini, human sa dakong pagpalapad sa militar, ang teritoryo sa imperyo ug sa mga estado nga sakop niini halos naglangkob sa tibuok arkipelago sa Nusantara, nga naglangkob sa [[Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]. Human sa usa ka giyera sibil nga nagpahuyang sa kontrol sa mga estadong basalyo, ang imperyo hinay-hinay nga mihuyang sa wala pa mahugno niadtong 1527 tungod sa pagsulong sa Sultanato sa Demak. Ang pagkapukan sa Majapahit nakasaksi sa pag-usbong sa mga ginghariang Islamiko sa Java. Gitukod ni [[Raden Wijaya]] niadtong 1292, ang Majapahit misaka sa gahom human sa [[Mongol invasion of Java|pagsulong sa mga Mongol sa Java]] ug nakaabot sa kinapungkayan niini atol sa panahon ni Reyna [[Tribhuwana Wijayatunggadewi|Tribhuvana]] ug sa iyang anak nga si [[Hayam Wuruk]], kansang pagmando sa tunga-tunga sa ika-14 nga siglo gimarkahan sa mga pagpanakop nga mikaylap sa tibuok Habagatang-Sidlakang Asya. Kini nga kalampusan gipasidungog usab sa bantogang punong ministro [[Gajah Mada|nga si Gajah Mada]] . Sumala sa [[Nagarakretagama|''Nagarakṛtāgama'']] nga gisulat niadtong 1365, ang Majapahit usa ka imperyo nga adunay 98 ka mga sanga sa suba, nga naggikan sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]] hangtod sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]]; lakip ang mga teritoryo sa karon nga [[Indonesia]], [[Singgapura|Singapore]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Brunei]], habagatang [[Taylandiya|Thailand]], [[Sidlakang Timor|Timor Leste]], ug habagatang-kasadpang [[Pilipinas]] (ilabi na ang [[Sulu Archipelago]] ), bisan kung ang gilapdon sa impluwensya sa Majapahit usa gihapon ka hilisgutan sa debate taliwala sa mga historyador. Ang kinaiya sa relasyon ug impluwensya sa Majapahit sa mga sakop niini sa gawas sa nasud ug ang kahimtang niini isip usa ka imperyo nagpadayon gihapon sa pag-istoryahanay. Ang Majapahit usa sa katapusang dagkong imperyo sa Hindu-Buddhist sa rehiyon ug giisip nga usa sa pinakadako ug pinakagamhanan nga imperyo sa kasaysayan sa Indonesia ug Habagatang-Sidlakang Asya. Usahay kini makita nga sumbanan sa modernong mga utlanan sa Indonesia. Ang impluwensya niini milapas sa modernong teritoryo sa Indonesia ug nahimong hilisgutan sa daghang mga pagtuon. ==Mga Reperensya== <ref>Prapantja, Rakawi, trans.</ref> <ref>G.J. Resink, ''Indonesia's History Between the Myths: Essays in Legal History and Historical Theory'' (The Hague: W. van Hoeve, 1968), p. 21.</ref> mgey4d5cjpqflbuyugasmofrxza0q6y 0 11355276 37025551 2026-08-10T08:04:42Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367441916|History of the Philippines (1565–1898)]]" 37025551 wikitext text/x-wiki Ang kasaysayan sa Pilipinas gikan sa 1565 hangtod 1898 nailhan isip '''panahon sa kolonyal nga Espanyol''' . Niining panahona, ang [[Pilipinas|Kapupud-an sa Pilipinas]] gidumala isip Kapitan Heneral sa Pilipinas ubos sa [[Spanish East Indies]], sa sinugdanan ubos sa Viceroyalty sa [[Bag-ong Espanya|New Spain]], nga nakabase sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]], hangtod sa kagawasan sa Imperyong Mehikano gikan sa Espanya niadtong 1821. Kini miresulta sa direktang pagkontrol sa Espanya atol sa panahon sa kawalay kalig-on sa gobyerno didto. Ang unang natala nga pakig-uban sa mga Europeo sa Pilipinas nahitabo niadtong 1521 ni [[Fernando de Magallanes|Ferdinand Magellan]] sa iyang ekspedisyon sa paglibot sa dagat, diin namatay siya sa [[Gubat sa Mactan]] . Paglabay sa 44 ka tuig, usa ka ekspedisyon sa Espanya nga gipangulohan ni [[Miguel Lopez de Legazpi|Miguel López de Legazpi]] ang mibiya gikan sa Mexico (nga nailhan karon nga nasod) ug nagsugod sa pagsakop sa Espanya sa Pilipinas sa ulahing bahin sa ika-16 nga siglo. Ang ekspedisyon ni Legazpi miabot sa Pilipinas niadtong 1565, usa ka tuig human sa seryosong tinguha nga mahimong kolonya sa nasud, Atol sa pagmando ni Philip II sa Espanya, kansang ngalan maoy nahimong ngalan sa tibuok kapudpud-an sa tibuok, arkipelago ug sa modernong estado sa [[Pilipinas]]. Natapos ang panahon sa kolonyalismong Espanyol Tungod sa [[Rebolusyong Pilipino]] ug sa kapildihan sa Espanya ngadto sa Estados Unidos atol sa Gubat Espanyol-Amerikano . Ang pagpirma sa kasabotan sa [[Kasabotan sa Paris (1898)|Treaty of Paris]] niadtong Disyembre 10, 1898, kini ang nagsugod sa Gubat Pilipino-Amerikano nga nagtimaan sa pagsugod sa panahon sa kolonyal sa Amerika sa kasaysayan sa Pilipinas. == Panahon sa Espanya == === Kaagi === [[Payl:San_Agustin_Church_in_Intramuros_(Manila)_20180703,_bild_8.jpg|thumb| Lubnganan ni [[Miguel Lopez de Legazpi|Miguel López de Legazpi]], nagtukod sa [[Manila]] isip kapital nga siyudad sa mga isla sa Pilipinas, nga nahimutang sa Manila sa San Agustin Church sulod sa makasaysayanong pinarilan nga siyudad sa [[Intramuros]]]] Ang [[Espanyol|mga Espanyol]] nagsugod na sa pagsuhid sa [[Pilipinas]] sukad pa sa sayong bahin sa ika-16 nga siglo. [[Fernando de Magallanes|Si Ferdinand Magellan]], usa ka [[Portuges]] nga nabigador nga nangulo sa usa ka ekspedisyon sa Espanya aron libuton ang kalibutan, napatay sa mga manggugubat ni Datu [[Lapulapu]] sa [[Gubat sa Mactan]] . Niadtong 1543, [[Ruy López de Villalobos|si Ruy López de Villalobos]] miabot sa mga isla sa [[Leyte (pulo)|Leyte]] ug [[Samar (pulo)|Samar]] ug gihinganlan sila og ''Las Islas Filipinas'' agig pasidungog kang Felipe II sa Espanya, sa panahon nga Prinsipe sa Asturias . Si Philip nahimong Hari sa Espanya niadtong Enero 16, 1556, sa dihang ang iyang amahan, si Charles I sa Espanya (kinsa naghari usab isip Charles V, Balaang Emperador sa Roma ), mi-resign sa trono sa Espanya. Si Philip didto sa [[Bruxelles-Capitale (rehiyon)|Brussels]] niadtong panahona ug ang iyang pagbalik sa Espanya nalangan hangtod sa 1559 tungod sa politika sa Europa ug mga gubat sa amihanang Europa. Wala madugay human sa iyang pagbalik sa Espanya, si Philip nagmando og usa ka ekspedisyon ngadto sa [[Moluccas (kapuloan sa Indonesya)|Spice Islands]], nga nag-ingon nga ang katuyoan niini mao ang "pagdiskubre sa mga isla sa kasadpan". Sa tinuod lang, ang tahas niini mao ang pag-ilog sa Pilipinas alang sa Espanya. Ang populasyon sa [[Luzon]] ug [[Kabisay-an|Visayas]] sa panahon sa unang mga misyon sa mga Espanya gibanabana nga anaa sa taliwala sa 1 ug 1.5 milyon, diin ang kinatibuk-ang densidad ubos. a9ye3kmb05jv8m2cddk1blhh0il1qyp 0 11355277 37025556 2026-08-10T08:29:38Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368222671|Arabian Peninsula]]" 37025556 wikitext text/x-wiki Ang '''Peninsula sa Arabia''', o gitawag lang usab nga '''Arabia''', maoy usa ka [[Penynsula|peninsula]] sa Kasadpang Asya. Kini naglangkob sa kinadak-ang bahin sa yuta nga nahimutang sa Arabian plate. Nga adunay gilapdon nga {{Convert|3237500|km2|e6mi2|2}}, kini ang kinadak-ang peninsula sa kalibutan—nga halos parehas og gidak-on sa [[Indya|India]]. Siyam ka mga nasod ang nahimutang sa Arabian Peninsula: [[Bareyn|Bahrain]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar|Qatar]], [[Saudinhong Arabiya|Saudi Arabia]], [[Hiniusang Emiratong Arabo|United Arab Emirates]], ug [[Yemen]], ingon man ang habagatang katunga sa [[Iraq]] ug [[Hordanya|Jordan]]. Sa heyograpikanhong paagi, ang Peninsula sa Arabia giutlanan sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]] ug sa Levant sa amihanan ug amihanan-kasadpan ug gilibutan usab sa [[Kadagatang Indyan]] : ang Gulpo sa Persia, ang [[Strait of Hormuz|Kipot sa Hormuz]], ug ang [[Daryā-ye ‘Omān (gulpo)|Gulpo sa Oman]] sa sidlakan ug amihanan-sidlakan; ang Dagat sa Arabia sa habagatan-sidlakan; ug ang Gulpo sa Aden sa habagatan, ang [[Bab el Mandeb (estretso sa Somalia)|Kipot sa Mandeb]] sa habagatan-kasadpan, ug ang [[Dagat Pula|Dagat nga Pula]] sa kasadpan. Sa wala pa ang ika-7 nga siglo AD, ang mga konsepto sa Greco-Romano sa "Arabia" mas lapad kay sa modernong peninsula ug miabot sa Habagatang Levant, lakip ang [[Sinayi|Sinai]], ang [[Néguev|Negev]], ug mga rehiyon sa modernong [[Hordanya|Jordan]], sama sa makita sa Romanong lalawigan sa Arabia Petraea, kansang kapital mao ang Petra . Niini nga konteksto, ang Sinai nahimong kabahin sa mas lapad nga rehiyonal nga klasipikasyon imbes nga usa ka nahimulag nga ekstensyon sa peninsula, bisan pa nga kini bahin nga gibulag gikan niini sa Gulpo sa Aqaba ug nahimutang sa African plate . Kadaghanan sa peninsula natabonan sa Arabian Desert, nga usa ka sumpay sa [[Sahara (desyerto)|Sahara Desert]] . au9t1178ogiity6371xd6gow2h9rozb 37025557 37025556 2026-08-10T08:30:26Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37025557 wikitext text/x-wiki Ang '''Peninsula sa Arabia''', o gitawag lang usab nga '''Arabia''', maoy usa ka [[Penynsula|peninsula]] sa Kasadpang Asya. Kini naglangkob sa kinadak-ang bahin sa yuta nga nahimutang sa Arabian plate. Nga adunay gilapdon nga {{Convert|3237500|km2|e6mi2|2}}, kini ang kinadak-ang peninsula sa kalibutan—nga halos parehas og gidak-on sa [[Indya|India]]. Siyam ka mga nasod ang nahimutang sa Arabian Peninsula: [[Bareyn|Bahrain]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar|Qatar]], [[Saudinhong Arabiya|Saudi Arabia]], [[Hiniusang Emiratong Arabo|United Arab Emirates]], ug [[Yemen]], ingon man ang habagatang katunga sa [[Iraq]] ug [[Hordanya|Jordan]]. Sa heyograpikanhong paagi, ang Peninsula sa Arabia giutlanan sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]] ug sa Levant sa amihanan ug amihanan-kasadpan ug gilibutan usab sa [[Kadagatang Indyan]] : ang Gulpo sa Persia, ang [[Strait of Hormuz|Kipot sa Hormuz]], ug ang [[Daryā-ye ‘Omān (gulpo)|Gulpo sa Oman]] sa sidlakan ug amihanan-sidlakan; ang Dagat sa Arabia sa habagatan-sidlakan; ug ang Gulpo sa Aden sa habagatan, ang [[Bab el Mandeb (estretso sa Somalia)|Kipot sa Mandeb]] sa habagatan-kasadpan, ug ang [[Dagat Pula|Dagat nga Pula]] sa kasadpan. Sa wala pa ang ika-7 nga siglo AD, ang mga konsepto sa Greco-Romano sa "Arabia" mas lapad kay sa modernong peninsula ug miabot sa Habagatang Levant, lakip ang [[Sinayi|Sinai]], ang [[Néguev|Negev]], ug mga rehiyon sa modernong [[Hordanya|Jordan]], sama sa makita sa Romanong lalawigan sa Arabia Petraea, kansang kapital mao ang Petra . Niini nga konteksto, ang Sinai nahimong kabahin sa mas lapad nga rehiyonal nga klasipikasyon imbes nga usa ka nahimulag nga ekstensyon sa peninsula, bisan pa nga kini bahin nga gibulag gikan niini sa Gulpo sa Aqaba ug nahimutang sa African plate . Kadaghanan sa peninsula natabonan sa Arabian Desert, nga usa ka sumpay sa [[Sahara (desyerto)|Sahara Desert]]. Tali sa 56 ug 23 milyon ka tuig ang milabay, ang peninsula naporma isip resulta sa [[Red Sea Rift]] nga naglambigit sa African ug Arabian plates. Usa kini sa mga [[Prehistoric Arabia|unang rehiyon nga gipuy-an sa mga modernong tawo]] human sa ilang [[Recent African origin of modern humans|pagbiya sa Africa]] atol sa [[Paleolithic]] . Ang makasaysayanong rekord sa Peninsula sa Arabia gituohan nga nagsugod sa sayong bahin sa ika-1 nga milenyo BC, sa dihang [[Kasaysayan sa pagsulat|gipaila ang mga sistema sa pagsulat sa rehiyon]] . Sa kadaghanan sa [[Pre-Islamic Arabia|karaang kasaysayan sa peninsula]], kini gamay ra ang populasyon sa [[Tribes of Arabia|mga tribong Arabo]] ug pinuy-anan sa lainlaing [[Religion in pre-Islamic Arabia|lokal ug langyaw nga mga relihiyosong praktis]], samtang daghang mga imperyo ug gingharian ang naggamit ug limitado nga awtoridad sa politika sa lainlaing mga lugar. Apan, sa ika-7 nga siglo AD, ang tibuok Peninsula sa Arabia nahiusa sa politika, kultura, ug relihiyon sa lider sa Arab nga [[Mahoma|si Muhammad]] human niya giangkon [[Prophets and messengers in Islam|ang pagkapropeta]] ug gitukod ang [[Islam]], sa ingon nakapahimo sa [[Arabization|Arabisasyon]] sa daghang mga sibilisasyon nga dili Arabo sa [[Arab world|kadaghanan sa Asya ug Africa]]. nrvue7ng0h3jdxl07o9zyzezvudjto9 37025558 37025557 2026-08-10T08:37:53Z Iampjanz 134116 37025558 wikitext text/x-wiki [[File:Near East in 1000bc (en).jpg|left]] Ang '''Peninsula sa Arabia''', o gitawag lang usab nga '''Arabia''', maoy usa ka [[Penynsula|peninsula]] sa Kasadpang Asya. Kini naglangkob sa kinadak-ang bahin sa yuta nga nahimutang sa Arabian plate. Nga adunay gilapdon nga {{Convert|3237500|km2|e6mi2|2}}, kini ang kinadak-ang peninsula sa kalibutan—nga halos parehas og gidak-on sa [[Indya|India]]. Siyam ka mga nasod ang nahimutang sa Arabian Peninsula: [[Bareyn|Bahrain]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar|Qatar]], [[Saudinhong Arabiya|Saudi Arabia]], [[Hiniusang Emiratong Arabo|United Arab Emirates]], ug [[Yemen]], ingon man ang habagatang katunga sa [[Iraq]] ug [[Hordanya|Jordan]]. Sa heyograpikanhong paagi, ang Peninsula sa Arabia giutlanan sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]] ug sa Levant sa amihanan ug amihanan-kasadpan ug gilibutan usab sa [[Kadagatang Indyan]] : ang Gulpo sa Persia, ang [[Strait of Hormuz|Kipot sa Hormuz]], ug ang [[Daryā-ye ‘Omān (gulpo)|Gulpo sa Oman]] sa sidlakan ug amihanan-sidlakan; ang Dagat sa Arabia sa habagatan-sidlakan; ug ang Gulpo sa Aden sa habagatan, ang [[Bab el Mandeb (estretso sa Somalia)|Kipot sa Mandeb]] sa habagatan-kasadpan, ug ang [[Dagat Pula|Dagat nga Pula]] sa kasadpan. Sa wala pa ang ika-7 nga siglo AD, ang mga konsepto sa Greco-Romano sa "Arabia" mas lapad kay sa modernong peninsula ug miabot sa Habagatang Levant, lakip ang [[Sinayi|Sinai]], ang [[Néguev|Negev]], ug mga rehiyon sa modernong [[Hordanya|Jordan]], sama sa makita sa Romanong lalawigan sa Arabia Petraea, kansang kapital mao ang Petra . Niini nga konteksto, ang Sinai nahimong kabahin sa mas lapad nga rehiyonal nga klasipikasyon imbes nga usa ka nahimulag nga ekstensyon sa peninsula, bisan pa nga kini bahin nga gibulag gikan niini sa Gulpo sa Aqaba ug nahimutang sa African plate . Kadaghanan sa peninsula natabonan sa Arabian Desert, nga usa ka sumpay sa [[Sahara (desyerto)|Sahara Desert]]. Tali sa 56 ug 23 milyon ka tuig ang milabay, ang peninsula naporma isip resulta sa [[Red Sea Rift]] nga naglambigit sa African ug Arabian plates. Usa kini sa mga [[Prehistoric Arabia|unang rehiyon nga gipuy-an sa mga modernong tawo]] human sa ilang [[Recent African origin of modern humans|pagbiya sa Africa]] atol sa [[Paleolithic]] . Ang makasaysayanong rekord sa Peninsula sa Arabia gituohan nga nagsugod sa sayong bahin sa ika-1 nga milenyo BC, sa dihang [[Kasaysayan sa pagsulat|gipaila ang mga sistema sa pagsulat sa rehiyon]] . Sa kadaghanan sa [[Pre-Islamic Arabia|karaang kasaysayan sa peninsula]], kini gamay ra ang populasyon sa [[Tribes of Arabia|mga tribong Arabo]] ug pinuy-anan sa lainlaing [[Religion in pre-Islamic Arabia|lokal ug langyaw nga mga relihiyosong praktis]], samtang daghang mga imperyo ug gingharian ang naggamit ug limitado nga awtoridad sa politika sa lainlaing mga lugar. Apan, sa ika-7 nga siglo AD, ang tibuok Peninsula sa Arabia nahiusa sa politika, kultura, ug relihiyon sa lider sa Arab nga [[Mahoma|si Muhammad]] human niya giangkon [[Prophets and messengers in Islam|ang pagkapropeta]] ug gitukod ang [[Islam]], sa ingon nakapahimo sa [[Arabization|Arabisasyon]] sa daghang mga sibilisasyon nga dili Arabo sa [[Arab world|kadaghanan sa Asya ug Africa]]. Samtang ang [[Greco-Roman world|Greco-Roman nga kalibutan]] nakaila sa Arabian Peninsula sa tulo ka dagkong rehiyon— [[Arabia Petraea|Petraea]] sa amihanan, [[Arabia Deserta|Deserta]] sa sentro, ug [[Arabia Felix|Felix]] sa habagatan—gibahin hinuon kini [[Geography and cartography in the medieval Islamic world|sa mga Muslim geographer sa medieval]] ngadto sa upat ka pangunang rehiyon: ang Central Plateau ([[Najd]] ug [[Al-Yamama]] ), [[South Arabia]] ( [[Yemen (region)|Yemen]], [[Hadhramaut]], ug habagatan-kasadpang Oman), [[Eastern Arabia|Al-Bahrain]] (Sidlakang Arabia o [[Al-Ahsa Oasis|Al-Hassa]] ), ug ang [[Hedzaz|Hejaz]] ([[Tihāmah|Tihamah]] para sa kasadpang baybayon). Sukad sa ika-20 nga siglo, kini adunay kritikal nga kahulugan sa Arab ug global nga geopolitika tungod sa nadiskobrehan ug sunod nga industriyalisasyon sa daghang mga reserba sa [[Oil and natural gas industry|lana ug natural nga gas]] . Kadaghanan sa mga nasod sa peninsula mga [[Petrocracy|petrokrasya]] ug busa adunay hinungdanong papel sa [[Petroleum politics|politika sa petrolyo]] nga naghubit sa kontemporaryong [[Middle East]]. hq85crjl8os4u9xpl7grghs46dzkcjv 37025559 37025558 2026-08-10T08:38:21Z Iampjanz 134116 37025559 wikitext text/x-wiki [[File:Near East in 1000bc (en).jpg|300px|right]] Ang '''Peninsula sa Arabia''', o gitawag lang usab nga '''Arabia''', maoy usa ka [[Penynsula|peninsula]] sa Kasadpang Asya. Kini naglangkob sa kinadak-ang bahin sa yuta nga nahimutang sa Arabian plate. Nga adunay gilapdon nga {{Convert|3237500|km2|e6mi2|2}}, kini ang kinadak-ang peninsula sa kalibutan—nga halos parehas og gidak-on sa [[Indya|India]]. Siyam ka mga nasod ang nahimutang sa Arabian Peninsula: [[Bareyn|Bahrain]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar|Qatar]], [[Saudinhong Arabiya|Saudi Arabia]], [[Hiniusang Emiratong Arabo|United Arab Emirates]], ug [[Yemen]], ingon man ang habagatang katunga sa [[Iraq]] ug [[Hordanya|Jordan]]. Sa heyograpikanhong paagi, ang Peninsula sa Arabia giutlanan sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]] ug sa Levant sa amihanan ug amihanan-kasadpan ug gilibutan usab sa [[Kadagatang Indyan]] : ang Gulpo sa Persia, ang [[Strait of Hormuz|Kipot sa Hormuz]], ug ang [[Daryā-ye ‘Omān (gulpo)|Gulpo sa Oman]] sa sidlakan ug amihanan-sidlakan; ang Dagat sa Arabia sa habagatan-sidlakan; ug ang Gulpo sa Aden sa habagatan, ang [[Bab el Mandeb (estretso sa Somalia)|Kipot sa Mandeb]] sa habagatan-kasadpan, ug ang [[Dagat Pula|Dagat nga Pula]] sa kasadpan. Sa wala pa ang ika-7 nga siglo AD, ang mga konsepto sa Greco-Romano sa "Arabia" mas lapad kay sa modernong peninsula ug miabot sa Habagatang Levant, lakip ang [[Sinayi|Sinai]], ang [[Néguev|Negev]], ug mga rehiyon sa modernong [[Hordanya|Jordan]], sama sa makita sa Romanong lalawigan sa Arabia Petraea, kansang kapital mao ang Petra . Niini nga konteksto, ang Sinai nahimong kabahin sa mas lapad nga rehiyonal nga klasipikasyon imbes nga usa ka nahimulag nga ekstensyon sa peninsula, bisan pa nga kini bahin nga gibulag gikan niini sa Gulpo sa Aqaba ug nahimutang sa African plate . Kadaghanan sa peninsula natabonan sa Arabian Desert, nga usa ka sumpay sa [[Sahara (desyerto)|Sahara Desert]]. Tali sa 56 ug 23 milyon ka tuig ang milabay, ang peninsula naporma isip resulta sa [[Red Sea Rift]] nga naglambigit sa African ug Arabian plates. Usa kini sa mga [[Prehistoric Arabia|unang rehiyon nga gipuy-an sa mga modernong tawo]] human sa ilang [[Recent African origin of modern humans|pagbiya sa Africa]] atol sa [[Paleolithic]] . Ang makasaysayanong rekord sa Peninsula sa Arabia gituohan nga nagsugod sa sayong bahin sa ika-1 nga milenyo BC, sa dihang [[Kasaysayan sa pagsulat|gipaila ang mga sistema sa pagsulat sa rehiyon]] . Sa kadaghanan sa [[Pre-Islamic Arabia|karaang kasaysayan sa peninsula]], kini gamay ra ang populasyon sa [[Tribes of Arabia|mga tribong Arabo]] ug pinuy-anan sa lainlaing [[Religion in pre-Islamic Arabia|lokal ug langyaw nga mga relihiyosong praktis]], samtang daghang mga imperyo ug gingharian ang naggamit ug limitado nga awtoridad sa politika sa lainlaing mga lugar. Apan, sa ika-7 nga siglo AD, ang tibuok Peninsula sa Arabia nahiusa sa politika, kultura, ug relihiyon sa lider sa Arab nga [[Mahoma|si Muhammad]] human niya giangkon [[Prophets and messengers in Islam|ang pagkapropeta]] ug gitukod ang [[Islam]], sa ingon nakapahimo sa [[Arabization|Arabisasyon]] sa daghang mga sibilisasyon nga dili Arabo sa [[Arab world|kadaghanan sa Asya ug Africa]]. Samtang ang [[Greco-Roman world|Greco-Roman nga kalibutan]] nakaila sa Arabian Peninsula sa tulo ka dagkong rehiyon— [[Arabia Petraea|Petraea]] sa amihanan, [[Arabia Deserta|Deserta]] sa sentro, ug [[Arabia Felix|Felix]] sa habagatan—gibahin hinuon kini [[Geography and cartography in the medieval Islamic world|sa mga Muslim geographer sa medieval]] ngadto sa upat ka pangunang rehiyon: ang Central Plateau ([[Najd]] ug [[Al-Yamama]] ), [[South Arabia]] ( [[Yemen (region)|Yemen]], [[Hadhramaut]], ug habagatan-kasadpang Oman), [[Eastern Arabia|Al-Bahrain]] (Sidlakang Arabia o [[Al-Ahsa Oasis|Al-Hassa]] ), ug ang [[Hedzaz|Hejaz]] ([[Tihāmah|Tihamah]] para sa kasadpang baybayon). Sukad sa ika-20 nga siglo, kini adunay kritikal nga kahulugan sa Arab ug global nga geopolitika tungod sa nadiskobrehan ug sunod nga industriyalisasyon sa daghang mga reserba sa [[Oil and natural gas industry|lana ug natural nga gas]] . Kadaghanan sa mga nasod sa peninsula mga [[Petrocracy|petrokrasya]] ug busa adunay hinungdanong papel sa [[Petroleum politics|politika sa petrolyo]] nga naghubit sa kontemporaryong [[Middle East]]. kxqk0vreqh5l436urdv7oeu9tikgjyc 0 11355278 37025560 2026-08-10T08:43:40Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366888953|Hong Kong Junta]]" 37025560 wikitext text/x-wiki Ang '''Hong Kong Junta''' usa ka organisasyon nga naporma isip usa ka rebolusyonaryong gobyerno nga gihinginlan sa mga rebolusyonaryong Pilipino human sa pagpirma sa [[Kasabotan sa Biyak-na-Bato|Kasabutan sa Biak-na-Bato]] (nga pagatawgon dinhi nga ''Kasabutan'' ) niadtong Disyembre 15, 1897. Kini gipangulohan ni [[Emilio Aguinaldo]] ug naglakip sa mga taas nga opisyal sa rebolusyong Pilipino batok sa pagmando sa Espanya nga miuban kang Aguinaldo sa pagkadestiyero sa British Hong Kong gikan sa Pilipinas. == Establisemento == Ang mga Pilipino nga supak sa pag dumala mga Espanyol ngadto sa Hong Kong sukad sa 1872 Cavite mutiny tungod kay gipanalipdan sa balaod sa Britanya ang mga politikanhong kagiw. [[File:Aguinaldo_and_party_arrive_in_Dagupan.png|thumb| Mga lider sa rebeldeng Pilipino nga miabot sa [[Dagupan]], sakay sa usa ka bagon sa tren. Gikan sa wala: Gregorio del Pilar, [[Wenceslao Viniegra]], [[Emilio Aguinaldo]] ug Vito Belarmino . Sa pinakatuo nga bahin mao si Pedro Paterno, kinsa nagpataliwala sa [[Kasabotan sa Biyak-na-Bato|Kasabotan sa Biak-na-Bato]] .]] Ang [[Kasabotan sa Biyak-na-Bato|kasabutan sa Biak-na-Bato]] gipirmahan niadtong Disyembre 15, 1897. Isip kabahin niining nga kasabutan, [[Emilio Aguinaldo|si Emilio Aguinaldo]], nga maoy lider sa [[Rebolusyong Pilipino]] niadtong panahona, miuyon nga mobiya sa Pilipinas. Niadtong Disyembre 27, 1897, si Aguinaldo ug ang pipila ka mga taas nga opisyal sa rebolusyonaryong ranggo misakay sa barkong ''Uranus'' sa [[Sual]], [[Pangasinan]] sa [[Lingayen Gulf]]. Niadtong Enero 2, 1898, ang unang adlaw sa bangko human sa pag-abot sa Hong Kong, si Aguinaldo nagdeposito og $MXN400,000 nga nadawat gikan sa gobyerno sa Espanya ubos sa mga termino sa nahuman nga Kasabutan, ngadto sa usa ka account sa Hong Kong and Shanghai Bank ubos sa ngalan nga ''Aguinaldo and Company'' ; misunod ang dugang nga naandan nga mga transaksyon sa bangko. Naghimo si Aguinaldo og estrikto nga badyet para sa mga nadestiyero sa Hong Kong ug nagpatuman og matipid nga pagkinabuhi. == Kagubot sa pinansyal ug ang pagsalikway sa kasabutan == Ang mga rebolusyonaryo nga nahibilin sa Pilipinas wala matagbaw sa kasabutan diin ang mga nadestiyero sa Hong Kong makapahimulos sa mga pundo gikan sa Kasabutan samtang sila nahabilin nga walay kwarta; Busa. nakigsabot sila sa mga Espanyol alang sa ikaduhang bahin sa maong pundo, nga mikabat sa dugang $MXN400,000, aron ihatag kanila ug ipang-apod-apod ngadto sa mga nanginahanglan nga mga rebolusyonaryo sa Pilipinas. Natuman kini, ug ang pundo gibahinbahin taliwala sa mga lider sa mga rebelde nga nahibilin sa Biak-na-Bato.Gipahibalo ni Pedro Paterno, kinsa adunay dakong papel sa sa negosasyon sa Kasabutan, nagpahibalo kang Aguinaldo niini sa dihang nahuman na kini. Nagpatawag si Aguinaldo og miting ug gibutyag ang impormasyon nga iyang nadawat gikan kang Paterno ug Miguel Primo de Rivera, Ang pag-umangkon sa Espanyol nga Gobernador Heneral sa Pilipinas, nga ang mga Espanyol dili maghatag og dugang pondo "basta adunay nagpadayon nga rebelyon sa Pilipinas ug wala pa mabungkag ang katilingban sa ''[[Katipunan]]'' ...". Gipahibalo usab niya nga si Isabelo Artacho, kinsa gibiyaan sa Biak-na-Bato isip direktor sa komersyo, miresign ug nangayog bayad sa mga nagasto. Kini nakahatag og epekto sa paghiusa sa mga nadestiyero aron isalikway ang Kasabotan ug ipadayon pag-usab ang rebolusyon, ug ilang gipulihan ang mga opisyal sa probisyonal nga gobyerno nga naporma sa Biak-na-Bato og mga miyembro sa nadestiyerong grupo. Ang mga nadestiyero mibotar sa pag-aprobar sa pag-resign ni Aratcho apan wala nila siya gihatagan og bayad. Si Artacho, nga gikan sa Pilipinas, miabot sa Hong Kong ug nagsang-at og kaso batok kang Aguinaldo and Company. Kini miresulta sa pag-isyu og usa ka mando "aron mapugngan ang akusado [Aguinaldo] ug ang matag usa kanila sa pagdumala o pag-apod-apod sa kabtangan...$400,000, o bisan unsang bahin niini." Giisip kini ni Aguinaldo nga kataw-anan ug nagduda nga si Aratcho giaghat niini sa Kapitan Heneral sa Espanya sa Pilipinas aron ihigot ang ilang pundo sa litigasyon. Human sa paghisgot sa sitwasyon uban ni Filipe Agoncillo ug pagbilin og pipila ka napirmahan nga mga tseke kang Vito Belarmino, kinsa iyang ginganlan nga iyang surrogate, si Aguinaldo mikuha og $MXN50,000 ug, uban sa iyang sekretarya ug duha ka aide, sila si Colonel Gregorio del Pilar ug Lieutenant J. Leyba, sekreto nga mibiya sa Hong Kong paingon sa [[Uropa|Europa]] aron hunonganan sa Singapore gamit ang mga gituohang ngalan. [[Kategoriya:Gubat Filipinhon–Estadounidense]] f3tzgxn6mwhehs2qlynt799s4l7zp6c 0 11355279 37025561 2026-08-10T09:02:45Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360553637|Tribes of Arabia]]" 37025561 wikitext text/x-wiki [[Payl:Map_of_Arabia_600_AD.svg|thumb|300x300px| Mapa sa [[Peninsula sa Arabia]] niadtong 600 AD, nga nagpakita sa nagkalain-laing mga tribo sa Arabo ug sa ilang mga lugar nga gipuy-an. Ang mga Lakhmid (dilaw) nagporma og Arabong monarkiya isip mga kliyente sa Imperyong Sasanian, samtang ang mga Ghassanid (pula) nagporma og Arabong monarkiya isip mga kliyente sa [[Imperyong Romano]] .]] Ang '''mga tribo sa Arabia''' (Arabic: القبائل العربية) nga nagpuyo sa [[Peninsula sa Arabia]] sulod sa liboan ka tuig ug tradisyonal nga nagsubay sa ilang kagikan ngadto sa usa sa duha ka mitolohikanhong katigulangan sa kagikan sa mga Arabo: si Adnan, kansang mga kaliwat naggikan sa Kasadpang Arabia, Amihanang Arabia, Sidlakang Arabia, ug Sentral nga Arabia; o si Qahtan, kansang mga kaliwat naggikan sa Habagatang Arabia. Dugang pa, gituohan sa relihiyong [[Islam]] nga ang [[Arabo|mga Arabo]] kaliwat ni [[Abraham]] pinaagi sa iyang anak nga si Ismael. Sukad sa ika-7 nga siglo padayon, dungan sa pagkaylap sa Islam, daghan sa mga miyembro niining mga tribo ang nagsugod sa pagbalhin ug pagpuyo sa nagkalain-laing mga rehiyon nga nasakop atol sa unang mga pagpanakop sa mga Muslim, lakip ang Levant, Mesopotamia, Ehipto, Khuzestan, Maghreb, ug Sudan. Kini nga panghitabo nagpahinabo sa proseso sa Arabisasyon nga nakaimpluwensya pag-ayo sa mga pagbag-o sa demograpiko sa kadaghanan sa West Asia ug North Africa, nga misangpot sa pagtubo sa populasyon sa mga Arabo lapas sa Arabian Peninsula. Sa pagkakaron, kining mga rehiyon naglangkob sa gitawag nga kalibutan sa mga Arabo, gawas sa Khuzestan, nga bisan pa man og pinuy-anan sa dakong minoriya nga mga Arabo, kabahin kini sa [[Kalibotang Persyano|kalibutan sa Iran]]. Ang mga paglalin sa mga tribong Arabo adunay dakong papel sa paghimo sa populasyon niining mga rehiyon sa aspeto sa henetikong pag-Arab sa mga populasyon niining mga rehiyon. eb6qd32s0curgfj3vr4c64bwj93i759 0 11355283 37025565 2026-08-10T09:23:13Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368441552|European colonization of the Americas]]" 37025565 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]], nahitabo ang usa ka dakong kolonisasyon sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]], nga naglambigit sa daghang mga nasod sa Europa, ilabi na tali sa ulahing bahin sa ika-15 nga siglo ug sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang mga Norse nanimuyo sa mga lugar sa Amihanang Atlantiko, nagkolonya [[Groenlandiya|sa Greenland]] ug nagmugna og temporaryong pinuy-anan doul sa duol sa amihanang tumoy sa [[Newfoundland (pulo sa Kanada)|Newfoundland]] mga 1000 AD. Apan, tungod sa taas nga gidugayon ug kahinungdanon niini, ang ulahing kolonisasyon sa mga Europeo, human sa mga panaw ni Christopher Columbus, mas nailhan. Niining panahona, ang mga imperyong kolonyal sa Europa sa [[Imperyong Espanyol|Espanya]], Portugal, Gran Britanya, Pransya, [[Imperyo sa Rusya|Rusya]], Netherlands, Denmark, ug Sweden nagsugod sa pagsuhid ug pag-angkon sa Amerika, lakip na ang ilang natural nga mga kahinguhaan, ug kapital sa tawo, nga misangpot sa pagbalhin, pagkabungkag sa katilingban, pagkaulipon, ug pagpuo sa kaliwat sa mga Lumad sa Amerika, ug ang pagtukod sa daghang mga estado sa kolonyal nga mga settler. 70gst9z8y9zh3rz8cyrx7kvip19f8ni 37025567 37025565 2026-08-10T09:32:11Z Iampjanz 134116 37025567 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]], nahitabo ang usa ka dakong kolonisasyon sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]], nga naglambigit sa daghang mga nasod sa Europa, ilabi na tali sa ulahing bahin sa ika-15 nga siglo ug sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang mga Norse nanimuyo sa mga lugar sa Amihanang Atlantiko, nagkolonya [[Groenlandiya|sa Greenland]] ug nagmugna og temporaryong pinuy-anan doul sa duol sa amihanang tumoy sa [[Newfoundland (pulo sa Kanada)|Newfoundland]] mga 1000 AD. Apan, tungod sa taas nga gidugayon ug kahinungdanon niini, ang ulahing kolonisasyon sa mga Europeo, human sa mga panaw ni Christopher Columbus, mas nailhan. Niining panahona, ang mga imperyong kolonyal sa Europa sa [[Imperyong Espanyol|Espanya]], Portugal, Gran Britanya, Pransya, [[Imperyo sa Rusya|Rusya]], Netherlands, Denmark, ug Sweden nagsugod sa pagsuhid ug pag-angkon sa Amerika, lakip na ang ilang natural nga mga kahinguhaan, ug kapital sa tawo, nga misangpot sa pagbalhin, pagkabungkag sa katilingban, pagkaulipon, ug pagpuo sa kaliwat sa mga Lumad sa Amerika, ug ang pagtukod sa daghang mga estado sa kolonyal nga mga settler. Ang paspas nga pag-usbaw sa bahandi ug gahom sa pipila ka [[Talaan sa mga nasod sa Uropa|mga nasod sa Europa]] wala matagna sa sayong bahin sa ika-15 nga siglo tungod kay kini [[Crisis of the Late Middle Ages|nalambigit sa mga gubat sa sulod sa nasud]] ug hinay-hinay nga nakabangon gikan sa pagkawala sa populasyon nga gipahinabo sa [[Black Death]]. Ang dominasyon sa [[Imperyong Usmanon|Imperyong Ottoman]] sa [[Spice trade|mga ruta sa pamatigayon paingon sa Asya]] nag-aghat sa mga monarko sa Kasadpang Europa sa pagpangita og mga alternatibo, nga miresulta sa mga panaw ni Christopher Columbus ug sa iyang aksidente nga pag-abot sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] . Uban sa pagpirma sa [[Treaty of Tordesillas|Tratado sa Tordesillas]] niadtong 1494, ang Portugal ug Espanya miuyon nga bahinon ang Kalibutan sa duha, diin ang Portugal adunay dominyo sa mga dili [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] yuta sa sidlakang katunga sa kalibutan, ug ang Espanya sa mga naa sa kasadpang katunga. Ang mga pag-angkon sa Espanya naglakip sa tanang Amerika; bisan pa, ang Kasabutan sa Tordesillas naghatag sa sidlakang tumoy sa South America ngadto sa [[Portugal]], diin gitukod niini [[Colonial Brazil|ang Brazil]] sa sayong bahin sa 1500s, ug ang [[East Indies]] ngadto sa Espanya, diin gitukod niini ang [[Captaincy General of the Philippines|Pilipinas]] . Ang siyudad sa [[Santo Domingo (ulohang dakbayan)|Santo Domingo]], sa kasamtangang [[Dominikanhong Republika|Dominican Republic]], nga gitukod niadtong 1496 ni Columbus, giila nga [[List of cities in the Americas by year of foundation|labing karaan nga padayon nga gipuy-an nga]] pinuy-anan sa mga Europeo sa Amerika. dsltn0pd7ak80stdipw9uov6tnlchbq 37025570 37025567 2026-08-10T09:38:06Z Iampjanz 134116 37025570 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]], nahitabo ang usa ka dakong kolonisasyon sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]], nga naglambigit sa daghang mga nasod sa Europa, ilabi na tali sa ulahing bahin sa ika-15 nga siglo ug sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang mga Norse nanimuyo sa mga lugar sa Amihanang Atlantiko, nagkolonya [[Groenlandiya|sa Greenland]] ug nagmugna og temporaryong pinuy-anan doul sa duol sa amihanang tumoy sa [[Newfoundland (pulo sa Kanada)|Newfoundland]] mga 1000 AD. Apan, tungod sa taas nga gidugayon ug kahinungdanon niini, ang ulahing kolonisasyon sa mga Europeo, human sa mga panaw ni Christopher Columbus, mas nailhan. Niining panahona, ang mga imperyong kolonyal sa Europa sa [[Imperyong Espanyol|Espanya]], Portugal, Gran Britanya, Pransya, [[Imperyo sa Rusya|Rusya]], Netherlands, Denmark, ug Sweden nagsugod sa pagsuhid ug pag-angkon sa Amerika, lakip na ang ilang natural nga mga kahinguhaan, ug kapital sa tawo, nga misangpot sa pagbalhin, pagkabungkag sa katilingban, pagkaulipon, ug pagpuo sa kaliwat sa mga Lumad sa Amerika, ug ang pagtukod sa daghang mga estado sa kolonyal nga mga settler. Ang paspas nga pag-usbaw sa bahandi ug gahom sa pipila ka [[Talaan sa mga nasod sa Uropa|mga nasod sa Europa]] wala matagna sa sayong bahin sa ika-15 nga siglo tungod kay kini [[Crisis of the Late Middle Ages|nalambigit sa mga gubat sa sulod sa nasud]] ug hinay-hinay nga nakabangon gikan sa pagkawala sa populasyon nga gipahinabo sa [[Black Death]]. Ang dominasyon sa [[Imperyong Usmanon|Imperyong Ottoman]] sa [[Spice trade|mga ruta sa pamatigayon paingon sa Asya]] nag-aghat sa mga monarko sa Kasadpang Europa sa pagpangita og mga alternatibo, nga miresulta sa mga panaw ni Christopher Columbus ug sa iyang aksidente nga pag-abot sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] . Uban sa pagpirma sa [[Treaty of Tordesillas|Tratado sa Tordesillas]] niadtong 1494, ang Portugal ug Espanya miuyon nga bahinon ang Kalibutan sa duha, diin ang Portugal adunay dominyo sa mga dili [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] yuta sa sidlakang katunga sa kalibutan, ug ang Espanya sa mga naa sa kasadpang katunga. Ang mga pag-angkon sa Espanya naglakip sa tanang Amerika; bisan pa, ang Kasabutan sa Tordesillas naghatag sa sidlakang tumoy sa South America ngadto sa [[Portugal]], diin gitukod niini [[Colonial Brazil|ang Brazil]] sa sayong bahin sa 1500s, ug ang [[East Indies]] ngadto sa Espanya, diin gitukod niini ang [[Captaincy General of the Philippines|Pilipinas]] . Ang siyudad sa [[Santo Domingo (ulohang dakbayan)|Santo Domingo]], sa kasamtangang [[Dominikanhong Republika|Dominican Republic]], nga gitukod niadtong 1496 ni Columbus, giila nga [[List of cities in the Americas by year of foundation|labing karaan nga padayon nga gipuy-an nga]] pinuy-anan sa mga Europeo sa Amerika. Pag-abot sa 1530s, naamgohan sa ubang mga gahom sa Kasadpang Europa nga sila usab makabenepisyo gikan sa mga panaw paingon sa Amerika, nga misangpot sa kolonisasyon [[British colonization of the Americas|sa Britanya]] ug [[French colonization of the Americas|Pransya]] sa amihanan-sidlakang tumoy sa Amerika, lakip na sa kasamtangang [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]]. Sulod sa usa ka siglo, ang [[Swedish colonies in the Americas|mga Sweko]] nagtukod [[New Sweden|sa New Sweden]]; ang [[Dutch colonization of the Americas|mga Dutch]] nagtukod [[New Netherland|sa New Netherland]]; ug [[Denmark–Norway|ang Denmark–Norway]] uban sa mga Sweko ug Dutch nagtukod sa kolonisasyon sa mga bahin sa [[Caribbean]]. Pag-abot sa mga 1700, gibuhi pag-usab sa Denmark–Norway ang kanhing mga kolonya sa Norway sa [[Groenlandiya|Greenland]], ug gisugdan [[Imperyo sa Rusya|sa Russia]] ang pagsuhid ug pag-angkon sa Baybayon sa Pasipiko gikan sa [[Russian America|Alaska]] hangtod sa [[History of California before 1900#Russian colonization (1812-1841)|California]]. Daghan sa mga istrukturang sosyal—lakip [[Catholic Church and the Age of Discovery|ang mga relihiyon]], [[Border|mga utlanan sa politika]], ug [[Lingua franca|mga linguae francae]] —nga nagdominar sa [[Western Hemisphere|Kasadpang Hemisperyo]] sa ika-21 nga siglo mao ang mga kaliwat sa mga natukod niining panahona. 4y3nvb6ggd0b49hdemowouwinvb268w 37025572 37025570 2026-08-10T09:38:57Z Iampjanz 134116 37025572 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]], nahitabo ang usa ka dakong kolonisasyon sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]], nga naglambigit sa daghang mga nasod sa Europa, ilabi na tali sa ulahing bahin sa ika-15 nga siglo ug sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang mga Norse nanimuyo sa mga lugar sa Amihanang Atlantiko, nagkolonya [[Groenlandiya|sa Greenland]] ug nagmugna og temporaryong pinuy-anan doul sa duol sa amihanang tumoy sa [[Newfoundland (pulo sa Kanada)|Newfoundland]] mga 1000 AD. Apan, tungod sa taas nga gidugayon ug kahinungdanon niini, ang ulahing kolonisasyon sa mga Europeo, human sa mga panaw ni Christopher Columbus, mas nailhan. Niining panahona, ang mga imperyong kolonyal sa Europa sa [[Imperyong Espanyol|Espanya]], Portugal, Gran Britanya, Pransya, [[Imperyo sa Rusya|Rusya]], Netherlands, Denmark, ug Sweden nagsugod sa pagsuhid ug pag-angkon sa Amerika, lakip na ang ilang natural nga mga kahinguhaan, ug kapital sa tawo, nga misangpot sa pagbalhin, pagkabungkag sa katilingban, pagkaulipon, ug pagpuo sa kaliwat sa mga Lumad sa Amerika, ug ang pagtukod sa daghang mga estado sa kolonyal nga mga settler. Ang paspas nga pag-usbaw sa bahandi ug gahom sa pipila ka [[Talaan sa mga nasod sa Uropa|mga nasod sa Europa]] wala matagna sa sayong bahin sa ika-15 nga siglo tungod kay kini [[Crisis of the Late Middle Ages|nalambigit sa mga gubat sa sulod sa nasud]] ug hinay-hinay nga nakabangon gikan sa pagkawala sa populasyon nga gipahinabo sa [[Black Death]]. Ang dominasyon sa [[Imperyong Usmanon|Imperyong Ottoman]] sa [[Spice trade|mga ruta sa pamatigayon paingon sa Asya]] nag-aghat sa mga monarko sa Kasadpang Europa sa pagpangita og mga alternatibo, nga miresulta sa mga panaw ni Christopher Columbus ug sa iyang aksidente nga pag-abot sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] . Uban sa pagpirma sa [[Treaty of Tordesillas|Tratado sa Tordesillas]] niadtong 1494, ang Portugal ug Espanya miuyon nga bahinon ang Kalibutan sa duha, diin ang Portugal adunay dominyo sa mga dili [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] yuta sa sidlakang katunga sa kalibutan, ug ang Espanya sa mga naa sa kasadpang katunga. Ang mga pag-angkon sa Espanya naglakip sa tanang Amerika; bisan pa, ang Kasabutan sa Tordesillas naghatag sa sidlakang tumoy sa South America ngadto sa [[Portugal]], diin gitukod niini [[Colonial Brazil|ang Brazil]] sa sayong bahin sa 1500s, ug ang [[East Indies]] ngadto sa Espanya, diin gitukod niini ang [[Captaincy General of the Philippines|Pilipinas]] . Ang siyudad sa [[Santo Domingo (ulohang dakbayan)|Santo Domingo]], sa kasamtangang [[Dominikanhong Republika|Dominican Republic]], nga gitukod niadtong 1496 ni Columbus, giila nga [[List of cities in the Americas by year of foundation|labing karaan nga padayon nga gipuy-an nga]] pinuy-anan sa mga Europeo sa Amerika. Pag-abot sa 1530s, naamgohan sa ubang mga gahom sa Kasadpang Europa nga sila usab makabenepisyo gikan sa mga panaw paingon sa Amerika, nga misangpot sa kolonisasyon [[British colonization of the Americas|sa Britanya]] ug [[French colonization of the Americas|Pransya]] sa amihanan-sidlakang tumoy sa Amerika, lakip na sa kasamtangang [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]]. Sulod sa usa ka siglo, ang [[Swedish colonies in the Americas|mga Sweko]] nagtukod [[New Sweden|sa New Sweden]]; ang [[Dutch colonization of the Americas|mga Dutch]] nagtukod [[New Netherland|sa New Netherland]]; ug [[Denmark–Norway|ang Denmark–Norway]] uban sa mga Sweko ug Dutch nagtukod sa kolonisasyon sa mga bahin sa [[Caribbean]]. Pag-abot sa mga 1700, gibuhi pag-usab sa Denmark–Norway ang kanhing mga kolonya sa Norway sa [[Groenlandiya|Greenland]], ug gisugdan [[Imperyo sa Rusya|sa Russia]] ang pagsuhid ug pag-angkon sa Baybayon sa Pasipiko gikan sa [[Russian America|Alaska]] hangtod sa [[History of California before 1900#Russian colonization (1812-1841)|California]]. Daghan sa mga istrukturang sosyal—lakip [[Catholic Church and the Age of Discovery|ang mga relihiyon]], [[Border|mga utlanan sa politika]], ug [[Lingua franca|mga linguae francae]] —nga nagdominar sa [[Western Hemisphere|Kasadpang Hemisperyo]] sa ika-21 nga siglo mao ang mga kaliwat sa mga natukod niining panahona. Mitungha ang mga bayolenteng panagbangi sa pagsugod niining panahona samtang ang mga lumad nga katawhan nakigbisog aron mapreserbar ang ilang integridad sa teritoryo gikan sa nagkadaghang mga Europeo nga nanimuyo ug gikan sa mga masukihon nga lumad nga mga silingan nga nasangkapan sa teknolohiya sa Europa. Ang panagbangi tali sa nagkalain-laing mga imperyong kolonyal sa Europa ug sa mga tribo sa Amerikanhong Indian usa ka nag-unang dinamiko sa Amerika hangtod sa mga 1800, bisan tuod ang ubang mga bahin sa kontinente nakakuha na sa ilang [[Decolonization of the Americas|kagawasan gikan sa Europa]] niadtong panahona, ang mga nasud sama sa Estados Unidos nagpadayon sa pagpakig-away batok sa mga tribo sa India ug nagpraktis [[Settler colonialism|sa kolonyalismo sa mga settler]]. Pananglitan, ang Estados Unidos nagpraktis og kolonyal nga palisiya sa mga settler nga [[Manifest destiny]] ug [[Indian removal|pagpapahawa sa mga Indian]]. Ang ubang mga rehiyon, lakip [[California Indian Wars|ang California]], [[Conquest of the Desert|Patagonia]], ang [[North-Western Territory]], ug ang [[Sioux Wars|amihanang Great Plains]], gamay ra o walay nasinati nga kolonisasyon hangtod sa 1800s. Ang pakigkontak ug kolonisasyon sa mga Europeo adunay dakong kadaot sa mga lumad nga katawhan sa Amerika ug sa ilang mga katilingban. r8fwqoru0239ogal7dh6oi8l0oxgkd6 0 11355284 37025566 2026-08-10T09:28:23Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367616549|Philip II of Spain]]" 37025566 wikitext text/x-wiki '''Felipe II''' (21 Mayo 1527{{Spaced en dash}}13 Septyembre 1598), nga usahay nailhan sa [[Espanya]] isip '''Philip the Prudente''' (Spanish), mao ang Hari sa Espanya sugod niadtong 1556, Hari sa Portugal gikan sa 1580, ug Hari sa Naples ug Sicily gikan sa 1554 hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1598. Nahimo usab siyang ''jure uxoris'' nga Hari sa Inglatera ug Ireland gikan sa iyang kaminyoon kang Reyna Mary I niadtong 1554 hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1558. Dugang pa, siya ang Duke sa Milan gikan sa 1540. Sukad niadtong 1555, siya ang Ginoo sa Napulog-pito nga mga Lalawigan sa Netherlands . Isip Anak ni Emperador Charles V ug Isabella sa Portugal, napanunod ni Philip [[Imperyong Espanyol|ang Imperyong Espanyol]] sa iyang amahan niadtong 1556, ug mipuli sa trono sa Portugal niadtong 1580 human sa usa ka krisis sa dinastiya, nga namugna sa Iberian Union .Natapos atol sa iyang paghari ang pagsakop sa mga Espanyol sa Imperyong Inca ug sa [[Pilipinas]], nga ginganlan agig sunod kaniya ni [[Ruy López de Villalobos]], nahuman atol sa iyang pagmando. Nahuman niya ang pagtukod sa palasyo sa hari nga El Escorial niadtong 1584. Ubos ni Philip II, ang Espanya nakaabot sa kinapungkayan sa impluwensya ug gahum niini, nga misulong ngadto sa Bulawanong Panahon sa Espanya, ug nagmando sa mga teritoryo sa matag kontinente nga nailhan sa mga Europeo niadtong panahona. Debotado kaayo, nakita ni Philip ang iyang kaugalingon isip tigpanalipod sa Katolikong Europa batok sa Imperyong Ottoman ug sa Protestanteng Repormasyon, ug gigamit ang posisyon sa Espanya isip nanguna nga gahom sa Europa sa daghang dungan nga mga paningkamot sa pakiggubat. Atol sa iyang paghari, ang Espanya miapil sa mga mahinungdong mga kadaugan batok sa mga Ottoman sa Oran, Malta ug Lepanto . Niadtong 1584, Samtang nagpadayon ang gubat nga kawaloan ka tuig sa (Otsenta ka Tuig nga Gubat), gipirmahan ni Philip ang Kasabotan sa Joinville, Diin nag hatag siyag nagpondo sa French Catholic League sulod sa mosunod nga dekada aron makigbatok sa mga Pranses nga Huguenot . Niadtong 1588, nagpadala siyag usa ka armada aron sulongon ang Protestanteng Inglatera, nga adunay estratehikong tumong nga palagpoton ang iyang kanhing bayaw nga [[Elizabeth I sa Ingglatera|si Elizabeth I]] ug tukuron pag-usab ang Katolisismo didto, apan ang iyang armada napapahawa sa usa ka panagsangka ug naguba sa mga bagyo samtang kini mibalik sa Espanya. Nagpadala siyag dugang nga mga Armada niadtong 1596 ug 1597, (ug ang iyang anak nga lalaki nga mipuli kaniya isip Phillip III nagpadala ug ikaupat niadtong 1601 ), apan kini napakyas usab. Nakabawi ang gahom sa kadagatan ni Philip human sa kapildihan sa susamang gidak-on nga Armada sa Inglatera nga gipadala batok sa Espanya. Tungod niining mga panagbangi, gipangulohan ni Philip ang usa ka rehimen nga puno sa utang, nga nakasaksi sa mga kapakyasan sa estado sa pagbayad niadtong 1557, 1560, 1569, 1575, ug 1596. Usa ka ambisyoso nga plano sa pagpalapad sa iyang mga pagpanakop ngadto sa Tsina ug sa tibuok Asya gikonsiderar usab ug gibiyaan. Ang pagtan-aw sa kasysayan kang Philip II kusog nga naimpluwensyahan sa propaganda saiyang mga kaaway, mga pasangil nga wala niya tubaga o depensahan,ug gidid-an pa gani niya ang pagsulat og mga asoy bahin sa iyang kinabuhi. Ang iyang dli maayong reputasyon nga langyaw nga reputasyon sa gawas sa nasod sa kadugayan nahimong nailhan nga Espanyol nga Itom nga Alamat, samtang ang mga bag-ong pagtimbang-timbang pag-usab sa iyang pigura sa ulahi nalambigit usab sa Puting Alamat . Tungod niini, ang historyador nga si Helmut Koenigsberger misulat mahitungod kang Philip, "tingali, walay personalidad sa modernong kasaysayan, bisan [[Napoleon I|si Napoleon]] o [[Joseph Stalin|Stalin]], nga parehong misteryoso ug kontrobersyal sama ni Philip II sa Espanya... Ni ang iyang kaugalingong mga kontemporaryo o ang mga historyador sa ulahi wala magkauyon sa iyang kinaiya, sa iyang mga tumong o bisan sa lebel sa kalampusan nga iyang nakab-ot." j6p2id92ajul1e1gg7ok6fadkzxkgje 0 11355285 37025573 2026-08-10T09:40:08Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365278379|Spanish treasure fleet]]" 37025573 wikitext text/x-wiki [[Payl:16th_century_Portuguese_Spanish_trade_routes.png|right|thumb|500x500px| Mga ruta sa galleon sa Espanya (puti): West Indies o ruta sa trans-Atlantiko nga gisugdan niadtong 1492, Manila galleon o ruta sa trans-pasipiko nga gisugdan niadtong 1565 (Asul: mga ruta sa Portugal, nag-operate gikan sa 1498 hangtod 1640).]] Ang '''pundok sa bahandi sa Espanya''', o '''pundok sa West Indies''' (Kinatsila, gitawag usab nga '''silver fleet''' o '''plate fleet'''; gikan sa Spanish: nga nagkahulogang "pilak"), usa ka sistema sa konboy sa mga ruta sa dagat nga giorganisar sa [[Imperyong Espanyol]] gikan sa 1566 hangtod 1790, nga nagkonektar [[Espanya|sa Espanya]] sa mga teritoryo niini sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] tabok sa [[Kadagatang Atlantiko|Atlantiko]] . Ang mga convoy mga pangkalibutanong gamit nga mga fleet sa kargamento nga gigamit sa pagdala sa lain-laing mga butang, lakip na ang mga produkto sa agrikultura, tabla, lain-laing mga metal sama sa [[pilak]] ug [[bulawan]], mga mutya, perlas, mga panakot, [[asukal]], tabako, seda, ug uban pang mga exotic nga produkto gikan sa mga teritoryo sa gawas sa nasud sa Imperyo sa Espanya ngadto sa mainland sa Espanya . Ang mga produkto sa Espanya sama sa lana, [[Alak|bino]], tela, [[libro]], ug [[Himan|mga gamit]] gidala sa pikas nga direksyon. Ang West Indies fleet mao ang unang permanente nga ruta sa pamatigayon tabok sa Atlantiko sa kasaysayan. Sa susama, ang may kalabutan nga patigayon sa galleon sa Manila mao ang unang permanente nga ruta sa patigayon tabok sa Pasipiko. Ang mga armada sa Espanya sa West ug East Indies giisip nga usa sa labing malampuson nga mga operasyon sa kadagatan sa kasaysayan ug, gikan sa panglantaw sa pamatigayon. Nahimo niining posible ang mga mahinungdanon Elemento sa ekonomiya sa kalibutan karon. qfyovfgynroskrx3a6rybzdkrw06m9p