Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 28426 37025703 257046 2026-08-12T03:56:15Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1356804489|Maynila (historical polity)]]" 37025703 wikitext text/x-wiki '''Ang Maynila,''' nga kasagarang nailhan usab nga '''Manila''' ug isip '''Gingharian sa Maynila''', usa ka mayor nga [[Tagalog]] ''nga bayan'' ("nasud" o "estado sa siyudad") nga nahimutang ubay sa modernong-adlaw nga distrito sa [[Intramuros]] sa siyudad sa [[Manila]], sa habagatang tampi sa [[Pasig River (suba sa Pilipinas, Metro Manila)|Suba sa Pasig]]. Giisip kini nga usa sa labing kosmopolitan nga mga pamuy anan sa unang makasaysayanong sa kapupud-an sa Pilipinas, nga gipalig-on gamit ang usa ka kahoy nga palisada nga angay alang sa nag-unang mga taktika sa gubat sa iyang panahon . Sa amihanang tampi sa suba nahimutang ang Tondo nga gipangulohan sa managlahing partido. 6dgqak4qzldfi9z96vg3iz0j3i7h961 37025704 37025703 2026-08-12T03:59:11Z QueenCityCebu 123067 37025704 wikitext text/x-wiki '''Ang Maynila,''' nga kasagarang nailhan usab nga '''Manila''' ug isip '''Gingharian sa Maynila''', usa ka mayor nga [[Tagalog]] ''nga bayan'' ("nasud" o "estado sa siyudad") nga nahimutang ubay sa modernong-adlaw nga distrito sa [[Intramuros]] sa siyudad sa [[Manila]], sa habagatang tampi sa [[Pasig River (suba sa Pilipinas, Metro Manila)|Suba sa Pasig]]. Giisip kini nga usa sa labing kosmopolitan nga mga pamuy anan sa unang makasaysayanong sa kapupud-an sa Pilipinas, nga gipalig-on gamit ang usa ka kahoy nga palisada nga angay alang sa nag-unang mga taktika sa gubat sa iyang panahon . Sa amihanang tampi sa suba nahimutang ang Tondo nga gipangulohan sa managlahing partido. Ang Maynila gipangulohan sa [[Paramount rulers in early Philippine history|mga halangdon nga magmamando]] nga gitawag gamit ang titulong Malay nga "Raja". Ang Maynila usahay gihubad nga mao ang '''Gingharian sa Luzon''', bisan tuod ang ubang mga historyador nagsugyot nga kini mahimong magtumong sa rehiyon sa [[Luok sa Manila|Manila Bay]] sa kinatibuk-an, nga nagpalapad sa posibleng dominyo sa gingharian. Ang labing una nga mga tradisyon sa baba nagsugyot nga ang Maynila natukod isip usa ka pinuy-anan sa mga Muslim sa sayong bahin sa 1250s, nga kuno mipuli sa usa ka mas karaan nga pinuy-anan sa wala pa ang Islam. Apan, ang labing una nga mga nadiskobrehan sa arkeolohiya alang sa organisadong mga pinuy-anan sa tawo sa lugar nagsugod pa sa mga 1500s. Pag-abot sa ika-16 nga siglo, kini usa na ka importanteng sentro sa pamatigayon, nga adunay halapad nga relasyon sa politika sa Sultanato sa Brunei ug halapad nga relasyon sa pamatigayon uban sa mga negosyante gikan sa [[Ming dynasty|dinastiyang Ming]]. Uban sa Tondo, ang polity sa amihanang bahin sa Pasig River delta, kini nagtukod og duopoly sa intraarchipelagic trade sa mga produkto sa China. Tungod sa mga hinungdan sa politika, ang mga makasaysayanong magmamando sa Maynila nagmintinar sa suod nga koneksyon pinaagi sa pagminyoay sa mga nagdumala sa Sultanato sa Brunei, apan ang impluwensya sa politika sa Brunei sa Maynila wala giisip nga nakaabot sa militar o politikal nga pagmando. Ang intermarriage usa ka komon nga estratehiya para sa dagkong mga estado [[Thalassocracy|nga thalassocratic]] sama sa Brunei aron mapalapad ang ilang impluwensya, ug para sa mga lokal nga magmamando sama sa mga taga-Maynila aron matabangan nga mapalig-on ang ilang mga pag-angkon sa pamilya sa pagkahalangdon. Ang aktuwal nga politikal ug militar nga pagmando sa lagyong mga distansya nga kinaiya sa Maritime Southeast Asia wala pa mahimo hangtod sa medyo modernong panahon. Pag-abot sa 1570, ang Maynila ubos sa pagmando sa duha ka [[Paramount ruler|labing taas nga magmamando]] (ang mas taas nga [[Rajah Matanda|si Rajah Matanda]] ug ang mas batan-ong [[Rajah Sulayman|si Rajah Sulayman]] ), kinsa adunay daghang mga ubos nga ranggo nga magmamando (" [[datu]] ") ubos nila. Mao kini ang sitwasyon sa politika nga nasinati ni [[Martin de Goiti]] sa dihang iyang giatake ang Maynila niadtong Mayo sa maong tuig. <ref name="Abinales2005">Abinales, Patricio N. and Donna J. Amoroso, State and Society in the Philippines.</ref> Kining [[Battle of Manila (1570)|"Gubat sa Maynila"]] natapos sa usa ka sunog nga nakaguba sa kinutaang lungsod sa Maynila, <ref name="Abinales2005" /> bisan dili klaro kung ang sunog gihimo ba ni Goiti o sa mga lumulupyo mismo isip kabahin sa mga taktika sa sunog nga kasagarang gigamit sa kapupud-an niadtong panahona. Ang Maynila natukod pag-usab sa pipila ka bahin sa sunod nga tuig, 1571, sa dihang ang tibuok pwersa sa labaw ni de Goiti, [[Miguel Lopez de Legazpi|si Miguel López de Legazpi]], miabot sa siyudad aron angkonon kini isip teritoryo sa [[Bag-ong Espanya]] . <ref name="Abinales20052">Abinales, Patricio N. and Donna J. Amoroso, State and Society in the Philippines.</ref> Human sa halapad nga negosasyon uban sa mga lider sa Maynila ug sa mga silingang lungsod sa Tondo, ang Maynila gideklarar nga bag-ong [[Manila|siyudad sa Manila sa]] Espanya niadtong Hunyo 24, 1571, nga epektibong nagtapos sa kasaysayan sa Maynila isip usa ka independente nga politika. <ref name="Abinales20052" /> 06ll60ojujf19qnu90rahnu31qq10g0 37025705 37025704 2026-08-12T03:59:44Z QueenCityCebu 123067 37025705 wikitext text/x-wiki '''Ang Maynila,''' nga kasagarang nailhan usab nga '''Manila''' ug isip '''Gingharian sa Maynila''', usa ka mayor nga [[Tagalog]] ''nga bayan'' ("nasud" o "estado sa siyudad") nga nahimutang ubay sa modernong-adlaw nga distrito sa [[Intramuros]] sa siyudad sa [[Manila]], sa habagatang tampi sa [[Pasig River (suba sa Pilipinas, Metro Manila)|Suba sa Pasig]]. Giisip kini nga usa sa labing kosmopolitan nga mga pamuy anan sa unang makasaysayanong sa kapupud-an sa Pilipinas, nga gipalig-on gamit ang usa ka kahoy nga palisada nga angay alang sa nag-unang mga taktika sa gubat sa iyang panahon . Sa amihanang tampi sa suba nahimutang ang Tondo nga gipangulohan sa managlahing partido. Ang Maynila gipangulohan sa [[Paramount rulers in early Philippine history|mga halangdon nga magmamando]] nga gitawag gamit ang titulong Malay nga "Raja". Ang Maynila usahay gihubad nga mao ang '''Gingharian sa Luzon''', bisan tuod ang ubang mga historyador nagsugyot nga kini mahimong magtumong sa rehiyon sa [[Luok sa Manila|Manila Bay]] sa kinatibuk-an, nga nagpalapad sa posibleng dominyo sa gingharian. Ang labing una nga mga tradisyon sa baba nagsugyot nga ang Maynila natukod isip usa ka pinuy-anan sa mga Muslim sa sayong bahin sa 1250s, nga kuno mipuli sa usa ka mas karaan nga pinuy-anan sa wala pa ang Islam. Apan, ang labing una nga mga nadiskobrehan sa arkeolohiya alang sa organisadong mga pinuy-anan sa tawo sa lugar nagsugod pa sa mga 1500s. Pag-abot sa ika-16 nga siglo, kini usa na ka importanteng sentro sa pamatigayon, nga adunay halapad nga relasyon sa politika sa Sultanato sa Brunei ug halapad nga relasyon sa pamatigayon uban sa mga negosyante gikan sa [[Ming dynasty|dinastiyang Ming]]. Uban sa Tondo, ang polity sa amihanang bahin sa Pasig River delta, kini nagtukod og duopoly sa intraarchipelagic trade sa mga produkto sa China. Tungod sa mga hinungdan sa politika, ang mga makasaysayanong magmamando sa Maynila nagmintinar sa suod nga koneksyon pinaagi sa pagminyoay sa mga nagdumala sa Sultanato sa Brunei, apan ang impluwensya sa politika sa Brunei sa Maynila wala giisip nga nakaabot sa militar o politikal nga pagmando. Ang intermarriage usa ka komon nga estratehiya para sa dagkong mga estado [[Thalassocracy|nga thalassocratic]] sama sa Brunei aron mapalapad ang ilang impluwensya, ug para sa mga lokal nga magmamando sama sa mga taga-Maynila aron matabangan nga mapalig-on ang ilang mga pag-angkon sa pamilya sa pagkahalangdon. Ang aktuwal nga politikal ug militar nga pagmando sa lagyong mga distansya nga kinaiya sa Maritime Southeast Asia wala pa mahimo hangtod sa medyo modernong panahon. Pag-abot sa 1570, ang Maynila ubos sa pagmando sa duha ka [[Paramount ruler|labing taas nga magmamando]] (ang mas taas nga [[Rajah Matanda|si Rajah Matanda]] ug ang mas batan-ong [[Rajah Sulayman|si Rajah Sulayman]] ), kinsa adunay daghang mga ubos nga ranggo nga magmamando (" [[datu]] ") ubos nila. Mao kini ang sitwasyon sa politika nga nasinati ni [[Martin de Goiti]] sa dihang iyang giatake ang Maynila niadtong Mayo sa maong tuig. <ref name="Abinales2005">Abinales, Patricio N. and Donna J. Amoroso, State and Society in the Philippines.</ref> Kining [[Battle of Manila (1570)|"Gubat sa Maynila"]] natapos sa usa ka sunog nga nakaguba sa kinutaang lungsod sa Maynila, <ref name="Abinales2005" /> bisan dili klaro kung ang sunog gihimo ba ni Goiti o sa mga lumulupyo mismo isip kabahin sa mga taktika sa sunog nga kasagarang gigamit sa kapupud-an niadtong panahona. Ang Maynila natukod pag-usab sa pipila ka bahin sa sunod nga tuig, 1571, sa dihang ang tibuok pwersa sa labaw ni de Goiti, [[Miguel Lopez de Legazpi|si Miguel López de Legazpi]], miabot sa siyudad aron angkonon kini isip teritoryo sa [[Bag-ong Espanya]] . <ref name="Abinales20052">Abinales, Patricio N. and Donna J. Amoroso, State and Society in the Philippines.</ref> Human sa halapad nga negosasyon uban sa mga lider sa Maynila ug sa mga silingang lungsod sa Tondo, ang Maynila gideklarar nga bag-ong [[Manila|siyudad sa Manila sa]] Espanya niadtong Hunyo 24, 1571, nga epektibong nagtapos sa kasaysayan sa Maynila isip usa ka independente nga politika. <ref name="Abinales20052" /> == Mga Reperensya == dg6w9jvocjt3k7h3d307w50v0qo9qpu 0 36835 37025653 34914309 2026-08-11T14:31:53Z Martin Macha 2111 70303 /* */ 37025653 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republic of Slovenia | common_name = Slovenia | native_name = {{native name|sl|Republika Slovenija}} | image_flag = Flag of Slovenia.svg | image_coat = Coat of Arms of Slovenia.svg | sovereignty_type = Republic | national_anthem = ''[[National anthem of Slovenia|Zdravljica]]''<br>{{small|("A Toast")}}{{parabr}}[[File:Slovenia's national anthem, performed by the United States Navy Band.oga|center]] | image_map = EU-Slovenia.svg | map_caption = {{map caption |location_color=dark green |region= Europe |region_color=dark grey |subregion= the [[European Union]] |subregion_color= green}} | image_map2 = | capital = [[Ljubljana]] | coordinates = {{Coord|46|03|N|14|30|E|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Slovene language|Slovene]]{{efn-lr|[[Hungarian language|Hungarian]] and [[Italian language|Italian]] are co-official in some municipalities.}} |regional_languages =[[Italian language in Slovenia|Italian]]<br>[[Languages of Slovenia#Hungarian|Hungarian]] | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |77.8% [[Christianity]] |—73.4% [[Catholic Church in Slovenia|Catholicism]] |—3.7% [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodoxy]] |—0.7% Other [[List of Christian denominations|Christian]] |18.3% [[Irreligion|No religion]] |3.9% [[Religion in Slovenia|Other]]s}} | religion_year = 2018 | religion_ref = <ref name="EB2018">{{citation|title=Eurobarometer 90.4 (December 2018): Attitudes of Europeans towards Biodiversity, Awareness and Perceptions of EU customs, and Perceptions of Antisemitism|work=[[Eurobarometer|Special Eurobarometer]] |year=2019 |url=http://zacat.gesis.org/webview/index.jsp?headers=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA7556_V204&v=2&stubs=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA7556_V11&weights=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA7556_V440&V204slice=1&study=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfStudy%2FZA7556&charttype=null&tabcontenttype=row&V11slice=1&V204subset=1+-+10%2C11%2C12+-+13%2C14&mode=table&top=yes |accessdate=9 August 2019|publisher=[[European Commission]] |location=[[European Union]]|via=[[GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences|GESIS]]}}</ref> | ethnic_groups = {{unbulleted list | 83.1% [[Slovenes]] | 2% [[Serbs in Slovenia|Serbs]] | 1.8% [[Croats of Slovenia|Croats]] | 1.6% [[Bosniaks of Slovenia|Bosniaks]] | 0.42% [[Romani people|Romani]] | 0.3% [[Hungarians]] | 0.1% [[Istrian Italians|Italians]] | 2.2% Other | 8.9% Unspecified }} | ethnic_groups_year = 2002<ref name="2002census">{{cite web |url= http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7 |title= Census 2002: 7. Population by ethnic affiliation, Slovenia, Census 1953, 1961, 1971, 1981, 1991 and 2002 |publisher= Statistical Office of the Republic of Slovenia |accessdate= 2 February 2011}}</ref><ref>{{cite web |url= https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/population-demographic-situation-languages-and-religions-77_sl |title=Prebivalstvo: demografsko stanje, jeziki in veroizpovedi|date=10 October 2017}}</ref> | demonym = [[Slovenes|Slovene]] | government_type = {{nowrap|[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]]}}<br />Constitutional republic | leader_title1 = [[President of Slovenia|President]] | leader_name1 = [[Nataša Pirc Musar]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Slovenia|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Janez Janša]] | legislature = [[Slovenian Parliament|Parliament]] | upper_house = [[National Council (Slovenia)|National Council]] | lower_house = [[National Assembly (Slovenia)|National Assembly]] | established_event1 = [[State of Slovenes, Croats and Serbs|State of Slovenes,<br/>Croats and Serbs]] | established_date1 = 29 October 1918 | established_event2 = [[Creation of Yugoslavia|Kingdom of<br>Yugoslavia]] | established_date2 = 4 December 1918 | established_event3 = [[Slovene National Liberation Committee|Slovene<br>statehood]] | established_date3 = 19 February 1944 | established_event4 = [[Democratic Federal Yugoslavia]] | established_date4 = 29 November 1945 | established_event5 = [[Breakup of Yugoslavia|Independence]] from<br>Yugoslavia | established_date5 = 25 June 1991<ref name="Škrk1999">{{cite book |chapter-url= https://books.google.com/books?id=AhwHHtwbhioC&pg=PA5 |title= Succession of States |editor-first= Mojmir |editor-last= Mrak |chapter= Recognition of States and Its (Non-)Implication on State Succession: The Case of Successor States to the Former Yugoslavia |page= 5 |first= Mirjam |last= Škrk |publisher= Martinus Nijhoff Publishers |year= 1999|isbn= 9789041111456 }}</ref> | established_event6 = [[Brioni Agreement]]<br>signed | established_date6 = 7 July 1991 | established_event7 = [[Constitution of Slovenia|Current constitution]]<br>adopted | established_date7 = 23 December 1991 | established_event8 = [[United Nations Security Council Resolution 754|Admitted to the]] United Nations | established_date8 = 22 May 1992 | established_event9 = [[2004 enlargement of the European Union|Joined]] the<br>[[European Union]] | established_date9 = 1 May 2004 | area_km2 = 20,271 | area_rank = 151st <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 7,826.677 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0.7<ref name="Surface2005">{{cite web |url= http://www.stat.si/letopis/2010/01_10/01-03-10.htm |title= Površina ozemlja in pokrovnost tal, določena planimetrično, 2005 |trans-title= Surface area and land cover determined planimetrically, 2005 |language=Slovenian, English|publisher= Statistical Office of the Republic of Slovenia |accessdate= 2 February 2011}}</ref> | population_estimate = {{increase}} 2,095,861<ref name="Statistical Office of Slovenia">{{cite web |url= https://www.stat.si/StatWeb/en|title=Population of Slovenia|accessdate=June 17, 2020}}</ref> | population_census = 1,964,036 | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = 147th | population_census_year = 2002 | population_density_km2 = 102<ref name="Statistical Office of Slovenia"/> | population_density_sq_mi = 262 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 106th | GDP_PPP = $83&nbsp;billion<ref name="IMFWEOSI">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?sy=2018&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=61&pr1.y=2&c=961&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |website=IMF.org |publisher=[[International Monetary Fund]] |access-date=3 January 2020}}</ref> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = 93rd | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $40,343<ref name="IMFWEOSI"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 37th | GDP_nominal = $56&nbsp;billion<ref name="IMFWEOSI"/> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = 80th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $27,452<ref name="IMFWEOSI"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 34th | Gini = 23.9 <!--number only--> | Gini_year = 2019 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |access-date=19 June 2020}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.902 <!--number only--> | HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name=HDI>{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/composite/HDI|format= PDF|title= Key to HDI countries and ranks, 2015|website= Hdr.undp.org|accessdate= 3 August 2017}}</ref> | HDI_rank = 24th | iso3166code = SI<!-- the vehicle<ref>https://www.collinsdictionary.com/word-lists/car-international-car-registration-letters</ref> and IOC<ref>https://www.olympic.org/slovenia</ref> codes are SLO --> | currency = [[Euro]] ([[Euro sign|€]]){{efn-lr| [[Slovenian tolar]] prior to 2007.}} | currency_code = EUR | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | date_format = dd. mm. yyyy&nbsp;([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Slovenia|+386]] | cctld = [[.si]]{{efn-lr| Also [[.eu]], shared with other [[European Union]] member states.}} | footnotes = {{notelist-lr}} | official_website = {{URL|www.slovenia.si/}} | today = }} '''Eslobenya''' maoy usa ka nasod sa tunga-tungang [[Uropa]]. ==Mga sumpay sa gawas== * [http://www.slovenia.si/ Opisyal nga portada sa Eslobenya] * [http://www.vlada.si/ Kagamhanan sa Republika sa Eslobenya] {{nasod-saha}} [[Kategoriya:Esklobeniya| ]] d2u149p4sdpqz7eh4p3clb91cjm3bgf 0 343573 37025753 35176898 2026-08-12T08:11:29Z Couiros22 22622 37025753 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Linurgus olivaceus'' | status = LC | image = Linurgus olivaceus 63247076.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Fringillidae]] | genus = [[Linurgus]] | species = '''Linurgus olivaceus''' | binomial = Linurgus olivaceus | binomial_authority = ([[Fraser (awtor)|Fraser]], 1843) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[langgam]] ang '''''Linurgus olivaceus'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni [[Fraser (awtor)|Fraser]] ni adtong 1843.<ref name = "col35525558"/> Ang ''Linurgus olivaceus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Linurgus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Fringillidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[kinaminosang kalabotan]].<ref name = "iucn"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Aprika]] == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''L. o. elgonensis'' * ''L. o. kilimensis'' * ''L. o. olivaceus'' * ''L. o. prigoginei'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 35525558|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col35525558">Gill, Frank, and Minturn Wright (2006) , Birds of the World: Recommended English Names</ref> <ref name = "source">Tom Orrell (custodian), Dave Nicolson (ed). (2019). ITIS Global: The Integrated Taxonomic Information System (version Jun 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 2012|id= 106008806|title= Linurgus olivaceus|downloaded= 24/10/2012}}</ref> </references> <gallery> Linurgus olivaceus female.jpg </gallery> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Langgam sa Aprika]] [[Kategoriya:Linurgus]] 6wzf1apjupl23hlrfie6u32gq6v9gnx 0 2268168 37025654 36994619 2026-08-11T14:52:58Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37025654 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga patatas|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''bolagtab'' | status = | image = Solanum nigrum fruit black.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = [[Solanum]] | species = '''bolagtab''' | binomial = bolagtab | binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Solanum vulgatum'' var.'' nigrum'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Fridolin Carl Leopold Spenner|Spenn.]]</small><br>''Solanum vulgare'' <small>[[Johannes Jacob Hegetschweiler|Hegetschw.]]</small><br>''Solanum suffruticosum'' <small>[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]</small><br>''Solanum schultesii'' <small>[[Philipp Maximilian Opiz|Opiz]]</small><br>''Solanum repens'' <small>Noronha, nomen nudum</small><br>''Solanum pseudoflavum'' <small>[[Antonina Ivanovna Pojarkova|Pojark.]]</small><br>''Solanum papilionaceum'' <small>[[Dum.Cours. (awtor)|Dum.Cours.]]</small><br>''bolagtab'' subsp.'' schultesii'' <small>([[Philipp Maximilian Opiz|Opiz]]) Wessely</small><br>''bolagtab'' f.'' luridum'' <small>Wessely</small><br>''bolagtab'' subsp.'' dillenii'' <small>([[Schult. (awtor)|Schult.]]) Probst</small><br>''bolagtab'' var.'' dillenii'' <small>([[Schult. (awtor)|Schult.]]) [[Asa Gray|A.Gray]]</small><br>''Solanum moschatum'' <small>[[Jan Svatopluk Presl|J.Presl]]</small><br>''Solanum morella'' subsp.'' nigrum'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Georges Rouy|Rouy]]</small><br>''Solanum morella'' <small>[[Nicaise Auguste Desvaux|Desv.]]</small><br>''Solanum judaicum'' <small>[[Wilibald Swibert Joseph Gottlieb von Besser|Besser]]</small><br>''Solanum dillenii'' <small>[[Schult. (awtor)|Schult.]]</small><br>''Solanum decipiens'' <small>[[Philipp Maximilian Opiz|Opiz]]</small><br>''Solanum cuneifolium'' <small>Hort. Avens ex Dunal, nomen nudum</small><br>''Solanum atriplicifolium'' <small>Desp. ex Dunal, nomen nudum</small> }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[tanom nga patatas]] ang '''''bolagtab'''''<ref name = "C132"/>. Una ning gihulagway ni [[Carl von Linné]]. Ang ''bolagtab'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Solanum]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Solanaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076887|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> <ref name = "C132">L., 1753 ''In: Sp. Pl. 186.''</ref> <ref name = "source">[http://www.solanaceaesource.org Solanaceae Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |date=2021-02-27 }}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{commonscat|bolagtab|''bolagtab''}} {{wikispecies|Solanum nigrum|''bolagtab''}} [[Kategoriya:Tanom nga patatas]] [[Kategoriya:Solanum]] tofa5u7rqh6axxer87zf55ltr0h1tzh 0 2843114 37025645 34930362 2026-08-11T13:02:08Z Shrekiolous 144427 vandalismo de limpieza 37025645 wikitext text/x-wiki Ang '''''The Little Mermaid''''' maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula nga gihimo sa 1989 sa [[Walt Disney Animation Studios|Walt Disney Feature Animation]] ug gibuhian sa mga sinehan sa 17 Nobiyembre 1989 nga [[Walt Disney Pictures]]. Kini mao ang ika-28 nga pelikula sa serye nga [[Walt Disney Animated Classics]]. ==Mga sumpay sa gawas== * [http://movies.disney.com/the-little-mermaid Opisyal nga sityo] {{saha-sine}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Disney's_Art_of_Animation_Resort_(6989425722).jpg בת_הים_הקטנה_(סרט,_2018)_לוגו.png </gallery> [[Kategoriya:The Little Mermaid (prangkisa)]] [[Kategoriya:1989 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Ang mga pelikula nga nakuha ni Alan Menken]] [[Kategoriya:Disney Renaissance]] [[Kategoriya:Mga pelikula nga nagdaug sa Academy Award]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa Walt Disney Animation Studios]] 0aax46f19ym6bixide82v6oqqqb3o2b 0 3114856 37025655 24763926 2026-08-11T18:34:09Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Vul'kovskoye]] to [[Vuĺkaŭskaje]] 24763926 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Ozero Vul'kovskoye | native_name = Озеро Вульковское | other_name = Ozero Vul’kovskoye | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Brest Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 0.45 | length = | width = | depth = | elevation = 147 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 52.5391 | long_d = 25.8676 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8151947 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Ozero Vul'kovskoye''' ([[Rinuso]]: '''Озеро Вульковское''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8151947"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Brest Oblast]], sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:190}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:147}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ozero Vul'kovskoye.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:0.45}} ka kilometro kwadrado. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:164}} ka metro ug {{formatnum:1.4 }} km sa amihanan-kasadpan sa Ozero Vul'kovskoye.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglukop ni og 1.3 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 0.6 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ozero Vul'kovskoye sa Belarus. | label = Ozero Vul'kovskoye|position=right|background=white|lat=52.5391|long=25.8676}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Ozero Vul'kovskoye.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:36}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ozero Vul'kovskoye medyo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:6}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-12}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8151947">[{{Geonameslink|gnid=8151947|name=ozero%20vul'kovskoye}} Ozero Vul’kovskoye] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-01-22; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Brest Oblast]] {{KML|from=Biyelorusya/Ozero_Vul'kovskoye}} knqthqrwdzkq71fzfnnt5ekoxx7um8d 0 3856811 37025757 35063098 2026-08-12T08:26:48Z -wuppertaler 52674 Commons fix 37025757 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Wüschheim]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Wüschheim | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = DEU Wüschheim COA.svg | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Rheinland-Pfalz]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 3.90 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 287 | population_date = 2014-01-02 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 50.0167 | long_d = 7.41667 | elevation = 456 | population_note = <ref name = "gn6553985"/> | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Wüschheim in SIM.svg }} <!--A.ADM4-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Alemanya|Munisipyo]] ang '''Wüschheim''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn6553985"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Rheinland-Pfalz]], sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:287}} ka molupyo.<ref name = "gn6553985"/> Naglangkob kin og {{formatnum:3.9}} ka kilometro kwadrado. Wüschheim mopakigbahin sa usa ka utlanan sa [[Hasselbach (munisipyo sa Alemanya, Rheinland-Pfalz, lat 50,03, long 7,45)|Hasselbach]], ug English Wikipedia. Ang yuta sa Wüschheim patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Wüschheim sa Alemanya. | label = Wüschheim|position=right|background=white|lat=50.0167|long=7.41667}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Wüschheim.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:111}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Wüschheim medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[baybayon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1073}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Disyembre, sa {{formatnum:130}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Marso, sa {{formatnum:29}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Wüschheim | -4| -4| 105 | -6| 3| 68 | -1| 7| 29 | 2| 14| 69 | 8| 19| 113 | 11| 19| 92 | 12| 23| 103 | 13| 22| 80 | 7| 19| 74 | 5| 14| 117 | 1| 4| 93 | -5| -1| 130 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6553985">[{{Geonameslink|gnid=6553985|name=wueschheim}} Wüschheim] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-01-02; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{Commonscat|Category:Wüschheim (Hunsrück)|Wüschheim}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Rheinland-Pfalz]] kzwwmcxuzpxbhhr13yfi2ichzfz65c8 0 7607472 37025658 25832800 2026-08-11T19:01:22Z Avereanu 12020 removed [[Category:Mga suba sa Taraclia (distrito)]]; added [[Category:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025658 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul de Mijloc | native_name = Средний Чулук | other_name = Sredniy Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu de Mijloc | other_name2 = Pîrîul Ciulucul Mijlociu | lat_d = 47.51573 | long_d = 28.29015 | state_type = Distrito | elevation = 50 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 617360 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul de Mijloc''' ([[Rinuso]]: '''Средний Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn617360"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:70}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul de Mijloc mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul de Mijloc sa Moldoba. | label = Ciulucul de Mijloc|position=right|background=white|lat=47.51573|long=28.29015}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn617360">[{{Geonameslink|gnid=617360|name=ciulucul%20de%20mijloc}} Ciulucul de Mijloc] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] bv6bdt4dlhubga4598o3mssbhsz4arx 37025663 37025658 2026-08-11T19:03:18Z Avereanu 12020 added [[Category:Mga suba sa Telenești (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025663 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul de Mijloc | native_name = Средний Чулук | other_name = Sredniy Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu de Mijloc | other_name2 = Pîrîul Ciulucul Mijlociu | lat_d = 47.51573 | long_d = 28.29015 | state_type = Distrito | elevation = 50 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 617360 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul de Mijloc''' ([[Rinuso]]: '''Средний Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn617360"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:70}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul de Mijloc mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul de Mijloc sa Moldoba. | label = Ciulucul de Mijloc|position=right|background=white|lat=47.51573|long=28.29015}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn617360">[{{Geonameslink|gnid=617360|name=ciulucul%20de%20mijloc}} Ciulucul de Mijloc] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] [[Kategoriya:Mga suba sa Telenești (distrito)]] obv3ika4byohjkf80u05hbuv8ag225a 0 7607524 37025657 25832802 2026-08-11T19:00:47Z Avereanu 12020 removed [[Category:Mga suba sa Taraclia (distrito)]]; added [[Category:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025657 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul Mic | native_name = Малый Чулук | other_name = Reka Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu Mic | other_name2 = Malyy Chuluk | other_name3 = Pîrîul Ciulucul Mic | lat_d = 47.52781 | long_d = 28.49889 | state_type = Distrito | elevation = 37 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 617853 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul Mic''' ([[Rinuso]]: '''Малый Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn617853"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:60}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul Mic mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul Mic sa Moldoba. | label = Ciulucul Mic|position=right|background=white|lat=47.52781|long=28.49889}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn617853">[{{Geonameslink|gnid=617853|name=ciulucul%20mic}} Ciulucul Mic] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] ezvobfbbx873yvd95bso8oy7sj9f861 37025662 37025657 2026-08-11T19:03:09Z Avereanu 12020 added [[Category:Mga suba sa Telenești (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025662 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul Mic | native_name = Малый Чулук | other_name = Reka Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu Mic | other_name2 = Malyy Chuluk | other_name3 = Pîrîul Ciulucul Mic | lat_d = 47.52781 | long_d = 28.49889 | state_type = Distrito | elevation = 37 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 617853 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul Mic''' ([[Rinuso]]: '''Малый Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn617853"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:60}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul Mic mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul Mic sa Moldoba. | label = Ciulucul Mic|position=right|background=white|lat=47.52781|long=28.49889}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn617853">[{{Geonameslink|gnid=617853|name=ciulucul%20mic}} Ciulucul Mic] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] [[Kategoriya:Mga suba sa Telenești (distrito)]] 0wdzog5j1m1ehy6lvp7o6i17tel9552 0 7607642 37025659 25832801 2026-08-11T19:01:28Z Avereanu 12020 removed [[Category:Mga suba sa Taraclia (distrito)]]; added [[Category:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025659 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul Mare | native_name = Большой Чулук | other_name = Bol’shoy Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu Mare | lat_d = 47.51422 | long_d = 28.54563 | state_type = Distrito | elevation = 35 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 618536 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul Mare''' ([[Rinuso]]: '''Большой Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn618536"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:60}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul Mare mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul Mare sa Moldoba. | label = Ciulucul Mare|position=right|background=white|lat=47.51422|long=28.54563}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn618536">[{{Geonameslink|gnid=618536|name=ciulucul%20mare}} Ciulucul Mare] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] sf076s7d3v95qpcqfsr7snhdcprl78w 37025664 37025659 2026-08-11T19:03:28Z Avereanu 12020 added [[Category:Mga suba sa Telenești (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025664 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ciulucul Mare | native_name = Большой Чулук | other_name = Bol’shoy Chuluk | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Taraclia (distrito)|Taraclia]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ciulucu Mare | lat_d = 47.51422 | long_d = 28.54563 | state_type = Distrito | elevation = 35 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 618536 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ciulucul Mare''' ([[Rinuso]]: '''Большой Чулук''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn618536"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Taraclia (distrito)|Taraclia]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:60}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Ciulucul Mare mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ciulucul Mare sa Moldoba. | label = Ciulucul Mare|position=right|background=white|lat=47.51422|long=28.54563}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn618536">[{{Geonameslink|gnid=618536|name=ciulucul%20mare}} Ciulucul Mare] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Sîngerei (distrito)]] [[Kategoriya:Mga suba sa Telenești (distrito)]] 5hvi87ijnnkc6ahcjs4wgtr8ee1yta1 0 7607681 37025660 35068668 2026-08-11T19:02:35Z Avereanu 12020 removed [[Category:Mga suba sa Taraclia (distrito)]]; added [[Category:Mga suba sa Rezina (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025660 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Dobrușa (pagklaro)]].'' {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Dobrușa | native_name = Dobrușa | other_name = Dobrusha | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Telenești (distrito)|Telenești]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 47.56984 | long_d = 28.55418 | state_type = Distrito | elevation = 43 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 824110 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Dobrușa''' ([[Rinuso]]: '''Добруша''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn824110"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Telenești (distrito)|Telenești]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:70}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Dobrușa mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Dobrușa sa Moldoba. | label = Dobrușa|position=right|background=white|lat=47.56984|long=28.55418}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn824110">[{{Geonameslink|gnid=824110|name=dobrusa}} Dobrușa] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Rezina (distrito)]] kiu82g9u03vnewujbtvt8305b18x2c6 37025661 37025660 2026-08-11T19:03:01Z Avereanu 12020 added [[Category:Mga suba sa Telenești (distrito)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025661 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Moldoba|date=2017-04}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Dobrușa (pagklaro)]].'' {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Dobrușa | native_name = Dobrușa | other_name = Dobrusha | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Moldoba}} | country_flag = | state = [[Telenești (distrito)|Telenești]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 47.56984 | long_d = 28.55418 | state_type = Distrito | elevation = 43 | timezone_label = Europe/Chisinau | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 824110 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Dobrușa''' ([[Rinuso]]: '''Добруша''') sa [[Moldoba]].<ref name = "gn824110"/> Nahimutang ni sa distrito sa <!--ADM1-->[[Telenești (distrito)|Telenești]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:70}} km sa amihanan sa [[Chișinău (ulohang dakbayan sa Moldoba)|Chișinău]] ang ulohan sa nasod. Ang Dobrușa mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dniester]]. {{Location map|Moldova |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Dobrușa sa Moldoba. | label = Dobrușa|position=right|background=white|lat=47.56984|long=28.55418}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn824110">[{{Geonameslink|gnid=824110|name=dobrusa}} Dobrușa] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-04-08; database download sa 2016-10-22</ref> </references> [[Kategoriya:Dniester tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Rezina (distrito)]] [[Kategoriya:Mga suba sa Telenești (distrito)]] gmgfpmgneuulmmkegaesy1fq7ik681m 0 7782642 37025649 34914888 2026-08-11T13:08:10Z Shrekiolous 144427 +[[Kategoriya:The Little Mermaid (prangkisa)]]; +[[Kategoriya:Mga pelikula sa DisneyToon Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025649 wikitext text/x-wiki '''''The Little Mermaid: Ariel's Beginning''''' mao ang usa ka 2008 animated pantasya nga bahin pelikula nga gipatungha sa [[Walt Disney Pictures|Walt Disney Larawan]] ug [[DisneyToon Studios]], ug ang direkta-sa-video prequel sa Disney ni 1989 pelikula ''[[The Little Mermaid (pelikula nga 1989)|The Little Mermaid]]''. Gigiyahan [[Peggy Holmes|si Peggy Holmes]], sa mga pelikula sa istorya mao nga gibutang sa atubangan sa mga panghitabo sa [[The Little Mermaid (pelikula nga 1989)|1989 pelikula]] ug ang 2000 sumpay, diin ang tanan nga mga musika nga gidili gikan sa ilawom sa tubig gingharian sa Atlantica sa Hari Triton, ug ang iyang kinamanghuran nga anak nga babaye Ariel mosulay sa hagit niini nga balaod. Ang pelikula bahin sa tingog sa [[Jodi Benson]], [[Samuel E. Wright]], [[Sally Field]], ug [[Jim Cummings|si Jim Cummings]]. [[Walt Disney Studios Home Entertainment|Walt Disney Studios sa Balay Kalingawan nga]] gipagawas sa pelikula niadtong agosto 26, 2008. Ang buhi pinaagi sa [[Toon City]], sa [[Animation studios owned by The Walt Disney Company#Disney Animation Australia|Walt Disney Animation Australia]] pinaagi sa 2008, nga yunit director Pieter Lommerse, workbook supervisor nga si Esteban Lumley, clean-up director David Hardy, inbetween director ka Milya Jenkinson, epekto director Marvin Petilla, sa nagdumala nga mga kolor stylist Jenny sa Amihanan ug si Aaron Stannard. Ang pelikula sukwahi sa pipila ka mga panghitabo sa telebisyon sunod-sunod nga, nga nag-ingon nga kini mao ang usa ka independente nga installment sa Disney ni ''The Little Mermaid' franchise. == Galeriya sa hulagway == <gallery> De_Kleine_Zeemeermin_3.png </gallery> {{Saha-sine}} [[Kategoriya:2008 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga prequel nga pelikula]] [[Kategoriya:The Little Mermaid (prangkisa)]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa DisneyToon Studios]] 8ne1sec89ray37x4r0xqsdssnilxms9 0 10039562 37025772 35231189 2026-08-12T10:03:47Z Llez 11905 37025772 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|dawhilahila|date=2020-12}} {{Taxobox | name = ''Clypeomorus bifasciata'' | status = | image = Clypeomorus bifasciata bifasciata 01.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Gastropoda]] | ordo = ''[[incertae sedis]]'' | familia = [[Cerithiidae]] | genus = [[Clypeomorus]] | species = '''Clypeomorus bifasciata''' | binomial = Clypeomorus bifasciata | binomial_authority = (G. B. Sowerby II, 1855) | range_map = | range_map_caption = | image2 = Clypeomorus bifasciata bifasciata 02.JPG | image2_caption = | superfamilia = [[Cerithioidea]] | synonyms = ''Clypeomorus penthusarus'' <small>[[Tom Iredale|Iredale]], 1929</small><br>''Clypeomorus oceanicum'' <small>[[Charles Hedley|Hedley]], 1899</small><br>''Clypeomorus clypeomorus'' <small>([[Félix Pierre Jousseaume|Jousseaume]], 1888)</small><br>''Clypeomorus clypeomorus'' <small>[[Félix Pierre Jousseaume|Jousseaume]], 1888</small><br>''Clypeomorus uranus'' <small>[[Emile Bayle|Bayle]], 1880</small><br>''Clypeomorus obesulum'' <small>G. B. Sowerby II, 1865</small><br>''Clypeomorus nigrofasciatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1865</small><br>''Clypeomorus humilis'' <small>([[Wilhelm Rudolph Bernard Hadrian Dunker|Dunker]], 1861)</small><br>''Clypeomorus humile'' <small>[[Wilhelm Rudolph Bernard Hadrian Dunker|Dunker]], 1861</small><br>''Clypeomorus vittatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus metcalfi'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus rubrolineatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus bifasciatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus hanleyi'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus concisus'' <small>([[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848)</small><br>''Clypeomorus concisum'' <small>[[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848</small><br>''Clypeomorus gemmulatum'' <small>[[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848</small><br>''Clypeomorus morus'' <small>([[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822)</small><br>''Clypeomorus morus'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822</small><br>''Clypeomorus morum'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822</small><br>''Clypeomorus bifasciatum'' <small>[sic]</small> }} Kaliwatan sa [[dawhilahila]] ang '''''Clypeomorus bifasciata'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni G. B. Sowerby Ii ni adtong 1855. Ang ''Clypeomorus bifasciata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Clypeomorus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Cerithiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> [[File:File:Clypeomorus bifasciata bifasciata 03.jpg|thumb|"200 px|left|var. ''humilis'']] Kini nga matang hayop na sabwag sa: * sidlakang [[Dagat Mediteraneo]] * amihanang [[Kadagatang Atlantiko]] * [[Kadagatang Indyan]] * Exclusive Economic Zone sa [[Israel]] * [[Hapon]] * [[Dagat Mediteraneo]] == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''C. b. bifasciata'' * ''C. b. persica'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54435695|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">MolluscaBase (2019). WoRMS Mollusca: MolluscaBase (version 2019-03-06). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Dawhilahila]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Dagat Mediteraneo]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Kadagatang Atlantiko]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Israel]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Hapon]] [[Kategoriya:Clypeomorus]] gcqy52iodqzn2tpr2nlfzftobnh5dwf 37025773 37025772 2026-08-12T10:04:03Z Llez 11905 37025773 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|dawhilahila|date=2020-12}} {{Taxobox | name = ''Clypeomorus bifasciata'' | status = | image = Clypeomorus bifasciata bifasciata 01.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Gastropoda]] | ordo = ''[[incertae sedis]]'' | familia = [[Cerithiidae]] | genus = [[Clypeomorus]] | species = '''Clypeomorus bifasciata''' | binomial = Clypeomorus bifasciata | binomial_authority = (G. B. Sowerby II, 1855) | range_map = | range_map_caption = | image2 = Clypeomorus bifasciata bifasciata 02.JPG | image2_caption = | superfamilia = [[Cerithioidea]] | synonyms = ''Clypeomorus penthusarus'' <small>[[Tom Iredale|Iredale]], 1929</small><br>''Clypeomorus oceanicum'' <small>[[Charles Hedley|Hedley]], 1899</small><br>''Clypeomorus clypeomorus'' <small>([[Félix Pierre Jousseaume|Jousseaume]], 1888)</small><br>''Clypeomorus clypeomorus'' <small>[[Félix Pierre Jousseaume|Jousseaume]], 1888</small><br>''Clypeomorus uranus'' <small>[[Emile Bayle|Bayle]], 1880</small><br>''Clypeomorus obesulum'' <small>G. B. Sowerby II, 1865</small><br>''Clypeomorus nigrofasciatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1865</small><br>''Clypeomorus humilis'' <small>([[Wilhelm Rudolph Bernard Hadrian Dunker|Dunker]], 1861)</small><br>''Clypeomorus humile'' <small>[[Wilhelm Rudolph Bernard Hadrian Dunker|Dunker]], 1861</small><br>''Clypeomorus vittatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus metcalfi'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus rubrolineatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus bifasciatum'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus hanleyi'' <small>G. B. Sowerby II, 1855</small><br>''Clypeomorus concisus'' <small>([[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848)</small><br>''Clypeomorus concisum'' <small>[[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848</small><br>''Clypeomorus gemmulatum'' <small>[[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Jacquinot (awtor)|Jacquinot]], 1848</small><br>''Clypeomorus morus'' <small>([[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822)</small><br>''Clypeomorus morus'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822</small><br>''Clypeomorus morum'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822</small><br>''Clypeomorus bifasciatum'' <small>[sic]</small> }} Kaliwatan sa [[dawhilahila]] ang '''''Clypeomorus bifasciata'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni G. B. Sowerby Ii ni adtong 1855. Ang ''Clypeomorus bifasciata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Clypeomorus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Cerithiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> [[File:Clypeomorus bifasciata bifasciata 03.jpg|thumb|"200 px|left|var. ''humilis'']] Kini nga matang hayop na sabwag sa: * sidlakang [[Dagat Mediteraneo]] * amihanang [[Kadagatang Atlantiko]] * [[Kadagatang Indyan]] * Exclusive Economic Zone sa [[Israel]] * [[Hapon]] * [[Dagat Mediteraneo]] == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''C. b. bifasciata'' * ''C. b. persica'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54435695|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">MolluscaBase (2019). WoRMS Mollusca: MolluscaBase (version 2019-03-06). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Dawhilahila]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Dagat Mediteraneo]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Kadagatang Atlantiko]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Israel]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Hapon]] [[Kategoriya:Clypeomorus]] ala473ozxsffhoud9qnm1g8kulww9g5 14 10092949 37025651 37023519 2026-08-11T13:11:13Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Disney]]; added [[Category:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025651 wikitext text/x-wiki Mga artikulo nga may kalabotan sa ''[[Lilo & Stitch]]''. [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] gjbe6fnddsbbo14nf2uiz6pylnml29f 0 10102742 37025648 30325537 2026-08-11T13:06:45Z Shrekiolous 144427 +[[Kategoriya:The Little Mermaid (prangkisa)]]; +[[Kategoriya:Mga pelikula sa DisneyToon Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025648 wikitext text/x-wiki Ang '''''The Little Mermaid II: Return to the Sea''''' (2000) maoy [[Amerikano]]ng karton nga pelikula. ==Cast== *[[Tara Strong]] ingon Melody *[[Jodi Benson]] ingon Ariel *[[Samuel E. Wright]] ingon Sebastian {{Saha-sine}} [[Kategoriya:2000 nga mga pelikula]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:The Little Mermaid (prangkisa)]] [[Kategoriya:Mga pelikula sa DisneyToon Studios]] cku77hb94wx1jwcq3ibtmp4mb9d4j55 14 11301161 37025650 37023518 2026-08-11T13:10:37Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Disney]]; added [[Category:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025650 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] jw1s8jvmedqv7u9xtkrbxykz7btr3uc 3 11353771 37025665 37025585 2026-08-12T00:04:05Z MediaWiki message delivery 15913 /* This Month in GLAM: July 2026 */ new section 37025665 wikitext text/x-wiki {{statustop}}{{UserStatus|Gumagamit:Coiboujauaanok/status}} {{Talkpagecool}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:58, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 Abril 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:41, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:51, 11 Mayo 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:18, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:19, 18 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 22 Mayo 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:50, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:06, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:27, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:22, 12 Hunyo 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:46, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 21 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:03, 23 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:45, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:54, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == ''This Month in GLAM'': June 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot? * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:35, 11 Hulyo 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 --> == ''The Signpost'': 13 July 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:09, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:44, 21 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:47, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == ''The Signpost'': 2 August 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]] * WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|"Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist" - Wikimania presentation by User:Noé Recap]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2 Agosto 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:43, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:42, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == ''This Month in GLAM'': July 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:04, 12 Agosto 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 --> lfnn4n3r85hjgmkp2a7h69psv470hfy 14 11354971 37025646 37023790 2026-08-11T13:03:43Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Mga pelikula sa Walt Disney Animation Studios]]; added [[Category:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025646 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] o8iv7596qar7ms8qqc6j4snl70heb6n 14 11354998 37025652 37023942 2026-08-11T13:11:38Z Shrekiolous 144427 removed [[Category:Disney]]; added [[Category:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 37025652 wikitext text/x-wiki Mga artikulo bahin sa franchise sa ''[[Moana (prangkisa)|Moana]]''. [[Kategoriya:Amerikanong karton nga pelikula]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] athxqd0z53txgf1w7v9l8fdmu6x722a 0 11355270 37025695 37025599 2026-08-12T03:36:35Z Iampjanz 134116 37025695 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga "[[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan ang [[Japanese in the Philippines|Japan]]. [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ([[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya, ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud. Tungod sa kasaysayan sa Pilipinas sukad sa [[History of the Philippines (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]], adunay usab pipila ka makasaysayanong mga grupo sa migranteng kaliwat [[History of the Philippines (1565–1898)|sulod sa mga populasyon sa mga Pilipino sa kapatagan]] sama sa mga [[Chinese Filipino|Pilipinong Intsik]] ug [[Spanish Filipino|mga Pilipinong Espanyol]], nga parehong nakigsagol sa nahisgutang mga grupo sa etnikong [[Mga pinulongang Awstronesyo|nagsultig Austronesian]] sa kapatagan, nga nagpatunghag [[Filipino Mestizos|mga Pilipinong Mestizo]] . Kining mga grupoha naglangkob ug nakatampo usab sa dakong bahin sa populasyon sa nasod, ilabina [[sangkaburgesan|ang burgis]] niini, ug ekonomiya ug importante sa pagkatukod sa nasod, gikan sa pag-usbaw sa [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasyonalismong Pilipino]] sa mga [[intelligentsia]] ''[[Ilustrado|sa Ilustrado]]'' hangtod sa [[Rebolusyong Pilipino]]. Ang ubang mga tawo nga adunay migrante ug/o sinagol nga kaliwat naglakip sa mga sama sa, [[Americans in the Philippines|mga Amerikanong Pilipino]], [[Indian Filipino|mga Indian nga Pilipino]], [[Japanese in the Philippines|mga Hapones nga Pilipino]], ug daghan pa. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] 26hzjro8qxvvgkyux80nmoogizmvlzz 37025696 37025695 2026-08-12T03:36:51Z Iampjanz 134116 37025696 wikitext text/x-wiki Ang '''kultura sa Pilipinas''' nailhan pinaagi sa dakong pagkalain-lain sa etniko. Bisan tuod ang daghang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas bag-o lang nakatukod og usa ka giambitan nga [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasudnong identidad]] [[Pilipino|sa mga Pilipino]], ang ilang mga kultura gihulma sa heyograpiya ug kasaysayan sa rehiyon, ingon man sa kasiglohan nga pakig-uban sa mga silingang kultura ug sa mga kolonyal nga gahom. Sa bag-ohay nga panahon, ang kulturang Pilipino naimpluwensyahan usab pinaagi sa partisipasyon niini sa global nga komunidad. == Kasaysayan == Lakpi sa mga kasamtangang etnikong grupo sa kapupud-an sa Pilipinas, ang mga Negrito kasagarang giisip nga labing una nga mga lumulupyo; karon, bisan gamay ra ang gidaghanon, ilang gipreserbar ang tradisyonal nga paagi sa kinabuhi ug kultura. Human niadtong mga unang nanimuyo, miabot ang [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesyano]] sa kapupud-an. Ang kulturang Austronesyano klaro kaayong makita sa kadaghanang etniko ug mga pinulongan. Sa wala pa [[European colonization of the Americas|moabot ang mga Europeong kolonisador]] niadtong 1500s, ang nagkalain-laing etnikong grupo sa Pilipinas giorganisar ngadto sa nagkalain-laing independente [[Polities|nga mga politika]], nga gitawag sa mga historyador nga "[[balangay|mga barangay]] ". Kini nga mga polities gilangkoban sa mga traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay, ug gimandoan sa mga lider nga adunay mga titulo. Ang pinakadako niini, sama sa [[Butuan (historical polity)|Butuan]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]] ug ang [[Sultanato sa Sulu|Sultanato sa Sulu,]] mga komplikado nga pormasyon sa politika nga gibase sa mga delta sa pinakadako nga sistema sa suba sa kapupud-an, nga adunay mga relasyon sa politika ug pamatigayon sa mga gobyerno nga mas taas sa ibabaw sa dagat sa usa ka bahin, ug sa mga gahum sa politika ug pamatigayon sa [[Maritime Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]] sama sa [[Sultanate of Brunei|Sultanato sa Brunei]], ang imperyo [[Majapahit|sa Majapahit]], ang mga Dinastiyang [[Qing dynasty|Qing]] ug [[Ming dynasty|Ming]] sa China, ug bisan ang [[Japanese in the Philippines|Japan]]. [[Indian influences in early Philippine polities|Ang dili direkta nga pagbayloay og kultura]] ug pipila ka patigayon nahitabo usab sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug [[Arabia]]. Ang pagsugod sa kolonyal nga pagmando sa Espanya sa mga isla nagtimaan sa pagsugod sa Pilipinas isip usa ka entidad, usa ka koleksyon sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya nga nahiusa ubos sa [[Imperyong Espanyol|Imperyong Espanya]] . Ang imperyo nagmando, pinaagi sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty sa New Spain]] ug sa ulahi direkta gikan sa Madrid (human sa 1821 nga kagawasan sa Mexico), ang mga isla tali sa ika-16 ug ika-19 nga siglo ([[Batanes|ang Batanes]] usa sa katapusang mga lugar nga gikolonisasyon sa tunga-tunga sa 1800s), nga miresulta sa pagkaylap ug pagdominar [[Kristiyanismo|sa Kristiyanismo]] sa tibuok arkipelago ug nakaimpluwensya sa relihiyon ug mga gituohan sa mga lumad. Unya, ang Pilipinas nahimong teritoryo sa Amerika sulod sa halos 50 ka tuig. Ang impluwensya gikan sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] makita sa kaylap nga paggamit sa [[Iningles|pinulongang Ingles]], media ug sa modernong kultura ug sinina sa kasamtangang Pilipinas. ==Heograpiya ug mga grupong etniko== [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px|Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] Ang kultura sa Pilipinas nahulma sa heyograpiya, topograpiya, ug pisikal nga lokasyon niini sa [[Maritime Southeast Asia]], nga tanan naghubit sa kasaysayan sa kultura sa 175 ka grupong Etnolinggwistiko sa nasud. '''Impluwensya sa heyograpiya''' Ang pagkalain-lain sa kultura sa Pilipinas resulta sa kinaiya sa [[Archipelagic state|arkipelago]] sa nasud. Ang Pilipinas, isip ikalima nga pinakadakong [[List of island countries|isla]] sa kalibutan, usa sa lima ka orihinal nga arkipelagong estado nga giila ubos sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Ang 7,641 ka isla niini adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|300000|km2|0}}; [[Exclusive economic zone|ang eksklusibong sona sa ekonomiya]] niini —nga naglangkob sa usa ka lugar {{Convert|200|nmi|km}} gikan sa baybayon sa mga isla niini—naglangkob og {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang transportasyon sa dagat ug suba nagtugot sa pagbayloay og kultura tali sa [[Ethnic groups in the Philippines|lain-laing mga grupo sa etniko sa nasud]] nga nanimuyo sa lain-laing mga isla sulod sa kapupud-an; sa laing bahin, ang mga kabukiran sa sulod sa nasud usa ka dakong babag sa koneksyon sa kultura tali sa lain-laing mga grupo. '''Mga grupong etniko sa Pilipinas''' Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 182 [[Ethnolinguistic group|ka etnolinggwistikong mga grupo]], daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]]. Ang mga tradisyonal nga Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa Mindanao kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad, ug mga 19 ka etnolinggwistikong grupo ang giklasipikar nga dili lumad o moro.  Nagkalain-laing mga grupo [[Immigration|sa mga migrante]] ang adunay usab hinungdanon nga presensya sa tibuok kasaysayan sa nasud. Ang mga grupong etniko nga [[kalibotang Islamanon|mayoriya sa Muslim]] sa [[Mindanao]], [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa lumad ug pipila ka mga grupo sa dili lumad. Mga 142 sa [[Indigenous peoples of the Philippines|mga grupo sa Lumad nga Katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang moro.  Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang kusganong kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. Pananglitan, ang mga lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] nga "mga Igorot," ug isip [[mga Kordilyeranhon|mga katawhang Cordilleran]]. Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang lumad nga mga silingang Moro. Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili lumad o moro  nailhan lang nga mga Pilipino, kini nga mga grupo usahay gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland" aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[Ivatan people|Ivatan]], ang [[Cuyonon people|Cuyonon]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ang [[Bisaya]] ([[Sugboanon|Cebuanos]], [[mga Bul·anon|Boholano]], the [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], and [[Waray]] ) ug daghan pa.  Kini nga mga grupo nakabig sa [[Kristiyanismo]] ug nahimong kabahin sa imperyo sa Espanya, ilabi na ang mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan-baybayon, ug misagop sa mga langyaw nga elemento sa kultura sa tibuok kasaysayan sa nasud. Tungod sa kasaysayan sa Pilipinas sukad sa [[History of the Philippines (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]], adunay usab pipila ka makasaysayanong mga grupo sa migranteng kaliwat [[History of the Philippines (1565–1898)|sulod sa mga populasyon sa mga Pilipino sa kapatagan]] sama sa mga [[Chinese Filipino|Pilipinong Intsik]] ug [[Spanish Filipino|mga Pilipinong Espanyol]], nga parehong nakigsagol sa nahisgutang mga grupo sa etnikong [[Mga pinulongang Awstronesyo|nagsultig Austronesian]] sa kapatagan, nga nagpatunghag [[Filipino Mestizos|mga Pilipinong Mestizo]] . Kining mga grupoha naglangkob ug nakatampo usab sa dakong bahin sa populasyon sa nasod, ilabina [[sangkaburgesan|ang burgis]] niini, ug ekonomiya ug importante sa pagkatukod sa nasod, gikan sa pag-usbaw sa [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasyonalismong Pilipino]] sa mga [[intelligentsia]] ''[[Ilustrado|sa Ilustrado]]'' hangtod sa [[Rebolusyong Pilipino]]. Ang ubang mga tawo nga adunay migrante ug/o sinagol nga kaliwat naglakip sa mga sama sa, [[Americans in the Philippines|mga Amerikanong Pilipino]], [[Indian Filipino|mga Indian nga Pilipino]], [[Japanese in the Philippines|mga Hapones nga Pilipino]], ug daghan pa. [[Kategoriya:Kultura sa Pilipinas]] oc702gtdm8zkvlzr075t3z4eqedwblc 0 11355290 37025673 37025597 2026-08-12T02:43:26Z Iampjanz 134116 37025673 wikitext text/x-wiki Ang '''Maritime Southeast Asia''' naglangkob sa mga nasod [[Habagatan-sidlakang Asya|sa Southeast Asia]] nga [[Brunei]], [[Indonesia]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Pilipinas]], [[Singgapura|Singapore]], ug [[Sidlakang Timor|Timor-Leste]]. Ang mga terminong '''Island Southeast Asia''' ug '''Insular Southeast Asia''' usahay gihatagan sa parehas nga kahulugan sa Maritime Southeast Asia. Ang ubang mga kahulugan naglimite sa Island Southeast Asia ngadto lang sa mga isla nga nahimutang taliwala sa Mainland Southeast Asia ug sa continental shelf sa [[Ostralya|Australia]] ug [[New Guinea (pulo)|New Guinea]] . Adunay pipila ka nagkalain-lain panan-aw kon apil ba ang [[Republika sa Tsina|Taiwan]] niini. Giapil ni Peter Bellwood ang Taiwan sa iyang depinisyon, sama sa gibuhat ni Robert Blust, samtang adunay mga pananglitan nga wala gi apil. Ang termino sa ika-16 nga siglo nga " [[East Indies]]" ug ang ulahing termino sa ika-19 nga siglo nga " [[Malay Archipelago]] " gigamit usab sa pagtumong sa Maritime Southeast Asia. Ang mga Arabong negosyante ug mga kartograpo nagtawag sa Maritime Southeast Asia nga ''Al-Jaza'ir'' ''Al-Jawi'' o Java archipelago. Ang mga tawo nga gikan niining rehiyon kasagarang nailhan sa ngalang 'Al-Jawi'. Sa Indonesia, ang terminong [[Kawi language|Karaang Javanese]] nga "[[Nusantara (archipelago)|Nusantara]]" gigamit usab nga sinonimo sa Maritime Southeast Asia. Apan, ang termino [[Nationalism|nasyonalistiko]] ug adunay nagbalhin-balhin nga mga utlanan. Kasagaran kini naglangkob lamang [[Peninsular Malaysia|sa Peninsular Malaysia]], ang [[Sunda Islands]], [[Moluccas (kapuloan sa Indonesya)|Maluku]], ug kasagaran [[Western New Guinea|ang Western New Guinea]] ug wala maglakip sa [[Pilipinas]]. Nagsangkad og liboan ka kilometro, ang lugar adunay daghang mga isla ug adunay pipila sa pinakadato nga biodiversity sa kadagatan, tanom ug hayop sa Kalibutan. Ang pangunang kalainan sa demograpiko nga nagpalahi sa Maritime Southeast Asia gikan sa modernong [[Mainland Southeast Asia]] mao nga ang populasyon niini kasagaran sakop sa mga grupong [[Mga katawhang Austronesian|Austronesian]] . Ang rehiyon naglangkob sa pipila sa mga pinaka-urbanisadong lugar sa kalibutan—ang [[Greater Manila Area]], [[Jakarta metropolitan area|Greater Jakarta]], [[Singgapura|Singapore]], ug [[Greater Kuala Lumpur]] —apan kadaghanan sa mga isla niining halapad nga rehiyon nagpabilin nga wala’y nagpuyo nga mga tawo. ej488dvomuiubgw07rp8r2desiz03bm 14 11355316 37025647 2026-08-11T13:04:25Z Shrekiolous 144427 Created page with "[[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]]" 37025647 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mga prangkisa sa Walt Disney Animation Studios]] [[Kategoriya:Mga prangkisa sa mass media]] o8iv7596qar7ms8qqc6j4snl70heb6n 0 11355317 37025656 2026-08-11T18:34:09Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Vul'kovskoye]] to [[Vuĺkaŭskaje]] 37025656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vuĺkaŭskaje]] 73206nfr9r4g9vc6t814qsvsy2ibqp2 0 11355318 37025666 2026-08-12T02:33:05Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368774203|Old Javanese]]" 37025666 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Old Javanese|states=[[Indonesia]]|region=[[Java]], [[Bali]], [[Madura]], [[Lombok]]|era=[[literary language]], developed into Middle Javanese at the end of the 13th century, and developed into Early [[Javanese language|Modern Javanese]] by 16th-17th century|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|script=[[Kawi script|Kawi]], [[Javanese script|Javanese]], [[Balinese script|Balinese]]|iso2=kaw|iso3=kaw|glotto=kawi1241|glottorefname=Kawi|image=Prasasti Pabuharan Ind Ch 57 f1r.png|imagecaption=10th century-15th century Pabuharan inscription, written in Old Javanese language using Kawi script}} 0ezi3ubwwg2cq1i4fvpdg23mn4iawku 37025667 37025666 2026-08-12T02:33:58Z Iampjanz 134116 37025667 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]] . Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]] . Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]].{{Infobox language|name=Old Javanese|states=[[Indonesia]]|region=[[Java]], [[Bali]], [[Madura]], [[Lombok]]|era=[[literary language]], developed into Middle Javanese at the end of the 13th century, and developed into Early [[Javanese language|Modern Javanese]] by 16th-17th century|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|script=[[Kawi script|Kawi]], [[Javanese script|Javanese]], [[Balinese script|Balinese]]|iso2=kaw|iso3=kaw|glotto=kawi1241|glottorefname=Kawi|image=Prasasti Pabuharan Ind Ch 57 f1r.png|imagecaption=10th century-15th century Pabuharan inscription, written in Old Javanese language using Kawi script}} a126bt065op9ztspu34jm06y918juv3 37025668 37025667 2026-08-12T02:34:24Z Iampjanz 134116 37025668 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]] . Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]] . Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]]. 0fokcoir0j0u03652rqa3df7cpqysan 37025669 37025668 2026-08-12T02:34:50Z Iampjanz 134116 37025669 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]] . Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]] . Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]]. [[Payl:Copy_of_a_stone_stele_written_in_Kawi_script.jpg|thumb|Kopya sa stele nga gisulat sa Kawi script]] gb2nhgj1jtiy8mqdo01x281wpgojsx2 37025670 37025669 2026-08-12T02:35:48Z Iampjanz 134116 37025670 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]] . Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]] . Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]]. [[Payl:Copy_of_a_stone_stele_written_in_Kawi_script.jpg|thumb|Kopya sa stele nga gisulat sa Kawi script]] =Kasaysayan= cjeatf6fqij7dx0mou2qq20re0hbl3f 37025671 37025670 2026-08-12T02:37:37Z Iampjanz 134116 37025671 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]]. Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]]. Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]]. [[Payl:Copy_of_a_stone_stele_written_in_Kawi_script.jpg|thumb|Kopya sa stele nga gisulat sa Kawi script]] =Kasaysayan= Ang labing karaan nga pananglitan nga gisulat sa Karaang Javanese, nga gitawag og inskripsiyon sa Sukabumi, gipetsahan og Marso 25, 804.&#x20;CE. Kining inskripsiyon, nga nahimutang sa distrito sa Kepung sa [[Kabupaten Kediri|Rehiyon sa Kediri]] sa Sidlakang Java, usa ka kopya sa orihinal, nga gipetsahan mga 120 ka tuig ang milabay (kini lamang nga kopya ang napreserbar). Ang mga sulod niini mahitungod sa pagtukod og dam para sa kanal sa irigasyon duol sa suba sa Śrī Hariñjing (karon gipamubo ngadto sa [[Srinjing]] ). Kini nga inskripsiyon mao ang katapusan sa iyang matang nga gisulat gamit ang [[Pallava script]] ; ang tanan nga mga ehemplo sa Karaang Javanese gisulat gamit ang [[Iskripto sa Kawi|Kawi script]].<ref name=":1">{{Cite journal|last=Arps|first=Bernard|date=2019-09-02|title=The power of the heart that blazes in the world: An Islamic theory of religions in early modern Java|journal=Indonesia and the Malay World|volume=47|issue=139|pages=308–334|doi=10.1080/13639811.2019.1654217|issn=1363-9811|doi-access=free}}</ref> =Mga Reperensya= qldhf8qs7lf0u7c7kn11xw6wmr89t15 37025672 37025671 2026-08-12T02:40:28Z Iampjanz 134116 37025672 wikitext text/x-wiki '''Ang Karaang Javanese''' o '''Kawi''' usa ka pinulongan [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga Austronesyo]] ug ang labing karaan nga napamatud-an nga hugna sa [[Pinulongang Habanes|pinulongan nga Javanese]]. Kini lumad nga gisulti sa sentral ug sidlakang bahin sa Isla sa Java, nga karon gitawag [[Provinsi Jawa Tengah|nga Central Java]], [[Daerah Istimewa Yogyakarta (lalawigan sa Indonesya)|Yogyakarta]] ug mga Lalawigan [[Jawa Timur|sa Sidlakang Java]], [[Indonesia]]. Isip usa ka pinulongan sa panitikan, ang Kawi gigamit sa tibuok Java ug sa mga isla sa [[Madura (pulo sa Indonesya)|Madura]], [[Provinsi Bali|Bali]], ug [[Lombok Island|Lombok]]. [[Payl:Copy_of_a_stone_stele_written_in_Kawi_script.jpg|thumb|Kopya sa stele nga gisulat sa Kawi script]] =Kasaysayan= Ang labing karaan nga pananglitan nga gisulat sa Karaang Javanese, nga gitawag og inskripsiyon sa Sukabumi, gipetsahan og Marso 25, 804.&#x20;CE. Kining inskripsiyon, nga nahimutang sa distrito sa Kepung sa [[Kabupaten Kediri|Rehiyon sa Kediri]] sa Sidlakang Java, usa ka kopya sa orihinal, nga gipetsahan mga 120 ka tuig ang milabay (kini lamang nga kopya ang napreserbar). Ang mga sulod niini mahitungod sa pagtukod og dam para sa kanal sa irigasyon duol sa suba sa Śrī Hariñjing (karon gipamubo ngadto sa [[Srinjing]] ). Kini nga inskripsiyon mao ang katapusan sa iyang matang nga gisulat gamit ang [[Pallava script]] ; ang tanan nga mga ehemplo sa Karaang Javanese gisulat gamit ang [[Iskripto sa Kawi|Kawi script]].<ref name=":1">{{Cite journal|last=Arps|first=Bernard|date=2019-09-02|title=The power of the heart that blazes in the world: An Islamic theory of religions in early modern Java|journal=Indonesia and the Malay World|volume=47|issue=139|pages=308–334|doi=10.1080/13639811.2019.1654217|issn=1363-9811|doi-access=free}}</ref> ===Pag-uswag=== Ang Karaang Javanese dili estatiko, ug ang paggamit niini milungtad og gibana-bana nga 800 ka tuig – gikan sa gingharian sa Kalingga hangtod sa pagkatukod sa imperyo sa Majapahit niadtong 1292. Ang pinulongang Javanese nga gisulti ug gisulat sa panahon sa Majapahit nakaagi na og pipila ka mga pagbag-o ug busa mas duol na sa modernong pinulongang Javanese. =Mga Reperensya= 35rpt52rlsvzvvfnxnao4wftjfkxzhn 0 11355319 37025674 2026-08-12T02:44:43Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367951181|Nusantara (term)]]" 37025674 wikitext text/x-wiki [[Payl:Indonesian_Archipelago_and_Students.JPG|right|thumb|300x300px| Usa ka mapa nga gibulitan og bulawan sa Hall of Independence, [[Monas (bantayog sa Indonesya)|Indonesian National Monument]], Jakarta. Apil usab ang [[Sabah (estado)|Sabah]], [[Sarawak]], ug [[Labuan (estado)|Labuan]] (mga estado ug usa ka teritoryo pederal sa [[Malaysiya|Malaysia]] ), [[Brunei]], ug [[Sidlakang Timor|Timor Leste]] .]] 7n3x0g1h34ou1iw4p66molzhx1rmsw3 37025675 37025674 2026-08-12T02:48:51Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37025675 wikitext text/x-wiki Ang '''''Nusantara''''' mao ang [[Inindonesyo|Indonesian]] nga ngalan sa [[Maritime Southeast Asia]] (o sa pipila ka bahin niini). Kini usa ka [[Karaang Javanese|Karaang termino sa Javanese]] nga literal nga nagkahulogang "mga isla sa gawas".<ref>{{cite book|last=Friend|first=T.|title=Indonesian Destinies|publisher=Harvard University Press|year=2003|page=[https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601 601]|isbn=0-674-01137-6|url-access=registration|url=https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601}}</ref> Sa [[Indonesia]], kini kasagarang gipasabot nga ang [[Indonesian Archipelago|Arkipelago sa Indonesia]].<ref>{{Citation|last1=Echols|first1=John M.|last2=Shadily|first2=Hassan|title=Kamus Indonesia Inggris (An Indonesian-English Dictionary)|place=Jakarta|publisher=Gramedia|year=1989|edition=1st|isbn=979-403-756-7}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/Nusantara|title=Hasil Pencarian - KBBI Daring|website=kbbi.kemdikbud.go.id|access-date=2018-07-20}}</ref> Sa gawas sa Indonesia, ang termino gigamit sa pagtumong sa [[Malay Archipelago]].<ref>{{cite web|url=https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720135947/https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|url-status=dead|archive-date=20 July 2018|title=Nusantara {{!}} Malay to English Translation - Oxford Dictionaries|website=Oxford Malay Living Dictionary|language=en-GB|access-date=2018-07-20}}</ref>[[Payl:Indonesian_Archipelago_and_Students.JPG|right|thumb|300x300px| Usa ka mapa nga gibulitan og bulawan sa Hall of Independence, [[Monas (bantayog sa Indonesya)|Indonesian National Monument]], Jakarta. Apil usab ang [[Sabah (estado)|Sabah]], [[Sarawak]], ug [[Labuan (estado)|Labuan]] (mga estado ug usa ka teritoryo pederal sa [[Malaysiya|Malaysia]] ), [[Brunei]], ug [[Sidlakang Timor|Timor Leste]] .]]Ang termino nga 'Nusantara' unang natala sa 1177 Saka (1255 AD) nga inskripsiyon ''sa Mūla Malurung'' sa [[Singhasari|Singhasari Kingdom]].<ref>{{Cite web|last=Isnaeni|first=Hendri F.|date=2022-01-17|title=Kertanagara dan Nusantara|url=https://www.historia.id/article/kertanagara-dan-nusantara-p0pmo|access-date=2026-07-26|website=Historia.ID|language=id}}</ref> Ang pulong nga Nusantara gikuha usab gikan sa usa ka panumpa ni [[Gajah Mada]] niadtong 1336, sama sa nasulat sa Karaang Javanese ''[[Pararaton]]''.<ref>{{cite book|last1=Mpu|first1=Prapañca|last2=Y.|first2=Padmapuspita|title=Pararaton|url=https://books.google.com/books?id=KeAtAAAAMAAJ|year=1966|publisher=Taman Siswa}}</ref> Si Gajah Mada usa ka gamhanang lider sa militar ug [[Prime minister|punong ministro]] sa [[Majapahit]] nga giila nga nagdala sa imperyo ngadto sa kinapungkayan sa himaya niini. Gihatag ni Gajah Mada ang ''[[Palapa oath|panumpa nga Palapa]]'', diin nanumpa siya nga dili mokaon og bisan unsang pagkaon nga adunay [[Spice|mga panakot]] hangtod nga iyang masakop ang tibuok Nusantara ubos sa himaya sa Majapahit. Ang konsepto sa Nusantara isip usa ka nahiusang rehiyon wala giimbento ni Gajah Mada niadtong 1336. Dugang pa, niadtong 1275, ang terminong ''Cakravala [[Mandala (political model)|Mandala]] Dvipantara'' gigamit ni [[Kertanagara|Kertanegara sa Singasari]] aron ihulagway ang pangandoy sa nahiusang arkipelago sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos ni Kertanegara ug nagtimaan sa pagsugod sa iyang kampanya [[Pamalayu|sa Pamalayu]] aron makab-ot kini. Ang Dvipantara usa ka pulong sa Sanskrit para sa "mga isla sa taliwala", nga naghimo niini nga sinonimo sa Nusantara tungod kay ''ang dvipa'' ug ''nusa'' parehong nagkahulogan og "isla". Gihanduraw ni Kertanegara ang panaghiusa sa mga gingharian ug politika sa kadagatan sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos sa Singhasari isip usa ka panalipod batok sa pag-usbaw sa ekspansyonistang [[Yuan dynasty|dinastiyang Yuan]] sa Tsina nga gipangulohan [[Mongols|sa mga Mongol]]. 4407c5glohk406pgysjchqdzmobd2uy 37025676 37025675 2026-08-12T02:49:42Z Iampjanz 134116 37025676 wikitext text/x-wiki Ang '''''Nusantara''''' mao ang [[Inindonesyo|Indonesian]] nga ngalan sa [[Maritime Southeast Asia]] (o sa pipila ka bahin niini). Kini usa ka [[Karaang Javanese|Karaang termino sa Javanese]] nga literal nga nagkahulogang "mga isla sa gawas".<ref>{{cite book|last=Friend|first=T.|title=Indonesian Destinies|publisher=Harvard University Press|year=2003|page=[https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601 601]|isbn=0-674-01137-6|url-access=registration|url=https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601}}</ref> Sa [[Indonesia]], kini kasagarang gipasabot nga ang [[Indonesian Archipelago|Arkipelago sa Indonesia]].<ref>{{Citation|last1=Echols|first1=John M.|last2=Shadily|first2=Hassan|title=Kamus Indonesia Inggris (An Indonesian-English Dictionary)|place=Jakarta|publisher=Gramedia|year=1989|edition=1st|isbn=979-403-756-7}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/Nusantara|title=Hasil Pencarian - KBBI Daring|website=kbbi.kemdikbud.go.id|access-date=2018-07-20}}</ref> Sa gawas sa Indonesia, ang termino gigamit sa pagtumong sa [[Malay Archipelago]].<ref>{{cite web|url=https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720135947/https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|url-status=dead|archive-date=20 July 2018|title=Nusantara {{!}} Malay to English Translation - Oxford Dictionaries|website=Oxford Malay Living Dictionary|language=en-GB|access-date=2018-07-20}}</ref>[[Payl:Indonesian_Archipelago_and_Students.JPG|right|thumb|300x300px| Usa ka mapa nga gibulitan og bulawan sa Hall of Independence, [[Monas (bantayog sa Indonesya)|Indonesian National Monument]], Jakarta. Apil usab ang [[Sabah (estado)|Sabah]], [[Sarawak]], ug [[Labuan (estado)|Labuan]] (mga estado ug usa ka teritoryo pederal sa [[Malaysiya|Malaysia]] ), [[Brunei]], ug [[Sidlakang Timor|Timor Leste]] .]]Ang termino nga 'Nusantara' unang natala sa 1177 Saka (1255 AD) nga inskripsiyon ''sa Mūla Malurung'' sa [[Singhasari|Singhasari Kingdom]]. ==Mga Reperensya== <ref>{{Cite web|last=Isnaeni|first=Hendri F.|date=2022-01-17|title=Kertanagara dan Nusantara|url=https://www.historia.id/article/kertanagara-dan-nusantara-p0pmo|access-date=2026-07-26|website=Historia.ID|language=id}}</ref> Ang pulong nga Nusantara gikuha usab gikan sa usa ka panumpa ni [[Gajah Mada]] niadtong 1336, sama sa nasulat sa Karaang Javanese ''[[Pararaton]]''.<ref>{{cite book|last1=Mpu|first1=Prapañca|last2=Y.|first2=Padmapuspita|title=Pararaton|url=https://books.google.com/books?id=KeAtAAAAMAAJ|year=1966|publisher=Taman Siswa}}</ref> Si Gajah Mada usa ka gamhanang lider sa militar ug [[Prime minister|punong ministro]] sa [[Majapahit]] nga giila nga nagdala sa imperyo ngadto sa kinapungkayan sa himaya niini. Gihatag ni Gajah Mada ang ''[[Palapa oath|panumpa nga Palapa]]'', diin nanumpa siya nga dili mokaon og bisan unsang pagkaon nga adunay [[Spice|mga panakot]] hangtod nga iyang masakop ang tibuok Nusantara ubos sa himaya sa Majapahit. Ang konsepto sa Nusantara isip usa ka nahiusang rehiyon wala giimbento ni Gajah Mada niadtong 1336. Dugang pa, niadtong 1275, ang terminong ''Cakravala [[Mandala (political model)|Mandala]] Dvipantara'' gigamit ni [[Kertanagara|Kertanegara sa Singasari]] aron ihulagway ang pangandoy sa nahiusang arkipelago sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos ni Kertanegara ug nagtimaan sa pagsugod sa iyang kampanya [[Pamalayu|sa Pamalayu]] aron makab-ot kini. Ang Dvipantara usa ka pulong sa Sanskrit para sa "mga isla sa taliwala", nga naghimo niini nga sinonimo sa Nusantara tungod kay ''ang dvipa'' ug ''nusa'' parehong nagkahulogan og "isla". Gihanduraw ni Kertanegara ang panaghiusa sa mga gingharian ug politika sa kadagatan sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos sa Singhasari isip usa ka panalipod batok sa pag-usbaw sa ekspansyonistang [[Yuan dynasty|dinastiyang Yuan]] sa Tsina nga gipangulohan [[Mongols|sa mga Mongol]]. jriv9r2h57tb5hs8e9cbe6sbhrmxt5x 37025677 37025676 2026-08-12T02:50:04Z Iampjanz 134116 37025677 wikitext text/x-wiki Ang '''''Nusantara''''' mao ang [[Inindonesyo|Indonesian]] nga ngalan sa [[Maritime Southeast Asia]] (o sa pipila ka bahin niini). Kini usa ka [[Karaang Javanese|Karaang termino sa Javanese]] nga literal nga nagkahulogang "mga isla sa gawas".<ref>{{cite book|last=Friend|first=T.|title=Indonesian Destinies|publisher=Harvard University Press|year=2003|page=[https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601 601]|isbn=0-674-01137-6|url-access=registration|url=https://archive.org/details/indonesiandestin00theo/page/601}}</ref> Sa [[Indonesia]], kini kasagarang gipasabot nga ang [[Indonesian Archipelago|Arkipelago sa Indonesia]].<ref>{{Citation|last1=Echols|first1=John M.|last2=Shadily|first2=Hassan|title=Kamus Indonesia Inggris (An Indonesian-English Dictionary)|place=Jakarta|publisher=Gramedia|year=1989|edition=1st|isbn=979-403-756-7}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/Nusantara|title=Hasil Pencarian - KBBI Daring|website=kbbi.kemdikbud.go.id|access-date=2018-07-20}}</ref> Sa gawas sa Indonesia, ang termino gigamit sa pagtumong sa [[Malay Archipelago]].<ref>{{cite web|url=https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720135947/https://ms.oxforddictionaries.com/translate/malay-english/nusantara|url-status=dead|archive-date=20 July 2018|title=Nusantara {{!}} Malay to English Translation - Oxford Dictionaries|website=Oxford Malay Living Dictionary|language=en-GB|access-date=2018-07-20}}</ref>[[Payl:Indonesian_Archipelago_and_Students.JPG|right|thumb|300x300px| Usa ka mapa nga gibulitan og bulawan sa Hall of Independence, [[Monas (bantayog sa Indonesya)|Indonesian National Monument]], Jakarta. Apil usab ang [[Sabah (estado)|Sabah]], [[Sarawak]], ug [[Labuan (estado)|Labuan]] (mga estado ug usa ka teritoryo pederal sa [[Malaysiya|Malaysia]] ), [[Brunei]], ug [[Sidlakang Timor|Timor Leste]] .]]Ang termino nga 'Nusantara' unang natala sa 1177 Saka (1255 AD) nga inskripsiyon ''sa Mūla Malurung'' sa [[Singhasari|Singhasari Kingdom]]. <ref>{{Cite web|last=Isnaeni|first=Hendri F.|date=2022-01-17|title=Kertanagara dan Nusantara|url=https://www.historia.id/article/kertanagara-dan-nusantara-p0pmo|access-date=2026-07-26|website=Historia.ID|language=id}}</ref> Ang pulong nga Nusantara gikuha usab gikan sa usa ka panumpa ni [[Gajah Mada]] niadtong 1336, sama sa nasulat sa Karaang Javanese ''[[Pararaton]]''.<ref>{{cite book|last1=Mpu|first1=Prapañca|last2=Y.|first2=Padmapuspita|title=Pararaton|url=https://books.google.com/books?id=KeAtAAAAMAAJ|year=1966|publisher=Taman Siswa}}</ref> Si Gajah Mada usa ka gamhanang lider sa militar ug [[Prime minister|punong ministro]] sa [[Majapahit]] nga giila nga nagdala sa imperyo ngadto sa kinapungkayan sa himaya niini. Gihatag ni Gajah Mada ang ''[[Palapa oath|panumpa nga Palapa]]'', diin nanumpa siya nga dili mokaon og bisan unsang pagkaon nga adunay [[Spice|mga panakot]] hangtod nga iyang masakop ang tibuok Nusantara ubos sa himaya sa Majapahit. Ang konsepto sa Nusantara isip usa ka nahiusang rehiyon wala giimbento ni Gajah Mada niadtong 1336. Dugang pa, niadtong 1275, ang terminong ''Cakravala [[Mandala (political model)|Mandala]] Dvipantara'' gigamit ni [[Kertanagara|Kertanegara sa Singasari]] aron ihulagway ang pangandoy sa nahiusang arkipelago sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos ni Kertanegara ug nagtimaan sa pagsugod sa iyang kampanya [[Pamalayu|sa Pamalayu]] aron makab-ot kini. Ang Dvipantara usa ka pulong sa Sanskrit para sa "mga isla sa taliwala", nga naghimo niini nga sinonimo sa Nusantara tungod kay ''ang dvipa'' ug ''nusa'' parehong nagkahulogan og "isla". Gihanduraw ni Kertanegara ang panaghiusa sa mga gingharian ug politika sa kadagatan sa Habagatang-Sidlakang Asya ubos sa Singhasari isip usa ka panalipod batok sa pag-usbaw sa ekspansyonistang [[Yuan dynasty|dinastiyang Yuan]] sa Tsina nga gipangulohan [[Mongols|sa mga Mongol]]. ==Mga Reperensya== mrx09a2rgr14an6t4b7e9g7dmd4nm0x 0 11355320 37025678 2026-08-12T02:54:41Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368168558|Nationalism]]" 37025678 wikitext text/x-wiki [[Payl:"Onward_to_Victory",_World_War_I_Allied_propaganda_postcard.jpg|thumb| Usa ka postcard gikan sa 1916 nga nagpakita sa nasudnong mga personipikasyon sa pipila sa mga Alyado sa Unang Gubat sa Kalibutan, nga ang matag usa naggunit og nasudnong bandila.]] [[Kategoriya:Nasyonalismo]] o11mhu98fasda2uxgv7pzbx72xc2v6t 37025680 37025678 2026-08-12T03:04:51Z Iampjanz 134116 37025680 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Nasyonalismo]]''' maoy usa ka [[ideolohiya]] o [[mobimyentong lugaynon|kalihukan]] nga nagtuo nga ang [[nasod]] kinahanglan nga mohaom sa [[estado]]. Isip usa ka kalihukan, kini nag-una sa paglungtad ug lagmit nga mopalambo sa [[National interest|mga interes sa usa ka partikular nga nasud]], labi na sa tumong nga maangkon ug mapadayon [[Sovereignty|ang soberanya]] niini ( [[Self-determination|kaugalingong paghukom]] ) ibabaw sa gituohang [[Homeland|yutang natawhan]] niini aron makamugna og usa ka [[estadong nasod|nasud-estado]] . Nagtuo kini nga ang nasod kinahanglan nga [[Governance|modumala]] sa iyang kaugalingon, nga gawasnon gikan sa pagpanghilabot sa gawas ( [[self-governance]] ), nga ang usa ka nasod usa ka [[Appeal to nature|natural]] ug sulundon nga basehan alang sa usa ka [[Polity|politika]], ug nga ang nasod mao lamang ang angay nga tinubdan sa [[gahom|gahum sa politika]].<ref name="Smith1">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 9, 25–30; {{Cite book}}</ref><ref>Yack, Bernard. ''Nationalism and the Moral Psychology of Community''. University of Chicago Press, 2012. p. 142</ref> Dugang pa, kini nagtumong sa pagtukod, ug pagmintinar, sa usa ka [[National identity|nasudnong identidad]], base sa kombinasyon sa gipaambit nga mga kinaiya sa katilingban sama sa [[kultura]], [[Ethnicity|etnisidad]], yutang natawhan, [[pinulongan]], [[politika]] (o [[Kagamhanan|gobyerno]] ), [[relihyon|relihiyon]], [[Tradition|tradisyon]], o [[Tinuohan|pagtuo]] sa usa ka gipaambit nga nag-inusarang [[kasaysayan]], ug sa pagpalambo sa nasudnong panaghiusa o [[solidaridad|panaghiusa]].<ref name="Smith1" /> Adunay lain-laing mga kahulugan sa usa ka "nasod", nga mosangpot sa lain-laing [[Types of nationalism|mga matang sa nasyonalismo]]. Ang duha ka nag-unang managlahing porma mao ang [[Ethnic nationalism|etnikong nasyonalismo]] ug [[Civic nationalism|sibiko nga nasyonalismo]], bisan pa kini nga dikotomiya gisaway tungod sa pagpasimple sa lainlaing mga konteksto sa kasaysayan.<ref>{{Cite journal}}</ref>[[Payl:"Onward_to_Victory",_World_War_I_Allied_propaganda_postcard.jpg|thumb| Usa ka postcard gikan sa 1916 nga nagpakita sa nasudnong mga personipikasyon sa pipila sa mga Alyado sa Unang Gubat sa Kalibutan, nga ang matag usa naggunit og nasudnong bandila.]]Ang moral nga bili sa nasyonalismo, ang relasyon tali sa nasyonalismo ug [[Patriotism|patriotismo]], ug ang pagkaangay sa nasyonalismo ug [[Cosmopolitanism|kosmopolitanismo]] pulos mga hilisgutan sa debate sa pilosopiya. Ang nasyonalismo mahimong iuban sa lain-laing mga tumong ug ideolohiya sa politika, sama sa [[Conservatism|konserbatismo]] ([[National conservatism|nasyonal nga konserbatismo]] ug [[Right-wing populism|populismo sa tuo nga pako]]) o [[Socialism|sosyalismo]] ([[Left-wing nationalism|nasyonalismo sa wala nga pako]]).<ref name="varieties">Bonikowski, Bart and [[Paul DiMaggio|DiMaggio, Paul]] (2016) [http://scholar.harvard.edu/files/bonikowski/files/bonikowski_and_dimaggio_-_varieties_of_american_popular_nationalism.pdf "Varieties of American Popular Nationalism"] {{Webarchive}}. ''[[American Sociological Review]]'', 81(5): 949–980.</ref> Ang nasyonalismo makita nga positibo o negatibo depende sa ideolohiya ug mga resulta niini. Ang nasyonalismo usa ka bahin sa mga kalihukan alang sa kagawasan ug hustisya, nalambigit sa mga pagkabuhi pag-usab sa kultura,<ref name="Smith-culture">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 6–7, 30–31, 37</ref> ug nagdasig sa garbo sa mga nahimo sa nasud.<ref>{{Cite book}}</ref> Gigamit usab kini aron himuong lehitimo ang mga pagkabahinbahin sa rasa, etniko, ug relihiyon, pagpugong o pag-atake sa mga minorya, pagdaot sa mga tawhanong katungod ug mga tradisyon sa demokratiko,<ref name="Mylonas">{{Cite journal}}</ref> ug pagsugod sa mga gubat, nga kanunay nga gihisgutan nga hinungdan sa duha ka gubat sa kalibutan.<ref>{{Cite web}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Nasyonalismo]] 2b619m1tsd0cxocf4em1ivtozzztlhx 37025681 37025680 2026-08-12T03:05:40Z Iampjanz 134116 37025681 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Nasyonalismo]]''' maoy usa ka [[ideolohiya]] o [[mobimyentong lugaynon|kalihukan]] nga nagtuo nga ang [[nasod]] kinahanglan nga mohaom sa [[estado]]. Isip usa ka kalihukan, kini nag-una sa paglungtad ug lagmit nga mopalambo sa [[National interest|mga interes sa usa ka partikular nga nasud]], labi na sa tumong nga maangkon ug mapadayon [[Sovereignty|ang soberanya]] niini ( [[Self-determination|kaugalingong paghukom]] ) ibabaw sa gituohang [[Homeland|yutang natawhan]] niini aron makamugna og usa ka [[estadong nasod|nasud-estado]] . Nagtuo kini nga ang nasod kinahanglan nga [[Governance|modumala]] sa iyang kaugalingon, nga gawasnon gikan sa pagpanghilabot sa gawas ( [[self-governance]] ), nga ang usa ka nasod usa ka [[Appeal to nature|natural]] ug sulundon nga basehan alang sa usa ka [[Polity|politika]], ug nga ang nasod mao lamang ang angay nga tinubdan sa [[gahom|gahum sa politika]].<ref name="Smith1">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 9, 25–30; {{Cite book}}</ref><ref>Yack, Bernard. ''Nationalism and the Moral Psychology of Community''. University of Chicago Press, 2012. p. 142</ref> Dugang pa, kini nagtumong sa pagtukod, ug pagmintinar, sa usa ka [[National identity|nasudnong identidad]], base sa kombinasyon sa gipaambit nga mga kinaiya sa katilingban sama sa [[kultura]], [[Ethnicity|etnisidad]], yutang natawhan, [[pinulongan]], [[politika]] (o [[Kagamhanan|gobyerno]] ), [[relihyon|relihiyon]], [[Tradition|tradisyon]], o [[Tinuohan|pagtuo]] sa usa ka gipaambit nga nag-inusarang [[kasaysayan]], ug sa pagpalambo sa nasudnong panaghiusa o [[solidaridad|panaghiusa]].<ref name="Smith1" /> Adunay lain-laing mga kahulugan sa usa ka "nasod", nga mosangpot sa lain-laing [[Types of nationalism|mga matang sa nasyonalismo]]. Ang duha ka nag-unang managlahing porma mao ang [[Ethnic nationalism|etnikong nasyonalismo]] ug [[Civic nationalism|sibiko nga nasyonalismo]], bisan pa kini nga dikotomiya gisaway tungod sa pagpasimple sa lainlaing mga konteksto sa kasaysayan.<ref>{{Cite journal}}</ref>[[Payl:"Onward_to_Victory",_World_War_I_Allied_propaganda_postcard.jpg|thumb| Usa ka postcard gikan sa 1916 nga nagpakita sa nasudnong mga personipikasyon sa pipila sa mga Alyado sa Unang Gubat sa Kalibutan, nga ang matag usa naggunit og nasudnong bandila.]]Ang moral nga bili sa nasyonalismo, ang relasyon tali sa nasyonalismo ug [[Patriotism|patriotismo]], ug ang pagkaangay sa nasyonalismo ug [[Cosmopolitanism|kosmopolitanismo]] pulos mga hilisgutan sa debate sa pilosopiya. Ang nasyonalismo mahimong iuban sa lain-laing mga tumong ug ideolohiya sa politika, sama sa [[Conservatism|konserbatismo]] ([[National conservatism|nasyonal nga konserbatismo]] ug [[Right-wing populism|populismo sa tuo nga pako]]) o [[Socialism|sosyalismo]] ([[Left-wing nationalism|nasyonalismo sa wala nga pako]]).<ref name="varieties">Bonikowski, Bart and [[Paul DiMaggio|DiMaggio, Paul]] (2016) [http://scholar.harvard.edu/files/bonikowski/files/bonikowski_and_dimaggio_-_varieties_of_american_popular_nationalism.pdf "Varieties of American Popular Nationalism"] {{Webarchive}}. ''[[American Sociological Review]]'', 81(5): 949–980.</ref> Ang nasyonalismo makita nga positibo o negatibo depende sa ideolohiya ug mga resulta niini. Ang nasyonalismo usa ka bahin sa mga kalihukan alang sa kagawasan ug hustisya, nalambigit sa mga pagkabuhi pag-usab sa kultura,<ref name="Smith-culture">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 6–7, 30–31, 37</ref> ug nagdasig sa garbo sa mga nahimo sa nasud. Gigamit usab kini aron himuong lehitimo ang mga pagkabahinbahin sa rasa, etniko, ug relihiyon, pagpugong o pag-atake sa mga minorya, pagdaot sa mga tawhanong katungod ug mga tradisyon sa demokratiko, ug pagsugod sa mga gubat, nga kanunay nga gihisgutan nga hinungdan sa duha ka gubat sa kalibutan. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Nasyonalismo]] 4tkpa0d7cotn65525njgfyj9lo3mwtu 37025684 37025681 2026-08-12T03:15:56Z Iampjanz 134116 37025684 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Nasyonalismo]]''' maoy usa ka [[ideolohiya]] o [[mobimyentong lugaynon|kalihukan]] nga nagtuo nga ang [[nasod]] kinahanglan nga mohaom sa [[estado]]. Isip usa ka kalihukan, kini nag-una sa paglungtad ug lagmit nga mopalambo sa [[National interest|mga interes sa usa ka partikular nga nasud]], labi na sa tumong nga maangkon ug mapadayon [[Sovereignty|ang soberanya]] niini ( [[Self-determination|kaugalingong paghukom]] ) ibabaw sa gituohang [[Homeland|yutang natawhan]] niini aron makamugna og usa ka [[estadong nasod|nasud-estado]] . Nagtuo kini nga ang nasod kinahanglan nga [[Governance|modumala]] sa iyang kaugalingon, nga gawasnon gikan sa pagpanghilabot sa gawas ( [[self-governance]] ), nga ang usa ka nasod usa ka [[Appeal to nature|natural]] ug sulundon nga basehan alang sa usa ka [[Polity|politika]], ug nga ang nasod mao lamang ang angay nga tinubdan sa [[gahom|gahum sa politika]].<ref name="Smith1">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 9, 25–30; {{Cite book}}</ref><ref>Yack, Bernard. ''Nationalism and the Moral Psychology of Community''. University of Chicago Press, 2012. p. 142</ref> Dugang pa, kini nagtumong sa pagtukod, ug pagmintinar, sa usa ka [[National identity|nasudnong identidad]], base sa kombinasyon sa gipaambit nga mga kinaiya sa katilingban sama sa [[kultura]], [[Ethnicity|etnisidad]], yutang natawhan, [[pinulongan]], [[politika]] (o [[Kagamhanan|gobyerno]] ), [[relihyon|relihiyon]], [[Tradition|tradisyon]], o [[Tinuohan|pagtuo]] sa usa ka gipaambit nga nag-inusarang [[kasaysayan]], ug sa pagpalambo sa nasudnong panaghiusa o [[solidaridad|panaghiusa]].<ref name="Smith1" /> Adunay lain-laing mga kahulugan sa usa ka "nasod", nga mosangpot sa lain-laing [[Types of nationalism|mga matang sa nasyonalismo]]. Ang duha ka nag-unang managlahing porma mao ang [[Ethnic nationalism|etnikong nasyonalismo]] ug [[Civic nationalism|sibiko nga nasyonalismo]], bisan pa kini nga dikotomiya gisaway tungod sa pagpasimple sa lainlaing mga konteksto sa kasaysayan.[[Payl:"Onward_to_Victory",_World_War_I_Allied_propaganda_postcard.jpg|thumb| Usa ka postcard gikan sa 1916 nga nagpakita sa nasudnong mga personipikasyon sa pipila sa mga Alyado sa Unang Gubat sa Kalibutan, nga ang matag usa naggunit og nasudnong bandila.]]Ang moral nga bili sa nasyonalismo, ang relasyon tali sa nasyonalismo ug [[Patriotism|patriotismo]], ug ang pagkaangay sa nasyonalismo ug [[Cosmopolitanism|kosmopolitanismo]] pulos mga hilisgutan sa debate sa pilosopiya. Ang nasyonalismo mahimong iuban sa lain-laing mga tumong ug ideolohiya sa politika, sama sa [[Conservatism|konserbatismo]] ([[National conservatism|nasyonal nga konserbatismo]] ug [[Right-wing populism|populismo sa tuo nga pako]]) o [[Socialism|sosyalismo]] ([[Left-wing nationalism|nasyonalismo sa wala nga pako]]).<ref name="varieties">Bonikowski, Bart and [[Paul DiMaggio|DiMaggio, Paul]] (2016) [http://scholar.harvard.edu/files/bonikowski/files/bonikowski_and_dimaggio_-_varieties_of_american_popular_nationalism.pdf "Varieties of American Popular Nationalism"] {{Webarchive}}. ''[[American Sociological Review]]'', 81(5): 949–980.</ref> Ang nasyonalismo makita nga positibo o negatibo depende sa ideolohiya ug mga resulta niini. Ang nasyonalismo usa ka bahin sa mga kalihukan alang sa kagawasan ug hustisya, nalambigit sa mga pagkabuhi pag-usab sa kultura,<ref name="Smith-culture">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 6–7, 30–31, 37</ref> ug nagdasig sa garbo sa mga nahimo sa nasud. Gigamit usab kini aron himuong lehitimo ang mga pagkabahinbahin sa rasa, etniko, ug relihiyon, pagpugong o pag-atake sa mga minorya, pagdaot sa mga tawhanong katungod ug mga tradisyon sa demokratiko, ug pagsugod sa mga gubat, nga kanunay nga gihisgutan nga hinungdan sa duha ka gubat sa kalibutan. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Nasyonalismo]] 27snnl8psr4qacci5i06u7l4gunk9tz 37025685 37025684 2026-08-12T03:16:31Z Iampjanz 134116 37025685 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Nasyonalismo]]''' maoy usa ka [[ideolohiya]] o [[mobimyentong lugaynon|kalihukan]] nga nagtuo nga ang [[nasod]] kinahanglan nga mohaom sa [[estado]]. Isip usa ka kalihukan, kini nag-una sa paglungtad ug lagmit nga mopalambo sa [[National interest|mga interes sa usa ka partikular nga nasud]], labi na sa tumong nga maangkon ug mapadayon [[Sovereignty|ang soberanya]] niini ( [[Self-determination|kaugalingong paghukom]] ) ibabaw sa gituohang [[Homeland|yutang natawhan]] niini aron makamugna og usa ka [[estadong nasod|nasud-estado]] . Nagtuo kini nga ang nasod kinahanglan nga [[Governance|modumala]] sa iyang kaugalingon, nga gawasnon gikan sa pagpanghilabot sa gawas ( [[self-governance]] ), nga ang usa ka nasod usa ka [[Appeal to nature|natural]] ug sulundon nga basehan alang sa usa ka [[Polity|politika]], ug nga ang nasod mao lamang ang angay nga tinubdan sa [[gahom|gahum sa politika]].<ref>Yack, Bernard. ''Nationalism and the Moral Psychology of Community''. University of Chicago Press, 2012. p. 142</ref> Dugang pa, kini nagtumong sa pagtukod, ug pagmintinar, sa usa ka [[National identity|nasudnong identidad]], base sa kombinasyon sa gipaambit nga mga kinaiya sa katilingban sama sa [[kultura]], [[Ethnicity|etnisidad]], yutang natawhan, [[pinulongan]], [[politika]] (o [[Kagamhanan|gobyerno]] ), [[relihyon|relihiyon]], [[Tradition|tradisyon]], o [[Tinuohan|pagtuo]] sa usa ka gipaambit nga nag-inusarang [[kasaysayan]], ug sa pagpalambo sa nasudnong panaghiusa o [[solidaridad|panaghiusa]]. Adunay lain-laing mga kahulugan sa usa ka "nasod", nga mosangpot sa lain-laing [[Types of nationalism|mga matang sa nasyonalismo]]. Ang duha ka nag-unang managlahing porma mao ang [[Ethnic nationalism|etnikong nasyonalismo]] ug [[Civic nationalism|sibiko nga nasyonalismo]], bisan pa kini nga dikotomiya gisaway tungod sa pagpasimple sa lainlaing mga konteksto sa kasaysayan.[[Payl:"Onward_to_Victory",_World_War_I_Allied_propaganda_postcard.jpg|thumb| Usa ka postcard gikan sa 1916 nga nagpakita sa nasudnong mga personipikasyon sa pipila sa mga Alyado sa Unang Gubat sa Kalibutan, nga ang matag usa naggunit og nasudnong bandila.]]Ang moral nga bili sa nasyonalismo, ang relasyon tali sa nasyonalismo ug [[Patriotism|patriotismo]], ug ang pagkaangay sa nasyonalismo ug [[Cosmopolitanism|kosmopolitanismo]] pulos mga hilisgutan sa debate sa pilosopiya. Ang nasyonalismo mahimong iuban sa lain-laing mga tumong ug ideolohiya sa politika, sama sa [[Conservatism|konserbatismo]] ([[National conservatism|nasyonal nga konserbatismo]] ug [[Right-wing populism|populismo sa tuo nga pako]]) o [[Socialism|sosyalismo]] ([[Left-wing nationalism|nasyonalismo sa wala nga pako]]).<ref name="varieties">Bonikowski, Bart and [[Paul DiMaggio|DiMaggio, Paul]] (2016) [http://scholar.harvard.edu/files/bonikowski/files/bonikowski_and_dimaggio_-_varieties_of_american_popular_nationalism.pdf "Varieties of American Popular Nationalism"] {{Webarchive}}. ''[[American Sociological Review]]'', 81(5): 949–980.</ref> Ang nasyonalismo makita nga positibo o negatibo depende sa ideolohiya ug mga resulta niini. Ang nasyonalismo usa ka bahin sa mga kalihukan alang sa kagawasan ug hustisya, nalambigit sa mga pagkabuhi pag-usab sa kultura,<ref name="Smith-culture">[[Anthony D. Smith|Smith, Anthony]]. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. [[Polity (publisher)|Polity]], 2010. pp. 6–7, 30–31, 37</ref> ug nagdasig sa garbo sa mga nahimo sa nasud. Gigamit usab kini aron himuong lehitimo ang mga pagkabahinbahin sa rasa, etniko, ug relihiyon, pagpugong o pag-atake sa mga minorya, pagdaot sa mga tawhanong katungod ug mga tradisyon sa demokratiko, ug pagsugod sa mga gubat, nga kanunay nga gihisgutan nga hinungdan sa duha ka gubat sa kalibutan. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Nasyonalismo]] ean4ptyml7j6k5dvhl1ps04alrx57v8 0 11355321 37025679 2026-08-12T03:03:35Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368540858|Tang dynasty]]" 37025679 wikitext text/x-wiki [[Payl:TangGaozu.jpg|thumb| Hulagway ni Emperador Gaozu sa Tang (566–635) nga gikan sa Dinastiyang Ming (1368–1644)]] bms9ar9hfngjsstbzv95c8tjspkomag 37025682 37025679 2026-08-12T03:12:23Z QueenCityCebu 123067 37025682 wikitext text/x-wiki Ang '''Dinastiyang Tang''' usa ka [[Imperial dynasty of China|dinastiyang imperyal sa Tsina]] nga nagmando gikan sa 618 hangtod 907, nga adunay [[Wu Zhou|interregnum]] tali sa 690 ug 705. Gisundan kini sa panahon sa Limang [[Sui dynasty|Dinastiya]] [[Five Dynasties and Ten Kingdoms period|ug Napulo ka Gingharian]] . Kasagaran giisip sa mga historyador ang Tang isip usa ka kinatas-ang punto sa sibilisasyon sa China, ug usa ka [[Golden age (metaphor)|bulawanong panahon]] sa kosmopolitanong kultura. Ang teritoryo sa Tang, nga nakuha pinaagi sa mga kampanya militar sa mga unang magmamando niini, milabaw sa teritoryo sa [[Han dynasty|Dinastiyang Han]].[[Payl:TangGaozu.jpg|thumb| Hulagway ni Emperador Gaozu sa Tang (566–635) nga gikan sa Dinastiyang Ming (1368–1644)]]Gitukod sa [[House of Li|pamilyang Li]] ang dinastiya human sa pagpahimulos sa panahon sa pag-us-os sa Sui ug pagpahinay sa ilang katapusang pagkahugno, nga sa baylo nag-inagurar sa usa ka panahon sa pag-uswag ug kalig-on sa unang katunga sa pagmando sa dinastiya. Ang dinastiya pormal nga nahunong gikan sa 690 hangtod 705 sa dihang giilog ni Emperatris [[Wu Zetian]] ang trono, giproklamar ang dinastiyang [[Wu Zhou]] ug nahimong bugtong lehitimong [[Queen regnant#East Asia|babayeng emperador]] sa China. Ang [[An Lushan rebellion|rebelyon sa An Lushan]] (755–763) misangpot sa pagkaguba ug pagkahugno sa sentral nga awtoridad atol sa ulahing katunga sa dinastiya. Ang Tang nagmintinar og sistema sa serbisyo sibil pinaagi sa pagrekrut og [[Scholar-official|mga iskolar nga opisyal]] pinaagi sa [[Imperial examination|estandardisadong mga eksaminasyon]] ug mga rekomendasyon sa katungdanan. Ang pag-usbong sa mga gobernador militar sa rehiyon nga nailhang ''[[jiedushi]]'' sa ika-9 nga siglo nagpahuyang niining sibil nga kahusay. Ang dinastiya ug sentral nga gobyerno mihinay sa ulahing katunga sa ika-9 nga siglo; ang mga rebelyon sa agraryo miresulta sa pagkawala ug pagbalhin sa daghang populasyon, kaylap nga kakabus, ug dugang nga pagkapakyas sa gobyerno nga sa katapusan nagtapos sa dinastiya niadtong 907. The Tang capital at [[:en:Chang'an|Chang'an]] (present-day [[:en:Xi'an|Xi'an]]) was the world's most populous city for much of the dynasty's existence. Two censuses of the 7th and 8th centuries estimated the empire's population at about 50&#x20;million people,{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|p=91}}{{sfn|Ebrey|1999|pp=111, 141}} which grew to an estimated 80&#x20;million by the dynasty's end.{{sfn|Du|1998|p=37}}{{sfn|Fairbank|Goldman|2006|p=106}} The dynasty raised professional and conscripted armies of hundreds of thousands of troops to contend with nomadic powers for [[:en:Tang_dynasty_in_Inner_Asia|control]] of [[:en:Inner_Asia|Inner Asia]] and the lucrative trade-routes along the [[:en:Silk_Road|Silk Road]]. [[:en:List_of_tributaries_of_Imperial_China|Far-flung kingdoms and states paid tribute]] to the Tang court, while the Tang also indirectly controlled several regions through a [[:en:Protectorate_(imperial_China)|protectorate]] system. In addition to its political [[:en:Hegemony|hegemony]], the Tang exerted a powerful cultural influence over neighbouring [[:en:East_Asia|East Asian]] nations such as [[:en:Classical_Japan|Japan]] and [[:en:Three_Kingdoms_of_Korea|Korea]]. [[:en:Chinese_culture|Chinese culture]] flourished and further matured during the Tang era. It is traditionally considered the greatest age for [[:en:Chinese_poetry|Chinese poetry]].{{sfn|Yu|1998|pp=73–87}} Two of China's most famous poets, [[:en:Li_Bai|Li Bai]] and [[:en:Du_Fu|Du Fu]], belonged to this age, contributing with poets such as [[:en:Wang_Wei|Wang Wei]] to the monumental ''[[:en:Three_Hundred_Tang_Poems|Three Hundred Tang Poems]]''. Many famous painters such as [[:en:Han_Gan|Han Gan]], [[:en:Zhang_Xuan|Zhang Xuan]], and [[:en:Zhou_Fang_(Tang_dynasty)|Zhou Fang]] were active, while Chinese court music flourished with instruments such as the popular [[:en:Pipa|pipa]]. Tang scholars compiled a rich variety of [[:en:Chinese_historiography|historical literature]], as well as encyclopaedias and geographical works. Notable innovations included the development of [[:en:Woodblock_printing|woodblock printing]]. [[:en:Buddhism|Buddhism]] became a major influence in Chinese culture, with [[:en:Chinese_Buddhism|native Chinese sects]] gaining prominence. However, in the 840s, [[:en:Emperor_Wuzong_of_Tang|Emperor Wuzong]] enacted policies to [[:en:Great_Anti-Buddhist_Persecution|suppress Buddhism]], which subsequently declined in influence. The [[:en:House_of_Li|House of Li]] had ethnic [[:en:Han_Chinese|Han]] origins, and it belonged to the northwest military aristocracy prevalent during the [[:en:Sui_dynasty|Sui dynasty]].{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|pp=90–91}}{{sfn|Adshead|2004|pp=40–41}} According to official Tang records, they were [[:en:Patrilineality|paternally descended]] from [[:en:Laozi|Laozi]], the traditional founder of [[:en:Taoism|Taoism]] (whose personal name was Li Dan or Li Er), the [[:en:Han_dynasty|Han dynasty]] general [[:en:Li_Guang|Li Guang]], and [[:en:Li_Gao|Li Gao]], the founder of the Han-ruled [[:en:Western_Liang_(Sixteen_Kingdoms)|Western Liang]] kingdom.{{sfn|Latourette|1934|p=191}}{{sfn|Drompp|2004|p=126}}{{sfn|Drompp|2005|p=376}} This family was known as the [[:en:Longxi_County|Longxi]] Li lineage, which also included the prominent Tang poet [[:en:Li_Bai|Li Bai]]. The Tang emperors were partially of [[:en:Xianbei|Xianbei]] ancestry, as [[:en:Emperor_Gaozu_of_Tang|Emperor Gaozu of Tang]]'s mother [[:en:Dugu_sisters|Duchess Dugu]] was part-Xianbei.{{sfn|Skaff|2012|p=125}}{{sfn|Togan|2011|p=177}} Apart from the traditional historiography, some modern historians have suggested the Tang imperial family might have modified its genealogy to conceal their Xianbei heritage.<ref>{{citation|last1=Wechsler|first1=Howard J.|title=Sui and T'ang China, 589–906. Part 1|year=1979|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-05594-9|page=151|url=https://books.google.com/books?id=idu6-Ie1MhwC&pg=PA151}}</ref><ref>{{Citation|last1=Chen|first1=Sanping|title=Multicultural China in the Early Middle Ages|year=2012|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-0628-9|pages=4–6|url=https://books.google.com/books?id=ugbWH-5OjegC&pg=PA5}}</ref> Emperor Gaozu (born Li Yuan) was the founder of the Tang. He was previously Duke of Tang and governor of [[:en:Taiyuan|Taiyuan]], the capital of modern [[:en:Shanxi|Shanxi]], during the collapse of the [[:en:Sui_dynasty|Sui dynasty]] (581–618).{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|pp=90–91}}{{sfn|Graff|2000|pp=78, 93}} Li had prestige and military experience, and was a first cousin of [[:en:Emperor_Yang_of_Sui|Emperor Yang of Sui]] (their mothers were both one of the [[:en:Dugu_sisters|Dugu sisters]]).{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|p=91}} Li Yuan rose in rebellion in 617, along with his son and his equally militant daughter [[:en:Princess_Pingyang|Princess Pingyang]] ({{died-in|623}}), who raised and commanded her own troops. In winter 617, Li Yuan occupied [[:en:Chang'an|Chang'an]], relegated Emperor Yang to the position of [[:en:Taishang_Huang|Taishang Huang]] ('retired emperor'), and acted as [[:en:Regent|regent]] to the puppet child-emperor [[:en:Yang_You|Yang You]].{{sfn|Adshead|2004|p=40}} On the news of Emperor Yang's murder by General [[:en:Yuwen_Huaji|Yuwen Huaji]] on June 18, 618, Li Yuan declared himself emperor of the newly founded Tang dynasty.{{sfn|Adshead|2004|p=40}}{{sfn|Graff|2000|p=78}} == Mga Reperensya == 527oqvdh2grca3svfv79tb5xd9nb2qx 0 11355322 37025683 2026-08-12T03:14:02Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368103973|Song dynasty]]" 37025683 wikitext text/x-wiki [[Payl:Song_Taizu.jpg|alt=Painted image of a portly man sitting in a red throne-chair with dragon-head decorations, wearing white silk robes, black shoes, and a black hat, and sporting a black mustache and goatee.|left|thumb| Hulagway sa korte ni Emperador Taizu ( r. 960–976 )]] f6asxptmudi8d5enzdp1smpto40wlvx 37025686 37025683 2026-08-12T03:22:04Z QueenCityCebu 123067 37025686 wikitext text/x-wiki [[Payl:Song_Taizu.jpg|alt=Painted image of a portly man sitting in a red throne-chair with dragon-head decorations, wearing white silk robes, black shoes, and a black hat, and sporting a black mustache and goatee.|left|thumb| Hulagway sa korte ni Emperador Taizu ( r. 960–976 )]]Ang '''Dinastiyang Song''' ( / sʊŋ / {{Respell|SUUNG}} ) usa ka [[Imperial dynasty of China|dinastiyang imperyal sa Tsina]] nga nagmando gikan sa 960 hangtod 1279. Ang dinastiya gitukod ni [[Emperor Taizu of Song|Emperador Taizu sa Song]], kinsa miilog sa trono sa [[Later Zhou dynasty|Ulahing Dinastiyang Zhou]] ug mipadayon sa pagsakop sa nahibiling [[Ten Kingdoms|Napulo ka Gingharian]], nga nagtapos sa [[Five Dynasties and Ten Kingdoms period|panahon sa Lima ka Dinastiya ug Napulo ka Gingharian]] . Ang Song kanunay nga nakig-away sa mga kontemporaryong dinastiya [[Liao dynasty|sa Liao]], [[Western Xia|Kasadpang Xia]], ug [[Jin dynasty (1115–1234)|Jin]] sa amihanang Tsina. Human sa pag-atras ngadto sa habagatang Tsina human sa mga pag-atake sa Dinastiyang Jin, ang Song sa kadugayan nasakop sa [[Yuan dynasty|Dinastiyang Yuan]] nga gipangulohan [[Mongol|sa mga Mongol]]. Ang [[History of the Song dynasty|kasaysayan sa dinastiya]] gibahin sa duha ka panahon: atol sa Northern Song (北宋; 960–1127), ang kapital naa sa amihanang siyudad sa Bianjing (karon [[Kaifeng (lungsod sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Kaifeng]] ) ug ang dinastiya nagkontrol sa kadaghanan sa gitawag karon nga [[East China]] . Ang [[Song dynasty#Southern Song, 1127–1279|Southern Song]] (南宋; 1127–1279) naglangkob sa panahon human [[Jingkang Incident|sa pagkawala sa kontrol]] sa amihanang katunga sa teritoryo sa Song ngadto sa dinastiyang Jin nga gipangulohan ni Jurchen sa [[Jin–Song wars|mga gubat sa Jin–Song]] . Niadtong panahona, ang korte sa Song miatras habagatan sa [[Yangtze River|Yangtze]] ug gitukod ang kaulohan niini sa [[Lin'an Prefecture|Lin'an]] (karon [[Hangzhou (kapital sa lalawigan sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Hangzhou]] ). Bisan pa man og nawad-an og kontrol ang Dinastiyang Song sa tradisyonal nga mga sentro sa Tsina sa palibot sa [[Yellow River (suba sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Yellow River]], ang Habagatang Imperyong Song adunay daghang populasyon ug mabungahon nga yutang agrikultural, nga nagmintinar sa usa ka lig-on nga ekonomiya. Niadtong 1234, ang Dinastiyang Jin [[Mongol invasion of China|nasakop sa mga Mongol]], kinsa mikontrol sa amihanang Tsina, nga nagpadayon sa dili maayong relasyon sa Southern Song. [[Möngke Khan|Si Möngke Khan]], ang ikaupat nga [[Great Khan|Dakong Khan]] sa [[Monggol nga Imperyo|Imperyong Mongol]], namatay niadtong 1259 samtang gilikosan ang kastilyo sa bukid [[Diaoyucheng|nga Diaoyucheng]] sa [[Chongqing Shi (lalawigan sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Chongqing]] . Ang iyang manghod nga si [[Kublai Khan]] giproklamar nga bag-ong Dakong Khan ug niadtong 1271 gitukod ang dinastiyang Yuan. Human sa duha ka dekada nga [[Military history of the Song dynasty|panagsang pakiggubat]], [[Mongol conquest of the Song dynasty|nasakop sa mga sundalo ni Kublai Khan ang dinastiyang Song]] niadtong 1279 human mapildi ang Southern Song sa [[Battle of Yamen|Gubat sa Yamen]], ug nahiusa pag-usab ang Tsina ubos sa dinastiyang Yuan. [[Science and technology of the Song dynasty|Ang teknolohiya, syensya]], [[Chinese philosophy|pilosopiya]], [[Chinese mathematics|matematika]], ug [[Architecture of the Song dynasty|inhenyeriya]] milambo atol sa panahon sa Song. Ang Dinastiyang Song mao ang una sa kasaysayan sa kalibutan nga nag-isyu og [[Banknote|mga banknotes]] o tinuod nga kwarta nga papel ug ang unang gobyerno sa China nga nagtukod [[Military history of the Song dynasty#Navy|og permanente nga navy]] . Kining dinastiya nakakita sa unang naluwas nga mga rekord sa kemikal nga pormula sa pulbura, ang pag-imbento sa [[Gunpowder weapons in the Song dynasty|mga hinagiban nga pulbura]] sama sa [[Fire arrow|mga pana nga kalayo]], mga bomba, ug ang [[Fire lance|lance nga kalayo]] . Nakita usab niini ang unang pag-ila sa [[True north|tinuod nga amihanan]] gamit ang kompas, unang natala nga paghulagway sa [[pound lock]], ug gipauswag nga mga disenyo sa [[Astronomical clock|mga orasan sa astronomiya]] . Sa ekonomiya, ang Dinastiyang Song walay kapantay nga adunay gross domestic product nga tulo ka pilo nga mas dako kaysa sa Europa atol sa ika-12 nga siglo. Ang populasyon sa China midoble sa gidak-on tali sa ika-10 ug ika-11 nga siglo. Kini nga pagtubo nahimo pinaagi sa gipalapdan [[Rice cultivation|nga pagpananom og humay]], paggamit sa sayo nga hinog nga bugas gikan sa Habagatang-Sidlakan ug Habagatang Asya, ug produksiyon sa kaylap nga sobra nga pagkaon. Ang senso sa Northern Song nakatala og 20&#x20;milyon nga mga panimalay, doble sa sa mga dinastiya sa [[Han dynasty|Han]] ug [[Dinastiyang Tang|Tang]] . Gibanabana nga ang Northern Song adunay populasyon nga 90&#x20;milyon nga mga tawo, ug 200&#x20;milyon sa panahon sa [[Ming dynasty|Dinastiyang Ming]]. Kining dakong pagsaka sa populasyon nakaaghat og [[Economy of the Song dynasty|rebolusyong ekonomiko sa pre-modernong Tsina]]. Ang paglapad sa populasyon, pag-uswag sa mga siyudad, ug pagtungha sa [[Economy of the Song dynasty|usa ka nasudnong ekonomiya]] misangpot sa hinay-hinay nga pag-atras sa sentral nga gobyerno gikan sa direktang interbensyon sa ekonomiya. Ang [[Chinese gentry|mga ubos nga ginoo]] miangkon og mas dakong papel sa lokal nga administrasyon ug mga kalihokan. Madasigon [[Song society|ang katilingban sa mga mag-aawit]], ug ang mga siyudad adunay madasigon nga mga dapit alang sa kalingawan. Nagtapok ang mga lungsuranon aron [[Culture of the Song dynasty|motan-aw ug magbayloay og mga buhat sa arte]], ug nagsagol sa mga pista ug sa mga pribadong club. Ang pagkaylap sa [[Chinese literature|literatura]] ug kahibalo napalambo pa sa paspas nga pag-uswag sa [[Woodblock printing|pag-imprenta gamit ang woodblock]] ug sa imbensyon sa [[movable type]] printing sa ika-11 nga siglo. Ang mga pilosopo sama nila ni [[Cheng Yi (philosopher)|Cheng Yi]] ug [[Zhu Xi]] nagpabaskog pag-usab [[Confucianism|sa Confucianismo]] gamit ang bag-ong mga komentaryo, gisagolan og mga mithi [[Chinese Buddhism|sa Budismo]], ug nagpasiugda sa usa ka bag-ong organisasyon sa mga klasiko nga teksto nga nagtukod sa doktrina sa [[Neo-Confucianism|Neo-Confucianismo]] . Bisan tuod [[Civil service examinations|ang mga eksaminasyon sa serbisyo sibil]] naglungtad na sukad pa sa [[Sui dynasty|dinastiyang Sui]], kini nahimong mas prominente sa panahon sa Song. Ang mga opisyal nga nakabaton og gahom pinaagi sa [[Imperial examination|eksaminasyon sa imperyo]] misangpot sa pagbalhin gikan sa usa ka [[Jiedushi|militar-aristokratikong]] elite ngadto sa usa ka [[Scholar-bureaucrat|iskolar-burukratikong]] elite. Human [[Chenqiao Mutiny|sa pag-ilog sa trono]] sa [[Later Zhou dynasty|Ulahing Dinastiyang Zhou]], si Emperador Taizu sa Song ( r. 960–976 ) migugol ug napulog-unom ka tuig [[History of the Song dynasty|sa pagsakop sa nahibiling bahin]] sa [[China proper|Tsina]], nga naghiusa pag-usab sa kadaghanan sa teritoryo nga kaniadto iya sa mga imperyo sa Han ug Tang ug nagtapos sa kagubot sa panahon sa Lima ka Dinastiya ug Napulo ka Gingharian. Sa [[Kaifeng (lungsod sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Kaifeng]], nagtukod siya og lig-on nga sentral nga gobyerno ibabaw sa imperyo. Ang pagkatukod niining kaulohan nagtimaan sa pagsugod sa panahon sa '''Amihanang Song'''. Giseguro niya ang kalig-on sa administrasyon pinaagi sa pagpasiugda sa sistema [[Imperial examination|sa eksaminasyon sa serbisyo sibil]] sa pagpili og [[Bureaucrat|mga burukrata]] sa estado pinaagi sa kahanas ug merito (imbes sa posisyon [[Aristocrat|sa aristokrasya]] o militar) ug nagpasiugda sa mga proyekto nga nagsiguro sa kahusayan sa komunikasyon sa tibuok imperyo. Sa usa sa maong proyekto, [[Chinese cartography|ang mga kartograpo]] naghimo og detalyadong mga mapa sa matag probinsya ug siyudad nga gikolekta dayon sa usa ka dakong [[atlas]] ..Gipasiugda usab ni Emperador Taizu ang mga bag-ong inobasyon sa siyensya ug teknolohiya pinaagi sa pagsuporta sa mga buhat sama sa [[astronomical clock]] tower nga gidisenyo ug gitukod sa inhenyero [[Zhang Sixun|nga si Zhang Sixun]]. 7phzx57mv6kuaikcw7tu61cth04m3bz 0 11355323 37025687 2026-08-12T03:25:32Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367692362|Tributary system of China]]" 37025687 wikitext text/x-wiki [[Payl:Qing_Dynasty_1820.png|thumb|250x250px]] mmmtdhhh0j0wnvyubl6c1bbtncdpzvr 37025688 37025687 2026-08-12T03:27:12Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367692362|Tributary system of China]]" 37025688 wikitext text/x-wiki [[Payl:Qing_Dynasty_1820.png|thumb|250x250px]] [[Payl:Li_Xian's_tomb,_ambassadors.jpg|thumb| Usa ka mural gikan sa Qianling Mausoleum sa Shaanxi, 706. Gidawat sa korte ang mga langyaw nga embahador. Ang kalbo nga lalaki sa tunga gikan sa Kasadpan ug ang lalaki sa iyang tuo gikan sa Silla .]] fz0z7iceyz1pbx945pp437994u2lgee 37025689 37025688 2026-08-12T03:29:54Z QueenCityCebu 123067 37025689 wikitext text/x-wiki [[Payl:Qing_Dynasty_1820.png|thumb|250x250px]] [[Payl:Li_Xian's_tomb,_ambassadors.jpg|thumb| Usa ka mural gikan sa Qianling Mausoleum sa Shaanxi, 706. Gidawat sa korte ang mga langyaw nga embahador. Ang kalbo nga lalaki sa tunga gikan sa Kasadpan ug ang lalaki sa iyang tuo gikan sa Silla .]]Ang '''sistema sa tributaryo sa Tsina''' (simplified Chinese), o '''sistemang Cefeng''' (册封体制;冊封體制; ) sa kinapungkayan niini usa ka network sa luag nga internasyonal nga relasyon nga nakasentro sa [[History of China|Tsina]] nga nagpadali sa pamatigayon ug langyaw nga relasyon pinaagi sa pag-ila [[Regional hegemony|sa hegemonic]] nga papel sa Tsina sulod sa usa ka [[Sinocentrism|Sinocentric nga kahusay sa kalibutan]] . Naglambigit kini sa daghang relasyon sa pamatigayon, puwersa militar, diplomasya ug ritwal. Ang ubang mga estado kinahanglan magpadala og usa ka [[Tributary state|tributary]] envoy ngadto sa China sa hustong oras, kinsa [[Kowtow|moyukbo]] sa [[Emperor of China|emperador sa China]] isip usa ka porma sa tributo, ug moila sa iyang pagkalabaw ug pagka-importante. Ang ubang mga nasud misunod sa pormal nga ritwal sa China aron mapadayon ang kalinaw uban sa mas gamhanang silingan ug mahimong kwalipikado alang sa diplomatikong o militar nga tabang ubos sa pipila ka mga kondisyon. Ang mga aktor sa politika sulod sa sistema sa tributaryo kasagaran awtonomiya ug sa halos tanang kaso halos independente. Nagkalainlain ang mga eskolar bahin sa kinaiya sa relasyon sa Tsina sa mga silingan niini sa tradisyonal nga mga panahon. Daghan ang naghulagway sa usa ka sistema nga naglangkob sa usa ka koleksyon sa mga institusyon, ingon man mga sosyal ug diplomatikong kombensiyon, nga nagdominar sa mga kontak sa China sa kalibutan nga dili Intsik sulod sa duha ka milenyo, hangtod sa pagkahugno sa sistema sa katapusan sa ika-19 nga siglo. Ang ubang mga eskolar sama ni [[Odd Arne Westad]] nakakita og lain-laing mga relasyon nga managlahi og kinaiya, dili usa ka kinatibuk-ang "tributary system". Nagsugyot sila og usa ka Sinocentric system, diin [[Chinese culture|ang kulturang Tsino]] mao ang sentro sa pag-ila sa kaugalingon sa daghang mga elite nga grupo sa palibot nga mga nasud sa Asya. {{Sfnp|Westad|2012}} Sa ulahing bahin sa ika-19 nga siglo, ang Tsina nahimong bahin sa usa ka komunidad sa [[soberanong estado|mga soberanong estado]] nga istilo-Europa ug nagtukod og [[Diplomacy|diplomatikong relasyon]] sa ubang mga nasud sa kalibutan nga nagsunod [[balaod internasyonal|sa internasyonal nga balaod]]. Samtang ang ubang mga eskolar nagsugyot nga ang sistema sa tributary usa ka modelo alang sa pagsabot sa internasyonal nga relasyon sa [[Sidlakang Asya]] karon, ang ubang mga eskolar nangatarungan nga ang konsepto nagpahisalaag bahin sa mga relasyon sa sayong modernong panahon ug karon. {{Sfnp|Perdue|2015}} == Mga Reperensya == e5e1yvrkvtsn5ryaed1hcbpfx3g92is 0 11355324 37025690 2026-08-12T03:31:20Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368859805|Han Chinese]]" 37025690 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="8" |Han Chinese ! colspan="2" class="infobox-above nickname" style="font-size:115%; font-weight:normal;" |<div lang="zh">漢人; 汉人</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:武官肖像.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Officials during the [[Ming dynasty]] (1368–1644) wearing ''[[hanfu]]''</div> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Total population |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |1.4 billion<ref name="Han_Groups"><cite class="citation book cs1" id="CITEREFMinahan2014"><span class="cx-segment" data-segmentid="1549">Minahan, James B. (2014). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1550">[https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ ''Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia'']. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1551">ABC-CLIO. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1552">pp.&nbsp;<span class="nowrap">89–</span>95. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1553">[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-610-69018-8|<bdi>978-1-610-69018-8</bdi>]]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1556">[https://web.archive.org/web/20200607133434/https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ Archived] from the original on 7 June 2020<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="1557"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">21 May</span> 2020</span>.</span></cite></ref> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Regions with significant populations |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[China]] | class="infobox-data" |1.29 billion<ref name="ciastat">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society CIA Factbook] [https://web.archive.org/web/20230217075558/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society Archived] 17 February 2023 at the [[Wayback Machine]]: "Han Chinese 0.67%" out of a reported population of 1,416,043,270 (2024 est.)</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Taiwan]] | class="infobox-data" |22 million<ref name="taiwansnapshot"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.taiwan.gov.tw/images/content/ts.JPG "Taiwan snapshot"]. </cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFChenYangChiangHsiung2016">Chen, Chien-Hsiun; Yang, Jenn-Hwai; Chiang, Charleston W.K.; Hsiung, Chia-Ni; Wu, Pei-Ei; Chang, Li-Ching; Chu, Hou-Wei; Chang, Josh; Song, I-Wen; Yang, Show-Ling; Chen, Yuan-Tsong; Liu, Fu-Tong; Shen, Chen-Yang (18 October 2016). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Thailand]] | class="infobox-data" |10 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDraperSelway2019">Draper, John; Selway, Joel Sawat (January 2019). </cite></ref><ref name="ocac.gov.tw"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20110104195124/http://www.ocac.gov.tw/english/public/public.asp?selno=1163&no=1163&level=B "Overseas Compatriot Affairs Commission, R.O.C."] Archived from [http://www.ocac.gov.tw/english/public/public.asp?selno%3D1163%26no%3D1163%26level%3DB the original] on 4 January 2011<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Malaysia]] | class="infobox-data" |6.91 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/02/14/census-malaysias-population-grew-by-17-over-last-decade-to-324-million-104-comprised-those-above-60-says-pm "confirmed latest statistics"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[United States]] | class="infobox-data" |3.80–5.79 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF1_QTP8&prodType=table "Race Reporting for the Asian Population by Selected Categories: 2010 more information"]. </cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://data.census.gov/table?t=035&y=2022 "Selected Population Profile in the United States"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Singapore]] | class="infobox-data" |3.07 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.statista.com/statistics/622748/singapore-resident-population-by-ethnic-group/ "Topic: Resident Populationpf Singapore by ethnic group, 2023"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Indonesia]] | class="infobox-data" |2.83 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source">[https://marclaninternational.com/glodok-chinatown-market-your-guide-to-jakartas-oldest-charm/ "Jumlah dan Persentase Penduduk menurut Kelompok Suku Bangsa"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Myanmar]] | class="infobox-data" |1.64 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ "The World Factbook"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Canada]] | class="infobox-data" |1.47 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Philippines]] | class="infobox-data" |1.35 million<ref name="senate.gov.ph"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation pressrelease cs1" id="CITEREFMacrohon2013">Macrohon, Pilar (21 January 2013). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Australia]] | class="infobox-data" |1.21 million<ref name="2016Aus"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/036 "Australia"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Vietnam]] | class="infobox-data" |992,600<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFPostonWong2016">Poston, Dudley L; Wong, Juyin Helen (July 2016). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Chinese people in Japan|Japan]] | class="infobox-data" |922,000<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source">[http://www.rbzwdb.com/hrxw/2018/01-17/12748.shtml <bdi lang="zh">在日华人统计人口达92万创历史新高</bdi>]. </cite></ref> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Languages |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Chinese language|Chinese]] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Religion |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Predominantly [[Irreligion|non-religious]] in modern times<br /><br /><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist"> * Chinese folk religion * Confucianism * Taoism * Buddhism * Christianity </div> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Related ethnic groups |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist"> * Bai * Hui * Taz * other Sinitic speaking peoples </div> |} [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] q21ze4k8rg0k99l7wqwnb16h6rrt10s 37025691 37025690 2026-08-12T03:33:05Z QueenCityCebu 123067 Blanked the page 37025691 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025692 37025691 2026-08-12T03:33:57Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368859805|Han Chinese]]" 37025692 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="8" |Han Chinese ! colspan="2" class="infobox-above nickname" style="font-size:115%; font-weight:normal;" |<div lang="zh">漢人; 汉人</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:武官肖像.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Officials during the [[Ming dynasty]] (1368–1644) wearing ''[[hanfu]]''</div> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Total population |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |1.4 billion<ref name="Han_Groups"><cite class="citation book cs1" id="CITEREFMinahan2014"><span class="cx-segment" data-segmentid="1549">Minahan, James B. (2014). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1550">[https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ ''Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia'']. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1551">ABC-CLIO. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1552">pp.&nbsp;<span class="nowrap">89–</span>95. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1553">[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-610-69018-8|<bdi>978-1-610-69018-8</bdi>]]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1556">[https://web.archive.org/web/20200607133434/https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ Archived] from the original on 7 June 2020<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="1557"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">21 May</span> 2020</span>.</span></cite></ref> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Regions with significant populations |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[China]] | class="infobox-data" |1.29 billion<ref name="ciastat">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society CIA Factbook] [https://web.archive.org/web/20230217075558/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society Archived] 17 February 2023 at the [[Wayback Machine]]: "Han Chinese 0.67%" out of a reported population of 1,416,043,270 (2024 est.)</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Taiwan]] | class="infobox-data" |22 million<ref name="taiwansnapshot"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.taiwan.gov.tw/images/content/ts.JPG "Taiwan snapshot"]. </cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFChenYangChiangHsiung2016">Chen, Chien-Hsiun; Yang, Jenn-Hwai; Chiang, Charleston W.K.; Hsiung, Chia-Ni; Wu, Pei-Ei; Chang, Li-Ching; Chu, Hou-Wei; Chang, Josh; Song, I-Wen; Yang, Show-Ling; Chen, Yuan-Tsong; Liu, Fu-Tong; Shen, Chen-Yang (18 October 2016). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Thailand]] | class="infobox-data" |10 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDraperSelway2019">Draper, John; Selway, Joel Sawat (January 2019). </cite></ref><ref name="ocac.gov.tw"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20110104195124/http://www.ocac.gov.tw/english/public/public.asp?selno=1163&no=1163&level=B "Overseas Compatriot Affairs Commission, R.O.C."] Archived from [http://www.ocac.gov.tw/english/public/public.asp?selno%3D1163%26no%3D1163%26level%3DB the original] on 4 January 2011<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Malaysia]] | class="infobox-data" |6.91 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/02/14/census-malaysias-population-grew-by-17-over-last-decade-to-324-million-104-comprised-those-above-60-says-pm "confirmed latest statistics"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[United States]] | class="infobox-data" |3.80–5.79 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF1_QTP8&prodType=table "Race Reporting for the Asian Population by Selected Categories: 2010 more information"]. </cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://data.census.gov/table?t=035&y=2022 "Selected Population Profile in the United States"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Singapore]] | class="infobox-data" |3.07 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.statista.com/statistics/622748/singapore-resident-population-by-ethnic-group/ "Topic: Resident Populationpf Singapore by ethnic group, 2023"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Indonesia]] | class="infobox-data" |2.83 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source">[https://marclaninternational.com/glodok-chinatown-market-your-guide-to-jakartas-oldest-charm/ "Jumlah dan Persentase Penduduk menurut Kelompok Suku Bangsa"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Myanmar]] | class="infobox-data" |1.64 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ "The World Factbook"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Canada]] | class="infobox-data" |1.47 million<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Philippines]] | class="infobox-data" |1.35 million<ref name="senate.gov.ph"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation pressrelease cs1" id="CITEREFMacrohon2013">Macrohon, Pilar (21 January 2013). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Australia]] | class="infobox-data" |1.21 million<ref name="2016Aus"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/036 "Australia"]. </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Vietnam]] | class="infobox-data" |992,600<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFPostonWong2016">Poston, Dudley L; Wong, Juyin Helen (July 2016). </cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |[[Chinese people in Japan|Japan]] | class="infobox-data" |922,000<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source">[http://www.rbzwdb.com/hrxw/2018/01-17/12748.shtml <bdi lang="zh">在日华人统计人口达92万创历史新高</bdi>]. </cite></ref> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Languages |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Chinese language|Chinese]] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Religion |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Predominantly [[Irreligion|non-religious]] in modern times<br /><br /><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist"> * Chinese folk religion * Confucianism * Taoism * Buddhism * Christianity </div> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Related ethnic groups |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><div class="hlist"> * Bai * Hui * Taz * other Sinitic speaking peoples </div> |} [[Payl:Aoqun_1.jpg|thumb| Usa ka babaye nga nagsul-ob og ''ruqun'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa babaye nga hanfu]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] flthf2nx2pvvx7tagmwdqqvheqhhrce 37025693 37025692 2026-08-12T03:34:31Z QueenCityCebu 123067 Blanked the page 37025693 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025694 37025693 2026-08-12T03:35:10Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368859805|Han Chinese]]" 37025694 wikitext text/x-wiki [[Payl:Aoqun_1.jpg|thumb| Usa ka babaye nga nagsul-ob og ''ruqun'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa babaye nga hanfu]] [[Payl:Daopao4.jpg|thumb| Usa ka lalaki nga nagsul-ob og ''daopao'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa mga lalaki nga hanfu]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] k61n8ynvz45nz9r1z32hzhfkzeh39pg 37025697 37025694 2026-08-12T03:39:49Z QueenCityCebu 123067 37025697 wikitext text/x-wiki [[Payl:Aoqun_1.jpg|thumb| Usa ka babaye nga nagsul-ob og ''ruqun'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa babaye nga hanfu]] [[Payl:Daopao4.jpg|thumb| Usa ka lalaki nga nagsul-ob og ''daopao'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa mga lalaki nga hanfu]]Ang '''mga Han Chinese''', o '''mga Han''' [ a ] o '''mga Intsik''', usa ka [[East Asian people|grupong etniko sa Sidlakang Asya]] nga lumad sa [[Greater China|Dakong Tsina]] . Uban sa populasyon sa kalibutan nga kapin sa 1.4 bilyon, ang mga Han Chinese mao ang [[List of contemporary ethnic groups|pinakadako nga grupo sa etniko sa kalibutan]], nga naglangkob sa mga 17% sa [[World population|populasyon sa kalibutan]] . Ang mga Han Chinese nagrepresentar sa 91.11% sa populasyon sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] ug 97% sa populasyon sa [[Republika sa Tsina|Taiwan]]. Sila usa ka importanteng [[Overseas Chinese|grupo sa mga diaspora]] sa mga nasod sa Habagatang-Sidlakang Asya sama sa [[Singgapura|Singapore]], [[Taylandiya|Thailand]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Miyëma|Myanmar]], [[Biyetnam|Vietnam]], [[Pilipinas]] ug [[Indonesia]]. Ang mga Han Chinese nakahatag ug pangunang impluwensya sa [[Chinese culture|kultura]] ug [[History of China|kasaysayan]] sa China. Ang mga Han Chinese nagsubay sa ilang kagikan ug kultura ngadto sa mga tawo [[Huaxia|sa Huaxia]], usa ka kompederasyon sa mga tribo sa agrikultura nga nagpuyo sa tunga ug ubos nga bahin sa [[Yellow River (suba sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Yellow River]] sa amihanang sentral nga kapatagan sa China. Ang mga Han nga Intsik ug ang ilang kultura sa ulahi mikaylap paingon sa habagatan sa mainland sa China, nga giduso sa dagko ug padayon nga mga balud sa migrasyon atol sa sunod-sunod nga mga panahon sa kasaysayan sa China, pananglitan ang [[Qin dynasty|Qin]] (221–206).&#x20;BC) ug [[Han dynasty|Han]] (202&#x20;BC{{Spaced en dash}}220&#x20;mga dinastiya sa AD), nga misangpot sa demograpiko ug ekonomikanhong pagkiling paingon sa habagatan, ug ang pagsagop sa nagkalain-laing [[Ethnic groups in Chinese history#List of ethnic groups|mga grupong etniko nga dili Han]] sulod sa mga siglo sa nagkalain-laing mga punto sa kasaysayan sa China. Ang mga Han nga Intsik nahimong pangunang mga lumulupyo sa tabunok nga kapatagan ug mga siyudad sa Habagatang Tsina sa panahon sa mga dinastiya sa Tang ug Song, uban sa mga minoriya nga tribo nga nagpuyo sa kabukiran. Ang terminong "Han" dili lamang nagtumong sa usa ka piho nga etnikong kolektibo, apan nagpunting usab sa usa ka giambitan nga kagikan, kasaysayan, ug kultural [[Group identity|nga identidad]] . Ang terminong "Huaxia" gigamit sa mga kontemporaryo sa karaang pilosopong Tsino nga si [[Confucio|Confucius]] atol sa [[Warring States period|panahon sa Warring States]] aron ipatin-aw ang giambitan nga etnisidad sa tanang Tsino; ang mga Tsino nagtawag sa ilang kaugalingon nga "mga tawo sa Hua" (华人;華人; ). Ang panahon sa Warring States misangpot sa pagtungha sa mga Intsik sa panahon sa Zhou nga nagtawag sa ilang kaugalingon nga Huaxia (literal nga 'ang matahum nga kahalangdon'): ubos sa [[Hua–Yi distinction]], ang kultura nga "Hua" (kasagarang gihubad nga 'sibilisado') gikontra sa kultura sa mga tawo nga giisip nga "Yi" (kasagarang gihubad nga ' [[Barbarian#China|barbaro]] ') nga nagpuyo sa mga utlanan sa mga gingharian sa Zhou. [[Overseas Chinese|Ang mga Intsik sa gawas sa nasud]] nga adunay dili-Chinese nga pagkalungsoranon sagad nga gitawag nga ''Huaren'' o ''Huazu'' (华族;華族; ). Ang duha ka nahisgutang termino gigamit lamang niadtong adunay Han nga kagikan nga lahi sa semantiko gikan sa ''Zhongguo ren'' (中国人;中國人) nga adunay mga konotasyon ug implikasyon nga limitado sa pagka- [[Chinese passport|lungsoranon]] ug [[Chinese nationality law|nasyonalidad]] sa China, labi na bahin sa [[Ethnic minorities in China|mga etnikong minorya sa China]]. Sa Iningles, ang mga termino nga "Han Chinese", "etnikong Intsik", ug "Intsik" nga mga tawo, kanunay nga gisagol. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] hdhy1yi5580h2ergtkt1c9th6alpepl 37025698 37025697 2026-08-12T03:41:30Z QueenCityCebu 123067 /* Mga Reperensya */ 37025698 wikitext text/x-wiki [[Payl:Aoqun_1.jpg|thumb| Usa ka babaye nga nagsul-ob og ''ruqun'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa babaye nga hanfu]] [[Payl:Daopao4.jpg|thumb| Usa ka lalaki nga nagsul-ob og ''daopao'', usa sa labing talagsaon nga hugpong sa sinina sa mga lalaki nga hanfu]]Ang '''mga Han Chinese''', o '''mga Han''' [ a ] o '''mga Intsik''', usa ka [[East Asian people|grupong etniko sa Sidlakang Asya]] nga lumad sa [[Greater China|Dakong Tsina]] . Uban sa populasyon sa kalibutan nga kapin sa 1.4 bilyon, ang mga Han Chinese mao ang [[List of contemporary ethnic groups|pinakadako nga grupo sa etniko sa kalibutan]], nga naglangkob sa mga 17% sa [[World population|populasyon sa kalibutan]] . Ang mga Han Chinese nagrepresentar sa 91.11% sa populasyon sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] ug 97% sa populasyon sa [[Republika sa Tsina|Taiwan]]. Sila usa ka importanteng [[Overseas Chinese|grupo sa mga diaspora]] sa mga nasod sa Habagatang-Sidlakang Asya sama sa [[Singgapura|Singapore]], [[Taylandiya|Thailand]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Miyëma|Myanmar]], [[Biyetnam|Vietnam]], [[Pilipinas]] ug [[Indonesia]]. Ang mga Han Chinese nakahatag ug pangunang impluwensya sa [[Chinese culture|kultura]] ug [[History of China|kasaysayan]] sa China. Ang mga Han Chinese nagsubay sa ilang kagikan ug kultura ngadto sa mga tawo [[Huaxia|sa Huaxia]], usa ka kompederasyon sa mga tribo sa agrikultura nga nagpuyo sa tunga ug ubos nga bahin sa [[Yellow River (suba sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Yellow River]] sa amihanang sentral nga kapatagan sa China. Ang mga Han nga Intsik ug ang ilang kultura sa ulahi mikaylap paingon sa habagatan sa mainland sa China, nga giduso sa dagko ug padayon nga mga balud sa migrasyon atol sa sunod-sunod nga mga panahon sa kasaysayan sa China, pananglitan ang [[Qin dynasty|Qin]] (221–206).&#x20;BC) ug [[Han dynasty|Han]] (202&#x20;BC{{Spaced en dash}}220&#x20;mga dinastiya sa AD), nga misangpot sa demograpiko ug ekonomikanhong pagkiling paingon sa habagatan, ug ang pagsagop sa nagkalain-laing [[Ethnic groups in Chinese history#List of ethnic groups|mga grupong etniko nga dili Han]] sulod sa mga siglo sa nagkalain-laing mga punto sa kasaysayan sa China. Ang mga Han nga Intsik nahimong pangunang mga lumulupyo sa tabunok nga kapatagan ug mga siyudad sa Habagatang Tsina sa panahon sa mga dinastiya sa Tang ug Song, uban sa mga minoriya nga tribo nga nagpuyo sa kabukiran. Ang terminong "Han" dili lamang nagtumong sa usa ka piho nga etnikong kolektibo, apan nagpunting usab sa usa ka giambitan nga kagikan, kasaysayan, ug kultural [[Group identity|nga identidad]] . Ang terminong "Huaxia" gigamit sa mga kontemporaryo sa karaang pilosopong Tsino nga si [[Confucio|Confucius]] atol sa [[Warring States period|panahon sa Warring States]] aron ipatin-aw ang giambitan nga etnisidad sa tanang Tsino; ang mga Tsino nagtawag sa ilang kaugalingon nga "mga tawo sa Hua" (华人;華人; ). Ang panahon sa Warring States misangpot sa pagtungha sa mga Intsik sa panahon sa Zhou nga nagtawag sa ilang kaugalingon nga Huaxia (literal nga 'ang matahum nga kahalangdon'): ubos sa [[Hua–Yi distinction]], ang kultura nga "Hua" (kasagarang gihubad nga 'sibilisado') gikontra sa kultura sa mga tawo nga giisip nga "Yi" (kasagarang gihubad nga ' [[Barbarian#China|barbaro]] ') nga nagpuyo sa mga utlanan sa mga gingharian sa Zhou. [[Overseas Chinese|Ang mga Intsik sa gawas sa nasud]] nga adunay dili-Chinese nga pagkalungsoranon sagad nga gitawag nga ''Huaren'' o ''Huazu'' (华族;華族; ). Ang duha ka nahisgutang termino gigamit lamang niadtong adunay Han nga kagikan nga lahi sa semantiko gikan sa ''Zhongguo ren'' (中国人;中國人) nga adunay mga konotasyon ug implikasyon nga limitado sa pagka- [[Chinese passport|lungsoranon]] ug [[Chinese nationality law|nasyonalidad]] sa China, labi na bahin sa [[Ethnic minorities in China|mga etnikong minorya sa China]]. Sa Iningles, ang mga termino nga "Han Chinese", "etnikong Intsik", ug "Intsik" nga mga tawo, kanunay nga gisagol. mg258uppgwkrykwg5klbe0z6l3nlk5b 0 11355325 37025699 2026-08-12T03:42:31Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363694263|Minnan region]]" 37025699 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Minnan (Habagatang Fujian)</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="zh-cn">闽南</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Xiamen_newmontage.png|311x311px|From top: Xiamen's [[Central business district|CBD]], [[Xiamen University]], colonial houses on [[Gulangyu Island]], [[South Putuo Temple]], beach on Gulangyu Island and [[Haicang Bridge]]]]<div class="ib-settlement-caption"> Gikan sa taas: Xiamen's [[Central business district|CBD]], [[Xiamen University]], mga balay nga kolonyal sa [[Gulangyu Island]], [[South Putuo Temple]], baybayon sa Gulangyu Island ug [[Haicang Bridge]]</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="6" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"Minnan region","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q7200944"}, {"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Minnan region"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q7200944"}, {"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[118,25],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Minnan region","marker-symbol":"town"}} ]</mapframe><div class="infobox-caption">Interaktibong mapa sa Minnan (Habagatang Fujian)</div> | colspan="2" class="infobox-full-data" | Mga Koordinado: |} [[Kategoriya:Fujian Sheng]] 4i1mu702i5o7jorh8d9nu08hpb54l88 37025700 37025699 2026-08-12T03:43:31Z QueenCityCebu 123067 Blanked the page 37025700 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025701 37025700 2026-08-12T03:45:06Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363694263|Minnan region]]" 37025701 wikitext text/x-wiki '''Minnan''', '''Banlam,''' o '''Minnan Golden Triangle''' (simplified Chinese Ang), nagtumong sa rehiyon sa baybayon sa South [[Fujian Sheng|Fujian Province]], [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], nga naglakip sa mga siyudad sa lebel sa prefecture sa [[Xiamen (kapital sa prepektura)|Xiamen]], [[Quanzhou (kapital sa prepektura sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Quanzhou]] ug [[Zhangzhou (kapital sa prepektura sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Zhangzhou]]. Ang rehiyon nagkantidad og 40 porsyento sa GDP sa Probinsya sa Fujian. Kini ang lumad nga yutang natawhan sa mga tawo nga Hokkien nga nagsulti sa pinulongan [[Ho̍h-ló-oē|nga Hokkien]] o pinulongan nga Minnan, usa ka klase sa Southern Min. [[Kategoriya:Fujian Sheng]] 5cnaiqm1mg2ucz253dj096pw18wnvnw 37025702 37025701 2026-08-12T03:46:32Z QueenCityCebu 123067 37025702 wikitext text/x-wiki '''Minnan''', '''Banlam,''' o '''Minnan Golden Triangle''' (simplified Chinese Ang), nagtumong sa rehiyon sa baybayon sa South [[Fujian Sheng|Fujian Province]], [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], nga naglakip sa mga siyudad sa lebel sa prefecture sa [[Xiamen (kapital sa prepektura)|Xiamen]], [[Quanzhou (kapital sa prepektura sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Quanzhou]] ug [[Zhangzhou (kapital sa prepektura sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Zhangzhou]]. Ang rehiyon nagkantidad og 40 porsyento sa GDP sa Probinsya sa Fujian. Kini ang lumad nga yutang natawhan sa mga tawo nga Hokkien nga nagsulti sa pinulongan [[Ho̍h-ló-oē|nga Hokkien]] o pinulongan nga Minnan, usa ka klase sa Southern Min. Ang ubang mga termino nga gigamit sa rehiyon sa Minnan naglakip sa usa nga gigamit [[Sinology|sa sinologist]] [[G. William Skinner|nga si G. William Skinner]], nga mao ang termino nga '''Zhang-Quan''' ( simplified Chinese) aron ihulagway ang rehiyon sa iyang giya sa [[Physiographic macroregions of China|physiographic macroregions sa Tsina]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Fujian Sheng]] m8fhz3rx35u6qn57bjx96comr1ahm2n 0 11355326 37025706 2026-08-12T05:01:09Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355693724|Tondo (historical polity)]]" 37025706 wikitext text/x-wiki '''Ang Tondo''' ([[Baybayin]] , [[Pinulongang Kapampangan|Kapampangan]] : ''Balen ning Tundo'' ), nga nailhan usab isip '''Gingharian sa Tondo''', usa ka pamuy-anan sa mga Tagalog ug Kapampangan nga nagsilbing dakong sentro sa negosyo. Nahimutang kini sa amihanang bahin sa delta sa suba sa Pasig River sa Isla [[Luzon|sa Luzon]]. Kauban ang [[Maynila]], ang polity (''bayan'') nga nahimutang usab sa habagatang bahin sa Pasig River delta, ang Tondo nagtukod og usa ka giambitan nga monopolyo sa pamatigayon sa mga produkto sa China sa tibuok kapuluan sa Pilipinas, nga naghimo niini nga usa ka natukod nga pwersa sa pamatigayon sa tibuok [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]]. ozmoucjytok8wydd5cz9t7m5ok9hnpf 37025707 37025706 2026-08-12T05:04:12Z QueenCityCebu 123067 37025707 wikitext text/x-wiki '''Ang Tondo''' ([[Baybayin]] , [[Pinulongang Kapampangan|Kapampangan]] : ''Balen ning Tundo'' ), nga nailhan usab isip '''Gingharian sa Tondo''', usa ka pamuy-anan sa mga Tagalog ug Kapampangan nga nagsilbing dakong sentro sa negosyo. Nahimutang kini sa amihanang bahin sa delta sa suba sa Pasig River sa Isla [[Luzon|sa Luzon]]. Kauban ang [[Maynila]], ang polity (''bayan'') nga nahimutang usab sa habagatang bahin sa Pasig River delta, ang Tondo nagtukod og usa ka giambitan nga monopolyo sa pamatigayon sa mga produkto sa China sa tibuok kapuluan sa Pilipinas, nga naghimo niini nga usa ka natukod nga pwersa sa pamatigayon sa tibuok [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]]. Ang Tondo usa sa labing karaan nga makasaysayanong mga pinuy-anan sa Pilipinas. Nahisgotan kini sa pag-abswelto ni Lord Namvaran niadtong 900 AD, nga gitawag usab nga [[Inskripsiyon sa Plate nga Tumbaga sa Laguna|Laguna Copperplate Inscription]], ang labing karaan nga sinulat nga dokumento sa Pilipinas. Ang Manila, Tondo, ug uban pang mga lungsod sa Luzon palibot sa Manila Bay ug Laguna de Bay nakasaksi sa pagdagsa sa mga nagbiyaheng Espanyol nga mga manggugubat ubos sa harianong pagmando sa Espanya sugod sa 1570. Nagkunsabo ang mga Espanyol aron sakupon ang mga lungsod sa Luzon para sa hari sa Espanya sugod sa Manila Bay area. Ang mga lungsod sa Luzon duol sa Manila Bay [[Battle of Bangkusay|nagsugod lang sa pagsurender sa pagmando sa Espanya niadtong 1571]], lakip na ang tradisyonal nga siyudad sa Manila (karon gitawag og [[Intramuros]]), nga mao ang kapital sa Luzon, ug ang lungsod sa Tondo. Ang Tondo sa ulahi gimandoan sa mga Espanyol gikan sa Manila. Ang pagsulod sa Tondo sa Gingharian sa Espanya ug sa mga Indies epektibong nagtapos sa iyang kahimtang isip usa ka independente nga entidad sa politika. Nabawi lang niini ang soberanya sa rebolusyong Pilipino, ug dayon napildi pag-usab sa langyaw nga pagmando human sa pagsulong sa mga Amerikano, ug kanunay nga nagpabilin nga usa ka lahi nga lungsod hangtod sa 1911 sa dihang ang Tondo gitudlo nga [[Tondo, Manila|usa ka distrito]] sa modernong [[Manila|Dakbayan sa Manila]] . == Mga Reperensya == tuo8wtpitiuu1qatno0rps53lx5uf37 37025708 37025707 2026-08-12T05:04:25Z QueenCityCebu 123067 /* Mga Reperensya */ 37025708 wikitext text/x-wiki '''Ang Tondo''' ([[Baybayin]] , [[Pinulongang Kapampangan|Kapampangan]] : ''Balen ning Tundo'' ), nga nailhan usab isip '''Gingharian sa Tondo''', usa ka pamuy-anan sa mga Tagalog ug Kapampangan nga nagsilbing dakong sentro sa negosyo. Nahimutang kini sa amihanang bahin sa delta sa suba sa Pasig River sa Isla [[Luzon|sa Luzon]]. Kauban ang [[Maynila]], ang polity (''bayan'') nga nahimutang usab sa habagatang bahin sa Pasig River delta, ang Tondo nagtukod og usa ka giambitan nga monopolyo sa pamatigayon sa mga produkto sa China sa tibuok kapuluan sa Pilipinas, nga naghimo niini nga usa ka natukod nga pwersa sa pamatigayon sa tibuok [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ug [[Sidlakang Asya|East Asia]]. Ang Tondo usa sa labing karaan nga makasaysayanong mga pinuy-anan sa Pilipinas. Nahisgotan kini sa pag-abswelto ni Lord Namvaran niadtong 900 AD, nga gitawag usab nga [[Inskripsiyon sa Plate nga Tumbaga sa Laguna|Laguna Copperplate Inscription]], ang labing karaan nga sinulat nga dokumento sa Pilipinas. Ang Manila, Tondo, ug uban pang mga lungsod sa Luzon palibot sa Manila Bay ug Laguna de Bay nakasaksi sa pagdagsa sa mga nagbiyaheng Espanyol nga mga manggugubat ubos sa harianong pagmando sa Espanya sugod sa 1570. Nagkunsabo ang mga Espanyol aron sakupon ang mga lungsod sa Luzon para sa hari sa Espanya sugod sa Manila Bay area. Ang mga lungsod sa Luzon duol sa Manila Bay [[Battle of Bangkusay|nagsugod lang sa pagsurender sa pagmando sa Espanya niadtong 1571]], lakip na ang tradisyonal nga siyudad sa Manila (karon gitawag og [[Intramuros]]), nga mao ang kapital sa Luzon, ug ang lungsod sa Tondo. Ang Tondo sa ulahi gimandoan sa mga Espanyol gikan sa Manila. Ang pagsulod sa Tondo sa Gingharian sa Espanya ug sa mga Indies epektibong nagtapos sa iyang kahimtang isip usa ka independente nga entidad sa politika. Nabawi lang niini ang soberanya sa rebolusyong Pilipino, ug dayon napildi pag-usab sa langyaw nga pagmando human sa pagsulong sa mga Amerikano, ug kanunay nga nagpabilin nga usa ka lahi nga lungsod hangtod sa 1911 sa dihang ang Tondo gitudlo nga [[Tondo, Manila|usa ka distrito]] sa modernong [[Manila|Dakbayan sa Manila]] . 6al3toiyg771gu2r0u24gh3orkkiv9n 0 11355327 37025709 2026-08-12T05:12:43Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347854893|Pangasinan (historical region)]]" 37025709 wikitext text/x-wiki '''Ang Pangasinan''' maoy usa ka baybayon nga kolonyal nga rehiyon [[Kasaysayan sa Pilipinas (900–1565)|sa Pilipinas nga nahimutang sa baybayon sa Gulpo sa Lingayen sa wala pa ang kolonyal nga panahon]] . Sa habagatan sa Pangasinan mao ang Caboloan (Luyag na Caboloan), Nahimutang sa sulod sa [[Tunga-tungang Luzon|Central Luzon]], tupad sa [[Agno River (suba sa Pilipinas, Rehiyon sa Ilocos, Province of Pangasinan, lat 16,03, long 120,20)|Agno River]] basin. 7e3rjr8fisves1724lq0j7ha1r9ptfd 37025710 37025709 2026-08-12T05:16:11Z QueenCityCebu 123067 37025710 wikitext text/x-wiki '''Ang Pangasinan''' maoy usa ka baybayon nga kolonyal nga rehiyon [[Kasaysayan sa Pilipinas (900–1565)|sa Pilipinas nga nahimutang sa baybayon sa Gulpo sa Lingayen sa wala pa ang kolonyal nga panahon]] . Sa habagatan sa Pangasinan mao ang Caboloan (Luyag na Caboloan), Nahimutang sa sulod sa [[Tunga-tungang Luzon|Central Luzon]], tupad sa [[Agno River (suba sa Pilipinas, Rehiyon sa Ilocos, Province of Pangasinan, lat 16,03, long 120,20)|Agno River]] basin. == Etimolohiya == Ang terminong "Pangasinan" kay toponymic, kay kini gikan sa gamot nga pulong nga 'asin' (asin) nga adunay prefix nga 'pang-' o 'panag-a' ug hulapi nga '-an', nga nagpasabot og lugar. Busa, ang Panag-aasinan o Pangasinan nagkahulogang "yuta sa asin", nga nagsugyot nga ang Pangasinan usa ka rehiyon sa baybayon nga adunay industriya sa asin. Ang Pangasinan gitawag usab sa mga lumad nga ''"luyag ed dapit-baybay"'' (lugar duol sa baybayon). <ref name=":0">Flores, Marot Nelmida-. The cattle caravans of ancient Caboloan : interior plains of Pangasinan : connecting history, culture, and commerce by cartwheel. National Historical Institute. Ermita: c2007. http://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-174-9/978-5-88431-174-9_20.pdf</ref> Ang Pangasinan gitawag sa kontemporaryong mga rekord [[Pangmasang Republika sa Tsina|sa Intsik]] nga 「馮嘉施蘭」([[Lán-nâng|Hokkien]] Pe̍h-ōe-jī ; [[Minandarin|Mandarin]] pinyin), nga sa kasaysayan giromansa sa mga tagsulat sa ika-20 nga siglo sa [[Minandarin|Mandarin]] gamit ang sistemang [[Wade–Giles|Wade-Giles]] isip " ''{{Nowrap|Feng-chia-hsi-lan}}'' ", bisan pa ang mga premodernong teksto sa China sa Pilipinas gikan sa wala pa ang ika-20 nga siglo gisulat sa [[Classical Chinese|Klasikal nga China]] ( [[Ho̍h-ló-oē|Hokkien]] Chinese ) nga gisulat ug gituyo nga basahon gikan sa perspektibo [[Lán-nâng|sa Hokkien]] . == Mga Reperensya == rd2fg2cxi6qwak3hk4zr5twrto7efgt 0 11355328 37025711 2026-08-12T05:19:51Z MaridelCPH 147172 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368489749|Muromachi period]]" 37025711 wikitext text/x-wiki [[Payl:Hana-no-Gosho-Flower-Palace-Kyoto.png|thumb| Hana-no-Gosho (Bulak nga Palasyo) sa Kyoto]] 5423gbic9czdlgle24ldzreh1fgl2dx 37025713 37025711 2026-08-12T05:23:20Z MaridelCPH 147172 nagdugang detalye 37025713 wikitext text/x-wiki Ang {{Nihongo|'''Muromachi period''' or '''Muromachi era'''|室町時代|Muromachi jidai}} nga nailhan usab nga {{Nihongo|'''Ashikaga period''' or '''Ashikaga era'''|足利時代|Ashikaga jidai}} maoy usa ka dibisyon sa [[History of Japan|kasaysayan sa Hapon]] nga nagdagan gikan sa gibana-bana nga 1336 ngadto sa 1573. Ang panahon nagtimaan sa pagdumala sa [[Ashikaga shogunate|Muromachi o Ashikaga shogunate]]({{Transl|ja|Muromachi bakufu}} o {{Transl|ja|Ashikaga bakufu}}), nga opisyal nga gitukod niadtong 1338 sa unang Muromachi ''[[shōgun]]'', si [[Ashikaga Takauji]], duha ka tuig human matapos ang mubo [[Kenmu Restoration|nga Kenmu Restoration]] (1333–1336) sa imperyal nga pagmando. Ang panahon natapos niadtong 1573 sa dihang ang ika-15 ug katapusang shogun niining linyaha, [[Ashikaga Yoshiaki|si Ashikaga Yoshiaki]], gipapahawa gikan sa kaulohan sa [[Kyoto]] ni [[Oda Nobunaga]].[[Payl:Hana-no-Gosho-Flower-Palace-Kyoto.png|thumb| Hana-no-Gosho (Bulak nga Palasyo) sa Kyoto]]Gikan sa perspektibo sa kultura, ang panahon mahimong bahinon sa [[Higashiyama culture|mga kultura sa Kitayama ug Higashiyama]] (ulahing bahin sa ika-15 - sayong bahin sa ika-16 nga siglo). Ang unang mga tuig gikan sa 1336 hangtod 1392 sa panahon sa Muromachi nailhan nga {{Transl|ja|[[Nanboku-chō period|Nanboku-chō]]}} o panahon sa Northern ug Southern Court. Kini nga panahon gimarkahan sa padayon nga pagsukol sa mga tigpaluyo ni [[Emperor Go-Daigo|Emperador Go-Daigo]], ang emperador sa luyo sa [[Kenmu Restoration|Pagpahiuli sa Kenmu]] . Ang [[Sengoku period|panahon sa Sengoku]] o panahon sa Naggubatay nga mga Estado, nga nagsugod niadtong 1465, kasagaran nagsapaw sa panahon sa Muromachi. Ang panahon sa Muromachi gisundan sa [[Azuchi–Momoyama period|panahon sa Azuchi–Momoyama]] (1568–1600), ang kataposang hugna sa panahon sa Sengoku, ug sa ulahi sa [[Edo period|panahon sa Edo]] (1603–1867). cmncx6v4hvs7m4dedz0aecrjts3tq92 0 11355329 37025712 2026-08-12T05:20:54Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347854918|Caboloan]]" 37025712 wikitext text/x-wiki '''Ang Luyag na Caboloan''', nailhan lamang nga '''Caboloan''', alternatibo nga '''Binalatongan''', Usa ka soberano nga pre-kolonyal nga gobyerno sa Pilipinas ''(panarian)'' nga nahimutang duol sa delta [[Agno River (suba sa Pilipinas, Rehiyon sa Ilocos, Province of Pangasinan, lat 16,03, long 120,20)|sa Agno River]], nasentro sa palibot sa Binalatongan (modernong [[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]]). Gikataho nga kini ang kinadak-ang nga pinuy-anan sa tibuok rehiyon [[Pangasinan|sa Pangasinan]]. h3au3outwv3flre9a7x3olb7b44s3ds 37025714 37025712 2026-08-12T05:26:21Z QueenCityCebu 123067 Blanked the page 37025714 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025715 37025714 2026-08-12T05:27:09Z QueenCityCebu 123067 37025715 wikitext text/x-wiki '''Ang Luyag na Caboloan''', nailhan lamang nga '''Caboloan''', alternatibo nga '''Binalatongan''', Usa ka soberano nga pre-kolonyal nga gobyerno sa Pilipinas ''(panarian)'' nga nahimutang duol sa delta [[Agno River (suba sa Pilipinas, Rehiyon sa Ilocos, Province of Pangasinan, lat 16,03, long 120,20)|sa Agno River]], nasentro sa palibot sa Binalatongan (modernong [[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]]). Gikataho nga kini ang kinadak-ang nga pinuy-anan sa tibuok rehiyon [[Pangasinan|sa Pangasinan]]. 0opp4uc330cgi35sbt7a40xlflwnwbx 0 11355330 37025716 2026-08-12T05:30:34Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366855496|Friars in Spanish Philippines]]" 37025716 wikitext text/x-wiki [[Payl:Doctrina-cristiana.jpg|thumb| ''Ang Doctrina Christiana ,'' usa sa mga unang libro nga giimprinta sa Pilipinas nga gigamit sa mga prayle nga Espanyol sa pagpakaylap [[Simbahang Katoliko Romano|sa Katolisismo]]]] ppxim521invprsp81cqygp6j0td5cbu 37025717 37025716 2026-08-12T05:33:01Z LJamesCPH 147097 37025717 wikitext text/x-wiki [[Payl:Doctrina-cristiana.jpg|thumb| ''Ang Doctrina Christiana ,'' usa sa mga unang libro nga giimprinta sa Pilipinas nga gigamit sa mga prayle nga Espanyol sa pagpakaylap [[Simbahang Katoliko Romano|sa Katolisismo]]]]Ang '''mga prayleng Espanyol''' mao ang mga importanteng elemento sa [[Westernization|Kasadpangon]] sa [[Pilipinas]], ug sa pagpakaylap sa [[Kristiyanismo|Kristohanong pagtuo]] sa maong bahin sa kalibutan. Bisan tuod ang mga misyonaryo adunay dakong papel sa ilang proyekto, ang mga Espanyol nga Prayle usa lamang ka sanga sa mas lapad nga kolonyal nga paningkamot sa Espanya. Nakig-uban sa unang mga eksplorador [[Uropa|nga Europeo]] ngadto niining mga isla sa Sidlakang Asya, dayon sa [[Far East|Halayong Sidlakan]], miabot sila nga adunay tuyo nga tukuron [[Simbahang Katoliko Romano|ang Katolisismo]] ubos sa [[Patronato real]] sa mga hari sa [[Espanya]]. Human ang [[Conquistador|mga conquistadores]] nagdala sa mga Pilipino ubos sa pagmando sa [[Monarchy of Spain|korona sa Espanya]], pinaagi man sa malinawong paagi sa [[Treaty|mga tratado]] ug kasabutan o, sa laing paagi, pinaagi sa [[gubat]], ang Espanya nagpadala ug dagkong [[Standing army|mga kasundalohan]] aron ipadayon ang imperyo niini sa Sidlakan. Ang [[Apostle|apostolikanhong]] kadasig sa mga [[Missionary|misyonaryo]] misunod sa mga paningkamot sa mga tawo sama ni [[Miguel Lopez de Legazpi|Miguel López de Legazpi]], ug nakatabang sa pagpalig-on sa paningkamot sa paghimo sa Pilipinas [[Hispanicization|nga Hispaniko]] . Ang mga misyonaryong Espanyol nagsilbing de facto nga mga mananakop; nakuha nila ang maayong kabubut-on sa mga taga-isla, positibo nga gipresentar ang kulturang Espanyol, ug sa pagbuhat niini nakadani og gibana-bana nga 2 milyon [[Religious conversion|nga mga nakabig]] . <ref>Tomas de Comyn, ''State of the Philippine Islands in 1820'', William Walton, trans., London: 1821, p. 209.</ref> Sa pagkomento bahin sa gamay kaayong kasundalohan nga nanalipod sa gobyerno sa Espanya sa Pilipinas, usa ka tigulang [[Viceroy|nga biseroy]] sa [[Bag-ong Espanya]] ang gikutlo: "En cada fraile tenía el Rey en Filipinas un capitan general y un ejercito entero (Sa matag [[Friar|prayle]] sa Pilipinas ang Hari adunay usa ka kapitan heneral ug usa ka tibuok kasundalohan"). <ref>Par J. Mallat, ''Les Philippines, histoire, geographie, moeurs, agriculture, industrie et commerce des Colonies espagnoles dans l'oceanie'', Paris: 1846, p. 389.</ref> Ang Pranses nga historyador nga si Par J. Mallat mihimo ug susamang obserbasyon. Siya mipahayag: "C'est par la seule influence de la religion que l'on a conquis les Philippines, et cette influence pourra seule les conserver ("Pinaagi lamang sa impluwensya sa relihiyon nga ang Pilipinas nasakop. Kini lamang nga impluwensya ang makatipig niini nga [mga isla]"). <ref>Par J. Mallat, ''Les Philippines, histoire, geographie, moeurs, agriculture, industrie et commerce des Colonies espagnoles dans l'oceanie'', Paris: 1846, p. 40.</ref> == Papel sa mga prayle sa mga Hispanic nga bahin sa Pilipinas == Tungod sa kakulang sa mga opisyal nga Espanyol sa Pilipinas, kasagaran ang [[Friar|prayle]] mao lamang ang Espanyol sa usa ka lungsod. Gawas sa iyang relihiyosong mga kalihokan, ang prayle adunay usab awtoridad sa administrasyon sa kolonya. Siya ang nagdumala sa eleksyon sa gobernadorcillo ug cabeza. Siya ang tigtipig sa [[Census|listahan sa mga residente]] sa lungsod. Kinahanglang makita ang iyang pirma sa tanang papeles sa panalapi sa lungsod. Ang mga prayle nagsilbi usab nga mga tigpataliwala nga nagpahunong sa mga rebelyon. Tungod sa espirituhanong gimbuhaton sa prayle nga ang mga tawo mituo ug nahadlok kaniya. Impluwensyado usab siya tungod sa iyang kahibalo sa [[lumad nga pinulongan]] ug sa iyang kasagarang taas nga pagpuyo sa usa ka lungsod. Ang mga kontemporaryong kritiko nagtawag niini nga matang sa sistema nga "Frailocracy" o "Friarocracy". <ref>Philippine Civilization History and Government by Celestina Boncan et.al published by Vibal Publishing House p.114</ref> == Mga Reperensya == aj8sb82tc2z9ufiymbhl6dpq9ass453 0 11355331 37025718 2026-08-12T05:42:07Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361964061|Mexican War of Independence]]" 37025718 wikitext text/x-wiki [[Payl:Vista_de_la_Plaza_Mayor_de_la_Ciudad_de_México_-_Cristobal_de_Villalpando.jpg|left|thumb|Cristóbal de Villalpando, 1695. ''View of the Plaza Mayor of Mexico City'', showing damage of the viceroy's palace by the 1692 rioters (top right).]] dxluoehq1lkunq82gostocuh07429rh 37025722 37025718 2026-08-12T06:00:06Z LJamesCPH 147097 37025722 wikitext text/x-wiki Ang '''Gubat sa Kagawasan sa Mexico''' (Kinatsila:Guerra de Indepencia de México, 16 Septyembre 1810 – 27 Septyembre 1821) usa ka armadong panagbangi ug prosesong politikal nga miresulta sa kagawasan sa [[Mehiko|Mexico]] gikan sa [[Imperyong Espanyol]] . Dili kini usa ka nag-inusarang panghitabo, apan mga lokal ug rehiyonal nga pakigbisog nga nahitabo sulod sa samang panahon, ug mahimong isipon nga usa ka [[List of wars of independence|rebolusyonaryong giyera sibil]] .<ref>Altman, Ida et al. ''The Early History of Greater Mexico''.</ref> Natapos kini sa paghimo sa [[Declaration of Independence (Mexico)|Deklarasyon sa Kagawasan sa Imperyong Mehiko]] sa Mexico City niadtong Septiyembre 28, 1821, human sa pagkahugno sa harianong gobyerno ug sa kadaugan sa militar sa mga pwersa alang sa kagawasan. Ang kagawasan sa Mexico gikan sa Espanya dili usa ka dili kalikayan nga resulta sa relasyon tali sa Imperyong Espanya ug sa labing bililhon nga pagpanag-iya niini sa gawas sa nasud, apan ang mga panghitabo sa Espanya adunay direktang epekto sa pagsilaob sa armadong pag-alsa niadtong 1810 ug sa dagan sa gubat hangtod sa katapusan sa panagbangi. Ang pagsulong ni [[Napoleon I|Napoleon Bonaparte]] [[Peninsular War|sa Espanya]] niadtong 1808 nakapukaw sa krisis sa lehitimidad sa pagmando sa korona, tungod kay iyang gibutang ang iyang igsoon nga [[Joseph Bonaparte|si Joseph]] sa trono sa Espanya human sa pagpugos sa pag-abdikar sa monarkang Espanyol [[Charles IV of Spain|nga si Charles IV]] . Sa Espanya ug sa daghan sa mga gipanag-iya niini sa gawas sa nasud, ang lokal nga tubag mao ang pagtukod og [[Junta (governing body)|mga junta]], nga nagmando sa ngalan sa [[House of Bourbon|monarkiya sa Bourbon]] . Ang mga delegado sa Espanya ug mga teritoryo sa gawas sa nasud nagtigom sa [[Cádiz (munisipyo)|Cádiz]] —usa ka gamay nga suok sa Iberian Peninsula nga ubos gihapon sa pagkontrol sa Espanya—isip [[Cortes of Cádiz|Cortes sa Cádiz]], ug gi-draft ang [[Spanish Constitution of 1812|Konstitusyon sa Espanya sa 1812]] . Ang maong konstitusyon nagtinguha sa pagmugna og bag-ong balangkas sa pagdumala sa pagkawala sa lehitimong monarko sa Espanya. Naningkamot kini nga matubag ang mga pangandoy sa mga Espanyol nga natawo sa Amerika ( ''[[Criollo people|criollos]]'' ) alang sa dugang lokal nga kontrol ug patas nga baroganan uban sa mga Espanyol nga natawo sa Peninsula, nga nailhan sa lokal nga [[Peninsulares|''mga peninsulares'']] . Kining prosesong politikal adunay halapad nga epekto sa [[Bag-ong Espanya]] atol sa gubat sa kagawasan ug sa mga nangagi pa. Ang naglungtad nang mga pagkabahinbahin sa kultura, relihiyon, ug rasa sa Mexico adunay dakong papel dili lamang sa pag-uswag sa kalihukan alang sa kagawasan apan lakip usab sa pag-uswag sa panagbangi samtang kini nagpadayon. Ang panagbangi adunay daghang mga hugna. Ang unang pag-alsa alang sa kagawasan gipangulohan sa kura paroko nga [[Miguel Hidalgo y Costilla|si Miguel Hidalgo y Costilla]], kinsa nagpagawas sa [[Cry of Dolores]] niadtong 16 sa Septiyembre 1810. Ang rebelyon dako kaayo ug dili maayo ang pagkaorganisa. Nadakpan si Hidalgo sa mga pwersa sa royalista, gitangtang sa iyang pagkapari, ug gipatay niadtong Hulyo 1811. Ang ikaduhang hugna sa pag-alsa gipangulohan ni Padre [[José María Morelos]], kinsa nadakpan sa mga pwersa sa royalista ug gipatay niadtong 1815. Ang pag-alsa nahimong gerilyang pakiggubat, diin si [[Vicente Guerrero]] ang mitumaw isip lider. Wala’y nakadaog ang mga royalista ug ang mga rebelde, diin nagpadayon ang panagtabla sa militar hangtod sa 1821, sa dihang ang kanhing kumander sa royalista nga [[Agustín de Iturbide|si Agustín de Iturbide]] nakig-alyansa kang Guerrero ubos sa [[Plan of Iguala|Plano ni Iguala]] niadtong 1821. Nagporma sila og usa ka [[Army of the Three Guarantees|nahiusang puwersa militar]] nga paspas nga miresulta sa pagkahugno sa harianong gobyerno ug sa pagkatukod sa independente nga Mexico. Ang wala damhang mga panghitabo sa Mexico gipahinabo sa mga panghitabo sa Espanya. Sa dihang gipukan sa mga liberal nga Espanyol ang awtokratikong pagmando ni [[Ferdinand VII of Spain|Ferdinand VII]] niadtong 1820, nakita sa mga konserbatibo sa Bag-ong Espanya ang kagawasan sa politika isip usa ka paagi aron mapadayon ang ilang posisyon. Ang nagkahiusang puwersa militar misulod sa Mexico City nga madaugon niadtong Septyembre 1821 ug ang Espanyol nga biseroy nga [[Juan O'Donojú|si Juan O'Donojú]] mipirma sa [[Treaty of Córdoba|Kasabotan sa Córdoba]], nga nagtapos sa pagmando sa Espanya.<ref>Archer, Christon I. "Wars of Independence" in ''Encyclopedia of Mexico''.</ref> Ang pagsukol sa mga lumad sa Mexico nagsugod pa sa Gubat sa Kagawasan, lakip na ang 1761 nga Pag-alsa sa mga Mag-uuma sa Puebla isip tubag sa mga palisiya sa kolonyal. Bisan gipugngan, kini nga mga kalihukan nagpadayon sa mga tradisyon sa oposisyon. Gawas pa, ang mga Afro-Mehikano sama nila ni Vicente Guerrero ug José María Morelos adunay usab hinungdanong papel sa kalihukan sa kagawasan sa Mexico sa sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Human sa kagawasan, ang mainland sa New Spain giorganisar isip [[First Mexican Empire|Unang Imperyong Mehikano]], nga gipangulohan ni [[Agustín de Iturbide]] .<ref name="indMex">[https://www.monografias.com/trabajos96/mexico-independiente-1821-1851/mexico-independiente-1821-1851.shtml#eltriunfoa ''Mexico independiente, 1821–1851''] {{Webarchive}}, Monografias, 1996; accessed 21 December 2018.</ref> Kining temporaryo nga monarkiya konstitusyonal gipukan ug usa ka [[First Mexican Republic|pederal nga republika]] ang gideklara niadtong 1823 ug gikodigo sa [[1824 Constitution of Mexico|Konstitusyon sa 1824]] . Human sa pipila ka [[Spanish attempts to reconquer Mexico|mga pagsulay sa pagsakop pag-usab sa mga Espanyol]], lakip na ang [[Battle of Tampico (1829)|ekspedisyon]] ni [[Isidro Barradas]] niadtong 1829, ang Espanya ubos sa pagmando ni [[Isabel II sa Espanya|Isabella II]] miila sa kagawasan sa Mexico niadtong 1836. <ref>http://pares.mcu.es/Bicentenarios/portal/reconocimientoEspana.html {{Webarchive}} accessed 21 December 2018.</ref> == Mga nangaging hagit sa pagmando sa korona == Adunay ebidensya nga bisan gikan sa sayong panahon sa kasaysayan sa Mexico human sa pagsakop, ang uban nagsugod sa pagpahayag sa ideya sa usa ka lahi nga identidad sa Mexico, bisan kung sa panahon kini nahitabo lamang taliwala sa mga elite [[Mga insular|nga Creole]] circles. <ref>[[David Brading|Brading, D. A.]] ''The First America: The Spanish Monarchy, Creole Patriots, and the Liberal State, 1492–1867''.</ref> Bisan pa niining mga pagbagulbol sa kagawasan, ang mga seryosong hagit sa gahum sa imperyo sa Espanya sa wala pa ang 1810 talagsaon ug medyo nahimulag. Usa ka sayo nga hagit sa awtoridad sa korona miabot human sa pagpaila sa [[New Laws|Bag-ong mga Balaod]] niadtong 1542 ni [[Charles V, Holy Roman Emperor|Charles V, ang Balaang Emperador sa Roma]] . Ubos niining mga balaod, ang mga grant sa mga ''[[Encomienda|encomendero]]'' matapos human sa kamatayon sa kasamtangang mga naghupot og grant. Ang panagkunsabo sa ''mga encomenderos'' naglakip kang Don [[Martín Cortés, 2nd Marquess of the Valley of Oaxaca|Martín Cortés]], anak ni [[Hernán Cortés]], kinsa gidestiyero, uban sa ubang mga nagkunsabo nga gipatay.<ref>John Charles Chasteen.</ref> Laing hagit sa awtoridad sa korona nahitabo niadtong 1624 sa dihang gipalagpot sa mga elite ang repormistang [[Viceroy|Viceroy nga]] [[Diego Carrillo de Mendoza, 1st Marquess of Gelves|si Diego Carrillo de Mendoza, ang unang Marquess sa Gelves]], kinsa naningkamot sa pagbungkag [[Racketeering|sa mga krimen]] nga nakaganansya sa mga elite ug pagpakunhod sa maluho nga pagpakita sa gahum sa mga klerigo. Ang viceroy gitangtang human sa usa ka relihiyosong kagubot sa mga ordinaryong tawo sa [[Dakbayan sa Mehiko|Mexico City]] niadtong 1624 nga gisugnod sa mga elite. <ref>[[Ida Altman|Altman, Ida]], Sarah Cline, and Javier Pescador, ''The Early History of Greater Mexico''.</ref> <ref>Jonathan I. Israel.</ref> Ang panon sa katawhan, nga kadaghanan [[Simbahang Katoliko Romano|mga Katoliko]], gikataho nga misinggit, "Mabuhi ang Hari! Mabuhi si Kristo! Kamatayon sa dautang gobyerno! Kamatayon sa erehes nga [[Lutheranism|Lutheran]] [Viceroy Gelves]! Dakpa ang viceroy!" Ang pag-atake espesipiko batok kang Gelves, nga giisip nga dili maayong representante sa korona, imbes nga batok sa monarkiya o sa kolonyal nga pagmando mismo.<ref>Altman, et al., ''The Early History of Greater Mexico'', p. 247.</ref> Niadtong 1642, adunay mubo nga panagkunsabo aron mahiusa ang mga Espanyol, Itom, Indian, ug [[Sistemang kolonyal sa mga kasta|mga casta]] nga natawo sa Amerika batok sa korona sa Espanya ug iproklamar ang kagawasan sa Mexico. Ang tawo nga nagtinguha sa pagdala sa kagawasan nagtawag sa iyang kaugalingon nga Don Guillén Lampart y Guzmán, usa ka Irish nga adunay apelyido sa pagkatawo nga [[William Lamport]] . Nadiskobrehan ang panagkunsabo ni Lamport, ug siya gidakop sa [[Inquisition]] niadtong 1642 ug gipatay paglabay sa kinse ka tuig tungod sa [[Sedition|sedisyon]] . Karon, adunay estatwa ni Lamport sa mausoleum sa tiilan sa [[Angel of Independence]] sa Mexico City.[[Payl:Vista_de_la_Plaza_Mayor_de_la_Ciudad_de_México_-_Cristobal_de_Villalpando.jpg|left|thumb|Cristóbal de Villalpando, 1695. ''View of the Plaza Mayor of Mexico City'', showing damage of the viceroy's palace by the 1692 rioters (top right).]]Niadtong 1692, adunay usa ka dakong kagubot sa Mexico City, diin usa ka pundok sa mga plebeian ang misulay sa pagsunog sa palasyo sa viceroy ug sa pinuy-anan sa [[Archbishop|arsobispo]] . Usa ka dibuho ni [[Cristóbal de Villalpando]] nagpakita sa kadaot sa ''kaguliyang'' . <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Please clarify|<span title="What painting shows this? (February 2023)">kinahanglan og pagklaro</span>]]'' &#x5D;</sup> Dili sama sa kagubot niadtong 1624, diin nalambigit ang mga elite ug ang viceroy gipalagpot nga walay mga silot batok sa mga nag-aghat, ang kagubot niadtong 1692 gisugnod sa mga plebeian lamang ug adunay dugang nga sangkap sa rasa. Giatake sa mga manggugubot ang mga importanteng simbolo sa gahom sa Espanya ug gisinggit ang mga islogan sa politika, sama sa, "Patya ang mga Espanyol [natawo sa Amerika] ug ang ''[[Gachupín|mga Gachupine]]'' [natawo sa Iberian] nga mokaon sa among mais! Malipayon kaming moadto sa gubat! Gusto sa Diyos nga tapuson namo ang mga Espanyol! Wala kami'y pakialam kung mamatay kami nga wala’y [[Confession in the Catholic Church|pagkumpisal]] ! Dili ba kini among yuta?" <ref>quoted in Altman et al., ''The Early History of Greater Mexico'', p. 248.</ref> Naningkamot ang viceroy nga sulbaron ang hinungdan sa kagubot, ang pagsaka sa presyo [[Zea mays|sa mais]] nga nakaapekto sa mga kabus sa siyudad. Apan ang kagubot sa 1692 "nagrepresentar sa [[Class warfare|gubat sa klase]] nga nagbutang sa awtoridad sa Espanya sa peligro. Ang silot paspas ug brutal, ug walay dugang nga kagubot sa kaulohan nga nakahagit sa Pax Hispanica." <ref>Altman et al., ''The Early History of Greater Mexico'', p. 249.</ref> Ang kanihit sa pagkaon halos usa ka siglo ang milabay, tungod sa nagkadaghang populasyon ug grabeng hulaw, misangpot sa duha ka kagubot sa pagkaon niadtong 1785 ug 1808. Mas grabe ang unang kagubot, apan pareho kining misangpot sa kapintasan ug kasuko batok sa mga opisyal sa kolonyal nga rehimen. Apan, walay direktang koneksyon tali niining mga kagubot ug sa kalihukan alang sa kagawasan sa 1810, bisan tuod ang kakulang sa pagkaon niadtong 1808–1809 mahimong usa ka hinungdan sa kasuko sa katawhan batok sa rehimeng politikal. Nahitabo ang nagkalain-laing mga lumad nga rebelyon sa panahon sa kolonyal apan kasagaran lokal ra ang kinaiya, nga naningkamot sa pagtul-id sa gituohang mga sayop sa diha-diha nga mga awtoridad imbes nga mas lapad nga isalikway ang pagmando sa korona. Dili sila usa ka halapad nga kalihukan alang sa kagawasan. Apan, atol sa Gubat sa Kagawasan, ang mga isyu sa lokal nga lebel niining mga kabaryohan kay kaylap kaayo nga naglangkob sa gitawag sa pipila ka mga historyador nga "ang laing rebelyon". <ref name=":4">[[Eric Van Young|Van Young, Eric]] ''The Other Rebellion: Popular Violence, Ideology, and the Mexican Struggle for Independence, 1810–1821''.</ref> Sa katapusan, sa wala pa ang mga panghitabo sa 1808 nakaguba sa sitwasyon sa politika sa New Spain, adunay usa ka nahimulag ug wala molampos nga panghitabo sa 1799 nga gitawag og [[Conspiracy of the Machetes]], nga gihimo sa usa ka gamay nga grupo sa Mexico City nga nangita og kagawasan.<ref>Sánchez Gómez, Dolores del Mar. "El Virrey Miguel José de Azanza y la conspiración de los machetes¿ primer intento de independencia mexicana?."</ref> == Mga Reperensya == p1fu24c8dgs1quzq5qtq40y3j2hdgz9 0 11355332 37025719 2026-08-12T05:46:54Z MaridelCPH 147172 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368850956|Ryukyuans]]" 37025719 wikitext text/x-wiki Ang '''Ryukyuans''' maoy usa ka etnikong grupo sa Sidlakang Asya nga lumad sa Kapupud-an sa Ryukyu, nga naggikan sa isla sa [[Kyushu]] hangtod sa isla sa Taiwan. Sa [[Hapon|Japan]], kadaghanan sa mga Ryukyuan nagpuyo sa [[Okinawa-ken|Okinawa Prefecture]] o [[Kagoshima-ken|Kagoshima Prefecture]]. Nagsulti sila sa mga pinulongan nga Ryukyuan,<ref name="MasamiIto2009">{{cite news|author=Masami Ito|title=Between a rock and a hard place|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2009/05/12/news/between-a-rock-and-a-hard-place/#.WJepb4WcFMt|date=12 May 2009|newspaper=[[The Japan Times]]|access-date=5 February 2017}}</ref> usa sa mga sanga sa pamilya sa pinulongan nga Hapon uban sa [[Hinapones|pinulongan nga Hapon]] ug sa mga diyalekto niini.<ref name="Minahan" /> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] k5ffj1p21u98nuubuofqiz61t0xfcyj 37025720 37025719 2026-08-12T05:52:18Z MaridelCPH 147172 nagdugang detalye ug reperensya 37025720 wikitext text/x-wiki Ang '''Ryukyuans''' maoy usa ka etnikong grupo sa Sidlakang Asya nga lumad sa Kapupud-an sa Ryukyu, nga naggikan sa isla sa [[Kyushu]] hangtod sa isla sa Taiwan. Sa [[Hapon|Japan]], kadaghanan sa mga Ryukyuan nagpuyo sa [[Okinawa-ken|Okinawa Prefecture]] o [[Kagoshima-ken|Kagoshima Prefecture]]. Nagsulti sila sa mga pinulongan nga Ryukyuan,<ref name="MasamiIto2009">{{cite news|author=Masami Ito|title=Between a rock and a hard place|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2009/05/12/news/between-a-rock-and-a-hard-place/#.WJepb4WcFMt|date=12 May 2009|newspaper=[[The Japan Times]]|access-date=5 February 2017}}</ref> usa sa mga sanga sa pamilya sa pinulongan nga Hapon uban sa [[Hinapones|pinulongan nga Hapon]] ug sa mga diyalekto niini. Niadtong 2008, girekomenda sa [[United Nations Human Rights Committee]] nga ang Japan, "kinahanglan nga klarong moila sa mga Ainu ug Ryukyu/Okinawa isip mga lumad nga katawhan sa lokal nga balaod, mosagop og mga espesyal nga lakang aron mapanalipdan, mapreserbar, ug mapalambo ang ilang kultural nga panulondon ug tradisyonal nga pamaagi sa kinabuhi, ug moila sa ilang mga katungod sa yuta."<ref>{{Cite web|last=United Nations, Human Rights Committee|date=18 December 2008|title=Consideration of Reports Submitted by States Parties Under Article 40 of the Covenant. Concluding observations of the Human Rights Committee – JAPAN. CCPR/C/JPN/CO/5|url=https://docs.un.org/en/CCPR/C/JPN/CO/5|access-date=2025-11-12|website=docs.un.org}}</ref> Wala gidawat sa gobyerno sa Japan kini nga rekomendasyon. Daghang mga asembliya sa munisipyo sa Okinawa ang nagpasa usab og mga resolusyon nga nagprotesta sa rekomendasyon sa UN ug nagsalikway sa label nga "lumad".<ref>{{Cite report|url=https://www.city.ginowan.lg.jp/material/files/group/61/13647218.pdf|title=国連各委員会の「沖縄県民は日本の先住民族」とする勧告の撤回を求める意見書|trans-title=Opinion statement demanding the retraction of the recommendation by the UN committees to recognize the residents of Okinawa Prefecture as indigenous peoples of Japan|date=December 20, 2019|publisher=[[Ginowan]] City Council (宜野湾市議会)|language=ja}}</ref><ref>{{Cite news|date=November 11, 2025|title="認知戦"の脅威に警鐘 地方議員連 国連先住民族勧告に異議|trans-title=Alarm sounded over the threat of "cognitive warfare": Local Assembly Members' Federation objects to UN recommendation on indigenous peoples|url=https://miyakoshinpo.com/2025/11/11/%E8%AA%8D%E7%9F%A5%E6%88%A6%E3%81%AE%E8%84%85%E5%A8%81%E3%81%AB%E8%AD%A6%E9%90%98%E3%80%80%E5%9C%B0%E6%96%B9%E8%AD%B0%E5%93%A1%E9%80%A3%E3%80%80%E5%9B%BD%E9%80%A3%E5%85%88%E4%BD%8F/|newspaper=Miyako Shinpo (宮古新報)|language=ja}}</ref><ref>{{cite report|url=https://www.mofa.go.jp/mofaj/files/100371883.pdf|title=Mid-term Report on the progress made in the implementation of the recommendations issued at the third cycle of the Universal Periodic Review|date=April 2020|publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Japan)|Ministry of Foreign Affairs of Japan]]|language=en}}</ref> Ang Association of Indigenous People in the Ryukyus (AIPR) nagkomento nga kon mailhan sa gobyerno sa Japan ang "mga Ryukyuan isip mga Lumad nga Katawhan [kinahanglan nga ang Japan] mosunod sa internasyonal nga balaod, sa ingon nagdili sa mga base militar sa yuta sa [Ryukyuan]." <ref>{{Cite book|last=Association of Indigenous People in the Ryukyus (AIPR)|title=An Input on Report to 60th Session of the HRC, on the Recognition of Indigenous Peoples|date=28 March 2025|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/cfi-subm/report-60th-session/subm-60th-session-indi-peop-10-aipr.pdf}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 5rtgc76ctsu5s81bmgdok2d15en0r9c 37025721 37025720 2026-08-12T05:52:57Z MaridelCPH 147172 37025721 wikitext text/x-wiki Ang '''Ryukyuans''' maoy usa ka etnikong grupo sa Sidlakang Asya nga lumad sa Kapupud-an sa Ryukyu, nga naggikan sa isla sa [[Kyushu]] hangtod sa isla sa Taiwan. Sa [[Hapon|Japan]], kadaghanan sa mga Ryukyuan nagpuyo sa [[Okinawa-ken|Okinawa Prefecture]] o [[Kagoshima-ken|Kagoshima Prefecture]]. Nagsulti sila sa mga pinulongan nga Ryukyuan,<ref name="MasamiIto2009">{{cite news|author=Masami Ito|title=Between a rock and a hard place|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2009/05/12/news/between-a-rock-and-a-hard-place/#.WJepb4WcFMt|date=12 May 2009|newspaper=[[The Japan Times]]|access-date=5 February 2017}}</ref> usa sa mga sanga sa pamilya sa pinulongan nga Hapon uban sa [[Hinapones|pinulongan nga Hapon]] ug sa mga diyalekto niini. Niadtong 2008, girekomenda sa [[United Nations Human Rights Committee]] nga ang Japan, "kinahanglan nga klarong moila sa mga Ainu ug Ryukyu/Okinawa isip mga lumad nga katawhan sa lokal nga balaod, mosagop og mga espesyal nga lakang aron mapanalipdan, mapreserbar, ug mapalambo ang ilang kultural nga panulondon ug tradisyonal nga pamaagi sa kinabuhi, ug moila sa ilang mga katungod sa yuta."<ref>{{Cite web|last=United Nations, Human Rights Committee|date=18 December 2008|title=Consideration of Reports Submitted by States Parties Under Article 40 of the Covenant. Concluding observations of the Human Rights Committee – JAPAN. CCPR/C/JPN/CO/5|url=https://docs.un.org/en/CCPR/C/JPN/CO/5|access-date=2025-11-12|website=docs.un.org}}</ref> Wala gidawat sa gobyerno sa Japan kini nga rekomendasyon. Daghang mga asembliya sa munisipyo sa Okinawa ang nagpasa usab og mga resolusyon nga nagprotesta sa rekomendasyon sa UN ug nagsalikway sa label nga "lumad".<ref>{{Cite report|url=https://www.city.ginowan.lg.jp/material/files/group/61/13647218.pdf|title=国連各委員会の「沖縄県民は日本の先住民族」とする勧告の撤回を求める意見書|trans-title=Opinion statement demanding the retraction of the recommendation by the UN committees to recognize the residents of Okinawa Prefecture as indigenous peoples of Japan|date=December 20, 2019|publisher=[[Ginowan]] City Council (宜野湾市議会)|language=ja}}</ref> Ang Association of Indigenous People in the Ryukyus (AIPR) nagkomento nga kon mailhan sa gobyerno sa Japan ang "mga Ryukyuan isip mga Lumad nga Katawhan [kinahanglan nga ang Japan] mosunod sa internasyonal nga balaod, sa ingon nagdili sa mga base militar sa yuta sa [Ryukyuan]."<ref>{{Cite book|last=Association of Indigenous People in the Ryukyus (AIPR)|title=An Input on Report to 60th Session of the HRC, on the Recognition of Indigenous Peoples|date=28 March 2025|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/cfi-subm/report-60th-session/subm-60th-session-indi-peop-10-aipr.pdf}}</ref> Ang mga Ryukyuan dili usa ka giila nga [[Minority group|minorya nga grupo]] sa Japan, tungod kay giisip sila sa mga awtoridad sa Japan nga usa ka subgrupo sa [[Hapones|mga Hapon]], susama sa [[Yamato people|mga tawo sa Yamato]]. Bisan wala opisyal nga giila, ang mga Ryukyuan mao ang pinakadako nga grupo [[Ethnolinguistic group|sa minorya]] sa Japan, nga adunay kapin sa 1.4 milyon nga nagpuyo sa Okinawa Prefecture lamang. Ang mga Ryukyuan nagpuyo usab sa [[Amami Shotō|Amami Islands]] sa Kagoshima Prefecture, ug nakatampo sa dakong [[Ryukyuan diaspora|diaspora sa mga Ryukyuan]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] l6m59iopfb4p7tmvlzr5yqveiyhfohu 0 11355333 37025723 2026-08-12T06:04:36Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365220129|Manila galleon]]" 37025723 wikitext text/x-wiki [[Payl:Manila-Accapulco_galleon_trade_route,_showing_onward_route_to_Spain.png|thumb| Ruta sa pamatigayon sa galleon sa Manila-Acapulco, nga nagpakita sa padayon nga ruta paingon sa Espanya]] eqyrxksmfwj2m3viel5v09c01sc0pd5 37025726 37025723 2026-08-12T06:12:52Z LJamesCPH 147097 Blanked the page 37025726 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025727 37025726 2026-08-12T06:12:56Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365220129|Manila galleon]]" 37025727 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == [[Payl:Manila-Accapulco_galleon_trade_route,_showing_onward_route_to_Spain.png|thumb| Ruta sa pamatigayon sa galleon sa Manila-Acapulco, nga nagpakita sa padayon nga ruta paingon sa Espanya]] === Pagdiskubre sa ruta === [[Payl:Iberian_mare_clausum_claims.svg|thumb| Ang Iberian ''mare clausum'' nag-angkon atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]]]] nj0sps42kuhifswdjp4gca132kh76ml 37025728 37025727 2026-08-12T06:20:19Z LJamesCPH 147097 Description 37025728 wikitext text/x-wiki Ang '''Manila galleon''' (Espanyol:Galeón de Manila; Tagalog:Galeon ng Maynila ) usa ka [[Trade route|ruta sa pamatigayon]] sa Espanya nga nagdugtong sa [[Pilipinas]] sa [[Spanish East Indies]] ngadto sa [[Mehiko|Mexico]] ( [[Bag-ong Espanya|New Spain]] ), tabok sa Kadagatang Pasipiko, nga gigamit gikan sa 1565 hangtod 1815. Ang termino naghulagway usab sa mga barkong panglayag nga naglawig sa ruta, nga ang matag usa naghimo og usa o duha ka biyahe nga balik-balik kada tuig tali sa [[Manila]] ug [[Acapulco de Juárez (lungsod)|Acapulco]]. Ang '''ruta sa pamatigayon sa galleon sa Manila''' giinagurahan niadtong 1565 human ang prayleng [[Augustinians|Agustino]] ug nabigador nga [[Andrés de Urdaneta|si Andrés de Urdaneta]] ang nagpayunir sa ''tornaviaje'' o ruta sa pagbalik gikan sa Pilipinas paingon sa Mexico. Sila si Urdaneta ug [[Alonso de Arellano]] ang unang malampusong mga biyahe padulong ug balik nianang tuiga, pinaagi sa pagpahimulos sa [[Kuroshio Current]] . Ang mga galyon milawig gikan sa Cavite, sa [[Luok sa Manila|Manila Bay]], sa katapusan sa Hunyo o unang semana sa Hulyo, milawig agi sa amihanang Pasipiko ug nakaabot sa Acapulco sa Marso hangtod Abril sa sunod nga tuig sa kalendaryo. Ang ruta sa pagbalik gikan sa Acapulco moagi sa mas ubos nga [[latitud]] nga mas duol sa ekwador, mohunong sa [[Mariana Islands|Marianas]], dayon molawig agi sa [[San Bernardino Strait]] duol sa [[Cape Espiritu Santo]] sa [[Samar (pulo)|Samar]] ug dayon paingon sa Manila Bay ug modunggo pag-usab duol sa Cavite sa Hunyo o Hulyo. Ang pamatigayon gamit ang "ruta ni Urdaneta" milungtad hangtod sa 1815, sa dihang miulbo ang [[Gubat sa Kagawasan sa Mexico]] . Kadaghanan niining [[Galleon|mga galyon]] gitukod ug gikarga sa [[Shipyards|mga shipyard]] sa [[Cavite]], gamit ang lumad nga mga kahoy sama sa [[Tectona philippinensis|Philippine teak]], nga ang mga layag gihimo sa [[Rehiyon sa Ilocos|Ilocos]], ug ang [[Rigging|mga rigging]] ug cordage hinimo gikan sa [[Abaka (lanot)|abaka sa Manila]] nga dili masudlan og asin. Ang kadaghanan sa mga tripulante sa galleon gilangkoban sa mga lumad nga [[Pilipino]] ; kadaghanan kanila mga mag-uuma, mga bata sa kadalanan, o mga palaboy [[Impressment|nga gipugos sa pagserbisyo]] isip mga marinero. Ang mga opisyal ug uban pang hanas nga tripulante kasagaran mga Espanyol (daghang porsyento kanila mga kaliwat [[Basque people|nga Basque]]). Ang mga galleon mga barko sa estado ug busa ang gasto sa ilang pagtukod ug pagmentinar giabaga sa [[Spanish Crown|Korona sa Espanya]]. Ang mga galyon kasagaran nagdala og mga kargamento sa mga Intsik ug uban pang mga luhong produkto sa Asya baylo sa pilak gikan sa Bag-ong Kalibutan. Ang presyo sa pilak sa Asya mas taas kay sa Amerika, nga misangpot sa usa ka oportunidad sa arbitrage para sa Manila galleon. Ang matag luna sa mga galyon puno sa kargamento, bisan ang mga luna sa gawas sa mga bodega sama sa [[Ship deck|mga kubyerta]], [[Cabin (ship)|mga kabin]], ug [[Magazine (artillery)|mga magasin]]. Sa grabeng mga kaso, ilang giguyod ang mga barge nga puno sa dugang nga mga kargamento. Samtang kini miresulta sa hinay nga paglawig (nga usahay moresulta sa pagkalunod sa barko o pagbalik), ang ganansya taas kaayo nga kini kasagarang gibuhat. Kini nga mga produkto naglakip [[Ivory|sa garing]] [[Indya|sa India]] ug mga mahalong bato, seda ug porselana sa China, [[Syzygium aromaticum|mga klabo]] gikan sa [[Moluccas (kapuloan sa Indonesya)|mga isla sa Moluccas]], kanela, luya, [[Lacquer|mga barnis]], mga tapiserya ug mga pahumot gikan sa tibuok Asya. Dugang pa, [[Pagkaulipon sa kolonyal nga Espanya sa Pilipinas|ang mga ulipon]] (kolektibong nailhan nga " {{Lang|es|chinos}} ") gikan sa nagkalain-laing bahin sa Asya (kasagaran mga ulipon nga gipalit gikan sa [[Slavery in Portugal|mga merkado sa ulipon sa Portugal]] ug mga [[Muslim]] nga bihag gikan sa [[panagbangi sa Espanya ug Moro]] ) gidala usab gikan sa mga merkado sa ulipon sa Manila ngadto sa Mexico. Ang mga gawasnon [[Filipino immigration to Mexico|nga lumad nga Pilipino nanglalin usab ngadto sa Mexico]] pinaagi sa mga galleon (lakip ang mga tripulante sa galleon nga mibiya sa barko), nga naglangkob sa kadaghanan sa mga gawasnon nga Asyano nga mga lumulupyo (" {{Lang|es|chinos libres}} ") sa Mexico, ilabi na sa mga rehiyon duol sa mga terminal nga pantalan sa mga galleon sa Manila. Ang ruta nagpalambo usab sa mga pagbayloay og kultura nga naghulma sa mga identidad ug kultura sa mga nasud nga nalambigit. Ang mga galyon sa Manila nailhan usab sa kolokyal nga paagi sa New Spain isip '''{{Lang|es|La Nao de China}}''' ("Ang Barko sa Tsina") tungod kay kasagaran sa mga produkto sa Tsina ang ilang gidala gikan sa Manila. <ref>Bernabéu Albert, Salvador, ed. (2013). ''La Nao de China, 1565-1815. Navegación, comercio e intercambios culturales''. Universidad de Sevilla. <nowiki>ISBN 8447215377</nowiki>, 9788447215379.</ref> Ang ruta sa Manila Galleon usa ka sayo nga ehemplo sa [[Globalization|globalisasyon]], nga nagrepresentar sa usa ka ruta sa pamatigayon gikan sa Asya nga mitabok sa Amerika, sa ingon nagkonektar sa tanan nga mga kontinente sa kalibutan sa [[Global silver trade from the 16th to 19th centuries|pangkalibutanon nga pamatigayon sa pilak]].<ref>Flynn, Dennis O.; Arturo Giráldez (2010). ''China and the Birth of Globalization in the 16th Century''. Farnham: Ashgate Publishing.</ref> Niadtong 2015, gisugdan sa Pilipinas ug Mexico ang pagpangandam alang sa nominasyon sa Manila–Acapulco Galleon Trade Route sa [[UNESCO]] [[Patrimonio de la Humanidad|World Heritage List]] uban sa suporta gikan sa Espanya, nga nagsugyot usab sa tri-national nomination sa mga archive sa Manila–Acapulco Galleons sa [[UNESCO]] [[Memory of the World Register]]. == Kasaysayan == [[Payl:Manila-Accapulco_galleon_trade_route,_showing_onward_route_to_Spain.png|thumb| Ruta sa pamatigayon sa galleon sa Manila-Acapulco, nga nagpakita sa padayon nga ruta paingon sa Espanya]] [[Payl:Iberian_mare_clausum_claims.svg|thumb| Ang Iberian ''mare clausum'' nag-angkon atol sa [[Panahon sa Pagdiskobre]]]] == Pagdiskubre sa ruta == Ang presensya sa Espanya sa Pilipinas naggikan sa tinguha nga makigkompetensya sa Portugal alang sa pagkontrol sa [[Spice trade|pamatigayon sa panakot]] . Tali sa 1500 ug 1530, ang korona sa Portugal mipuli sa mga negosyante sa Middle East ug [[Republika sa Benesya|Venetian]] isip pangunang tigdala sa mapuslanong mga panakot, gisakop [[Goa (estado)|ang Goa]] niadtong 1510 ug nakigkontak sa [[Moluccas (kapuloan sa Indonesya)|Maluku Islands]] sa modernong Indonesia niadtong 1515. Niadtong 1521, usa ka ekspedisyon sa Espanya nga gipangulohan ni [[Fernando de Magallanes|Ferdinand Magellan]] milawig paingon sa kasadpan tabok sa Pasipiko gamit ang [[Trade winds|hanging pangnegosyo]] paingon sa kasadpan. Nadiskobrehan sa ekspedisyon ang [[Mariana Islands|Kapupud-an sa Mariana]] ug ang Pilipinas ug giangkon kini alang sa Espanya. Bisan tuod napatay si Magellan sa mga lumad nga gipangulohan ni [[Lapulapu]] atol sa [[gubat sa Mactan]] sa Pilipinas, usa sa iyang mga barko, ang ''Victoria'', nakabalik sa Espanya pinaagi sa pagpadayon sa kasadpan.{{Fact|date=June 2026}} == Mga Reperensya == pcg1ya3jl84sg25aep0cknkjlqc5jck 0 11355334 37025724 2026-08-12T06:07:45Z IndayLiburan 125259 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360691189|Indigenous peoples of the Philippines]]" 37025724 wikitext text/x-wiki [[Payl:TribalPhilippinesTraditionalRange.png|thumb|390x390px| Usa ka mapa nga nagpakita sa tradisyonal nga mga yutang natawhan sa mga lumad nga katawhan sa Pilipinas matag [[Lalawigan (Pilipinas)|probinsya]]]] Ang '''mga lumad nga katawhan sa Pilipinas''' mga grupo o subgrupo nga etnolingguwistiko nga nagpabilin sa partial nga pagkahimulag o kagawasan sa tibuok panahon sa kolonyal, ug nagpabilin sa kadaghanan sa ilang tradisyonal nga kultura ug mga gawi sa wala pa ang kolonyal.<ref name="IWGIA-PH">{{cite web|title=Philippines|url=https://www.iwgia.org/en/philippines.html|website=[[International Work Group for Indigenous Affairs]]|access-date=April 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324112000/https://www.iwgia.org/en/philippines.html|archive-date=March 24, 2023}}</ref> Ang Pilipinas adunay 110 ka grupong etnolingguwistiko nga naglangkob sa mga lumad nga katawhan sa Pilipinas; sa tuig 2010, kini nga mga grupo miabot ug mga 14–17 milyon nga mga tawo. [[Mga katawhang Austronesian|Ang mga Austronesyano]] maoy naglangkob sa kinadak-ang bahin, samtang ang bug-os o partial nga mga Negrito nagkatag sa tibuok kapupud-an. Ang mga Austronesian sa kabukiran ug Negrito nag-uban sa pagpuyo uban sa ilang mga kabanay nga Austronesian sa kapatagan ug mga silingang grupo sulod sa liboan ka tuig sa kapupud-an sa Pilipinas. pll2qljkhjmz890y9xvs3balcb67x8p 37025725 37025724 2026-08-12T06:10:41Z IndayLiburan 125259 nagdugang detalye ug mga reperensya 37025725 wikitext text/x-wiki [[Payl:TribalPhilippinesTraditionalRange.png|thumb|390x390px| Usa ka mapa nga nagpakita sa tradisyonal nga mga yutang natawhan sa mga lumad nga katawhan sa Pilipinas matag [[Lalawigan (Pilipinas)|probinsya]]]] Ang '''mga lumad nga katawhan sa Pilipinas''' mga grupo o subgrupo nga etnolingguwistiko nga nagpabilin sa partial nga pagkahimulag o kagawasan sa tibuok panahon sa kolonyal, ug nagpabilin sa kadaghanan sa ilang tradisyonal nga kultura ug mga gawi sa wala pa ang kolonyal.<ref name="IWGIA-PH">{{cite web|title=Philippines|url=https://www.iwgia.org/en/philippines.html|website=[[International Work Group for Indigenous Affairs]]|access-date=April 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324112000/https://www.iwgia.org/en/philippines.html|archive-date=March 24, 2023}}</ref> Ang Pilipinas adunay 110 ka grupong etnolingguwistiko nga naglangkob sa mga lumad nga katawhan sa Pilipinas; sa tuig 2010, kini nga mga grupo miabot ug mga 14–17 milyon nga mga tawo. [[Mga katawhang Austronesian|Ang mga Austronesyano]] maoy naglangkob sa kinadak-ang bahin, samtang ang bug-os o partial nga mga Negrito nagkatag sa tibuok kapupud-an. Ang mga Austronesian sa kabukiran ug Negrito nag-uban sa pagpuyo uban sa ilang mga kabanay nga Austronesian sa kapatagan ug mga silingang grupo sulod sa liboan ka tuig sa kapupud-an sa Pilipinas. Ang mga lumad nga katawhan sa amihanang kabukiran sa Pilipinas mahimong i-grupo sa mga [[Mga Igorot|''Igorot'']] (nga gilangkoban sa daghang lain-laing mga grupo) ug mga grupo ''sa Bugkalot'' nga nag-inusara, samtang ang mga dili Muslim nga lumad nga mga grupo sa Mindanao sa kinatibuk-an gitawag nga ''[[Lumad]]'' . Ang mga grupo sa Australo-Melanesian sa tibuok kapupud-an gitawag ug ''[[Mga tawo sa Aeta|Aeta]]'', ''Ita'', ''Ati'', ''[[Dumagat people|Dumagat]]'', ug uban pa. Daghang mga grupo sa lumad nga kultural ang nagpuyo usab sa gawas niining duha ka lumad nga koridor. Gawas pa niining mga label, ang mga grupo ug mga indibidwal usahay moila sa terminong Tagalog [[wiktionary:katutubo|''nga katutubo'']], nga nagpasabot sa bisan kinsang tawo nga lumad.<ref>{{Cite news|last=Martinez|first=Angel|date=April 28, 2022|title=Senatorial candidates campaigning from the margins|work=CNN Philippines|url=https://www.cnnphilippines.com/life/culture/politics/2022/4/28/campaigning-from-the-margins.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220429032441/https://www.cnnphilippines.com/life/culture/politics/2022/4/28/campaigning-from-the-margins.html|url-status=dead|archive-date=April 29, 2022|access-date=July 4, 2022}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Eder|first=James F.|date=September 1990|title=Katutubo, Muslim, Kristyano: Palawan, 1621–1901|url=http://dx.doi.org/10.1017/s0022463400003416|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=21|issue=2|pages=449–450|doi=10.1017/s0022463400003416|issn=0022-4634|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Citation|last=Ruanto-Ramirez|first=J. A.|chapter=Twenty-seven. Why I Don't (Really) Consider Myself a Filipinx: Complicating "Filipinxness" from a Katutubo Intervention|date=June 7, 2022|chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9780823299607-028/html|title=Filipinx American Studies|pages=298–307|editor-last=Bonus|editor-first=Rick|access-date=July 4, 2023|publisher=Fordham University Press|doi=10.1515/9780823299607-028|isbn=978-0-8232-9960-7|editor2-last=Tiongson|editor2-first=Antonio|chapter-url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == 735aohomol6nswlypcj2xfcsts0tv06 0 11355335 37025729 2026-08-12T06:28:05Z Jhe098 134117 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368969294|Peninsular Malaysia]]" 37025729 wikitext text/x-wiki [[Payl:LANDSAT_semenanjung_malaysia_-_2.jpg|thumb| Landsat false-color mosaic sa Peninsular Malaysia]] Ang '''Peninsular Malaysia''', nga nailhan kaniadto nga '''Peninsular Malaya''' o '''Malaya''' lang sa wala pa ang 1963, ug nailhan usab nga '''West Malaysia''' ug ang '''Malaysian Peninsula''', mao ang habagatang bahin sa Malay Peninsula sa Mainland Southeast Asia uban sa mga duol nga isla nga kabahin sa [[Malaysiya|Malaysia]].<ref>{{Cite web|date=5 May 2006|title=Earth from Space: Separation by Sea|url=https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Earth_from_Space_Separation_by_sea|access-date=15 July 2022|website=European Space Agency|language=en}}</ref> Ang kinatibuk-ang gilapdon niini mo abot ug gibana-bana nga {{Convert|131956|km2|sqmi}}. Kini naglangkob sa halos 40% sa kinatibuk-ang gilapdon sa Malaysia; ang laing 60% anaa sa isla sa [[Borneo]], nailhan usab nga East Malaysia. [[Kategoriya:Heyograpiya sa Malaysiya]] 6zuth6rc4axjsm8wq5gcnyxrxf0fagg 37025730 37025729 2026-08-12T06:29:43Z Jhe098 134117 nagdugang detalye ug reperensya 37025730 wikitext text/x-wiki [[Payl:LANDSAT_semenanjung_malaysia_-_2.jpg|thumb| Landsat false-color mosaic sa Peninsular Malaysia]] Ang '''Peninsular Malaysia''', nga nailhan kaniadto nga '''Peninsular Malaya''' o '''Malaya''' lang sa wala pa ang 1963, ug nailhan usab nga '''West Malaysia''' ug ang '''Malaysian Peninsula''', mao ang habagatang bahin sa Malay Peninsula sa Mainland Southeast Asia uban sa mga duol nga isla nga kabahin sa [[Malaysiya|Malaysia]].<ref>{{Cite web|date=5 May 2006|title=Earth from Space: Separation by Sea|url=https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Earth_from_Space_Separation_by_sea|access-date=15 July 2022|website=European Space Agency|language=en}}</ref> Ang kinatibuk-ang gilapdon niini mo abot ug gibana-bana nga {{Convert|131956|km2|sqmi}}. Kini naglangkob sa halos 40% sa kinatibuk-ang gilapdon sa Malaysia; ang laing 60% anaa sa isla sa [[Borneo]], nailhan usab nga East Malaysia. Ang kasamtangang [[Border|utlanan]] sa yuta sa [[Taylandiya|Thailand]] sa amihanan naggikan sa [[Anglo–Siamese Treaty of 1909|Anglo–Siamese Treaty sa 1909]], samtang ang utlanan sa dagat sa [[Singgapura|Singapore]] sa habagatan natukod human sa [[Independence of Singapore Agreement 1965|kagawasan sa Singapore]] niadtong 1965.<ref>{{Cite web|title=Peninsular Malaysia|url=https://www.travelfish.org/region/malaysia/peninsular_malaysia|access-date=15 July 2022|website=Travelfish|language=en}}</ref> Sa kasadpan, tabok sa [[Selat Malaka (estretso)|Kipot sa Malacca]], nahimutang ang isla sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], ug sa sidlakan, tabok sa [[Dagat Habagatang Tsina|Dagat South China]], nahimutang ang [[Kabupaten Natuna|Kapupud-an sa Natuna]], nga parehong kabahin sa [[Indonesia]]. Sa habagatang tumoy niini, tabok sa [[Strait of Johor|Kipot sa Johor]], nahimutang ang [[Island country|islang nasod]] sa [[Singgapura|Singapore]]. Kadaghanan sa sulod sa Peninsular Malaysia kay kalasangan, kabukiran, ug kabanikanhan, samtang ang kadaghanan sa populasyon ug kalihokan sa ekonomiya nakonsentrar sa daplin sa baybayon sa kasadpang katunga, diin nahimutang ang mga dagkong sentro sa kasyudaran sa nasud. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Heyograpiya sa Malaysiya]] c4kkdjjn303k4zf78dpburquvqx9n1i 0 11355336 37025731 2026-08-12T06:31:31Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366345218|Philippine revolts against Spain]]" 37025731 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyalyalismong Espanyol]] sa [[Pilipinas]] (1565–1898), daghang mga pag-alsa batok sa gobyerno nga kolonyal sa Espanya ang gipasiugdan sa [[Mga katawhang Austronesian|mga Indio]], [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Lumad]], Intsik (Sangleys), ug Insulares (mga Pilipino nga puro o halos puro ang kaliwat nga Espanyol), nga kasagarang adunay tumong nga ibalik ang tradisyonal nga mga katungod ug gahum sa ilang tagsatagsa ka komunidad. Ang pipilaniini nga mga pag-alsa naggikan sa mga panag-away sa yuta, diin kadaghanan niini nahitabo sa mga probinsyang agrikultural sa Batangas, Ilocos sur, Cavite, ug Laguna. Misukol usab ang mga lumulupyo tungod sa dili makiangayon nga pagpaningil og buhis ug sa pinugos nga pagtrabaho. k407kzz86552w0r20pz8ro8ztkdmlaq 37025732 37025731 2026-08-12T06:40:09Z LJamesCPH 147097 37025732 wikitext text/x-wiki Atol sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyalyalismong Espanyol]] sa [[Pilipinas]] (1565–1898), daghang mga pag-alsa batok sa gobyerno nga kolonyal sa Espanya ang gipasiugdan sa [[Mga katawhang Austronesian|mga Indio]], [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Lumad]], Intsik (Sangleys), ug Insulares (mga Pilipino nga puro o halos puro ang kaliwat nga Espanyol), nga kasagarang adunay tumong nga ibalik ang tradisyonal nga mga katungod ug gahum sa ilang tagsatagsa ka komunidad. Ang pipilaniini nga mga pag-alsa naggikan sa mga panag-away sa yuta, diin kadaghanan niini nahitabo sa mga probinsyang agrikultural sa Batangas, Ilocos sur, Cavite, ug Laguna. Misukol usab ang mga lumulupyo tungod sa dili makiangayon nga pagpaningil og buhis ug sa pinugos nga pagtrabaho. Kadaghanan niining mga pag-alsa napakyas tungod kay ang kadaghanan sa lokal nga populasyon midapig sa armado nga gobyerno kolonyal, ug nakig-away sa mga Espanyol isip mga sundalo aron masumpo ang mga pag-alsa. Sa [[Mindanao]] ug [[Sulu]], usa ka [[Panagbangi sa Espanya ug Moro|padayon nga pakigbisog alang sa soberanya]] ang gipadayon sa katawhang Moro ug sa ilang mga kaalyado sa tibuok gidugayon sa pagsakop ug pagmando sa mga Espanyol. == Ika-16 nga siglo == ===== Pag-alsa sa Dagami (1565–1567) ===== Ang [[Dagami Revolt]] maoy usa ka pag-alsa nga gipangulohan ni Datu Dagami sa Gabi (karon [[Palo]] ), [[Leyte (pulo)|Leyte]] niadtong 1567. Giubanan kini og 16 pa ka tawo ug wala magdugay, kasagaran naglambigit sa mga pagpatay sa mga sundalong Espanyol. Ang unang insidente nahitabo niadtong Mayo 23, 1565 sa Cebu, diin gi-ambush sa grupo si Pedro de Arana, ang katabang ni [[Miguel Lopez de Legazpi|Miguel López de Legazpi]], ang Gobernador sa Espanya sa Pilipinas. Sunod niini, gipangulohan ni Dagami ang sunod-sunod nga mga pag-atake, nga nakapalibog sa mga awtoridad sa makadiyot. Pag-abot sa Disyembre 1566, gipatawag ni Legazpi ang lokal [[Datu|nga mga datu]] ug gipugos sila sa pag-ila kon kinsa ang mga sad-an human namatay ang duha pa ka mga Espanyol tungod sa pagkahilo. Nadakpan si Dagami nga rigil. == Manila-Tondo Revolt, Mindoro Mutiny, & Lakandula-Sulayman Revolt (1574) == Atol sa [[Battle of Manila (1574)|Gubat sa Manila niadtong 1574]] batok sa pwersa sa hari sa pirata nga Intsik [[Limahong|nga si Limahong]], tulo ka pag-alsa ang miulbo sa silingang [[Gingharian sa Tondo|Tondo]], ang duol nga isla sa [[Mindoro]], ug isip tubag niining duha, ang Butas (karon [[Navotas]] ), nga gipangulohan ni [[Lakandula]], kanhing Lakan sa Tondo, ug [[Rajah Sulayman|ni Sulayman]], kanhing Rajah sa Manila. Sa '''pag-alsa sa Manila-Tondo''', gitulis sa mga tawo sa Manila ang mga balay sa mga Espanyol sa [[Intramuros]] ug gimaltrato ang mga ulipon, samtang gipamatay sa mga tawo sa Tondo ang pipila ka bag-ong Kristiyanong mga lokal sa usa ka kombento. Samtang, daghang mga datu sa '''Mindoro ang mialsa ug''' midagit sa mga lokal nga prayle nga nahabilin sa kabukiran aron mahimong bihag, naghulat sa resulta sa gubat ug nagpaabot nga patyon sila inig kadaog ni Limahong. Nabalaka nga mabasol niining mga panghitabo, si Lakandula ug Sulayman miatras ngadto sa Butas ug nagtukod og kampo sa gubat uban sa ilang mga pwersa ug mga kaalyado gikan sa silingang mga rehiyon '''aron morebelde''' batok sa mga inhustisya sa balaod nga nahimo sa nagmando nga [[Governor-general|Gobernador-heneral nga si]] [[Guido de Lavezaris|Guido de Lazevaris]], kinsa mibawi sa ilang mga eksemsyon sa buhis ug uban pang espesyal nga mga pribilehiyo nga kaniadto gihatag ni [[Miguel Lopez de Legazpi]]. == Pag-alsa sa Pampanga (1585) == Ang '''Pag-alsa sa Pampanga''' usa ka pag-alsa niadtong 1585 sa pipila ka lumad nga mga lider [[mga Kapampangan|sa Kapampangan]] nga nasuko sa mga Espanyol nga tag-iya sa yuta, o ''[[Encomenderos|mga encomendero]], kinsa'' naghikaw kanila sa ilang makasaysayanong mga panulondon sa yuta isip mga pangulo sa tribo o [[Datu|mga datu]]. Niadtong 1583, ang mga Kapampangan napugos sa pagtrabaho sa mga minahan sa bulawan sa [[Rehiyon sa Ilocos|Ilocos]] ug wala gitugotan nga mobalik sa oras alang sa panahon sa pagtanom, nga hinungdan sa grabe nga kakulang sa pagkaon ug sa katapusan kagutom, nga misangpot sa daghang kamatayon sa tibuok Pampanga niadtong 1584. Agig tubag, ang mga lokal nga lider sa tibuok Pampanga nagplano og usa ka pag-alsa nga naglakip sa usa ka laraw sa pagsulong [[Intramuros|sa Intramuros]], apan ang laraw napakyas sa wala pa kini magsugod human ang usa ka babayeng Pilipina nga naminyo sa usa ka sundalong Espanyol mitaho sa laraw ngadto sa mga awtoridad sa Espanya. Ang mga sundalong kolonyal sa Espanya ug Pilipino gipadala ni Gobernador-Heneral [[Santiago de Vera]], ug ang mga lider sa pag-alsa gidakop ug gipatay dayon ni Christian Cruz-Herrera. == Konspirasyon sa Tondo (1587–1588) == Ang [[Tondo Conspiracy|Konspirasyon sa Tondo]], o ang '''Konspirasyon sa mga Maginoo''', niadtong 1587–1588, usa ka laraw sa [[Maginoo|mga halangdon]] nga may kalabotan sa kabanay, o ''mga datu'', sa [[Manila]] ug pipila ka mga lungsod sa [[Bulacan]] ug [[Pampanga]] . Gipangulohan kini ni Agustin de Legazpi, pag-umangkon ni [[Lakandula]], ug sa iyang unang ig-agaw nga si Martin Pangan. Ang mga datu nanumpa nga mo-alsa. Napakyas ang pag-alsa sa dihang gisumbong sila ni Antonio Surabao (Susabau) sa Calamianes, sa [[Palawan]] ngadto sa mga awtoridad sa Espanya. == Mga Pag-alsa Batok sa Tributo (1589) == Ang '''Cagayan''' ug '''Dingras Revolts Against the Tribute''' nahitabo sa [[Luzon]] sa mga probinsya karon sa [[Cagayan]] ug [[Ilocos Norte]] niadtong 1589. [[Ilocano people|Ang mga Ilokano]], [[Ibanag people|Ibanag]], ug uban pang mga Pilipino mialsa batok sa giingong mga pag-abuso sa mga maniningil og buhis, lakip na ang pagkolekta og taas nga buhis. Nagsugod kini sa dihang unom ka maniningil og buhis nga nangabot gikan sa [[Vigan]] ang gipatay sa mga lumad. Nagpadala [[Governor-General of the Philippines|si Gobernador-Heneral]] [[Santiago de Vera]] og mga sundalong kolonyal sa Espanya ug Pilipinas aron pahilumon ang mga rebelde. Sa katapusan, gipasaylo ang mga rebelde ug gibag-o ang sistema sa buhis sa Pilipinas. == Pag-alsa sa Magalat (1596) == Ang [[Magalat Revolt]] usa ka pag-alsa niadtong 1596, nga gipangulohan ni Magalat, usa ka rebelde gikan sa [[Cagayan]] . Nadakpan siya sa [[Manila]] tungod sa pag-aghat og rebelyon batok sa mga Espanyol. Gibuhian siya sa ulahi human sa pag-awhag sa pipila ka mga paring Dominiko, ug mibalik sa [[Cagayan]] . Uban sa iyang igsoon, iyang giawhag ang tibuok nasud sa pag-alsa. Giingon nga nakahimo siyag mga kabangis batok sa iyang mga isigka-lumad tungod sa pagdumili sa pag-alsa batok sa mga Espanyol. Wala madugay iyang nakontrolar ang kabanikanhan, ug sa kadugayan ang mga Espanyol nakit-an ang ilang kaugalingon nga gilikosan. Ang Gobernador-Heneral sa Espanya [[Francisco de Tello de Guzmán|nga si Francisco de Tello de Guzmán]] nagpadala kang Pedro de Chaves gikan sa Manila uban sa mga tropang kolonyal sa Espanya ug Pilipino. Malampuson silang nakig-away batok sa mga rebelde, ug nadakpan ug gipatay ang pipila ka mga lider ubos ni Magalat. Si Magalat mismo gipatay sulod sa iyang kinutaang hedkuwarter sa iyang kaugalingong mga tawo. n14z6xsx2sm5ifyc41ojl3tg09a26bw 0 11355337 37025733 2026-08-12T06:42:00Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366214677|Battles of La Naval de Manila]]" 37025733 wikitext text/x-wiki [[Payl:1600_drawing_of_Dutch_ships_in_Taiwan.jpg|left|thumb|210x210px| Usa ka litograpikong ilustrasyon sa pantalan sa Netherlands sa Taiwan (human sa 1623).]] afd7hjbbv4rr110lsw7efim59pag0nh 37025734 37025733 2026-08-12T06:47:54Z LJamesCPH 147097 37025734 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Gubat sa La Naval de Manila''' o '''Gubat sa Luok sa Manila''' ( Spanish ) usa ka serye sa lima ka mga gubat sa kadagatan nga giaway sa kadagatan sa [[Spanish East Indies]] niadtong tuig 1646, diin ang mga pwersa sa [[Imperyong Espanyol]] misukol sa nagkalain-laing mga pagsulay sa mga pwersa sa [[Dutch Republic]] sa pagsulong sa Manila, atol sa [[Eighty Years' War|Otsenta ka Tuig nga Gubat]] . Ang pwersa sa mga Espanyol, nga naglakip sa daghang lumad nga mga boluntaryo, gilangkoban sa duha, ug sa ulahi, tulo ka [[Galeon sa Manilà|galyon sa Manila]], usa ka galyon, ug upat ka brigantino. Ilang gi-neutralize ang usa ka Dutch fleet nga gilangkoban sa napulog siyam ka mga barkong iggugubat, nga gibahin sa tulo ka managlahing iskwadron. Dakong kadaot ang gipahamtang sa mga sundalong Espanyol sa mga Dutch squadron, nga nagpugos sa mga Dutch sa paghunong sa ilang pagsulong sa [[Kapitan Heneral sa Pilipinas|Pilipinas]]. Ang mga kadaugan batok sa mga mananakop nga Dutch gipahinungod sa mga tropang Espanyol sa pagpataliwala sa [[María (inahan ni Jesús)|Birhen Maria]] ubos sa titulo nga [[Our Lady of La Naval de Manila]] . Niadtong Abril 9, 1652, ang mga kadaugan sa lima ka gubat sa dagat gideklarar nga usa ka milagro sa [[Arkidyosesis sa Manila|Arkidiyosesis sa Manila]] human sa usa ka hingpit nga kanonikal nga imbestigasyon, nga naghatag sa hinungdan sa mga siglo na nga kasaulogan sa Our Lady of La Naval de Manila. == Kaagi == == Mga unang panagbangi sa Espanya ug Olandes sa Pilipinas == Sa ilang pagpangita og alternatibong mga ruta sa pamatigayon paingon sa Asya, ang mga Olandes nakaabot sa Pilipinas ug naningkamot nga dominahon ang komersyal nga pamatigayon sa dagat sa Habagatang-sidlakang Asya. Tungod kay [[Eighty Years' War|nakiggubat sila sa Espanya]], miapil sila sa mga pribadong kalihokan. Ilang gisamok ang mga baybayon sa Manila Bay ug sa mga kasikbit nga lugar, ug nangawat og [[Sampan|mga sampan]] ug [[Junk (ship)|mga jung]] gikan sa China ug Japan sa pagsulay sa pagputol sa pamatigayon sa Espanya sa Sidlakang Asya. Ang unang Dutch squadron nga nakaabot sa Pilipinas gipangulohan ni [[Olivier van Noort]] . Niadtong Disyembre 14, 1600, ang iskwadron ni van Noort nakig-away sa armada sa Espanya ubos ni [[Antonio de Morga]] duol sa [[Fortune Island (pulo sa Pilipinas)|Fortune Island]], diin nalunod ang barkong pang-punoan ni de Morga, ang ''[[San Diego (ship)|San Diego]]'' . Nakabalik si Van Noort sa Holland, sa ingon nahimong unang Dutch nga nakalibot sa kalibutan. Laing Dutch fleet nga gilangkoban sa upat ka barko ubos sa pagmando ni [[François de Wittert]] misulay sa pag-atake sa Manila niadtong 1609, apan napapahawa sa gobernador-heneral sa Espanya nga [[Juan de Silva|si Juan de Silva]] kinsa milunsad og kontra-atake ug mipildi sa mga Dutch sa [[Battle of Playa Honda|Gubat sa Playa Honda]], diin namatay si François Wittert. Niadtong Oktubre 1616, laing Dutch fleet nga gilangkoban sa 10 ka galleon ubos sa pagmando ni [[Joris van Spilbergen]] (Georges Spillberg) ang mibabag sa entrada sa [[Luok sa Manila|Manila Bay]] . Usa ka armada sa Espanya nga gilangkoban sa pito ka galleon nga gipangulohan ni Juan Ronquillo nakig-away batok sa plota ni Spilbergen sa Playa Honda niadtong Abril 1617 (nailhan nga ikaduhang [[Battle of Playa Honda|Gubat sa Playa Honda]] ). Ang barkong pang-ulohan sa Spilbergen, ang "Sol de Holanda" (Adlaw sa Holland) nalunod, ug ang mga Dutch napildi pag-usab. Gikan sa 1640 hangtod 1641, usa ka grupo sa mga barkong Dutch nga gilangkoban sa tulo ka barko nga nadestino duol sa Embocadero de San Bernardino misulay sa pagdakop sa [[Galeon sa Manilà|mga galyon sa mga negosyante]] nga gikan sa Acapulco, Mexico. Apan, kining mga galleon nakalingkawas pinaagi sa pag-agi sa lahi nga ruta human makadawat og mga pasidaan gikan sa sistema sa mga fire-signal (gibutang sa Embocadero) nga gihimo sa paring Heswita nga si Francisco Colin.<ref>Velarde, Murillo (Hist. de Philipinas, fol. 126 b)</ref> == Plano nga pagsulong sa Pilipinas == [[Payl:1600_drawing_of_Dutch_ships_in_Taiwan.jpg|left|thumb|210x210px| Usa ka litograpikong ilustrasyon sa pantalan sa Netherlands sa Taiwan (human sa 1623).]]Tungod sa ilang nangaging mga kapakyasan sa pagsamok sa pamatigayon sa [[Imperyong Espanyol]] sa Asya, ang mga Olandes nakahukom nga agawon ang Pilipinas, nga mibati nga sigurado sila nga igo na ang ilang kusog aron ipadayon ang mga pag-atake. <ref name="autogenerated5">Vidal, Prudencio. (1888)</ref> Sukad sa panahon nga ilang nasakop ang pinuy-anan sa mga Espanyol sa amihanang bahin sa [[Republika sa Tsina|Formosa]] niadtong 1642, ang mga Dutch nahimong mas andam sa pag-atake sa Manila tungod kay nahibal-an nila nga ang siyudad kulang sa lig-on nga mga depensa ug nga dili kini makadawat og igong tabang tungod kay ang mga Espanyol giokupar sa mga gubat sa Europa. Padre. Si Juan de los Angeles, usa ka paring Dominikano nga gidala gikan sa Formosa ngadto sa [[Kota Makassar (kabupaten sa Indonesya)|Macassar]] sa mga Dutch isip usa ka binilanggo sa gubat, sa ulahi mihulagway sa iyang asoy nga ang mga Dutch gusto kaayo nga molunsad og pag-atake sa Pilipinas nga " ''wala na silay laing gihisgutan gawas sa unsaon nila pag-angkon sa Manila'' ", ug nga " ''nangayo sila og dugang mga tawo <ref>Aside from the one hundred and fifty fresh soldiers that arrived at Jakarta from Holland in January of the same year).— De los Angeles, O.P., Juan. (March 1643)</ref> gikan sa Holland aron atakehon ang Manila.'' <ref name="autogenerated3">De los Angeles, O.P., Juan. (March 1643)</ref> ". Sa iyang asoy, gihulagway usab niya ang lig-on nga puwersa sa mga Dutch nga nadestino sa mga pantalan sa [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jakarta]] sa [[Indonesia]] ug Formosa: "Ang gahom nga gihuptan sa kaaway nga mga Olandes niadtong mga dapita... mas dako pa kay sa atong mahunahuna. Sumala sa akong kaugalingong nakita... ang mga Olandes sa pagkakaron adunay kapin sa usa ka gatos ug kalim-an ka mga barko ug *patache*—base sa kasarangan nga banabana—nga pulos kompleto ug nasangkapan sa mga marinero, sundalo, artilerya, ug uban pang gikinahanglang mga suplay." == Kahimtang sa mga isla == * Usa ka sunod-sunod nga pagbuto sa bulkan ang nahitabo tali sa 1633 ug 1640. Ang kakulang sa pagkaon sa samang higayon nakadaot sa siyudad. <ref name="autogenerated7">Fayol, Joseph. (1640–1649)</ref> * Ang mga gubat batok sa mga Muslim sa [[Mindanao]] nga gipangulohan ni [[Muhammad Kudarat|Sultan Kudarat]] niadtong 1635 ug ang Sangley Rebellion niadtong 1639 hangtod 1640 nakapatay ug daghang kinabuhi ug mga kahinguhaan. <ref>Cortez, Regino (1998).</ref> * Daghang mga pagkalunod ug pagkawala sa mga barkong pandagat nga naglawig paingon ug gikan sa [[Bag-ong Espanya]] (1638–39) wala lamang nakabalda sa [[Galeon sa Manilà|pamatigayon sa Manila-Acapulco]] apan nakapakunhod usab sa kusog sa kadagatan sa Manila. * Human masakop sa mga Dutch ang Formosa niadtong 1642, nagsugod sila sa pagpadala og mga iskwadron sa mga barko, dagko ug gagmay—ang una moadto sa [[San Bernardino Strait|Embocadero de San Bernardino]] ug Cape Espiritu Santo aron maghulat sa mga barko nga nagdala og hinabang para sa Pilipinas, ug ang ulahi nadestino sa baybayon sa [[Rehiyon sa Ilocos|Ilocos]] ug [[Pangasinan]] aron kawaton ang mga barkong pangnegosyo nga gikan sa China. * Ang bag-ong gobernador-heneral sa Espanya [[Diego Fajardo Chacón|nga si Diego Fajardo Chacón]] miabot sa Pilipinas sa katapusan sa Hunyo sa 1644, uban sa Andalusian nga si Kapitan Sebastian López. <ref>According to Vidal, Sebastian Lopez was a Portuguese (Vidal, Prudencio, 1888)</ref> Nakita ni Fajardo nga ang mga isla kulang sa kusog sa kadagatan. Sa iyang pagsulod sa Manila sa tunga-tunga sa Agosto, si Fajardo mikuha sa gobyerno ug mipadala og duha ka galleon-- ''[[Spanish ship Nuestra Señora de la Encarnación y Desengaño|Nuestra Señora dela Encarnación]]'' ug ''Nuestra Señora del Rosario'' (gitawag dinhi nga ''Encarnación'' ug ''Rosario'', matag usa)—aron makakuha og bag-ong mga kahinguhaan para sa mga isla gikan sa New Spain. 53vuatv58kxiplje2npsivdfwnh9733 0 11355338 37025735 2026-08-12T06:55:41Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368562089|Reconquista]]" 37025735 wikitext text/x-wiki [[Payl:Cantigas_battle.jpg|thumb|250x250px| Detalye sa Cantiga#63 (ika-13 nga siglo), nga naghisgot sa usa ka gubat sa ulahing bahin sa ika-10 nga siglo sa San Esteban de Gormaz nga naglambigit sa mga tropa ni Count García ug Almanzor ]] 44cqmhocdj9v9zxmw6kuxfvu5r3of5r 37025736 37025735 2026-08-12T06:59:31Z RizaCPH 128040 37025736 wikitext text/x-wiki [[Payl:Cantigas_battle.jpg|thumb|250x250px| Detalye sa Cantiga#63 (ika-13 nga siglo), nga naghisgot sa usa ka gubat sa ulahing bahin sa ika-10 nga siglo sa San Esteban de Gormaz nga naglambigit sa mga tropa ni Count García ug Almanzor ]]Ang '''''Reconquista''''' ( [[Kinatsila]] ug [[Pinulongang Portuges|Portuges]] para sa ' ) o ang '''pagkapukan sa al-Andalus''' {{Efn|{{lang|ar|سقوط الأندلس}} ''suqūṭ al-Andalus'' 'the fall of [[al-Andalus]]'.<ref>{{cite journal |last=Kabha |first=M. |date=2023 |title=The Fall of Al-Andalus and the Evolution of its Memory in Modern Arab-Muslim Historiography |journal=The Maghreb Review |volume=48 |issue=3 |pages=289–303 |doi=10.1353/tmr.2023.a901468 |s2cid=259503095 |url=https://muse.jhu.edu/pub/457/article/901468/summary|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last=Al-Mallah |first=M. |date=2019 |title=The Afterlife of Al-Andalus: Muslim Iberia in Contemporary Arab and Hispanic Narratives |volume=56 |issue=1 |url=https://doi.org/10.5325/complitstudies.56.1.e-22 |journal=Comparative Literature Studies |pages=e–22 |doi=10.5325/complitstudies.56.1.e-22|s2cid=239092774 |url-access=subscription }}</ref>}} usa ka serye sa mga kampanya militar sa amihanang Iberian nga Kristiyanong mga politika batok [[Al-Andalus|sa al-Andalus]] nga gimandoan sa mga Muslim, nga kaniadto kabahin sa [[Visigothic Kingdom]] sa wala pa ang [[Muslim conquest of the Iberian Peninsula|Muslim Conquest niadtong 711]] . Ang ''Reconquista'' natapos niadtong 1492 sa [[Granada War#Last stand at Granada|pagsakop sa Granada]] sa mga [[Catholic Monarchs of Spain|Katolikong Monarko sa Espanya]], sa ingon nagtapos sa presensya sa bisan unsang pagmando sa Muslim sa [[Penynsula sa Iberia|Iberian Peninsula]]. Ang pagsugod sa ''Reconquista'' tradisyonal nga gipetsahan sa [[Battle of Covadonga|Gubat sa Covadonga]] ({{Circa|718}} o 722), mga usa ka dekada human sa pagsugod sa [[Muslim conquest of the Iberian Peninsula|pagsakop sa mga Muslim sa Iberian Peninsula]], diin ang kasundalohan sa [[Kingdom of Asturias|Gingharian sa Asturias]] nakab-ot ang unang kadaugan sa mga Kristiyano batok sa mga pwersa sa [[Umayyad Caliphate]] sukad sa pagsugod sa pagsulong sa militar. <ref>{{harvnb|Collins|1989|p=147}}; {{harvnb|Reilly|1993|pp=75–76}}; {{harvnb|Deyermond|1985|p=346}}; {{harvnb|Hillgarth|2009|p=66 n. 28}}</ref> Sa sayong bahin sa ika-11 nga siglo, ang [[Umayyad state of Córdoba|estado sa Umayyad sa Córdoba]] nabungkag tungod sa padayon nga presyur sa militar ngadto sa sunod-sunod nga gagmay nga mga estado nga nailhan nga ''[[Taifa|taifas]]'' . Ang mga gingharian sa amihanan misulong pa batok niining mga gingharian ug kanunay silang gipabayad og ''[[parias]]'' – buhis aron masiguro ang proteksyon. <ref>[http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&LEMA=parias "parias."] ''[[Diccionario de la Lengua Española]]'', 22nd ed. (online).</ref> <ref>According to Catlos, 83, Arabic authors referred to the ''parias'' as a ''[[jizya]]'', the equivalent of the Islamic head tax on non-believers.</ref> <ref name="fletcher">Fletcher, 7–8.</ref> <ref>Reilly, 9.</ref> Human sa pagbalik sa [[Almohad Caliphate|Almohad]] niadtong ika-12 nga siglo, ang mga Kristiyanong gingharian sa [[Kingdom of León|León]], [[Kingdom of Castile|Castile]], [[Kingdom of Aragon|Aragón]], [[Kingdom of Navarre|Navarre]], ug [[Kingdom of Portugal|Portugal]] nakahimo og dugang nga mga kadaugan sa teritoryo sa misunod nga mga dekada. Human sa mahukmanong [[Battle of Las Navas de Tolosa|Gubat sa Las Navas de Tolosa]] niadtong 1212, ang mga dagkong sentro nga gikontrolar sa mga Muslim nahulog sa mga pwersa sa mga Kristiyano sa ika-13 nga siglo, lakip [[Siege of Córdoba (1236)|ang Paglikos sa Córdoba]] niadtong 1236 ug ang [[Siege of Seville|Paglikos sa Seville]] niadtong 1248, nga nagbilin [[Emirate of Granada|sa Granada]] isip bugtong nahibiling estado nga gimandoan sa mga Muslim sa habagatan, diin kini nakalahutay isip usa ka [[Tributary state|tributary polity]] . Ang mga aksyon sa hari milabaw sa mga lokal nga ginoo uban sa tabang sa [[Military order (religious society)|mga mando sa militar]] ug gisuportahan usab sa ''[[Repoblación]]'', ang pagpapuyo pag-usab sa teritoryo sa mga Kristiyanong gingharian. <ref>Porto Editora – Reconquista Cristã na Infopédia [em linha]. Porto: Porto Editora. [consult. 16 April 2024 12:44:27]. Disponível em https://www.infopedia.pt/$reconquista-crista</ref> Human sa [[Granada War|pagsurender sa Granada]] niadtong Enero 1492, ang tibuok peninsula sa Iberian gikontrolar sa mga Kristiyanong magmamando. Niadtong Hulyo 30, 1492, tungod sa [[Alhambra Decree]], ang [[Spanish and Portuguese Jews|mga komunidad sa mga Hudiyo sa Castile ug Aragon]] —mga 200,000 ka tawo— [[Expulsion of Jews from Spain|pugos nga gipapahawa]] . Ang pagsakop gisundan sa sunod-sunod nga mga mando (1499–1526) nga [[Forced conversions of Muslims in Spain|nagpugos sa mga Muslim sa Castile, Navarre, ug Aragon sa pagkabig]] ; kining parehas nga mga grupo [[Expulsion of the Moriscos|gipapahawa]] gikan sa [[Habsburg Spain]] pinaagi sa sunod-sunod nga mga mando nga nagsugod niadtong 1609. Gibana-bana nga tulo ka milyon nga mga Muslim ang milalin o gipapahawa sa Espanya tali sa 1492 ug 1610. Sugod sa ika-19 nga siglo, gigamit sa tradisyonal nga historiograpiya ang terminong ''Reconquista'' isip pagpahiuli sa [[Visigothic Kingdom]] ibabaw sa nasakop nga mga teritoryo. <ref>{{Cite report}}</ref> <ref>Sanjuán, Alejandro García. [https://www.researchgate.net/profile/Alejandro_Garcia-Sanjuan/publication/270048623_Al-Andalus_en_la_historiografia_del_nacionalismo_espanolista_Entre_la_Espana_musulmana_y_la_Reconquista_siglos_XIX-XXI/links/549e989c0cf202801ea7b7f3/Al-Andalus-en-la-historiografia-del-nacionalismo-espanolista-Entre-la-Espana-musulmana-y-la-Reconquista-siglos-XIX-XXI.pdf#page=65 "Al-Andalus en la historiografía del nacionalismo españolista (siglos xix–xxi). Entre la Reconquista y la España musulmana."] ''A 1300 Años de la conquista de Al-Andalus (711–2011)'' (2012): 65.</ref> Ang konsepto sa ''Reconquista'', nga gipalig-on sa historiograpiya sa Espanya sa ikaduhang katunga sa ika-19 nga siglo, nalambigit sa [[Spanish nationalism|nasyonalismo sa Espanya]] atol sa panahon sa [[Romantic nationalism|Romantikong nasyonalismo]] . <ref name="Fitz2009">{{harvnb|García Fitz|2009|pp=144–145}} "Hay que reconocer que la irrupción de este concepto en la historiografía hispánica del siglo XIX, con su fuerte carga nacionalista, romántica y, en ocasiones, colonialista, tuvo un éxito notable y se transmitió, manteniendo algunos de sus rasgos identitarios más llamativos, a la del siglo XX. [It is necessary to recognize that the emergence of this concept in Iberian historiography of the 19th century, with its strong dual nationalistic, romantic and, at times, colonialist emphasis, had a remarkable success and was transmitted, retaining some of its most striking features, into the 20th century.]"</ref> Ang bag-ong mga iskolar naghulagway sa ''Reconquista'' isip usa ka proseso nga nahitabo sa daghang mga yugto, nga adunay rehiyonal nga kalainan. Kini ang inspirasyon sa pista sa ''[[Moro-Moro|Moros y cristianos]]'', nga sikat sa habagatang [[Comunitat Valenciana|Komunidad sa Valencia]], ug gisaulog usab sa pipila ka bahin sa [[Spanish America|Espanyol nga Amerika]] . Subay sa usa ka [[Islamophobic]] nga panglantaw sa kalibutan, ang konsepto usa ka simbolo sa kamahinungdanon alang sa ika-21 nga siglo nga European [[Far-right politics|far-right]]. == Konsepto ug gidugayon == Ang terminong 'Reconquista' wala gigamit sa mga magsusulat sa medieval aron ihulagway ang pakigbisog tali sa mga Kristiyano ug Muslim sa Iberian Peninsula. Sukad sa paglambo niini isip usa ka termino sa historiograpiya nahitabo mga siglo human sa mga panghitabo nga gihisgutan niini, kini nakakuha og lain-laing mga kahulugan. Ang kahulugan niini isip usa ka aktuwal nga "pagsakop pag-usab" gipailalom sa partikular nga mga kabalaka o pagpihig sa mga eskolar, kinsa usahay naggamit niini isip hinagiban sa mga panaglalis sa ideolohiya. Usa ka mailhan nga [[Irredentism|irredentist nga ideolohiya]] nga nahimong kabahin sa konsepto sa Kristiyanong pagsakop ang mitungha sa mga sinulat sa katapusan sa ika-9 nga siglo. Pananglitan, ang wala mailhing Kristohanong kronika ''[[Chronica Prophetica|nga Chronica Prophetica]]'' (883–884) nag-angkon og makasaysayanong koneksyon tali sa pagsakop ni [[Tariq ibn Ziyad]] sa [[Visigothic Kingdom]] niadtong 711 ug sa [[Kingdom of Asturias|Gingharian sa Asturias]] diin gihimo ang dokumento, ug nagpasiugda sa usa ka Kristiyano ug Muslim nga kultural ug relihiyosong pagkabahinbahin sa Hispania, ug usa ka panginahanglan sa pagpapahawa sa mga Muslim ug pagpahiuli sa nasakop nga mga teritoryo. Ang literatura gikan sa duha ka kilid naghulagway sa usa ka pagkabahin nga gibase sa etnisidad ug kultura tali sa mga lumulupyo sa gagmay nga mga gingharian sa Kristiyano sa amihanan ug sa dominanteng elite sa habagatan nga gimandoan sa mga Muslim. eu3m25aaegtzm5jfod83hoglb1klx19 0 11355339 37025737 2026-08-12T07:07:00Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364024105|Treaty of Paris (1763)]]" 37025737 wikitext text/x-wiki [[Payl:New_Map_of_North_America_(1763).JPG|left|thumb| "Usa ka bag-ong mapa sa Amihanang Amerika" – gihimo human sa Tratado sa Paris]] di7awkl5nkrfghjmxt204f02mdn6tfz 37025738 37025737 2026-08-12T07:10:56Z MaricrisCPH 147100 37025738 wikitext text/x-wiki Ang '''Treaty of Paris''', nailhan usab nga '''Treaty of 1763''', gipirmahan niadtong 10 sa Pebrero 1763 sa mga gingharian sa [[Gingharian sa Gran Britanya|Gran Britanya]], [[Kingdom of France|Pransiya]] ug [[History of Spain (1700-1808)|Espanya]], uban sa pag-uyon [[History of Portugal (1640–1777)|sa Portugal]], human sa kadaugan sa Gran Britanya ug [[Prussia]] batok sa Pransiya ug Espanya atol sa [[Seven Years' War|Pito ka Tuig nga Gubat]]. Ang pagpirma sa kasabotan pormal nga nagtapos sa panagbangi tali sa Pransya ug Gran Britanya bahin sa pagkontrol sa Amihanang Amerika (ang Pito ka Tuig nga Gubat, nailhan nga [[French and Indian War|Gubat sa Pransya ug India]] sa Estados Unidos), ug nagtimaan sa pagsugod sa usa ka panahon sa dominasyon sa Britanya gawas sa Europa. Ang Gran Britanya ug Pransiya parehong nagbalik sa kadaghanan sa teritoryo nga ilang nasakop atol sa gubat, apan ang Gran Britanya nakakuha sa kadaghanan sa [[New France|mga gipanag-iya sa Pransiya sa Amihanang Amerika]] . Dugang pa, ang Gran Britanya miuyon nga dili tinguhaon nga wagtangon ang Romano Katolisismo sa Bag-ong Kalibutan. Ang kasabotan wala maglambigit sa Prussia ug [[Habsburg monarchy|Austria]], tungod kay mipirma sila og lahi nga kasabotan, ang [[Treaty of Hubertusburg]], paglabay sa lima ka adlaw. == Pagbayloay og mga teritoryo == Atol sa gubat, nasakop sa Gran Britanya ang mga kolonya sa Pransya sa [[Canada (New France)|Canada]], [[Guadeloupe]], [[Saint Lucia]], [[Martinika|Martinique]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Saint Vincent ug ang Grenadines]], ug [[Tobago (pulo)|Tobago]], ang [[Factory (trading post)|mga pabrika sa Pransya (mga pwesto sa pamatigayon)]] sa [[French India|India]] lakip [[Chandannagar|ang Chandernagore]] ug [[Puducherry (kapital sa estado)|Pondicherry]], ang estasyon [[Pagkaulipon|sa pamatigayon sa mga ulipon]] sa [[Île de Gorée|Gorée]], ang [[Senegal River (suba)|Suba sa Senegal]] ug ang mga pinuy-anan niini, ug ang mga kolonya sa Espanya sa [[Manila]] (sa [[Spanish East Indies|Pilipinas]] ) ug [[La Habana|Havana]] (sa [[Cuba]] ). [[Siege of Fort St Philip (1756)|Nakuha sa Pransiya ang Minorca]] ug mga estasyon sa pamatigayon sa Britanya sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], samtang nakuha sa Espanya ang kuta sa utlanan sa [[Almeida (munisipyo sa Portugal, Distrito da Guarda, lat 40,73, long -6,91)|Almeida]] sa [[Kingdom of Portugal|Portugal]], ug [[Colonia del Sacramento]] sa South America.[[Payl:New_Map_of_North_America_(1763).JPG|left|thumb| "Usa ka bag-ong mapa sa Amihanang Amerika" – gihimo human sa Tratado sa Paris]]Ang kasabutan nagpahiuli sa kadaghanan sa mga teritoryo ngadto sa ilang orihinal nga mga tag-iya, apan ang Britanya gitugotan nga magpabilin sa dakong mga ganansya. Gibalik sa Pransiya ug Espanya ang tanan nilang mga nasakop ngadto sa Britanya ug Portugal. <ref>{{Cite journal}}</ref> Gibalik sa Britanya ang Manila ug Havana ngadto sa Espanya, ug ang Guadeloupe, Martinique, Saint Lucia, Gorée, ug ang mga pabrika sa India ngadto sa Pransiya. Baylo niini, giila sa Pransiya ang soberanya sa Britanya sa Canada, Dominica, Grenada, Saint Vincent ug ang Grenadines, ug Tobago. <ref name="paris-4">"His Most Christian Majesty cedes and guaranties to his said Britannick Majesty, in full right, Canada, with all its dependencies, as well as the island of Cape Breton, and all the other islands and coasts in the gulph and river of St. Lawrence, and in general, every thing that depends on the said countries, lands, islands, and coasts, with the sovereignty, property, possession, and all rights acquired by treaty, or otherwise, which the Most Christian King and the Crown of France have had till now over the said countries, lands, islands, places, coasts, and their inhabitants" – Article IV of the [[File:Wikisource-logo.svg|link=|alt=|13x13px]] [[wikisource:Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris (1763)]] at [[Wikisource]]</ref> Gihatag usab sa Pransiya ang sidlakang katunga sa [[Louisiana (New France)|French Louisiana]] ngadto sa Britanya; nga mao, ang lugar gikan sa [[Mississippi River (suba)|Mississippi River]] hangtod sa [[Appalachian Mountains]] . <ref name="paris-7">"...&nbsp;it is agreed, that ... the confines between the dominions of his Britannick Majesty and those of his Most Christian Majesty, in that part of the world, shall be fixed irrevocably by a line drawn along the middle of the River Mississippi, from its source to the river [[Bayou Manchac|Iberville]], and from hence, by a line drawn along the middle of this river, and the lakes [[Lake Maurepas|Maurepas]] and [[Lake Pontchartrain|Pontchartrain]] to the sea; and for this purpose, the Most Christian King cedes in full right, and guaranties to his Britannick Majesty the river and port of [[Mobile, Alabama|Mobile]], and every thing which he possesses, or ought to possess, on the left side of the river Mississippi, except the town of New Orleans and the island in which it is situated, which shall remain to France,&nbsp;..."</ref> Sekreto nang gihatag sa Pransiya ang Louisiana ngadto sa Espanya tulo ka bulan ang milabay sa [[Treaty of Fontainebleau (1762)|Kasabotan sa Fontainebleau]], apan wala kini makuha sa Espanya hangtod sa 1769. Gihatag sa Espanya [[Spanish Florida|ang Florida]] ngadto sa Britanya. Dugang pa, nabawi sa Pransiya ang mga pabrika niini sa India apan giila ang mga kliyente sa Britanya isip mga magmamando sa mga importanteng [[Tālcher|lumad nga estado]] sa India ug misaad nga dili magpadala og mga tropa sa [[Bengal]] . Miuyon ang Britanya nga gub-on ang mga kuta niini sa [[British Honduras]] (karon [[Belize]] ) apan nagpabilin ang usa ka kolonya sa mga tigpamutol og troso didto. Gikumpirma sa Britanya ang katungod sa mga bag-ong sakop niini sa pagpraktis sa Katolisismo. Nawala sa Pransiya ang tanan niining teritoryo sa mainland North America gawas sa teritoryo sa Louisiana sa kasadpan sa Mississippi River. Napabilin sa Pransiya ang katungod sa pagpangisda duol sa Newfoundland ug gibawi gikan sa Britanya ang duha ka gagmay nga isla sa [[Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre ug Miquelon]], diin ang mga mangingisda makapauga sa ilang kuha. Tungod niini, nabawi sa Pransiya ang kolonya sa asukar niini, ang Guadeloupe, nga giisip niini nga mas bililhon kay sa Canada. Giila [[Voltaire|ni Voltaire]] nga gisalikway [[Acadia|ang Acadia]] isip {{Lang|fr|[[quelques arpents de neige]]}} (pipila ka ektarya nga niyebe). == Pangutana sa Louisiana == Ang Treaty of Paris talagsaon tungod kay kini nakapauswag sa pagbalhin sa Louisiana gikan sa France ngadto sa Spain. Apan, ang kasabutan sa pagbalhin nahitabo uban sa Tratado sa Fontainebleau, apan wala kini gipahibalo sa publiko hangtod sa 1764. Ang Treaty of Paris naghatag sa Britanya sa sidlakang bahin sa Mississippi (lakip [[Baton Rouge|ang Baton Rouge, Louisiana]], nga mahimong kabahin sa teritoryo sa Britanya sa [[West Florida]] ). Sa sidlakang bahin, ang New Orleans nagpabilin sa mga kamot sa Pransya (bisan temporaryo lang). Ang koridor sa Mississippi River sa gitawag karon nga Louisiana sa ulahi nahiusa pag-usab human sa [[Louisiana Purchase]] niadtong 1803 ug sa [[Adams–Onís Treaty]] niadtong 1819. Ang kasabotan sa 1763 nag-ingon sa Artikulo VII: <ref name=":0">{{cite wikisource|title=Treaty of Paris (1763)}}</ref> == Mga Reperensya == l7atpsu9i6vh28nxjpm6874k1qceoxp 37025740 37025738 2026-08-12T07:17:25Z MaricrisCPH 147100 /* Mga Reperensya */ 37025740 wikitext text/x-wiki Ang '''Treaty of Paris''', nailhan usab nga '''Treaty of 1763''', gipirmahan niadtong 10 sa Pebrero 1763 sa mga gingharian sa [[Gingharian sa Gran Britanya|Gran Britanya]], [[Kingdom of France|Pransiya]] ug [[History of Spain (1700-1808)|Espanya]], uban sa pag-uyon [[History of Portugal (1640–1777)|sa Portugal]], human sa kadaugan sa Gran Britanya ug [[Prussia]] batok sa Pransiya ug Espanya atol sa [[Seven Years' War|Pito ka Tuig nga Gubat]]. Ang pagpirma sa kasabotan pormal nga nagtapos sa panagbangi tali sa Pransya ug Gran Britanya bahin sa pagkontrol sa Amihanang Amerika (ang Pito ka Tuig nga Gubat, nailhan nga [[French and Indian War|Gubat sa Pransya ug India]] sa Estados Unidos), ug nagtimaan sa pagsugod sa usa ka panahon sa dominasyon sa Britanya gawas sa Europa. Ang Gran Britanya ug Pransiya parehong nagbalik sa kadaghanan sa teritoryo nga ilang nasakop atol sa gubat, apan ang Gran Britanya nakakuha sa kadaghanan sa [[New France|mga gipanag-iya sa Pransiya sa Amihanang Amerika]] . Dugang pa, ang Gran Britanya miuyon nga dili tinguhaon nga wagtangon ang Romano Katolisismo sa Bag-ong Kalibutan. Ang kasabotan wala maglambigit sa Prussia ug [[Habsburg monarchy|Austria]], tungod kay mipirma sila og lahi nga kasabotan, ang [[Treaty of Hubertusburg]], paglabay sa lima ka adlaw. == Pagbayloay og mga teritoryo == Atol sa gubat, nasakop sa Gran Britanya ang mga kolonya sa Pransya sa [[Canada (New France)|Canada]], [[Guadeloupe]], [[Saint Lucia]], [[Martinika|Martinique]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Saint Vincent ug ang Grenadines]], ug [[Tobago (pulo)|Tobago]], ang [[Factory (trading post)|mga pabrika sa Pransya (mga pwesto sa pamatigayon)]] sa [[French India|India]] lakip [[Chandannagar|ang Chandernagore]] ug [[Puducherry (kapital sa estado)|Pondicherry]], ang estasyon [[Pagkaulipon|sa pamatigayon sa mga ulipon]] sa [[Île de Gorée|Gorée]], ang [[Senegal River (suba)|Suba sa Senegal]] ug ang mga pinuy-anan niini, ug ang mga kolonya sa Espanya sa [[Manila]] (sa [[Spanish East Indies|Pilipinas]] ) ug [[La Habana|Havana]] (sa [[Cuba]] ). [[Siege of Fort St Philip (1756)|Nakuha sa Pransiya ang Minorca]] ug mga estasyon sa pamatigayon sa Britanya sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], samtang nakuha sa Espanya ang kuta sa utlanan sa [[Almeida (munisipyo sa Portugal, Distrito da Guarda, lat 40,73, long -6,91)|Almeida]] sa [[Kingdom of Portugal|Portugal]], ug [[Colonia del Sacramento]] sa South America.[[Payl:New_Map_of_North_America_(1763).JPG|left|thumb| "Usa ka bag-ong mapa sa Amihanang Amerika" – gihimo human sa Tratado sa Paris]]Ang kasabutan nagpahiuli sa kadaghanan sa mga teritoryo ngadto sa ilang orihinal nga mga tag-iya, apan ang Britanya gitugotan nga magpabilin sa dakong mga ganansya. Gibalik sa Pransiya ug Espanya ang tanan nilang mga nasakop ngadto sa Britanya ug Portugal. <ref>{{Cite journal}}</ref> Gibalik sa Britanya ang Manila ug Havana ngadto sa Espanya, ug ang Guadeloupe, Martinique, Saint Lucia, Gorée, ug ang mga pabrika sa India ngadto sa Pransiya. Baylo niini, giila sa Pransiya ang soberanya sa Britanya sa Canada, Dominica, Grenada, Saint Vincent ug ang Grenadines, ug Tobago. <ref name="paris-4">"His Most Christian Majesty cedes and guaranties to his said Britannick Majesty, in full right, Canada, with all its dependencies, as well as the island of Cape Breton, and all the other islands and coasts in the gulph and river of St. Lawrence, and in general, every thing that depends on the said countries, lands, islands, and coasts, with the sovereignty, property, possession, and all rights acquired by treaty, or otherwise, which the Most Christian King and the Crown of France have had till now over the said countries, lands, islands, places, coasts, and their inhabitants" – Article IV of the [[File:Wikisource-logo.svg|link=|alt=|13x13px]] [[wikisource:Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris (1763)]] at [[Wikisource]]</ref> Gihatag usab sa Pransiya ang sidlakang katunga sa [[Louisiana (New France)|French Louisiana]] ngadto sa Britanya; nga mao, ang lugar gikan sa [[Mississippi River (suba)|Mississippi River]] hangtod sa [[Appalachian Mountains]] . <ref name="paris-7">"...&nbsp;it is agreed, that ... the confines between the dominions of his Britannick Majesty and those of his Most Christian Majesty, in that part of the world, shall be fixed irrevocably by a line drawn along the middle of the River Mississippi, from its source to the river [[Bayou Manchac|Iberville]], and from hence, by a line drawn along the middle of this river, and the lakes [[Lake Maurepas|Maurepas]] and [[Lake Pontchartrain|Pontchartrain]] to the sea; and for this purpose, the Most Christian King cedes in full right, and guaranties to his Britannick Majesty the river and port of [[Mobile, Alabama|Mobile]], and every thing which he possesses, or ought to possess, on the left side of the river Mississippi, except the town of New Orleans and the island in which it is situated, which shall remain to France,&nbsp;..."</ref> Sekreto nang gihatag sa Pransiya ang Louisiana ngadto sa Espanya tulo ka bulan ang milabay sa [[Treaty of Fontainebleau (1762)|Kasabotan sa Fontainebleau]], apan wala kini makuha sa Espanya hangtod sa 1769. Gihatag sa Espanya [[Spanish Florida|ang Florida]] ngadto sa Britanya. Dugang pa, nabawi sa Pransiya ang mga pabrika niini sa India apan giila ang mga kliyente sa Britanya isip mga magmamando sa mga importanteng [[Tālcher|lumad nga estado]] sa India ug misaad nga dili magpadala og mga tropa sa [[Bengal]] . Miuyon ang Britanya nga gub-on ang mga kuta niini sa [[British Honduras]] (karon [[Belize]] ) apan nagpabilin ang usa ka kolonya sa mga tigpamutol og troso didto. Gikumpirma sa Britanya ang katungod sa mga bag-ong sakop niini sa pagpraktis sa Katolisismo. Nawala sa Pransiya ang tanan niining teritoryo sa mainland North America gawas sa teritoryo sa Louisiana sa kasadpan sa Mississippi River. Napabilin sa Pransiya ang katungod sa pagpangisda duol sa Newfoundland ug gibawi gikan sa Britanya ang duha ka gagmay nga isla sa [[Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre ug Miquelon]], diin ang mga mangingisda makapauga sa ilang kuha. Tungod niini, nabawi sa Pransiya ang kolonya sa asukar niini, ang Guadeloupe, nga giisip niini nga mas bililhon kay sa Canada. Giila [[Voltaire|ni Voltaire]] nga gisalikway [[Acadia|ang Acadia]] isip {{Lang|fr|[[quelques arpents de neige]]}} (pipila ka ektarya nga niyebe). == Pangutana sa Louisiana == Ang Treaty of Paris talagsaon tungod kay kini nakapauswag sa pagbalhin sa Louisiana gikan sa France ngadto sa Spain. Apan, ang kasabutan sa pagbalhin nahitabo uban sa Tratado sa Fontainebleau, apan wala kini gipahibalo sa publiko hangtod sa 1764. Ang Treaty of Paris naghatag sa Britanya sa sidlakang bahin sa Mississippi (lakip [[Baton Rouge|ang Baton Rouge, Louisiana]], nga mahimong kabahin sa teritoryo sa Britanya sa [[West Florida]] ). Sa sidlakang bahin, ang New Orleans nagpabilin sa mga kamot sa Pransya (bisan temporaryo lang). Ang koridor sa Mississippi River sa gitawag karon nga Louisiana sa ulahi nahiusa pag-usab human sa [[Louisiana Purchase]] niadtong 1803 ug sa [[Adams–Onís Treaty]] niadtong 1819. Ang kasabotan sa 1763 nag-ingon sa Artikulo VII: <ref name=":0">{{cite wikisource|title=Treaty of Paris (1763)}}</ref> pak4c0tp1mdmokwbyoov30h7fzn20z9 37025741 37025740 2026-08-12T07:21:13Z MaricrisCPH 147100 37025741 wikitext text/x-wiki Ang '''Treaty of Paris''', nailhan usab nga '''Treaty of 1763''', gipirmahan niadtong 10 sa Pebrero 1763 sa mga gingharian sa [[Gingharian sa Gran Britanya|Gran Britanya]], [[Kingdom of France|Pransiya]] ug [[History of Spain (1700-1808)|Espanya]], uban sa pag-uyon [[History of Portugal (1640–1777)|sa Portugal]], human sa kadaugan sa Gran Britanya ug [[Prussia]] batok sa Pransiya ug Espanya atol sa [[Seven Years' War|Pito ka Tuig nga Gubat]]. Ang pagpirma sa kasabotan pormal nga nagtapos sa panagbangi tali sa Pransya ug Gran Britanya bahin sa pagkontrol sa Amihanang Amerika (ang Pito ka Tuig nga Gubat, nailhan nga [[French and Indian War|Gubat sa Pransya ug India]] sa Estados Unidos), ug nagtimaan sa pagsugod sa usa ka panahon sa dominasyon sa Britanya gawas sa Europa. Ang Gran Britanya ug Pransiya parehong nagbalik sa kadaghanan sa teritoryo nga ilang nasakop atol sa gubat, apan ang Gran Britanya nakakuha sa kadaghanan sa [[New France|mga gipanag-iya sa Pransiya sa Amihanang Amerika]] . Dugang pa, ang Gran Britanya miuyon nga dili tinguhaon nga wagtangon ang Romano Katolisismo sa Bag-ong Kalibutan. Ang kasabotan wala maglambigit sa Prussia ug [[Habsburg monarchy|Austria]], tungod kay mipirma sila og lahi nga kasabotan, ang [[Treaty of Hubertusburg]], paglabay sa lima ka adlaw. == Pagbayloay og mga teritoryo == Atol sa gubat, nasakop sa Gran Britanya ang mga kolonya sa Pransya sa [[Canada (New France)|Canada]], [[Guadeloupe]], [[Saint Lucia]], [[Martinika|Martinique]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Saint Vincent ug ang Grenadines]], ug [[Tobago (pulo)|Tobago]], ang [[Factory (trading post)|mga pabrika sa Pransya (mga pwesto sa pamatigayon)]] sa [[French India|India]] lakip [[Chandannagar|ang Chandernagore]] ug [[Puducherry (kapital sa estado)|Pondicherry]], ang estasyon [[Pagkaulipon|sa pamatigayon sa mga ulipon]] sa [[Île de Gorée|Gorée]], ang [[Senegal River (suba)|Suba sa Senegal]] ug ang mga pinuy-anan niini, ug ang mga kolonya sa Espanya sa [[Manila]] (sa [[Spanish East Indies|Pilipinas]] ) ug [[La Habana|Havana]] (sa [[Cuba]] ). [[Siege of Fort St Philip (1756)|Nakuha sa Pransiya ang Minorca]] ug mga estasyon sa pamatigayon sa Britanya sa [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], samtang nakuha sa Espanya ang kuta sa utlanan sa [[Almeida (munisipyo sa Portugal, Distrito da Guarda, lat 40,73, long -6,91)|Almeida]] sa [[Kingdom of Portugal|Portugal]], ug [[Colonia del Sacramento]] sa South America.[[Payl:New_Map_of_North_America_(1763).JPG|left|thumb| "Usa ka bag-ong mapa sa Amihanang Amerika" – gihimo human sa Tratado sa Paris]]Ang kasabutan nagpahiuli sa kadaghanan sa mga teritoryo ngadto sa ilang orihinal nga mga tag-iya, apan ang Britanya gitugotan nga magpabilin sa dakong mga ganansya. Gibalik sa Pransiya ug Espanya ang tanan nilang mga nasakop ngadto sa Britanya ug Portugal. <ref>{{Cite journal}}</ref> Gibalik sa Britanya ang Manila ug Havana ngadto sa Espanya, ug ang Guadeloupe, Martinique, Saint Lucia, Gorée, ug ang mga pabrika sa India ngadto sa Pransiya. Baylo niini, giila sa Pransiya ang soberanya sa Britanya sa Canada, Dominica, Grenada, Saint Vincent ug ang Grenadines, ug Tobago. <ref name="paris-4">"His Most Christian Majesty cedes and guaranties to his said Britannick Majesty, in full right, Canada, with all its dependencies, as well as the island of Cape Breton, and all the other islands and coasts in the gulph and river of St. Lawrence, and in general, every thing that depends on the said countries, lands, islands, and coasts, with the sovereignty, property, possession, and all rights acquired by treaty, or otherwise, which the Most Christian King and the Crown of France have had till now over the said countries, lands, islands, places, coasts, and their inhabitants" – Article IV of the [[File:Wikisource-logo.svg|link=|alt=|13x13px]] [[wikisource:Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris (1763)]] at [[Wikisource]]</ref> Gihatag usab sa Pransiya ang sidlakang katunga sa [[Louisiana (New France)|French Louisiana]] ngadto sa Britanya; nga mao, ang lugar gikan sa [[Mississippi River (suba)|Mississippi River]] hangtod sa [[Appalachian Mountains]] . <ref name="paris-7">"...&nbsp;it is agreed, that ... the confines between the dominions of his Britannick Majesty and those of his Most Christian Majesty, in that part of the world, shall be fixed irrevocably by a line drawn along the middle of the River Mississippi, from its source to the river [[Bayou Manchac|Iberville]], and from hence, by a line drawn along the middle of this river, and the lakes [[Lake Maurepas|Maurepas]] and [[Lake Pontchartrain|Pontchartrain]] to the sea; and for this purpose, the Most Christian King cedes in full right, and guaranties to his Britannick Majesty the river and port of [[Mobile, Alabama|Mobile]], and every thing which he possesses, or ought to possess, on the left side of the river Mississippi, except the town of New Orleans and the island in which it is situated, which shall remain to France,&nbsp;..."</ref> Sekreto nang gihatag sa Pransiya ang Louisiana ngadto sa Espanya tulo ka bulan ang milabay sa [[Treaty of Fontainebleau (1762)|Kasabotan sa Fontainebleau]], apan wala kini makuha sa Espanya hangtod sa 1769. Gihatag sa Espanya [[Spanish Florida|ang Florida]] ngadto sa Britanya. Dugang pa, nabawi sa Pransiya ang mga pabrika niini sa India apan giila ang mga kliyente sa Britanya isip mga magmamando sa mga importanteng [[Tālcher|lumad nga estado]] sa India ug misaad nga dili magpadala og mga tropa sa [[Bengal]] . Miuyon ang Britanya nga gub-on ang mga kuta niini sa [[British Honduras]] (karon [[Belize]] ) apan nagpabilin ang usa ka kolonya sa mga tigpamutol og troso didto. Gikumpirma sa Britanya ang katungod sa mga bag-ong sakop niini sa pagpraktis sa Katolisismo. Nawala sa Pransiya ang tanan niining teritoryo sa mainland North America gawas sa teritoryo sa Louisiana sa kasadpan sa Mississippi River. Napabilin sa Pransiya ang katungod sa pagpangisda duol sa Newfoundland ug gibawi gikan sa Britanya ang duha ka gagmay nga isla sa [[Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre ug Miquelon]], diin ang mga mangingisda makapauga sa ilang kuha. Tungod niini, nabawi sa Pransiya ang kolonya sa asukar niini, ang Guadeloupe, nga giisip niini nga mas bililhon kay sa Canada. Giila [[Voltaire|ni Voltaire]] nga gisalikway [[Acadia|ang Acadia]] isip {{Lang|fr|[[quelques arpents de neige]]}} (pipila ka ektarya nga niyebe). == Pangutana sa Louisiana == Ang Treaty of Paris talagsaon tungod kay kini nakapauswag sa pagbalhin sa Louisiana gikan sa France ngadto sa Spain. Apan, ang kasabutan sa pagbalhin nahitabo uban sa Tratado sa Fontainebleau, apan wala kini gipahibalo sa publiko hangtod sa 1764. Ang Treaty of Paris naghatag sa Britanya sa sidlakang bahin sa Mississippi (lakip [[Baton Rouge|ang Baton Rouge, Louisiana]], nga mahimong kabahin sa teritoryo sa Britanya sa [[West Florida]] ). Sa sidlakang bahin, ang New Orleans nagpabilin sa mga kamot sa Pransya (bisan temporaryo lang). Ang koridor sa Mississippi River sa gitawag karon nga Louisiana sa ulahi nahiusa pag-usab human sa [[Louisiana Purchase]] niadtong 1803 ug sa [[Adams–Onís Treaty]] niadtong 1819. Ang kasabotan sa 1763 nag-ingon sa Artikulo VII: <ref name=":0">{{cite wikisource|title=Treaty of Paris (1763)}}</ref> == Mga Reperensya == l7atpsu9i6vh28nxjpm6874k1qceoxp 0 11355340 37025739 2026-08-12T07:15:21Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347298669|Pangasinan people]]" 37025739 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Pangasinan''' (Pangasinan: Totoon Pangasinan), nailhan usab nga '''Pangasinense''', maoy usa ka etnolinggwistiko nga grupo nga lumad sa [[Pilipinas]]. Sa gidaghanon nga 1,823,865 niadtong 2010, sila ang ikanapulo nga pinakadakong etnolinggwistiko nga grupo sa nasoud.<ref name="auto1">{{Cite book|last=National Statistics Office|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) - Philippines|location=Manila|language=en|access-date=May 19, 2020}}</ref> Sa 2020 nga sensus, ang mga panimalay nga nagsultig Pangasinan naglangkob sa gibana-bana nga 1.3% sa mga panimalay sa Pilipinas.<ref>{{Cite web|title=Tagalog is the Most Widely Spoken Language at Home (2020 Census of Population and Housing) {{!}} Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines|url=https://psa.gov.ph/content/tagalog-most-widely-spoken-language-home-2020-census-population-and-housing|access-date=2024-10-08|website=psa.gov.ph}}</ref> Sila nagpuyo ilabina sa ilang lumad nga [[Lalawigan (Pilipinas)|probinsiya]] sa [[Pangasinan]] ug sa kasikbit nga mga lalawigan sa [[La Union]] ug [[Tarlac]], ingon man sa [[Benguet]], [[Nueva Ecija]], [[Zambales]], ug [[Nueva Vizcaya]] . Ang gagmay nga mga grupo makita sa ubang dapit sa Pilipinas ug sa tibuok kalibutan sa mga Pilipinong diaspora. [[Kategoriya:Pangasinan]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] kcsec0b26ddm4f7r9gsl8wanan4dfk2 37025743 37025739 2026-08-12T07:23:40Z Iampjanz 134116 Mga pinulongan 37025743 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Pangasinan''' (Pangasinan: Totoon Pangasinan), nailhan usab nga '''Pangasinense''', maoy usa ka etnolinggwistiko nga grupo nga lumad sa [[Pilipinas]]. Sa gidaghanon nga 1,823,865 niadtong 2010, sila ang ikanapulo nga pinakadakong etnolinggwistiko nga grupo sa nasoud.<ref name="auto1">{{Cite book|last=National Statistics Office|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) - Philippines|location=Manila|language=en|access-date=May 19, 2020}}</ref> Sa 2020 nga sensus, ang mga panimalay nga nagsultig Pangasinan naglangkob sa gibana-bana nga 1.3% sa mga panimalay sa Pilipinas.<ref>{{Cite web|title=Tagalog is the Most Widely Spoken Language at Home (2020 Census of Population and Housing) {{!}} Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines|url=https://psa.gov.ph/content/tagalog-most-widely-spoken-language-home-2020-census-population-and-housing|access-date=2024-10-08|website=psa.gov.ph}}</ref> Sila nagpuyo ilabina sa ilang lumad nga [[Lalawigan (Pilipinas)|probinsiya]] sa [[Pangasinan]] ug sa kasikbit nga mga lalawigan sa [[La Union]] ug [[Tarlac]], ingon man sa [[Benguet]], [[Nueva Ecija]], [[Zambales]], ug [[Nueva Vizcaya]]. Ang gagmay nga mga grupo makita sa ubang dapit sa Pilipinas ug sa tibuok kalibutan sa mga Pilipinong diaspora. == Etimolohiya == Ang ngalang Pangasinan nagkahulogang 'yuta sa asin' o 'lugar sa paghimo og asin'. Kini gikan sa {{Lang|pag|asin}}, ang pulong para sa 'asin' sa [[Pinangasinan|Pangasinan]].<ref>{{Cite web|title=History {{!}} The Official Website of the Province of Pangasinan and its People|url=https://www.pangasinan.gov.ph/the-province/history/|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819213408/http://www.pangasinan.gov.ph/the-province/history/|access-date=2025-08-25|archive-date=2011-08-19}}</ref> Ang mga Pangasinan gitawag nga ''Pangasinense''. Ang terminong ''Pangasinan'' mahimong magtumong sa [[Indigenous language|lumad nga mga mamumulong]] sa [[Pinangasinan|pinulongang Pangasinan]] o mga tawo nga may kabilin nga Pangasinan. == Mga demograpiko == [[Payl:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|465x465px|Ang mga taga-Pangasinan gipakita nga nagsul-ob og <span style="background-color:#74190a;color:white">brown</span> .]] Ang gibanabanang populasyon sa mga Pangasinan sa probinsya sa Pangasinan kay 2.5 milyon. Ang mga taga-Pangasinan nagpuyo usab sa kasikbit nga mga probinsya sa Tarlac, La Union, ug Zambales (nga kaniadto mga bahin sa Probinsiya sa Pangasinan), Benguet, Nueva Ecija, ug Nueva Vizcaya; ingon man sa mga komunidad sa Pangasinan sa ubang bahin sa Pilipinas (labi na sa [[Metro Manila]], [[Cagayan]], [[Isabela]], [[Quirino]], [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Pampanga]], [[Aurora]], [[Quezon]], [[Cavite]], [[Laguna]], [[Mindoro]], [[Palawan]], [[Negros|Negros Island]] ug [[Mindanao]], ilabina sa [[Soccsksargen]], [[Rehiyon sa Davao|Davao Region]], [[Caraga|Misanon]] [[Misamis Oriental|Oriental]] ug [[Bukidnon|Caramis]]. Ang mga Kapampangan mao ang lumad nga mga lumulupyo sa amihanan-kasadpang mga dapit sa Nueva Ecija; Ang mga settler sa Pangasinan mibalhin didto sa unang mga tuig sa panahon sa teritoryo sa mga Espanyol hangtud nga ang mga Kapampangan mi-assimilate ngadto sa mga settler sa Pangasinan.<ref name="What is the Kapampangan Region">[http://marcnepo.blogspot.com/2013/06/what-is-kapampangan-region.html?m=1 What is the Kapampangan Region?]</ref><ref>[https://tourismnuevaecija.weebly.com/uploads/5/2/4/1/52413881/history_of_nueva_ecija.doc History of Nueva Ecija]</ref><ref>[http://lakbaynuevaecija.blogspot.com/p/about-nueva-ecija.html?m=1 About Nueva Ecija: People and Culture]</ref> == Mga Pinulongan == Ang ilang lumad nga pinulongan gitawag usab nga [[Pinangasinan|Pangasinan]], nga giklasipikar ubos sa Pangasinic nga grupo sa mga pinulongan sa [[Northern Philippine languages|sanga sa pinulongan sa Amihanang Pilipinas]] sa [[Malayo-Polynesian languages|mga pinulongan nga Malayo-Polynesian]].<ref name="Himes">{{cite journal|author=Ronald S. Himes|year=1998|title=The Southern Cordilleran Group of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=37|issue=1|pages=120–177|doi=10.2307/3623282|jstor=3623282}}</ref> Daghang mga Pangasinan ang multilinggwahe ug larino sa [[Pinulongang Iloko|Ilocano]], English, ug Filipino. Apan, ang pagkaylap ug impluwensya sa ubang mga pinulongan nakatampo sa pagkahuyang sa pinulongang Pangasinan. Daghang mga taga-Pangasinan, labi na ang mga lumad nga mamumulong, ang nagpasiugda sa paggamit sa Pangasinan sa mga print ug broadcast media, internet, lokal nga gobyerno, korte, pampublikong pasilidad, ug mga eskwelahan sa Pangasinan. Niadtong Abril 2006, gisugyot ang paghimo sa [[:pag:Arapan ya Bolong|Pangasinan Wikipedia]], nga giaprobahan sa Wikimedia Foundation alang sa publikasyon sa Internet. == Mga Reperensiya == [[Kategoriya:Pangasinan]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] fuoq3khc7fy9ni1k1umru5sqa7l8xmc 0 11355341 37025742 2026-08-12T07:22:55Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368980307|Douglas MacArthur]]" 37025742 wikitext text/x-wiki [[Payl:View_copy.jpg|alt=A ornate chair and a table with a book on it. A man sits in the chair, wearing an American Civil War style peaked cap. On his sleeves he wears three stripes pointed down with a lozenge of a First Sergeant.|left|thumb| Si MacArthur isip usa ka estudyante sa West Texas Military Academy sa ulahing bahin sa 1890s]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 1964]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1880]] 6fmp1807p1l2odzi43vlui2fyock7x1 37025744 37025742 2026-08-12T07:29:09Z MaricrisCPH 147100 37025744 wikitext text/x-wiki '''Douglas MacArthur''' (Enero 26, 1880){{Spaced en dash}}Abril 5, 1964) usa ka Amerikanong heneral nga nagserbisyo isip usa ka taas nga kumander atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] ug sa [[Korean War|Gubat sa Korea]], nga nakab-ot ang ranggo nga [[General of the Army (United States)|Heneral sa Kasundalohan]] . Nagserbisyo siya nga may dungog sa [[World War I|Unang Gubat sa Kalibutan]] ; isip [[Chief of staff of the United States Army|hepe sa kawani sa Kasundalohan sa Estados Unidos]] gikan sa 1930 hangtod 1935; isip Supreme Commander, [[Southwest Pacific Area]], gikan sa 1942 hangtod 1945; isip [[Supreme Commander for the Allied Powers|Supreme Commander para sa Allied Powers]] nga nagdumala sa [[Occupation of Japan|okupasyon sa Japan]] gikan sa 1945 hangtod 1951; ug isip pangulo sa [[United Nations Command]] sa Gubat sa Korea gikan sa 1950 hangtod 1951. Usa siya sa lima lamang ka tawo nga naghupot sa ranggo nga Heneral sa Kasundalohan, ug ang bugtong tawo nga naghupot sa ranggo nga [[Field Marshal (Philippines)|Field Marshal]] sa [[Kasundalohan sa Pilipinas]]. Si MacArthur, anak sa nakadawat sa [[Medal of Honor]] [[Arthur MacArthur Jr.|nga si Arthur MacArthur Jr.]], migraduwar [[List of United States Military Academy top-ranking graduates|isip unang miyembro sa iyang klase]] gikan sa [[U.S. Military Academy|US Military Academy]] sa West Point niadtong 1903. Atol sa 1914 [[U.S. occupation of Veracruz|nga pag-okupar sa US sa Veracruz]], nagpahigayon siya og usa ka misyon [[Reconnaissance|sa pagpaniid]] diin siya nominado alang sa Medal of Honor. Niadtong 1917, nahimo siyang hepe sa kawani sa [[42nd Infantry Division (United States)|ika-42 (Rainbow) Division]] . Sa [[Western Front (World War I)|Western Front]] atol sa Unang Gubat sa Kalibutan, misaka siya sa ranggo sa brigadier heneral, nominado pag-usab alang sa Medalya sa Kadungganan, ug gihatagan sa [[Distinguished Service Cross (United States)|Distinguished Service Cross]] kaduha ug sa [[Silver Star]] sa pito ka beses. Gikan sa 1919 hangtod 1922, si MacArthur nagserbisyo isip [[Superintendent of the U.S. Military Academy|Superintendent sa US Military Academy]] . Ang iyang sunod nga pagdestino didto sa Pilipinas, diin niadtong 1924 siya nakatabang pag-ayo sa pagpahunong sa [[Philippine Scout Mutiny]] . Niadtong 1925, si MacArthur nahimong pinakabata nga major general sa Army sa edad nga 45, ug niadtong 1930 gitudlo nga Chief of Staff sa US Army. Nalambigit siya sa kontrobersyal nga pagpapahawa sa mga nagprotesta sa [[Bonus Army]] sa Washington, DC, niadtong 1932, ug giorganisar ang [[Civilian Conservation Corps]] . Niadtong 1935, si MacArthur gitudlo nga [[Office of the Military Advisor to the Commonwealth Government of the Philippines|Magtatambag Militar sa Komonwelt sa Pilipinas]] . Niretiro siya sa Army niadtong 1937, apan nagpadayon isip usa ka advisor ug Field Marshal sa Philippine Army gikan sa 1936. Si MacArthur gipatawag sa aktibong katungdanan niadtong Hulyo 1941 isip kumander sa [[U.S. Army Forces in the Far East|US Army Forces sa Far East]] . Usa ka dakong bahin sa iyang mga pwersa sa kahanginan ang nalaglag niadtong Disyembre 8, 1941 sa [[Attack on Clark Field|pag-atake sa mga Hapon sa Clark Field]], ug misunod ang [[Philippines campaign (1941–1942)|pagsulong sa Pilipinas]] . Ang mga sundalo ni MacArthur miatras ngadto sa [[Bataan]] . Niadtong Marso 1942, si MacArthur [[Douglas MacArthur's escape from the Philippines|nakaikyas ngadto sa Australia]], diin siya gitudlo nga Supreme Commander sa Southwest Pacific Area niadtong Abril. Misaad siya nga mobalik siya sa Pilipinas, ug tungod sa iyang pagdepensa sa mga isla gihatagan siya sa Medal of Honor niadtong 1942. Gikan sa Australia, siya ang nangulo sa [[New Guinea campaign|kampanya sa New Guinea]], ug niadtong Oktubre 1944 mibalik sa Pilipinas ug nangulo sa [[Kampanya sa Pilipinas (1944–1945)|kampanya nga nagpahigawas sa mga isla]] . Niadtong Disyembre 1944, na-promote siya ngadto sa Heneral sa Kasundalohan. Sa katapusan sa gubat, gidawat ni MacArthur ang [[Surrender of Japan|pagsurender sa Hapon]] niadtong 2 sa Septyembre 1945. Isip Supreme Commander sa Allied Powers ug epektibong magmamando sa Japan, iyang gidumala ang [[International Military Tribunal for the Far East|mga tribunal sa krimen sa gubat]] ug ang demilitarisasyon ug demokratisasyon sa nasud ubos sa [[Constitution of Japan|bag-ong konstitusyon niini]] . Atol sa Gubat sa Korea, iyang gipangulohan ang United Nations Command nga adunay inisyal nga kalampusan, apan nakaagom og dakong kapildihan human sa pagsulod sa Tsina sa gubat niadtong Oktubre 1950. Si MacArthur [[Relief of Douglas MacArthur|gipapahawa gikan sa iyang pagmando sa Korea tungod sa kontrobersiya]] ni Presidente [[Harry S. Truman]] niadtong Abril 1951. Sa ulahi nahimo siyang tsirman sa board sa [[Remington Rand]], ug namatay sa Washington, DC, niadtong 1964. == Sayong kinabuhi ug edukasyon == Usa ka [[Military brat (U.S. subculture)|batang sundalo]], si Douglas MacArthur natawo niadtong Enero 26, 1880, sa [[Little Rock Barracks]] sa [[Arkansas]], kang [[Arthur MacArthur Jr.]], usa ka [[Captain (U.S. Army)|kapitan]] sa US Army, ug Mary Pinkney Hardy MacArthur (gitawag og "Pinky"). Nakadawat si Arthur Jr. sa [[Medal of Honor]] tungod sa iyang mga aksyon uban sa [[Union Army]] sa [[Battle of Missionary Ridge]] atol sa [[Gubat Patani sa Amerika|American Civil War]], ug na-promote ngadto sa [[Lieutenant general (United States)|lieutenant general]]. Si Pinky gikan sa usa ka prominenteng pamilya [[Norfolk (kapital sa kondado)|sa Norfolk, Virginia]]. Duha sa iyang mga igsoon nga lalaki ang nakig-away alang sa [[Confederate States of America|Habagatan]] sa Gubat Sibil, ug midumili sa pagtambong sa iyang kasal. Si Arthur ug Pinky adunay tulo ka anak nga lalaki, diin si Douglas ang kamanghuran, sunod nila [[Arthur MacArthur III|ni Arthur III]] ug Malcolm. Ang pamilya nagpuyo sa sunod-sunod nga mga pwesto sa Army sa [[American Old West]] . Ang mga kahimtang kay karaan na kaayo, ug si Malcolm namatay tungod sa [[Measles|tipdas]] niadtong 1883. Sa iyang memoir, ''ang Reminiscences'', si MacArthur misulat nga "Nakakat-on ko sa pagsakay ug pagpana bisan sa wala pa ako makabasa o makasulat—sa tinuod lang, halos sa wala pa ako makalakaw ug makasulti." Si Douglas suod kaayo sa iyang inahan ug kanunay nga giisip nga "mama's boy". Hangtod sa edad nga otso, iyang gisul-oban siya og mga palda ug gipadayon ang taas ug kulot nga buhok niini.[[Payl:View_copy.jpg|alt=A ornate chair and a table with a book on it. A man sits in the chair, wearing an American Civil War style peaked cap. On his sleeves he wears three stripes pointed down with a lozenge of a First Sergeant.|left|thumb| Si MacArthur isip usa ka estudyante sa West Texas Military Academy sa ulahing bahin sa 1890s]]Niadtong Hulyo 1889, ang pamilya mibalhin sa Washington, DC, diin si MacArthur nagtungha sa Force Public School. Ang iyang amahan gipadala sa San Antonio, Texas, niadtong Septyembre 1893. Si MacArthur mitambong sa [[West Texas Military Academy]], diin gihatagan siya sa bulawang medalya alang sa "scholarship ug deportment". Nagdula siya sa tennis team sa eskwelahan, quarterback sa football team niini, ug shortstop sa baseball team niini. Ginganlan siya nga [[valedictorian]], nga adunay aberids nga 97.33% sa katapusang tuig Ang amahan ug apohan ni MacArthur wala molampos sa pagpangita kang Douglas og appointment isip presidente sa United States Military Academy sa West Point, una gikan sa [[Grover Cleveland]] ug dayon gikan sa [[William McKinley]] ; pareho silang gisalikway. Sa ulahi nakapasar siya sa eksaminasyon alang sa usa ka appointment gikan ni Congressman [[Theobald Otjen]]. Sa ulahi misulat siya: "Usa kadto ka leksyon nga wala gyud nako malimti. Ang pagpangandam mao ang yawe sa kalampusan ug kadaugan." Nisulod si MacArthur [[West Point|sa West Point]] niadtong Hunyo 13, 1899, ug ang iyang inahan mibalhin sa usa ka suite sa Craney's Hotel, nga nag-umbaw sa palibot sa akademya. Kaylap ang [[hazing]] sa West Point niadtong panahona, ug si MacArthur ug ang iyang klasmeyt nga [[Ulysses S. Grant III|si Ulysses S. Grant III]] gipili sa mga kadete sa Habagatan isip mga anak sa mga heneral nga adunay mga inahan nga nagpuyo sa Craney's. Sa dihang mibiya si Kadete Oscar Booz sa West Point human siya ma-hazing ug namatay tungod sa tuberculosis, gitawag si MacArthur aron moatubang sa usa ka espesyal nga imbestigasyon sa kongreso, diin siya mitestigo batok sa mga kadete nga nalambigit sa hazing apan gipakamenos niya ang iyang kaugalingong hazing. Pagkahuman, gidili sa Kongreso ang mga buhat nga "makahasol, malupigon, abusado, makauulaw, makainsulto o makapaubos sa kinaiya", bisan pa man nga nagpadayon ang hazing. Si MacArthur usa ka [[Corporal|korporal]] sa Kompanya B sa iyang ikaduhang tuig, usa ka [[First sergeant|unang sarhento]] sa Kompanya A sa iyang ikatulong tuig ug [[List of United States Military Academy First Captains|Unang Kapitan]] sa iyang katapusang tuig.Nagdula siya para sa baseball team ug sa akademikong paagi nakakuha og 2424.12 merits gikan sa posibleng 2470.00 o 98.14%, ang ikatulo nga pinakataas nga score nga natala sukad. Una siyang migraduwar sa iyang klase niadtong Hunyo 11, 1903. [Niadtong panahona, naandan na nga ang mga taas og ranggo nga kadete i-commission sa [[United States Army Corps of Engineers]], busa, si MacArthur gi-commission isip [[Second lieutenant (United States)|ikaduhang tenyente]] sa maong corps. == Mga Reprensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 1964]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1880]] ek0pkfsca8q44mgepi47wtodvgydsf6 0 11355342 37025745 2026-08-12T07:34:05Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362744897|Jean MacArthur]]" 37025745 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo|name=Jean MacArthur|image=Jean MacArthur.jpg|caption=MacArthur in 1950|birth_name=Jean Marie Faircloth|birth_date={{Birth date|1898|12|28}}|birth_place=[[Nashville, Tennessee]], U.S.|death_date={{Death date and age|2000|1|22|1898|12|28}}|death_place=[[New York, New York]], U.S.|spouse={{Marriage|[[Douglas MacArthur]]|1937|1964|end=died}}|children=[[Arthur MacArthur IV]]|parents={{indented plainlist| *Edward Cameron Faircloth Sr. *Sallie Dromgoole Beard Faircloth }}|other_names=|occupation=|known_for=}} [[Kategoriya:Mga namatay sa 2000]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1898]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] ib82xco0bi5oitcnveqahm1k4kea1my 37025746 37025745 2026-08-12T07:41:44Z MaricrisCPH 147100 37025746 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo|name=Jean MacArthur|image=Jean MacArthur.jpg|caption=MacArthur in 1950|birth_name=Jean Marie Faircloth|birth_date={{Birth date|1898|12|28}}|birth_place=[[Nashville, Tennessee]], U.S.|death_date={{Death date and age|2000|1|22|1898|12|28}}|death_place=[[New York, New York]], U.S.|spouse={{Marriage|[[Douglas MacArthur]]|1937|1964|end=died}}|children=[[Arthur MacArthur IV]]|parents={{indented plainlist| *Edward Cameron Faircloth Sr. *Sallie Dromgoole Beard Faircloth }}|other_names=|occupation=|known_for=}}'''Jean Marie MacArthur''' ( née '''Faircloth''' ; Disyembre 28, 1898&#x20;– Enero 22, 2000) mao ang ikaduhang asawa sa [[General of the Army (United States)|Heneral sa]] [[U.S. Army|Kasundalohan sa Estados Unidos]] [[Douglas MacArthur|nga si Douglas MacArthur]]. == Sayong kinabuhi ug edukasyon == Natawo nga Jean Marie Faircloth sa [[Nashville, Tennessee]], siya ang anak nga babaye ni Edward C. Faircloth, usa ka bangkero. Human magdiborsyo ang iyang mga ginikanan sa dihang otso anyos pa lang siya, gidala siya sa iyang inahan aron mopuyo uban sa iyang mga apohan sa [[Murfreesboro (kapital sa kondado sa Tinipong Bansa, Tennessee)|Murfreesboro]] . Ang iyang apohan, usa ka kanhing kapitan sa [[Confederate States of America|Confederate]] army, nagtisok kaniya sa gugma sa mga uniporme. Nagtungha siya sa [[Ward-Belmont College]] sa Nashville, apan migraduwar sa Soule College sa Murfreesboro. Si Jean ug ang iyang amahan makita sa ulahi nga nalista sa usa ka manifesto sa pasahero sa SS Ang Belgenland, nga miabot sa [[Port of Los Angeles|Pantalan sa Los Angeles]] niadtong Disyembre 29, 1927, gikan sa [[Balboa (lungsod sa Panama)|Balboa]], [[Panama Canal Zone]] . Sa pagkamatay sa iyang amahan, nakapanunod siyag dakong bahandi ug nakabiyahe siyag layo. == Kasal == [[Payl:Douglas_and_Jean_MaccArthur_-_May_03_1937.jpg|thumb|Si Douglas ug Jean MacArthur sa ilang adlaw sa kasal human mibiya sa korte sa New York City. <ref>[[c:File:Boston Evening Transcript May 03, 1937 - DPLA - a62d182bee628f91b64735075a1a9f5b (page 10).jpg|"On a Honeymoon to Manila"]] (1937-05-03), ''Boston Evening Transcript'', page 10.</ref>]] Sa usa ka biyahe nga iyang giplano paingon sa [[Shanghai (kapital sa lalawigan sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Shanghai]], niadtong 1935, iyang nahimamat si Heneral MacArthur sakay sa SS Si Presidente Hoover, nga unang mohunong sa [[Manila]], diin manaog si MacArthur. Bisan pa sa kalainan sa edad — halos napulog siyam ka tuig nga mas bata siya kaniya — nagsugod sila og permanente nga relasyon sa Manila, ug nagpakasal sa [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] niadtong Abril 30, 1937, atol sa pagpauli ni Heneral MacArthur aron pagtukod og suporta alang sa depensa sa [[Pilipinas]] . Kini ang katapusang biyahe ni Heneral MacArthur ngadto sa mainland sa Estados Unidos sulod sa misunod nga 14 ka tuig, sa dihang siya gihuboan sa katungdanan ni Presidente [[Harry S. Truman|Truman]] . Ang iyang bugtong laing mga pagbisita sa yuta sa US tali sa 1937 ug 1951 mao ang usa ka miting sa estratehiya niadtong 1944 sa Honolulu, Hawaii uban ni Presidente [[Franklin D. Roosevelt|Roosevelt]] ug Admiral [[Chester W. Nimitz|Nimitz]] ug usa ka miting niadtong 1950 uban ni Presidente Truman sa [[Wake Island (pulong kagaangan)|Wake Island]]. Si Jean ang ikaduhang asawa ni MacArthur ug gihulagway niya kini isip iyang "kanunay nga higala, hinigugma, ug debotadong tigsuporta." Sila adunay usa ka anak nga lalaki, [[Arthur MacArthur IV|si Arthur MacArthur IV]] (1938–), ug naminyo hangtod sa kamatayon ni Douglas niadtong 1964. == Panahon sa Gubat == Si Jean MacArthur uban sa iyang bana sa dihang giatake sa mga Hapon ang [[Pilipinas]] ug miuban kaniya ngadto sa isla sa [[Corregidor]] sa pantalan sa [[Manila]] . Bisan sa dihang giatake ang isla, wala gihapon siya mobiya sa iyang bana. Sa dihang [[Douglas MacArthur's escape from the Philippines|gimandoan ni Presidente Roosevelt ang mga MacArthur nga mobiya]] sila miadto sa [[Ostralya|Australia]]. == Trabaho sa kawanggawa == Human sa kamatayon sa iyang bana, mitabang siya sa [[Metropolitan Opera]] ug uban pang mga charity. Sa iyang ulahing mga tuig, kanunay siyang mohatag og mga pakigpulong bahin sa karera sa militar sa iyang namatay nga bana. Gihatagan siya ni Presidente [[Ronald Reagan]] sa [[Presidential Medal of Freedom|Medal of Freedom]] niadtong 1988 ug gihatagan siya sa gobyerno sa Pilipinas sa Legion of Merit niadtong 1993. == Kamatayon == Namatay si Ginang MacArthur tungod sa natural nga hinungdan sa Lenox Hill Hospital sa Manhattan sa edad nga 101. Gilubong siya uban sa iyang bana sa rotunda sa [[MacArthur Memorial]] sa [[Norfolk (kapital sa kondado)|Norfolk, Virginia]], ang lungsod nga natawhan sa inahan ni Heneral MacArthur. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 2000]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1898]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] thvvtm8ct0lxdkwq7gulzrplc8rh5r9 0 11355343 37025747 2026-08-12T07:46:55Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358886863|Unexplained wealth of the Marcos family]]" 37025747 wikitext text/x-wiki [[Payl:40_Wall_Street.jpg|right|thumb|371x371px| Usa ka imahe sa 40 Wall Street niadtong 2005, usa sa upat ka mga bilding sa Manhattan nga gipalit sa mga Marcos sa sayong bahin sa dekada 1980.]] a3i5dtmw7nwzsomzy76lmlu6vendhmu 37025749 37025747 2026-08-12T07:56:34Z MaricrisCPH 147100 37025749 wikitext text/x-wiki [[Payl:40_Wall_Street.jpg|right|thumb|371x371px| Usa ka imahe sa 40 Wall Street niadtong 2005, usa sa upat ka mga bilding sa Manhattan nga gipalit sa mga Marcos sa sayong bahin sa dekada 1980.]]Ang [[Marcos family|pamilyang Marcos]], usa ka pamilyang politikal sa [[Pilipinas]], nanag-iya og lain-laing mga kabtangan nga gitino sa mga korte sa Pilipinas nga [[Plunder|nakuha pinaagi sa ilegal nga paagi]] atol sa pagkapresidente ni [[Ferdinand Marcos]] gikan sa [[Presidency of Ferdinand Marcos|1965–1986]] . <ref name="TiongsonMayrina">Tiongson-Mayrina, Karen and GMA News Research.September 21, 2017. The Supreme Court's rulings on the Marcoses' ill-gotten wealth. https://www.gmanetwork.com/news/news/specialreports/626576/the-supreme-court-s-rulings-on-the-marcoses-ill-gotten-wealth/story/</ref> Kini nga mga kabtangan gihisgutan gamit ang daghang mga termino, lakip ang "ill-gotten wealth" <ref name="scImeldaMarcosvsRP">{{cite court|litigants=IMELDA ROMUALDEZ-MARCOS, vs. REPUBLIC OF THE PHILIPPINES|court=Supreme Court of the Philippines|reporter=|vol=|opinion=G.R. No. 189505|pinpoint=|date=April 25, 2012|url=http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2012/april2012/189434.htm|quote=|access-date=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310044813/http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2012/april2012/189434.htm|archive-date=March 10, 2019}}</ref> ug "unexplained wealth," samtang ang ubang mga awtor sama nila [[Belinda Aquino|ni Belinda Aquino]] ug Senador sa Pilipinas nga [[Jovito Salonga|si Jovito Salonga]] mas prangka nga nagtawag niini nga "Marcos Plunder". Sa legal nga paagi, gihubit kini sa [[Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas|Korte Suprema sa Pilipinas]] isip mga kabtangan nga nakuha sa mga Marcos nga labaw sa kantidad nga legal nga gideklara nila ni Ferdinand ug Imelda Marcos sa mga pahayag sa mga kabtangan ug mga utang sa presidente <ref name="scImeldaMarcosvsRP2">{{cite court|litigants=IMELDA ROMUALDEZ-MARCOS, vs. REPUBLIC OF THE PHILIPPINES|court=Supreme Court of the Philippines|reporter=|vol=|opinion=G.R. No. 189505|pinpoint=|date=April 25, 2012|url=http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2012/april2012/189434.htm|quote=|access-date=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310044813/http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2012/april2012/189434.htm|archive-date=March 10, 2019}}</ref> —nga mokabat lamang sa mga US$13,500.00 gikan sa iyang sweldo isip presidente. Giisip usab sa korte nga ang maong bahandi kinahanglan nga ibaligya ug ihatag sa gobyerno o sa mga biktima sa tawhanong katungod sa awtoritaryan nga rehimen ni Marcos. Ang banabana sa kantidad nga gikataho nga nakuha sa mga Marcos sa miaging pipila ka tuig sa administrasyong Marcos gikan sa US$5 bilyon ngadto sa $13 bilyon. : 634–635  : 27 Walay eksaktong numero nga matino sa kantidad nga nakuha sa tibuok 21 ka tuig sa rehimeng Marcos, apan ang prominenteng ekonomista sa panahon ni Marcos [[Jesus Estanislao|nga si Jesus Estanislao]] nagsugyot nga ang kantidad mahimong moabot sa US$30 bilyon. Lakip sa mga tinubdan sa bahandi ni Marcos giingong mao ang: gibalhin nga langyaw nga tabang pang-ekonomiya (pananglitan [[Marcos Japanese ODA scandal|ang eskandalo sa ODA ni Marcos sa Hapon]] ), tabang militar sa Gobyerno sa US (lakip ang dagkong discretionary funds nga magamit ni Marcos isip "ganti" sa pagpadala sa pipila ka tropang Pilipino [[Vietnam War|sa Vietnam]] ) ug mga kickback gikan sa mga kontrata [[Department of Public Works and Highways|sa mga trabahong publiko]] sulod sa duha ka dekada nga pagmando. Kini nga bahandi naglakip sa: mga kabtangan sa real estate sulod sa Pilipinas ug sa daghang ubang mga nasud, labi na ang Estados Unidos; mga koleksyon sa alahas ug mga buhat sa arte; mga bahin ug uban pang mga instrumento sa pinansyal; mga bank account, sa Pilipinas ug sa gawas sa nasud, labi na ang Switzerland, Estados Unidos, Singapore, ug British Virgin Islands; ug sa pipila ka mga higayon, aktuwal nga mga kabtangan sa salapi. Ang uban niining bahandi nabawi tungod sa nagkalain-laing mga kaso sa korte, isip pundo o mga kabtangan nga gibalik sa gobyerno sa Pilipinas, o pinaagi sa paghatag niini isip reparasyon sa mga biktima sa mga pag-abuso sa tawhanong katungod ubos sa pagkapresidente ni Marcos. Ang Korte Suprema sa Pilipinas, Sandiganbayan, ug mga korte sa gawas sa nasud nagpagawas ug mga kombiksyon o desisyon nga nagpamatuod sa pagpangawat nila ni Ferdinand Marcos ug Imelda Marcos, mga miyembro sa pamilyang Marcos, ug mga kroni. Ang uban sa gikawat nga bahandi nabawi sa gobyerno sa Pilipinas pinaagi sa mga husay ug kompromiso, uban man sa mga Marcos mismo o sa mga kroni nga nag-ingon nga ang pipila ka mga kabtangan gisalig kanila sa mga Marcos. Ang uban sa mga kaso sa pagbawi gibasura sa mga korte tungod sa mga hinungdan lakip na ang dili husto nga mga pamaagi sa pagpasaka sa kaso ug mga teknikal nga isyu sa mga ebidensya sa dokumentaryo. Ang wala mahibal-i nga kantidad dili mabawi tungod kay ang hingpit nga kantidad sa bahandi ni Marcos wala mahibal-i. == Mga Reperensya == 0mfgselvqdjdplwi8swptafyz58gzim 0 11355344 37025748 2026-08-12T07:53:33Z MadayawDavao 140869 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368796278|Department of Mindanao and Sulu]]" 37025748 wikitext text/x-wiki Ang '''Departamento sa Mindanao ug Sulu''' maoy usa ka ahensya sa kolonyal nga administrasyon sa Estados Unidos sa Kapupud-an sa Pilipinas nga gitahasan sa pagdumala sa tanang lugar nga kadaghan nga lumulupyo [[Muslim|sa mga Muslim]] sulod sa maong teritoryo. Natukod kini niadtong Hulyo 23, 1914, subay sa Balaod No. 2408, nga mipuli sa [[Lalawigan sa Moro]] human kini gibahin ngadto sa mga distrito/lalawigan sa [[Zamboanga (lalawigan)|Zamboanga]], Lanao, Cotabato, [[Davao (probinsya)|Davao]], ug [[Sulu Archipelago|Sulu]].<ref>{{cite web|url=http://litera1no4.tripod.com/maguindanao_frame.html|title=Maguindanao|author=Jose Arnaldo Dris|access-date=August 9, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060101075728/http://litera1no4.tripod.com/maguindanao_frame.html|archive-date=January 1, 2006|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Sa ulahi gibahin kini ngadto sa mga probinsya/rehiyon nga giorganisar ubos sa Department of Mindanao ug Sulu, uban sa kanhing mga probinsya sa Agusan, ug ang kasamtangang probinsya sa [[Bukidnon]].<ref>{{cite web|title=Act No. 2408|url=https://www.chanrobles.com/acts/actsno2408.html}}</ref><ref>{{cite web|title=The Moro Lands|url=http://geocities.com/capitolHill/rotunda/2209/Moro.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729180714/http://geocities.com/capitolHill/rotunda/2209/Moro.html|archive-date=2009-07-29|access-date=2019-04-28}}</ref> 4lfxt23m1r68palx6jqrg8nn99x9162 37025750 37025748 2026-08-12T07:56:41Z MadayawDavao 140869 /*Gobyerno*/ 37025750 wikitext text/x-wiki Ang '''Departamento sa Mindanao ug Sulu''' maoy usa ka ahensya sa kolonyal nga administrasyon sa Estados Unidos sa Kapupud-an sa Pilipinas nga gitahasan sa pagdumala sa tanang lugar nga kadaghan nga lumulupyo [[Muslim|sa mga Muslim]] sulod sa maong teritoryo. Natukod kini niadtong Hulyo 23, 1914, subay sa Balaod No. 2408, nga mipuli sa [[Lalawigan sa Moro]] human kini gibahin ngadto sa mga distrito/lalawigan sa [[Zamboanga (lalawigan)|Zamboanga]], Lanao, Cotabato, [[Davao (probinsya)|Davao]], ug [[Sulu Archipelago|Sulu]].<ref>{{cite web|url=http://litera1no4.tripod.com/maguindanao_frame.html|title=Maguindanao|author=Jose Arnaldo Dris|access-date=August 9, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060101075728/http://litera1no4.tripod.com/maguindanao_frame.html|archive-date=January 1, 2006|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Sa ulahi gibahin kini ngadto sa mga probinsya/rehiyon nga giorganisar ubos sa Department of Mindanao ug Sulu, uban sa kanhing mga probinsya sa Agusan, ug ang kasamtangang probinsya sa [[Bukidnon]].<ref>{{cite web|title=Act No. 2408|url=https://www.chanrobles.com/acts/actsno2408.html}}</ref><ref>{{cite web|title=The Moro Lands|url=http://geocities.com/capitolHill/rotunda/2209/Moro.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729180714/http://geocities.com/capitolHill/rotunda/2209/Moro.html|archive-date=2009-07-29|access-date=2019-04-28}}</ref> == Gobyerno == Usa ka gobyerno sibil ang mipuli sa gobyerno sa [[Lalawigan sa Moro]]. Ang Konseho sa Lehislatura gipulihan sa usa ka lawas sa pagtambag nga gitawag og Konseho sa Administrasyon ug ang gahum niini sa lehislatura gibalhin ngadto sa [[Philippine Commission|Komisyon sa Pilipinas]]. Ang gobyerno probinsyal sa pito ka probinsya gitugyan ngadto sa usa ka Provincial Board nga gilangkoban sa usa ka gobernador, usa ka sekretarya-tesurero, ug usa ka ikatulo nga miyembro. Ang gobernador ug ang kalihim-tesurero gitudlo sa gobernador sa departamento ubos sa kumpirmasyon sa [[Governor-General of the Philippines|gobernador-heneral]]. Ang ikatulong miyembro gipili sa mga presidente ug mga konsehal sa tanang distrito sa munisipyo sa probinsya. Niadtong 1915, ang Departamento sa Instruksyon Publiko sa rehiyon nahimong kabahin sa Kawanihan sa Edukasyon. Hinay-hinay kining gihiusa sa kinatibuk-ang sistema, ug kini nga proseso natapos niadtong 1922.<ref>{{cite book|last1=Milligan|first1=Jeffrey Ayala|title=Islamic Identity, Postcoloniality, and Educational Policy: Schooling and Ethno-Religious Conflict in the Southern Philippines|date=2020|publisher=Springer Nature|isbn=9789811512285|page=68|url=https://books.google.com/books?id=_yLTDwAAQBAJ&pg=PA68}}</ref> === Mga Lalawigan === Ang departamento gilangkoban sa pito ka probinsya: * [[Agusan (province)|Agusan]] * [[Bukidnon]] * [[Cotabato]] * [[Davao (probinsya)|Dabaw]] * [[Lánao|Lanao]] * [[Zamboanga (lalawigan)|Zamboanga]] * [[Sulu Archipelago|Sulu]] == Mga Reperensya == duhx76p8urgqij64wmu95leqm2f9cb2 0 11355345 37025751 2026-08-12T08:02:23Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367519165|Assassination of Ninoy Aquino]]" 37025751 wikitext text/x-wiki == Pasiuna == [[Payl:Aquino_Assassination_Plaque_213121.jpg|thumb| Ang aspalto sa [[Tugpahanang Pangkalibutanon sa Ninoy Aquino|Ninoy Aquino International Airport]] kon tan-awon gikan sa Terminal 1, uban sa plake (ubos) nga nagtimaan sa eksaktong dapit sa pagpatay.]] lglp0bd5sblbf0riwjc0qm1cjcq6h00 37025752 37025751 2026-08-12T08:07:13Z MaricrisCPH 147100 37025752 wikitext text/x-wiki Niadtong Agosto 21, 1983, sa [[Airport apron|apron]] sa kaniadto [[Tugpahanang Pangkalibutanon sa Ninoy Aquino|Manila International Airport]], [[Ninoy Aquino|si Benigno "Ninoy" Aquino Jr.]], usa ka kanhing [[Senate of the Philippines|senador sa Pilipinas]], gipatay gamit ang usa ka bala sa ulo. Si Aquino, usa ka dugay nang kontra ni [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|Presidente]] [[Ferdinand Marcos|Ferdinand Marcos Sr.]], bag-o lang nakabalik gikan sa tulo ka tuig nga [[Exile|pagkadestiyero]] sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]], ug gidala sa usa ka sakyanan nga magdala kaniya balik sa prisohan. Napatay usab si Rolando Galman, nga giakusahan sa pagpatay kaniya. Niadtong 1967, napili si Aquino sa Senado sa Pilipinas. Isip usa ka Senador, hugot niyang gisaway si Marcos. Niadtong 1972, wala madugay human [[Proclamation No. 1081|gideklarar ni Marcos]] [[Martial law under Ferdinand Marcos|ang balaod militar]], nabilanggo siya tungod sa peke nga mga kaso; nakagawas lang siya niadtong 1980, sa dihang [[Atake sa kasingkasing|giatake siya sa kasingkasing]] . Nagpuyo siya duol sa [[Boston (kapital sa estado)|Boston]] sulod sa sunod nga tulo ka tuig sa wala pa siya modesisyon nga mobalik sa Pilipinas. Ang pagpatay kang Aquino giila nga mao ang paghimo sa nahimulag nga oposisyon kang Marcos nga usa ka nasudnong krusada, ug, dungan niini, ang pagpasiugda sa biyuda ni Aquino, [[Cory Aquino|si Corazon Aquino]] . Niadtong 1986, si Marcos nagpatawag og usa ka [[1986 Philippine presidential election|hinanaling eleksyon sa pagkapresidente]] . Si Corazon Aquino usa ka kandidato, ug bisan wala siya modaog, nahimo gihapon siyang Presidente sa dihang si Marcos, nga nabalaka sa misunod nga [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|People Power Revolution]], miresign, ug mikalagiw sa nasud. Bisan tuod kaylap nga gituohan, lakip na sa [[Aquino family|iyang pamilya]], nga si Aquino gipatay sa mando ni Marcos, kini wala pa gyud mapamatud-i nga konklusibo. Usa ka imbestigasyon nga gisugdan ni Marcos wala madugay human sa pagpatay miresulta sa 25 ka mga personahe sa militar ug usa ka sibilyan nga gipasakaan og kaso sa pagpatay; silang tanan giabswelto sa [[Sandiganbayan]] (espesyal nga korte). Ang ikaduhang imbestigasyon, atol sa [[Presidency of Corazon Aquino|pagkapresidente ni Corazon Aquino]], misangpot sa pagbista pag-usab sa 16 ka mga personahe sa militar, nga silang tanan nakonbikto ug gisentensiyahan sa Sandiganbayan og tibuok [[Life imprisonment|kinabuhi nga pagkabilanggo]] . Gikumpirma sa [[Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas|Korte Suprema]] ang desisyon, ug gisalikway ang mga mosyon sa mga nakonbikto nga sundalo alang sa pag-usab sa kaso. Usa sa mga kriminal ang [[Pardon|gipasaylo]] sa ulahi, tulo ang namatay sa prisohan, ug ang nahabilin [[Commutation of sentence|giusab]] ang ilang sentensya sa lainlaing mga oras. Ang katapusang mga priso gibuhian gikan sa prisohan niadtong 2009, sa samang tuig nga [[Death and funeral of Corazon Aquino|namatay si Corazon Aquino]]. == Pasiuna == [[Payl:Aquino_Assassination_Plaque_213121.jpg|thumb| Ang aspalto sa [[Tugpahanang Pangkalibutanon sa Ninoy Aquino|Ninoy Aquino International Airport]] kon tan-awon gikan sa Terminal 1, uban sa plake (ubos) nga nagtimaan sa eksaktong dapit sa pagpatay.]]Atol sa usa ka engkwentro uban ni Imelda Marcos niadtong 1982, gihatag ni Aquino kaniya ang iyang pasaporte nga hapit na ma-expire, nga wala masayod nga iya kining tipigan. Nisulay si Aquino sa pagsumiter og mga papeles sa pagbiyahe sa Konsulado sa Pilipinas sa [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] niadtong Hunyo 1983 (apan gisalikway tungod sa pasangil nga usa ka gitarget nga plano sa pagpatay) ug natapos nga adunay duha ka pasaporte.{{Spaced en dash}}usa ka blangko nga pasaporte nga adunay tinuod nga ngalan ni Aquino (pinaagi sa usa ka opisyal sa konsulado) ug ang usa usa ka pasaporte nga gi-isyu sa Middle East ubos sa alyas nga "Marcial Bonifacio" (pinaagi sa kanhi kongresista [[Lanao del Sur|sa Lanao del Sur]] nga si [[Rashid Lucman]] ). Niadtong Hulyo 1983, si Pacifico Castro (kaniadto Deputy Foreign Minister) nagpasidaan sa mga internasyonal nga air carrier (lakip ang JAL) nga dili tugotan si Aquino nga mosakay sa mga eroplano niini. Mobalik unta si Aquino niadtong Agosto 7, apan gipasidan-an siya ni Juan Ponce Enrile niadtong Agosto 2 nga i-delay ang iyang pagbalik tungod sa giingong "mga laraw batok sa iyang kinabuhi". Niadtong Agosto 13, 1983, si Aquino, human sa usa ka serbisyo sa pagsimba sa buntag, miadto sa [[Logan International Airport (tugpahanan sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Boston International Airport]], diin siya mosakay og eroplano paingon sa [[Los Angeles]] aron motambong sa mga komperensya uban sa iyang mga kaubang Pilipinong kontak. Gikan didto, milupad siya paingon sa [[Hapon|Japan]], [[Hong Kong]], ug [[Singgapura|Singapore]], sa dili pa moadto sa [[Malaysiya|Malaysia]], diin si Aquino makigkita kang [[Mahathir Mohammad|Mahathir Mohamad]] (ang Punong Ministro sa Malaysia niadtong panahona) ingon man sa mga opisyal sa Indonesia ug Thailand. Mobalik dayon si Aquino sa Singapore, sa dili pa moadto sa Hong Kong, diin siya mosakay sa eroplano [[China Airlines|sa China Airlines]] paingon sa [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]] . Pag-abot ni Aquino sa Taipei niadtong Agosto 19, gisugat siya sa iyang bayaw nga [[Ken Kashiwahara|si Ken Kashiwahara]], usa ka tigbalita sa [[ABC News (United States)|ABC News]] nga nagbakasyon niadtong panahona. Niadtong Agosto 20, si Aquino giubanan sa mga tigbalita, lakip sila si Katsu Ueda ( [[Kyodo News]] ), Arthur Kan ( ''[[Asiaweek]]'' ), Toshi Matsumoto, Kiyoshi Wakamiya, ug mga news crew gikan sa ABC News ug [[Tokyo Broadcasting System]], ug sa ulahi mihatag og interbyu gikan sa iyang kwarto sa [[Grand Hotel (Taipei)|Grand Hotel]] diin iyang giingon nga magsul-ob siya og [[bulletproof vest]] . Gitambagan niya ang mga tigbalita nga mouban kaniya sa paglupad: == Mga Reperensya == 1eijmf8w98slzlssmyo2br5tj22hcw4 0 11355346 37025754 2026-08-12T08:14:17Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353912800|Comprehensive Agreement on the Bangsamoro]]" 37025754 wikitext text/x-wiki [[Payl:Signing_of_the_Comprehensive_Agreement_on_the_Bangsamoro_in_the_Philippines_-_27_March_2014.webm|thumbtime=02:00|thumb|320x320px| Pagpirma sa Comprehensive Agreement sa Bangsamoro sa Palasyo sa Malacañang, Manila]] mnz9ubojlmmw8y9qdatclicji0fe9wh 37025755 37025754 2026-08-12T08:19:54Z MaricrisCPH 147100 37025755 wikitext text/x-wiki Ang '''Comprehensive Agreement on Bangsamoro''' ( '''CAB''' ) mao ang katapusang kasabutan sa kalinaw nga gipirmahan tali sa [[kagamhanan sa Pilipinas|Gobyerno sa Pilipinas]] ug sa [[MILF|Moro Islamic Liberation Front]] niadtong Marso 27, 2014 sa [[Malacañang Palace]] sa [[Manila]], nga sa kadugayan misangpot sa pagkatukod sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (kasagaran gitawag nga Bangsamoro, niadtong Enero 2019. Ang kasabutan naglambigit sa duha ka agianan - ang agianan sa normalisasyon ug ang agianan sa politika. Ubos sa normalization track, itugyan sa MILF ang ilang mga armas ngadto sa laing partido, nga pilion sa mga rebelde ug sa gobyerno sa Pilipinas. Miuyon ang MILF nga tangtangon ang ilang armadong pwersa, ang Bangsamoro Islamic Armed Forces (BIAF). Ubos sa Political track, ang gobyerno maningkamot sa pagmugna og bag-ong political entity nga nailhang [[Bangsamoro]], aron mopuli sa [[Mindanawng Muslim|Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (ARMM) nga natukod niadtong 1989. Ang pagpaambit sa gahum usa ka sentral nga punto sa pag-usab sa disenyo sa awtonomiya. Ang ARMM charter naglista lang og 14 ka mga lugar nga wala sa gahom sa rehiyonal nga lehislatura. Ubos sa komprehensibong kasabutan sa kalinaw, ang mga partido naglista og 81 ka mga gahum nga giklasipikar nga gitagana alang sa sentral nga gobyerno, eksklusibo sa Bangsamoro, ug dungan o giambitan sa duha ka partido alang sa pagbahin sa gahum. Sa 81 ka gahom, 58 ang gihatag sa Bangsamoro, siyam ang gitagana sa sentral nga gobyerno, ug 14 ang gibahin. Ang [[Framework Agreement on the Bangsamoro|Framework Agreement sa Bangsamoro]] ug Upat ka annexes, nga mao ang Transitional Arrangements and Modalities, Revenue Generation and Wealth Sharing, Power Sharing ug Normalization, uban sa Addendum sa Bangsamoro Waters, ilakip sa komprehensibo nga kasabutan. Giisa sa Armed Forces of the Philippines ang red alert status niadtong Marso 24 isip pagpangandam alang sa maong kalihokan. Si Presidente [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] sa Pilipinas, ang tsirman [[MILF|sa MILF]] nga [[Hadji Murad Ibrahim|si Hadji Murad Ibrahim]], ug ang Punong Ministro sa Malaysia nga [[Najib Razak|si Najib Razak]] lakip sa mga importanteng tawo nga gilauman nga motambong sa pagpirma sa kasabutan. Niadtong 2026, ang kasabutan giapil isip kabahin sa ''Bangsamoro Peace Agreements'' sa [[List of Memory of the World Documentary Heritage in the Philippines|UNESCO National Memory of the World Register of the Philippines]], uban sa tulo pa ka may kalabutan nga mga kasabutan. <ref>https://www.unescoicdh.org/eng/sub.php?menukey=240&mod=view&no=161880</ref> == Kaagi == Aron matuman ang ilang tumong nga mahatagan og kagawasan [[Bangsamoro Republik|ang Bangsamoro]], ang MNLF nakig-engkwentro sa [[Armadong Kusog sa Pilipinas|pwersa sa gobyerno]] sa halapad nga armadong panagsangka, nga miabot sa kinapungkayan sa sayong bahin sa dekada 70 sa dihang ang mga operasyon sa mga rebelde nga sama sa blitz nagdala kanila sa pagkontrol sa daghang mga munisipyo nga naglibot [[Dakbayan sa Cotabato|sa Cotabato City]] ug sa airport complex niini. Kini ang nakaaghat sa rehimeng [[Ferdinand Marcos|Marcos]] sa pagpalig-on sa presensya sa militar pinaagi sa pagpadala sa halos tulo ka bahin sa kasundalohan sa kadaghanan sa mga Muslim nga bahin sa [[Mindanao]] . Lahi ang nahitabo niadtong 1976 sa dihang ang lider [[Libya|sa Libya]] nga [[Muammar Gaddafi|si Muammar Gaddafi]] nakigsabot sa usa ka kasabutan nga misangpot sa pagpirma sa Tripoli Agreement nga nagpaila sa konsepto sa usa ka autonomous Muslim region sa Mindanao. Niadtong Agosto 1, 1989, ubos sa mandato sa bag-ong Konstitusyon sa 1987, gipatuman [[Konggreso sa Pilipinas|sa Kongreso]] ang Republic Act 6734 nga nagtugot sa paghimo sa [[Mindanawng Muslim|Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (ARMM). Apan, sa 13 ka probinsya ug 9 ka siyudad nga miapil sa plebisito, ang mga probinsya sa [[Lanao del Sur]], [[Maguindanao]], [[Sulu]], ug [[Tawi-Tawi]] lamang ang mipili nga mahimong kabahin sa ARMM. Ang ARMM pormal nga natukod niadtong Nobyembre 6, 1990. Imbis nga magkahiusa ang mga lider sa Muslim, kini nga kasabutan nakapabahin-bahin pa sa MNLF, tungod kay ang ubang mga paksyon sulod sa grupo mas gusto ang kagawasan kaysa awtonomiya. Busa, usa ka grupo sa mga opisyal nga gipangulohan ni [[Hashim Salamat]] ang mibulag ug nagporma sa [[MILF|Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) aron ipadayon ang ilang armadong pakigbisog alang sa usa ka independente nga Bangsamoro (nasod nga Moro) sa Mindanao. Bisan tuod ang hiniusa nga kusog niining duha ka rebeldeng pwersa wala pa makaabot sa punto nga makahatag og bisan unsang tinuod nga hulga sa [[kagamhanan sa Pilipinas|gobyerno]] sa [[Manila]], ang ilang paglungtad—ug ang mga hinungdan sa ilang kalig-on—siguradong nagdala og daghang labad sa ulo para sa gobyerno. Sulod sa halos lima ka dekada, lima ka [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|presidente]] ang misulay sa hingpit nga pagtapos niining duha ka rebelyon, gamit ang [[Military force|puwersa]] ug [[Diplomacy|diplomasya]] . Hangtod karon, wala pa'y kombinasyon nga nagmalampuson. Tingali ang labing talagsaong paningkamot aron matapos kini nga mga kalihukan mao ang sa Administrasyong [[Fidel V. Ramos|Ramos]], nga naningkamot sa pag-abot sa mga rebeldeng komunista ug Muslim pinaagi sa malinawong paagi. Daghang [[Peace process with the Bangsamoro in the Philippines#Efforts to reach peace with Islamic separatists|mga paningkamot ang gihimo aron makab-ot ang kalinaw uban sa mga Islamistang separatista]] . == Kasabutan sa Balangkas == {{Main|Framework Agreement on the Bangsamoro}}Niadtong Oktubre 15, 2012, ang gobyerno sa Pilipinas mipirma sa usa ka gipasigarbo nga dokumento nga gitawag og [[Framework Agreement on the Bangsamoro]], nga nagtapos sa paningkamot sa Administrasyong Aquino nga tapuson ang deadlock sa proseso sa kalinaw. Kining bag-ong dokumento, samtang naghatag lamang og kinatibuk-ang balangkas alang sa aktuwal nga negosasyon sa kalinaw, nagpahibalo nga "ang status quo dili madawat ug nga ang Bangsamoro tukuron aron pulihan ang Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM). Ang Bangsamoro mao ang bag-ong autonomous political entity (NPE) nga gihisgutan sa Decision Points of Principles niadtong Abril 2012." Sumala ni Presidente [[Noynoy Aquino|Aquino]], kini ang kasabutan nga "sa katapusan makaselyo sa tinuod ug malungtarong kalinaw sa Mindanao." diin [[Bangsamoro|ang Bangsamoro]] mopuli sa ARMM nga gihulagway ni [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|Presidente]] [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] nga "usa ka napakyas nga eksperimento". == Pag-abot sa kasabutan == [[Payl:Signing_of_the_Comprehensive_Agreement_on_the_Bangsamoro_in_the_Philippines_-_27_March_2014.webm|thumbtime=02:00|thumb|320x320px| Pagpirma sa Comprehensive Agreement sa Bangsamoro sa Palasyo sa Malacañang, Manila]]Ang pakigsabot sa kalinaw tali sa MILF ug sa [[kagamhanan sa Pilipinas|gobyerno sa Pilipinas]] gidumala sa [[Malaysiya|Malaysia]] sukad pa niadtong 1997. Human sa 2009, ang mga negosasyon gisuportahan usab sa usa ka International Contact Group (ang ICG). Ang ICG nagrepresentar sa usa ka inobasyon sa suporta sa proseso sa kalinaw, tungod kay kini usa ka hybrid nga lawas nga gilangkoban sa mga estado ug internasyonal nga mga non-governmental organization (INGO). Ang mga miyembro mao ang [[Turkeya|Turkey]], [[Saudinhong Arabiya|Saudi Arabia]], [[Hiniusang Gingharian|United Kingdom]], ug [[Hapon|Japan]], [[The Asia Foundation]], the [[Centre for Humanitarian Dialogue]], [[Muhammadiyah]], ug [[Conciliation Resources]] . Sa dihang ang Asia Foundation nahimong opisyal nga miyembro sa Third Party Monitoring Team niadtong 2012, ang Komunidad sa San'Egidio gikan sa Italya mipuli sa Asia Foundation sa ICG. Niadtong Enero 24, 2014, ang punong negosyador sa gobyerno sa Pilipinas nga si Miriam Coronel Ferer ug ang punong negosyador sa MILF nga si Mohagher Iqbal mipirma og kasabutan sa kalinaw sa [[Kuala Lumpur (estado)|Kuala Lumpur]] . Ang kasabutan magbukas sa dalan alang sa pagmugna sa bag-ong Muslim autonomous entity nga gitawag og "Bangsamoro" ubos sa usa ka balaod nga aprobahan sa Kongreso sa Pilipinas. Tumong sa gobyerno nga matukod ang rehiyon sa tuig 2016. Ang kasabutan nanawagan alang sa kaugalingong pagmando sa mga Muslim sa pipila ka bahin sa habagatang Pilipinas baylo sa pag-deactivate sa mga pwersa sa rebelde sa MILF. Itugyan sa mga pwersa sa MILF ang ilang mga armas ngadto sa laing partido nga pilion sa MILF ug sa gobyerno sa Pilipinas. Usa ka rehiyonal nga pwersa sa pulisya ang tukuron, ug ang militar sa Pilipinas mokunhod sa presensya sa mga tropa ug motabang sa pagbungkag sa mga pribadong kasundalohan sa lugar. Sa Kasabutan, ang gobyerno misaad nga usbon ang 37 ka tuig nga eksperimento sa awtonomiya kansang kasamtangang bersyon, ang [[Mindanawng Muslim|Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (ARMM), napakyas sa pagtuman sa pangandoy sa katawhang Moro alang sa kagawasan gikan sa usa ka sentralisado kaayo nga gobyerno. == Mga Reperensya == 3a3f6v6hkt52bq253g1j66v91r7e8b8 0 11355347 37025756 2026-08-12T08:25:21Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367519049|Extrajudicial killing]]" 37025756 wikitext text/x-wiki [[Payl:El_Tres_de_Mayo,_by_Francisco_de_Goya,_from_Prado_thin_black_margin.jpg|thumb| Kining dibuho, ''Ang Ikatulong Mayo 1808'' ni Francisco Goya, naghulagway sa mubo nga pagpatay sa mga Espanyol sa mga pwersa sa Pransya human sa Pag-alsa sa Dos de Mayo sa [[Madrid]] .]] [[Kategoriya:Politika]] t7lmm2plsgmzzsudkka0g1k25h0t5ng 37025758 37025756 2026-08-12T08:38:07Z JoyiCPH 147101 37025758 wikitext text/x-wiki [[Payl:El_Tres_de_Mayo,_by_Francisco_de_Goya,_from_Prado_thin_black_margin.jpg|thumb| Kining dibuho, ''Ang Ikatulong Mayo 1808'' ni Francisco Goya, naghulagway sa mubo nga pagpatay sa mga Espanyol sa mga pwersa sa Pransya human sa Pag-alsa sa Dos de Mayo sa [[Madrid]] .]]Ang '''extrajudicial killing''' (nailhan usab nga '''extrajudicial execution''' o '''extralegal killing''' ) mao ang direktang [[Homicide|pagpatay]] sa usa ka tawo nga walay legal nga awtoridad nga gihatag sa usa ka [[Judiciary|proseso sa hudisyal]] . Kasagaran kini nagtumong sa mga awtoridad sa gobyerno, legal man o ilegal, nga nagtumong sa piho nga mga tawo alang sa kamatayon, nga sa [[Authoritarian regime|mga awtoritaryan nga rehimen]] kanunay nga naglambigit sa mga politiko, [[Trade union|unyon sa pamuo]], mga disidente, relihiyoso ug sosyal nga mga tawo. Ang termino kasagarang gigamit sa mga sitwasyon nga nagpasabot nga ang mga [[tawhanong katungod]] sa mga biktima nalapas. Ang mga kamatayon [[Use of force|nga gipahinabo sa legal nga mga aksyon sa pulisya]] (sama sa pagdepensa sa kaugalingon) o legal nga pakiggubat sa usa ka natad sa panggubatan sa kasagaran wala gilakip, bisan kung ang mga pwersa sa militar ug pulisya kanunay nga gigamit alang sa mga pagpatay nga giisip sa mga kritiko nga dili lehitimo. Ang label nga "extrajudicial killing" gigamit usab sa organisado ug makamatay nga pagpatuman sa mga extralegal nga pamatasan sa katilingban sa mga dili-gobyerno nga aktor, lakip [[Lynching|ang mga lynching]] ug [[Honor killing|honor killings]]. == Mga ehemplo sa mga pagpatay nga walay legal nga husay, lakip ang mga buhat sa pag-atake == * [[Thomas Cromwell]] (1540): Uban sa ubang mga kontemporaryong kaso, ang mga kaaway ni Cromwell dili mokompromiso sa usa ka publikong husay. Hinuon, gikondenar siya pinaagi sa usa ka [[bill of attainder]] — usa ka balaodnon nga nagdeklarar kaniya nga sad-an nga wala’y husay.[[Concino Concini]] (1617): Nadakpan sa taytayan sa kastilyo sa Louvre, si Concini gipatay sa mga guwardiya human kunohay misinggit og "À moi "!" ("Alang kanako!") alang sa tabang, nga gihubad nga pagsukol. Ang aksyon resulta sa usa ka sekreto nga laraw nga giorganisar ni Haring Louis XIII. ug si de Luynes, nga gipatay sa L'Hôpital. * [[Concino Concini]] (1617): Nadakpan sa taytayan sa kastilyo sa Louvre, si Concini gipatay sa mga guwardiya human kunohay misinggit og "À moi "!" ("Alang kanako!") alang sa tabang, nga gihubad nga pagsukol. Ang aksyon resulta sa usa ka sekreto nga laraw nga giorganisar ni Haring Louis XIII. ug si de Luynes, nga gipatay sa L'Hôpital. * Kinahanglang tangtangon si Concini tungod kay giisip siya ni Louis nga usa ka hulga—usa ka gamhanang politiko, nga adunay personal nga kasundalohan nga gilangkoban sa 7,000 ka sundalo ug mga importanteng tigpaluyo ug kontak taliwala sa mga aristokrata sa Pransiya. Human sa iyang pagpatay, ang Rayna nga Ina gimandoan nga moretiro sa Blois. * [[Night of the Long Knives|Gabii sa mga Taas nga Kutsilyo]] (1934) == Hiniusang mga Nasod == Si Morris Tidball-Binz gitudlo nga United Nations Special Rapporteur sa extrajudicial, summary, o arbitraryong mga pagpatay niadtong Abril 1, 2021 sa [[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR)]] . <ref>Morris Tidball-Binz [https://www.ohchr.org/EN/Issues/Executions/Pages/Morris-Tidball-Binz.aspx OHCHR]</ref> <ref>Special Rapporteur on executions [https://www.ohchr.org/EN/Issues/Executions/Pages/SRExecutionsIndex.aspx OHCHR]</ref> == Mga grupo sa tawhanong katungod == Daghang mga organisasyon [[Tawhanong katungod|sa tawhanong katungod]], lakip [[Amnesty International|ang Amnesty International]] ug [[Human Rights Watch]], ang nangampanya batok sa ekstrahudisyal nga silot. Ang Human Rights Measurement Initiative nagsukod sa katungod sa kagawasan gikan sa extrajudicial execution para sa mga nasud sa tibuok kalibutan, gamit ang usa ka surbey sa mga eksperto sa tawhanong katungod sa sulod sa nasud. == Balaod sa internasyonal == === Balaod sa gubat === {{Main|Law of war}}Ang Artikulo 3(d) sa [[First Geneva Convention|Unang Geneva Convention]] klarong nagdili sa pagpahamtang sa mga pagpatay nga wala’y gipasa nga naunang hukom sa usa ka takos ug regular nga giumol nga korte nga adunay tanan nga kasagarang giila nga mga garantiya sa hudisyal alang sa tanan nga moapil sa husay. == Aprika == === Burundi === Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Burundi]]. == Demokratikong Republika sa Congo == Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Demokratikanhong Republika sa Konggo|Democratic Republic of the Congo]]. == Ehipto == {{Main|Extrajudicial executions in Egypt}}Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Ehipto]]. Ang Ehipto nakarekord ug nakareport og kapin sa usa ka dosena nga ilegal nga extrajudicial nga pagpamatay sa mga kuno 'terorista' sa nasud nga gihimo sa mga opisyal sa NSA ug sa pulisya sa Interior Ministry niadtong Septyembre 2021. Usa ka 101 ka pahina nga report ang nagdetalye sa 'mga armadong militante' nga napatay sa mga pinusilay bisan wala silay hulga sa mga pwersa sa seguridad o mga nasud sa nasud samtang sila gipatay, nga sa daghang mga kaso naa na sa kustodiya. Ang mga pahayag sa pamilya ug mga paryente sa mga namatay nag-angkon nga ang mga biktima wala nalambigit sa bisan unsang armadong o bayolenteng mga kalihokan. == Eritrea == Ang 2019 [[Universal Periodic Review]] sa [[United Nations Human Rights Council]] nakakaplag nga niadtong 2016, ang mga awtoridad [[Eritreya|sa Eritrea]] nakahimo og mga extrajudicial nga pagpatay, sa konteksto sa usa ka "padayon, kaylap ug sistematikong pag-atake batok sa sibilyan nga populasyon" sukad niadtong 1991, lakip ang "mga krimen sa pagkaulipon, pagkabilanggo, pinugos nga pagkawala, pagtortyur, uban pang dili tawhanon nga mga buhat, paglutos, pagpanglugos ug pagpatay". == Etiopia == Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Etyopiya|Ethiopia]]. == Baybayon sa Garing == Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Baybayon sa Marfil|Ivory Coast]]. == Kenya == Komon ang mga extrajudicial execution sa mga impormal nga pinuy-anan sa [[Kenya]]. Kasagaran usab ang mga pagpamatay sa Amihanang Kenya ubos sa pagtakuban sa mga operasyon batok sa terorismo. == Libya == Kasagaran ang mga extrajudicial killings ug death squad sa [[Libya]]. == Habagatang Aprika == {{Main|Mob justice in South Africa}}Ang hustisya sa mga manggugubot usa ka komon nga praktis sa habagatang Aprika. == Ghana == {{Main|Mob justice in Ghana}}Kaylap usab ang hustisya sa manggugubot nga grupo sa Ghana, diin ang mga komunidad susamang midangop sa ekstrahudisyal nga kapintasan agig tubag sa gituohang kriminal nga kalihokan o pagpang-ungo. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Politika]] 3vtj18nzzuifnelr5qi076ngi1hwnok 0 11355348 37025759 2026-08-12T08:46:19Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364120925|COVID-19 pandemic in the Philippines]]" 37025759 wikitext text/x-wiki {{Infobox pandemic|name=COVID-19 pandemic in the Philippines <!--Maps are hidden because they are out of date or do not display the most recent data--> <!--| map1 = COVID-19 pandemic cases in the Philippines.svg | legend1 = {{center|Map of provinces (including Metro Manila) with confirmed cases {{nowrap|(as of October 29, 2021){{efn|group=map|Breakdown of confirmed cases is according to the [https://ncovtracker.doh.gov.ph COVID-19 Tracker] of the [[Department of Health (Philippines)|Department of Health]] (DOH). Take note that the map may not reflect all affected localities. The methodology for recording COVID-19 patients in a particular locality in the tracker is unclear and may vary. Cases under validation, including cases among repatriates, may not reflect on the map.<br/>{{bulleted list|Other independent cities' cases are grouped with their geographically and statistically associated provinces (e.g., [[Puerto Princesa]] with [[Palawan]], [[Zamboanga City]] with non-contiguous [[Zamboanga del Sur]]).|[[Cotabato City]]'s cases were still considered as cases under the [[Soccsksargen]] region despite being part of Bangsamoro since the city has not yet formally been turned over to the Bangsamoro regional government at the time records began. For the map, its cases are considered part of [[Maguindanao]].}}}}}}}}{{div col|colwidth=8em|style=margin-left:3em;|content= {{legend|#280B0B|≥100000}} {{legend|#501616|10000–99999}} {{legend|#782121|5000–9999}} {{legend|#A02C2C|1000–4999}} {{legend|#C83737|500–999}} {{legend|#D35F5F|100–499}} {{legend|#DE8787|50–99}} {{legend|#E9AFAF|10–49}} {{legend|#FFD5D5|1–9}} }} | map2 = COVID-19 pandemic cases in the Philippines (primary LGUs breakdown).svg | legend2 = {{center|Map of provinces (including independent cities) with confirmed cases {{nowrap|(as of October 29, 2021)}}}}{{div col|colwidth=8em|style=margin-left:3em;|content= {{legend|#280B0B|≥100000}} {{legend|#501616|10000–99999}} {{legend|#782121|5000–9999}} {{legend|#A02C2C|1000–4999}} {{legend|#C83737|500–999}} {{legend|#D35F5F|100–499}} {{legend|#DE8787|50–99}} {{legend|#E9AFAF|10–49}} {{legend|#FFD5D5|1–9}} }}-->|map3={{multiple image|border=infobox|perrow=1/2/2|total_width=270 | image1 = Ospital ng Sampaloc COVID-19 3.jpg | alt1 = A medical worker attending to a patient at the Ospital ng Sampaloc in Manila | image2 = Palacio de Maynila COVID-19 swabbing center 2.jpg | alt2 = A person being swabbed at Palacio de Maynila | image3 = China COVID19 test kit PH donation 10.jpg | alt3 = Unloading of aid packages donated by China at Villamor Air Base | image4 = Ninoy Aquino Stadium COVID-19 quarantine 2.jpg | alt4 = Ninoy Aquino Stadium quarantine facility at Rizal Memorial Sports Complex | image5 = PNP PRO 3 Checkpoints COVID 19 2.jpg | alt5 = Police checkpoint at the northern border of Metro Manila | footer_align = center | footer = '''Clockwise, starting from top''':{{ulist| | A medical worker attending to a patient in [[Manila]] | Unloading of aid packages donated by China at [[Villamor Air Base]] | Police checkpoint in [[Valenzuela, Metro Manila]] | [[Ninoy Aquino Stadium]] quarantine facility at Rizal Memorial Sports Complex | A person undergoing a swab test at Palacio de Maynila }} }}|disease=[[COVID-19]]|location=Philippines|first_case=[[Manila]]|date=First case of [[COVID-19]]: January 30, 2020{{efn|name=arrival}}<br/>({{Age in years, months, weeks and days|month1=01|day1=30|year1=2020}}) ago ---- [[Public health emergency of international concern|State of public health emergency]]: March 9, 2020 – July 22, 2023 ({{Age in years, months, weeks and days|month1=3|day1=9|year1=2020|month2=7|day2=22|year2=2023}})|origin=[[Wuhan]], [[Hubei]], [[China]]|confirmed_cases={{COVID-19 data/Text|PH|cases}}|active_cases=7,037<ref name="COVID-19 tracker"/>|severe_cases=24,474<ref name="situationer"/>|critical_cases=12,118<ref name="situationer"/>|recovery_cases=48,021,987<ref name="COVID-19 tracker"/>|deaths={{COVID-19 data/Text|PH|deaths}}|fatality_rate={{percentage|{{COVID-19 data/Text|PH|deaths|unref=yes}}|{{COVID-19 data/Text|PH|cases|unref=yes}}|2}}|website={{ubl|{{URL|http://www.covid19.gov.ph}}|{{URL|https://doh.gov.ph/2019-nCoV}}}}|vaccinations={{ublist | {{COVID-19 data/Text|PH|total_vaccinated}} (total vaccinated) | {{COVID-19 data/Text|PH|fully_vaccinated}} (fully vaccinated) | {{COVID-19 data/Text|PH|vaccine_doses}} (doses administered) }}}} 3wrlzjdlhm5791w36yean3b7it2brkq 37025760 37025759 2026-08-12T08:46:48Z JoyiCPH 147101 Blanked the page 37025760 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37025761 37025760 2026-08-12T08:50:49Z JoyiCPH 147101 37025761 wikitext text/x-wiki Ang '''pandemya sa COVID-19 sa Pilipinas''' kabahin sa [[Pandemya sa COVID-19|tibuok kalibutan nga pandemya]] sa coronavirus disease 2019 ( {{Nowrap|[[COVID-19]]}} ) nga gipahinabo sa severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 ( {{Nowrap|[[SARS-CoV-2]]}} ). Hangtod sa August 5, 2026, adunay 4,173,631 nga gitaho nga mga kaso ug 66,864 nga gitaho nga mga namatay, ang ikalima nga labing taas sa [[COVID-19 pandemic in Southeast Asia|Habagatang-Sidlakang Asya]], sunod sa [[COVID-19 pandemic in Vietnam|Vietnam]], [[COVID-19 pandemic in Indonesia|Indonesia]], [[COVID-19 pandemic in Malaysia|Malaysia]], ug [[COVID-19 pandemic in Thailand|Thailand]]. Ang unang kaso sa Pilipinas nakit-an niadtong Enero 30, 2020, nga naglambigit sa usa ka 38 anyos nga babayeng Intsik sa [[San Lazaro Hospital, Manila|San Lazaro Hospital]] sa [[Metro Manila]]. Niadtong Pebrero 1, 2020, usa ka posthumous test result gikan sa usa ka 44-anyos nga lalaking Intsik ang nagpositibo sa virus, nga naghimo sa Pilipinas nga unang nasud gawas sa [[COVID-19 pandemic in mainland China|China]] nga nakatala og kumpirmadong kamatayon tungod sa sakit. Human sa kapin usa ka bulan nga walay natala nga mga kaso, gikumpirma sa Pilipinas ang unang [[Local transmission|lokal nga transmission]] niini niadtong Marso 7, 2020. Ang virus mikaylap dayon sa [[Lalawigan (Pilipinas)|matag probinsya sa nasud]]. [[Philippine government response to the COVID-19 pandemic|Ang mga gobyerno nasyonal ug lokal]] nagpatuman og [[COVID-19 community quarantines in the Philippines|mga community quarantine]] human sa Marso 15, 2020, aron limitahan ang pagkaylap sa virus, lakip na ang [[Enhanced community quarantine in Luzon|enhanced community quarantine (ECQ) sa tibuok Luzon]] gikan sa Marso hangtod Mayo 2020. Niadtong Marso 24, gipirmahan ni Presidente [[Rodrigo Duterte]] ang [[Bayanihan to Heal as One Act]], nga naghatag kaniya og dugang nga gahom sa pagdumala sa pandemya. Kini giwagtang sa [[Bayanihan to Recover as One Act]], nga iyang gipirmahan niadtong Septiyembre 11. Ang Pilipinas adunay gamay nga mas ubos nga kapasidad sa pagsulay kon itandi sa mga silingan niini [[Habagatan-sidlakang Asya|sa Habagatang-Sidlakang Asya]] atol sa unang mga bulan sa pandemya. Sa katapusan sa Enero 2020, ang [[Research Institute for Tropical Medicine]] (RITM) sa [[Muntinlupa]], Metro Manila nahimong unang [[COVID-19 pandemic in the Philippines#Testing facilities|laboratoryo sa pagsulay sa COVID-19]] sa nasud; sa wala pa kini, ang mga sample kinahanglan ipadala sa Australia alang sa pagsulay. Sukad niadto, ang [[Alintaga sa Alimgas (Pilipinas)|Department of Health]] (DOH) sa Pilipinas nag-akreditar na og 279 ka mga laboratoryo nga makahimo sa pag-detect sa SARS-CoV-2 virus. Hangtod sa Septiyembre 10, 2021, 277 niini nga mga laboratoryo ang nagpahigayon og 19,742,325 ka mga pagsulay gikan sa kapin sa 18,551,810 ka talagsaon nga mga indibidwal. Niadtong Pebrero 2022, ang mga kaso sa COVID-19 sa tibuok nasud nagsugod sa pag-ubos, ug sa Mayo 2022 ang DOH nakamatikod nga ang nasud naa sa "minimal-risk case classification," nga adunay aberids nga 159 ka kaso kada adlaw nga natala gikan sa Mayo 3 hangtod 9. Sa sayong bahin sa Hunyo 2022, [[COVID-19 vaccination in the Philippines|69.4 milyon nga mga Pilipino ang hingpit nga nabakunahan]], samtang 14.3 milyon nga mga indibidwal ang nakadawat sa ilang [[Booster shot|booster shots]] . Niadtong Agosto 2022, ang mga pampublikong eskwelahan sa Pilipinas nagbukas pag-usab alang sa personal nga pagkat-on sa unang higayon sulod sa duha ka tuig. Hangtod sa Pebrero 23, 2023, adunay kinatibuk-ang 170,545,638 ka dosis sa bakuna ang gihatag. Niadtong Hulyo 22, 2023, giwagtang ni Presidente [[Bongbong Marcos]] ang pandemya sa COVID-19 isip usa ka state of public health emergency. Niadtong Hunyo 14, 2024, usa ka exposé [[Reuters|sa Reuters]] ang nagbutyag nga ang [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] naglunsad og usa ka tago nga kampanya sa Pilipinas atol sa kinapungkayan sa pandemya aron pahuyangon ang pagbakuna, bakuna, face mask, ug mga testing kit sa China. Ang katuyoan niini mao ang pagsukol sa nagkadako nga impluwensya sa China sa nasud ubos sa administrasyong Duterte. Ang DOH sa Pilipinas nagpahayag sa panginahanglan alang sa dugang nga imbestigasyon sa maong butang. Usa ka sunod nga report sa Reuters ang nakakaplag nga ang [[Embassy of China, Manila|Embahada sa China sa Manila]] nagsuhol og usa ka lokal nga kompanya sa marketing aron pagpahigayon og usa ka tago [[Astroturfing|nga]] kampanya sa social media nga naglakip sa pag-promote [[CoronaVac|sa CoronaVac]] sa nasud. e1prtb60pn719pstq9p1qjqq1bijw2l 0 11355349 37025762 2026-08-12T08:55:59Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360698951|Exclusive economic zone of the Philippines]]" 37025762 wikitext text/x-wiki [[Payl:NAMRIA_map_of_Philippine_maritime_zones.png|thumb| Mapa nga giandam sa National Mapping and Resource Information Authority (NAMRIA), nga nagpakita sa pinakataas nga gilapdon sa EEZ sa Pilipinas nga berde ug ang teoretikal nga EEZ base sa median nga mga linya uban sa silingang mga estado nga purpura.]] [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] di614d18q9jk0l66e1oazbvktz9iwti 37025763 37025762 2026-08-12T09:00:56Z QueenCityCebu 123067 37025763 wikitext text/x-wiki [[Payl:NAMRIA_map_of_Philippine_maritime_zones.png|thumb| Mapa nga giandam sa National Mapping and Resource Information Authority (NAMRIA), nga nagpakita sa pinakataas nga gilapdon sa EEZ sa Pilipinas nga berde ug ang teoretikal nga EEZ base sa median nga mga linya uban sa silingang mga estado nga purpura.]]Ang '''eksklusibong sonang ekonomiko sa Pilipinas''' ( '''Philippine EEZ''' ) usa ka lugar nga sakop sa kadagatan nga gitukod subay sa [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS) ug mga balaod ug regulasyon sa Pilipinas, labi na ang Republic Act No. 9522 sa 2009. Kini naglangkob sa {{Convert|2263816|km2|sqmi}} sa dagat. Ang Pilipinas gilangkoban sa 7,641 ka mga isla nga naglangkob sa [[List of islands of the Philippines|arkipelago sa Pilipinas]] . Ang sona moabot tali sa 116°&#x20;40' ug 126°&#x20;34' E [[longhitud]] ug 4°&#x20;40' ug 21°&#x20;10' N nga [[latitud]] . Kini giutlanan sa [[Philippine Sea|Dagat Pilipinas]] sa sidlakan ug amihanan, sa [[Dagat Habagatang Tsina|Dagat South China]] sa kasadpan, ug sa [[Celebes Sea|Dagat Celebes]] sa habagatan. == Dagat sa Kasadpang Pilipinas == {{Main|West Philippine Sea}}Niadtong Septiyembre 12, 2012, si Presidente [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] nag-isyu sa Administrative Order No. 29, nga nagtudlo sa mga lugar sa kadagatan sa kasadpang bahin sa arkipelago sa Pilipinas ug sulod sa EEZ sa Pilipinas isip ''West Philippine Sea'' ug nagmando sa paggamit sa maong designasyon sa tanang departamento, subdibisyon, ahensya ug instrumentalidad sa gobyerno sa Pilipinas. Ang terminong ''West Philippine Sea'' usahay sayop nga gigamit sa pagtumong sa tibuok South China Sea. == Mga Panaglalis == [[Payl:South_China_Sea_claims_map.jpg|thumb|239x239px|Mga pag-angkon sa teritoryo sa South China Sea. Ang EEZ sa Pilipinas (lakip ang nagsapaw-sapaw nga mga pag-angkon) gimarkahan og purpura nga linya.]] Ang Pilipinas adunay [[Territorial disputes in the South China Sea|mga panaglalis sa teritoryo sa South China Sea]], labi na sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|People's Republic of China]] . Halos tibuok [[Dagat Habagatang Tsina|South China Sea]] giangkon sa China gamit ang [[nine-dash line]] niini. Kining gikuwestiyon nga linya nagputol sa katunga sa EEZ sa Pilipinas. Niadtong 2011, si Presidente [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] miingon nga "ang pag-angkon sa China sa teritoryo sa tibuok South China Sea supak sa internasyonal nga mga balaod, ilabina ang [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS)". Niadtong 2013, gisugdan sa China ang pagtukod og [[Artificial island|artipisyal nga mga isla]] ug [[Military base|mga base militar]] sa mga bahura sa [[Kapupud-ang Kagawasan|Spratly Islands]] ug sa [[Scarborough Shoal]], nga ilang giilog niadtong 2012. {{Sukad niadtong|2019}} , ang China nagkontrolar sa 20 ka outpost sa Paracel Islands ug 7 sa Spratlys. Niadtong Hulyo 2016, ang Arbitral Tribunal nga gitukod ubos sa Annex VII sa United Nations Convention on the Law of the Sea sa Hague mihukom batok sa nine-dash line demarcation sa China. Sama sa gisulat sa [https://www.cfr.org/councilofcouncils/global-memos/hague-tribunals-south-china-sea-ruling-empty-provocation-or-slow-burning-influence Council on Foreign Relations] niadtong panahona, "Nakaplagan sa panel nga ang mga pag-angkon sa China sa mga katungod sa kasaysayan sulod sa nine-dash line, nga gigamit sa Beijing aron idemarkasyon ang mga pag-angkon niini sa South China Sea, walay legal nga basehan. Nahinapos usab sa panel nga ang mga kalihokan sa Beijing sulod sa two-year-nautical-mile exclusive economic zone (EEZ) sa Pilipinas, sama sa ilegal nga pangisda ug artipisyal nga pagtukod og isla nga makadaot sa kalikopan, nakalapas sa soberanong mga katungod sa Manila." Niadtong Hunyo 12, 2019, usa ka barkong Tsino ang nabangga ug nalunod ang usa ka barkong pangisda sa Pilipinas (F/B Gem-Ver 1) nga nakaangkla duol sa Recto Bank sa [[Dagat Habagatang Tsina|South China Sea]] . Wala maluwas sa barkong Tsino ang 22 ka Pilipinong [[Fisherman|mangingisda]] nga sakay niini sumala sa Philippine [[Department of National Defense (Philippines)|Department of National Defense]] . Pipila ka minuto ang milabay, naluwas sila sa usa ka [[Fishing vessel|bangkang pangisda]] [[Biyetnam|sa Vietnam]] . Ang [[Armadong Kusog sa Pilipinas|Armed Forces of the Philippines]] miingon nga ang bangga "dili aksidente." Niadtong Abril 15, 2021, ang National Task Force for the West Philippine Sea (NTF-WPS) nagtaho nga gibana-bana nga 240,000 ka kilo (260 ka tonelada) nga isda ang ilegal nga nakuha sa mga barkong pangisda sa China sa [[Dagat Habagatang Tsina|South China Sea]] kada adlaw. Ang mga barkong pangisda sa China ilegal nga nag-operate sa palibot sa [[Union Banks]] ug [[Pulo sa Pag-asa|Thitu Island]] (Pag-asa Islands). Ang sobra nga pagpangisda maoy hinungdan sa pagkahurot sa mga kahinguhaan sa kadagatan. Sa samang bulan, gibanabana nga 240 ka mga barkong Tsino ang nagpatrolya sa tibuok South China Sea. Niadtong Nobyembre 2021, duha ka barkong pang-militar sa Pilipinas ang gibabagan sa tulo ka barko [[China Coast Guard|sa coast guard sa China]] nga nagpabuto usab og [[Water cannon|water cannons]]. Ang mga barkong pangsuplay padulong unta sa [[Second Thomas Shoal]] sulod sa exclusive economic zone sa Pilipinas. Ang atoll giokupar sa usa ka kontingente sa militar sa Pilipinas sukad niadtong 1999. Ang insidente hugot nga gikondenar ni Philippine Foreign Secretary [[Teodoro L. Locsín|Teodoro Locsin]] ug kanhi Presidente sa Pilipinas nga [[Rodrigo Duterte|si Rodrigo Duterte]]. Niadtong Hunyo 7, 2025, usa ka barkong [[Maritime Militia|militar sa China]] nga may hull number 16838 ang nasangad sa Pag-asa Reef 1, nga nahimutang 2.6 kilometros gikan sa [[Pulo sa Pag-asa|Isla sa Pag-asa]] sulod sa teritoryal nga katubigan sa Pilipinas sa West Philippine Sea. Sa wala pa kini ubani sa mga barko sa Chinese Coast Guard, ang barko migamit og nylon parachute anchor nga nagguyod tabok sa salog sa dagat, nga nakadaot sa gibana-bana nga 30% sa bahura ug mitabon sa 307 metro kwadrado nga korales. Ang mga awtoridad sa Pilipinas, lakip ang Palawan Council for Sustainable Development, [[Western Philippines University]], ug ang [[Philippine Coast Guard]], nagpahigayon og underwater assessment ug gibanabana ang kadaot nga moabot sa ₱11.1 milyon. Ang insidente nahitabo sulod sa usa ka maximum protection zone ubos sa Republic Act No. 7611, diin gidili ang tanang kalihokan sa tawo. Ang angkla, nga nagpabilin sa ilawom sa tubig, nagpadayon sa pagdaot sa kinabuhi sa dagat ug mga ekosistema sa korales pinaagi sa pagbabag sa kahayag sa adlaw ug paghimo og mga microplastic. == Tan-awa usab == * [[Exclusive economic zone of Vietnam|Eksklusibong sonang ekonomiko sa Vietnam]] * [[Exclusive economic zone of Malaysia|Eksklusibong sonang ekonomiko sa Malaysia]] == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] p4atl7974kf3yf9b4i7k8cvjtbxlu35 0 11355350 37025764 2026-08-12T09:14:57Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368504665|Flowering plant]]" 37025764 wikitext text/x-wiki '''Ang mga tanom nga mamulak''' mao ang [[Tanom|mga tanom]] nga mamunga og mga bulak ug prutas, ug '''naglangkob''' / clade nga Angiospermae ( / ˌændʒiəˈspɜːrmiː / ) . Ang terminong '''angiosperm''' naggikan sa mga pulong nga Griyegong nga {{Lang|grc|ἀγγεῖον}} ({{Lang|grc-Latn|angeion}} ; 'sudlanan, sudlanan') ug {{Lang|grc|σπέρμα}} ( {{Lang|grc-Latn|sperma}} ; 'binhi'), nga nagpasabot nga ang mga liso natago sa sulod sa prutas. kani nga grupo nalihan kaniadto isip '''Magnoliophyta'''. [[Kategoriya:Mga tanom]] c4ar81e1mo1805p0v19wiipnawogook 37025765 37025764 2026-08-12T09:16:01Z LJamesCPH 147097 37025765 wikitext text/x-wiki '''Ang mga tanom nga mamulak''' mao ang [[Tanom|mga tanom]] nga mamunga og mga bulak ug prutas, ug '''naglangkob''' / clade nga Angiospermae ( / ˌændʒiəˈspɜːrmiː / ) . Ang terminong '''angiosperm''' naggikan sa mga pulong nga Griyegong nga {{Lang|grc|ἀγγεῖον}} ({{Lang|grc-Latn|angeion}} ; 'sudlanan, sudlanan') ug {{Lang|grc|σπέρμα}} ( {{Lang|grc-Latn|sperma}} ; 'binhi'), nga nagpasabot nga ang mga liso natago sa sulod sa prutas. kani nga grupo nalihan kaniadto isip '''Magnoliophyta'''. Ang mga angiosperm mao ang labing lainlain nga grupo sa [[Embryophyte|mga tanom sa yuta]] nga adunay 64 ka [[Order (biology)|mga order]], 416 [[Family (taxonomy)|ka pamilya]], gibana-bana nga 13,000 nga nailhan [[Genus|nga genera]] ug 300,000 nga nailhan [[Species|nga mga espisye]]. Apil niini ang tanang [[Forb|mga sagbot]] (mga tanom nga mamulak nga walay [[Kahoy|kahoy nga]] [[Plant stem|punoan]] ), [[Grass|mga sagbot]] ug mga tanom nga sama sa sagbot, kadaghanan sa [[Broad-leaved tree|mga kahoy nga lapad ang dahon]], [[Shrub|mga kahoykahoy]] ug [[Vine|mga bagon]], ug kadaghanan [[Aquatic plant|sa mga tanom sa tubig]] . Ang mga angiosperm mailhan gikan sa ubang pangunang clade [[Spermatophytina|sa tanom nga liso]], ang [[Gymnosperm|mga gymnosperm]], pinaagi sa pagbaton og [[Flower|mga bulak]], [[xylem]] nga gilangkoban sa [[Vessel element|mga elemento sa ugat]] imbes nga [[Tracheids|mga tracheid]], [[endosperm]] sulod sa ilang mga liso, ug mga prutas nga hingpit nga nagputos sa mga liso. Ang mga katigulangan sa mga tanom nga mamulak milahi gikan sa komon nga katigulangan sa tanang buhing gymnosperm sa wala pa matapos ang [[Carboniferous]], kapin sa 300 milyon ka tuig ang milabay. Sa [[Cretaceous]], ang mga angiosperm [[Cretaceous Terrestrial Revolution|kusog nga nagkalainlain]], nga nahimong dominanteng grupo sa mga tanom sa tibuok planeta. [[Agrikultura|Ang agrikultura]] halos hingpit nga nagsalig sa mga angiosperm, ug gamay nga gidaghanon sa mga pamilya sa tanom nga mamulak ang nagsuplay sa halos tanang [[pagkaon]] nga gikan sa tanom ug pagkaon [[Hayopan|sa kahayupan]] . [[Rice|Ang bugas]], [[Zea mays|mais,]] ug [[trigo]] naghatag sa katunga sa [[Staple food|pangunang]] [[Calorie|kaloriya]] sa kalibutan, ug ang tanang tulo ka tanom kay [[Cereal|mga sereales]] gikan sa pamilyang [[Balili|Poaceae]] (nailhan usab nga mga sagbot). Ang ubang mga pamilya naghatag ug importanteng [[Plant product|mga produkto gikan sa industriyal nga tanom]] sama sa [[kahoy]], [[Paper|papel]] ug [[Cotton|gapas]], ug nagsuplay ug daghang sangkap para sa [[ilimnon|mga ilimnon]], [[Sugar production|produksiyon sa asukal]], [[Traditional medicine|tradisyonal nga medisina]] ug modernong [[Pharmaceutical|mga parmasyutiko]] . Ang mga tanom nga mamulak kasagarang gitanom alang sa [[Ornamental plant|pangdekorasyon nga katuyoan]], diin ang pipila ka mga bulak nagdula og hinungdanon nga papel sa kultura sa daghang mga katilingban. Daghang mga tanom nga mamulak ang gihulga sa [[Habitat destruction|pagkaguba sa puy-anan]] ug [[Effects of climate change on plant biodiversity|sa pagbag-o sa klima]]. [[Kategoriya:Mga tanom]] 3iy96hd2e08x6tx9vmnfas81qc02irr 0 11355351 37025766 2026-08-12T09:16:56Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367204219|Dry season]]" 37025766 wikitext text/x-wiki [[Payl:Long_shadow_of_a_dead_tree_with_its_branches_on_the_dry_fields_of_Laos_-_landscape.jpg|thumb| Panahon sa ting-init sa [[Laos]] . Taas nga landong sa usa ka patay nga kahoy uban sa mga sanga niini sa uga nga kapatagan sa Don Det, usa ka maaraw nga adlaw nga adunay asul nga langit ug puti nga mga panganod, hapon na.]] jegose0bygzu3u5ejej76u17emz5jxy 37025767 37025766 2026-08-12T09:27:49Z LJamesCPH 147097 37025767 wikitext text/x-wiki [[Payl:Long_shadow_of_a_dead_tree_with_its_branches_on_the_dry_fields_of_Laos_-_landscape.jpg|thumb| Panahon sa ting-init sa [[Laos]] . Taas nga landong sa usa ka patay nga kahoy uban sa mga sanga niini sa uga nga kapatagan sa Don Det, usa ka maaraw nga adlaw nga adunay asul nga langit ug puti nga mga panganod, hapon na.]]Ang '''ting-init''' usa ka tinuig nga panahon sa hinay nga pag-ulan, labi na sa mga [[Tropics|tropiko]] . Ang panahon sa tropiko gidominar sa [[tropical rain belt]], nga mobalhin gikan sa amihanan ngadto sa habagatang tropiko ug mobalik sa tibuok tuig. Ang [[Temperate|kasarangang]] katugbang sa tropikal nga ting-init mao ang [[Summer|ting-init]] o [[Winter|tingtugnaw]] . == Sinturon sa ulan == Ang tropical rain belt nahimutang sa habagatang hemisperyo gikan sa Nobyembre hangtod Marso; sa maong panahon ang amihanang tropiko adunay ting-init nga adunay gamay [[Precipitation (meteorology)|nga ulan]], ug ang mga adlaw kasagaran maaraw sa tibuok adlaw. Gikan sa Mayo hangtod Septyembre, ang rain belt nahimutang sa amihanang hemisperyo, ug ang habagatang tropiko adunay ilang ting-init. Ubos sa [[Köppen climate classification|klasipikasyon sa klima sa Köppen]], para sa [[tropikal nga klima]], ang bulan sa ting-init gihubit nga usa ka bulan diin ang aberids nga ulan ubos sa {{Convert|60|mm}}. Ang rain belt moabot halos hangtod sa amihanan sa [[Tropic of Cancer]] ug hangtod sa habagatan sa [[Tropic of Capricorn]] . Duol niining mga latitud, adunay usa ka ting-ulan ug usa ka ting-init kada tuig. Sa [[ekwador]] adunay duha ka ting-ulan ug duha ka ting-init, tungod kay ang rain belt moagi kaduha sa usa ka tuig, kausa padulong sa amihanan ug kausa padulong sa habagatan. Taliwala sa tropiko ug ekwador, ang mga lokasyon mahimong makasinati og mubo nga ting-ulan o taas nga ting-ulan; ug mubo nga ting-init o taas nga ting-init. Ang lokal nga heyograpiya mahimong makausab pag-ayo niining mga sumbanan sa klima, apan mahimo gihapon kini. == Hulaw == Atol sa ting-init, ubos kaayo ang humidity, hinungdan nga mamala ang pipila ka [[Watering hole|mga tinubdan sa tubig]] ug mga suba. Kining kakulang sa tubig (ug kakulang sa suplay sa pagkaon) mahimong mopugos sa daghang mga mananap nga nagpasibsib sa pagbalhin ngadto sa mas tabunok nga mga lugar. Ang mga ehemplo sa maong mga hayop mao ang: [[Zebra (mananap)|mga zebra]], [[Elephantidae|elepante]], [[Giraffa|giraffe]], [[Hippopotamidae|hippopotamus]], [[Rhinocerotidae|rhino]], [[antelope]] ug [[Connochaetes|wildebeest]], [[Bubalus arnee|ihalas nga mga kalabaw]], [[Syncerus caffer|mga kalabaw sa Africa]], [[Bos frontalis|gaur]], [[Tapiridae|tapir]], [[Dromaius novaehollandiae|emu]], [[Struthio|ostrich]], [[Rhea|rheas]], ug [[kangaroo]] . Tungod sa kakulang sa tubig sa mga tanom, komon ang [[Bushfire|mga sunog sa kakahoyan]] (mga sunog sa lasang). == Mga sakit == Ang datos nagpakita nga sa Africa, ang pagsugod sa ting-init dungan sa pagsaka sa mga kaso sa [[Measles|tipdas]] —nga gituohan sa mga tigdukiduki nga mahimong ikapasangil sa mas taas nga konsentrasyon sa mga tawo sa ting-init, tungod kay ang mga operasyon sa agrikultura halos imposible kung walay irigasyon. Niining panahona, ang ubang mga mag-uuma mobalhin ngadto sa mga siyudad, nga magmugna og mga sentro nga mas densidad sa populasyon, ug motugot sa sakit nga mas dali nga mokatap. == Panukiduki == Ang bag-ong datos nagpakita nga sa mga seasonal nga bahin sa [[Habagatang Amerika|South American]] [[Amazon rainforest]], ang pagtubo ug pagtabon sa mga dahon managlahi tali sa ting-init ug ting-ulan—nga adunay mga 25% nga mas daghang dahon ug mas paspas nga pagtubo sa ting-init. Nagtuo ang mga tigdukiduki nga ang Amazon mismo adunay epekto sa pagdala  ang pagsugod sa ting-ulan: pinaagi sa pagpatubo og dugang mga dahon, mas daghang tubig ang maalisngaw. Apan, kini nga pagtubo makita lamang sa wala matandog nga mga bahin sa Amazon basin, diin ang mga tigdukiduki nagtuo nga ang mga gamot makaabot sa mas lawom ug makatipon og dugang tubig sa ulan. Gipakita usab nga ang lebel [[Ozone|sa ozone]] mas taas sa ting-init kaysa sa ting-ulan sa Amazon basin. == Mga Reperensya == 5r72d7s4rgepip4qu0bhk4n80msq1r4 0 11355352 37025768 2026-08-12T09:33:59Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367643523|Armed Forces of the Philippines]]" 37025768 wikitext text/x-wiki [[Payl:Armed_Forces_of_the_Philippines_foreign_suppliers_map.png|thumb|300x300px| Mga langyaw nga nasud nga nagsuplay sa AFP (asul), lakip ang mga miyembro sa European Union (hayag nga asul)]] [[Kategoriya:Militar sa Pilipinas]] 5ptchkt880h1x3ia57s466dlx7q7cpl 37025769 37025768 2026-08-12T09:35:32Z LJamesCPH 147097 37025769 wikitext text/x-wiki [[Payl:Armed_Forces_of_the_Philippines_foreign_suppliers_map.png|thumb|300x300px| Mga langyaw nga nasud nga nagsuplay sa AFP (asul), lakip ang mga miyembro sa European Union (hayag nga asul)]]The '''Armed Forces of the Philippines''' ('''AFP''') (Filipino) mao ang mga pwersa militar sa [[Pilipinas]] . Kini gilangkoban sa tulo ka pangunang sanga sa serbisyo; ang [[Kasundalohan sa Pilipinas|Army]], ang [[Philippine Air Force|Air Force]], ug ang [[Philippine Navy|Navy]] (lakip ang [[Philippine Marine Corps|Marine Corps]] ). Ang [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|Presidente sa Pilipinas]] mao ang [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|Commander-in-Chief]] sa AFP ug nagporma og palisiya militar uban sa [[Department of National Defense (Philippines)|Department of National Defense]], usa ka ehekutibong departamento nga nagsilbing pangunang organo diin gipatuman ang palisiya militar, samtang ang [[Chief of Staff of the Armed Forces of the Philippines|Chief of Staff sa Armed Forces of the Philippines]] nagsilbing kinatibuk-ang kumander ug ang pinakataas nga ranggo nga opisyal sa AFP. Gitukod ubos sa [[National Defense Act of 1935|National Defense Act sa 1935]], samtang nagsubay sa mga gamot niini ngadto sa [[Philippine Revolutionary Army]], ang AFP adunay hinungdanong papel sa kasaysayan sa nasud. Ang AFP nalambigit usab sa nagkalain-laing mga panagbangi, sama sa pagbatok [[Communist rebellion in the Philippines|sa rebelyon]] batok sa [[Partidong Komunista sa Filipinas (1968)|Partido Komunista sa Pilipinas]] (CPP) ug sa mga kaakibat niini nga organisasyon, ang [[Bag-ong Kasundalohan sa Katawhan|New People's Army]] (NPA) ug ang [[Nasodnong Demokratikanhong Prente|National Democratic Front of the Philippines]] (NDF), ug mga operasyon batok sa [[Moro conflict|mga lokal nga teroristang Islamiko]] sa [[Mindanao]] . Ang AFP kabahin usab sa nagkalain-laing operasyon sa pagpatunhay sa kalinaw sa tibuok kalibutan, isip kabahin sa kontribusyon niini sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]] . Sa pagkakaron, ang serbisyo militar hingpit nga boluntaryo. Tungod sa pagkunhod sa gidaghanon sa aktibong mga rebeldeng komunista ug mga grupong jihadist sa dekada 2020, gibalhin sa AFP ang pangunang pokus niini gikan sa pagdumala sa mga hulga sa sulod sama sa insurhensya ug lokal nga terorismo ngadto sa pagdepensa sa teritoryo sa Pilipinas gikan sa mga hulga sa gawas. [[Kategoriya:Militar sa Pilipinas]] i03g2wva2cyuvrhnn31sr0m5qwpt3u6 0 11355353 37025770 2026-08-12T09:39:44Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368290889|Economy of the Philippines]]" 37025770 wikitext text/x-wiki [[Payl:Filipino_Men_at_Work_in_Brunei.jpg|thumb| Mga lalaking Pilipino nga nagtrabaho sa Brunei]] [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] cctwrxxni6cexvnfb1htlsd17wtwvww 37025771 37025770 2026-08-12T09:42:40Z LJamesCPH 147097 37025771 wikitext text/x-wiki [[Payl:Filipino_Men_at_Work_in_Brunei.jpg|thumb| Mga lalaking Pilipino nga nagtrabaho sa Brunei]]Ang '''ekonomiya sa Pilipinas''' usa ka [[nag-uswag nga merkado]], ug giisip nga usa ka [[Newly industrialized country|bag-ong industriyalisadong nasud]] sa rehiyon sa [[Asia-Pacific]] . <ref>{{Cite web}}</ref> Sa 2026, ang ekonomiya sa Pilipinas gibanabana nga mokabat sa ₱30.22 trilyon ($512.22 bilyon), nga naghimo niini nga [[List of countries by GDP (nominal)|ika-35 nga pinakadako sa kalibutan pinaagi sa nominal GDP]] ug [[Economy of Asia|ika-14 nga pinakadako]] sa [[Asya]] sumala sa [[International Monetary Fund]]. Ang ekonomiya sa Pilipinas usa ka ekonomiya nga nakasentro sa serbisyo, nga adunay medyo gamay nga kontribusyon gikan sa sektor sa paggama ug agrikultura. Nakasinati kini og dakong pagtubo ug pagbag-o sa ekonomiya kaniadto, nga nagtala og usa sa pinakataas nga rate sa pagtubo sa GDP sa Asya. Uban sa aberids nga tinuig nga rate sa pagtubo nga mga 6 porsyento sukad sa 2010, ang nasud mitumaw isip usa sa labing paspas nga nagtubo nga mga ekonomiya sa kalibutan. Ang Pilipinas usa ka founding member sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]], [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|Association of Southeast Asian Nations]], [[Kooperasyong Ekonomikanhong Asya-Pasipiko|Asia-Pacific Economic Cooperation]], [[East Asia Summit]] ug sa [[World Trade Organization]]. Ang [[Asian Development Bank]] (ADB) nahimutang sa [[Ortigas Center]] sa siyudad sa [[Mandaluyong]], [[Metro Manila]]. Ang mga pangunang eksport sa nasud naglakip sa [[Semiconductor|mga semiconductor]] ug [[Elektronika|mga produktong elektroniko]], [[Public transport|kagamitan sa transportasyon]], [[Sapot|mga sinina]], [[Chemical|mga produktong kemikal]], [[tumbaga]], [[Nikil|nickel]], [[Abaka (lanot)|abaka]], [[lana sa lubi]], ug [[Fruits|mga prutas]] . Ang mga mayor nga kauban sa pamatigayon niini naglakip sa [[Hapon|Japan]], [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]], [[Singgapura|Singapore]], [[Habagatang Korea|South Korea]], [[Olandres|Netherlands]], [[Hong Kong]], [[Alemanya|Germany]], [[Republika sa Tsina|Taiwan]], ug [[Taylandiya|Thailand]] . Sa tuig 2017, ang ekonomiya sa Pilipinas gibanabana nga mahimong ika-9 nga pinakadako sa Asya ug ika-19 nga pinakadako sa kalibutan sa tuig 2050. Sa tuig 2035, ang ekonomiya sa Pilipinas gitagna nga mahimong ika-22 nga pinakadako sa kalibutan. Ang Pilipinas ginganlan nga usa sa mga [[Tiger Cub Economies]], kauban sa [[Indonesia]], [[Malaysiya|Malaysia]], [[Biyetnam|Vietnam]], ug Thailand. Apan, nagpabilin ang mga dagkong problema, labi na ang pagpagaan sa halapad nga disparidad sa kita ug pagtubo tali sa lainlaing mga rehiyon ug sosyoekonomikong mga klase sa nasud, pagkunhod [[Corruption in the Philippines|sa korapsyon]], ug pagpamuhunan sa imprastraktura nga gikinahanglan aron masiguro ang umaabot nga pagtubo. Niadtong 2024, ang hepe sa [[World Economic Forum]] nga [[Børge Brende|si Børge Brende]] miingon nga "adunay tinuod nga oportunidad alang niining nasura nga mahimong usa ka $2-trilyon nga ekonomiya." Ang Pilipinas nagpakita sa usa sa pinakataas nga densidad sa ekonomiya sa Habagatang-Sidlakang Asya, nga gihulagway sa taas nga konsentrasyon sa output sa ekonomiya kon itandi sa gilapdon sa yuta niini. Sukad sa 2024–2025, ang Pilipinas ikatulo sa mga nasod sa ASEAN sa GDP Density (Nominal GDP kada kilometro kwadrado), sunod lang sa siyudad-estado nga Singapore ug sa sultanato nga puno sa kahinguhaan nga Brunei. Mao kini, tungod kay adunay dako nga kalihokang pang-ekonomiya nga nahitabo sa gamay ra kaayo nga gilapdon sa yuta nga nagkatibulaag taliwala sa tipik-tipik nga heyograpiya sa arkipelago. Kini gipahayag sa konsepto nga gitawag og [[GDP density]]. Niadtong 2025, gipasa sa Pilipinas ang Republic Act No. 12252, nga nag-amyenda sa Investors' Lease Act aron tugotan ang mga langyaw nga mamumuhunan sa pag-abang sa pribadong yuta hangtod sa 99 ka tuig, gikan sa miaging limitasyon nga 75 ka tuig (50 + 25 nga extension). Kini nga reporma nagtumong sa pagpalambo sa kompetisyon sa nasud sa pagdani sa dugay nga langyaw nga direktang pamuhunan pinaagi sa pagtanyag og mas dako nga seguridad sa leasehold alang sa mga proyekto sa komersyo ug industriya. Usa ka proyekto nga gitawag og "Luzon Economic Corridor" ang ginatrabaho na, nga mopalambo pa sa ekonomiya sa Pilipinas. Kini ang unang nasud sa kalibutan nga nagbutang sa tibuok nasudnong badyet niini ubos sa teknolohiya [[Blockchain|sa blockchain]]. [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] evkpsv5fx6pwuw08ulshkwr0ur7urln 0 11355354 37025774 2026-08-12T10:20:31Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354415528|Presidency of Rodrigo Duterte]]" 37025774 wikitext text/x-wiki == Eleksyon, transisyon, ug inagurasyon == {{Main|Rodrigo Duterte 2016 presidential campaign|2016 Philippine presidential election|Presidential transition of Rodrigo Duterte|Inauguration of Rodrigo Duterte}} [[Payl:Presidential_Race_2016.png|thumb|Nakadaog og lig-on nga mga boto gikan sa [[Mindanao]], [[Metro Manila]], ug [[Sugbo|Cebu]] atol sa eleksyon sa pagkapresidente sa 2016. ]] ecu8picse5s0gv71i1l2z5t619y6qrs 37025775 37025774 2026-08-12T10:26:35Z RizaCPH 128040 37025775 wikitext text/x-wiki Ang unom ka tuig nga paglingkod ni [[Rodrigo Duterte]] isip [[List of presidents of the Philippines|ika-16 nga Presidente sa Pilipinas]] nagsugod [[Inauguration of Rodrigo Duterte|sa udto sa Hunyo 30, 2016]], nga mipuli kang [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] . Siya ang unang presidente gikan sa [[Mindanao]], ang unang presidente nga nagtrabaho sa tanang tulo ka sanga sa gobyerno, ug ang labing karaan nga napili. Sumala sa gimando sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|konstitusyon]], ang iyang termino natapos unom ka tuig ang milabay niadtong Hunyo 30, 2022, ug [[pagkapresidente ni Ferdinand R. Marcos|gipulihan siya ni]] [[Bongbong Marcos]]. Nidaog siya [[Piniliay sa Pagka-Presidente 2016 (Pilipinas)|sa eleksyon]] taliwala sa nagkadako nga kasagmuyo sa gobyerno human sa [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|EDSA]] nga mipabor sa [[Elite|mga elite]] kaysa ordinaryong mga Pilipino. Gisugdan ni Duterte [[Philippine drug war|ang pagsumpo sa ilegal nga droga]] ug [[Corruption in the Philippines|korapsyon]], nga misangpot sa pagkunhod sa pagdaghan sa droga nga hinungdan sa kamatayon sa 6,600 ka mga tawo. [[States parties to the Rome Statute of the International Criminal Court|Gibawi sa iyang administrasyon ang Pilipinas]] gikan sa [[International Criminal Court]] (ICC) human gilunsad sa korte ang pasiunang pagsusi sa giingong [[Crimes against humanity|mga krimen batok sa katawhan]] nga nahimo atol sa pagpangdakop sa mga sibilyan. Niadtong Marso 11, 2025, si Duterte [[Pag-aresto kang Rodrigo Duterte|gidakop]] sa [[Philippine National Police]] ug [[Interpol]] human sa warrant of arrest nga gi-isyu sa ICC tungod sa giingong mga krimen atol sa iyang pagka-presidente. Ang ICC nagkahiusang mikumpirma sa tanang mga kaso niadtong Abril 23, 2026. Gipataas ni Duterte ang gasto sa imprastraktura ug gilunsad [[Build! Build! Build!|Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod!]] , usa ka ambisyoso nga programa sa imprastraktura. Gisugdan niya ang [[Liberalismo|liberal]] nga mga reporma sa ekonomiya, lakip ang pagreporma sa [[Taxation in the Philippines|sistema sa buhis sa nasud]] . Gitukod usab niya [[Freedom of Information Order (Philippines)|ang kagawasan sa impormasyon ubos sa ehekutibong sanga]] aron mawagtang ang korapsyon ug [[red tape]]. Dugang pa, naghatag siya og libreng irigasyon sa gagmay nga mga mag-uuma ug nagliberal sa pag-import og bugas pinaagi sa Rice Tariffication Law. Gipatuman ni Duterte ang kampanya batok sa terorismo ug gipirmahan ang kontrobersyal nga [[Anti-Terrorism Act of 2020|Anti-Terrorism Act]] . Iyang [[Proclamation No. 216|gideklara ang balaod militar]] sa Mindanao atol sa [[Battle of Marawi|Gubat sa Marawi]] ug gipalugway kini sulod sa duha ka tuig, ang pinakataas nga panahon sa balaod militar sa Pilipinas sukad sa [[Martial law under Ferdinand Marcos|14 ka tuig nga pagmando]] ni [[Ferdinand Marcos]] . Nipadayon siya sa pakigsabot sa kalinaw uban sa [[Partidong Komunista sa Filipinas (1968)|Partido Komunista sa Pilipinas]] (CPP) apan gikansela kini niadtong Pebrero 2017 human sa mga pag-atake sa [[Bag-ong Kasundalohan sa Katawhan|New People's Army]] (NPA) batok sa mga pwersa sa gobyerno isip katarungan ug gideklarar ang CPP-NPA isip usa ka teroristang grupo. Naghimo siyag mga task force [[National Task Force to End Local Communist Armed Conflict|aron tapuson ang lokal nga armadong panagbangi sa mga komunista]] ug alang sa reintegrasyon sa mga kanhing rebeldeng komunista, ug nagpasa [[Bangsamoro Organic Law|og balaod nga nagtukod sa Bangsamoro Autonomous Region]] ug naghatag og amnestiya sa mga kanhing rebelde. Gipatuman ni Duterte [[Universal Access to Quality Tertiary Education Act|ang libreng edukasyon sa kolehiyo]] sa mga unibersidad ug kolehiyo sa estado ug gi-institutionalize ang [[Alternative Learning System (Philippines)|alternatibong sistema sa pagkat-on]] . Gipirmahan usab niya ang awtomatikong pagpalista sa tanang Pilipino sa programa sa health insurance sa gobyerno ug gimando ang hingpit nga pagpatuman sa [[Responsible Parenthood and Reproductive Health Act of 2012|Reproductive Health Law]] . Agig [[Philippine government response to the COVID-19 pandemic|tubag sa]] [[COVID-19 pandemic sa Pilipinas|pandemya sa COVID-19]], sa sinugdanan iyang gipatuman [[COVID-19 community quarantines in the Philippines|ang estrikto nga mga lakang sa lockdown]], nga miresulta sa 9.5% nga pagkunhod sa [[gross domestic product]] (GDP) niadtong 2020. Apan, sa hinay-hinay nga pag-abli pag-usab sa ekonomiya, ang GDP misaka og 5.6% sa 2021. Gitinguha ni Duterte ang mas maayong relasyon sa [[China-Philippines relations|China]] ug [[Philippines-Russia relations|Russia]] ug ang pagkunhod sa pagsalig sa [[Philippines-United States relations|Estados Unidos]] . Naghimo siyag baroganan nga makig-uli sa China, nga nagbaliwala sa kontrobersyal nga desisyon ''[[Philippines v. China|sa Pilipinas batok China]]'' sa mga pag-angkon sa South China Sea. Si Duterte usa ka tawo nga nagbahin-bahin sa politika, nga nag-atubang og mga kritisismo ug internasyonal nga pagsupak tungod sa iyang mga paningkamot batok sa narkotiko. Ang nagkalain-laing mga ahensya sa survey sama sa [[Social Weather Stations|SWS]], PUBLiCUS Asia, ug [[Pulse Asia]] nag-isip nga ang mga rating sa pag-uyon ni Duterte nagpabilin nga taas atol ug pagkahuman sa iyang pagka-presidente, sumala sa ilang kaugalingong survey, nga naghimo kang Duterte nga labing popular nga presidente pagkahuman sa People Power Revolution. == Eleksyon, transisyon, ug inagurasyon == {{Main|Rodrigo Duterte 2016 presidential campaign|2016 Philippine presidential election|Presidential transition of Rodrigo Duterte|Inauguration of Rodrigo Duterte}} [[Payl:Presidential_Race_2016.png|thumb|Nakadaog og lig-on nga mga boto gikan sa [[Mindanao]], [[Metro Manila]], ug [[Sugbo|Cebu]] atol sa eleksyon sa pagkapresidente sa 2016. ]]Si Duterte, nga nangampanya sa [[Party platform|plataporma]] sa pagbatok[[Crime in the Philippines|,]] [[Corruption in the Philippines|korapsyon]], ug [[Illegal drugs in the Philippines|ilegal nga droga]], midaog sa [[Piniliay sa Pagka-Presidente 2016 (Pilipinas)|eleksyon sa pagkapresidente sa 2016]] nga 16,601,997 nga boto, midaog batok sa lider [[Partidong Liberal (Pilipinas)|sa Liberal Party]] nga [[Mar Roxas|si Mar Roxas]] og kapin sa 6.6 milyon nga boto. [[Payl:Duterte_and_Aquino_in_Malacañang_063016.jpg|left|thumb|Si Presidente-elect Rodrigo Duterte (wala) ug ang mogawas nga Presidente [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] niadtong Hunyo 30, 2016.]] Niadtong [[Election day|Mayo 9, 2016]], gideklara sa [[Konggreso sa Pilipinas|Kongreso sa Pilipinas]] si Duterte nga mananaog sa eleksyon sa pagkapresidente. Ang transition team ni Duterte naorganisar human siya nangulo sa dakong labaw sa dili opisyal nga ihap sa [[Commission on Elections]] (COMELEC) ug sa [[Parish Pastoral Council for Responsible Voting]]. Ang transition team nag-andam sa bag-ong presidential residence ug mga appointment sa gabinete, ug nagpahigayon og mga miting uban sa [[Presidency of Benigno Aquino III|outgoing administration]]. k8nvspjz1jvoo29b8rwg078xuvgjo1v 37025776 37025775 2026-08-12T10:30:07Z RizaCPH 128040 37025776 wikitext text/x-wiki Ang unom ka tuig nga paglingkod ni [[Rodrigo Duterte]] isip [[List of presidents of the Philippines|ika-16 nga Presidente sa Pilipinas]] nagsugod [[Inauguration of Rodrigo Duterte|sa udto sa Hunyo 30, 2016]], nga mipuli kang [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] . Siya ang unang presidente gikan sa [[Mindanao]], ang unang presidente nga nagtrabaho sa tanang tulo ka sanga sa gobyerno, ug ang labing karaan nga napili. Sumala sa gimando sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|konstitusyon]], ang iyang termino natapos unom ka tuig ang milabay niadtong Hunyo 30, 2022, ug [[pagkapresidente ni Ferdinand R. Marcos|gipulihan siya ni]] [[Bongbong Marcos]]. Nidaog siya [[Piniliay sa Pagka-Presidente 2016 (Pilipinas)|sa eleksyon]] taliwala sa nagkadako nga kasagmuyo sa gobyerno human sa [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|EDSA]] nga mipabor sa [[Elite|mga elite]] kaysa ordinaryong mga Pilipino. Gisugdan ni Duterte [[Philippine drug war|ang pagsumpo sa ilegal nga droga]] ug [[Corruption in the Philippines|korapsyon]], nga misangpot sa pagkunhod sa pagdaghan sa droga nga hinungdan sa kamatayon sa 6,600 ka mga tawo. [[States parties to the Rome Statute of the International Criminal Court|Gibawi sa iyang administrasyon ang Pilipinas]] gikan sa [[International Criminal Court]] (ICC) human gilunsad sa korte ang pasiunang pagsusi sa giingong [[Crimes against humanity|mga krimen batok sa katawhan]] nga nahimo atol sa pagpangdakop sa mga sibilyan. Niadtong Marso 11, 2025, si Duterte [[Pag-aresto kang Rodrigo Duterte|gidakop]] sa [[Philippine National Police]] ug [[Interpol]] human sa warrant of arrest nga gi-isyu sa ICC tungod sa giingong mga krimen atol sa iyang pagka-presidente. Ang ICC nagkahiusang mikumpirma sa tanang mga kaso niadtong Abril 23, 2026. Gipataas ni Duterte ang gasto sa imprastraktura ug gilunsad [[Build! Build! Build!|Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod!]] , usa ka ambisyoso nga programa sa imprastraktura. Gisugdan niya ang [[Liberalismo|liberal]] nga mga reporma sa ekonomiya, lakip ang pagreporma sa [[Taxation in the Philippines|sistema sa buhis sa nasud]] . Gitukod usab niya [[Freedom of Information Order (Philippines)|ang kagawasan sa impormasyon ubos sa ehekutibong sanga]] aron mawagtang ang korapsyon ug [[red tape]]. Dugang pa, naghatag siya og libreng irigasyon sa gagmay nga mga mag-uuma ug nagliberal sa pag-import og bugas pinaagi sa Rice Tariffication Law. Gipatuman ni Duterte ang kampanya batok sa terorismo ug gipirmahan ang kontrobersyal nga [[Anti-Terrorism Act of 2020|Anti-Terrorism Act]] . Iyang [[Proclamation No. 216|gideklara ang balaod militar]] sa Mindanao atol sa [[Battle of Marawi|Gubat sa Marawi]] ug gipalugway kini sulod sa duha ka tuig, ang pinakataas nga panahon sa balaod militar sa Pilipinas sukad sa [[Martial law under Ferdinand Marcos|14 ka tuig nga pagmando]] ni [[Ferdinand Marcos]] . Nipadayon siya sa pakigsabot sa kalinaw uban sa [[Partidong Komunista sa Filipinas (1968)|Partido Komunista sa Pilipinas]] (CPP) apan gikansela kini niadtong Pebrero 2017 human sa mga pag-atake sa [[Bag-ong Kasundalohan sa Katawhan|New People's Army]] (NPA) batok sa mga pwersa sa gobyerno isip katarungan ug gideklarar ang CPP-NPA isip usa ka teroristang grupo. Naghimo siyag mga task force [[National Task Force to End Local Communist Armed Conflict|aron tapuson ang lokal nga armadong panagbangi sa mga komunista]] ug alang sa reintegrasyon sa mga kanhing rebeldeng komunista, ug nagpasa [[Bangsamoro Organic Law|og balaod nga nagtukod sa Bangsamoro Autonomous Region]] ug naghatag og amnestiya sa mga kanhing rebelde. Gipatuman ni Duterte [[Universal Access to Quality Tertiary Education Act|ang libreng edukasyon sa kolehiyo]] sa mga unibersidad ug kolehiyo sa estado ug gi-institutionalize ang [[Alternative Learning System (Philippines)|alternatibong sistema sa pagkat-on]] . Gipirmahan usab niya ang awtomatikong pagpalista sa tanang Pilipino sa programa sa health insurance sa gobyerno ug gimando ang hingpit nga pagpatuman sa [[Responsible Parenthood and Reproductive Health Act of 2012|Reproductive Health Law]] . Agig [[Philippine government response to the COVID-19 pandemic|tubag sa]] [[COVID-19 pandemic sa Pilipinas|pandemya sa COVID-19]], sa sinugdanan iyang gipatuman [[COVID-19 community quarantines in the Philippines|ang estrikto nga mga lakang sa lockdown]], nga miresulta sa 9.5% nga pagkunhod sa [[gross domestic product]] (GDP) niadtong 2020. Apan, sa hinay-hinay nga pag-abli pag-usab sa ekonomiya, ang GDP misaka og 5.6% sa 2021. Gitinguha ni Duterte ang mas maayong relasyon sa [[China-Philippines relations|China]] ug [[Philippines-Russia relations|Russia]] ug ang pagkunhod sa pagsalig sa [[Philippines-United States relations|Estados Unidos]] . Naghimo siyag baroganan nga makig-uli sa China, nga nagbaliwala sa kontrobersyal nga desisyon ''[[Philippines v. China|sa Pilipinas batok China]]'' sa mga pag-angkon sa South China Sea. Si Duterte usa ka tawo nga nagbahin-bahin sa politika, nga nag-atubang og mga kritisismo ug internasyonal nga pagsupak tungod sa iyang mga paningkamot batok sa narkotiko. Ang nagkalain-laing mga ahensya sa survey sama sa [[Social Weather Stations|SWS]], PUBLiCUS Asia, ug [[Pulse Asia]] nag-isip nga ang mga rating sa pag-uyon ni Duterte nagpabilin nga taas atol ug pagkahuman sa iyang pagka-presidente, sumala sa ilang kaugalingong survey, nga naghimo kang Duterte nga labing popular nga presidente pagkahuman sa People Power Revolution. == Eleksyon, transisyon, ug inagurasyon == {{Main|Rodrigo Duterte 2016 presidential campaign|2016 Philippine presidential election|Presidential transition of Rodrigo Duterte|Inauguration of Rodrigo Duterte}} [[Payl:Presidential_Race_2016.png|thumb|Nakadaog og lig-on nga mga boto gikan sa [[Mindanao]], [[Metro Manila]], ug [[Sugbo|Cebu]] atol sa eleksyon sa pagkapresidente sa 2016. ]]Si Duterte, nga nangampanya sa [[Party platform|plataporma]] sa pagbatok[[Crime in the Philippines|,]] [[Corruption in the Philippines|korapsyon]], ug [[Illegal drugs in the Philippines|ilegal nga droga]], midaog sa [[Piniliay sa Pagka-Presidente 2016 (Pilipinas)|eleksyon sa pagkapresidente sa 2016]] nga 16,601,997 nga boto, midaog batok sa lider [[Partidong Liberal (Pilipinas)|sa Liberal Party]] nga [[Mar Roxas|si Mar Roxas]] og kapin sa 6.6 milyon nga boto. [[Payl:Duterte_and_Aquino_in_Malacañang_063016.jpg|left|thumb|Si Presidente-elect Rodrigo Duterte (wala) ug ang mogawas nga Presidente [[Noynoy Aquino|Benigno Aquino III]] niadtong Hunyo 30, 2016.]] Niadtong [[Election day|Mayo 9, 2016]], gideklara sa [[Konggreso sa Pilipinas|Kongreso sa Pilipinas]] si Duterte nga mananaog sa eleksyon sa pagkapresidente. Ang transition team ni Duterte naorganisar human siya nangulo sa dakong labaw sa dili opisyal nga ihap sa [[Commission on Elections]] (COMELEC) ug sa [[Parish Pastoral Council for Responsible Voting]]. Ang transition team nag-andam sa bag-ong presidential residence ug mga appointment sa gabinete, ug nagpahigayon og mga miting uban sa [[Presidency of Benigno Aquino III|outgoing administration]]. cff4dtizfb02wwao9p1gp0kfizmxj5n