Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1746569 37026917 36763858 2026-08-25T17:20:48Z ~2026-46384-48 148103 37026917 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Oulema duftschmidi]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] 32c2u6frb6ptk42mxcn6vbnzk4xhdpr 37026919 37026917 2026-08-25T17:30:55Z ~2026-46384-48 148103 37026919 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] h87z3fydr8f3ig0l6ic4tgm88gtmo73 37026920 37026919 2026-08-25T17:33:57Z ~2026-46384-48 148103 37026920 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Oulema erichsonii]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] b2a2u6x8c9je4ugyvegf4upn6pcnjg3 37026922 37026920 2026-08-25T17:39:03Z ~2026-46384-48 148103 37026922 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] c0t7xkz1fqxl1qg1ea9j5z3ajvf2fq0 37026923 37026922 2026-08-25T17:45:14Z ~2026-46384-48 148103 37026923 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Oulema septentrionis]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] i8he2bs7sj2cvwu77aymezysdy2jd8b 37026925 37026923 2026-08-25T17:50:04Z ~2026-46384-48 148103 37026925 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|bakukangon|date=2021-02}} {{Taxobox | name = ''Oulema'' | status = | image = Oulema melanopus01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = '''Oulema''' | species = | binomial = Oulema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga bakukangon]] ang '''''Oulema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Oulema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Chrysomelidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Oulema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Oulema arizonae]]'' | 2=''[[Oulema brunnicollis]]'' | 3=''[[Oulema collaris]]'' | 4=''[[Oulema concolor]]'' | 5=''[[Oulema cornuta]]'' | 6=''[[Oulema elongata]]'' | 7=''[[Oulema laticollis]]'' | 8=''[[Oulema longipennis]]'' | 9=''[[Oulema maculicollis]]'' | 10=''[[Oulema margineimpressa]]'' | 11=''[[Oulema melanopus]]'' | 12=''[[Oulema minuta]]'' | 13=''[[Oulema palustris]]'' | 14=''[[Oulema sayi]]'' | 15=''[[Oulema simulans]]'' | 16=''[[Oulema texana]]'' | 17=''[[Oulema variabilis]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54964665|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Oulema cf. gallaeciana (Chrysomelidae) from NE-Germany (7276091864).jpg File:Oulema spec. (Chrysomelidae).jpg </gallery> [[Kategoriya:Bakukangon]] [[Kategoriya:Oulema]] c0t7xkz1fqxl1qg1ea9j5z3ajvf2fq0 0 1850431 37026926 35649611 2026-08-25T19:14:09Z Tigerente 15954 change pic 37026926 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot|date=2021-10}} {{Taxobox | name = ''Squamarina'' | status = | image = Squamarina lamarckii Ramesch 20260802a.jpg | image_caption = ''Squamarina lamarckii '' | domain = | regnum = [[Fungi]] | divisio = ''[[incertae sedis]]'' | classis = [[Lecanoromycetes]] | ordo = [[Lecanorales]] | familia = [[Stereocaulaceae]] | genus = '''''Squamarina''''' | species = | binomial = ''Squamarina'' | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | phylum = [[Ascomycota]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga lumot]] ang '''''Squamarina'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Squamarina'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Stereocaulaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Stereocaulaceae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Squamarina&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Squamarina cartilaginea]]'' | 2=''[[Squamarina gypsacea]]'' | 3=''[[Squamarina lentigera]]'' }} | 2=''[[Hertelidea]]'' | 3=''[[Lepraria]]'' | 4=''[[Stereocaulon]]'' | 5=''[[Xyleborus (lumot)|Xyleborus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55028162|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Abungawg-uhong]] [[Kategoriya:Squamarina]] e4ede8edr4eta3x05qf6knaxsxnjs4g 0 1996931 37026997 35104853 2026-08-26T06:48:14Z CommonsDelinker 192 Replacing Dendrochilum_longifolium_Orchi_01.jpg with [[File:Coelogyne_bracteosa_Orchi_01.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 37026997 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga asparagos|date=2021-11}} {{Taxobox | name = ''Dendrochilum longifolium'' | status = | image = Coelogyne bracteosa Orchi 01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Tanom nga asparagos|Asparagales]] | familia = [[Orchidaceae]] | genus = ''[[Dendrochilum]]'' | species = '''''Dendrochilum longifolium''''' | binomial = ''Dendrochilum longifolium'' | binomial_authority = [[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Dendrochilum bracteosum'' <small>([[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f.]]) [[Robert Allen Rolfe|Rolfe]]</small><br>''Dendrochilum longifolia'' <small>([[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f.]]) [[William Botting Hemsley|Hemsl.]]</small><br>''Dendrochilum bartonii'' <small>[[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small><br>''Dendrochilum fuscum'' <small>[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]]</small><br>''Dendrochilum clemensiae'' <small>[[Oakes Ames|Ames]]</small><br>''Dendrochilum bracteosum'' <small>[[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f.]]</small><br>''Dendrochilum bartonii'' <small>([[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]) [[Schltr. (awtor)|Schltr.]]</small> }} Kaliwatan sa [[tanom nga asparagos]] ang '''''Dendrochilum longifolium'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Heinrich Gustav Reichenbach]].<ref name = "col43030944"/> Ang ''Dendrochilum longifolium'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Dendrochilum]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Orchidaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Bismarck Archipelago]] * [[Java (pulo sa Indonesya)]] * [[Lesser Sunda Islands]] * [[Maluku]] * [[Sulawesi]] * [[Sumatra (pulo)]] * [[Pilipinas]] * [[Thayland]] * [[Miyanmar]] * [[New Guinea (pulo)]] * [[Malaysiya]] * [[Borneo]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43030944|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col43030944">Rchb.f. (1856) , In: Bonplandia (Hannover) 4: 329</ref> <ref name = "source">Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see: http://apps.kew.org/wcsp/compilersReviewers.do (2019). WCSP: World Checklist of Selected Plant Families (version Aug 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom nga asparagos]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Bismarck Archipelago]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Java (pulo sa Indonesya)]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Lesser Sunda Islands]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Maluku]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Sulawesi]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Sumatra (pulo)]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Thayland]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa New Guinea (pulo)]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Malaysiya]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Borneo]] [[Kategoriya:Dendrochilum]] [[Kategoriya:Tanom nga asparagos sa Burma]] j00vdfjk7w1xgzposr0hdr8kps03k3o 0 2225121 37026930 36806570 2026-08-25T23:29:25Z MPF 19396 better pic 37026930 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|pino|date=2022-03}} {{Taxobox | name = ''Pinus densiflora'' | status = LC | image = Pinus densiflora 01.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Pinopsida]] | ordo = [[Tanom nga pino|Pinales]] | familia = [[Pinaceae]] | genus = ''[[Pinus (pino)|Pinus]]'' | species = '''''Pinus densiflora''''' | binomial = ''Pinus densiflora'' | binomial_authority = [[Philipp Franz von Siebold|Siebold]] & [[Joseph Gerhard Zuccarini|Zucc.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Pinus funebris'' <small>[[Vladimir Leontjevitj Komarov|Kom.]]</small><br>''Pinus densiflora sylvestriformis'' <small>([[Makoto Takenouchi|Taken.]]) [[Qing Li Wang|Q.L. Wang]]</small><br>''Pinus densiflora funebris'' <small>([[Vladimir Leontjevitj Komarov|Kom.]]) T. N. Liou & [[Qing Li Wang|Q.L. Wang]] ex [[John Silba|Silba]]</small><br>''Pinus sylvestris sylvestriformis'' <small>([[Makoto Takenouchi|Taken.]]) [[Wan Chun Cheng|W. C. Cheng]] & [[Cheng De Chu|C.D. Chu]]</small><br>''Pinus densiflora zhangwuensis'' <small>S.J. Zhang, et al.</small><br>''Pinus densiflora brevifolia'' <small>T. N. Liou & [[Qing Li Wang|Q.L. Wang]]</small><br>''Pinus densiflora liaotungensis'' <small>T. N. Liou & [[Qing Li Wang|Q.L. Wang]]</small><br>''Pinus densiflora sylvestriformis'' <small>[[Makoto Takenouchi|Taken.]]</small><br>''Pinus scopifera'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small> | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[pino]] ang '''''Pinus densiflora'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Philipp Franz von Siebold]] ug [[Joseph Gerhard Zuccarini]].<ref name = "col18158611"/> Ang ''Pinus densiflora'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Pinus (pino)|Pinus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pinaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[kinaminosang kalabotan]].<ref name = "iucn"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Heilongjiang Sheng]] * Jiling * [[Liaoning Sheng]] * [[Shandong Sheng]] * [[Jiangsu Sheng]] * [[Anhui Sheng]] * [[Henan Sheng]] * [[Honshū Island]] * [[Kyushu]] * [[Shikoku]] * North * [[Habagatang Korea]] * [[Primorskiy Kray]] * 31 * PRM * 36 * [[Jilin Sheng]] * 38 * [[Amihanang Koreya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 18158611|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col18158611">Schroeter, A.L. & Panasiuk, V.A. (1999) ''Dictionary of plant names'' , Koeltz Scientific Books, Koenigstein</ref> <ref name = "source">Farjon A., Gardner M. & Thomas P. (2019). Conifer Database (version Jan 2014). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 1998|id= 42355|title= Pinus densiflora|downloaded= 24/10/2012}}</ref> </references> <gallery> Matsu01.jpg Pinus densiflora Umbraculifera.jpg Pinus densiflora Kumgangsan.jpg Pinus densiflora Towada.jpg Pinus densiflora3.jpg Pinus densiflora4.jpg </gallery> [[Kategoriya:Tanom nga pino]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Heilongjiang Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Liaoning Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Shandong Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Jiangsu Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Anhui Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Henan Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Honshū Island]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Kyushu]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Shikoku]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Primorskiy Kray]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Jilin Sheng]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Amihanang Koreya]] [[Kategoriya:Pinus]] [[Kategoriya:Tanom nga pino sa Habagatang Koreya]] 6w6r4zvp35rnzv74w9oid3mpponvcqz 0 2949605 37026904 19432027 2026-08-25T13:58:52Z Arancycn 128986 /* Krowasya */ 37026904 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Celine''' ngalan niining mga mosunod: == Bosnia ug Herzegovina == {{Location map+|Bosnia and Herzegovina |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Bosnia ug Herzegovina]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Bosnia and Herzegovina| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=44.20861|long=17.34528|caption=|float=}} }} # [[Čeline (tubud)]], Federation of Bosnia and Herzegovina, {{Coord|44.20861|17.34528|region:BA_type:landmark|name=Čeline (tubud)}} == Krowasya == {{Location map+|Croatia |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Krowasya]]. |float = right |width = 300 | places = {{Location map~|Croatia| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=43.64306|long=16.57028|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.682|long=15.585|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.459|long=16.5|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.893|long=16.405|caption=|float=}} }} # [[Čeline (lungsod)]], Splitsko-Dalmatinska Županija, {{Coord|43.64306|16.57028|region:HR_type:city|name=Čeline (lungsod)}} # [[Celine (Jastrebarsko)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.682|15.585|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} # [[Celine (Podturen)]], Međimurska Županija, {{Coord|46.459|16.5|region:HR_type:city|name=Celine (Podturen)}} # [[Celine (Vrbovec)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.893|16.405|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} == Montenegro == {{Location map+|Montenegro |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Montenegro]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Montenegro| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.7825|long=18.88278|caption=|float=}} }} # [[Čeline (karst nga dapit)]], {{Coord|42.7825|18.88278|region:ME_type:landmark|name=Čeline (karst nga dapit)}} {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2015-11]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Bosnia ug Herzegovina]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Krowasya]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Montenegro]]<!-- --> lqzf97ygj6jyhkq2blk0sy1poefuncv 37026905 37026904 2026-08-25T14:02:38Z Arancycn 128986 Eslobenya 37026905 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Celine''' ngalan niining mga mosunod: == Bosnia ug Herzegovina == {{Location map+|Bosnia and Herzegovina |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Bosnia ug Herzegovina]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Bosnia and Herzegovina| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=44.20861|long=17.34528|caption=|float=}} }} # [[Čeline (tubud)]], Federation of Bosnia and Herzegovina, {{Coord|44.20861|17.34528|region:BA_type:landmark|name=Čeline (tubud)}} == Krowasya == {{Location map+|Croatia |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Krowasya]]. |float = right |width = 300 | places = {{Location map~|Croatia| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=43.64306|long=16.57028|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.682|long=15.585|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.459|long=16.5|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.893|long=16.405|caption=|float=}} }} # [[Čeline (lungsod)]], Splitsko-Dalmatinska Županija, {{Coord|43.64306|16.57028|region:HR_type:city|name=Čeline (lungsod)}} # [[Celine (Jastrebarsko)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.682|15.585|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} # [[Celine (Podturen)]], Međimurska Županija, {{Coord|46.459|16.5|region:HR_type:city|name=Celine (Podturen)}} # [[Celine (Vrbovec)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.893|16.405|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} == Montenegro == {{Location map+|Montenegro |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Montenegro]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Montenegro| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.7825|long=18.88278|caption=|float=}} }} # [[Čeline (karst nga dapit)]], {{Coord|42.7825|18.88278|region:ME_type:landmark|name=Čeline (karst nga dapit)}} == Eslobenya == {{Location map+|Slovenia |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Eslobenya]]. |float = right |width = 300 | places ={{Location map~|Slovenia| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.940444|long=15.373617|caption=|float=}} }} # [[Čeline (Krško)]], Spodnjeposavska, {{Coord|45.940444|15.373617|region:ME_type:landmark|name=Čeline (Krško)}} {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2015-11]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Bosnia ug Herzegovina]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Krowasya]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Montenegro]]<!-- --> tawrj2v4h0hx3ccew0mbcxkn49frlya 37026906 37026905 2026-08-25T14:05:04Z Arancycn 128986 /* Eslobenya */ 37026906 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Celine''' ngalan niining mga mosunod: == Bosnia ug Herzegovina == {{Location map+|Bosnia and Herzegovina |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Bosnia ug Herzegovina]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Bosnia and Herzegovina| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=44.20861|long=17.34528|caption=|float=}} }} # [[Čeline (tubud)]], Federation of Bosnia and Herzegovina, {{Coord|44.20861|17.34528|region:BA_type:landmark|name=Čeline (tubud)}} == Krowasya == {{Location map+|Croatia |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Krowasya]]. |float = right |width = 300 | places = {{Location map~|Croatia| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=43.64306|long=16.57028|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.682|long=15.585|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=46.459|long=16.5|caption=|float=}} {{Location map~|Croatia| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.893|long=16.405|caption=|float=}} }} # [[Čeline (lungsod)]], Splitsko-Dalmatinska Županija, {{Coord|43.64306|16.57028|region:HR_type:city|name=Čeline (lungsod)}} # [[Celine (Jastrebarsko)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.682|15.585|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} # [[Celine (Podturen)]], Međimurska Županija, {{Coord|46.459|16.5|region:HR_type:city|name=Celine (Podturen)}} # [[Celine (Vrbovec)]], Zagrebačka Županija, {{Coord|45.893|16.405|region:HR_type:city|name=Celine (Vrbovec)}} == Montenegro == {{Location map+|Montenegro |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Montenegro]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Montenegro| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=42.7825|long=18.88278|caption=|float=}} }} # [[Čeline (karst nga dapit)]], {{Coord|42.7825|18.88278|region:ME_type:landmark|name=Čeline (karst nga dapit)}} == Eslobenya == {{Location map+|Slovenia |caption = Mga dapit nga gitawag Celine sa [[Eslobenya]]. |float = right |width = 300 | places ={{Location map~|Slovenia| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=45.940444|long=15.373617|caption=|float=}} }} # [[Celine (Krško)]], Spodnjeposavska, {{Coord|45.940444|15.373617|region:ME_type:landmark|name=Celine (Krško)}} {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2015-11]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Bosnia ug Herzegovina]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Krowasya]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Montenegro]]<!-- --> czkwxexk75caox5o53kiumr854kesgr 0 3729886 37026990 37026737 2026-08-26T06:42:51Z CommonsDelinker 192 Replacing Bandeira_de_Iguatu.jpeg with [[File:Bandeira_de_Iguatu,_CE.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Similar names [[:c:w:pt:Iguatu 37026990 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Brasil|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Iguatu]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Iguatu | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = Bandeira de Iguatu, CE.jpg | symbol = Brasão de Iguatu, CE.png | country = {{flag|Brasil}} | country_flag = | state = [[Ceará (estado sa Brasil)|Ceará]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 96523 | population_date = 2014-05-25 | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Brasilia Time|BRT]] | utc_offset = -3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = -6.3555 | long_d = -39.27683 | elevation = 210 | population_note = <ref name = "gn3398329"/> | timezone_label = America/Fortaleza }} <!--A.ADM2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Brasil|Munisipyo]] ang '''Iguatu''' sa [[Brasil]].<ref name = "gn3398329"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Ceará (estado sa Brasil)|Ceará]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:1400}} km sa amihanan-sidlakan sa [[Brasília (ulohang dakbayan)|Brasília]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:96523}} ka molupyo.<ref name = "gn3398329"/> Mga lungsod sa Iguatu: * [[Iguatu (lungsod)|Iguatu]] Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa Iguatu: * [[Serra da Carnaúba (bungtod)|Serra da Carnaúba]] (<!--T.HLL-->[[bungtod]]) {{Location map|Brazil |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Iguatu sa Brasil. | label = Iguatu|position=left|background=white|lat=-6.3555|long=-39.27683}} Hapit nalukop sa [[durowan]] ug [[kabugangan]] ang palibot sa Iguatu.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:47}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Iguatu medyo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima init nga [[ugahon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:26}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Oktubre, sa {{formatnum:32}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Hunyo, sa {{formatnum:22}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:926}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Marso, sa {{formatnum:215}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:4}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Iguatu | 23| 30| 46 | 22| 26| 185 | 20| 24| 215 | 20| 25| 171 | 21| 25| 97 | 18| 25| 67 | 18| 29| 31 | 21| 33| 4 | 23| 36| 9 | 24| 39| 36 | 24| 38| 35 | 24| 36| 30 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn3398329">[{{Geonameslink|gnid=3398329|name=iguatu}} Iguatu] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-05-25; database download sa 2015-12-29</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Iguatu (Ceará)|Iguatu}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Ceará (estado sa Brasil)]] nyk9ex3rdi6lwp1s1vqwernf6b44h49 0 3774238 37026973 31195171 2026-08-26T06:01:32Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Band Douradina.png]] → [[File:Bandeira de Douradina, MS.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 37026973 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Brasil|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Douradina]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Douradina | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = Bandeira de Douradina, MS.png | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Brasil}} | country_flag = | state = [[Mato Grosso do Sul]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 281.00 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 5365 | population_date = 2011-04-21 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Brasilia Time|BRT]] | utc_offset = -3 | timezone_DST = [[Acre Summer Time|ACST]] | utc_offset_DST = -4 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = -21.98525 | long_d = -54.58145 | elevation = 330 | population_note = <ref name = "gn6323747"/> | timezone_label = America/Campo_Grande }} <!--A.ADM2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Brasil|Munisipyo]] ang '''Douradina''' sa [[Brasil]].<ref name = "gn6323747"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Mato Grosso do Sul]], sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:1000}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Brasília (ulohang dakbayan)|Brasília]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:5365}} ka molupyo.<ref name = "gn6323747"/> Naglangkob kin og {{formatnum:281}} ka kilometro kwadrado. Ang yuta sa Douradina patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Brazil |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Douradina sa Brasil. | label = Douradina|position=right|background=white|lat=-21.98525|long=-54.58145}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Douradina.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:13}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Douradina may gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:24}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:28}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Hunyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1810}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:246}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:6}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Douradina | 21| 29| 198 | 20| 29| 211 | 21| 32| 176 | 20| 31| 194 | 15| 24| 130 | 14| 23| 246 | 13| 24| 67 | 14| 29| 6 | 17| 32| 121 | 18| 34| 134 | 19| 36| 189 | 19| 31| 139 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6323747">[{{Geonameslink|gnid=6323747|name=douradina}} Douradina] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2011-04-21; database download sa 2015-12-29</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Douradina (Mato Grosso do Sul)|Douradina}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Mato Grosso do Sul]] a8smzpdk7xkwqgue42hhhjbvfk3729d 0 3774954 37026983 37020732 2026-08-26T06:26:55Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Iguatu.jpg]] → [[File:Brasão de Iguatu, PR.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 37026983 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Brasil|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Iguatu]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Iguatu | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = Bandeira Iguatu PR.jpg | symbol = Brasão de Iguatu, PR.jpg <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Brasil}} | country_flag = | state = [[Paraná (estado)|Paraná]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 2233 | population_date = 2014-10-18 | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Fernando de Noronha Time|FNT]] | utc_offset = -2 | timezone_DST = [[Amazon Summer Time|AMST]] | utc_offset_DST = -3 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = -24.64218 | long_d = -53.13101 | elevation = 469 | population_note = <ref name = "gn6324250"/> | timezone_label = America/Sao_Paulo | geonames = 6324250 }} <!--A.ADM2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Brasil|Munisipyo]] ang '''Iguatu''' sa [[Brasil]].<ref name = "gn6324250"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Paraná (estado)|Paraná]], sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:1100}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Brasília (ulohang dakbayan)|Brasília]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:2233}} ka molupyo.<ref name = "gn6324250"/> {{Location map|Brazil |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Iguatu sa Brasil. | label = Iguatu|position=right|background=white|lat=-24.64218|long=-53.13101}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Iguatu.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:22}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Iguatu medyo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:21}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Marso, sa {{formatnum:24}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Hunyo, sa {{formatnum:16}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:2414}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:380}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:47}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Iguatu | 18| 28| 181 | 18| 28| 231 | 19| 29| 192 | 18| 27| 258 | 14| 21| 221 | 12| 20| 380 | 12| 20| 115 | 12| 24| 47 | 15| 27| 243 | 16| 29| 205 | 17| 31| 150 | 18| 30| 190 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6324250">[{{Geonameslink|gnid=6324250|name=iguatu}} Iguatu] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-10-18; database download sa 2015-12-29</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Paraná (estado)]] 3jv38eeai3p4dyfulvgm5u50czlf06h 0 3823706 37026970 31233468 2026-08-26T04:30:00Z Gliwi 35323 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Höchberg Bavaria.jpg]] → [[File:DEU Höchberg COA.svg]] JPG → SVG 37026970 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Höchberg]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Höchberg | native_name = | other_name = | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = DEU Höchberg COA.svg | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Bavaria]] | state_type = Estado pederal | region = [[Regierungsbezirk Unterfranken]] | region_type = Distrito nga gobyerno | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 265 | lat_d = 49.78446 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 9.88223 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 9372 | population_date = 2015-03-04 | population_note = <ref name = "gn2903327"/> | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Höchberg in WÜ.svg }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Höchberg''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn2903327"/> Nahimutang ni sa distrito nga gobyerno sa <!--ADM2-->[[Regierungsbezirk Unterfranken]] ug estado pederal sa <!--ADM1-->[[Bavaria]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:400}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:265}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Höchberg<ref name = "gn2903327"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:9372}} ka molupyo.<ref name = "gn2903327"/> Ang yuta palibot sa Höchberg patag sa habagatan, apan sa amihanan nga kini mao ang kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:340}} ka metro ug {{formatnum:1.0 }} km sa kasadpan sa Höchberg.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:913}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Höchberg nga hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/>. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Würzburg (kapital sa distrito nga gobyerno)|Würzburg]], {{formatnum:5.1}} km sa sidlakan sa Höchberg. Sa rehiyon palibot sa Höchberg, mga bungtod, ug mga lasang talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn2903327"/>}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Höchberg sa Alemanya. | label = Höchberg|position=right|background=white|lat=49.78446|long=9.88223}} Hapit nalukop sa [[kabalayan]] ang palibot sa Höchberg.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:9}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1008}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Disyembre, sa {{formatnum:119}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Marso, sa {{formatnum:20}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Höchberg | -4| -3| 105 | -3| 3| 69 | -1| 10| 20 | 4| 18| 54 | 10| 22| 110 | 13| 24| 66 | 15| 26| 102 | 13| 25| 97 | 9| 20| 92 | 6| 13| 81 | -3| 5| 94 | -6| -1| 119 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn2903327">[{{Geonameslink|gnid=2903327|name=hochberg}} Höchberg] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2015-03-04; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Höchberg|Höchberg}} [[Kategoriya:Mga lungsod sa Bavaria]] [[Kategoriya:Mga lungsod sa Alemanya nga mas dako pa kay sa 3000 ka mga tawo]] e9711jcqdadis8ipgqdnl4o9ea8uozl 0 4754619 37026967 9489955 2026-08-26T03:53:43Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370743805|Caucasus]]" 37026967 wikitext text/x-wiki [[Payl:Mount_Elbrus_May_2008.jpg|thumb| [[Mount Elbrus|Bukid sa Elbrus]]]] lsvoj7kt9si4wuspv63uyq31d7z5son 37026968 37026967 2026-08-26T03:58:01Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37026968 wikitext text/x-wiki Ang '''Caucasus''' (/ˈkɔːkəsəs/ KAW-kə-səss/ˈkɔːkəsəs/ KAW-kə-səss ) {{efn|In less common academic usage, it is sometimes also known as ''Caucasia''<ref>Shamil Shetekauri et al., ''Mountain Flowers and Trees of Caucasia''; Pelagic Publishing Limited, 2018, {{ISBN|178427173X}}.</ref><ref>John L. Esposito, Abdulaziz Sachedina (2004). "Caucasus". ''The Islamic World: Past and Present''. Volume 1. Oxford University Press USA. {{ISBN|0195165209}}. [https://archive.org/details/islamicworldpast0000unse_r4t5/page/86/mode/2up p. 86] {{registration required}}. Accessed 30 June 2021.</ref> ({{IPAc-en|k|ɔ:|ˈ|k|eɪ|ʒ|ə}} {{Respell|kaw|KAY|zhə}})}} usa ka [[Geographical region|rehiyon sa heyograpiya]] nga naglangkob sa mga bahin sa [[Eastern Europe|Sidlakang Europa]] ug [[kasadpang Asya|Kasadpang Asya]] . Nahimutang kini taliwala sa [[Black Sea]] ug [[Daryā-ye Khezer (dagat sa Iran)|Caspian Sea]], nga gilangkoban sa mga bahin sa [[Southern Russia]], [[Heyorhiya|Georgia]], [[Armenya|Armenia]], ug [[Aserbaiyan|Azerbaijan]] . Ang [[Caucasus Mountains|Kabukiran sa Caucasus]], lakip ang [[Greater Caucasus]] range, kasagarang giisip nga usa ka [[Mga utlanan tali sa mga kontinente|natural nga babag]] tali sa [[Uropa|Europa]] ug [[Asya]], nga nagbahin sa yuta [[Eurasia|sa Eurasia]] . <ref>{{Cite encyclopedia|title=Caucasus - region and mountains, Eurasia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/place/Caucasus|access-date=26 November 2018|archive-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus|url-status=live}}</ref> [[Mount Elbrus|Ang Bukid Elbrus]], ang kinatas-ang bukid sa Europa, nahimutang sa [[Western Caucasus|Kasadpang Caucasus]] duol sa [[Russian-Georgian border|utlanan sa Russia ug Georgia]]. <ref name="cia-russia-geography2">{{Cite web|title=Russia, Geography|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|access-date=22 February 2016|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref> Sa habagatang bahin, ang [[Malyy Kavkaz|Lesser Caucasus]] naglakip sa [[Javakheti Plateau]] ug sa [[Armenian highland|Armenian highlands]]. <ref>{{Cite encyclopedia|title=Caucasus - region and mountains, Eurasia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/place/Caucasus|access-date=26 November 2018|quote=West of the Kura-Aras Lowland rises the Lesser Caucasus range, which is extended southward by the Dzhavakhet Range and the Armenian Highland, the latter extending southwestward into Turkey.|archive-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus|url-status=live}}</ref> Ang Caucasus gibahin sa [[North Caucasus]] ug [[South Caucasus]], bisan kung ang Western Caucasus naglungtad usab isip usa ka lahi nga heyograpikanhong wanang sulod sa North Caucasus. Ang kabukiran sa Greater Caucasus sa amihanan kasagaran giambitan sa Russia ug Georgia ingon man sa pinakaamihanang bahin sa Azerbaijan. Ang kabukiran sa Lesser Caucasus sa habagatan kasagaran nahimutang sa teritoryo sa habagatang Georgia, Armenia, ug Azerbaijan. Ang rehiyon nailhan tungod sa [[Languages of the Caucasus|pagkalainlain sa pinulongan]] : <ref>{{Cite web|title=The languages of the Caucasus|url=https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=531|work=[[Language Log]]|access-date=7 January 2021|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231505/https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=531|url-status=live}}</ref> gawas sa mga pinulongan nga [[mga pinulongang Indoewropanhon|Indo-European]] ug [[Tinurko|Turkic]], ang [[Language family|mga pamilya sa pinulongan nga]] [[Kartvelian languages|Kartvelian]], [[Northwest Caucasian]], ug [[Northeast Caucasian]] [[Indigenous language|lumad]] sa lugar. <ref>{{Cite web|last=King|first=Charles|date=23 March 2017|title=The Ghost of Freedom: A History of the Caucasus (Audible Audio Edition)|url=https://www.amazon.com/The-Ghost-of-Freedom-Charles-King-audiobook/dp/B071L8JJYF/ref=tmm_aud_swatch_0?forceMsg=dp_add_success|access-date=14 September 2023|website=www.amazon.com|archive-date=17 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217013642/https://www.amazon.com/The-Ghost-of-Freedom-Charles-King-audiobook/dp/B071L8JJYF/ref=tmm_aud_swatch_0?forceMsg=dp_add_success|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == n6mv2t976p5oc283udpsgvjja19tqt4 37026969 37026968 2026-08-26T03:58:56Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37026969 wikitext text/x-wiki Ang '''Caucasus''' (/ˈkɔːkəsəs/ KAW-kə-səss/') usa ka [[Geographical region|rehiyon sa heyograpiya]] nga naglangkob sa mga bahin sa [[Eastern Europe|Sidlakang Europa]] ug [[kasadpang Asya|Kasadpang Asya]] . Nahimutang kini taliwala sa [[Black Sea]] ug [[Daryā-ye Khezer (dagat sa Iran)|Caspian Sea]], nga gilangkoban sa mga bahin sa [[Southern Russia]], [[Heyorhiya|Georgia]], [[Armenya|Armenia]], ug [[Aserbaiyan|Azerbaijan]] . Ang [[Caucasus Mountains|Kabukiran sa Caucasus]], lakip ang [[Greater Caucasus]] range, kasagarang giisip nga usa ka [[Mga utlanan tali sa mga kontinente|natural nga babag]] tali sa [[Uropa|Europa]] ug [[Asya]], nga nagbahin sa yuta [[Eurasia|sa Eurasia]] . <ref>{{Cite encyclopedia|title=Caucasus - region and mountains, Eurasia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/place/Caucasus|access-date=26 November 2018|archive-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus|url-status=live}}</ref> [[Mount Elbrus|Ang Bukid Elbrus]], ang kinatas-ang bukid sa Europa, nahimutang sa [[Western Caucasus|Kasadpang Caucasus]] duol sa [[Russian-Georgian border|utlanan sa Russia ug Georgia]]. <ref name="cia-russia-geography2">{{Cite web|title=Russia, Geography|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|access-date=22 February 2016|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref> Sa habagatang bahin, ang [[Malyy Kavkaz|Lesser Caucasus]] naglakip sa [[Javakheti Plateau]] ug sa [[Armenian highland|Armenian highlands]]. <ref>{{Cite encyclopedia|title=Caucasus - region and mountains, Eurasia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/place/Caucasus|access-date=26 November 2018|quote=West of the Kura-Aras Lowland rises the Lesser Caucasus range, which is extended southward by the Dzhavakhet Range and the Armenian Highland, the latter extending southwestward into Turkey.|archive-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus|url-status=live}}</ref> Ang Caucasus gibahin sa [[North Caucasus]] ug [[South Caucasus]], bisan kung ang Western Caucasus naglungtad usab isip usa ka lahi nga heyograpikanhong wanang sulod sa North Caucasus. Ang kabukiran sa Greater Caucasus sa amihanan kasagaran giambitan sa Russia ug Georgia ingon man sa pinakaamihanang bahin sa Azerbaijan. Ang kabukiran sa Lesser Caucasus sa habagatan kasagaran nahimutang sa teritoryo sa habagatang Georgia, Armenia, ug Azerbaijan. Ang rehiyon nailhan tungod sa [[Languages of the Caucasus|pagkalainlain sa pinulongan]] : <ref>{{Cite web|title=The languages of the Caucasus|url=https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=531|work=[[Language Log]]|access-date=7 January 2021|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231505/https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=531|url-status=live}}</ref> gawas sa mga pinulongan nga [[mga pinulongang Indoewropanhon|Indo-European]] ug [[Tinurko|Turkic]], ang [[Language family|mga pamilya sa pinulongan nga]] [[Kartvelian languages|Kartvelian]], [[Northwest Caucasian]], ug [[Northeast Caucasian]] [[Indigenous language|lumad]] sa lugar. <ref>{{Cite web|last=King|first=Charles|date=23 March 2017|title=The Ghost of Freedom: A History of the Caucasus (Audible Audio Edition)|url=https://www.amazon.com/The-Ghost-of-Freedom-Charles-King-audiobook/dp/B071L8JJYF/ref=tmm_aud_swatch_0?forceMsg=dp_add_success|access-date=14 September 2023|website=www.amazon.com|archive-date=17 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217013642/https://www.amazon.com/The-Ghost-of-Freedom-Charles-King-audiobook/dp/B071L8JJYF/ref=tmm_aud_swatch_0?forceMsg=dp_add_success|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == 58h1ddr4xvzxtozm1by07xxevk1e6rj 0 5187066 37026972 31680438 2026-08-26T05:37:12Z Adtonko 115435 +image 37026972 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Iran|date=2016-08}} {{geobox | 1 = Building <!-- *** Header *** --> | name = Orumieh | native_name = | category = Tugpahanan | official_name = | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = NASA FIRMS 2026-08-24 Urmia.png | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Iran}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 1323 | lat_d = 37.66812 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 45.0687 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | depth = | volume = | area = <!-- *** Properties *** --> | author = | style = | material = <!-- *** Historiy and administration *** --> | established = | date = | owner = | management = <!-- *** Access *** --> | public = | visitation = | visitation_date = | access = <!-- *** Heritage *** --> | whs_name = | whs_year = | whs_number = | whs_region = | whs_criteria = | iucn_category = <!-- *** Free *** --> | free = OMH | free_type = [[IATA]] | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name = | timezone_label = Asia/Tehran | utc_offset = +3:30 | utc_offset_DST = +4:30 | timezone = [[Iran Standard Time|IRST]] | timezone_DST = [[Iran Daylight Time|IRDT]] | free1 = OITR | free1_type = [[ICAO]] }} <!--S.AIRP-->[[Tugpahanan]] ang '''Orumieh''' sa [[Iran]].<ref name = "gn6300078"/> Nahimutang ni sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:600}} km sa kasadpan sa [[Tehrān (ulohang dakbayan sa Iran)|Tehrān]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1323}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Orumieh.<ref name = "gn6300078"/> Ang yuta palibot sa Orumieh patag, ug nga tinakpan sa ubos sa sidlakan.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Kūh-e Sīāh (bukid sa Ostān-e Āz̄arbāyjān-e Gharbī, lat 37,69, long 44,87)|Kūh-e Sīāh]], {{formatnum:2244}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:17.9}} km sa kasadpan sa Orumieh.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn6300078"/>}} Dunay mga {{formatnum:185}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Orumieh medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Orūmīyeh (kapital sa lalawigan sa Iran)|Orūmīyeh]], {{formatnum:12.8}} km sa habagatan sa Orumieh. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Orumieh.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Orumieh, kabukiran talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn6300078"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:14}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:28}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-2}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:607}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Septiyembre, sa {{formatnum:88}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Pebrero, sa {{formatnum:16}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Orumieh | -7| 3| 45 | -4| 8| 16 | -1| 19| 43 | 5| 24| 30 | 9| 29| 42 | 14| 35| 42 | 18| 37| 84 | 18| 38| 57 | 12| 35| 88 | 5| 26| 62 | -1| 16| 56 | -6| 7| 42 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Iran |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Orumieh sa Iran. | label = Orumieh|position=right|background=white|lat=37.66812|long=45.0687}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6300078">[{{Geonameslink|gnid=6300078|name=orumieh}} Orumieh] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2007-01-03; database download sa 2016-08-15</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga tugpahanan sa Iran]] ndop5eryor1w24n70toqksv0y0bxgcy 0 7039008 37026927 34438503 2026-08-25T20:46:53Z BSRF 44013 BSRF moved page [[Nemrut Kratorı]] to [[Nemrut Kalderası]] 34438503 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Turkeya|date=2017-02}} {{geobox | 1 = Valley <!-- *** Header *** --> | name = Nemrut Kratorı | native_name = | other_name = | category = Baba sa bolkan | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Turkeya}} | country_flag = | state = [[Bitlis (lalawigan)|Bitlis]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | range = | border = | part = | child_left = | child_right = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | depth = | area = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = <!-- *** Access *** --> | public = | access = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 38.6327 | long_d = 42.25249 | state_type = Lalawigan | elevation = 2352 | timezone_label = Europe/Istanbul | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 6983707 }} <!--T.CRTR-->[[Baba sa bolkan]] ang '''Nemrut Kratorı''' sa [[Turkeya]].<ref name = "gn6983707"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Bitlis (lalawigan)|Bitlis]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:800}} km sa sidlakan sa [[Ankara (ulohang dakbayan)|Ankara]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:2352}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Nemrut Kratorı.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Nemrut Kratorı nga nahimutang sa lanaw sa [[Nemrut Gölü]]. Ang yuta palibot sa Nemrut Kratorı kasagaran kabungtoran, apan sa kasadpan nga kini mao ang kabukiran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:2909}} ka metro ug {{formatnum:2.3 }} km sa amihanan sa Nemrut Kratorı.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:54}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Nemrut Kratorı medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Tatvan]], {{formatnum:15.8}} km sa habagatan sa Nemrut Kratorı. Hapit nalukop sa [[kasagbotan]] ang palibot sa Nemrut Kratorı.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:11}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:28}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1006}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Marso, sa {{formatnum:130}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:31}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Turkey |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Nemrut Kratorı sa Turkeya. | label = Nemrut Kratorı|position=left|background=white|lat=38.6327|long=42.25249}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6983707">[{{Geonameslink|gnid=6983707|name=nemrut%20kratori}} Nemrut Kratorı] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-20; database download sa 2017-01-30</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga bolkan sa Bitlis (lalawigan)]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Turkeya nga mas taas kay sa 2000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] dbsb2dw8rp3vsrv9fvetoym91dh5p1a 37026971 37026927 2026-08-26T05:17:03Z BSRF 44013 37026971 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Turkeya|date=2017-02}} {{geobox | 1 = Valley <!-- *** Header *** --> | name = Nemrut Kalderası | native_name = | other_name = | category = Baba sa bolkan | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Turkeya}} | country_flag = | state = [[Bitlis (lalawigan)|Bitlis]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | range = | border = | part = | child_left = | child_right = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | depth = | area = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = <!-- *** Access *** --> | public = | access = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 38.6327 | long_d = 42.25249 | state_type = Lalawigan | elevation = 2352 | timezone_label = Europe/Istanbul | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | geonames = 6983707 }} <!--T.CRTR-->[[Baba sa bolkan]] ang '''Nemrut Kalderası''' sa [[Turkeya]].<ref name = "gn6983707"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Bitlis (lalawigan)|Bitlis]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:800}} km sa sidlakan sa [[Ankara (ulohang dakbayan)|Ankara]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:2352}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Nemrut Kalderası.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Nemrut Kalderası nga nahimutang sa lanaw sa [[Nemrut Gölü]]. Ang yuta palibot sa Nemrut Kalderası kasagaran kabungtoran, apan sa kasadpan nga kini mao ang kabukiran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:2909}} ka metro ug {{formatnum:2.3 }} km sa amihanan sa Nemrut Kalderası.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:54}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Nemrut Kalderası medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Tatvan]], {{formatnum:15.8}} km sa habagatan sa Nemrut Kalderası. Hapit nalukop sa [[kasagbotan]] ang palibot sa Nemrut Kalderası.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:11}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:28}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1006}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Marso, sa {{formatnum:130}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:31}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Turkey |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Nemrut Kalderası sa Turkeya. | label = Nemrut Kalderası|position=left|background=white|lat=38.6327|long=42.25249}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6983707">[{{Geonameslink|gnid=6983707|name=nemrut%kalderasi}} Nemrut Kalderası] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-20; database download sa 2017-01-30</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga bolkan sa Bitlis (lalawigan)]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Turkeya nga mas taas kay sa 2000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] 844fn1eb9afcjxw9zejjki9wslbtrx0 0 7205882 37026914 20884569 2026-08-25T14:41:23Z Nguyenphucthai12 144015 37026914 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Châu Sơn''' ngalan niining mga mosunod: == Heyograpiya == === Biyetnam === {{Location map+|Vietnam |caption = Mga dapit nga gitawag Xã Châu Sơn sa [[Biyetnam]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Vietnam| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=21.26358|long=105.42799}} {{Location map~|Vietnam| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=21.46533|long=107.18451}} {{Location map~|Vietnam| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.56547|long=105.97094}} {{Location map~|Vietnam| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.51875|long=105.89959}} }} # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Thành Phố Hà Nội)]], {{Coord|21.26358|105.42799|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Thành Phố Hà Nội)}}<!--Geonames ID 8201689--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Lạng Sơn)]], {{Coord|21.46533|107.18451|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Lạng Sơn)}}<!--Geonames ID 8522340--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)|Phường Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)]], {{Coord|20.56547|105.97094|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)}}<!--Geonames ID 8564046--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)|Phường Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)]], {{Coord|20.51875|105.89959|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)}}<!--Geonames ID 8564091--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Biyetnam]]<!-- --> dr6kpqu64a9h9nsfz8w8bw0xp6r144y 37026915 37026914 2026-08-25T14:42:47Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Xã Châu Sơn]] to [[Châu Sơn (oryentasyon)]] 37026914 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Châu Sơn''' ngalan niining mga mosunod: == Heyograpiya == === Biyetnam === {{Location map+|Vietnam |caption = Mga dapit nga gitawag Xã Châu Sơn sa [[Biyetnam]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Vietnam| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=21.26358|long=105.42799}} {{Location map~|Vietnam| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=21.46533|long=107.18451}} {{Location map~|Vietnam| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.56547|long=105.97094}} {{Location map~|Vietnam| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.51875|long=105.89959}} }} # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Thành Phố Hà Nội)]], {{Coord|21.26358|105.42799|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Thành Phố Hà Nội)}}<!--Geonames ID 8201689--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Lạng Sơn)]], {{Coord|21.46533|107.18451|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Lạng Sơn)}}<!--Geonames ID 8522340--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)|Phường Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)]], {{Coord|20.56547|105.97094|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,57, long 105,97)}}<!--Geonames ID 8564046--> # [[Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)|Phường Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)]], {{Coord|20.51875|105.89959|region:VN_type:adm3rd|name=Xã Châu Sơn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam, lat 20,52, long 105,90)}}<!--Geonames ID 8564091--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Biyetnam]]<!-- --> dr6kpqu64a9h9nsfz8w8bw0xp6r144y 0 7207151 37026910 20860026 2026-08-25T14:39:05Z Nguyenphucthai12 144015 37026910 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Đồng Văn''' ngalan niining mga mosunod: == Heyograpiya == === Biyetnam === {{Location map+|Vietnam |caption = Mga dapit nga gitawag Thị Trấn Đồng Văn sa [[Biyetnam]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Vietnam| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=23.29287|long=105.3577}} {{Location map~|Vietnam| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.63972|long=105.92523}} }} # [[Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Giang)]], {{Coord|23.29287|105.3577|region:VN_type:adm3rd|name=Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Giang)}}<!--Geonames ID 8473915--> # [[Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)|Phường Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)]], {{Coord|20.63972|105.92523|region:VN_type:adm3rd|name=Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)}}<!--Geonames ID 8564048--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Biyetnam]]<!-- --> 2biszvf55ln4zzchw4dbg8ycs42sgod 37026911 37026910 2026-08-25T14:39:23Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Thị Trấn Đồng Văn]] to [[Đồng Văn]] 37026910 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Đồng Văn''' ngalan niining mga mosunod: == Heyograpiya == === Biyetnam === {{Location map+|Vietnam |caption = Mga dapit nga gitawag Thị Trấn Đồng Văn sa [[Biyetnam]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|Vietnam| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=23.29287|long=105.3577}} {{Location map~|Vietnam| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=20.63972|long=105.92523}} }} # [[Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Giang)]], {{Coord|23.29287|105.3577|region:VN_type:adm3rd|name=Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Giang)}}<!--Geonames ID 8473915--> # [[Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)|Phường Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)]], {{Coord|20.63972|105.92523|region:VN_type:adm3rd|name=Thị Trấn Đồng Văn (munisipyo sa Tỉnh Hà Nam)}}<!--Geonames ID 8564048--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Biyetnam]]<!-- --> 2biszvf55ln4zzchw4dbg8ycs42sgod 0 7461482 37026907 37024052 2026-08-25T14:37:25Z Nguyenphucthai12 144015 37026907 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Viyetnam|date=2017-03}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Thị Trấn Đồng Văn]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Phường Đồng Văn | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Viyetnam}} | country_flag = | state = [[Tỉnh Hà Nam]] | state_type = Lalawigan | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 20.63972 | long_d = 105.92523 | elevation = 4 | timezone_label = Asia/Ho_Chi_Minh | geonames = 8564048 }} <!--A.ADM3-->Munisipyo ang '''Phường Đồng Văn''' sa [[Viyetnam]].<ref name="gn8564048" /> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Tỉnh Hà Nam]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:40}} km sa habagatan sa [[Hanoi]] ang ulohan sa nasod. Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:23}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:26}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:17}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:2285}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:462}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Enero, sa {{formatnum:17}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Vietnam |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Thị Trấn Đồng Văn sa Viyetnam. | label = Thị Trấn Đồng Văn|position=right|background=white|lat=20.63972|long=105.92523}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8564048">[{{Geonameslink|gnid=8564048|name=thi%20tran%20dong%20van}} Thị Trấn Đồng Văn] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-07-08; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Tỉnh Hà Nam]] hm8arpsx71hm263x6g7kpgq063coqdn 37026908 37026907 2026-08-25T14:37:41Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Thị Trấn Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] to [[Phường Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] 37026907 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Viyetnam|date=2017-03}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Thị Trấn Đồng Văn]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Phường Đồng Văn | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Viyetnam}} | country_flag = | state = [[Tỉnh Hà Nam]] | state_type = Lalawigan | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 20.63972 | long_d = 105.92523 | elevation = 4 | timezone_label = Asia/Ho_Chi_Minh | geonames = 8564048 }} <!--A.ADM3-->Munisipyo ang '''Phường Đồng Văn''' sa [[Viyetnam]].<ref name="gn8564048" /> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Tỉnh Hà Nam]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:40}} km sa habagatan sa [[Hanoi]] ang ulohan sa nasod. Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:23}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:26}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:17}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:2285}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:462}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Enero, sa {{formatnum:17}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Vietnam |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Thị Trấn Đồng Văn sa Viyetnam. | label = Thị Trấn Đồng Văn|position=right|background=white|lat=20.63972|long=105.92523}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8564048">[{{Geonameslink|gnid=8564048|name=thi%20tran%20dong%20van}} Thị Trấn Đồng Văn] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-07-08; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Tỉnh Hà Nam]] hm8arpsx71hm263x6g7kpgq063coqdn 37026913 37026908 2026-08-25T14:40:06Z Nguyenphucthai12 144015 37026913 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Viyetnam|date=2017-03}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Thị Trấn Đồng Văn|Đồng Văn]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Phường Đồng Văn | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Viyetnam}} | country_flag = | state = [[Tỉnh Hà Nam]] | state_type = Lalawigan | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 20.63972 | long_d = 105.92523 | elevation = 4 | timezone_label = Asia/Ho_Chi_Minh | geonames = 8564048 }} <!--A.ADM3-->Munisipyo ang '''Phường Đồng Văn''' sa [[Viyetnam]].<ref name="gn8564048" /> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Tỉnh Hà Nam]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:40}} km sa habagatan sa [[Hanoi]] ang ulohan sa nasod. Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:23}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:26}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:17}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:2285}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:462}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Enero, sa {{formatnum:17}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Vietnam |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Thị Trấn Đồng Văn sa Viyetnam. | label = Thị Trấn Đồng Văn|position=right|background=white|lat=20.63972|long=105.92523}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8564048">[{{Geonameslink|gnid=8564048|name=thi%20tran%20dong%20van}} Thị Trấn Đồng Văn] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-07-08; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Tỉnh Hà Nam]] mx5nmfsclkgntbj5ltteo07af5j5ydx 0 8984836 37026931 34511080 2026-08-26T01:23:59Z CommonsDelinker 192 Removing [[:c:File:Peabodyma.jpg|Peabodyma.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Peabodyma.jpg|]]. 37026931 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Peabody]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Peabody | native_name = | other_name = | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Massachusetts (estado sa Tinipong Bansa)|Massachusetts]] | state_type = Estado | region = [[Essex County (kondado sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Essex County]] | region_type = Kondado | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 8 | lat_d = 42.52787 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -70.92866 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 51251 | population_date = | population_note = ^{gikan sa enwiki} | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | utc_offset = -5 | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = -4 | postal_code = | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = America/New_York }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Peabody''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn4946863"/> Ang Peabody nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Essex County (kondado sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Essex County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Massachusetts (estado sa Tinipong Bansa)|Massachusetts]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:600}} km sa amihanan-sidlakan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:8}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Peabody<ref name = "gn4946863"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:51251}} ka molupyo.<ref name = "enwiki"/> Ang yuta palibot sa Peabody kay patag. Ang usa ka luok sa sidlakan, dagat ang pinakaduol sa Peabody.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Peabody Reservoir (tubiganan)|Peabody Reservoir]], {{formatnum:65}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:2.5}} km sa habagatan sa Peabody.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn4946863"/>}} Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Lynn (lungsod sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Lynn]], {{formatnum:7.0}} km sa habagatan sa Peabody. Sa rehiyon palibot sa Peabody, mga estretso, kapuloan, mga lapyahan, ug kagaangan talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn4946863"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:10}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:24}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-10}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1434}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Disyembre, sa {{formatnum:214}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Septiyembre, sa {{formatnum:87}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Peabody | -8| -2| 125 | -11| -8| 165 | -3| 3| 89 | 4| 18| 87 | 11| 25| 90 | 14| 24| 147 | 18| 28| 105 | 19| 29| 94 | 17| 26| 87 | 9| 15| 99 | 4| 11| 130 | 1| 7| 214 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Peabody sa Tinipong Bansa. | label = Peabody|position=left|background=white|lat=42.52787|long=-70.92866}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn4946863">[{{Geonameslink|gnid=4946863|name=peabody}} Peabody] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2011-05-14; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "enwiki">(gikopiya gikan sa enwiki 2015-07-20)</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Peabody, Massachusetts|Peabody}} [[Kategoriya:Mga lungsod sa Massachusetts (estado sa Tinipong Bansa)]] [[Kategoriya:Mga lungsod sa Tinipong Bansa nga mas dako pa kay sa 30,000 ka mga tawo]] kvwohusex1cyc9t6o0ojku41x6k0um1 0 11339468 37026929 35054497 2026-08-25T22:56:33Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37026929 wikitext text/x-wiki [[Budismo|Ang Budhismo]] [[Tinuohan|mao]] ang sistema sa pagtuo nga nagtuo sa mga pagtulon-an ni Buddha. Sa [[Portugal]], usa ka nasod sa habagatan-kasadpang [[Uropa]], dili kaayo kaylap tungod kay ang Portugal layo sa gigikanan sa Budhismo (India) ug mikaylap (usa ka maayong bahin sa Asia) ug wala gayud mahitabo didto. Mass immigration sa mga Budhista sa Portugal. Sa tibuok kasaysayan niini. Ang Budhismo sa Portugal adunay usa ka periodic nga ekspresyon sa dekada 70, na-localize ug gipakunhod sa dekada 80 ug sayo sa 90s, nagsugod kini sa pagtubo sa ikaduha nga katunga sa maong dekada, ug milambo pag-ayo sa unang mga tuig sa bag-ong milenyo. Ang Dharma, ang pagtangtang sa mga bantugan nga Budhista nga mga agalon nagtudlo sa mga sukaranan sa Dharma. Ang Portuguese Buddhist Union naglungtad aron mapanalipdan ang mga katungod sa mga Budhista sa Portugal ug naghimo og daghang mga buhat sa Budismo sa Portugal. <ref name="Não-nomeado-xZUq-1">[http://revistas.ulusofona.pt/index.php/cienciareligioes/article/view/1071/889 artigo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165245/http://revistas.ulusofona.pt/index.php/cienciareligioes/article/view/1071/889 |date=2016-03-03 }} na ''Revista Lusófona de Ciência das Religiões''</ref> == Mubo nga mga sulat == {{Reflist}} [[Kategoriya:Budismo]] 6m4jv4o0zxqo13gu889r34efopz7u2d 0 11355646 37026909 2026-08-25T14:37:45Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Thị Trấn Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] to [[Phường Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] 37026909 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Phường Đồng Văn (Munisipyo sa Ha Nam)]] 34qaufwto3qeqf6hpvlbgzq91pj40sj 0 11355647 37026912 2026-08-25T14:39:23Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Thị Trấn Đồng Văn]] to [[Đồng Văn]] 37026912 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Đồng Văn]] fzm7e7vc5qc3vm2vzw52zb9s31xdcu1 0 11355648 37026916 2026-08-25T14:42:47Z Nguyenphucthai12 144015 Nguyenphucthai12 moved page [[Xã Châu Sơn]] to [[Châu Sơn (oryentasyon)]] 37026916 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Châu Sơn (oryentasyon)]] 5m8lpiu2jtswviovvqdj4llwamui2vg 0 11355649 37026918 2026-08-25T17:30:16Z ~2026-46384-48 148103 Created page with "{{Taxobox | name = ''Oulema duftschmidi'' | image = Oulema_duftschmidi_(Redtenbacher,_1874).png | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema duftschmidi''' | binomial = ''Oulema duftschmidi'' | binomial_authority = Redtenbacher, 1874 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Oulema duftsc..." 37026918 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Oulema duftschmidi'' | image = Oulema_duftschmidi_(Redtenbacher,_1874).png | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema duftschmidi''' | binomial = ''Oulema duftschmidi'' | binomial_authority = Redtenbacher, 1874 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Oulema duftschmidi'''''. Una ning gihulagway ni Redtenbacher ni adtong 1874. Ang ''Oulema duftschmidi'' sakop sa kahenera nga [[Oulema]], ug kabanay nga [[Chrysomelidae]]. Kini nga matang hayop na sabwag sa: [[Amihanang Amerika]]. Walay nalista nga matang nga sama niini. {{saha}} [[Kategoriya:Oulema]] [[Kategoriya:Chrysomelidae]] i2sgz8v6tvf7s2dkgfopzijt7fbbhxd 0 11355650 37026921 2026-08-25T17:37:26Z ~2026-46384-48 148103 Created page with "{{Taxobox | name = ''Oulema erichsonii'' | image = Oulema_erichsonii_(Suffrian,_1841).png | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema erichsonii''' | binomial = ''Oulema erichsonii'' | binomial_authority = Suffrian, 1841 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Oulema erichsonii'''''. U..." 37026921 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Oulema erichsonii'' | image = Oulema_erichsonii_(Suffrian,_1841).png | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema erichsonii''' | binomial = ''Oulema erichsonii'' | binomial_authority = Suffrian, 1841 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Oulema erichsonii'''''. Una ning gihulagway ni Suffrian ni adtong 1841. Ang ''Oulema erichsonii'' sakop sa kahenera nga [[Oulema]], ug kabanay nga [[Chrysomelidae]]. Kini nga matang hayop na sabwag sa: [[Amihanang Amerika]]. Walay nalista nga matang nga sama niini. {{saha}} [[Kategoriya:Oulema]] [[Kategoriya:Chrysomelidae]] eqqeucuiwkwbd0l6v29nznts3u29bj5 0 11355651 37026924 2026-08-25T17:49:16Z ~2026-46384-48 148103 Created page with "{{Taxobox | name = ''Oulema septentrionis'' | image = Oulema_septentrionis_(10.3897-zookeys.720.19760)_Figure_1.jpg | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema septentrionis''' | binomial = ''Oulema septentrionis'' | binomial_authority = Weise, 1880 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '..." 37026924 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Oulema septentrionis'' | image = Oulema_septentrionis_(10.3897-zookeys.720.19760)_Figure_1.jpg | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo=[[Coleoptera]] | superfamilia = [[Chrysomeloidea]] | familia = [[Chrysomelidae]] | genus = [[Oulema]] | species = '''Oulema septentrionis''' | binomial = ''Oulema septentrionis'' | binomial_authority = Weise, 1880 }} Kaliwatan sa [[bakukangon]] ang '''''Oulema septentrionis'''''. Una ning gihulagway ni Weise ni adtong 1880. Ang ''Oulema septentrionis'' sakop sa kahenera nga [[Oulema]], ug kabanay nga [[Chrysomelidae]]. Kini nga matang hayop na sabwag sa: [[Amihanang Amerika]]. Walay nalista nga matang nga sama niini. {{saha}} [[Kategoriya:Oulema]] [[Kategoriya:Chrysomelidae]] a1gpacfn068ve3yglnx6kv46ny1qqz6 0 11355652 37026928 2026-08-25T20:46:55Z BSRF 44013 BSRF moved page [[Nemrut Kratorı]] to [[Nemrut Kalderası]] 37026928 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nemrut Kalderası]] ja17pe00z91uufuwradu1vo39jw1q1j 0 11355653 37026932 2026-08-26T02:45:04Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1257347826|Itneg languages]]" 37026932 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37026933 37026932 2026-08-26T02:46:08Z Iampjanz 134116 nagbutang mga detalye 37026933 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. 632b2zyb1q2htlpdyau3ju07qeyvhsm 37026934 37026933 2026-08-26T02:46:27Z Iampjanz 134116 37026934 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. 49crie68kg3rajdppiyld2eatjqklmh 37026935 37026934 2026-08-26T02:48:16Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga lokasyon ug mga diyalekto 37026935 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. == Mga lokasyon ug mga diyalekto == Gitaho ''[[Ethnologue|sa Ethnologue]]'' ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan nga Itneg. * '''Binongan Itneg''' : [[Licuan-Baay]], [[Abra]]. 7,500 ka mga mamumulong. * '''Inlaod Itneg''' : pipila ka baryo sa [[Peñarrubia]], [[Lagangilang]], [[Danglas]], ug lungsod [[Langiden|sa Langiden]], [[Abra]]. 9,000 ka mga mamumulong. * '''Maeng Itneg''' : [[Luba]], [[Tubo]], ug lungsod [[Villaviciosa|sa Villaviciosa]], [[Abra]]. 18,000 ka mga mamumulong. * '''Masadiit Itneg''' : [[Sallapadan]], [[Bucloc]], ug [[Boliney]] municipalities, [[Abra]] ; sa kasadpang utlanan sa [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 7,500 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Masadiit Boliney ug Masadiit Sallapadan. * '''Moyadan Itneg''' : [[Abra]]. 12,000 ka mga mamumulong. 1dvi2ebncjyjqbzsv6y2zhtityfd2v3 37026936 37026935 2026-08-26T02:48:54Z Iampjanz 134116 nagbutang ug reperensya 37026936 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. == Mga lokasyon ug mga diyalekto == Gitaho ''[[Ethnologue|sa Ethnologue]]'' ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan nga Itneg. * '''Binongan Itneg''' : [[Licuan-Baay]], [[Abra]]. 7,500 ka mga mamumulong. * '''Inlaod Itneg''' : pipila ka baryo sa [[Peñarrubia]], [[Lagangilang]], [[Danglas]], ug lungsod [[Langiden|sa Langiden]], [[Abra]]. 9,000 ka mga mamumulong. * '''Maeng Itneg''' : [[Luba]], [[Tubo]], ug lungsod [[Villaviciosa|sa Villaviciosa]], [[Abra]]. 18,000 ka mga mamumulong. * '''Masadiit Itneg''' : [[Sallapadan]], [[Bucloc]], ug [[Boliney]] municipalities, [[Abra]] ; sa kasadpang utlanan sa [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 7,500 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Masadiit Boliney ug Masadiit Sallapadan. * '''Moyadan Itneg''' : [[Abra]]. 12,000 ka mga mamumulong. Apan, si Ronald Himes (1997)<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> miila sa duha ka diyalekto para sa Itneg, nga mao ang '''Binongan''' (sidlakan) ug '''Inlaod''' (kasadpan). mbm8x9mm40sf0let521djwd7pn1iwz5 37026937 37026936 2026-08-26T02:49:49Z Iampjanz 134116 nagbutang ug ponolohiya nga seksyon 37026937 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. == Mga lokasyon ug mga diyalekto == Gitaho ''[[Ethnologue|sa Ethnologue]]'' ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan nga Itneg. * '''Binongan Itneg''' : [[Licuan-Baay]], [[Abra]]. 7,500 ka mga mamumulong. * '''Inlaod Itneg''' : pipila ka baryo sa [[Peñarrubia]], [[Lagangilang]], [[Danglas]], ug lungsod [[Langiden|sa Langiden]], [[Abra]]. 9,000 ka mga mamumulong. * '''Maeng Itneg''' : [[Luba]], [[Tubo]], ug lungsod [[Villaviciosa|sa Villaviciosa]], [[Abra]]. 18,000 ka mga mamumulong. * '''Masadiit Itneg''' : [[Sallapadan]], [[Bucloc]], ug [[Boliney]] municipalities, [[Abra]] ; sa kasadpang utlanan sa [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 7,500 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Masadiit Boliney ug Masadiit Sallapadan. * '''Moyadan Itneg''' : [[Abra]]. 12,000 ka mga mamumulong. Apan, si Ronald Himes (1997)<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> miila sa duha ka diyalekto para sa Itneg, nga mao ang '''Binongan''' (sidlakan) ug '''Inlaod''' (kasadpan). == Ponolohiya == Ang mga lengguwahe nga Itneg halos parehas ug tingog sa Ilokano, Pangasinan, ug uban pang mga pinulongang Igorot. == Mga Reperensya == eu5mtzyhxdi1rdufgf2bj39rdmb8d23 37026938 37026937 2026-08-26T02:50:21Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga bokal 37026938 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. == Mga lokasyon ug mga diyalekto == Gitaho ''[[Ethnologue|sa Ethnologue]]'' ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan nga Itneg. * '''Binongan Itneg''' : [[Licuan-Baay]], [[Abra]]. 7,500 ka mga mamumulong. * '''Inlaod Itneg''' : pipila ka baryo sa [[Peñarrubia]], [[Lagangilang]], [[Danglas]], ug lungsod [[Langiden|sa Langiden]], [[Abra]]. 9,000 ka mga mamumulong. * '''Maeng Itneg''' : [[Luba]], [[Tubo]], ug lungsod [[Villaviciosa|sa Villaviciosa]], [[Abra]]. 18,000 ka mga mamumulong. * '''Masadiit Itneg''' : [[Sallapadan]], [[Bucloc]], ug [[Boliney]] municipalities, [[Abra]] ; sa kasadpang utlanan sa [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 7,500 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Masadiit Boliney ug Masadiit Sallapadan. * '''Moyadan Itneg''' : [[Abra]]. 12,000 ka mga mamumulong. Apan, si Ronald Himes (1997)<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> miila sa duha ka diyalekto para sa Itneg, nga mao ang '''Binongan''' (sidlakan) ug '''Inlaod''' (kasadpan). == Ponolohiya == Ang mga lengguwahe nga Itneg halos parehas ug tingog sa Ilokano, Pangasinan, ug uban pang mga pinulongang Igorot. '''Mga Bokal''' Ang mga mamumulong sa Itneg mogamit ug 5 ka tunog sa bokales: {{IPA|/a/}}, {{IPA|/i/}}, {{IPA|/u/}}, {{IPA|/ɛ ~ e/}}, {{IPA|/o/}}. == Mga Reperensya == h3fqdcl83q4smw3ykjdipuk7ezh1xjt 37026939 37026938 2026-08-26T02:51:04Z Iampjanz 134116 nagbutang pa ug mga konsonante 37026939 wikitext text/x-wiki Ang '''Itneg''' maoy usa ka [[Dialect continuum|continuum sa diyalekto]] [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|sa Habagatan-Central Cordilleran]] nga makita sa isla sa [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Kini nga pinulongan ug [[Pinulongang Iloko|Ilocano]] gigamit sa [[Itneg people|mga Itneg]] (usahay gitawag usab nga "mga Tingguian") sa [[Abra]]. Daghang mga diyalekto nga etniko-Itneg ang kabahin sa silingang [[Kalinga language|pinulongan nga Kalinga]] [[Language typology|sa taksonomiya]]. == Mga lokasyon ug mga diyalekto == Gitaho ''[[Ethnologue|sa Ethnologue]]'' ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan nga Itneg. * '''Binongan Itneg''' : [[Licuan-Baay]], [[Abra]]. 7,500 ka mga mamumulong. * '''Inlaod Itneg''' : pipila ka baryo sa [[Peñarrubia]], [[Lagangilang]], [[Danglas]], ug lungsod [[Langiden|sa Langiden]], [[Abra]]. 9,000 ka mga mamumulong. * '''Maeng Itneg''' : [[Luba]], [[Tubo]], ug lungsod [[Villaviciosa|sa Villaviciosa]], [[Abra]]. 18,000 ka mga mamumulong. * '''Masadiit Itneg''' : [[Sallapadan]], [[Bucloc]], ug [[Boliney]] municipalities, [[Abra]] ; sa kasadpang utlanan sa [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 7,500 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Masadiit Boliney ug Masadiit Sallapadan. * '''Moyadan Itneg''' : [[Abra]]. 12,000 ka mga mamumulong. Apan, si Ronald Himes (1997)<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> miila sa duha ka diyalekto para sa Itneg, nga mao ang '''Binongan''' (sidlakan) ug '''Inlaod''' (kasadpan). == Ponolohiya == Ang mga lengguwahe nga Itneg halos parehas ug tingog sa Ilokano, Pangasinan, ug uban pang mga pinulongang Igorot. ==== '''Mga Bokal''' ==== Ang mga mamumulong sa Itneg mogamit ug 5 ka tunog sa bokales: {{IPA|/a/}}, {{IPA|/i/}}, {{IPA|/u/}}, {{IPA|/ɛ ~ e/}}, {{IPA|/o/}}. ==== Mga Konsonante ==== Ang Itneg adunay doble nga mga konsonante, mao nga ang pinulongan mahimong guttural sa Tagalog, Ilokano, ug bisan sa Pangasinan nga mga mamumulong. Ang pagkatalagsaon niini nga kahimtang sagad gipahayag pinaagi sa pag-ingon nga ang mga mamumulong sa Itneg adunay "tig-a nga dila". Ang Itneg usa usab sa mga pinulongan sa Pilipinas nga wala gilakip sa {{IPA|[ɾ]}} - {{IPA|[d]}} aloponiya. == Mga Reperensya == 5q8qbsrhzhqxuc6bb1q0gsjyqkakt2q 0 11355654 37026940 2026-08-26T02:51:07Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370429740|Australia (continent)]]" 37026940 wikitext text/x-wiki [[Payl:Australia_New_Guinea_continent.jpg|thumb| Ang Mainland Australia nagpakita sa kontinental nga Sahul Shelf (hayag nga asul) nga nagsangkad sa mga isla sa New Guinea sa amihanan, ang isla sa Timor sa amihanan-kasadpan, ug Tasmania sa habagatan]] [[Kategoriya:Kadagatang Antartiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Pasipiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Mga kontinente]] 97z88bb6fkaznwu345y6yv6sxlrogdk 37026943 37026940 2026-08-26T02:58:00Z QueenCityCebu 123067 Nag-unsab sa mga detalye 37026943 wikitext text/x-wiki Ang [[kontinente]] sa '''Australia''', usahay nailhan sa teknikal nga konteksto nga '''Sahul''' (/sə.ˈhuːl/ , sə - HOOL) {{Respell|sə|HOOL}} '''Australia-New Guinea''', '''Australinea''', o '''Meganesia''' aron mailhan kini gikan sa [[Ostralya|nasod sa Australia]], <ref>{{Cite journal}}</ref> <ref>{{Cite journal}}</ref> <ref>{{Cite journal}}</ref> nahimutang sulod sa [[Southern Hemisphere|Habagatang]] ug [[Eastern Hemisphere|Sidlakang]] hemisphere, duol sa [[Maritime Southeast Asia]]. Ang kontinente naglakip sa [[mainland Australia]], [[State of Tasmania|Tasmania]], ang isla sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]] ( [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]] ug [[Western New Guinea]] ), ang [[Kabupaten Kepulauan Aru|Aru Islands]], ang [[Territory of Ashmore and Cartier Islands|Ashmore ug Cartier Islands]], kadaghanan sa [[Coral Sea Islands Territory|Coral Sea Islands]], ug pipila ka [[List of islands of Australia|duol nga mga isla]] . Nahimutang sa rehiyon sa [[Oseyaniya|Oceania]], labi na sa subrehiyon sa [[Australasia]], ang Australia mao ang [[Kontinente|pinakagamay sa pito ka tradisyonal nga kontinente]]. Ang kontinente naglakip sa usa ka [[Kontinental nga estante|continental shelf]] nga gisapinan sa mabaw nga kadagatan nga nagbahin niini ngadto sa daghang mga yuta—ang [[Arafura Sea|Dagat Arafura]] ug [[Torres Strait (estretso sa Nugini sa Papua)|Torres Strait]] tali sa mainland Australia ug New Guinea, ug [[Bass Strait (estretso sa Ostralya, State of Tasmania, King Island)|Bass Strait]] tali sa mainland Australia ug Tasmania. Sa dihang mas ubos [[Sea level|ang lebel sa dagat]] atol sa [[Quaternary glaciation|Pleistocene ice age]], lakip na ang [[Last Glacial Maximum]] mga 18,000 BC, kini nakonektar sa uga nga yuta ngadto sa hiniusa nga yuta sa [[Sahul]] . Ang ngalang "Sahul" gikuha gikan sa [[Sahul Shelf]], nga kabahin sa continental shelf sa kontinente sa Australia. Sulod sa miaging 18,000 ngadto sa 10,000 ka tuig, ang pagtaas sa lebel sa dagat miawas sa kapatagan ug nagbahin sa kontinente ngadto sa karon nga ubos-ug- [[Arid|uga]] ngadto sa [[Ugahon|semi-uga]] nga mainland ug sa duha ka bukirong isla sa New Guinea ug Tasmania. Nga adunay kinatibuk-ang gilapdon sa yuta nga {{Convert|8.56|e6km2|sqmi}}, ang kontinente sa Australia mao ang pinakagamay, pinakaubos, pinakapatag, ug ikaduha nga pinakauga nga kontinente (sunod [[Antartika|sa Antarctica]] ) sa [[Kalibotan (planeta)|Yuta]] . <ref>{{Cite web|url=https://info.australia.gov.au/about-australia/our-country/the-australian-continent|title=The Australian continent|first=Digital Transformation|last=Agency|website=info.australia.gov.au|access-date=1 November 2021|archive-date=1 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501174302/https://info.australia.gov.au/about-australia/our-country/the-australian-continent|url-status=dead}}</ref> Tungod kay ang nasod sa Australia kasagaran nahimutang sa usa ka yuta, ug naglangkob sa kadaghanan sa kontinente, kini usahay dili pormal nga gitawag nga usa ka kontinente sa isla, nga gilibutan sa mga kadagatan.<ref>{{cite book|last=Löffler|first=Ernst|author2=A.J. Rose, Anneliese Löffler & Denis Warner|title=Australia:Portrait of a Continent|year=1983|publisher=Hutchinson Group|location=Richmond, Victoria|page=17|isbn=978-0-09-130460-7}}</ref> Ang Papua New Guinea, usa ka nasod sulod sa kontinente, usa sa mga nasod sa kalibutan nga adunay labing lain-laing [[Cultural diversity|kultura]] ug pinulongan. <ref name="Seetharaman-20172">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/seven-decades-after-independence-many-small-languages-in-india-facing-extinction-threat/articleshow/60038323.cms|title=Seven decades after Independence, many small languages in India face extinction threat|newspaper=The Economic Times|date=13 August 2017|last1=Seetharaman|first1=G.}}</ref> Usa usab kini sa pinakarural, kay 18 porsyento lang sa mga tawo niini ang nagpuyo sa mga sentro sa kasyudaran. <ref>{{cite web|publisher=World Bank|year=2005|title=World Bank data on urbanisation|work=World Development Indicators|url=http://devdata.worldbank.org/wdi2005/Table3_10.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203131044/http://devdata.worldbank.org/wdi2005/Table3_10.htm|archive-date=3 February 2009|access-date=15 July 2005}}</ref> [[Western New Guinea|Ang West Papua]], usa ka rehiyon sa Indonesia, mao ang pinuy-anan sa gibanabanang 44 [[Uncontacted peoples|ka wala pa makontak nga mga grupo sa tribo]] . <ref>{{cite web|url=http://www.survivalinternational.org/news/2191|title=BBC: First contact with isolated tribes?|publisher=Survival International|access-date=24 July 2015}}</ref> Ang Australia, ang pinakadakong yuta sa kontinente, kay [[Urbanization|urbanisado]] kaayo, <ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1301.0~2012~Main%20Features~Geographic%20distribution%20of%20the%20population~49|title=Geographic Distribution of the Population|access-date=1 December 2012|date=24 May 2012}}</ref> ug adunay [[List of countries by GDP (nominal)|ika-12 nga pinakadakong ekonomiya]] sa kalibutan nga usa sa pinakataas nga [[List of countries by Human Development Index|human development index]] sa tibuok kalibutan. <ref>Data refer mostly to the year 2014. [https://web.archive.org/web/20150906100138/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=39&pr.y=6&sy=2012&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&s=NGDPDPC&grp=0&a= World Economic Outlook Database-April 2015], [[International Monetary Fund]]. Accessed on 25 April 2015.</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.worldaudit.org/countries/australia.htm|title=Australia: World Audit Democracy Profile|work=WorldAudit.org|access-date=5 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20071213032213/http://www.worldaudit.org/countries/australia.htm|archive-date=13 December 2007|url-status=dead}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kadagatang Antartiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Pasipiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Mga kontinente]] d90bjzu3rea57fcxf9vucfg8w5jr8d1 0 11355655 37026941 2026-08-26T02:57:03Z IndayLiburan 125259 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359233230|Kalinga language]]" 37026941 wikitext text/x-wiki   ebkbve5xjd1hn02x00t0zqtqmkc1hap 37026942 37026941 2026-08-26T02:57:44Z IndayLiburan 125259 nagbutang ug detalye 37026942 wikitext text/x-wiki Ang '''Kalinga''' ({{IPA|tl|ka'liŋɡa|IPA}}) maoy usa ka [[Dialect continuum|diyalektong continuum]] sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] sa Pilipinas, nga gisulti sa [[Kalinga people|mga Kalinga]], kauban [[Pinulongang Iloko|sa Ilokano]]. Ang barayti sa Banao Itneg dili usa sa mga silingang [[Itneg languages|pinulongan sa Itneg]]. l25hgso9iz8z83ypbwh59igmxohxpma 37026945 37026942 2026-08-26T03:02:13Z IndayLiburan 125259 nagbutang ug mga diyalekto 37026945 wikitext text/x-wiki Ang '''Kalinga''' ({{IPA|tl|ka'liŋɡa|IPA}}) maoy usa ka [[Dialect continuum|diyalektong continuum]] sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] sa Pilipinas, nga gisulti sa [[Kalinga people|mga Kalinga]], kauban [[Pinulongang Iloko|sa Ilokano]]. Ang barayti sa Banao Itneg dili usa sa mga silingang [[Itneg languages|pinulongan sa Itneg]]. == Mga Diyalekto == Gibahin ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tulo ka diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Northern Kalinga, ug South-Central Kalinga.<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> Gitaho [[Ethnologue|sa Ethnologue]] ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa walo ka pinulongan sa Kalinga nga giila niini. Ang Banao Itneg giklasipikar sa Ethnologue nga Kalinga kay sa Itneg. 3mwz7zqwjvy90vo3zglb9u50xov65qu 37026951 37026945 2026-08-26T03:17:53Z IndayLiburan 125259 nagdugang detalye sa mga diyalekto 37026951 wikitext text/x-wiki Ang '''Kalinga''' ({{IPA|tl|ka'liŋɡa|IPA}}) maoy usa ka [[Dialect continuum|diyalektong continuum]] sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] sa Pilipinas, nga gisulti sa [[Kalinga people|mga Kalinga]], kauban [[Pinulongang Iloko|sa Ilokano]]. Ang barayti sa Banao Itneg dili usa sa mga silingang [[Itneg languages|pinulongan sa Itneg]]. == Mga Diyalekto == Gibahin ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tulo ka diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Northern Kalinga, ug South-Central Kalinga.<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> Gitaho [[Ethnologue|sa Ethnologue]] ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa walo ka pinulongan sa Kalinga nga giila niini. Ang Banao Itneg giklasipikar sa Ethnologue nga Kalinga kay sa Itneg. * '''Butbut Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]]: Tinglayan ug Butbut; Buscalan, Bugnay, Loccong, ug Ngibat; [[Tabuk]], Lucnang, Pakak, Kataw, ug Dinongsay. Sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]] usab: Annunang, Malapiat, Andarayan, ug Bua. 15,000 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag),<ref name=":0">{{Cite web|title=Kalinga, Butbut|url=https://www.ethnologue.com/language/kyb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> 1,000 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref name=":0" /> * '''Limos Kalinga''' (Limos-Liwan Kalinga, Northern Kalinga): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Tabuk]], amihanan ngadto sa utlanan) ug [[Conner]] municipality, [[Apayao|Apayao Province]]. 12,700 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/kmk}}{{Subscription required}}</ref> * '''Lubuagan Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ([[Lubuagan]] ug [[Tabuk]]). 30,000 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Guinaang, Balbalasang, Ableg-Salegseg, ug Balatok-Kalinga (Balatok-Itneg). Pasil Kalinga., <ref name=":1">{{Cite web|title=Kalinga, Lubuagan|url=https://www.ethnologue.com/language/knb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref name=":1" /> * '''Mabaka Valley Kalinga''' (Kal-Uwan, Mabaka, Mabaka Itneg): gipamulong sa lungsod [[Conner|sa Conner]], [[Apayao|Apayao Province]], ingon man sa kasadpang [[Abra]] ug amihanang [[Kalinga|Kalinga Province]] . * '''Majukayang Kalinga''' (Madukayang): gipamulong sa [[Tabuk]], [[Kalinga|Kalinga Province]] ug sa lungsod [[Paracelis|sa Paracelis]], [[Mountain Province]] . 1,500 ka mga mamumulong sa tuig 1990.,<ref name=":2">{{Cite web|title=Kalinga, Majukayang|url=https://www.ethnologue.com/language/kmd|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 6a. (Kusog).<ref name=":2" /> * '''Habagatang Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] (lungsod [[Lubuagan|sa Lubuagan]]; pipila usab sa [[Tabuk]]) ug [[Mountain Province|Lalawigan sa Bukid]] (13 ka baryo sa lungsod sa [[Sadanga]] ug [[Sagada]] ). 11,000 ka mga mamumulong sa tuig 1980.<ref>{{Cite book|url=https://www.sil.org/resources/archives/24585|title=A Topical Vocabulary in English, Pilipino, Ilocano, and Southern Kalinga|publisher=Summer Institute of Linguistics|date=1980|location=Greenhills, Metro Manila|pages=iv}}</ref> Ang mga diyalekto mao ang Mallango, Sumadel, Bangad, ug Tinglayan.<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/ksc}}{{Subscription required}}</ref> * '''Tanudan Kalinga''' (Ubos nga Tanudan, Ubos nga Tanudan Kalinga, Mangali Kalinga): gisulti sa habagatang tumoy sa walog sa [[Tanudan]] sa habagatang [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 11,200 ka mga mamumulong sa tuig 1998. Ang mga diyalekto mao ang Minangali (Mangali), Tinaloctoc (Taluctoc), Pinangol (Pangul), Dacalan, ug Lubo. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa). 1,120 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref>{{Cite web|title=Kalinga, Tanudan|url=https://www.ethnologue.com/language/kml|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> * '''Banao Itneg''' (Banao, Banaw, Itneg, Timggian, Tinguian, Vanaw, Vyanaw, Bhanaw Tinggian): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Balbalan]] ug [[Pasil]] nga lungsod) ug [[Abra]] ( [[Daguioman]] ug [[Malibcong]] nga lungsod). 3,500 ka mga mamumulong sa tuig 2003. Ang mga diyalekto mao ang Malibcong Banao, Banao Pikekj, Gubang Itneg ug Daguioman. <ref>{{Cite web|title=Kalinga, Vanaw|url=https://www.ethnologue.com/language/bjx|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}} </ref> == Mga Reperensya == 0svxr5vb2ciksnjj5nj4uymgbh8rahw 37026953 37026951 2026-08-26T03:19:10Z IndayLiburan 125259 nagdugang ug ponolohiya nga seksyon 37026953 wikitext text/x-wiki Ang '''Kalinga''' ({{IPA|tl|ka'liŋɡa|IPA}}) maoy usa ka [[Dialect continuum|diyalektong continuum]] sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] sa Pilipinas, nga gisulti sa [[Kalinga people|mga Kalinga]], kauban [[Pinulongang Iloko|sa Ilokano]]. Ang barayti sa Banao Itneg dili usa sa mga silingang [[Itneg languages|pinulongan sa Itneg]]. == Mga Diyalekto == Gibahin ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tulo ka diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Northern Kalinga, ug South-Central Kalinga.<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> Gitaho [[Ethnologue|sa Ethnologue]] ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa walo ka pinulongan sa Kalinga nga giila niini. Ang Banao Itneg giklasipikar sa Ethnologue nga Kalinga kay sa Itneg. * '''Butbut Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]]: Tinglayan ug Butbut; Buscalan, Bugnay, Loccong, ug Ngibat; [[Tabuk]], Lucnang, Pakak, Kataw, ug Dinongsay. Sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]] usab: Annunang, Malapiat, Andarayan, ug Bua. 15,000 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag),<ref name=":0">{{Cite web|title=Kalinga, Butbut|url=https://www.ethnologue.com/language/kyb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> 1,000 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref name=":0" /> * '''Limos Kalinga''' (Limos-Liwan Kalinga, Northern Kalinga): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Tabuk]], amihanan ngadto sa utlanan) ug [[Conner]] municipality, [[Apayao|Apayao Province]]. 12,700 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/kmk}}{{Subscription required}}</ref> * '''Lubuagan Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ([[Lubuagan]] ug [[Tabuk]]). 30,000 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Guinaang, Balbalasang, Ableg-Salegseg, ug Balatok-Kalinga (Balatok-Itneg). Pasil Kalinga., <ref name=":1">{{Cite web|title=Kalinga, Lubuagan|url=https://www.ethnologue.com/language/knb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref name=":1" /> * '''Mabaka Valley Kalinga''' (Kal-Uwan, Mabaka, Mabaka Itneg): gipamulong sa lungsod [[Conner|sa Conner]], [[Apayao|Apayao Province]], ingon man sa kasadpang [[Abra]] ug amihanang [[Kalinga|Kalinga Province]] . * '''Majukayang Kalinga''' (Madukayang): gipamulong sa [[Tabuk]], [[Kalinga|Kalinga Province]] ug sa lungsod [[Paracelis|sa Paracelis]], [[Mountain Province]] . 1,500 ka mga mamumulong sa tuig 1990.,<ref name=":2">{{Cite web|title=Kalinga, Majukayang|url=https://www.ethnologue.com/language/kmd|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 6a. (Kusog).<ref name=":2" /> * '''Habagatang Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] (lungsod [[Lubuagan|sa Lubuagan]]; pipila usab sa [[Tabuk]]) ug [[Mountain Province|Lalawigan sa Bukid]] (13 ka baryo sa lungsod sa [[Sadanga]] ug [[Sagada]] ). 11,000 ka mga mamumulong sa tuig 1980.<ref>{{Cite book|url=https://www.sil.org/resources/archives/24585|title=A Topical Vocabulary in English, Pilipino, Ilocano, and Southern Kalinga|publisher=Summer Institute of Linguistics|date=1980|location=Greenhills, Metro Manila|pages=iv}}</ref> Ang mga diyalekto mao ang Mallango, Sumadel, Bangad, ug Tinglayan.<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/ksc}}{{Subscription required}}</ref> * '''Tanudan Kalinga''' (Ubos nga Tanudan, Ubos nga Tanudan Kalinga, Mangali Kalinga): gisulti sa habagatang tumoy sa walog sa [[Tanudan]] sa habagatang [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 11,200 ka mga mamumulong sa tuig 1998. Ang mga diyalekto mao ang Minangali (Mangali), Tinaloctoc (Taluctoc), Pinangol (Pangul), Dacalan, ug Lubo. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa). 1,120 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref>{{Cite web|title=Kalinga, Tanudan|url=https://www.ethnologue.com/language/kml|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> * '''Banao Itneg''' (Banao, Banaw, Itneg, Timggian, Tinguian, Vanaw, Vyanaw, Bhanaw Tinggian): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Balbalan]] ug [[Pasil]] nga lungsod) ug [[Abra]] ( [[Daguioman]] ug [[Malibcong]] nga lungsod). 3,500 ka mga mamumulong sa tuig 2003. Ang mga diyalekto mao ang Malibcong Banao, Banao Pikekj, Gubang Itneg ug Daguioman. <ref>{{Cite web|title=Kalinga, Vanaw|url=https://www.ethnologue.com/language/bjx|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}} </ref> == Ponolohiya == '''Mga Konsonante''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] | width="20px" style="border-right: 0;" |m | width="20px" style="border-right: 0;" |n | | width="20px" style="border-right: 0;" |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} == Mga Reperensya == 2jsgwgst2xyi9kr7zw7gwkbc8qtrem9 37026954 37026953 2026-08-26T03:19:44Z IndayLiburan 125259 37026954 wikitext text/x-wiki Ang '''Kalinga''' ({{IPA|tl|ka'liŋɡa|IPA}}) maoy usa ka [[Dialect continuum|diyalektong continuum]] sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] sa Pilipinas, nga gisulti sa [[Kalinga people|mga Kalinga]], kauban [[Pinulongang Iloko|sa Ilokano]]. Ang barayti sa Banao Itneg dili usa sa mga silingang [[Itneg languages|pinulongan sa Itneg]]. == Mga Diyalekto == Gibahin ni Ronald Himes (1997) ang Kalinga sa tulo ka diyalekto: Masadiit (sa [[Abra]]), Northern Kalinga, ug South-Central Kalinga.<ref>{{Cite journal|last=Himes|first=Ronald S.|date=1997|title=Reconstructions in Kalinga-Itneg|journal=Oceanic Linguistics|volume=36|issue=1|pages=102–134|doi=10.2307/3623072|jstor=3623072}}</ref> Gitaho [[Ethnologue|sa Ethnologue]] ang mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa walo ka pinulongan sa Kalinga nga giila niini. Ang Banao Itneg giklasipikar sa Ethnologue nga Kalinga kay sa Itneg. * '''Butbut Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]]: Tinglayan ug Butbut; Buscalan, Bugnay, Loccong, ug Ngibat; [[Tabuk]], Lucnang, Pakak, Kataw, ug Dinongsay. Sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]] usab: Annunang, Malapiat, Andarayan, ug Bua. 15,000 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag),<ref name=":0">{{Cite web|title=Kalinga, Butbut|url=https://www.ethnologue.com/language/kyb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> 1,000 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref name=":0" /> * '''Limos Kalinga''' (Limos-Liwan Kalinga, Northern Kalinga): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Tabuk]], amihanan ngadto sa utlanan) ug [[Conner]] municipality, [[Apayao|Apayao Province]]. 12,700 ka mga mamumulong. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/kmk}}{{Subscription required}}</ref> * '''Lubuagan Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ([[Lubuagan]] ug [[Tabuk]]). 30,000 ka mga mamumulong. Ang mga diyalekto mao ang Guinaang, Balbalasang, Ableg-Salegseg, ug Balatok-Kalinga (Balatok-Itneg). Pasil Kalinga., <ref name=":1">{{Cite web|title=Kalinga, Lubuagan|url=https://www.ethnologue.com/language/knb|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa).<ref name=":1" /> * '''Mabaka Valley Kalinga''' (Kal-Uwan, Mabaka, Mabaka Itneg): gipamulong sa lungsod [[Conner|sa Conner]], [[Apayao|Apayao Province]], ingon man sa kasadpang [[Abra]] ug amihanang [[Kalinga|Kalinga Province]] . * '''Majukayang Kalinga''' (Madukayang): gipamulong sa [[Tabuk]], [[Kalinga|Kalinga Province]] ug sa lungsod [[Paracelis|sa Paracelis]], [[Mountain Province]] . 1,500 ka mga mamumulong sa tuig 1990.,<ref name=":2">{{Cite web|title=Kalinga, Majukayang|url=https://www.ethnologue.com/language/kmd|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}{{Subscription required}}</ref> Ang kahimtang sa pinulongan kay 6a. (Kusog).<ref name=":2" /> * '''Habagatang Kalinga''': gipamulong sa [[Kalinga|Probinsiya sa Kalinga]] (lungsod [[Lubuagan|sa Lubuagan]]; pipila usab sa [[Tabuk]]) ug [[Mountain Province|Lalawigan sa Bukid]] (13 ka baryo sa lungsod sa [[Sadanga]] ug [[Sagada]] ). 11,000 ka mga mamumulong sa tuig 1980.<ref>{{Cite book|url=https://www.sil.org/resources/archives/24585|title=A Topical Vocabulary in English, Pilipino, Ilocano, and Southern Kalinga|publisher=Summer Institute of Linguistics|date=1980|location=Greenhills, Metro Manila|pages=iv}}</ref> Ang mga diyalekto mao ang Mallango, Sumadel, Bangad, ug Tinglayan.<ref>{{Cite web|title=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/ksc}}{{Subscription required}}</ref> * '''Tanudan Kalinga''' (Ubos nga Tanudan, Ubos nga Tanudan Kalinga, Mangali Kalinga): gisulti sa habagatang tumoy sa walog sa [[Tanudan]] sa habagatang [[Kalinga|Lalawigan sa Kalinga]]. 11,200 ka mga mamumulong sa tuig 1998. Ang mga diyalekto mao ang Minangali (Mangali), Tinaloctoc (Taluctoc), Pinangol (Pangul), Dacalan, ug Lubo. Ang kahimtang sa pinulongan kay 5 (nag-uswag pa). 1,120 ka [[Monolingualism|monoglots]].<ref>{{Cite web|title=Kalinga, Tanudan|url=https://www.ethnologue.com/language/kml|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}}</ref> * '''Banao Itneg''' (Banao, Banaw, Itneg, Timggian, Tinguian, Vanaw, Vyanaw, Bhanaw Tinggian): gipamulong sa [[Kalinga|Kalinga Province]] ( [[Balbalan]] ug [[Pasil]] nga lungsod) ug [[Abra]] ( [[Daguioman]] ug [[Malibcong]] nga lungsod). 3,500 ka mga mamumulong sa tuig 2003. Ang mga diyalekto mao ang Malibcong Banao, Banao Pikekj, Gubang Itneg ug Daguioman. <ref>{{Cite web|title=Kalinga, Vanaw|url=https://www.ethnologue.com/language/bjx|access-date=2022-04-29|website=Ethnologue|language=en}} </ref> == Ponolohiya == '''Mga Konsonante''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] | width="20px" style="border-right: 0;" |m | width="20px" style="border-right: 0;" |n | | width="20px" style="border-right: 0;" |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} '''Mga Bokal''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- align="center" ![[Close vowel|Sira]] |i | |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | | |o |- align="center" ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} /a/ can also have an allophone of [ə].<ref>{{Cite book|last=Gieser|first=C. Richard|title=Kalinga sequential discourse|year=1972|location=Philippine Journal of Linguistics 3|pages=15–33}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gieser|first=C. Richard|title=The phonemes of Kalinga|year=1958|location=In Studies in Philippine linguistics|pages=10–23}}</ref> == Mga Reperensya == qx6es7oxomovrhxikebk0jpapubtbap 0 11355656 37026944 2026-08-26T03:01:31Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371115193|Peter the Great]]" 37026944 wikitext text/x-wiki [[Payl:Young_Peter_the_Great_parsuna.jpg|left|thumb| Si Pedro sa bata pa]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 1725]] lrjuk2l6uwbhfxnsqp1g3ww94t0xdg8 37026946 37026944 2026-08-26T03:07:32Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026946 wikitext text/x-wiki '''Si Pedro I''', mas nailhan nga '''Pedro nga Bantogan''' (9 Hunyo [O.S. 30 Mayo] 1672 – 8 Pebrero [O.S. 28 Enero] 1725), mao ang Tsar sa tibuok Russia sugod niadtong 1682 ug ang unang Emperador sa Russia gikan sa 1721 hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1725. Naghari siya uban sa iyang igsoon sa amahan nga si Ivan V hangtod niadtong 1696. Si Peter, isip usa ka [[Awtokrasya|awtokrata]], nag-organisar og usa ka hapsay ug hapsay [[Police state|nga estado sa pulisya]].<ref>{{Cite book|last=Kollmann|first=Nancy Shields|authorlink=Nancy Shields Kollmann|title=Crime and Punishment in Early Modern Russia, 1500–1725|series=New Studies in European History|date=2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-1070-2513-4|pages=403–415|chapter=Peter the Great and spectacles of suffering|oclc=780398248|ol=25252905M}}</ref><ref name="auto2">{{Cite journal|last1=Костецкая|first1=Е. В.|last2=Суслова|first2=Л. Н.|last3=Аксенова|first3=В. А.|date=2023-10-07|title=Следствие по делу князя М. П. Гагарина в контексте развития системы государственного контроля в первой четверти XVIII века|url=https://www.nauka-dialog.ru/jour/article/view/4813|journal=Научный диалог|language=ru|volume=12|issue=7|pages=346–373|doi=10.24224/2227-1295-2023-12-7-346-373|issn=2227-1295|doi-access=free}}</ref> Kadaghanan sa pagmando ni Peter nahurot sa taas nga mga gubat batok sa mga imperyong [[Imperyong Usmanon|Ottoman]] ug [[Swedish Empire|Sweden]] . Ang iyang [[Azov campaigns|mga kampanya sa Azov]] gisundan sa pagkatukod sa [[Imperial Russian Navy|Russian Navy]]; human sa iyang kadaugan sa [[Great Northern War|Dakong Gubat sa Amihanan]], giangkon sa Russia ang usa ka [[Treaty of Nystad|dakong bahin]] sa sidlakang baybayon [[Baltic Sea|sa Baltic]] ug opisyal nga gipataas gikan sa usa ka [[Tsardom of Russia|tsardom]] ngadto sa usa ka [[Imperyo sa Rusya|imperyo]] . Nanguna si Peter sa usa ka rebolusyong kultural nga mipuli sa pipila sa mga tradisyonalista ug medyebal nga sosyal ug politikal nga sistema ngadto sa mga moderno, siyentipiko, [[Westernization|Kasadpanhon]], ug gibase sa radikal [[Age of Enlightenment|nga Enlightenment]]. Niadtong Disyembre 1699, iyang gipaila ang [[Kalendaryong Hulyano|kalendaryong Julian]], <ref>{{Cite web|title=Peter the Great ordered to establish January 1st as the New Year's Day countrywide|url=https://www.prlib.ru/en/news/1284185|access-date=2024-05-07|website=Presidential Library|language=en}}</ref> ug niadtong 1703, iyang gipaila ang unang mantalaan sa Russia, ''[[Sankt-Peterburgskie Vedomosti|ang Sankt-Peterburgskie Vedomosti]]'', ug gimando ang [[Reforms of Russian orthography#18th-century changes|sibil nga pagsulat]], usa ka reporma sa ortograpiya sa Russia nga iyang gidisenyo. Sa daplin sa [[Neva (suba)|Neva]] River, iyang gitukod [[Saint Petersburg (kapital sa lalawigan)|ang Saint Petersburg]], usa ka siyudad nga nailhan ni [[Francesco Algarotti]] nga "bintana sa Kasadpan". <ref>{{Cite book|last=Cracraft|first=James|url=https://books.google.com/books?id=Gg19b0fFbIIC&dq=Algarotti+Sint+Petersburg+1737&pg=PA228|title=The Petrine Revolution in Russian Architecture By James Cracraft|year=1988|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-2261-1664-8}}</ref> <ref>{{Cite book|last1=Ryan|first1=Judith|url=https://books.google.com/books?id=3Jccp2DawwMC&dq=Algarotti+window+to+the+West&pg=PA58|title=Cultures of Forgery: Making Nations, Making Selves|last2=Thomas|first2=Alfred|date=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-1354-5827-0}}</ref> Niadtong 1712, gibalhin ni Peter ang kaulohan gikan sa [[Moscow]] ngadto sa St. Petersburg, usa ka status nga gihuptan niini hangtod sa 1918. Dako ang interes ni Peter sa mga tanom, hayop, ug mineral, sa mga binuhat nga adunay depekto o mga eksepsiyon sa [[Scientific law|balaod sa kinaiyahan]] tungod sa iyang [[Cabinet of curiosities|mga koleksyon sa mga katingad-an]] . Gidasig niya ang panukiduki bahin sa mga depekto, sa tanang panahon naningkamot sa pagbutyag sa patuotuo nga kahadlok sa [[Monster|mga monster]] . <ref>{{Cite book|last=Driessen-Van het Reve|first=Jozien J.|title=De Kunstkamera van Peter de Grote. De Hollandse inbreng, gereconstrueerd uit brieven van Albert Seba en Johann Daniel Schumacher uit de jaren 1711–1752|publisher=Verloren|date=2006|isbn=978-9-0655-0927-7|location=Hilversum|page=336|language=nl}}</ref> Iyang gipasiugda [[Industrialization in the Russian Empire#Industry during the reign of Peter I|ang industriyalisasyon sa Imperyong Ruso]] ug ang mas taas nga edukasyon. Ang [[Russian Academy of Sciences]] ug [[Saint Petersburg State University|ang Saint Petersburg State University]] gitukod niadtong 1724, ug gidapit ang Gravesande ni [[Christian Wolff (philosopher)|Christian Wolff]] ug [[Willem 's Gravesande|Willem]]. Si Peter pangunang gipasidungog sa modernisasyon sa nasud, nga dali nga naghimo niini nga usa ka mayor nga gahum sa Europa. Ang iyang [[Government reform of Peter the Great|mga reporma sa administrasyon]], nga nagmugna og [[Governing Senate]] niadtong 1711, ang [[Collegium (ministry)|Collegium]] niadtong 1717 ug ang [[Table of Ranks]] niadtong 1722, adunay malungtarong epekto sa Russia, ug daghang mga institusyon sa [[Committee of Ministers of the Russian Empire|gobyerno sa Russia]] ang nagsugod sa iyang paghari. [[Kategoriya:Mga namatay sa 1725]] t3lmx179b13cbmy63ac1punpy0uwhpg 0 11355657 37026947 2026-08-26T03:09:53Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370880349|Arctic]]" 37026947 wikitext text/x-wiki [[Payl:Laponie001.jpg|thumb| Usa ka talan-awon nga puno sa niyebe sa [[Inari (munisipyo)|Inari]] nga nahimutang sa [[Lappi (lalawigan)|Lapland]] ( [[Finland]] )]] [[Kategoriya:Heyograpiya sa Uropa]] bam33uxah4p3b5vbnxdy5gjh4zwng05 37026948 37026947 2026-08-26T03:11:37Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026948 wikitext text/x-wiki Ang '''Arctic''' ( / ˈɑːr ( k ) tɪk / ; <ref name="ahd">{{cite American Heritage Dictionary|arctic|access-date=2019-01-04}}</ref> {{Refn|The word was originally pronounced without the {{IPA|/k/}} sound, but the pronunciation with the /k/ sound is nowadays very common. The ''c'' was added to the spelling for etymological reasons<ref name=ahd /><ref>{{OEtymD|arctic |access-date=2011-11-16 |archive-date=13 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113183224/http://www.etymonline.com/index.php?term=arctic&allowed_in_frame=0 |url-status=live}}</ref> and then began to be pronounced.|group="Note"}} from Karaang Griyego ἄρκτος ) mao ang [[Polar regions of Earth|rehiyong polar]] sa [[Kalibotan (planeta)|Kalibutan]] nga naglibot sa [[North Pole]], nga nahimutang sa amihanan sa [[Arctic Circle]] . Ang rehiyon sa Arctic, gikan sa [[IERS Reference Meridian]] nga mopadulong sa sidlakan, gilangkoban sa mga bahin sa amihanang Norway ( [[Nordland fylke|Nordland]], [[Troms Fylke|Troms]], [[Finnmark Fylke|Finnmark]], [[Svalbard (kapupud-an)|Svalbard]] ug [[Jan Mayen (pulo)|Jan Mayen]] ), pinakaamihanang Sweden ( [[Västerbottens Län|Västerbotten]], [[Norrbotten]] ug [[Lapland (Sweden)|Lappland]] ), amihanang Finland ( [[Pohjois-Pohjanmaa|North Ostrobothnia]], [[Kainuu (lalawigan sa Finland)|Kainuu]] ug [[Lappi (lalawigan)|Lappi]] ), Russia ( [[Murmanskaya Oblast'|Murmansk]], [[Siberia]], [[Nenetskiy Avtonomnyy Okrug|Nenets Okrug]], [[Novaya Zemlya]] ), Estados Unidos ( [[Alaska]] ), Canada ( [[Yukon (lalawigan)|Yukon]], [[Northwest Territories]], [[Nunavut]] ), [[Danish Realm]] ( [[Groenlandiya|Greenland]] ), ug amihanang Iceland ( [[Grímsey (pulo sa Islandya, Norðurland Eystra)|Grímsey]] ug [[Kolbeinsey]] ), uban sa [[Kadagatang Artiko|Kadagatang Arctic]] ug kasikbit nga mga kadagatan. Ang yuta sulod sa rehiyon sa Arctic adunay nag-usab-usab nga [[Cryosphere|tabon sa niyebe ug yelo]] depende sa panahon, nga adunay [[permafrost]] nga kasagaran walay kahoy ubos sa [[tundra]] . Ang kadagatan sa Artiko adunay [[Sea ice|mga yelo sa dagat]] nga panagsa ra mahitabo sa daghang mga lugar. Ang rehiyon sa Arctic usa ka talagsaon nga lugar taliwala sa mga ekosistema sa Yuta. Ang mga kultura sa rehiyon ug ang [[Circumpolar peoples|mga lumad nga katawhan sa Arctic]] nakapahiuyon na sa bugnaw ug grabeng mga kondisyon niini. Ang kinabuhi sa Arctic naglakip sa [[zooplankton]] ug [[phytoplankton]], isda ug [[Marine mammal|mga mammal sa dagat]], mga langgam, mga hayop sa yuta, mga tanom, ug mga katilingban sa tawo. <ref>{{cite web|last1=Krembs|first1=Christopher|last2=Deming|first2=Jody|url=https://arctic.noaa.gov/essay_krembsdeming.html|title=Organisms that thrive in Arctic sea ice|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]|date=2006-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323190329/http://www.arctic.noaa.gov/essay_krembsdeming.html|archive-date=2010-03-23}}</ref> Ang yuta sa Artiko gilibutan sa [[subarctic]]. [[Kategoriya:Heyograpiya sa Uropa]] bnl6c7kt351mr9syrorsux9d88hhrh6 37026949 37026948 2026-08-26T03:12:37Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026949 wikitext text/x-wiki Ang '''Arctic''' ( / ˈɑːr ( k ) tɪk / ; <ref name="ahd">{{cite American Heritage Dictionary|arctic|access-date=2019-01-04}}</ref> from Karaang Griyego ἄρκτος ) mao ang [[Polar regions of Earth|rehiyong polar]] sa [[Kalibotan (planeta)|Kalibutan]] nga naglibot sa [[North Pole]], nga nahimutang sa amihanan sa [[Arctic Circle]] . Ang rehiyon sa Arctic, gikan sa [[IERS Reference Meridian]] nga mopadulong sa sidlakan, gilangkoban sa mga bahin sa amihanang Norway ( [[Nordland fylke|Nordland]], [[Troms Fylke|Troms]], [[Finnmark Fylke|Finnmark]], [[Svalbard (kapupud-an)|Svalbard]] ug [[Jan Mayen (pulo)|Jan Mayen]] ), pinakaamihanang Sweden ( [[Västerbottens Län|Västerbotten]], [[Norrbotten]] ug [[Lapland (Sweden)|Lappland]] ), amihanang Finland ( [[Pohjois-Pohjanmaa|North Ostrobothnia]], [[Kainuu (lalawigan sa Finland)|Kainuu]] ug [[Lappi (lalawigan)|Lappi]] ), Russia ( [[Murmanskaya Oblast'|Murmansk]], [[Siberia]], [[Nenetskiy Avtonomnyy Okrug|Nenets Okrug]], [[Novaya Zemlya]] ), Estados Unidos ( [[Alaska]] ), Canada ( [[Yukon (lalawigan)|Yukon]], [[Northwest Territories]], [[Nunavut]] ), [[Danish Realm]] ( [[Groenlandiya|Greenland]] ), ug amihanang Iceland ( [[Grímsey (pulo sa Islandya, Norðurland Eystra)|Grímsey]] ug [[Kolbeinsey]] ), uban sa [[Kadagatang Artiko|Kadagatang Arctic]] ug kasikbit nga mga kadagatan. Ang yuta sulod sa rehiyon sa Arctic adunay nag-usab-usab nga [[Cryosphere|tabon sa niyebe ug yelo]] depende sa panahon, nga adunay [[permafrost]] nga kasagaran walay kahoy ubos sa [[tundra]] . Ang kadagatan sa Artiko adunay [[Sea ice|mga yelo sa dagat]] nga panagsa ra mahitabo sa daghang mga lugar. Ang rehiyon sa Arctic usa ka talagsaon nga lugar taliwala sa mga ekosistema sa Yuta. Ang mga kultura sa rehiyon ug ang [[Circumpolar peoples|mga lumad nga katawhan sa Arctic]] nakapahiuyon na sa bugnaw ug grabeng mga kondisyon niini. Ang kinabuhi sa Arctic naglakip sa [[zooplankton]] ug [[phytoplankton]], isda ug [[Marine mammal|mga mammal sa dagat]], mga langgam, mga hayop sa yuta, mga tanom, ug mga katilingban sa tawo. <ref>{{cite web|last1=Krembs|first1=Christopher|last2=Deming|first2=Jody|url=https://arctic.noaa.gov/essay_krembsdeming.html|title=Organisms that thrive in Arctic sea ice|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]|date=2006-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323190329/http://www.arctic.noaa.gov/essay_krembsdeming.html|archive-date=2010-03-23}}</ref> Ang yuta sa Artiko gilibutan sa [[subarctic]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Heyograpiya sa Uropa]] rnfzgwn4voaw16kgp15sr40m7r01zmb 0 11355658 37026950 2026-08-26T03:15:08Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368013895|List of islands of Indonesia]]" 37026950 wikitext text/x-wiki [[Payl:Indonesian_archipelagic_baselines.jpg|thumb|300x300px|Modern ''Wawasan Nusantara'' the Indonesian archipelagic baselines pursuant to article 47, paragraph 9, of the UNCLOS]] [[Kategoriya:Kapuloan sa Indonesya]] d1tuxcwlvqakmxsu05jqb1odnx48xnj 37026952 37026950 2026-08-26T03:18:22Z RizaCPH 128040 Nag-usab sa mga detalye 37026952 wikitext text/x-wiki The '''islands of Indonesia''', also known as the '''Indonesian Archipelago''' ({{Lang|id|Kepulauan Indonesia}}) or '''[[Nusantara (term)|Nusantara]]''', may refer either to the islands composing the [[Nasod|country]] of [[Indonesia]] or to the geographical groups which include its islands.<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|access-date=2019-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07}}</ref> Indonesia is the world's largest [[archipelagic state]] and country, stretching from [[Sumatra (pulo)|Sumatra]] in [[Asya|Asia]] to the western part of [[New Guinea (pulo)|New Guinea]] in [[Oseyaniya|Oceania]]. == Kasaysayan == Ang eksaktong gidaghanon sa mga isla nga naglangkob sa Indonesia managlahi depende sa mga depinisyon ug mga tinubdan. Sumala sa Balaod No. 9/1996 sa Teritoryong Maritima sa Indonesia, adunay 17,508 ka opisyal nga nalista nga mga isla sulod sa teritoryo sa [[Indonesia|Republika sa Indonesia]] . <ref>{{cite act|type=Law|index=9|date=1996|article=Explanatory notes of Law 9/1996|legislature=People's Representative Council|title=Undang-undang RI Nomor 9 Tahun 1996 tentang Perairan Indonesia|trans-title=Law No 9/1996 on Maritime Territory of Indonesia|page=|url=https://peraturan.bpk.go.id/Home/Details/46096/uu-no-6-tahun-1996|language=id}}</ref> Sumala sa usa ka geospatial survey nga gihimo tali sa 2007 ug 2010 sa [[Badan Informasi Geospasial|National Coordinating Agency for Survey and Mapping]] (Bakorsurtanal), ang Indonesia adunay 13,466 ka mga isla. <ref name="NG-Indonesia-Island2">{{cite news|title=Hanya ada 13.466 Pulau di Indonesia|date=8 February 2012|work=National Geographic Indonesia|url=http://nationalgeographic.co.id/berita/2012/02/hanya-ada-13466-pulau-di-indonesia|language=id|access-date=11 April 2016|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228035556/http://nationalgeographic.co.id/berita/2012/02/hanya-ada-13466-pulau-di-indonesia|url-status=dead}}</ref> Apan, sumala sa naunang surbey niadtong 2002 sa [[National Institute of Aeronautics and Space]] (LAPAN), ang kapupud-an sa Indonesia adunay 18,307 ka mga isla, <ref>{{cite web|url=https://en.antaranews.com/news/108862/indonesia-to-register-14752-officially-named-islands-with-un|title=Indonesia to register 14,752 officially named islands with UN|work=Antara News|date=10 January 2017|access-date=19 October 2021|editor-first=Heru|editor-last=Purwanto}}</ref> ug sumala sa CIA ''World Factbook'', adunay 17,508 ka mga isla. <ref name="CIA">[https://web.archive.org/web/20260118180205/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia/ CIA World Factbook]</ref> Ang kalainan sa gidaghanon sa mga isla sa Indonesia tungod sa mga naunang surbey nga naglakip sa "mga isla [[Tide|sa tidal]] "; mga balas [[Cay|nga isla]] ug batoon [[Reef|nga mga bahura]] nga makita panahon sa paghunas ug nalunod panahon sa paghunas. Sa tuig 2023, 17,024 ka mga isla ang ginganlan sa [[Geospatial Information Agency]] ug gipatik sa Indonesian [[Gazetteer]]. <ref name="Jumlah Pulau di indonesia2">{{Cite news|url=https://www.cnnindonesia.com/teknologi/20230619171810-199-963898/jumlah-pulau-resmi-di-ri-capai-17024-masih-ada-yang-tanpa-identitas/amp|title=Jumlah Pulau Resmi di RI Capai 17.024, Masih Ada yang Tanpa Identitas|date=2023-11-20|website=cnnindonesia.com|language=id|access-date=2020-06-19}}</ref> [[Kategoriya:Kapuloan sa Indonesya]] qxdenj944f7inj551gazoa11a7ddw6h 0 11355659 37026955 2026-08-26T03:27:39Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370037608|Indigenous peoples of the Americas]]" 37026955 wikitext text/x-wiki [[Payl:Karte_Karibik_Inseln.png|thumb| Ang [[West Indies]] (o [[Antilles (kapuloan sa Jamayka)|Antilles]] ) kalabot sa kontinental nga Amerika]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] bgmoibqsxw0lon6s4knfy98dts28f0s 37026956 37026955 2026-08-26T03:31:45Z MaricrisCPH 147100 Nag-usab sa mga detalye 37026956 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Lumad nga katawhan sa Amerika''', nga gitawag usab nga '''mga Indian, Amerindian''', o yano '''nga mga Lumad''', mao ang mga katawhan nga lumad sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] o sa [[Western Hemisphere|Kasadpang Hemisperyo]] . Ang ilang mga katigulangan nalakip sa populasyon sa [[Habagatang Amerika|South]] o [[Amihanang Amerika|North America]] [[Pre-Columbian population|sa wala pa ang Columbian]], lakip [[Amerika Sentral|ang Central America]] ug ang [[Caribbean]] . Ang mga lumad nga katawhan nagpuyo sa tibuok Amerika. Bisan tuod kasagaran mga minorya sa ilang mga nasud, ang mga Lumad mao ang mayoriya sa [[Indigenous peoples in Greenland|Greenland]] <ref name="cia2">{{cite book|chapter-url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/peru/|chapter=People and Society: Peru|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119135020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/peru/|archive-date=19 November 2021|title=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=28 December 2011}}</ref> ug hapit sa mayoriya sa [[Indigenous peoples in Bolivia|Bolivia]] <ref>{{cite web|title=Bolivia: People and Society|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/#people-and-society|website=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=14 July 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927041747/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/#people-and-society|url-status=dead}}</ref> ug [[Indigenous peoples in Guatemala|Guatemala]]. <ref>{{cite web|title=Guatemala: People and Society|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/#people-and-society|website=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=14 July 2025|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416041152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/#people-and-society|url-status=dead}}</ref> Adunay labing menos 1,000 ka lain-laing [[Indigenous languages of the Americas|Lumad nga mga pinulongan sa Amerika]] nga gigamit pa gihapon sa ika-21 nga siglo. Ang ubang mga pinulongan, lakip ang [[Quechuan languages|Quechua]], [[Arawak language|Arawak]], [[Aymara language|Aymara]], [[Guarani language|Guaraní]], [[Nahuatl]], ug [[Mayan languages|pipila ka mga pinulongan nga Mayan]], adunay minilyon nga mga mamumulong ug giila nga opisyal sa mga gobyerno sa [[Bolibiya|Bolivia]], [[Peru]], [[Paraguay]], ug [[Groenlandiya|Greenland]]. [[Indigenous peoples|Ang mga lumad]], nagpuyo man sa kabanikanhan o kasyudaran, kasagarang nagmintinar sa mga aspeto sa ilang kultural nga mga gawi, lakip [[Native American religions|ang relihiyon]], [[Social organization|sosyal nga organisasyon]], ug mga pamaagi [[Subsistence economy|sa panginabuhi]] . Sa paglabay sa panahon, kini nga mga kultura milambo, nga nagpreserbar sa tradisyonal nga mga kostumbre samtang nagpahiuyon sa modernong mga panginahanglan. Ang ubang mga Lumad nga grupo nagpabilin nga medyo nahimulag gikan sa [[Western culture|kulturang Kasadpan]], ug ang uban giklasipikar gihapon nga [[Uncontacted peoples|mga katawhan nga wala pa makontak]]. Ang Amerika nagpuyo usab sa minilyon nga mga indibidwal nga adunay sinagol nga Lumad, Europeo, ug usahay Aprikano o Asyano nga kaliwat, nga kaniadto gitawag nga [[Mestizo|mga mestizo]] sa mga nasud nga nagsultig Kinatsila. <ref>{{cite book|last1=Marez|first1=Curtis|url=https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/mestizoa/|title=Keywords for American Cultural Studies|edition=3rd|year=2007|publisher=[[NYU Press]]|editor1-last=Burgett|editor1-first=Bruce|chapter=Mestizo/a|editor2-last=Hendler|editor2-first=Glenn|archive-date=22 May 2024|access-date=29 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522054207/http://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/mestizoa/|url-status=live}}</ref> <ref name="Mangan2">{{cite journal|last1=Mangan|first1=Jane E.|date=30 June 2014|title=Mestizos|url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199730414/obo-9780199730414-0240.xml|journal=Atlantic History|doi=10.1093/obo/9780199730414-0240|url-access=subscription|archive-date=6 August 2023|access-date=29 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806191738/https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199730414/obo-9780199730414-0240.xml|url-status=live}}</ref> Sa daghang mga nasod [[Amerikang Latino|sa Latin America]], ang mga tawo nga adunay partial nga kaliwat nga Lumad naglangkob sa mayoriya o dakong bahin sa populasyon, labi na sa [[Amerika Sentral|Central America]], Mexico, Peru, Bolivia, [[Igwador|Ecuador]], [[Kolombya|Colombia]], [[Venezuela]], [[Tśile|Chile]], ug Paraguay. <ref>{{cite journal|last=Lizcano Fernández|first=Francisco|date=2004|language=es|title=Las etnias centroamericanas en la segunda mitad del siglo XX|trans-title=Central American ethnic groups in the second half of the 20th century|url=https://www.redalyc.org/pdf/128/12891701.pdf|journal=Revista Mexicana del Caribe|volume=IX|issue=17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409031234/https://www.redalyc.org/pdf/128/12891701.pdf|archive-date=9 April 2024|access-date=4 May 2011}}</ref> <ref name=":82">{{Cite journal|last=Lizcano Fernández|first=Francisco|date=August 2008|title=Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI|trans-title=Ethnic Composition of the Three Cultural Areas of the American Continent at the Beginning of the 21st Century|url=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1405-14352005000200185&lng=es&nrm=iso&tlng=es|journal=Convergencia|language=es|volume=12|issue=38|pages=185–232|issn=1405-1435|archive-date=14 September 2024|access-date=29 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914143000/https://www.scielo.org.mx/scielo.php?lng=es&nrm=iso&pid=S1405-14352005000200185&script=sci_abstract&tlng=es|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite journal|last1=De Oliveira|first1=Thais C.|last2=Secolin|first2=Rodrigo|last3=Lopes-Cendes|first3=Iscia|date=19 January 2023|title=A review of ancestrality and admixture in Latin America and the Caribbean focusing on native American and African descendant populations|journal=[[Frontiers in Genetics]]|volume=14|article-number=1091269|doi=10.3389/fgene.2023.1091269|issn=1664-8021|pmc=9893294|pmid=36741309|doi-access=free}}</ref> Mas daghan ang mga Mestizo kaysa mga Lumad sa kadaghanan sa mga nasod nga nagsultig Kinatsila, sumala sa mga banabana sa etnikong kultural nga pag-ila. Apan, tungod kay ang mga Lumad nga komunidad sa Amerika gihubit pinaagi sa [[Cultural identification|kultural nga pag-ila]] ug [[Kinship|pagka-kamag-anak]] imbes sa katigulangan o [[Race (human categorization)|rasa]], ang mga mestizo kasagaran dili maisip nga sakop sa populasyon sa Lumad gawas kon sila nagsulti og Lumad nga pinulongan o nagpaila sa usa ka piho nga kultura sa Lumad. <ref name="Bartolomé 1996:2">Bartolomé (1996:2)</ref> Dugang pa, daghang mga indibidwal nga hingpit nga Lumad nga kaliwat nga wala nagsunod sa mga tradisyon sa Lumad o nagsultig Lumad nga pinulongan ang giklasipikar o giila ang ilang kaugalingon nga mestizo tungod sa asimilasyon sa dominanteng [[Ispano|kulturang Hispanic]] . Sa bag-ohay nga mga tuig, ang populasyon sa mga Lumad nga nagpaila sa ilang kaugalingon sa daghang mga nasud misaka samtang ang mga indibidwal nagbawi sa ilang kabilin taliwala sa nagkataas nga mga kalihukan nga gipangulohan sa mga Lumad alang sa [[Self-determination|kaugalingong determinasyon]] ug [[Social justice|hustisya sosyal]]. <ref>{{Cite web|date=2018|title=Varieties of Indigeneity in the Americas|url=https://sociology.stanford.edu/sites/sociology/files/tellestorche19_varieties_indigenous_ethnicity_americas.pdf|publisher=Stanford University|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701144550/https://sociology.stanford.edu/sites/sociology/files/tellestorche19_varieties_indigenous_ethnicity_americas.pdf|archive-date=1 July 2024}}</ref> Sa miaging mga siglo, ang mga Lumad nga katawhan adunay lain-laing mga sistema sa katilingban, gobyerno, ug panginabuhi. Ang ubang mga Lumad nga katawhan kaniadto [[Hunter-gatherers|mga mangangayam-tigpanguha]], samtang ang uban nagpraktis sa agrikultura ug [[aquaculture]] . Nagkalain-laing Lumad nga mga katilingban ang nakaugmad og komplikado [[Social structure|nga mga istrukturang sosyal]], lakip na ang precontact monumental nga arkitektura, organisadong mga siyudad, [[Dakbayang estado|siyudad-estado]], mga chiefdom, mga estado, mga monarkiya, mga republika, mga confederacy, ug mga imperyo. <ref>{{cite book|last1=Graeber|first1=David|author1-link=David Graeber|last2=Wengrow|first2=David|author2-link=David Wengrow|title=The Dawn of Everything, A New History of Humanity|location=New York|publisher=Farrar, Straus & Giroux|date=2001|pages=346–358}}</ref> Kining mga katilingban adunay lain-laing lebel sa kahibalo sa mga natad sama sa [[Pre-Columbian engineering in the Americas|inhenyeriya]], [[Pre-Columbian architecture|arkitektura]], matematika, astronomiya, [[Kasaysayan sa pagsulat|pagsulat]], pisika, medisina, [[Pre-Columbian agriculture|agrikultura]], irigasyon, heolohiya, pagmina, [[Metallurgy|metalurhiya]], [[Pre-Columbian art|arte]], [[eskultura]], ug panday sa bulawan. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 3pvdj2p8z01prqdda4nxdtnm8ns3jii 0 11355660 37026957 2026-08-26T03:32:36Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359233265|Ifugao language]]" 37026957 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}} hh3yctwrdkdat99v6e5dz7xykoykkvo 37026958 37026957 2026-08-26T03:33:49Z Iampjanz 134116 nagbutang ug impormasyon 37026958 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}}Ang '''Ifugao''' maoy usa ka [[Mga pinulongang Malayo-Polynesian|Malayo-Polynesian nga pinulongan]] nga gisulti sa amihanang mga walog sa [[Ifugao]], [[Pilipinas]]. Miyembro kini sa [[Mga pinulongan sa Amihanang Luzon|subfamilya sa Amihanang Luzon]] ug suod nga paryente sa [[Bontoc language|Bontoc]], [[Balangao language|Balangaw]], ug [[Kankanaey language|Kankanaey]] nga mga pinulongan.<ref>(Lebar, 1975: 78)</ref> Kini usa ka [[Dialect continuum|padayon nga diyalekto]], ug ang upat ka pangunang barayti niini—sama sa [[Tinuwali|Tuwali]] —usahay giisip nga managlahing pinulongan.<ref>(Newell and Poligon, 1993)</ref> == Mga Reperensya == b6tjk1jn24tnc3ddsudk28q3e3snmxi 37026959 37026958 2026-08-26T03:35:48Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga diyalekto 37026959 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}}Ang '''Ifugao''' maoy usa ka [[Mga pinulongang Malayo-Polynesian|Malayo-Polynesian nga pinulongan]] nga gisulti sa amihanang mga walog sa [[Ifugao]], [[Pilipinas]]. Miyembro kini sa [[Mga pinulongan sa Amihanang Luzon|subfamilya sa Amihanang Luzon]] ug suod nga paryente sa [[Bontoc language|Bontoc]], [[Balangao language|Balangaw]], ug [[Kankanaey language|Kankanaey]] nga mga pinulongan.<ref>(Lebar, 1975: 78)</ref> Kini usa ka [[Dialect continuum|padayon nga diyalekto]], ug ang upat ka pangunang barayti niini—sama sa [[Tinuwali|Tuwali]] —usahay giisip nga managlahing pinulongan.<ref>(Newell and Poligon, 1993)</ref> [[Loanword|Ang mga pulong nga gipahulam]] gikan sa ubang mga pinulongan, sama sa [[Pinulongang Iloko|Ilokano]], nagpuli sa pipila ka mga karaan nga terminolohiya.<ref>{{Cite news|last=Kinnud|first=Richard|title=Language Change in the Cordillera|work=Sun.Star|location=Baguio|access-date=2013-08-30|date=2013-08-21|url=http://www.sunstar.com.ph/baguio/opinion/2013/08/21/kinnud-language-change-cordillera-299031?ModPagespeed=noscript|archive-date=2020-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123051802/https://www.sunstar.com.ph/article/300823/Lifestyle/Kinnud-Language-Change-in-the-Cordillera|url-status=dead}}</ref> == Mga Diyalekto == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa upat ka pinulongan sa Ifugao. * '''Amganad Ifugao''': gipamulong sa mga lungsod [[Hungduan|sa Hungduan]] ug [[Banaue]] sa [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]], ug ngadto sa habagatan -kasadpang [[Mountain Province]]. 27,100 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Burnay Ifugao ug Banaue Ifugao. * '''Batad Ifugao''' (Ayangan Ifugao): gipamulong sa sentro nga [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]]. Adunay usab pipila ka mga mamumulong sa [[Isabela|Lalawigan sa Isabela]], sa sidlakang baybayon sa reservoir [[Magat Dam|sa Magat]]. 10,100 ka mga mamumulong sa tuig 2002. Ang mga diyalekto naglakip sa Ducligan Ifugao. * '''Mayoyao Ifugao''' (Mayoyaw): gipamulong sa [[Ifugao|Ifugao Province]], (amihanan nga [[Mayoyao]], [[Aguinaldo]], ug [[Alfonso Lista]] nga mga lungsod) ug [[Mountain Province]] (2 ka gagmay nga utlanan nga mga dapit). 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2007. * '''Tuwali Ifugao''' (Gilipanes, Ifugaw, Kiangan Ifugao, Quiangan, Tuwali): gipamulong sa habagatang [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]] . 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Hapao Ifugao, Hungduan Ifugao, ug Lagawe Ifugao. == Mga Reperensya == 08bwacm9a0apk3vkiru51sl80dymys3 37026960 37026959 2026-08-26T03:37:00Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga Ponolohiya ug mga reperensya 37026960 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}}Ang '''Ifugao''' maoy usa ka [[Mga pinulongang Malayo-Polynesian|Malayo-Polynesian nga pinulongan]] nga gisulti sa amihanang mga walog sa [[Ifugao]], [[Pilipinas]]. Miyembro kini sa [[Mga pinulongan sa Amihanang Luzon|subfamilya sa Amihanang Luzon]] ug suod nga paryente sa [[Bontoc language|Bontoc]], [[Balangao language|Balangaw]], ug [[Kankanaey language|Kankanaey]] nga mga pinulongan.<ref>(Lebar, 1975: 78)</ref> Kini usa ka [[Dialect continuum|padayon nga diyalekto]], ug ang upat ka pangunang barayti niini—sama sa [[Tinuwali|Tuwali]] —usahay giisip nga managlahing pinulongan.<ref>(Newell and Poligon, 1993)</ref> [[Loanword|Ang mga pulong nga gipahulam]] gikan sa ubang mga pinulongan, sama sa [[Pinulongang Iloko|Ilokano]], nagpuli sa pipila ka mga karaan nga terminolohiya.<ref>{{Cite news|last=Kinnud|first=Richard|title=Language Change in the Cordillera|work=Sun.Star|location=Baguio|access-date=2013-08-30|date=2013-08-21|url=http://www.sunstar.com.ph/baguio/opinion/2013/08/21/kinnud-language-change-cordillera-299031?ModPagespeed=noscript|archive-date=2020-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123051802/https://www.sunstar.com.ph/article/300823/Lifestyle/Kinnud-Language-Change-in-the-Cordillera|url-status=dead}}</ref> == Mga Diyalekto == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa upat ka pinulongan sa Ifugao. * '''Amganad Ifugao''': gipamulong sa mga lungsod [[Hungduan|sa Hungduan]] ug [[Banaue]] sa [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]], ug ngadto sa habagatan -kasadpang [[Mountain Province]]. 27,100 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Burnay Ifugao ug Banaue Ifugao. * '''Batad Ifugao''' (Ayangan Ifugao): gipamulong sa sentro nga [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]]. Adunay usab pipila ka mga mamumulong sa [[Isabela|Lalawigan sa Isabela]], sa sidlakang baybayon sa reservoir [[Magat Dam|sa Magat]]. 10,100 ka mga mamumulong sa tuig 2002. Ang mga diyalekto naglakip sa Ducligan Ifugao. * '''Mayoyao Ifugao''' (Mayoyaw): gipamulong sa [[Ifugao|Ifugao Province]], (amihanan nga [[Mayoyao]], [[Aguinaldo]], ug [[Alfonso Lista]] nga mga lungsod) ug [[Mountain Province]] (2 ka gagmay nga utlanan nga mga dapit). 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2007. * '''Tuwali Ifugao''' (Gilipanes, Ifugaw, Kiangan Ifugao, Quiangan, Tuwali): gipamulong sa habagatang [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]] . 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Hapao Ifugao, Hungduan Ifugao, ug Lagawe Ifugao. == Ponolohiya == '''Mga Konsonante''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |adlaw | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | | | |h |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} * Ang ubang mga tingog sama sa /s/ ug /r/ makita sa mga hinulam nga pulong. == Mga Reperensya == avgb0a32bqqawsma8t1atpl3zipy6jd 37026961 37026960 2026-08-26T03:38:45Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga detalye 37026961 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}}Ang '''Ifugao''' maoy usa ka [[Mga pinulongang Malayo-Polynesian|Malayo-Polynesian nga pinulongan]] nga gisulti sa amihanang mga walog sa [[Ifugao]], [[Pilipinas]]. Miyembro kini sa [[Mga pinulongan sa Amihanang Luzon|subfamilya sa Amihanang Luzon]] ug suod nga paryente sa [[Bontoc language|Bontoc]], [[Balangao language|Balangaw]], ug [[Kankanaey language|Kankanaey]] nga mga pinulongan.<ref>(Lebar, 1975: 78)</ref> Kini usa ka [[Dialect continuum|padayon nga diyalekto]], ug ang upat ka pangunang barayti niini—sama sa [[Tinuwali|Tuwali]] —usahay giisip nga managlahing pinulongan.<ref>(Newell and Poligon, 1993)</ref> [[Loanword|Ang mga pulong nga gipahulam]] gikan sa ubang mga pinulongan, sama sa [[Pinulongang Iloko|Ilokano]], nagpuli sa pipila ka mga karaan nga terminolohiya.<ref>{{Cite news|last=Kinnud|first=Richard|title=Language Change in the Cordillera|work=Sun.Star|location=Baguio|access-date=2013-08-30|date=2013-08-21|url=http://www.sunstar.com.ph/baguio/opinion/2013/08/21/kinnud-language-change-cordillera-299031?ModPagespeed=noscript|archive-date=2020-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123051802/https://www.sunstar.com.ph/article/300823/Lifestyle/Kinnud-Language-Change-in-the-Cordillera|url-status=dead}}</ref> == Mga Diyalekto == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa upat ka pinulongan sa Ifugao. * '''Amganad Ifugao''': gipamulong sa mga lungsod [[Hungduan|sa Hungduan]] ug [[Banaue]] sa [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]], ug ngadto sa habagatan -kasadpang [[Mountain Province]]. 27,100 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Burnay Ifugao ug Banaue Ifugao. * '''Batad Ifugao''' (Ayangan Ifugao): gipamulong sa sentro nga [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]]. Adunay usab pipila ka mga mamumulong sa [[Isabela|Lalawigan sa Isabela]], sa sidlakang baybayon sa reservoir [[Magat Dam|sa Magat]]. 10,100 ka mga mamumulong sa tuig 2002. Ang mga diyalekto naglakip sa Ducligan Ifugao. * '''Mayoyao Ifugao''' (Mayoyaw): gipamulong sa [[Ifugao|Ifugao Province]], (amihanan nga [[Mayoyao]], [[Aguinaldo]], ug [[Alfonso Lista]] nga mga lungsod) ug [[Mountain Province]] (2 ka gagmay nga utlanan nga mga dapit). 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2007. * '''Tuwali Ifugao''' (Gilipanes, Ifugaw, Kiangan Ifugao, Quiangan, Tuwali): gipamulong sa habagatang [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]] . 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Hapao Ifugao, Hungduan Ifugao, ug Lagawe Ifugao. == Ponolohiya == === '''Mga Konsonante''' === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |adlaw | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | | | |h |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} * Ang ubang mga tingog sama sa /s/ ug /r/ makita sa mga hinulam nga pulong. === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- align="center" ![[Close vowel|Sira]] |ako | |ʊ ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |ɛ |ə |ɔ |- align="center" ![[Open vowel|Ablihi]] | |usa ka | |} * Ang /ʊ/ madungog usab isip close-back [u]. * Ang /ə/ wala sa diyalekto sa Tuwali.<ref>{{Cite book|last=Taleon|first=Kristine|title=A Phonological Sketch of Tuwali Ifugao|publisher=University of the Philippines Diliman|year=2020}}</ref> * Ang /i/ madungog usab nga [ɪ].<ref>{{Cite book|last=Newell|first=Leonard E.|title=Batad Ifugao dictionary, with ethnographic notes|last2=Poligon|first2=Francis|publisher=Manila: Linguistic Society of the Philippines|year=1993|pages=3–10}}</ref> == Mga Reperensya == 5ew8onqx9ocdv60pylajjz8trtit66g 37026962 37026961 2026-08-26T03:39:52Z Iampjanz 134116 nagbutang mga detalye 37026962 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Ifugao|region=[[Ifugao]], [[Luzon]]|states=[[Philippines]]|speakers=130,000|date=1987–2007|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|lc1=ifb|ld1=Batad Ifugao|lc2=ifa|ld2=Amganad Ifugao|lc3=ifu|ld3=Mayoyao Ifugao|lc4=ifk|ld4=[[Tuwali language]]|glotto=ifug1247|glottorefname=Ifugaw|map=Ifugao_dialect_cluster_map.png|mapcaption=Area where the Ifugao dialect continuum is spoken according to ''Ethnologue''}}Ang '''Ifugao''' maoy usa ka [[Mga pinulongang Malayo-Polynesian|Malayo-Polynesian nga pinulongan]] nga gisulti sa amihanang mga walog sa [[Ifugao]], [[Pilipinas]]. Miyembro kini sa [[Mga pinulongan sa Amihanang Luzon|subfamilya sa Amihanang Luzon]] ug suod nga paryente sa [[Bontoc language|Bontoc]], [[Balangao language|Balangaw]], ug [[Kankanaey language|Kankanaey]] nga mga pinulongan.<ref>(Lebar, 1975: 78)</ref> Kini usa ka [[Dialect continuum|padayon nga diyalekto]], ug ang upat ka pangunang barayti niini—sama sa [[Tinuwali|Tuwali]] —usahay giisip nga managlahing pinulongan.<ref>(Newell and Poligon, 1993)</ref> [[Loanword|Ang mga pulong nga gipahulam]] gikan sa ubang mga pinulongan, sama sa [[Pinulongang Iloko|Ilokano]], nagpuli sa pipila ka mga karaan nga terminolohiya.<ref>{{Cite news|last=Kinnud|first=Richard|title=Language Change in the Cordillera|work=Sun.Star|location=Baguio|access-date=2013-08-30|date=2013-08-21|url=http://www.sunstar.com.ph/baguio/opinion/2013/08/21/kinnud-language-change-cordillera-299031?ModPagespeed=noscript|archive-date=2020-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123051802/https://www.sunstar.com.ph/article/300823/Lifestyle/Kinnud-Language-Change-in-the-Cordillera|url-status=dead}}</ref> == Mga Diyalekto == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa upat ka pinulongan sa Ifugao. * '''Amganad Ifugao''': gipamulong sa mga lungsod [[Hungduan|sa Hungduan]] ug [[Banaue]] sa [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]], ug ngadto sa habagatan -kasadpang [[Mountain Province]]. 27,100 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Burnay Ifugao ug Banaue Ifugao. * '''Batad Ifugao''' (Ayangan Ifugao): gipamulong sa sentro nga [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]]. Adunay usab pipila ka mga mamumulong sa [[Isabela|Lalawigan sa Isabela]], sa sidlakang baybayon sa reservoir [[Magat Dam|sa Magat]]. 10,100 ka mga mamumulong sa tuig 2002. Ang mga diyalekto naglakip sa Ducligan Ifugao. * '''Mayoyao Ifugao''' (Mayoyaw): gipamulong sa [[Ifugao|Ifugao Province]], (amihanan nga [[Mayoyao]], [[Aguinaldo]], ug [[Alfonso Lista]] nga mga lungsod) ug [[Mountain Province]] (2 ka gagmay nga utlanan nga mga dapit). 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2007. * '''Tuwali Ifugao''' (Gilipanes, Ifugaw, Kiangan Ifugao, Quiangan, Tuwali): gipamulong sa habagatang [[Ifugao|Lalawigan sa Ifugao]] . 30,000 ka mga mamumulong sa tuig 2000. Ang mga diyalekto mao ang Hapao Ifugao, Hungduan Ifugao, ug Lagawe Ifugao. == Ponolohiya == === '''Mga Konsonante''' === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |adlaw | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | | | |h |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} * Ang ubang mga tingog sama sa /s/ ug /r/ makita sa mga hinulam nga pulong. === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- align="center" ![[Close vowel|Sira]] |ako | |ʊ ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |ɛ |ə |ɔ |- align="center" ![[Open vowel|Ablihi]] | |usa ka | |} * Ang /ʊ/ madungog usab isip close-back [u]. * Ang /ə/ wala sa diyalekto sa Tuwali.<ref>{{Cite book|last=Taleon|first=Kristine|title=A Phonological Sketch of Tuwali Ifugao|publisher=University of the Philippines Diliman|year=2020}}</ref> * Ang /i/ madungog usab nga [ɪ].<ref>{{Cite book|last=Newell|first=Leonard E.|title=Batad Ifugao dictionary, with ethnographic notes|last2=Poligon|first2=Francis|publisher=Manila: Linguistic Society of the Philippines|year=1993|pages=3–10}}</ref> == Ortograpiya == Ang hiniusa nga alpabeto sa Ifugao mao ang mosunod: A, B, D, E, G, H, I, K, L, M, N, Ng, O, P, T, U, W, Y. Lahi ang paglitok sa mga letra depende sa diyalekto sa nagsulti.<ref>''[http://www.sil.org/asia/philippines/lit/ifb_Hay_Mahhun_an_Bahaon.pdf Hay Mahun an Bahaon], A Pre-Primer in Ayangan Ifugao.'' [[Summer Institute of Linguistics]], 1984.</ref> == Mga Reperensya == ekkyxe880so785clbsum7so9t7cq00g 0 11355661 37026963 2026-08-26T03:43:26Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370871964|List of countries by GDP (nominal)]]" 37026963 wikitext text/x-wiki == Lamesa == 1cyekzhgj1qtliydlkpkzufi7ckxekd 37026964 37026963 2026-08-26T03:46:08Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37026964 wikitext text/x-wiki [[Kinatibuk-ang produkto sa nasud|Ang gross domestic product]] (GDP) mao ang [[Market value|bili sa merkado]] sa tanang katapusang mga produkto ug serbisyo gikan sa usa ka nasud sa usa ka gihatag nga tuig. <ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/ask/answers/199.asp|title=What is GDP and why is it so important?|publisher=[[IAC/InterActiveCorp]]|work=[[Investopedia]]|date=26 February 2009|access-date=23 May 2016|archive-date=23 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160523230418/http://www.investopedia.com/ask/answers/199.asp|url-status=live}}</ref> Ang mga nasud gi-sort pinaagi sa nominal nga mga banabana sa GDP gikan sa mga institusyon sa pinansyal ug estadistika, nga gikalkulo sa merkado o opisyal [[Exchange rate|nga mga rate sa pagbayloay]] sa gobyerno. Ang nominal nga GDP wala magtagad sa mga kalainan sa gasto sa panginabuhi sa lainlaing mga nasud, ug ang mga resulta mahimong magkalainlain gikan sa usa ka tuig ngadto sa lain base sa mga pag-usab-usab sa mga rate sa pagbayloay sa kwarta sa nasud. <ref>{{cite web|url=http://economics.about.com/cs/money/a/purchasingpower.htm|title=A Beginner's Guide to Purchasing Power Parity Theory|publisher=[[IAC (company)|IAC/InterActiveCorp]]|work=[[About.com]]|access-date=31 May 2014|author=Moffatt, Mike|archive-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301091007/http://economics.about.com/cs/money/a/purchasingpower.htm|url-status=dead}}</ref> Ang ingon nga mga pag-usab-usab mahimong makausab sa ranggo sa usa ka nasud gikan sa usa ka tuig ngadto sa sunod, bisan kung kini kanunay nga gamay ra o walay kalainan sa sukdanan sa panginabuhi sa populasyon niini. <ref>{{cite web|url=https://www.nber.org/chapters/c8616.pdf|title=Economic Growth and Real Exchange Rate: An Overview of the Balassa-Samuelson Hypothesis in Asia|publisher=[[National Bureau of Economic Research]]|work=Changes in Exchange Rates in Rapidly Development Countries: Theory, Practice, and Policy Issues|date=January 1999|access-date=23 May 2016|author1=[[Takatoshi Ito|Ito, Takatoshi]]|author2=Isard, Peter|author3=Symansky, Steven|archive-date=28 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328101132/http://www.nber.org/chapters/c8616.pdf|url-status=live}}</ref> Ang mga pagtandi sa nasudnong bahandi kanunay usab nga gihimo base sa [[purchasing power parity]] (PPP), aron ma-adjust ang mga kalainan sa gasto sa panginabuhi sa lainlaing mga nasud. Ang ubang mga sukdanan, [[List of countries by GDP (nominal) per capita|ang nominal GDP per capita]] ug ang katugbang [[List of countries by GDP (PPP) per capita|nga GDP (PPP) per capita]], gigamit sa pagtandi sa nasudnong [[Standard of living|sukdanan sa panginabuhi]] . Sa kinatibuk-an, ang mga numero sa PPP per capita mas gamay ang pagkaylap kaysa sa nominal nga mga numero sa GDP per capita. <ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/basics/gdp.htm|title=Gross Domestic Product: An Economy's All|publisher=[[International Monetary Fund]]|work=[[Finance & Development]]|date=28 March 2012|access-date=31 May 2014|author=Callen, Tim|archive-date=11 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211141652/https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/basics/gdp.htm|url-status=live}}</ref> Ang mga ranggo sa mga nasudnong ekonomiya nausab pag-ayo sa paglabay sa panahon. Pananglitan, nalabwan sa Estados Unidos ang Imperyo sa Britanya niadtong mga 1916; ang Japan kusog nga miusbaw sa panahon human sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan aron mahimong ikaduha nga pinakadako nga ekonomiya sa kalibutan sa dekada 1970; ang China mibalhin gikan sa ikasiyam nga pwesto niadtong 1978 ngadto sa ikaduha niadtong 2010 human sa mga reporma sa merkado. Kini nga mga pagbag-o nagpakita sa dugay nga mga pagbag-o sa global nga output sa ekonomiya. Ang unang listahan naglakip sa mga banabana nga gitigom sa World Economic Outlook sa [[Internasyonal nga Pundo sa Panalapi|International Monetary Fund]], ang ikaduhang listahan nagpakita sa datos sa [[World Bank]], ug ang ikatulong listahan naglakip sa datos nga gitigom sa [[United Nations Statistics Division]] . Ang tino nga datos sa IMF sa miaging tuig ug ang mga banabana alang sa kasamtangang tuig gipatik kaduha sa usa ka tuig sa Abril ug Oktubre. Ang mga entidad nga dili soberanya (ang kalibutan, mga kontinente, ug pipila ka [[Dependent territory|mga teritoryo nga sakop niini]] ) ug mga estado nga adunay limitado nga internasyonal nga pag-ila (sama sa [[Kosobo|Kosovo]] ug [[Republika sa Tsina|Taiwan]] ) gilakip sa lista diin kini makita sa mga tinubdan. == Mga Reperensya == p94fdslpo6zaq5ugffouglzawo0urix 0 11355662 37026965 2026-08-26T03:46:40Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370753133|Purchasing power parity]]" 37026965 wikitext text/x-wiki [[Payl:GDP_(PPP)_by_country.svg|thumb| GDP PPP matag nasud (teritoryo) sa 2022 (IMF)]] [[Kategoriya:Kurensiya]] 359m0qxq07p0s045cckmla8lcbw2jt6 37026966 37026965 2026-08-26T03:47:58Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37026966 wikitext text/x-wiki '''Ang purchasing power parity''' ( '''PPP''' ) <ref name="Krugman22">{{cite book|last=Krugman and Obstfeld|title=International Economics|year=2009|publisher=Pearson Education, Inc.}}</ref> usa ka sukod sa presyo sa piho nga mga produkto sa lainlaing mga nasud ug gigamit aron itandi ang hingpit nga [[Purchasing power|gahum sa pagpalit]] sa [[moneda|mga kuwarta]] sa mga nasud. Ang PPP epektibong mao ang ratio sa presyo sa usa ka [[market basket]] sa usa ka lokasyon nga gibahin sa presyo sa basket sa mga produkto sa laing lokasyon. Ang PPP inflation ug exchange rate mahimong lahi sa [[Exchange rate|market exchange rate]] tungod sa [[Tariff|mga taripa]] ug uban pang [[Transaction cost|gasto sa transaksyon]]. <ref name="oecd_purchasingpowerparities2">{{cite web|last1=OECD|title=Purchasing Power Parities - Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.oecd.org/sdd/prices-ppp/purchasingpowerparities-frequentlyaskedquestionsfaqs.htm|website=OECD}}</ref> Ang purchasing power parity indicator magamit sa pagtandi sa mga ekonomiya bahin sa ilang [[Kinatibuk-ang produkto sa nasud|gross domestic product]] (GDP), labor productivity ug aktuwal nga indibidwal nga konsumo, ug sa pipila ka mga kaso aron analisahon ang price convergence ug itandi ang [[cost of living]] tali sa mga lugar. <ref name="oecd_purchasingpowerparities4">{{cite web|last1=OECD|title=Purchasing Power Parities - Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.oecd.org/sdd/prices-ppp/purchasingpowerparities-frequentlyaskedquestionsfaqs.htm|website=OECD}}</ref> Ang kalkulasyon sa PPP, sumala sa [[OECD]], gihimo pinaagi sa usa ka ''basket sa mga produkto'' nga adunay "katapusang lista sa produkto [nga] naglangkob sa mga 3,000 ka mga produkto ug serbisyo sa konsumidor, 30 ka mga trabaho sa gobyerno, 200 ka mga klase sa mga gamit ug mga 15 ka mga proyekto sa konstruksyon". <ref name="oecd_purchasingpowerparities3">{{cite web|last1=OECD|title=Purchasing Power Parities - Frequently Asked Questions (FAQs)|url=https://www.oecd.org/sdd/prices-ppp/purchasingpowerparities-frequentlyaskedquestionsfaqs.htm|website=OECD}}</ref> [[Kategoriya:Kurensiya]] ngo7nh12r1cbei9ofdjylnuurag5jnr 0 11355663 37026974 2026-08-26T06:11:42Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359233346|Balangao language]]" 37026974 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}} 5o3qggo6hoss80fbkbc5lpqizpxqvpe 37026975 37026974 2026-08-26T06:15:43Z Iampjanz 134116 nagbutang ug impormasyon 37026975 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Mga Reperensya == <references /> kxcdecqxxhjpj0e1uatubro77obmzlf 37026976 37026975 2026-08-26T06:19:03Z Iampjanz 134116 nagbutang ug ponolohiya 37026976 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. == Mga Reperensya == <references /> aw3ko62z53aj3b3yy69o2y44samm6eb 37026977 37026976 2026-08-26T06:20:49Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga detalye 37026977 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Reperensya == <references /> nlrap7nrfedwkigpnsrbht3r0ado2lc 37026978 37026977 2026-08-26T06:23:23Z Iampjanz 134116 37026978 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. == Mga Reperensya == <references /> gep1697hp7knpozab1tn3i0yj5cat4w 37026979 37026978 2026-08-26T06:23:41Z Iampjanz 134116 37026979 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. * '''Diyalekto sa Balangao''' : Kini ang estandard nga barayti nga gigamit sa tradisyonal nga musika, media, ug mga paghubad sa liturhiya. Usa ka nagtino nga kinaiya sa ponolohiya mao ang pagkaamgo sa katapusang /a/ isip usa ka [[schwa]] (ë), usa ka kinaiya nga gipaambit sa silingang [[Mayoyao]] nga barayti sa [[pinulongang Ifugao]] . * '''Diyalekto nga Ha'ki''' : Kini nga barayti mailhan pinaagi sa [[Palatalization (phonetics)|palatalisasyon]] sa walay tingog nga labiodental fricative nga /f/ ngadto sa /fʲ/ (sa ortograpiya ''fy'' ). Kini nga bahin usa ka linggwistikong repleksyon nga gipaambit sa silingang pinulongan nga [[Eastern Bontoc language|Finallig]] (Sidlakang Bontoc). Kining palatalisasyon kasagarang mahitabo human sa bokales nga /a/. == Mga Reperensya == <references /> pzh9n7hjbvs0ycrh354fwqumcjdmtoj 37026980 37026979 2026-08-26T06:24:12Z Iampjanz 134116 37026980 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. * '''Diyalekto sa Balangao''' : Kini ang estandard nga barayti nga gigamit sa tradisyonal nga musika, media, ug mga paghubad sa liturhiya. Usa ka nagtino nga kinaiya sa ponolohiya mao ang pagkaamgo sa katapusang /a/ isip usa ka [[schwa]] (ë), usa ka kinaiya nga gipaambit sa silingang [[Mayoyao]] nga barayti sa [[pinulongang Ifugao]] . * '''Diyalekto nga Ha'ki''' : Kini nga barayti mailhan pinaagi sa [[Palatalization (phonetics)|palatalisasyon]] sa walay tingog nga labiodental fricative nga /f/ ngadto sa /fʲ/ (sa ortograpiya ''fy'' ). Kini nga bahin usa ka linggwistikong repleksyon nga gipaambit sa silingang pinulongan nga [[Eastern Bontoc language|Finallig]] (Sidlakang Bontoc). Kining palatalisasyon kasagarang mahitabo human sa bokales nga /a/. === Pagtandi sa ponolohiya === Ang pangunang kalainan anaa sa palatalisasyon sa inisyal nga konsonante sa pipila ka lintunganayng pulong. {| class="wikitable sortable" !Ingles !Balangao !Ha'ki !Nota sa Ponolohiya |- |Bato |''tambok'' |''fyato'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balay |''pamasahe'' |''fyarey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Panimalay/Lungsod |''fabrey'' |''fyabrey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Saging |''farat'' |''fyarat'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balangao |''Farangao'' |''Fyarangao'' |Variasyon sa awtonomiya |} == Mga Reperensya == <references /> e8kl86c7jcn1w7c6gs7gj1675b1sf47 37026981 37026980 2026-08-26T06:25:16Z Iampjanz 134116 37026981 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. * '''Diyalekto sa Balangao''' : Kini ang estandard nga barayti nga gigamit sa tradisyonal nga musika, media, ug mga paghubad sa liturhiya. Usa ka nagtino nga kinaiya sa ponolohiya mao ang pagkaamgo sa katapusang /a/ isip usa ka [[schwa]] (ë), usa ka kinaiya nga gipaambit sa silingang [[Mayoyao]] nga barayti sa [[pinulongang Ifugao]] . * '''Diyalekto nga Ha'ki''' : Kini nga barayti mailhan pinaagi sa [[Palatalization (phonetics)|palatalisasyon]] sa walay tingog nga labiodental fricative nga /f/ ngadto sa /fʲ/ (sa ortograpiya ''fy'' ). Kini nga bahin usa ka linggwistikong repleksyon nga gipaambit sa silingang pinulongan nga [[Eastern Bontoc language|Finallig]] (Sidlakang Bontoc). Kining palatalisasyon kasagarang mahitabo human sa bokales nga /a/. === Pagtandi sa ponolohiya === Ang pangunang kalainan anaa sa palatalisasyon sa inisyal nga konsonante sa pipila ka lintunganayng pulong. {| class="wikitable sortable" !Ingles !Balangao !Ha'ki !Nota sa Ponolohiya |- |Bato |''tambok'' |''fyato'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balay |''pamasahe'' |''fyarey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Panimalay/Lungsod |''fabrey'' |''fyabrey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Saging |''farat'' |''fyarat'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balangao |''Farangao'' |''Fyarangao'' |Variasyon sa awtonomiya |} ==== Mga kalainan sa leksikal ==== {| class="wikitable sortable" !Ingles !Termino sa Linggwistika !Balangao !Ha'ki |- |Ngano |Pangutana |''Pakay'' |''Kaya'' / ''Kamoh'' |- |Kana (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Usa) |''Anchi'' |''Chey'' |- |Kadtong (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Plural) |''Anchichay'' |''Chéycha'' |} == Mga Reperensya == <references /> 2n5yabvgnzrl18zje1xajgqa1qfrp8h 37026982 37026981 2026-08-26T06:25:40Z Iampjanz 134116 37026982 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. * '''Diyalekto sa Balangao''' : Kini ang estandard nga barayti nga gigamit sa tradisyonal nga musika, media, ug mga paghubad sa liturhiya. Usa ka nagtino nga kinaiya sa ponolohiya mao ang pagkaamgo sa katapusang /a/ isip usa ka [[schwa]] (ë), usa ka kinaiya nga gipaambit sa silingang [[Mayoyao]] nga barayti sa [[pinulongang Ifugao]] . * '''Diyalekto nga Ha'ki''' : Kini nga barayti mailhan pinaagi sa [[Palatalization (phonetics)|palatalisasyon]] sa walay tingog nga labiodental fricative nga /f/ ngadto sa /fʲ/ (sa ortograpiya ''fy'' ). Kini nga bahin usa ka linggwistikong repleksyon nga gipaambit sa silingang pinulongan nga [[Eastern Bontoc language|Finallig]] (Sidlakang Bontoc). Kining palatalisasyon kasagarang mahitabo human sa bokales nga /a/. === Pagtandi sa ponolohiya === Ang pangunang kalainan anaa sa palatalisasyon sa inisyal nga konsonante sa pipila ka lintunganayng pulong. {| class="wikitable sortable" !Ingles !Balangao !Ha'ki !Nota sa Ponolohiya |- |Bato |''tambok'' |''fyato'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balay |''pamasahe'' |''fyarey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Panimalay/Lungsod |''fabrey'' |''fyabrey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Saging |''farat'' |''fyarat'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balangao |''Farangao'' |''Fyarangao'' |Variasyon sa awtonomiya |} ==== Mga kalainan sa leksikal ==== {| class="wikitable sortable" !Ingles !Termino sa Linggwistika !Balangao !Ha'ki |- |Ngano |Pangutana |''Pakay'' |''Kaya'' / ''Kamoh'' |- |Kana (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Usa) |''Anchi'' |''Chey'' |- |Kadtong (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Plural) |''Anchichay'' |''Chéycha'' |} Sa paggamit, kini nga mga demonstratibo molihok sama sa mosunod: * '''Balangao:''' ''Wacha anchichay tataku.'' (Anaa kadtong mga tawhana.) * '''Ha'ki:''' ''Wacha chéycha tataku.'' (Anaa kadtong mga tawhana.) == Mga Reperensya == <references /> t39uafbzlh4ydi3bwxo6k4ng3zbac38 37026984 37026982 2026-08-26T06:27:43Z Iampjanz 134116 37026984 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Balangao|altname=Balangaw|region=[[Luzon]]|state=[[Philippines]]|ethnicity=[[Balangao people]]|speakers={{sigfig|21300|2}}|date=2000|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|iso3=blw|glotto=bala1310|glottorefname=Balangao|map=Balangao_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Balangao sumala sa Ethnologue}}Ang '''Balangao''' o '''Balangaw'''<ref>{{cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1974|title=The Central Cordilleran Subgroup of Philippine Languages|journal=Oceanic Linguistics|volume=13|issue=1/2|pages=511–560|url=https://www.jstor.org/stable/3622752|access-date=2026-02-20|publisher=University of Hawai'i Press}}</ref> maoy usa ka pinulongang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesian]] nga gigamit sa amihanang [[Luzon]], [[Pilipinas]]. Ang Balangaw gisulti sa tibuok lungsod sa [[Natonin]], gawas sa mga barangay sa Maducayan ug Saliok (diin ang Majukayong Kalinga ang gipamulong) ug Barangay Banao (kadaghanan nagsultig Kachakran<ref name="Zigzag2024">{{cite news|last=Zigzag Weekly|title=Kadaclan indigenous story|url=https://zigzagweekly.net/kadaclan-indigenous-story/|date=2024-11-16|access-date=2026-02-26|work=Zigzag Weekly|location=Baguio City|quote=Banao, a barangay of Natonin but part of Kadaclan Ancestral Domain wher "e-Kachacran" dominate the inhabitants.}}</ref>). Kini gisulti usab sa mga lumulupyo sa Balangao sa pipila ka bahin sa silingang munisipyo sa Paracelis.<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> == Ponolohiya == Ang Balangao adunay mosunod nga imbentaryo sa ponema:<ref>{{cite book|last=Shetler|first=Joanne|year=1976|title=Notes on Balangao grammar|series=Language Data: Asian-Pacific Series No. 9|place=Huntington Beach|publisher=Summer Institute of Linguistics|url=https://www.sil.org/resources/archives/4048}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Bokal ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i |ɨ |u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e | |o |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} Ang sentral nga mga bokales nga /a/ ug /ɨ/ adunay matag usa nga gipaubos ug gipataas nga alopon, nga mao [ a ] ~ [ ə ] para sa /a/, ug [ ə ] ~ [ ɨ ] para sa /ɨ/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga Konsonante ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !{{Small|[[voicelessness|voiceless]]}} |p |t | |k |ʔ |- !{{Small|[[voice (phonetics)|voiced]]}} |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Fricative]] | |s | | |h |- ! colspan="2" |[[Approximant|Gibana-bana]] | |l |j |w | |} Ang mga tingog nga hunong nga /b/, /d/ ug /g/ adunay mga walay tingog nga alopono nga [ f ], [ t͡ʃ ], [ kʰ ] sa posisyon sa silaba. == Mga Diyalekto == Ang pinulongang Balangao gilangkoban sa duha ka pangunang diyalekto: '''ang Balangao''' (ang prestihiyosong klase) ug '''ang Ha'ki''' (Shetler, 1976). Samtang ang duha ka diyalekto masabtan sa usag usa, kini mailhan pinaagi sa gagmay nga mga kalainan sa leksiko ug managlahing mga pagbag-o sa ponolohiya. * '''Diyalekto sa Balangao''' : Kini ang estandard nga barayti nga gigamit sa tradisyonal nga musika, media, ug mga paghubad sa liturhiya. Usa ka nagtino nga kinaiya sa ponolohiya mao ang pagkaamgo sa katapusang /a/ isip usa ka [[schwa]] (ë), usa ka kinaiya nga gipaambit sa silingang [[Mayoyao]] nga barayti sa [[pinulongang Ifugao]] . * '''Diyalekto nga Ha'ki''' : Kini nga barayti mailhan pinaagi sa [[Palatalization (phonetics)|palatalisasyon]] sa walay tingog nga labiodental fricative nga /f/ ngadto sa /fʲ/ (sa ortograpiya ''fy'' ). Kini nga bahin usa ka linggwistikong repleksyon nga gipaambit sa silingang pinulongan nga [[Eastern Bontoc language|Finallig]] (Sidlakang Bontoc). Kining palatalisasyon kasagarang mahitabo human sa bokales nga /a/. === Pagtandi sa ponolohiya === Ang pangunang kalainan anaa sa palatalisasyon sa inisyal nga konsonante sa pipila ka lintunganayng pulong. {| class="wikitable sortable" !Ingles !Balangao !Ha'ki !Nota sa Ponolohiya |- |Bato |''tambok'' |''fyato'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balay |''pamasahe'' |''fyarey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Panimalay/Lungsod |''fabrey'' |''fyabrey'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Saging |''farat'' |''fyarat'' |Palatalisasyon sa /f/ |- |Balangao |''Farangao'' |''Fyarangao'' |Variasyon sa awtonomiya |} ==== Mga kalainan sa leksikal ==== {| class="wikitable sortable" !Ingles !Termino sa Linggwistika !Balangao !Ha'ki |- |Ngano |Pangutana |''Pakay'' |''Kaya'' / ''Kamoh'' |- |Kana (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Usa) |''Anchi'' |''Chey'' |- |Kadtong (sa layo) |Distal nga Demonstratibo (Plural) |''Anchichay'' |''Chéycha'' |} Sa paggamit, kini nga mga demonstratibo molihok sama sa mosunod: * '''Balangao:''' ''Wacha anchichay tataku.'' (Anaa kadtong mga tawhana.) * '''Ha'ki:''' ''Wacha chéycha tataku.'' (Anaa kadtong mga tawhana.) == Sampol nga teksto == {| class="wikitable" style="width: 100%;" !Teksto (SIL 1978) !Balangao Speech !Paghubad sa Ingles |- |1. Ad namenamenghan ano, wada hen ihay mad-an way bummabléy ad Losoob. |Ad namenamenhan ano, wacha hen ehay mad-an way funmmafabrey ad Losoob |1. Dugay na kaayo, matod pa nila, adunay usa ka tigulang nga babaye nga nagpuyo sa Losob. |- |2. Hiyatoy mad-an, adi masséy hen labi ya hen ag-agaw, ta adina ano ilan hen matéyan hen anàna, te duwada hen anàna way pahig lalae, te enekkatda yag natèy ah amada. |Hiyatoy mad-an, achi massey hen lafi ya hen ag-agaw, ta achina ano ilan hen mateyan hen ana'na, te chuwacha hen ana'na way pahig larae, te enekkatcha yag natey ah amacha. |2. Kining tigulang nga babaye, dili siya matulog gabii o adlaw aron dili niya, matod pa nila, makita ang kamatayon sa iyang mga anak, kay ang iyang mga anak duha, putli nga mga lalaki, kay sila (pareho) gagmay pa sa dihang namatay ang ilang amahan. |- |3. Ah inada yanggay hen wada. |Ah inacha yangkay hen wacha |3. Ang ilang inahan ra ang nabuhi. |- |4. Hen antoy inada, laydéna way adida matéy hen antoy duway anànay enekkat, te maid manal-on an hiya, te da malakay. |Hen antoy inacha, laychena way achicha matey hen antoy chuway ana'nay enekkat, te maid manal-on an hiya, te cha malakay. |4. Kining ilang inahan, gusto niya nga dili mamatay kining iyang duha ka gagmayng anak, kay wala nay moatiman kaniya, kay tigulang na man siya. |- |5. Hen abulot hen tatagu ad namenghan, no masséyda, ta in-inpénda hen lawengay in-inép, matéy hen anàda. |Hen afurot hen tataku ad namenghan, walay masseycha, ta in-inpencha hen lawechay in-inep, matey hen ana'cha. |5. Ang gituohan sa mga tawo kaniadto mao nga kon sila matulog nga mao ang hinungdan sa ilang damgo, ang ilang mga anak mamatay. |- |6. Yato hen adi masséyan hen andi mad-an, ta adina ilan hen atéyan anàna. |Yato hen achi masseyan hen anchi mad-an, ta achina ilan hen ateyan ana'na. |6. Mao kini ang hinungdan nganong dili makatulog ang tigulang nga babaye, aron dili niya makita ang kamatayon sa iyang anak. |- |7. Ya mag hen-algawan ano, i nanggagga-ay hen andi duway unguna way anàna. |Ya mag hen-arkawan ano, i nanggagga-ay hen anchi chuway unguna way ana'na. |7. Ug busa, usa ka adlaw, matod pa nila, kadtong duha ka bata nga iyang mga anak nanglakaw. |- |8. Yag hen hiyadi agé, lummigwatda hen eNgawngaw way i mangayaw, yag indahanda hen antoy duway unà hen mad-an... |Yag hen hiyachi ake, lummigwatcha hen eNgawngaw way i mangayaw, yag hen inchahancha hen antoy chuway una' hen mad-an |8. Ug niadtong panahona usab, ang mga tawo sa Ngawngaw nagsugod sa pagpangita og ulo, ug ilang nakit-an kining duha ka anak sa tigulang nga babaye... |} == Mga Reperensya == <references /> a9vwuudf255t1xvhdvkbxxqs91jyx5i 0 11355664 37026985 2026-08-26T06:33:03Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369279265|Iranian plateau]]" 37026985 wikitext text/x-wiki [[Payl:IranCatchCen0.svg|thumb| Ang Central Plateau Basin sa Iran, ang pangunang watershed sa nasod, gipasiugda sa aqua.]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Turkmenistan]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Aserbayjan]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Nasod nga Afghano]] q11fcjuq9y4gex4xe01s5fq55f6p08i 37026986 37026985 2026-08-26T06:35:15Z QueenCityCebu 123067 Nag-unsab sa mga detalye 37026986 wikitext text/x-wiki Ang '''Iranian plateau''' <ref>[https://academic.oup.com/edited-volume/34347/chapter-abstract/291397265?redirectedFrom=fulltext The Iranian Plateau from Paleolithic Times to the Rise of the Achaemenid Empire]</ref> o '''Persian plateau''' <ref>{{cite book|url=https://openlibrary.org/b/OL5669514M|title=The archaeological evidence of the second millennium B.C. on the Persian plateau|author=Robert H. Dyson|isbn=0-521-07098-8|date=2 June 1968|publisher=Cambridge University Press}}</ref> <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UhMHACB9iRwC&q=%22persian+plateau%22&pg=PA7|title=A System of Geography, Popular and Scientific|author=James Bell|publisher=[[Archibald Fullarton]]|year=1832|pages=7,284,287,288|author-link=James Bell (geographical writer)}}</ref> usa ka [[Geology|geolohikal nga bahin]] nga naglangkob sa mga bahin sa [[tungàtungang Asya|Central Asia]], [[habagatang Asya|South Asia]], [[kasadpang Asya|West Asia]], ug [[South Caucasus]] . Kini naglangkob sa bahin sa [[Plato sa Eurasia|Eurasian plate]], ug nasangit taliwala sa [[Plato sa Arabia|Arabian plate]] ug [[Plato sa India|Indian plate]] . Ang patag nga bukid nahimutang taliwala sa [[Zagros|Kabukiran sa Zagros]] sa kasadpan, sa [[Daryā-ye Khezer (dagat sa Iran)|Dagat Caspian]] ug sa [[Kopet Dag|Köpet Dag]] sa amihanan, sa [[Armenian highlands|Kabukiran sa Armenia]] sa amihanan-kasadpan, sa [[Strait of Hormuz|Kipot sa Hormuz]] ug sa [[Golfong Persiyanhon|Gulpo sa Persia]] sa habagatan, sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] sa habagatan-sidlakan, ug sa [[Sulaimān Range (kabukiran sa Punjab, lat 30,45, long 70,17)|Kabukiran]] sa [[Hindū Kush|Hindu Kush]] ug Sulaiman sa sidlakan. Isip usa ka makasaysayanong rehiyon, kini naglakip sa [[Parthia]], [[Media (region)|Media]], [[Persis]], ug pipila sa mga nangaging teritoryo sa [[Kalibotang Persyano|Greater Iran]] . <ref name="U of T2">[http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/aveol-0-X.html "Old Iranian Online"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180924023825/https://lrc.la.utexas.edu/eieol/aveol/00|date=24 September 2018}}, University of Texas College of Liberal Arts (retrieved 10 February 2007)</ref> Ang Zagros mao ang kasadpang utlanan sa patag ibabaw sa bukid, ug ang sidlakang mga bakilid niini mahimo usab nga ilakip sa termino. Ang ''[[Encyclopædia Britannica]]'' klarong wala maglakip sa "lowland [[Xuzestān|Khuzestan]] " <ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/eb/article-32102/ancient-Iran|title=Ancient Iran|website=[[Encyclopædia Britannica]]|date=19 July 2024}}</ref> ug gihulagway [[Elam|ang Elam]] nga naglangkob sa "rehiyon gikan sa [[Mesopotamya|kapatagan sa Mesopotamia]] hangtod sa Iranian Plateau". <ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/eb/article-9032223/Elamite-language|title=Elamite language|website=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> Nagsangkad gikan sa Dagat Caspian sa amihanan-kasadpan ngadto sa [[Sulaimān Range (kabukiran sa Punjab, lat 30,45, long 70,17)|Kabukiran sa Sulaiman]] sa habagatan-sidlakan, ang Iranian Plateau moabot ug halos {{Convert|2000|km|mi}} . Naglangkob kini sa kadaghanan sa [[Iran]], tibuok [[Nasod nga Afghano|Afghanistan]], ug ang mga bahin sa [[Pakistan]] nga nahimutang sa kasadpan sa [[Indus River]], {{Refn|[[Balochistan, Pakistan|Balochistan]] and [[Khyber Pakhtunkhwa]].}} nga nagsakop sa usa ka lugar nga mga {{Convert|3700000|km2|sqmi}} . Bisan pa man og gitawag kini nga usa ka [[plateau]], kini layo sa patag, ug adunay daghang mga kabukiran; ang kinatas-ang punto niini mao ang [[Noshaq]] sa [[Hindū Kush|Hindu Kush]] nga may {{Convert|7492|m|ft}}, ug ang kinaubsang punto niini mao ang [[Lut Desert]] sa sidlakan sa [[Dakbayan sa Kermān|Kerman]], Iran, nga ubos sa {{Convert|300|m|ft}}. [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Turkmenistan]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Aserbayjan]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Nasod nga Afghano]] fei9ca298xz0c4l105l5y5nskc3k0z6 0 11355665 37026987 2026-08-26T06:35:50Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359233351|Bontoc language]]" 37026987 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}} 99f152zn72z2o9arnpgg27pj3g5lmd8 37026988 37026987 2026-08-26T06:37:47Z Iampjanz 134116 nagbutang ug detalye 37026988 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. rhk04p9wzcxnibydr9o9y8sf9lsk5x9 37026989 37026988 2026-08-26T06:38:58Z Iampjanz 134116 37026989 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Mga Reperensya == 1kuwrrdxseh1e90btmiy16v8jensvdk 37026992 37026989 2026-08-26T06:44:45Z Iampjanz 134116 37026992 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Mga Reperensya == iqmihjyvu87hnkk8vcdhmoljh2is3un 37026994 37026992 2026-08-26T06:46:54Z Iampjanz 134116 37026994 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Ponolohiya == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponemang konsonante ! ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ![[Nasal stop|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ![[Stop consonant|Plosibo]] |pb |t d | |k ɡ |ʔ |- ![[Fricative]] | |s | | | |- ![[Rhotic consonant|Rhotic]] | |ɻ ~ ɺ | | | |- ![[Approximant consonant|Gibana-bana]] | | |j | | |} == Mga Reperensya == cbvnqqbgtb3k335pa5bmv21f1nhgxtg 37026995 37026994 2026-08-26T06:47:35Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026995 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Ponolohiya == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponemang konsonante ! ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ![[Nasal stop|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ![[Stop consonant|Plosibo]] |pb |t d | |k ɡ |ʔ |- ![[Fricative]] | |s | | | |- ![[Rhotic consonant|Rhotic]] | |ɻ ~ ɺ | | | |- ![[Approximant consonant|Gibana-bana]] | | |j | | |} * Ang [[Phoneme#Neutralization and archiphonemes|arkiponema]] {{IPA|/r/}} adunay [ l ], [ ɻ ], ug [ ɺ ] isip [[Allophone|mga allophone]] niini . <ref name="reidphonology">{{Cite journal}}</ref> Ang alopon [ l ] makita sa sinugdanan sa pulong, tupad sa /i /, isip ikaduhang miyembro sa usa ka pungpong sa konsonante nga gilangkoban sa usa ka [[Coronal consonant|koronal nga konsonante]] ug {{IPA|/r/}}, ug isip ikaduhang miyembro sa bisan unsang pungpong sa konsonante nga giunhan sa /i / . [ ɻ ] makita sa [[Free variation|gawasnon nga baryasyon]] uban sa [ l ] nga pulong sa sinugdanan, apan sa laing bahin makita sa [[Complementary distribution|komplementaryong distribusyon]] uban niini. [ ɺ ] makita sa gawasnon nga baryasyon uban sa [ l ] ug [ ɻ ] nga pulong sa sinugdanan, ug uban sa [ ɻ ] sa ubang dapit. Kining mga tunog nga /r/ gigamit gani sa mga hinulam nga pulong gikan sa Ilokano ug Tagalog, ug mga hinulam nga pulong nga Kinatsila gikan sa duha ka pinulongan. * Ang mga plosive nga /t /, /ɡ /, /b /, ug /d / adunay, matag usa, [ t̪ ] (nga nagrepresentar sa usa ka [[interdental consonant]] ), [ kʰ ], [ f ], ug [ t͡s ] isip ilang silaba-inisyal nga mga alophone.<ref name="reidphonology" /> * Ang tingog nga hunong /b / adunay usab [ b̪ ] ug [ v ] isip mga allophone niini.<ref name="reidphonology" /> Kining duha ka allophone makita isip unang miyembro sa usa ka [[geminate]] cluster. Naa sila sa libreng baryasyon. * Ang aproksimante nga /j / adunay usa ka alopono: [ ɥ ] . [[ ɥ ] makita human sa /o /.<ref name="reidphonology" /> == Mga Reperensya == b1v3nle5at4sfgrhdxuswpqmsjhju6u 37026996 37026995 2026-08-26T06:48:03Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026996 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Ponolohiya == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponemang konsonante ! ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ![[Nasal stop|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ![[Stop consonant|Plosibo]] |pb |t d | |k ɡ |ʔ |- ![[Fricative]] | |s | | | |- ![[Rhotic consonant|Rhotic]] | |ɻ ~ ɺ | | | |- ![[Approximant consonant|Gibana-bana]] | | |j | | |} * Ang [[Phoneme#Neutralization and archiphonemes|arkiponema]] {{IPA|/r/}} adunay [ l ], [ ɻ ], ug [ ɺ ] isip [[Allophone|mga allophone]] niini . <ref name="reidphonology">{{Cite journal}}</ref> Ang alopon [ l ] makita sa sinugdanan sa pulong, tupad sa /i /, isip ikaduhang miyembro sa usa ka pungpong sa konsonante nga gilangkoban sa usa ka [[Coronal consonant|koronal nga konsonante]] ug {{IPA|/r/}}, ug isip ikaduhang miyembro sa bisan unsang pungpong sa konsonante nga giunhan sa /i / . [ ɻ ] makita sa [[Free variation|gawasnon nga baryasyon]] uban sa [ l ] nga pulong sa sinugdanan, apan sa laing bahin makita sa [[Complementary distribution|komplementaryong distribusyon]] uban niini. [ ɺ ] makita sa gawasnon nga baryasyon uban sa [ l ] ug [ ɻ ] nga pulong sa sinugdanan, ug uban sa [ ɻ ] sa ubang dapit. Kining mga tunog nga /r/ gigamit gani sa mga hinulam nga pulong gikan sa Ilokano ug Tagalog, ug mga hinulam nga pulong nga Kinatsila gikan sa duha ka pinulongan. * Ang mga plosive nga /t /, /ɡ /, /b /, ug /d / adunay, matag usa, [ t̪ ] (nga nagrepresentar sa usa ka [[interdental consonant]] ), [ kʰ ], [ f ], ug [ t͡s ] isip ilang silaba-inisyal nga mga alophone.<ref name="reidphonology" /> * Ang tingog nga hunong /b / adunay usab [ b̪ ] ug [ v ] isip mga allophone niini.<ref name="reidphonology" /> Kining duha ka allophone makita isip unang miyembro sa usa ka [[geminate]] cluster. Naa sila sa libreng baryasyon. * Ang aproksimante nga /j / adunay usa ka alopono: [ ɥ ] . [[ ɥ ] makita human sa /o /.<ref name="reidphonology" /> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponema sa bokales ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Taas]] |i | |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e |o |- ![[Open vowel|Sira]] | colspan="2" |a |} == Mga Reperensya == az4vf3x60yxswrdygrvq2in72uufg5m 37026998 37026996 2026-08-26T06:49:41Z Iampjanz 134116 nagbutang mga detalye 37026998 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Ponolohiya == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponemang konsonante ! ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ![[Nasal stop|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ![[Stop consonant|Plosibo]] |pb |t d | |k ɡ |ʔ |- ![[Fricative]] | |s | | | |- ![[Rhotic consonant|Rhotic]] | |ɻ ~ ɺ | | | |- ![[Approximant consonant|Gibana-bana]] | | |j | | |} * Ang [[Phoneme#Neutralization and archiphonemes|arkiponema]] {{IPA|/r/}} adunay [ l ], [ ɻ ], ug [ ɺ ] isip [[Allophone|mga allophone]] niini. Ang alopon [ l ] makita sa sinugdanan sa pulong, tupad sa /i/, isip ikaduhang miyembro sa usa ka pungpong sa konsonante nga gilangkoban sa usa ka [[Coronal consonant|koronal nga konsonante]] ug {{IPA|/r/}}, ug isip ikaduhang miyembro sa bisan unsang pungpong sa konsonante nga giunhan sa /i/. [ ɻ ] makita sa [[Free variation|gawasnon nga baryasyon]] uban sa [ l ] nga pulong sa sinugdanan, apan sa laing bahin makita sa [[Complementary distribution|komplementaryong distribusyon]] uban niini. [ ɺ ] makita sa gawasnon nga baryasyon uban sa [ l ] ug [ ɻ ] nga pulong sa sinugdanan, ug uban sa [ ɻ ] sa ubang dapit. Kining mga tunog nga /r/ gigamit gani sa mga hinulam nga pulong gikan sa Ilokano ug Tagalog, ug mga hinulam nga pulong nga Kinatsila gikan sa duha ka pinulongan. * Ang mga plosive nga /t/, /ɡ/, /b/, ug /d/ adunay, matag usa, [ t̪ ] (nga nagrepresentar sa usa ka [[interdental consonant]] ), [ kʰ ], [ f ], ug [ t͡s ] isip ilang silaba-inisyal nga mga alophone. * Ang tingog nga hunong /b/ adunay usab [ b̪ ] ug [ v ] isip mga allophone niini. Kining duha ka allophone makita isip unang miyembro sa usa ka [[geminate]] cluster. Naa sila sa libreng baryasyon. * Ang aproksimante nga /j/ adunay usa ka alopono: [ ɥ ] . [[ ɥ ] makita human sa /o/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponema sa bokales ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Taas]] |i | |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e |o |- ![[Open vowel|Sira]] | colspan="2" |a |} /e / mahimong gamay nga [[Centralization (phonetics)#Centralized vowels|sentralisado nga]] [ e̞ ] kon naa sa silaba kansang [[Litpong|koda]] mao ang /k /.<ref name="reidphonology3">{{Cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1963|title=The Phonology of Central Bontoc|url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3218|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=72|issue=1|pages=21–26}}</ref> Kon naa sa [[Litpong|nucleus]], /a / ug /o / gamay nga gipataas ug ang /i / gipaubos.<ref name="reidphonology3" /> == Mga Reperensya == bojhf5tl1n7w2tyqk260gfafk29b6ok 37026999 37026998 2026-08-26T06:50:28Z Iampjanz 134116 37026999 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Bontoc|altname=Bontok|states=[[Philippines]]|region=[[Mountain Province]]|speakers={{sigfig|40,700|2}}|date=2007 census|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|iso3=bnc|lc1=lbk|ld1=Central Bontok|lc2=ebk|ld2=Eastern Bontok|lc3=rbk|ld3=Northern Bontok|lc4=obk|ld4=Southern Bontok|lc5=vbk|ld5=Southwestern Bontok|glotto=bont1247|glottorefname=Bontok|map=Bontok_language_map.png|mapcaption=Ang lugar diin ginasulti ang Bontoc sumala sa Ethnologue}}Ang '''Bontoc''' / Bontok ) / bɒnˈtɒk / [ maoy usa ka [[makrolengguwa|makrong pinulongan]] nga lumad sa lumad nga [[Bontoc people|mga tawo sa Bontoc]] sa [[Mountain Province]], sa amihanang bahin sa [[Pilipinas]]. == Piho nga mga pinulongan == ''[[Ethnologue|Ang Ethnologue]]'' nagtaho sa mosunod nga mga lokasyon alang sa matag usa sa lima ka pinulongan sa Bontok. Mga populasyon sa mga mamumulong gikan sa sensus sa 2007, sama sa gikutlo sa ''Ethnologue''. {| class="wikitable" !Pinulongan !Lokasyon sa mga mamumulong !Mga Diyalekto !Gidaghanon sa mga mamumulong !Ref |- |'''[[Central Bontok language|Sentral Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Bontoc]] (Bontoc ili, Caluttit, Dalican, Guina-ang, Ma-init, Maligcong, Samoki, ug Tocucan) | * Khinina-ang * Finontok * Sinamoki * Jinallik * Minaligkhong * Tinokukan |19,600 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:lbk|Central Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Eastern Bontok language|Sidlakang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Barlig]] (Barlig, Kadaklan, Lias) | * Finallig * Kinajakran (Kenachakran) * Liniyas |6,170 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:ebk|Eastern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Northern Bontok language|Amihanang Bontok]]''' ( Filipino ) |[[Sadanga]] (Anabel, Bekigan, Belwang, Betwagan, Demang, Sacasacan, Saclit, ug Sadanga Poblacion); Habagatang [[Kalinga]] | |9,700 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:rbk|Northern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southern Bontoc language|Habagatang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Talubin, Bayyo, ug Can-eo) | * Tinoveng * Kanan-ew |2,760 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:obk|Southern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |- |'''[[Southwestern Bontoc|Habagatang-kasadpang Bontok]]''' |[[Bontoc]] (Alab, Balili, Gonogon, ug mga baryo sa Chico River valley, habagatan-kasadpan sa municipal capital Bontoc, ubay sa Halsema Highway) | * Ina-ab * Binalili * Ginonogon |2,470 |<ref>Ethnologue, [[ethnologue:vbk|Southwestern Bontok]] {{Subscription required}}</ref> |} == Ponolohiya == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponemang konsonante ! ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ![[Nasal stop|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ![[Stop consonant|Plosibo]] |pb |t d | |k ɡ |ʔ |- ![[Fricative]] | |s | | | |- ![[Rhotic consonant|Rhotic]] | |ɻ ~ ɺ | | | |- ![[Approximant consonant|Gibana-bana]] | | |j | | |} * Ang [[Phoneme#Neutralization and archiphonemes|arkiponema]] {{IPA|/r/}} adunay [ l ], [ ɻ ], ug [ ɺ ] isip [[Allophone|mga allophone]] niini. Ang alopon [ l ] makita sa sinugdanan sa pulong, tupad sa /i/, isip ikaduhang miyembro sa usa ka pungpong sa konsonante nga gilangkoban sa usa ka [[Coronal consonant|koronal nga konsonante]] ug {{IPA|/r/}}, ug isip ikaduhang miyembro sa bisan unsang pungpong sa konsonante nga giunhan sa /i/. [ ɻ ] makita sa [[Free variation|gawasnon nga baryasyon]] uban sa [ l ] nga pulong sa sinugdanan, apan sa laing bahin makita sa [[Complementary distribution|komplementaryong distribusyon]] uban niini. [ ɺ ] makita sa gawasnon nga baryasyon uban sa [ l ] ug [ ɻ ] nga pulong sa sinugdanan, ug uban sa [ ɻ ] sa ubang dapit. Kining mga tunog nga /r/ gigamit gani sa mga hinulam nga pulong gikan sa Ilokano ug Tagalog, ug mga hinulam nga pulong nga Kinatsila gikan sa duha ka pinulongan. * Ang mga plosive nga /t/, /ɡ/, /b/, ug /d/ adunay, matag usa, [ t̪ ] (nga nagrepresentar sa usa ka [[interdental consonant]] ), [ kʰ ], [ f ], ug [ t͡s ] isip ilang silaba-inisyal nga mga alophone. * Ang tingog nga hunong /b/ adunay usab [ b̪ ] ug [ v ] isip mga allophone niini. Kining duha ka allophone makita isip unang miyembro sa usa ka [[geminate]] cluster. Naa sila sa libreng baryasyon. * Ang aproksimante nga /j/ adunay usa ka alopono: [ ɥ ] . [[ ɥ ] makita human sa /o/. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Mga ponema sa bokales ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Taas]] |i | |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] |e |o |- ![[Open vowel|Sira]] | colspan="2" |a |} /e / mahimong gamay nga [[Centralization (phonetics)#Centralized vowels|sentralisado nga]] [ e̞ ] kon naa sa silaba kansang [[Litpong|koda]] mao ang /k /.<ref name="reidphonology3">{{Cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1963|title=The Phonology of Central Bontoc|url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3218|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=72|issue=1|pages=21–26}}</ref> Kon naa sa [[Litpong|nucleus]], /a / ug /o / gamay nga gipataas ug ang /i / gipaubos.<ref name="reidphonology3" /> Adunay duha ka ang-ang sa stress sa Bontoc: [[Stress (linguistics)#Levels of stress|panguna ug sekondarya]]. Ang pangunang stress kay phonemic ug ang ikaduhang stress matag-an. Ang duha ka matang parehong tuo ang direksyon ug makita sa usa sa kataposang tulo ka silaba. Ang mga epekto sa stress naglakip sa mas taas nga tono, mas kusog nga volume, ug paglugway sa silaba, bisan kung kini tanan gipailalom sa pipila ka mga lagda nga may kalabotan sa [[Prosody (linguistics)|prosodiya]] sa pulong.<ref name="reidphonology">{{Cite journal|last=Reid|first=Lawrence A.|date=1963|title=The Phonology of Central Bontoc|url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3218|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=72|issue=1|pages=21–26}}</ref> == Mga Reperensya == hww1x2wzwvtef8fjmchsm3ihvnwt0vv 0 11355666 37026991 2026-08-26T06:43:31Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370098046|Indian independence movement]]" 37026991 wikitext text/x-wiki [[Payl:Bahadur_Shah_II_of_India.jpg|right|thumb| Si Bahadur Shah Zafar gideklarar nga "Emperador sa Hindustan" atol sa Rebelyon sa India niadtong 1857 .]] bqkab2378jrvppteghshymbdb4anb5j 37026993 37026991 2026-08-26T06:45:31Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026993 wikitext text/x-wiki Ang '''kalihukan alang sa kagawasan sa India''' usa ka serye sa mga paningkamot sa politika gikan sa tunga-tunga sa 1880s hangtod 1947 nga nahitabo sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] nga adunay tumong nga tapuson [[British Raj|ang kolonyal nga pagmando sa Britanya]]. Ang unang nasyonalistikong kalihukan migamot sa dihang natukod ang [[Indian National Congress]] (INC) niadtong 1885. Ang mga prominenteng [[Moderate leaders|moderato nga lider]] sa INC nagtrabaho sa mga pangayo sama sa mas dakong katungod sa ekonomiya para sa mga Indian ug ang katungod sa pagtambong sa mga eksaminasyon sa [[Indian Civil Service]] sa British India. Ang unang katunga sa ika-20 nga siglo nakakita og usa ka progresibo nga radikal nga pamaagi padulong sa kaugalingong pagmando. Nagsugod kini sa mga protesta batok sa [[Partition of Bengal (1905)|Partition of Bengal]] (1905), nga nagbutyag sa mga limitasyon sa repormistang adyenda sa mga moderate nga lider, ug milambo ngadto sa [[Non-cooperation movement (1919–1922)|Non-cooperation Movement]] (1919–1922), nga nangayo og dili kooperasyon sa mga awtoridad sa kolonyal. Ang momentum mitubo nga makanunayon pinaagi sa Civil Disobedience Movement (1929–1931) nga nanawagan alang sa aktibong pagsupak sa kolonyal nga gobyerno, ug natapos sa [[Quit India Movement]] (1942), nga hugot nga nangayo sa pagtapos sa presensya sa kolonyal nga Britanya sa India, nga sa katapusan miresulta sa pagbalhin sa gahum niadtong 1947. <ref name=":6">Chandra et al. 1989</ref> Ang mga yugto sa pakigbisog alang sa kagawasan sa dekada 1920 gihulagway sa pagpangulo ni [[Mahatma Gandhi]] ug sa pagsagop sa Kongreso sa iyang palisiya sa [[Non-violence|dili-kapintasan]] ug [[Salt March|sibil nga pagsupak]] . Ang pipila sa mga nanguna nga sumusunod sa ideolohiya ni Gandhi mao sila si [[Jawaharlal Nehru]], [[Vallabhbhai Patel]], [[Abdul Ghaffar Khan]], ug [[Maulana Azad]] . Ang mga intelektwal sama nila ni [[Rabindranath Tagore]], [[Subramania Bharati]], ug [[Bankim Chandra Chattopadhyay]] nagpakaylap sa kaamgohan sa patriotikong katilingban. Ang mga babayeng lider sama nila ni [[Sarojini Naidu]], [[Vijaya Lakshmi Pandit]], [[Pritilata Waddedar]], ug [[Kasturba Gandhi]] nagpasiugda sa kalingkawasan sa mga babayeng Indian ug sa ilang partisipasyon sa pakigbisog alang sa kagawasan. Pipila ka mga lider ang misagop og mas bayolente nga pamaagi, nga misamot pagkapopular human sa pagpasar sa [[Rowlatt Act]] nga nagtugot [[Indefinite detention|sa walay tino nga pagbilanggo]] nga walay husay. Ang Balaod nakapukaw og mga protesta sa tibuok India, ilabina sa [[Punjab Province (British India)|Probinsya sa Punjab]], diin kini nga mga demonstrasyon mapintas nga gipugngan sa [[Jallianwala Bagh massacre|masaker sa Jallianwala Bagh]]. Ang kalihukang pangkagawasan sa India kanunay nga nag-uswag sa ideolohiya. Sa panguna [[Nasyonalismo|kontra-kolonyal]], kini gidugangan sa mga panan-awon sa independente nga kalamboan sa ekonomiya uban sa usa ka sekular, demokratiko, republikano, ug sibil-libertaryan nga istruktura sa politika. Human sa dekada 1930, ang kalihukan nakabaton og kusganong [[Socialist|sosyalistang]] oryentasyon. Kini natapos sa [[Indian Independence Act 1947|Indian Independence Act sa 1947]], nga nagtapos [[British Crown|sa Crown]] [[Suzerainty|sovereignty]] ug [[Partition of India|nagbahin]] sa British India ngadto sa [[Dominion of India]] ug sa [[Dominion of Pakistan]] . Niadtong Enero 26, 1950, ang [[Constitution of India|Konstitusyon sa India]] gipatuman, nga nagtukod sa Republika sa India, samtang ang nabahin nga mga teritoryo nahimong independente nga mga nasud sa Pakistan <ref name="e6102">{{cite book|last=Svensson|first=T.|title=Production of Postcolonial India and Pakistan: Meanings of Partition|publisher=Taylor & Francis|series=ISSN|year=2013|isbn=978-1-135-02214-3|url=https://books.google.com/books?id=Wqw3AAAAQBAJ&pg=PT43|access-date=2024-08-11|page=43}}</ref> ug, sa ulahi, [[Bangladesh]]. <ref name="v1952">{{cite book|last=Hashmi|first=T.|title=Fifty Years of Bangladesh, 1971-2021: Crises of Culture, Development, Governance, and Identity|publisher=Springer International Publishing|year=2022|isbn=978-3-030-97158-8|url=https://books.google.com/books?id=EWBsEAAAQBAJ&pg=PA100|page=100}}</ref> == Mga Reperensya == ph68fjl8v9peq1w599j9g6zy3eob0ri 0 11355667 37027000 2026-08-26T06:51:47Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370428887|Arab–Israeli conflict]]" 37027000 wikitext text/x-wiki [[Payl:Bridge_Crossing.jpg|thumb| Ang mga pwersa sa Ehipto nga mitabok sa Suez Canal niadtong Oktubre 7, 1973]] gthn9a29j5co7ddbpddadedqo8y7h8k 37027001 37027000 2026-08-26T06:53:21Z RizaCPH 128040 Nag-usab sa mga detalye 37027001 wikitext text/x-wiki Sukad sa [[Israeli Declaration of Independence|deklarasyon sa pagkatukod sa Israel]] niadtong 1948, adunay panagbangi nga naglungtad tali sa [[Israel]] ug sa mga kasikbit nga [[Arab world|mga nasod sa Arab]], nga naggikan sa [[Israeli–Palestinian conflict|panagbangi sa Israel ug Palestina]] . Gitan-aw [[Siyonismo|sa mga Zionista]] ang [[Palestina (rehiyon)|rehiyon sa Palestina]] isip [[Homeland for the Jewish people|yutang natawhan sa mga Hudiyo]] ug naningkamot sa pagtukod og [[Jewish state|estado o yutang natawhan sa mga Hudiyo]] didto pinaagi sa [[Colonization|kolonisasyon]], samtang ang mga Arabo sa kinatibuk-an [[Antisiyonismo|misupak sa Zionismo]], nga naglantaw sa Palestina isip yuta [[Palestinians|sa mga Arabo]] ug usa ka importanteng bahin sa [[Arab world|kalibutan sa mga Arabo]] . Pag-abot sa 1920, nagsugod na ang panagbangi sa sekta human sa [[First Aliyah|una]], [[Second Aliyah|ikaduha]], ug [[Third Aliyah|ikatulo nga]] mga balud sa [[Aliyah|paglalin sa mga Zionista ngadto sa Palestina]] ug ang [[Occupied Enemy Territory Administration|pag-okupar ug administrasyon sa Franco-British]] (1918–1920) sa kanhing mga teritoryo sa [[Ottoman Syria]] (1516–1918) ug ang [[Dissolution of the Ottoman Empire|pagkabungkag sa Imperyong Ottoman]] human sa [[World War I|Unang Gubat sa Kalibutan]] . Niadtong 1920, human sa mga kasabutan lakip na ang 1916 [[Sykes–Picot Agreement|nga kasabotan sa Sykes–Picot tali sa Britanya ug Pransiya]], ang [[McMahon–Hussein correspondence|sulat ni McMahon–Hussein]], ug ang [[Balfour Declaration]], nga nagpahayag sa suporta sa Britanya alang sa "pagtukod sa Palestina og usa ka nasudnong pinuy-anan alang sa mga Hudiyo", ang [[League of Nations|Liga sa mga Nasod]] naghatag sa [[Mandate for Palestine|Mandate para sa Palestine]] ngadto sa mga Britanya, nga nagtukod sa pagmando sa Britanya sa [[Mandatory Palestine]] (1920–1948). Ang [[Intercommunal conflict in Mandatory Palestine|kapintasan sa mga komunidad]] misamot ngadto sa [[1947–1948 civil war in Mandatory Palestine|giyera sibil]] niadtong 1947 human sa pagsagop sa [[United Nations General Assembly|Hiniusang Kanasoran]] sa [[United Nations Partition Plan for Palestine|Partition Plan for Palestine]], ug dayon ngadto sa usa ka [[1948 Arab–Israeli War|internasyonal nga giyera]] niadtong 1948 uban sa deklarasyon sa pagkatukod sa Israel niadtong Mayo 14, ang pagkatapus sa Mandate sa Britanya sa tungang gabii, ug ang pagsulod sa mga regular nga kasundalohan sa Arabo sa sunod nga buntag. Ang [[1948 Palestine war|gubat sa Palestina niadtong 1948]] natapos sa [[1949 Armistice Agreements]], nga nagtukod sa [[Green Line (Israel)|Green Line]] . Dugang mga gubat ang misunod niadtong [[Suez Crisis|1956]], [[Six-Day War|1967]], [[Yom Kippur War|1973]], ug [[1982 Lebanon War|1982]]. Daghang mga tratado sa kalinaw ug uban pang diplomatiko ug ekonomikanhong mga kasabutan ang gipirmahan sulod sa misunod nga tunga sa siglo. Niadtong 2002, gisugyot sa Arab League ang [[Arab Peace Initiative]], <ref name="Time2">{{Cite magazine}}</ref> bisan kung ang diplomatikong kalihokan tali sa Israel ug sa indibidwal nga mga nasud sa Arab naglambigit sa mga hunong-buto ug sa ulahi pormal nga relasyon sa pipila. Pag-abot sa 2020, ang [[Abraham Accords]] nakapakalma pa sa mga relasyon. <ref>{{Cite news}}</ref> Ang mga panagbangi tali sa Israel ug sa nagkalain-laing paksyon sa Palestina nag-anam ka hinay, lakip na ang [[First Intifada|Unang Intifada]] sa 1987–1993, ang interbensyon sa Israel sa [[Lebanese Civil War|Gubat Sibil sa Lebanon]] sa 1975–1990 aron palagpoton ang [[Kapunongan para sa Kagawasan sa Palestina|Palestine Liberation Organization]] gikan sa [[Libano|Lebanon]], ang [[Second Intifada|Ikaduhang Intifada]] sa 2000–2005, ang [[Syrian civil war|gubat sibil sa Syria]] sa 2011–2024, ug ang pinakabag-o mao [[October 7 attacks|ang mga pag-atake sa Oktubre 7]] sa 2023 ug ang misunod nga [[Gaza war|gubat sa Gaza]] . <ref name="genocide2">{{cite book|last1=Dumper|first1=Michael|title=Routledge Handbook on Palestine|last2=Badran|first2=Amneh|date=2024|publisher=Routledge|isbn=9781003031994|editor-last1=Dumper|editor-first1=Michael|edition=1st|page=2|chapter=Introduction|doi=10.4324/9781003031994|quote=In this context we should not overlook the latest turning point in the history of Palestine – the attack by Hamas on 7th October 2023 on Israeli settlements adjacent to Gaza and the subsequent genocidal war that the state of Israel has carried out in the Gaza strip|editor-last2=Badran|editor-first2=Amneh}}</ref> <ref name="genocide_int_law_scholars"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation news cs1" id="CITEREFMohyeldinHamdan2024">Mohyeldin, Ayman; Hamdan, Basel (10 December 2024). [https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 "Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza"]. ''[[MSNBC]]''. Archived from [https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 the original] on 3 July 2025.</cite></ref> == Mga Reperensya == 1vjunzstenybw88zj9i4c1t0uxs3qft 0 11355668 37027002 2026-08-26T06:55:27Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370010950|Indo-Pacific]]" 37027002 wikitext text/x-wiki [[Payl:Indo-Pacific_biogeographic_region_map-en.png|right|thumb| Lugar nga sakop sa rehiyon sa biogeograpiya sa Indo-Pasipiko]] [[Payl:Indo-Pacific_map_outlines_with_ASEAN_overlay.jpg|thumb| Indo-Pasipiko. Ang berde nga ellipse nagtabon sa [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|ASEAN]] .]] [[Kategoriya:Kadagatang Pasipiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Indyan]] 6wbfkc0d6ai7xpfwltf0poudakgm456 37027003 37027002 2026-08-26T07:00:25Z MaricrisCPH 147100 Nag-usab sa mga detalye 37027003 wikitext text/x-wiki [[Payl:Indo-Pacific_biogeographic_region_map-en.png|right|thumb| Lugar nga sakop sa rehiyon sa biogeograpiya sa Indo-Pasipiko]] [[Payl:Indo-Pacific_map_outlines_with_ASEAN_overlay.jpg|thumb| Indo-Pasipiko. Ang berde nga ellipse nagtabon sa [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|ASEAN]] .]]Ang '''Indo-Pasipiko''' usa ka halapad nga rehiyon [[Biogeography|sa biogeograpiya]] sa [[Kalibotan (planeta)|Kalibutan]] . Sa pig-ot nga pagsabot, usahay nailhan nga '''Indo-West Pacific''' o '''Indo-Pacific Asia''', kini naglangkob sa tropikal nga katubigan sa [[Kadagatang Indyan]], ang kasadpan ug sentral [[Kadagatang Pasipiko|nga Kadagatang Pasipiko]], ug ang mga dagat nga nagkonektar sa duha. Ang termino labi ka mapuslanon sa [[marine biology]], [[ichthyology]], ug susamang mga natad, tungod kay daghang [[Habitat|mga puy-anan]] sa dagat ang padayon nga konektado gikan sa [[Madagascar]] hangtod sa [[Hapon|Japan]] ug [[Oceanian realm|Oceania]], ug daghang mga espisye ang makita sa kana nga range, apan dili makit-an sa [[Kadagatang Atlantiko]]. Isip usa ka lahi [[Marine ecoregion#Realms|nga kalibutan sa kadagatan]], ang rehiyon adunay talagsaon nga taas nga [[Species richness|kadato sa mga espisye]], diin ang pinakataas nga kadato sa mga espisye sa kalibutan makita sa sentro niini sa [[Coral Triangle]], <ref name=":03">{{Cite journal|last1=Roberts|first1=Callum M.|last2=McClean|first2=Colin J.|last3=Veron|first3=John E. N.|last4=Hawkins|first4=Julie P.|last5=Allen|first5=Gerald R.|last6=McAllister|first6=Don E.|last7=Mittermeier|first7=Cristina G.|last8=Schueler|first8=Frederick W.|last9=Spalding|first9=Mark|last10=Wells|first10=Fred|last11=Vynne|first11=Carly|date=2002-02-15|title=Marine Biodiversity Hotspots and Conservation Priorities for Tropical Reefs|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1067728|journal=Science|language=en|volume=295|issue=5558|pages=1280–1284|doi=10.1126/science.1067728|pmid=11847338|bibcode=2002Sci...295.1280R|s2cid=25927433|issn=0036-8075|url-access=subscription}}</ref> <ref name=":12">{{Cite journal|last1=Veron|first1=J. E. N.|last2=Devantier|first2=Lyndon M.|last3=Turak|first3=Emre|last4=Green|first4=Alison L.|last5=Kininmonth|first5=Stuart|last6=Stafford-Smith|first6=Mary|last7=Peterson|first7=Nate|date=2009|title=Delineating the Coral Triangle|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/galaxea/11/2/11_2_91/_article/-char/ja/|journal=Galaxea, Journal of Coral Reef Studies|volume=11|issue=2|pages=91–100|doi=10.3755/galaxea.11.91|doi-access=free}}</ref> ug usa ka talagsaong gradient sa pagkunhod sa kadato sa mga espisye nga mikaylap sa tanang direksyon. <ref name=":02">{{Cite journal|last1=Roberts|first1=Callum M.|last2=McClean|first2=Colin J.|last3=Veron|first3=John E. N.|last4=Hawkins|first4=Julie P.|last5=Allen|first5=Gerald R.|last6=McAllister|first6=Don E.|last7=Mittermeier|first7=Cristina G.|last8=Schueler|first8=Frederick W.|last9=Spalding|first9=Mark|last10=Wells|first10=Fred|last11=Vynne|first11=Carly|date=2002-02-15|title=Marine Biodiversity Hotspots and Conservation Priorities for Tropical Reefs|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1067728|journal=Science|language=en|volume=295|issue=5558|pages=1280–1284|doi=10.1126/science.1067728|pmid=11847338|bibcode=2002Sci...295.1280R|s2cid=25927433|issn=0036-8075|url-access=subscription}}</ref> Ang rehiyon naglakip sa kapin sa 3,000 ka espisye sa isda, kon itandi sa mga 1,200 sa sunod nga pinakadato nga rehiyon sa dagat, ang [[Kadagatang Atlantiko|Kasadpang Atlantiko]], ug mga 500 ka espisye sa mga korales [[Coral reef|nga nagtukod og bahura]], kon itandi sa mga 50 ka espisye sa Kasadpang Atlantiko. <ref>{{cite book|last1=Helfman|first1=Gene S.|last2=Collette|first2=Bruce B.|author-link2=Bruce Baden Collette|last3=Facey|first3=Douglas E.|year=1997|title=The Diversity of Fishes|publisher=Blackwell Publishing|pages=274–276|isbn=0-86542-256-7}}</ref> Ang termino unang migawas sa akademikong gamit sa [[Oceanography|oseanograpiya]] ug [[heopolitolohiya|heopolitika]] . Gipakita sa mga iskolarship nga ang konsepto sa "Indo-Pasipiko" mikaylap sa [[Weimar Germany]], ug mikaylap sa Japan taliwala sa gubat. Ang mga Aleman nga eksperto sa kadagatan naglantaw sa usa ka "Indo-Pasipiko" nga gilangkoban sa antikolonyal nga India ug republikanong Tsina, isip mga kaalyado sa Alemanya, batok sa "Euro-America". <ref name="Li2">{{cite journal|last=Li|first=Hansong|title=The "Indo-Pacific": Intellectual Origins and International Visions in Global Contexts|journal=Modern Intellectual History|date=2021-06-04|volume=19|issue=3|pages=807–833|doi=10.1017/S1479244321000214|s2cid=236226422|doi-access=free}}</ref> Sukad sa ulahing bahin sa dekada 2010, ang terminong "Indo-Pasipiko" nagkadaghan nga gigamit sa diskurso [[heopolitolohiya|sa geopolitikal]] . Kini giisip sa uban nga kapuli sa konsepto sa rehiyon nga " [[Asia-Pacific]] " nga gipasiugdahan sa [[Ostralya|Australia]] ug Japan niadtong dekada 1970 ug 1980. <ref name="or2">{{Cite web|url=https://orfme.org/expert-speak/the-gulfs-indo-pacific-dilemma/|title=The Gulf’s Indo-Pacific Dilemma|date=2025-11-12|website=Observer Research Foundation - Middle East|last=Aronson|first=Lillian}}</ref> Opisyal nga gibalhin sa Australia ang estratehikong pokus niini gikan sa 'Asia-Pacific' ngadto sa 'Indo-Pacific' niadtong 2013, nga nahimong unang nasud nga pormal nga misagop sa Indo-Pacific isip opisyal nga estratehikong balangkas niini. <ref>{{cite web|title=Australia|url=https://www.sciencespo.fr/observatory-indo-pacific/indo-pacific-strategies/australia/|publisher=Sciences Po Observatory Indo-Pacific|date=2021|access-date=23 April 2026|quote=The Australian Government's 2013 Defence White Paper referred to the Indo-Pacific as THE region in which Australia finds itself. Australia was the first 'mover' in terms of adopting the Indo-Pacific framework as national strategy.}}</ref> <ref name="indoc2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/opinion/2013/Nov/13/build-identity-in-indian-ocean-536800.html|title=Build identity in Indian ocean|first=Arvind|last=Gupta|date=13 November 2013|website=The New Indian Express}}</ref> Isip usa ka geopolitical nga konsepto, ang Indo-Pacific adunay "symbiotic link" sa [[Quadrilateral Security Dialogue]], o "Quad", usa ka impormal nga grupo tali sa Australia, Japan, [[Indya|India]], ug [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] . Gikaingon nga ang konsepto mahimong mosangpot sa pagbag-o sa popular nga "mga mapa sa pangisip" kon giunsa pagsabot ang kalibutan sa [[Geostrategy|estratehikong]] mga termino. <ref name="orf2">{{cite news|url=https://www.orfonline.org/expert-speak/indias-understanding-of-the-quad-indo-pacific-distinct-narrative-or-a-flawed-one-49068/|title=India's understanding of the Quad & Indo-Pacific: Distinct narrative or a flawed one?|newspaper=Orf}}</ref> Sumala sa siyentista sa politika nga si Amitav Acharya, ang "Indo-Pasipiko" usa ka konsepto nga gitukod sa mga estratehista. <ref>{{cite web|url=https://asc.fisipol.ugm.ac.id/2022/08/22/asean-back-in-the-indo-pacific-saddle/|title=ASEAN Back in the Indo-Pacific Saddle – ASEAN Studies Center Universitas Gadjah Mada|date=22 August 2022}}</ref> Ang Indo-Pasipiko nagsugod sa pag-angkon og dapit sa literatura sa internasyonal nga relasyon isip usa ka hagit sa geopolitika sa US ngadto sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], nga mas gusto gihapon ang rehiyonal nga termino nga Asia-Pacific. <ref name="ankara2">{{cite web|url=https://www.ankasam.org/terminology-of-the-geopolitical-power-struggle-asia-pacific-or-indo-pacific/?lang=en|title=Terminology of the Geopolitical Power Struggle: "Asia-Pacific" or "Indo-Pacific"?|date=11 March 2021|first1=Cenk|last1=Tamer|website=ANKASAM|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127030848/https://www.ankasam.org/terminology-of-the-geopolitical-power-struggle-asia-pacific-or-indo-pacific/?lang=en|archive-date=27 November 2022}}</ref> Ang kaubang termino nga "Euro-Atlantic" kanunay gigamit sa mga lider sa Europa aron ipasabot ang usa ka dili klaro nga gihubit nga geopolitical space nga gituohang naglakip sa Europa ug North America. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref name="euro">Rogers, J., & Hendersjn, M. (2020). ''The Indo-Pacific: British and Vietnamese perspectives''. The Henry Jackson Society, 1-40.</ref> Ang terminong Euro-Atlantiko sikat usab sa mga lider sa China. <ref>Peter, M., & Houghton, K. A. (2025). ''The Dayton peace process: a keyhole into Russian and Chinese engagement with liberal peacebuilding''. International Peacekeeping, 1-27.</ref> Sa pinakamalapad nga kahulugan niini, ang Indo-Pasipiko sa heopolitikal nga paagi naglangkob sa tanang nasod ug isla nga naglibot sa Kadagatang Indyan o Kadagatang Pasipiko. Kini nga depinisyon naglangkob sa mga nasod sa Aprika ug Asya nga nag-utlanan niining mga kadagatan, sama sa India ug [[Habagatang Aprika|South Africa]], mga teritoryo sa Kadagatang Indyan sama sa [[Îles Kerguelen|Kerguelen Islands]] ug [[Seychelles]], [[Indonesia]] (nga naa sa sulod sa utlanan sa Kadagatang Indyan ug Pasipiko), [[Pilipinas]], [[Republika sa Tsina|Taiwan]], [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], [[Korea]], Japan, [[Rusya|Russia]] ug uban pang mga nasod [[Far East|sa Far East]] nga nag-utlanan sa Pasipiko, ingon man [[Ostralya|ang Australia]] ug ang tanang [[Pacific Islands|Isla sa Pasipiko]] sa sidlakan niini. Ang pinakalapad nga geopolitical nga depinisyon naglangkob usab sa mga nasod sa Pasipiko sa Amerika sama sa [[Kanada|Canada]] o [[Mehiko|Mexico]], ug ang mga [[subarctic]] nga lugar sa Amihanang Pasipiko, sama sa mga isla [[Dagat Bering|sa Bering Sea]] sa [[Alaska]]. <ref>{{Cite web|url=https://amti.csis.org/maritime-claims-map/|title=Maritime Claims of the Indo-Pacific [Interactive map]|website=Asia Maritime Transparency Initiative}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.orfonline.org/expert-speak/the-broadening-spectrum-of-india-mexico-ties/|title=The broadening spectrum of India–Mexico ties|newspaper=Orf}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://macdonaldlaurier.ca/where-is-canada-the-missing-indo-pacific-player-stephen-nagy-for-inside-policy/|title=Where is Canada? The missing Indo-Pacific player: Stephen Nagy for Inside Policy|date=21 March 2022}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://issafrica.org/iss-today/africa-a-low-presence-in-the-first-indo-pacific-forum|title=Africa a low presence in the first Indo-Pacific forum|date=25 February 2022}}</ref> Ang mga nasod [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|sa ASEAN]] (gihubit nga anaa sa Habagatang-Sidlakang Asya) giisip nga anaa sa sentro sa politikal nga Indo-Pasipiko sa heyograpiya. <ref>{{Cite journal|url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09749284211005036|doi=10.1177/09749284211005036|title=Vietnam in the Indo-Pacific Region: Perception, Position and Perspectives|year=2021|last1=Thuong|first1=Nguyen Le Thy|last2=Oanh|first2=Nguyen Thi|journal=India Quarterly: A Journal of International Affairs|volume=77|issue=2|pages=129–142|s2cid=235724917|url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kadagatang Pasipiko]] [[Kategoriya:Kadagatang Indyan]] 1od9qmgxqn6h40vvbfil7m7gc5uqwe4 0 11355669 37027004 2026-08-26T07:13:40Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369815746|Heat wave]]" 37027004 wikitext text/x-wiki [[Payl:Heat_Wave.jpg|thumb| Ang usa ka sistema sa taas nga presyur sa ibabaw nga atmospera nagdakop sa kainit duol sa yuta, nga nagporma og heat wave (para sa North America niini nga pananglitan)]] [[Payl:Heatwave_in_London_(9217).jpg|thumb| Nasunog nga sagbot sa [[Greenwich Park (parke sa Hiniusang Gingharian)|Greenwich Park]], London, England, atol sa kainit niadtong Agosto 2022]] su0qdx47a0qk6vtk31bnyafh7qmutpt 37027005 37027004 2026-08-26T07:16:44Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37027005 wikitext text/x-wiki [[Payl:Heat_Wave.jpg|thumb| Ang usa ka sistema sa taas nga presyur sa ibabaw nga atmospera nagdakop sa kainit duol sa yuta, nga nagporma og heat wave (para sa North America niini nga pananglitan)]] [[Payl:Heatwave_in_London_(9217).jpg|thumb| Nasunog nga sagbot sa [[Greenwich Park (parke sa Hiniusang Gingharian)|Greenwich Park]], London, England, atol sa kainit niadtong Agosto 2022]]Ang '''heat wave''' o '''heat wave''', usahay gihulagway nga '''grabeng kainit''', usa ka panahon sa dili normal nga kainit sa panahon <ref name="IPCC 20222">IPCC (2022). [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Annex-II.pdf "Annex II: Glossary"] (PDF) [Möller, V., R. van Diemen, J.B.R. Matthews, C. Méndez, S. Semenov, J.S. Fuglestvedt, A. Reisinger (eds.)]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ ''Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability'']. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 2897–2930. {{doi|10.1017/9781009325844.029}} {{cc-notice|cc=by4|from this source=yes}}</ref> nga molungtad og daghang adlaw. Ang heat wave kasagarang gisukod kalabot sa naandang klima sa lugar ug sa normal nga temperatura sa maong panahon. <ref>{{cite journal|doi=10.1175/1520-0450(2001)040<0762:OTDOAH>2.0.CO;2|year=2001|volume=40|issue=4|pages=762–775|title=On the Definition of a Heat Wave|journal=Journal of Applied Meteorology|last1=Robinson|first1=Peter J|bibcode=2001JApMe..40..762R|doi-access=free}}</ref> Ang mga nag-unang kalisud niining halapad nga kahulugan motumaw kung kinahanglan nga kuwentahon kung unsa ang 'normal' nga kahimtang sa temperatura, ug kung unsa ang mahimo o kinahanglan nga gilapdon sa panghitabo. Ang mga temperatura nga giisip nga normal sa mga tawo gikan sa mas init nga klima mahimong isipon nga heat wave sa mas bugnaw nga lugar. Mao kini ang mahitabo kon ang init nga temperatura anaa sa gawas sa normal nga sumbanan [[Klima|sa klima]] sa maong lugar. Ang mga heat wave nahimong mas kanunay, ug mas kusog sa yuta, sa halos tanang lugar sa Kalibutan sukad sa 1950s, ang pagtaas sa kasubsob ug gidugayon niini gipahinabo sa [[Climate change|pagbag-o sa klima]] . Sumala sa [[World Meteorological Organization]], ang mga heat wave nagpadayon sa pagkusog sa 2024, uban ang rekord nga temperatura nga gitaho sa Europe, North America, ug China. Daghang mga rehiyon ang nakasinati og sunod-sunod nga mga adlaw nga labaw sa 45&#x20;°C (113&#x20;°F), nga nagpasiugda sa nagkataas nga kasubsob ug kagrabe sa mga panghitabo sa grabeng kainit sa tibuok kalibutan. <ref>{{cite book|author=<!--anonymous author(s)-->|title=State of the Global Climate 2024|date=2025|publisher=World Meteorological Organization|publication-place=Geneva|type=report|id=WMO-No. 1368|url=https://wmo.int/publication-series/state-of-global-climate/state-of-global-climate-2024|format=PDF|isbn=978-92-63-11368-9}}{{Page needed|date=June 2026}}</ref> Ang mga heat wave maporma kon ang usa ka [[high-pressure area]] sa ibabaw nga atmospera molig-on ug magpabilin sa usa ka rehiyon sulod sa pipila ka adlaw hangtod sa pipila ka semana. <ref name="National Weather Service2">{{Cite web|last=J|title=NWS JetStream - Heat Index|url=https://www.weather.gov/jetstream/hi|access-date=9 February 2019|publisher=NOAA; US Department of Commerce|website=Weather.gov}}</ref> Kini modakop sa kainit duol sa nawong sa yuta. Kasagaran posible nga matagna ang mga heat wave, sa ingon nagtugot sa mga awtoridad sa pag-isyu og pasidaan daan. Ang mga heat wave adunay epekto sa ekonomiya. Mahimo nilang makunhuran ang produktibidad sa pamuo, makabalda sa mga proseso sa agrikultura ug industriya ug makadaot sa imprastraktura. <ref name="Bottollier-Depois 20222">{{Cite web|last=Bottollier-Depois|first=Amélie|title=Deadly heatwaves threaten economies too|date=15 June 2022|url=https://phys.org/news/2022-06-deadly-heatwaves-threaten-economies.html|access-date=15 July 2022|website=Phys.org}}</ref><ref name="García-León 20212">{{Cite journal|last1=García-León|first1=David|last2=Casanueva|first2=Ana|last3=Standardi|first3=Gabriele|last4=Burgstall|first4=Annkatrin|last5=Flouris|first5=Andreas D.|last6=Nybo|first6=Lars|date=2021|title=Current and projected regional economic impacts of heatwaves in Europe|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|article-number=5807|bibcode=2021NatCo..12.5807G|doi=10.1038/s41467-021-26050-z|doi-access=free|issn=2041-1723|pmc=8490455|pmid=34608159|title-link=doi}}</ref> Ang grabeng mga balod sa kainit nakapahinabog grabeng pagkapakyas sa mga tanom ug liboan ka mga kamatayon tungod sa [[hyperthermia]] . Ilang gipadako ang risgo sa [[Wildfire|mga sunog sa lasang]] sa mga lugar nga adunay [[hulaw]] . Mahimo kini nga makadugang sa stress sa mga grid sa kuryente, nga posibleng hinungdan sa [[Power outage|mga pagkawala sa kuryente]] (blackout o brownout). Ang heat wave maisip nga [[Extreme weather|grabeng panahon]] . Kini delikado sa panglawas sa tawo, tungod kay ang kainit ug kahayag sa adlaw makalupig sa [[Thermoregulation in humans|thermoregulation sa mga tawo]]. == Mga Reperensya == mcb2qsgaa9cggnp2u4v5e69pgt3pgra 0 11355670 37027006 2026-08-26T07:32:55Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362748956|Kankanaey language]]" 37027006 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Kankanaey|altname=Kankana-ey, Kankanaëy|states=[[Philippines]]|region=Northern [[Luzon]]|ethnicity=[[Kankanaey people]]|speakers={{sigfig|236,000|2}}|date=1990 census – 2003|ref=e18|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Philippine languages|Philippine]]|fam4=[[Northern Luzon languages|Northern Luzon]]|fam5=[[Meso-Cordilleran languages|Meso-Cordilleran]]|fam6=[[Central Cordilleran languages|Central Cordilleran]]|fam7=Nuclear Cordilleran|fam8=Bontok–Kankanay|lc1=kne|ld1=Kankanaey|lc2=xnn|ld2=Northern Kankanaey|glotto=kank1245|glottorefname=Kankanay|map=Greater_Kankanaey_language_map.png|mapcaption=Area where Kankanaey (including Northern Kankanaey, but not Maeng Itneg) is spoken according to ''Ethnologue''}} l4bosuun025h8x3xqe8895rlii3zrsd 37027007 37027006 2026-08-26T07:42:01Z Iampjanz 134116 nagbutang ug detalye 37027007 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay [[Mutual intelligibility|nga pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Reperensya == caly069s49fwmihgls0qgz3ynuaszhm 37027010 37027007 2026-08-26T07:55:30Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga diyalekto 37027010 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay [[Mutual intelligibility|nga pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista ''[[Ethnologue|sa etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Mga Reperensya == dbkkd87nw08gx0qthnqo9xnwo7b9t1z 37027011 37027010 2026-08-26T07:57:56Z Iampjanz 134116 nagdugang ug mga konsonante 37027011 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay [[Mutual intelligibility|nga pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista ''[[Ethnologue|sa etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal}}</ref> == Mga Reperensya == k6klxbcf9am6f834gq20v3no0f89okx 37027012 37027011 2026-08-26T08:09:55Z Iampjanz 134116 37027012 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay [[Mutual intelligibility|nga pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista ''[[Ethnologue|sa etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. == Mga Reperensya == qkp9l8kgl2o60hwrkx1j38mh5utz860 37027013 37027012 2026-08-26T08:11:13Z Iampjanz 134116 nagbutang mga detalye 37027013 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Mga Reperensya == 2fqq0iy1h43rs1s57248btarxuhni47 37027014 37027013 2026-08-26T08:20:52Z Iampjanz 134116 37027014 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' == Mga Reperensya == bo9zm4ras5p0e8pot47o8r1qe0w5ank 37027015 37027014 2026-08-26T08:21:58Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye sa mga gamot sa klase 37027015 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} == Mga Reperensya == m2hu7lrgo9wadmf4b7a0sfsh75mkqau 37027016 37027015 2026-08-26T08:22:57Z Iampjanz 134116 37027016 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} == Mga Reperensya == bwuh5a1bnhl3l0kl6y4iw7vheha1hxh 37027017 37027016 2026-08-26T08:30:15Z Iampjanz 134116 37027017 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} == Mga Reperensya == 5z60lzonqiyllun8foox9yg10aa7qst 37027020 37027017 2026-08-26T08:42:01Z Iampjanz 134116 nagbutang ug detalye 37027020 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} ==== Pisikal nga mga gamot ==== Ang pisikal nga mga gamot nagpunting sa mga lihok ug posisyon sama sa natural nga mga lihok, mga lihok sa lawas, ug mga posisyon, apan dili sa mga gimbuhaton sa lawas. Mahimo kini magpasabot sa lokasyon, direksyon, o paagi sa paglihok. == Mga Reperensya == ll5y5ack3w6nxfnoibnso1zac91io3p 37027024 37027020 2026-08-26T08:48:49Z Iampjanz 134116 nagdugang ug Mga gamot sa aksyon 37027024 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} ==== Pisikal nga mga gamot ==== Ang pisikal nga mga gamot nagpunting sa mga lihok ug posisyon sama sa natural nga mga lihok, mga lihok sa lawas, ug mga posisyon, apan dili sa mga gimbuhaton sa lawas. Mahimo kini magpasabot sa lokasyon, direksyon, o paagi sa paglihok. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa pisikal nga mga gamot: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|tedted}} |pagtulo |- |{{Lang|kne|ali}} |padulong sa mamumulong, duol |- |{{Lang|kne|saa}} |pauli na |- |{{Lang|kne|balalong}} |mobalhin paubos, manaog |- |{{Lang|kne|sekad}} |selyo, yatakan |- |{{Lang|kne|tagtag}} |modagan |} ==== Mga gamot sa aksyon ==== Ang mga gamot sa aksyon nagpunting sa usa ka kalihokan sa usa ka buhi ug usahay tinuyo nga partisipante. Ang ubang mga gamot sa aksyon nagpakita sa direksyon sa maong aksyon kalabot sa laing partisipante; ang uban nagpasabot sa usa ka partisipante nga nalambigit sa aksyon apan dili ang katapusang tigdawat. Imbis nga usbon ang action root, ang Kankanaey roots espesipiko kaayo kon unsa ang aksyon. Daghang mga gamot ang nagpakita sa nakadawat sa aksyon. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa aksyon: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|togda}} |kaon ug paniudto |- |{{Lang|kne|tilid}} |pagdala og usa ka butang sa usa ka abaga |- |{{Lang|kne|tob-ong}} |pagbutang og gamay nga kantidad sa usa ka butang ngadto sa daghang tubig |- |{{Lang|kne|todyok}} |itusok o itusok pataas ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|mangan}} |mokaon |} == Mga Reperensya == ezbq5pc8ir7iej6hlfxfbf0fuy81vzy 37027026 37027024 2026-08-26T09:08:07Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37027026 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} ==== Pisikal nga mga gamot ==== Ang pisikal nga mga gamot nagpunting sa mga lihok ug posisyon sama sa natural nga mga lihok, mga lihok sa lawas, ug mga posisyon, apan dili sa mga gimbuhaton sa lawas. Mahimo kini magpasabot sa lokasyon, direksyon, o paagi sa paglihok. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa pisikal nga mga gamot: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|tedted}} |pagtulo |- |{{Lang|kne|ali}} |padulong sa mamumulong, duol |- |{{Lang|kne|saa}} |pauli na |- |{{Lang|kne|balalong}} |mobalhin paubos, manaog |- |{{Lang|kne|sekad}} |selyo, yatakan |- |{{Lang|kne|tagtag}} |modagan |} ==== Mga gamot sa aksyon ==== Ang mga gamot sa aksyon nagpunting sa usa ka kalihokan sa usa ka buhi ug usahay tinuyo nga partisipante. Ang ubang mga gamot sa aksyon nagpakita sa direksyon sa maong aksyon kalabot sa laing partisipante; ang uban nagpasabot sa usa ka partisipante nga nalambigit sa aksyon apan dili ang katapusang tigdawat. Imbis nga usbon ang action root, ang Kankanaey roots espesipiko kaayo kon unsa ang aksyon. Daghang mga gamot ang nagpakita sa nakadawat sa aksyon. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa aksyon: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|togda}} |kaon ug paniudto |- |{{Lang|kne|tilid}} |pagdala og usa ka butang sa usa ka abaga |- |{{Lang|kne|tob-ong}} |pagbutang og gamay nga kantidad sa usa ka butang ngadto sa daghang tubig |- |{{Lang|kne|todyok}} |itusok o itusok pataas ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|mangan}} |mokaon |} '''Pagdoble''' Daghang klase sa [[reduplikasyon]] ang gigamit sa paghimo og mga pulong sa Kankanaey. Ang wala gilakip o gilakip nga mga gamot mahimong makasinati og reduplication, ug ang ilang unang CV, CVC, o CV(C)CV sa base form gikopya, diin ang matag klase sa base nagpatuman sa lain-laing mga gimbuhaton. Ang Kankanaey adunay daghang gamot nga adunay kanonikal nga mga porma nga daw adunay reduplication. Kining dili mapakunhod nga mga lintunganayng pulong mahimong adunay usa ka silaba nga gisubli sama sa {{Lang|kne|taktak}} ug {{Lang|kne|baba}}, apan ang ubang mga gamot mahimong adunay gisubli nga silaba nga adunay [[Unanggikit|prefix]] o [[Talinggikit|infix]] sama sa {{Lang|kne|togingging}} ug {{Lang|kne|wagawag}}. Kining tanan nga dili mapakunhod nga mga gamot dili mga ehemplo sa reduplikasyon isip usa ka proseso sa paghimo og pulong. == Mga Reperensya == cjpysl7yzcqd790rjk3z60uyx2aewxl 37027027 37027026 2026-08-26T09:08:50Z Iampjanz 134116 nagdugang ug galeriya 37027027 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} ==== Pisikal nga mga gamot ==== Ang pisikal nga mga gamot nagpunting sa mga lihok ug posisyon sama sa natural nga mga lihok, mga lihok sa lawas, ug mga posisyon, apan dili sa mga gimbuhaton sa lawas. Mahimo kini magpasabot sa lokasyon, direksyon, o paagi sa paglihok. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa pisikal nga mga gamot: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|tedted}} |pagtulo |- |{{Lang|kne|ali}} |padulong sa mamumulong, duol |- |{{Lang|kne|saa}} |pauli na |- |{{Lang|kne|balalong}} |mobalhin paubos, manaog |- |{{Lang|kne|sekad}} |selyo, yatakan |- |{{Lang|kne|tagtag}} |modagan |} ==== Mga gamot sa aksyon ==== Ang mga gamot sa aksyon nagpunting sa usa ka kalihokan sa usa ka buhi ug usahay tinuyo nga partisipante. Ang ubang mga gamot sa aksyon nagpakita sa direksyon sa maong aksyon kalabot sa laing partisipante; ang uban nagpasabot sa usa ka partisipante nga nalambigit sa aksyon apan dili ang katapusang tigdawat. Imbis nga usbon ang action root, ang Kankanaey roots espesipiko kaayo kon unsa ang aksyon. Daghang mga gamot ang nagpakita sa nakadawat sa aksyon. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa aksyon: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|togda}} |kaon ug paniudto |- |{{Lang|kne|tilid}} |pagdala og usa ka butang sa usa ka abaga |- |{{Lang|kne|tob-ong}} |pagbutang og gamay nga kantidad sa usa ka butang ngadto sa daghang tubig |- |{{Lang|kne|todyok}} |itusok o itusok pataas ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|mangan}} |mokaon |} '''Pagdoble''' Daghang klase sa [[reduplikasyon]] ang gigamit sa paghimo og mga pulong sa Kankanaey. Ang wala gilakip o gilakip nga mga gamot mahimong makasinati og reduplication, ug ang ilang unang CV, CVC, o CV(C)CV sa base form gikopya, diin ang matag klase sa base nagpatuman sa lain-laing mga gimbuhaton. Ang Kankanaey adunay daghang gamot nga adunay kanonikal nga mga porma nga daw adunay reduplication. Kining dili mapakunhod nga mga lintunganayng pulong mahimong adunay usa ka silaba nga gisubli sama sa {{Lang|kne|taktak}} ug {{Lang|kne|baba}}, apan ang ubang mga gamot mahimong adunay gisubli nga silaba nga adunay [[Unanggikit|prefix]] o [[Talinggikit|infix]] sama sa {{Lang|kne|togingging}} ug {{Lang|kne|wagawag}}. Kining tanan nga dili mapakunhod nga mga gamot dili mga ehemplo sa reduplikasyon isip usa ka proseso sa paghimo og pulong. == Galeriya == <gallery> File:Kankanaey_Hymal_Cover.jpg|alt=Cover of the Kankanay Hymnal.|Hapin sa Kankanay [[brebyaryo|Hymnal]] . File:Pile_of_Kankana-ey_Hymnal.jpg|alt=A pile of Kankanay hymnals in the Church of Saint Mary, an Episcopal Church in Sagada, Mountain Province, Philippines.|Usa ka pundok sa mga himno sa Kankanay sa Simbahan ni Santa Maria, usa ka [[Episcopal Church in the Philippines|Simbahang Episkopal]] sa [[Sagada]], [[Mountain Province]], [[Pilipinas]] . File:Psalm_23_in_Kankana-ey.jpg|alt=The 23rd Psalm in the Kankanay Psalter.|Ang [[Psalm 23|ika-23 nga Salmo]] sa Kankanay [[Psalter]] . </gallery> == Mga Reperensya == px8paq0h6sqvuc700er6x9wz0svmi8f 37027028 37027027 2026-08-26T09:10:13Z Iampjanz 134116 37027028 wikitext text/x-wiki Ang '''Kankanaey''', gi-spelling usab nga '''Kankana-ey''' o '''Kankanaëy''', maoy usa ka [[Mga pinulongang Meso-Cordilleran|pinulongan sa Habagatang-Sentrong Cordillera]] ubos sa pamilyang [[Mga pinulongang Awstronesyo|Austronesyano]] nga gisulti sa isla sa [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] panguna sa [[Kankanaey people|mga tawo nga Kankanaey]]. Ang mga alternatibong ngalan sa pinulongan naglakip sa Central Kankanaey, Kankanai, ug Kankanay.<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kne|title=Kankanaey|access-date=2016-09-15}}</ref> Kini kaylap nga gigamit sa [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|mga taga-Cordillera]], uban sa [[Pinulongang Iloko|mga Ilocano]], ilabi na sa mga taga-[[Mountain Province]] ug mga taga-amihanang bahin sa [[Benguet]] Province. Ang Kankanaey adunay gamay nga [[Mutual intelligibility|pagkasabut]] sa [[Pinulongang Iloko|pinulongang Ilocano]]. == Mga Diyalekto == Gilista sa ''[[Ethnologue|etnologo]]'' ang Mankayan-Buguias, Kapangan, Bakun-Kibungan, ug Guinzadan isip mga diyalekto sa Kankanaey. Ang Amihanang Kankanaey nalista isip usa ka lahi nga pinulongan. Ang Kankanaey gipamulong sa amihanang Benguet, habagatan-kasadpang Mountain Province, habagatan-sidlakang Ilocos Sur, amihanan-sidlakang [[La Union]], habagatan-kasadpang [[Ifugao]], ug amihanan-kasadpang [[Nueva Vizcaya]]. Ang Amihanang Kankanaey gisulti sa kasadpang [[Mountain Province]], habagatan-sidlakang [[Ilocos Sur]], ug habagatang [[Abra]]. == Ponolohiya == === Mga Konsonante === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ![[Labial consonant|Labial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] ![[Glottal consonant|Glottal]] |- ! rowspan="2" |[[Plosive|Plosibo]] !<small>walay tingog</small> |p |t | |k |ʔ |- !<small>gipalanog</small> |b |d | |ɡ | |- ! colspan="2" |[[Nasal consonant|Ilong]] |m |n | |ŋ | |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | |s | | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | |l | | | |- ! colspan="2" |[[Approximant consonant|Gibana-bana]] |w | |j | | |} Ang mga paghunong madungog nga wala gibuhian, kung naa sa posisyon sa katapusan sa silaba.<ref>{{Cite journal|last=Allen|first=Lawrence P.|year=1975|title=Distinctive Features in Kankanaey|url=https://www.sil.org/resources/archives/25830|journal=Philippine Journal of Linguistics|publisher=Summer Institute of Linguistics|volume=6|issue=2|pages=23–30}}</ref> === Mga Bokal === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Front vowel|Atubangan]] ![[Central vowel|Sentral]] ![[Back vowel|Balik]] |- ![[Close vowel|Sira]] |i | rowspan="2" |ɨ ~ ə | rowspan="2" |o ~ u |- ![[Mid vowel|Tunga-tunga]] | |- ![[Open vowel|Ablihi]] | |a | |} * Ang mga alopono sa /i, a/ madungog isip [ɪ, ʌ]. * Ang mga alopono sa /o/ madungog isip [ʊ], [u]. Ang pipila ka mga pulong nga adunay kini nga tunog mao ang mosunod: * {{Lang|kne|emmey}} – 'moadto' * {{Lang|kne|entako}} – 'tara na' (usa ka pinamubo nga porma sa {{Lang|kne|emmey tako}} ) * {{Lang|kne|ed}} – usa ka preposisyon nga nagpakita sa lokasyon o timaan sa oras (pananglitan {{Lang|kne|ed Baguio}} 'in Baguio', {{Lang|kne|ed nabbaon}} 'sa dugay nang panahon') * {{Lang|kne|ippe-ey}} – 'ibutang' * {{Lang|kne|eng-gay}} – 'lamang, tapusa' == Gramatika == === Mga gamot sa sulud sa Kankanaey === Ang mga lintunganayng pulong nga Kankanaey nagbahin sa leksikon nga Kankanaey ngadto sa lain-laing mga kategorya aron ipasabot ang ilang gamit ug tipo sa pulong. Ang mga kategorya mao ang mga gamot sa klase, mga gamot sa kabtangan, mga gamot nga estativo, mga gamot nga estativo sa persepsyon-estativo, mga gamot nga pisikal, ug mga gamot nga aksyon. Mga tsart sa pulong ug mga kahulugan nga gikuha gikan sa ''Kankanaey: A Role and Reference Grammar Analysis ni Janet Allen.'' ==== Mga gamot sa klase ==== Ang mga class roots usa ka klase sa mga nombre nga gihubit pinaagi sa pisikal o uban pang sensory nga mga kinaiya. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa klase: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|babai}} |babaye, labi na ang tawo |- |{{Lang|kne|beey}} |balay, balay sa tawo o hayop; sudlanan diin kasagarang gitipigan ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|begas}} |gihukas nga bugas |} ==== Mga gamot sa kabtangan ==== Ang mga gamot sa kinaiya nagpunting sa usa ka kinaiya sama sa gidak-on, lami, kolor, ug uban pa. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot sa kabtangan: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|na lokneng}} |humok (dali putlon) |- |{{Lang|kne|na emas}} |tam-is, lami |- |{{Lang|kne|ando}} |taas, taas |} ==== Mga gamot nga estatibo sa persepsyon ==== Ang mga gamot nga perception-stative nagpunting sa usa ka perception sa usa ka buhing binuhat, sama sa pisikal, emosyonal ug mental nga mga estado sa perception. Ang mga buhing binuhat makahimo sa aktibong pagsabot nga may kontrol ug kontento, busa kini nga mga gamot nagporma og mga predicate nga mas lapad ang gilapdon kaysa niadtong naporma gikan sa yanong mga stative root. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga gamot nga perception-stative: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|nailak}} |tan-awa, tan-awa |- |{{Lang|kne|bongot}} |nasuko |- |{{Lang|kne|kibtot}} |nakurat |- |{{Lang|kne|kiyapot}} |nagdali, na-stress |} ==== Pisikal nga mga gamot ==== Ang pisikal nga mga gamot nagpunting sa mga lihok ug posisyon sama sa natural nga mga lihok, mga lihok sa lawas, ug mga posisyon, apan dili sa mga gimbuhaton sa lawas. Mahimo kini magpasabot sa lokasyon, direksyon, o paagi sa paglihok. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa pisikal nga mga gamot: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|tedted}} |pagtulo |- |{{Lang|kne|ali}} |padulong sa mamumulong, duol |- |{{Lang|kne|saa}} |pauli na |- |{{Lang|kne|balalong}} |mobalhin paubos, manaog |- |{{Lang|kne|sekad}} |selyo, yatakan |- |{{Lang|kne|tagtag}} |modagan |} ==== Mga gamot sa aksyon ==== Ang mga gamot sa aksyon nagpunting sa usa ka kalihokan sa usa ka buhi ug usahay tinuyo nga partisipante. Ang ubang mga gamot sa aksyon nagpakita sa direksyon sa maong aksyon kalabot sa laing partisipante; ang uban nagpasabot sa usa ka partisipante nga nalambigit sa aksyon apan dili ang katapusang tigdawat. Imbis nga usbon ang action root, ang Kankanaey roots espesipiko kaayo kon unsa ang aksyon. Daghang mga gamot ang nagpakita sa nakadawat sa aksyon. {| class="wikitable" |+Pananglitan sa mga ugat sa aksyon: !Pulong !Kahulugan |- |{{Lang|kne|togda}} |kaon ug paniudto |- |{{Lang|kne|tilid}} |pagdala og usa ka butang sa usa ka abaga |- |{{Lang|kne|tob-ong}} |pagbutang og gamay nga kantidad sa usa ka butang ngadto sa daghang tubig |- |{{Lang|kne|todyok}} |itusok o itusok pataas ang usa ka butang |- |{{Lang|kne|mangan}} |mokaon |} '''Pagdoble''' Daghang klase sa [[reduplikasyon]] ang gigamit sa paghimo og mga pulong sa Kankanaey. Ang wala gilakip o gilakip nga mga gamot mahimong makasinati og reduplication, ug ang ilang unang CV, CVC, o CV(C)CV sa base form gikopya, diin ang matag klase sa base nagpatuman sa lain-laing mga gimbuhaton. Ang Kankanaey adunay daghang gamot nga adunay kanonikal nga mga porma nga daw adunay reduplication. Kining dili mapakunhod nga mga lintunganayng pulong mahimong adunay usa ka silaba nga gisubli sama sa {{Lang|kne|taktak}} ug {{Lang|kne|baba}}, apan ang ubang mga gamot mahimong adunay gisubli nga silaba nga adunay [[Unanggikit|prefix]] o [[Talinggikit|infix]] sama sa {{Lang|kne|togingging}} ug {{Lang|kne|wagawag}}. Kining tanan nga dili mapakunhod nga mga gamot dili mga ehemplo sa reduplikasyon isip usa ka proseso sa paghimo og pulong. == Mga Reperensya == cjpysl7yzcqd790rjk3z60uyx2aewxl 0 11355671 37027008 2026-08-26T07:51:02Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368875530|Climate change adaptation]]" 37027008 wikitext text/x-wiki [[Payl:Wetland_restoration_in_Australia.jpg|thumb| Pagpahiuli sa kalamakan sa Australia]] [[Kategoriya:Nasodnong seguridad]] e662824sngwmwjq4unexsdl0w4j9vd4 37027009 37027008 2026-08-26T07:54:31Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37027009 wikitext text/x-wiki '''Ang pagpahiangay sa pagbag-o sa klima''' mao ang proseso sa pag-adjust sa mga [[Effects of climate change|epekto sa pagbag-o sa klima]], sa karon ug sa gilauman. [[Adaptation|Ang adaptasyon]] nagtumong sa pagpamenos o paglikay sa kadaot para sa mga tawo, ug kasagaran gihimo uban sa [[Climate change mitigation|pagpamenos sa pagbag-o sa klima]] . Tumong usab niini ang pagpahimulos sa mga oportunidad. Ang pagpahiangay mahimong maglakip sa mga interbensyon aron matabangan ang natural nga mga sistema nga makasagubang sa mga pagbag-o. <ref name=":7">IPCC, 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Annex-II.pdf Annex II: Glossary] [Möller, V., R. van Diemen, J.B.R. Matthews, C. Méndez, S. Semenov, J.S. Fuglestvedt, A. Reisinger (eds.)]. In: [https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 2897–2930, {{doi|10.1017/9781009325844.029}}</ref> Ang pagpahiangay makatabang sa pagdumala sa mga epekto ug risgo sa mga tawo ug kinaiyahan. Ang upat ka klase sa mga aksyon sa pagpahiangay mao ang mga opsyon nga nakabase sa [[Infrastructure|imprastraktura]], institusyonal, [[Behavior|pamatasan]], ug kinaiyahan. <ref name=":02">O'Neill, B., M. van Aalst, Z. Zaiton Ibrahim, L. Berrang Ford, S. Bhadwal, H. Buhaug, D. Diaz, K. Frieler, M. Garschagen, A. Magnan, G. Midgley, A. Mirzabaev, A. Thomas, and R.Warren, 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter16.pdf Chapter 16: Key Risks Across Sectors and Regions]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 2411–2538, {{doi|10.1017/9781009325844.025}}</ref> : Hulagway 16.5 Ang pipila ka mga pananglitan mao ang pagtukod og mga seawall o mga depensa sa baha sa sulod sa yuta, paghatag og bag-ong mga pamaagi sa insurance, pag-usab sa mga oras o barayti sa pagtanom og mga tanom, ug pagbutang og mga berdeng atop o mga berdeng luna. Ang pagpahiangay mahimong reaktibo (pagtubag sa mga epekto sa klima samtang kini mahitabo) o proaktibo (paghimo og mga lakang agig pagpaabut sa umaabot nga pagbag-o sa klima). Ang panginahanglan alang sa pagpahiangay managlahi sa matag lugar. Ang mga lakang sa pagpahiangay managlahi sa matag rehiyon ug komunidad, depende sa piho nga [[Climate risk|mga epekto sa klima]] <ref name=":032">O'Neill, B., M. van Aalst, Z. Zaiton Ibrahim, L. Berrang Ford, S. Bhadwal, H. Buhaug, D. Diaz, K. Frieler, M. Garschagen, A. Magnan, G. Midgley, A. Mirzabaev, A. Thomas, and R.Warren, 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter16.pdf Chapter 16: Key Risks Across Sectors and Regions]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 2411–2538, doi:10.1017/9781009325844.025.</ref>{{rp|2417}} ug mga kahuyangan. Sa tibuok kalibutan, ang mga tawo nga nagpuyo sa kabanikanhan mas naladlad sa kawalay kasegurohan sa pagkaon tungod sa limitado nga pag-access sa pagkaon ug [[Financial|pinansyal nga mga kapanguhaan]] . <ref>{{cite journal|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/pce.15078|doi=10.1111/pce.15078|title=Climate change adaptation: Challenges for agricultural sustainability|date=2025|last1=Verma|first1=Krishan K.|last2=Song|first2=Xiu-Peng|last3=Kumari|first3=Aradhna|last4=Jagadesh|first4=M.|last5=Singh|first5=Santosh Kumar|last6=Bhatt|first6=Rajan|last7=Singh|first7=Munna|last8=Seth|first8=Chandra Shekhar|last9=Li|first9=Yang-Rui|journal=Plant, Cell & Environment|volume=48|issue=4|pages=2522–2533|pmid=39136256|bibcode=2025PCEnv..48.2522V|url-access=subscription}}</ref> Pananglitan, ang mga rehiyon sa baybayon mahimong mag-una sa [[Coastal management|mga depensa sa pagtaas sa lebel sa dagat]] ug pagpahiuli [[Mangrove|sa mga bakhaw]] . Ang mga uga nga lugar mahimong magpokus sa mga solusyon [[Water scarcity|sa kanihit sa tubig]], pagpahiuli sa yuta, ug pagdumala sa kainit. Ang mga panginahanglan alang sa pagpahiangay magdepende usab kung unsa ka dako ang pagbag-o sa klima o kung unsa kini gilauman nga mausab. Ang pagpahiangay labi ka importante sa [[Developing countries|mga nag-uswag nga mga nasud]] tungod kay sila ang labing huyang sa pagbag-o sa klima. <ref name=":202">{{Cite web|title=Unprecedented Impacts of Climate Change Disproportionately Burdening Developing Countries, Delegate Stresses, as Second Committee Concludes General Debate|date=8 October 2019|url=https://www.un.org/press/en/2019/gaef3516.doc.htm|access-date=2019-12-12|website=United Nations}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sarkodie|first1=Samuel Asumadu|last2=Ahmed|first2=Maruf Yakubu|last3=Owusu|first3=Phebe Asantewaa|date=2022-04-05|title=Global adaptation readiness and income mitigate sectoral climate change vulnerabilities|journal=Humanities and Social Sciences Communications|language=en|volume=9|issue=1|pages=1–17|article-number=113|doi=10.1057/s41599-022-01130-7|s2cid=247956525|issn=2662-9992|doi-access=free|hdl=11250/2999578|hdl-access=free}}</ref> Taas ang panginahanglan sa pagpahiangay alang sa pagkaon, tubig ug uban pang sektor nga importante alang sa output sa ekonomiya, trabaho ug kita. Usa sa mga hagit mao ang pag-una sa mga panginahanglan sa mga komunidad, lakip na ang mga pinakakabus, aron masiguro nga dili sila maapektuhan sa dili patas nga pagbag-o sa klima. <ref name=":162">Birkmann, J., E. Liwenga, R. Pandey, E. Boyd, R. Djalante, F. Gemenne, W. Leal Filho, P.F. Pinho, L. Stringer, and D. Wrathall, 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter08.pdf Poverty, Livelihoods and Sustainable Development]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 1171–1274, {{doi|10.1017/9781009325844.010}}</ref>{{rp|1253}} == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Nasodnong seguridad]] hc2warq0a6ldqxnat32q05nz77htyva 0 11355672 37027018 2026-08-26T08:31:56Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368340980|Japanese colonial empire]]" 37027018 wikitext text/x-wiki [[Payl:Greater_Asian_Co-prosperity_sphere_(orthographic_projection).svg|right|thumb| Ang Japan ug ang Greater East Asia Co-Prosperity Sphere sa kinapungkayan niini niadtong 1942. Ang Japan ug ang mga kaalyado niini [[Taylandiya|nga Thailand]] (nga nagsul-ob og itom nga pula) ug Azad Hind nag-okupar sa mga teritoryo ug mga kliyenteng estado nga nagsul-ob og mas luspad nga pula. Ang Korea, Taiwan, ug South Sakhalin mga integral nga bahin sa Japan.]] pgrxzu0lnojrp9jjr48q9o0fz9aus3o 37027019 37027018 2026-08-26T08:34:39Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37027019 wikitext text/x-wiki [[Payl:Greater_Asian_Co-prosperity_sphere_(orthographic_projection).svg|right|thumb| Ang Japan ug ang Greater East Asia Co-Prosperity Sphere sa kinapungkayan niini niadtong 1942. Ang Japan ug ang mga kaalyado niini [[Taylandiya|nga Thailand]] (nga nagsul-ob og itom nga pula) ug Azad Hind nag-okupar sa mga teritoryo ug mga kliyenteng estado nga nagsul-ob og mas luspad nga pula. Ang Korea, Taiwan, ug South Sakhalin mga integral nga bahin sa Japan.]]Ang '''kolonyal nga pagpalapad sa Imperyo sa Japan''' (usahay nailhan nga '''Imperyo sa Japan''' ) sa Kasadpang [[Kadagatang Pasipiko]] ug [[Sidlakang Asya]] nagsugod niadtong 1895 uban sa kadaugan sa Japan batok sa [[Qing dynasty|dinastiyang Qing]] sa China sa [[First Sino-Japanese War|Unang Gubat Sino-Hapon]] . {{sfn|Peattie|1988|p=217}}Ang misunod nga mga kadaugan batok sa [[Imperyo sa Rusya|Imperyong Ruso]] ( [[Russo-Japanese War|Gubat Russo-Hapones]] niadtong 1904-1905) ug ang [[German Empire|Imperyong Aleman]] ( [[Asian and Pacific theatre of World War I|Gubat sa Kalibutan I]] ) nagpalapad sa pagmando sa Hapon. [[Taiwan under Japanese rule|Ang Taiwan]] nailalom sa pagkontrol sa mga Hapones gikan sa 1895, [[Korea under Japanese rule|ang Korea]] niadtong 1905, [[South Seas Mandate|ang Micronesia]] niadtong 1914, [[Karafuto Prefecture|ang Habagatang Sakhalin]] niadtong 1905 (tungod sa Gubat Russo-Hapones), daghang [[Concessions in China|mga konsesyon sa Tsina]] gikan sa 1903 padayon, ug ang [[South Manchuria Railway]] gikan sa 1905. Niadtong 1931, [[Japanese invasion of Manchuria|gisulong sa Japan ang Manchuria]], nga miresulta sa pagkatukod sa [[papet nga estado]] sa [[Manchukuo]] sa misunod nga tuig; pagkahuman, gisagop [[Hapon|sa Japan]] ang usa ka palisiya sa pagtukod ug pagsuporta sa mga papet nga estado sa mga nasakop nga rehiyon. Kining mga nasakop nga teritoryo nahimong basehan sa nailhan nga [[Greater East Asia Co-Prosperity Sphere]] gikan sa 1940. (Ang Co-Prosperity Sphere milapad aron maapil ang kadaghanan sa China, Indo-China, Malaya, Pilipinas, East Indies, Burma ug New Guinea pag-abot sa 1942.) Apil [[Mainland Japan|ang Mainland Japan]], mga kolonya, mga teritoryo nga giokupar, ug mga papet nga estado, ang [[Empire of Japan|Imperyo sa Japan]] sa kinatumyan niini [[List of largest empires|usa sa pinakadako nga imperyo sa kasaysayan]] . Ang kinatibuk-ang kantidad sa yuta ubos sa soberanya sa Hapon miabot sa {{Convert|8510000|km2|sqmi|-5}} niadtong 1942. <ref name="JapaneseEmpire2">{{Cite book|last=James|first=David H.|url=https://books.google.com/books?id=Ceklh3YT_38C&pg=PT331|title=The Rise and Fall of the Japanese Empire|date=2010-11-01|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-92546-7|language=en|quote=by 1942, this 'Empire' covered about 3,285,000 square miles|access-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706005539/https://books.google.com/books?id=Ceklh3YT_38C&pg=PT331|archive-date=6 July 2019|url-status=live}}</ref> Pag-abot sa 1943, kini naglangkob sa kapin sa 20% sa populasyon sa kalibutan niadtong panahona, nga adunay 463 milyon nga mga tawo sa mga rehiyon ug teritoryo nga giokupar niini. <ref name="populasia">http://www.populstat.info/Asia/asia.html {{Webarchive}} Populstat ASIA</ref> <ref name="populocean">http://www.populstat.info/Oceania/oceania.html {{Webarchive}} Populstat OCEANIA</ref> Human mapildi sa [[Allies of World War II|mga Alyado]] ang Japan niadtong 1945, natapos ang kolonyal nga kontrol gikan sa Tokyo sa lagyong mga teritoryo. Ang gilapdon sa pagdumala sa mga Hapon limitado lamang sa kinauyokan nga mga yuta sa Hapon ( Japanese ) (gawas sa [[Karafuto Prefecture]], nga [[Soviet invasion of South Sakhalin|giokupar sa Unyon Sobyet]] niadtong 1945 ug gi-annex isip [[Sakhalinskaya Oblast'|South Sakhalin Oblast]] ); ang [[Nanpō Shotō|Nanpō]] ug [[Ryūkyū Islands]] gibalik sa Japan sa Estados Unidos niadtong 1968 ug 1972 matag usa. Ang pagpalapad sa teritoryo sa kolonyal nga imperyo sa Hapon gimarkahan sa agresyon batok sa ubang mga nasud, diin ang mga Hapon nakahimo [[Japanese war crimes|og daghang mga kabangisan ug mga krimen sa gubat]], nga nakapatay og minilyon. <ref>{{Cite book|last1=Rigg|first1=Bryan Mark|author-link=Bryan Mark Rigg|title=Japan's Holocaust: History of Imperial Japan's Mass Murder and Rape During World War II|publisher=Knox Press|year=2024|isbn=9781637586884|pages=190–191, 276, 312|language=en|url=https://books.google.com/books?id=q4nhEAAAQBAJ}}</ref> 492a8n2xwev07ft5btk01o4dxaqs3l3 0 11355673 37027021 2026-08-26T08:42:33Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366111935|Maratha Empire]]" 37027021 wikitext text/x-wiki [[Payl:Joppenshivaji.jpg|thumb| Mga unang pagsakop sa Maratha, sa panahon ni Shivaji ug Shahji]] gk83wm142f2oiv218r8s2ciki3pwq3s 37027022 37027021 2026-08-26T08:47:47Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37027022 wikitext text/x-wiki Ang '''Imperyong Maratha''', nailhan usab nga '''Maratha Confederacy''', usa ka [[Early modern India|sayo nga modernong]] [[Polity|politika]] sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] . Sa kadaghanan sa paglungtad niini, kini naglangkob sa mga gingharian sa [[Peshwa]] ug upat ka dagkong independente [[List of Maratha dynasties and states|nga mga estado sa Maratha]] <ref>{{cite book|title=Western India in the Nineteenth Century: A Study in the Social History of Maharashtra|first=Ravinder|last=Kumar|date=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-03146-6|url=https://books.google.com/books?id=1djYAQAAQBAJ|quote=Prominent among these chiefs were the Bhonsles who established themselves in Nagpur; the Scindhias who gained control of Gwalior; the Gaekwads who set themselves up in Baroda; and the Holkars who seized hold of Indore. Between the Peshwas and the Maratha chiefs there subsisted a relationship which it is most difficult to define. The chiefs were to all intents and purposes independent, yet they recognised the Peshwa as the head of the Maratha polity}}</ref> {{sfnp|Kantak|1993|p=24}} ubos sa nominal nga pagpangulo sa nauna ug nominal nga pagkamaunongon sa mga [[Chhatrapati]] nga mga manununod ni [[Shivaji]]. Ang mga Maratha usa ka grupo sa mga manggugubat nga nagsultig [[Marati (pinulongan)|Marathi]] gikan sa kasadpang [[Deccan|Deccan Plateau]] (karon [[State of Mahārāshtra|Maharashtra]] ) nga nahimong prominente ubos sa pagpangulo ni [[Shivaji]] (ika-17 nga siglo), kinsa mialsa batok sa [[Bijapur Sultanate|Sultanato sa Bijapur]] ug sa [[Mughal Empire|Imperyong Mughal]] tungod sa pagtukod sa " [[Hindavi Swarajya]] " ( {{Literal translation|self-rule of Hindus}}). {{sfnp|Pagdi|1993|p=98|ps=: Shivaji's coronation and setting himself up as a sovereign prince symbolises the rise of the Indian people in all parts of the country. It was a bid for ''Hindavi Swarajya'' (Indian rule), a term in use in Marathi sources of history.}} Ang relihiyosong kinaiya ni [[Aurangzeb|Emperador Aurangzeb]] nakapahilayo [[Kafir|sa mga dili Muslim]], ug ang [[Deccan wars|pag-alsa sa Maratha]] adunay dakong gasto para sa iyang mga tawo ug sa iyang panudlanan. <ref>{{Cite journal}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Clingingsmith|first1=David|last2=Williamson|first2=Jeffrey G.|title=Deindustrialization in 18th and 19th century India: Mughal decline, climate shocks and British industrial ascent|journal=Explorations in Economic History|date=July 2008|volume=45|issue=3|pages=209–234|doi=10.1016/j.eeh.2007.11.002|url=https://osf.io/w36ms}}</ref> Ang gobyerno sa Maratha naglakip usab sa mga manggugubat, administrador, ug uban pang mga halangdon gikan sa ubang mga grupo [[Marathi people|sa Marathi]] . <ref name="kantak782">{{cite journal|last=Kantak|first=M.R.|title=The Political Role of Different Hindu Castes and Communities in Maharashtra in the Foundation of the Shivaji's Swarajya|journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute|date=1978|volume=38|issue=1|page=44|jstor=42931051}}</ref> Ang monarkiya ni Shivaji, nga gitawag nga Maratha Kingdom, <ref>{{cite book|last=Sen|first=Sailendra|url=https://books.google.com/books?id=Y-kanqrtVhYC&dq=%22maratha+kingdom%22&pg=PA1|title=Anglo-Maratha Relations, 1785–96|volume=2|date=1994|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-789-0|quote=While the distracted Maratha kingdom of Aurangzeb's later ycars was fighting for survival, none could foresee that the insignificant British settlements of Bombay, Madras and Calcutta would one day become the political and economic bases of a vast empire.}}</ref> midako ngadto sa usa ka dakong gingharian sa ika-18 nga siglo ubos sa pagpangulo ni Peshwa [[Bajirao I|Bajirao I.]] Ang mga Maratha gikan sa panahon ni [[Shahu I]] miila sa [[Mughal emperor|emperador sa Mughal]] isip ilang nominal [[suzerain]], susama sa ubang kontemporaryong mga entidad sa India, bisan pa sa praktis, [[Government of the Mughal Empire|ang politika sa Mughal]] kadaghanan gikontrolar sa mga Maratha tali sa 1737 ug 1803. <ref>{{cite book|title=The Raj and the Rajas : Money and Coinage in Colonial India|last=Garg|first=Sanjay|date=2022|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-82889-4|url=https://books.google.com/books?id=0MudEAAAQBAJ|quote=From the Mughal point of view, the hostilities between the Company Bahadur and the Marathas could appear as a troublesome contest for power between the Imperial Diwan of Bengal and the Vakil-i Mutlaq or Imperial Regent. The actual participants of course were considerably more cynical of the position of the Emperor, both the English and Scindia treating their suzerain lord with scant respect..The paramount position of the Mughal within the rituals of supreme and sovereign authority may be amply demonstrated by reference to the coins of the late eighteenth and early nineteenth centuries. Following the doctrine of khutba and sikka, new claimants to hegemony could be expected to be revealed on the coins of different jurisdictions. Yet for much of India they are not to be found. Reference to the graph at the end of this paper will confirm that both the Marathas and the British coined in the name of the Mughal.}}</ref> <ref>{{harvnb|Mehta|2005|}}: "Vishwanath consolidated the Maratha power in the Deccan and led an expeditionary force to Delhi (1718–19) as an ally of the Sayyad brothers. He made the Maratha presence felt at the metropolis for the first time, secured the release of Shahu's family members from Mughal captivity, and obtained the confirmation of the Mughal-Maratha Treaty of 1718 from the emperor. This treaty, by which Shahu accepted the nominal suzerainty of the Mughal Crown in return for his right to collect chauth and sardeshmukhi from all the six provinces of 'the Mughal Deccan'...Delhi became the hub of Maratha political and military activities with effect from 1752, and they used the Mughal emperor as a mere tool in their hands to wield the imperial powers in his name and under his nominal suzerainty."</ref> {{Sfnp|Chaurasia|2004}} <ref>{{cite book|author1=Vincent A. Smith|title=The Oxford History of India, Edited by Percival Spear|date=1981|publisher=Oxford University Press|page=492|url=https://books.google.com/books?id=eev7zQEACAAJ|quote="We have seen that the Marathas rather than the Persians or Afghans were the successors of the Mughuls as the holders of imperial power. The Persian attempt proved to be nothing more than a high-sounding raid while the Afghans of Ahmad Shah Abdali lacked the resources to sustain and the genius to exploit their victory. The Maratha succession proved to be an abortive one, but they controlled a larger part of India for a longer period than anyone else during the Anglo-Mughul interregnum"}}</ref> Human sa kamatayon ni Aurangzeb niadtong 1707, ang apo ni Shivaji nga [[Shahu I|si Shahu]] ubos sa pagpangulo ni Peshwa Bajirao nagpabuhi sa gahom sa Maratha ug mitugyan ug dakong awtoridad sa pamilyang Bhat, kinsa nahimong mga napanunod nga [[Peshwa|peshwas]] ( [[Prime minister|mga punong ministro]] ). Human siya namatay niadtong 1749, sila nahimong epektibong mga magmamando. Ang mga nanguna nga pamilyang Maratha{{Spaced en dash}}Scindia, Holkar, Bhonsle, ug Gaekwad{{Spaced en dash}}gipalapdan ang ilang mga pagpanakop sa amihanan ug sentral nga India ug nahimong mas independente. Ang paspas nga paglapad sa mga Maratha nahunong sa [[Third Battle of Panipat|pagkapildi sa Panipat]] niadtong 1761, sa mga kamot sa [[Durrani Empire|Imperyo sa Durrani]] . Apan nabawi sa mga Maratha ang kadaghanan sa ilang nawala nga mga teritoryo paglabay sa napulo ka tuig ubos sa pagpangulo ni Peshwa [[Madhavrao I|Madhavrao I.]] <ref>{{cite book|url={{google books |plainurl=y |id=uPq640stHJ0C|page=8}}|title=The Great Maratha: Mahadaji Scindia|first=N. G.|last=Rathod}}</ref> Ang iyang kamatayon sa kadugayan nagtimaan sa katapusan sa epektibong awtoridad ni Peshwa ibabaw sa ubang mga hepe sa imperyo. <ref>{{Cite book|last=Ghosh|first=D.K. Ed|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.149767|title=A Comprehensive History Of India Vol. 9|pages=512–523}}</ref> <ref>{{Cite book|last=New Cambridge History of India|url=http://archive.org/details/the-marathas-1600-1818-cambridge-history-of-india-vol.-2-part-4|title=The Marathas – Cambridge History of India (Vol. 2, Part 4)}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Maratha confederacy {{!}} Maratha Empire, Peshwa, Shivaji {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Maratha-confederacy|access-date=2025-04-24|website=www.britannica.com|language=en|quote=The effective control of the peshwas ended with the great defeat of Panipat (1761) at the hands of the Afghans and the death of the young peshwa Madhav Rao I in 1772. Thereafter the Maratha state was a confederacy of five chiefs under the nominal leadership of the peshwa at Poona (now Pune) in western India. Though they united on occasion, as against the British (1775–82), more often they quarreled.}}</ref> Human siya mapildi sa dinastiyang Holkar niadtong 1802, ang Peshwa [[Baji Rao II]] nangayo og panalipod gikan sa British [[East India Company]], kansang interbensyon nakaguba sa konpederasyon niadtong 1818 human sa [[Second Anglo-Maratha War|Ikaduha]] ug [[Third Anglo-Maratha War|Ikatulong Anglo-Maratha Wars]]. Ang istruktura sa estado sa Maratha mao ang usa ka panag-abin sa upat ka mga magmamando ubos sa pagpangulo sa Peshwa sa [[Pune (lungsod)|Poona]] (karon Pune) sa [[Western India|kasadpang India]] . Kini mao ang [[House of Scindia|Scindia]], ang [[Gaekwad dynasty|Gaekwad]] nga nakabase sa [[Baroda State|Baroda]], ang [[Holkar]] nga nakabase sa [[Indore State|Indore]] ug ang [[Bhonsles of Nagpur|Bhonsle]] nga nakabase sa [[Nagpur kingdom|Nagpur]] . <ref>{{Cite journal|last=Goswami|first=Arunansh|date=2023-12-01|title=Maharaja's German: Anthony Pohlmann in India. {{!}} EBSCOhost|url=https://openurl.ebsco.com/EPDB:gcd:15:32406799/detailv2?sid=ebsco:plink:scholar&id=ebsco:gcd:175632507&crl=c&link_origin=scholar.google.com|access-date=2025-05-16|website=openurl.ebsco.com|issue=160|page=48|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rajas of Maratha Confederacy|url=https://www.britannica.com/topic/Maratha-confederacy|access-date=17 October 2024|website=Britannica History}}</ref> Ang lig-on nga mga utlanan sa konpederasyon human sa [[Battle of Bhopal|Gubat sa Bhopal]] niadtong 1737 milugway gikan sa modernong [[State of Mahārāshtra|Maharashtra]] sa habagatan ngadto sa [[Gwalior (lungsod)|Gwalior]] sa amihanan, ngadto sa [[State of Odisha|Orissa]] sa sidlakan {{Sfnp|Sen|2010}} o mga ikatulo ( [[List of largest empires#Empires at their greatest extent|2.5 milyon ^km²]] ) sa subkontinente. == Mga Reperensya == fawlg6753rt6knm2c7r5eyltni9a4ct 0 11355674 37027023 2026-08-26T08:48:34Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370254967|Delhi Sultanate]]" 37027023 wikitext text/x-wiki [[Payl:Map_of_the_Mamluk_Dynasty.png|thumb|Teritoryo sa Delhi Mamluk Dynasty mga 1250. [ 54 ]]] jmg46yf5ymwv5l6u433joegsax8jkot 37027025 37027023 2026-08-26T08:51:10Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37027025 wikitext text/x-wiki Ang '''Sultanato sa Delhi''' o ang '''Sultanato sa Delhi''' usa ka [[Empire|imperyo]] [[Medieval India|sa ulahing bahin sa medieval]] nga nakabase sa [[Delhi (kapital sa estado)|Delhi]] nga mikuyanap sa dagkong mga bahin sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] sulod sa kapin sa tulo ka siglo. <ref>{{Cite book}}</ref><ref name="brt2">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/156530/Delhi-sultanate Delhi Sultanate], Encyclopædia Britannica</ref><ref>A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden, 1980</ref> Ang sultanato natukod niadtong 1206 sa kanhing [[Dinastiyang Gurida|mga teritoryo sa Ghurid]] sa India. Ang kasaysayan niini kasagarang gibahin sa lima ka panahon: [[Mamluk dynasty (Delhi)|Mamluk]] (1206–1290), [[Khalji dynasty|Khalji]] (1290–1320), [[Tughlaq dynasty|Tughlaq]] (1320–1414), [[Sayyid dynasty|Sayyid]] (1414–1451), ug [[Lodi dynasty|Lodi]] (1451–1526). Naglangkob kini og halapad nga teritoryo sa modernong [[Indya|India]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], ingon man pipila ka bahin sa habagatang [[Nepal]].<ref>{{Cite book|last=Chapman|first=Graham|url=https://books.google.com/books?id=tzh-CwAAQBAJ|title=Shared Space - Divided Space: Essays on Conflict and Territorial Organization|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-35837-4|editor-last=Chisholm|editor-first=Michael|pages=106–134|language=en|chapter=Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire|editor-last2=Smith|editor-first2=David M.|orig-year=1990}}</ref> Ang pundasyon sa sultanato gipahimutang sa Ghurid conqueror nga [[Muhammad of Ghor|si Muhammad Ghori]], kinsa mipildi sa [[Rajput|Rajput Confederacy]], nga gipangulohan sa magmamando sa Ajmer nga si [[Prithviraj Chauhan]], niadtong [[Second Battle of Tarain|1192 duol sa Tarain]], isip kabaliktaran sa [[First Battle of Tarain|naunang gubat]] . <ref>{{Cite web|first1=Sugata|last1=Bose|url=https://books.google.com/books?id=6ihNtzxy5GEC&q=Rajput|title=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy|last2=Jalal|first2=Ayesha|date=2004|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-30786-4|page=21|language=en|quote=It was a similar combination of political and economic imperatives which led Muhammad Ghuri, a Turk, to invade India a century and half later, in 1192. His defeat of Prithviraj Chauhan, a Rajput chieftain, in the strategic battle of Tarain in northern India paved the way for the establishment of the first Muslim sultanate...}}</ref> Isip manununod sa dinastiyang Ghurid, ang Sultanato sa Delhi sa sinugdanan usa sa daghang mga prinsipalidad nga gimandoan sa mga Turkic nga heneral sa mga ulipon ni Muhammad Ghori, lakip sila [[Taj al-Din Yildiz|si Taj al-Din Yildiz]], [[Qutb ud-Din Aibak]], [[Bahauddin Tughril]] ug [[Nasir ad-Din Qabacha]], kinsa nakapanunod ug nagbahin sa mga teritoryo sa Ghurid taliwala sa ilang kaugalingon. <ref>{{Cite web|last=K. A. Nizami|author-link=K. A. Nizami|url=https://books.google.com/books?id=_9cmAQAAMAAJ|title=A Comprehensive History of India: The Delhi Sultanat (A.D. 1206–1526)|publisher=The Indian History Congress / People's Publishing House|year=1992|edition=2nd|volume=5|page=198}}</ref> Ang pagmando ni Khalji ug Tughlaq nagdala ug bag-ong balud sa paspas ug padayon nga [[Muslim conquests in the Indian subcontinent|mga pagsakop sa mga Muslim]] ngadto sa halayong bahin [[South India|sa South India]] .<ref name="Mahajan 1212">{{Cite web|last=Mahajan|url=https://books.google.com/books?id=nMWSQuf4oSIC&dq=revolution+ceaseless&pg=RA1-PA90|title=History of Medieval India|publisher=Chand|year=2007|isbn=9788121903646|page=121}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sugata Bose, Ayesha Jalal|url=https://books.google.com/books?id=bodaohHyDRcC&dq=tughlaq+deccan+south+india&pg=PA28|title=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy|date=1998|publisher=Psychology Press|isbn=9780415169523|page=28}}</ref><ref>{{Cite book|last=M.S. Ahluwalia|title=History and Culture of Rajasthan (From Earliest Times upto 1956 A.D.)|publisher=Centre for Rajasthan Studies, University of Rajasthan|year=1999|editor-last=Shyam Singh Ratnawat|page=135|chapter=Rajput Muslim Relations (1200–1526 A.D.)|oclc=264960720|quote=The Khaiji rule proved much stronger for the Rajput principalities ... A new wave of invasions and conquests began, which ended only when practically the whole of India had been bought under the sway of the Delhi kingdom.|editor-last2=Krishna Gopal Sharma}}</ref>Ang sultanato nakaabot sa kinapungkayan niini sa heyograpiya ubos sa dinastiyang Tughlaq, nga nag-okupar sa kadaghanan sa subkontinente sa India atol sa pagmando ni [[Muhammad bin Tughluq]] . Usa ka dakong kausaban sa politika ang nahitabo sa tibuok [[North India|amihanang India]], nga gipahinabo sa makagun-ob nga pag-atake sa hari sa Central Asia nga [[Timur|si Timur]] sa Delhi niadtong 1398, nga nadungan sa pagbalik sa kaatbang nga mga gahom sa Hindu sama sa [[Vijayanagara Empire|Imperyo sa Vijayanagara]] ug [[Kingdom of Mewar|Gingharian sa Mewar]], ug bag-ong mga sultanato sa Muslim sama sa mga Sultanato [[Bengal Sultanate|sa Bengal]] ug [[Bahmani Sultanate|Bahmani]] nga nag-angkon sa kagawasan. <ref>Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, ''A History of India'', 3rd ed.</ref>{{sfn|Smith|1920|loc=Ch. 2, p. 218}} Niadtong 1526, ang magmamando sa Timurid nga [[Babur|si Babur]] misulong sa amihanang India ug [[First Battle of Panipat|gisakop ang sultanato]], nga misangpot sa pagpuli niini sa [[Mughal Empire|Imperyong Mughal]]. == Mga Reperensya == 01fys4bh49h8ivivnkdy1in1nm1xi8y 0 11355675 37027029 2026-08-26T09:17:56Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364120673|List of islands in the Pacific Ocean]]" 37027029 wikitext text/x-wiki [[Payl:Pacific_Culture_Areas_(Philippines+Vanuatu_Correction).svg|thumb|455x455px| Ang mga isla sa [[Kadagatang Pasipiko]] nabahin sa tulo ka dagkong grupo]] rbyd10wmsva7g0gmn8ystmyivhi7b6j 37027030 37027029 2026-08-26T09:18:34Z RizaCPH 128040 Nag-usab sa mga detalye 37027030 wikitext text/x-wiki [[Payl:Pacific_Culture_Areas_(Philippines+Vanuatu_Correction).svg|thumb|455x455px| Ang mga isla sa [[Kadagatang Pasipiko]] nabahin sa tulo ka dagkong grupo]]Ang [[Pulo|mga isla]] sa [[Kadagatang Pasipiko]] giklasipikar ngadto sa tulo ka dagkong grupo sa isla: [[Melanesia]], [[Micronesia]], ug [[Polynesia]] . Depende sa konteksto, ang terminong ''Mga Isla sa Pasipiko'' mahimong magtumong sa usa sa daghang mga konsepto: (1) kadtong mga isla sa Pasipiko kansang mga tawo adunay gigikanan nga [[Mga katawhang Austronesian|Austronesian]], (2) ang mga isla sa Pasipiko nga kaniadto o karon [[Colonization|gikolonya]] pagkahuman sa 1500 CE, (3) ang rehiyon sa heyograpiya sa [[Oseyaniya|Oceania]], o (4) bisan unsang isla nga nahimutang sa Kadagatang Pasipiko. Ang mga lumulupyo sa mga isla sa Pasipiko nailhan nga [[Pacific Islander|mga Taga-Isla sa Pasipiko]] . Kini nga listahan sa mga isla sa Kadagatang Pasipiko giorganisar pinaagi sa [[Kapupud-an|arkipelago]] o [[Utlanan|utlanan sa politika]] . Aron magpabiling kasarangan ang gidak-on niining listahan, ang mas kompletong mga listahan para sa mga nasod nga adunay daghang gagmay o walay nagpuyo nga mga isla gi-hyperlink. 4vipmnagt6uvcdcpzn4y9idml42ojv5 0 11355676 37027031 2026-08-26T09:22:37Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367455125|Century of humiliation]]" 37027031 wikitext text/x-wiki Ang '''siglo sa kaulawan''' (Chinese: 百年国耻; pinyin: *bǎinián guóchǐ*) usa ka konsepto sa historiograpiya sa mga Intsik alang sa usa ka panahon sa kasaysayan nga nagsugod sa katapusan sa Unang Gubat sa Opyo (1839–1842), ug natapos sa pagkatukod sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|Republika sa Katawhan sa Tsina]] niadtong 1949 ubos sa Partido Komunista sa Tsina (CCP).<ref name="end3">{{cite report|last=Kaufman|first=Alison A.|date={{date|10 March 2011}}|title=The "Century of Humiliation" and China's National Narratives|url=https://www.uscc.gov/sites/default/files/3.10.11Kaufman.pdf|access-date={{date|16 June 2026}}}}</ref><ref name="end22">{{cite web|last1=Lac|first1=Jordan|title=The Century of Humiliation and the Century After|url=https://brownpoliticalreview.org/the-century-of-humiliation-and-the-century-after/|website=Brown Political Review|access-date=16 June 2026|date=26 January 2024}}</ref>Ang siglo-ka-haba nga panahon gihulagway sa pagkahugno, kapildihan ug pagkabahin-bahin sa politika sa dinastiyang Qing ug sa misunod nga Republika sa Tsina, nga misangpot sa makapaluya nga interbensyon sa langyaw, pagsakop ug [[Pagkaulipon|pagsakop]] sa Tsina sa mga gahom sa Kasadpan, [[Imperyo sa Rusya|Russia]], ug Japan.<ref>{{cite journal|doi=10.1111/j.1976-5118.2010.01039.x|volume=25|issue=1|title=The 'Century of Humiliation', Then and Now: Chinese Perceptions of the International Order|year=2010|journal=Pacific Focus|pages=1–33|last1=Adcock Kaufman|first1=Alison}}</ref><ref name="end23">{{cite web|last1=Lac|first1=Jordan|title=The Century of Humiliation and the Century After|url=https://brownpoliticalreview.org/the-century-of-humiliation-and-the-century-after/|website=Brown Political Review|access-date=16 June 2026|date=26 January 2024}}</ref> [[Kategoriya:Imperyalismo]] jz26nejsdhc1tngkyfuceqbptciklso 0 11355677 37027032 2026-08-26T09:23:33Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365611771|Meiji era]]" 37027032 wikitext text/x-wiki [[Payl:MeijiJoukyou.jpg|left|thumb| Ang kinse anyos nga Emperador Meiji, nga mibalhin gikan sa [[Kyoto]] ngadto sa Tokyo sa katapusan sa 1868, human sa pagkapukan sa Edo]] [[Kategoriya:Articles including recorded pronunciations]] 0zmgxtkezd30xqoohke1us48x0clc44 37027033 37027032 2026-08-26T09:24:39Z MaricrisCPH 147100 Nag-usab sa mga detalye 37027033 wikitext text/x-wiki Ang {{Nihongo|'''Meiji era'''|明治時代|Meiji jidai{{efn|{{IPA|ja|meꜜi.(d)ʑi, meꜜː, mei.(d)ʑi (d)ʑiꜜ.dai, meː-|audio=TomJ-Meiji.ogg}}<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>}}}} maoy usa ka [[Japanese era name|panahon]] sa [[History of Japan|kasaysayan sa Hapon]] nga milungtad gikan sa Oktubre 23, 1868, hangtod sa Hulyo 30, 1912. <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric.</ref> Ang panahon sa Meiji midominar sa unang katunga sa [[Empire of Japan|Imperyo sa Japan]], sa dihang ang katawhang Hapon mibalhin gikan sa pagkahimong usa ka [[Isolationism|nahimulag]] nga [[Piyudalismo|pyudal nga katilingban]] nga nameligro sa [[Colonization|kolonisasyon]] sa [[Western world|mga gahom sa imperyo sa Kasadpan]] ngadto sa bag-ong paradigma sa usa ka moderno, industriyalisadong [[estadong nasod|estado sa nasod]] ug mitumaw nga [[Great power|dakong gahom]], nga naimpluwensyahan sa mga ideya sa siyensya, teknolohiya, pilosopikal, politikal, legal, ug estetika sa Kasadpan. Tungod sa maong kinatibuk-ang pagsagop sa radikal nga lahi nga mga ideya, ang mga pagbag-o sa Japan dako kaayo, ug nakaapekto sa istruktura sosyal, kultura, internal nga politika, ekonomiya, militar, ug langyaw nga relasyon niini. Ang panahon katumbas sa pagmando ni [[Emperor Meiji|Emperador Meiji]] . Gisundan kini sa [[Keiō era|panahon sa Keiō]] ug gisundan sa [[Taishō era|panahon sa Taishō]], sa paglingkod ni [[Emperor Taishō|Emperador Taishō]] human sa kamatayon sa iyang amahan. [[Kategoriya:Articles including recorded pronunciations]] dw4u40z71pbbab2oi644gclch3ozuvy 37027034 37027033 2026-08-26T09:26:36Z MaricrisCPH 147100 Nag-usab sa mga detalye 37027034 wikitext text/x-wiki Ang {{Nihongo|'''Meiji era'''|明治時代|Meiji jidai{{efn|{{IPA|ja|meꜜi.(d)ʑi, meꜜː, mei.(d)ʑi (d)ʑiꜜ.dai, meː-|audio=TomJ-Meiji.ogg}}<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>}}}} maoy usa ka [[Japanese era name|panahon]] sa [[History of Japan|kasaysayan sa Hapon]] nga milungtad gikan sa Oktubre 23, 1868, hangtod sa Hulyo 30, 1912. <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric.</ref> Ang panahon sa Meiji midominar sa unang katunga sa [[Empire of Japan|Imperyo sa Japan]], sa dihang ang katawhang Hapon mibalhin gikan sa pagkahimong usa ka [[Isolationism|nahimulag]] nga [[Piyudalismo|pyudal nga katilingban]] nga nameligro sa [[Colonization|kolonisasyon]] sa [[Western world|mga gahom sa imperyo sa Kasadpan]] ngadto sa bag-ong paradigma sa usa ka moderno, industriyalisadong [[estadong nasod|estado sa nasod]] ug mitumaw nga [[Great power|dakong gahom]], nga naimpluwensyahan sa mga ideya sa siyensya, teknolohiya, pilosopikal, politikal, legal, ug estetika sa Kasadpan. Tungod sa maong kinatibuk-ang pagsagop sa radikal nga lahi nga mga ideya, ang mga pagbag-o sa Japan dako kaayo, ug nakaapekto sa istruktura sosyal, kultura, internal nga politika, ekonomiya, militar, ug langyaw nga relasyon niini. Ang panahon katumbas sa pagmando ni [[Emperor Meiji|Emperador Meiji]] . Gisundan kini sa [[Keiō era|panahon sa Keiō]] ug gisundan sa [[Taishō era|panahon sa Taishō]], sa paglingkod ni [[Emperor Taishō|Emperador Taishō]] human sa kamatayon sa iyang amahan. [[Kategoriya:Articles including recorded pronunciations]] == Mga Reperensya == 9h58c4as0uxrmhy2j18n29r8k80jgqi